yaşamı boyunca çalışmalarını sürdüreceği

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "yaşamı boyunca çalışmalarını sürdüreceği"

Transkript

1 Kuruluş Yeri Seçimi Kuruluş yeri: işletmenin i üzerinde kurulacağı, ğ yaşamı boyunca çalışmalarını sürdüreceği yerdir. İşletme stratejisi saptanırken, firma ne tür bir mal veya hizmet sunacağını ğ ve hangi pazarın içinde rekabet edeceğini belirlemiştir. Ürün ve süreç tasarımı kararlarından sonra sıra kuruluş yerinin seçimine gelir. Kuruluş yeri seçimi uzun dönemli, stratejik kararlardandır. Uzun dönemli bir yatırım kararı olduğundan değiştirilmesi güç ve maliyetlidir. Ancak yine de dinamik bir karardır.

2 Kuruluş yeri kararı; girdileri temin etme, üretim ve dağıtım maliyetlerini etkiler, dolayısıyla verimliliği etkiler. Kuruluş yeri, görüldüğü gibi, sabit maliyetleri, ve de değişken maliyetleri i etkiler. Aynı zamanda gelir üzerinde de etkisi vardır. Örneğin ürün ve üretim tipine göre veya hizmet verilen yere göre ulaştırma maliyetleri (hammaddenin gelmesi ve tamamlanmış ürünün dağıtımı) satış fiyatının %25 ini oluşturabilir. Ulaştırma bunlardan sadece biridir. Ücretler, vergiler, kiralar, hammadde maliyeti vs...

3 Kuruş yeri kararının, kapasite ve talep tahmini ile birlikte verilmesi gerekir. Özellikle hizmet işletmelerinde kuruluş yeri, talebi belirler. Kapasite ise talebe göre belirlenir. Bu nedenle kararların bir arada alınması gerekir.

4 Kuruluş yeri kararı sadece yeni kurulacak işletmelerde değil, bir tesisi kapatıp yeni bir yerde açma, tesis genişletme,yeni i ürün üretme, işletmeye yeni bir bölüm ekleme gibi kararlarda da söz konusudur. Normalde periyodik olarak yer seçimi kararı gözden geçirilmelidir.

5 Tesis yeri seçimi aşağıda belirtilen nedenlerden dolayı oluşabilir: Yeni bir tesis kurulması Yeni bir alana veya binaya taşınılması, Yeni ürün tasarımları veya mevcut ürünlerdeki önemli tasarım ve yönetim değişiklikleri, teknolojik yenilemeler, Bazı ürün üü üretimlerinden i vazgeçilmesi, i Yeni makine alımları, Ergonomik koşullardaki ki olumsuzluklar, l Çevre koruma etmenlerinden kaynaklanan zorlamalar, Malzeme taşımalarının maliyetlerde ki etkisi, Ürün ve üretim kalite spesifikasyonlarının sağlanabilmesi.

6 Endüstriyel kuruluş yeri seçimi analizinde maliyetleri: 1.Girdi sağlama maliyetleri: hammadde, işgücü, enerji, doğal kaynaklar vs.. 2.Ürünün üretilmesi maliyeti: dönüştürme 3.Tüketiciye ulaştırma maliyetleri olarak gruplandırabiliriz. Kötü seçilmiş bir kuruluş yeri: yüksek ulaşım giderlerine, işgücü ve hammaddenin yeterli karşılanamamasına, rekabetsel ve finansal kayıplara yol açar.

7 En iyi yer, işletme tipine göre değişir. Endüstri işletmeleri ş maliyeti minimize edecek yeri, hizmet işletmeleri ise karı maksimize edecek yeri seçmeye çalışırlar. Endüstri işletmeleri maliyete odaklanarak maliyetleri i düşürecek ü bir yeri, hizmet işletmeleri l i ise gelire odaklanarak, satılacak miktarı artıracak yeri belirlemeye l çalışırlar. l Sonuçta yararları maksimize edecek yeri ararlar.

8 KURULUŞ YERİNİN SEÇİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER Kuruluş yerinin seçimini etkileyen faktörler hem çok karmaşıktır, hem de birbirleriyle yakından ilgilidir. Belli bir yerde yapılan üretim veya pazarlama faaliyetine üstünlük sağlayan(özellikle ğ maliyet üstünlükleri sağlayan) her şey kuruluş yeri faktörü olarak nitelendirilebilir. Seçimi etkileyen faktörler dikkate alınırken hammadde tedariği ile üü ürün satışı lojistiği ve ulaştırma maliyetleri hesaplanmakta ve üretim maliyetlerinin düşürülmesi ve işletmenin rekabet üstünlüğünün artırılması ve karlılığının yükseltilmesi amaçlanmaktadır.

9 KURULUŞ YERİNİN SEÇİMİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER İşletmelerin, üretim konusuna göre kuruluş yeri seçiminde bazı faktörlerin baskın rol oynadığı gözlenmektedir. Maden işletmeleri doğal kaynakların çıktığı yere bağlı iken, tarım üretimi ile ilgili işletmeler iklim ve coğrafyayı, KOBİ'ler pazarı, büyük kuruluşlar ise yan sanayileri daha çok dikkate almaktadırlar.

10 Kuruluş yeri seçimini etkileyen faktörler: 1.Ekonomik Faktörler 2.Doğal Faktörler 3.Sosyal Faktörler 4.Psikolojik, Fizyolojik ve Politik Faktörler Olarak gruplandırılabilir.

11 1. Ekonomik Faktörler Hammadde, enerji, işçilik v.b. gibi faktörler bu grupta ele alınmaktadırlar.ulaştırma olanakları, arazi ve inşaat maliyetleri, pazara yakınlık, işgören sağlama ğ kolaylıkları, altyapı ve hizmetlerin varlığı 2.Doğal Faktörler İklim ve arazinin durumu kuruluş yeri seçimini etkileyebilir. Arazi yapısı, yüksekliği, ısı farklılıkları, l yerin deprem kuşağında ğ olup olmaması, nemlilik derecesi, hatta rüzgar durumu, karar vermede etkindir.

12 3S 3.Sosyal Faktörler ktöl Gürültü, hava kirliliği veya suya zarar vereceği gerekçesi ile toplumun direnişi, işletmenin yerinin seçimini etkileyebilir. Toplumun sağlığını, şehirlerin l i kuruluşunu ve gelişmelerini l i i göz önüne tutmak gerekir

13 4. Psikolojik, Fizyolojik ve Politik Faktörler Girişimcinin, ş bir ülkenin belirli bir bölgesine duyduğu yakınlığın da kuruluş yerinin seçiminde rolü olabilir Devlet, iktisadi ve sosyal yararlar sağlayacağı düşüncesiyle, işletmelerin belirli yerlerde kurulmasını öngörebilir veya işletmecilik bakımından kurulmaması gereken yerlerde işletmelerde kurulabilir.

14 Diğer ğ bir gruplandırma ise kuruluş ş yeri seçimini etkileyen faktörleri 10 ana grupta toplamıştır: (Endütriyel gelişim dergisi-1960) Pazar İşgücü Malzeme ve hizmetler Ulaşım Hükümet ve yasama gücü ile organları Finansman Su ve atıkların yok edilmesi Enerji ve yakıt Toplumun özellikleri Bireysel faktörler Bu ana sınıflandırma kendi içinde daha alt faktörlere bölünmüş ve sonuçta 753 değerlendirme faktörü elde edilmiştir. Benzer bir biçimde Factory dergisi, 1961 yılında 36 ana faktör ve 317 alt faktörlü bir liste önermiştir.

15 Ulaşım İyi yaşama koşulları İşgücü arzı Pazarlara yakın olma Genişleme olanağı Kanalizasyon ve çöp Sosyal çevrenin atma hizmetleri ve davranışları tesisleri Varolan tesislerle Üniversite ve yüksek birleştirme olanağı öğretim ğ kurumlarının varlığı Hammadde arz bölgelerine e e yakınlık Reklam yapma olanağı Su sağlanması Arsanın topoğrafyası Ulaşım ş tesislerinin ve Enerji sorunu maliyelerinin uygunluğu Varolan işgücünü üüü tutabilme olanağı

16 İşçi-işveren ilişkileri Yakıt harcamaları İşçi ücretleri Vergilerin özelliği ğ ve yapıları Eğitim ğ durumu Dinsel etmenler Mühendis ve yönetici sağlama durumu Araştırma kurumlarına yakınlık Sosyal çevre içindeki mülkiyet durumu İklim Benzer sanayi dalında çalışan imalatçıların olumlu yöndeki etkileri Mülkiyet harcamaları İletişim olanakları Mahalli yönetim ve vergi politikası

17 Kuruluş yeri seçimini dört aşamada inceleyebiliriz. 1. Ülke Seçimi (globalleşme) Her şeyden d önce işletmenin i hangi ülke sınırları dahilinde olacağı düşünülmelidir. Globalleşen dünya ve çokuluslu şirket kimliğinin yaygınlaşması da bu soruna eğilme derecesinin artmasına neden olmuştur. İnternet, , faks, video, hızlı teslim... Gibi yeni teknolojiler mesafenin önemini azaltmış, işletmelerin kuruluş yerlerini tüm dünya üzerinden seçebilme imkanı sağlamıştır. Bu nedenle kuruluş yeri seçilirken mesafe dışında faktörler kritik hale gelmiştir.

18 Avantajlar: İthal mallara talebin artması, dış pazarı ele geçirme için i neden oluşturmuştur. t Firmalar direk yabancı ülkelerde üretim yaparak ithal mallara olan olumsuz tutumu azaltırlar. Ticari engeller EU, NAFTA, GATT gibi örgütlerin kurulması ile azalmıştır. Müşterinin olduğu yerde üretim yapan firma ithalat kotalarına takılmamış olur. Ucuz işgücü firmaları bu bölgelere çekmektedir. Kore, Çin, Taiwan gibi Tam zamanında üretim anlayışı, üretici ve tedarikçilerin birbirine yakın olmasını gerektirmiştir.

19 Dezavantajlar: İstikrarsız hükümetlerin olması: politik riskler söz konusu, bölgesel yasalara uyulması gerekir. Kıyıötesi işletmeciliğinde bilgilerin paylaşılması: Firma kendine özgü teknolojileri,bge bilgileri payaş paylaşmak a zorunda kalabilir. aab Farklı İşgücü özellikleri: işgücünün düşük verimliliği, ğ işe ş gecikme, ilgisizliği.. ğ Alt yapı sorunu: gelişmemiş alt yapıya sahip ülkeler, işletmelerin ş çalışma ş koşullarına ş yetersiz kalabilir. (yollar, tesisler, destek hizmetler vs..)

20 2. Coğrafi Bölge Seçimi İşletmenin kurulması için seçilen ülke içerisinde bir coğrafi bölge seçmek gerekecektir. Coğrafi bölge seçiminde i hammadde kaynaklarına kl yakınlık, enerji ve yakıt kaynaklarındaki yoğunluk, yan sanayi kuruluşları, işgücü maliyeti, pazara yakınlık, nakliye olanakları ve maliyetleri, ulaşım olanakları, faaliyetleri ve yaşantıyı etkileyecek k iklim koşulları, devlet teşvikleri i ve kısıtlamaları gibi nicel ve nitel veriler birlikte değerlendirilir. Bu şekilde belirlenecek bir bölge içindeki tüm noktaların, bu bölge dışında kalan noktalar karşısında aynı üstünlüklere sahip oldukları kabul edilir.

21 A.B.D. de 15 büyük firma arasında yapılan bir ankette; Yeni fabrikanızın kurulacağı bölgeyi saptarken hangi faktörlere ağırlık verirsiniz? sualine verilen cevapları 3 grupta toplamak mümkün olmuştur: 15 firmanın 14 ü mamulün pazar koşullarına birinci sırayı vermiştir. Pazar koşullarını etkileyen iki neden ortaya çıkmıştır: Mamule olan talebin önemli oranda artması. Nüfus kayması dolayısı ile pazar dağılımının ğ değişmesi. ğ ş 15 firmanın 7 si maliyetleri düşürme zorunluluğuna ikinci faktör olarak yer vermiştir. ş Bunların 5 i mevcut tesislerin eskimesi yüzünden maliyetlerin arttığını ve yeni fabrikanın zorunlu olduğunu belirtmiştir. Aslında 13 firmanın ikinci sıraya koyduğu faktörün, dolaylı veya dolaysız olarak maliyetleri ilgilendirdiği anlaşılmıştır. Önem sırasında üçüncülüğü alan faktör işçiliktir. Sadece 4 firma bölge seçiminde bu faktöre de ağırlık verdiklerini belirtmiştir. Benzer bir araştırmanın ülkemizde yapılması halinde, yukarıdaki ki sıralamadan farklı bir durumla karşılaşılması mümkündür. Hatta aynı ülkede faktörlerin önem sıralamasının zamanla, çeşitli gelişmelerin etkisi altında sık sık yer değiştirmesi doğal sayılmalıdır.

22 3. Yerleşim Bölgesi Seçimi Bir sonraki aşamada seçilen coğrafi bölge içinde bir yerleşim ş bölgesi seçmek gerekir. Örneğin ğ coğrafi bölge olarak Ege Bölgesi ni seçen bir işletmenin ş yerleşim ş bölgesi olarak İzmir-Denizli arasını seçmesi olasıdır. Bu seçimi yaparken göz önüne alınması gerekenler; arsa bulunabilirliği ve maliyeti; işgücü temini ve maliyeti, hammadde ve personelin tesise uzaklığı ve bunların nakliyesinin getireceği maliyet; su, yakıt, enerji ve kanalizasyon durumu; sağlık ve eğitim kurumlarının varlığı olarak sıralanabilir.

23 4. Konum Yeri Seçimi Son aşama olarak işletmenin üzerine kurulacağı arsanın seçimi yani konum yeri seçimi söz konusu olacaktır. Konum yeri seçimi, arsa seçimindeki faktörler ve aralarındaki ilişkiler açısından bölge seçimine göre daha karmaşık bir karardır. Bu seçimi yaparken arazi alanı ve arazinin direnci, topoğrafik yapısı, imar durumu gibi faktörler ve diğer işletmelerle bütünleşme olanağı, yan sanayinin i durumu da incelenmelidir. lidi Bu veriler değerlendirilerek işletmenin üzerine kurulacağı arsaya karar verilir. Bölge seçiminde yapılan bir hatanın konum yeri seçimiyle düzeltilmesi mümkün değildir. Aslında bölge seçimi i ekonomik bir sorun olup makro analiz gerektirir. i Konum yeri seçimi ise bir mühendislik sorunu olup mikro/teknik analiz ile çözülür.

24 Kuruluş ş Yeri Seçim Yöntemleri 1. Karşılaştırmalı Yöntemler Maliyetlerin karşılaştırılması Karların karşılaştırılmasış ş Karlılıkların karşılaştırılması 2. Faktör karşılaştırma ve değerlendirme (puanlama yöntemi) 3. Sevkiyat-uzaklık modeli 4. Ağırlık merkezi yöntemi 5. Başabaş analizi 6. Doğrusal Programlama Modeli (ulaştırma modeli)

25 Maliyetleri Karşılaştırma Yöntemi Birim maliyetlerin hesaplanmasında, maliyet muhasebesinde kullanılan tahmini ve standart maliyet hesaplama usullerinden yararlanılır. Bu da maliyet karşılaştırmaya dayandığından, başka firmaları gerektirir Bu yolun en büyük güçlüğü, geçerli bir hesaplama yapabilmek için, aday kuruluş yerlerinde aynı mamulü üreten bir işletmenin varlığına ihtiyaç duyulmasıdır. Çünkü, maliyetlerin önceden somut biçimde tahmini son derece güçtür.

26 Bu konuda bir örnek vermek gerekirse; bütün özellikleri belirlenmiş bir fabrika için A, B, C, D, E ile adlandırılan beş aday kuruluş yeri olduğunu düşünelim. Bu yerleri, toplam maliyetteki paylarına göre bir histogramla gösterip aşağıdaki şekli elde ettiğimizi kabul edelim. Histogram bize her aday bölgeye ait toplam maliyetleri göstermektedir ve bu basit sıralama sayesinde kıyaslama yapmak oldukça kolaylaşmıştır. Aday kuruluş yerlerinin arazi, işçilik, vergi vb her maliyeti için de benzer histogramlar oluşturmak işimizi oldukça kolaylaştıracaktır. ş

27 Görünür maliyetlerin karşılaştırılması

28 Ancak son kararı verirken bu verilerle yetinmemek gerekir. Görünmeyen maliyet unsurlarını da en azından kabaca incelemekte yarar vardır. Böyle bir inceleme için de, bu unsurlara sübjektif değerler vererek bir kıyaslama tablosu oluşturabiliriz. ş Ve bu sübjektif değerlere daha sonra bir ağırlık veya puan verilerek sayısal bir kıyaslama yapılabilir. Fakat şunu da unutmamak gerekir ki, daha geniş kapsamlı araştırmalar yapılmadan karar vermek sağlıklı olmayacaktır. Aşağıdaki tablo bu amaçla hazırlanmış bir tablo örneğidir.

29 Görünmeyen maliyetlerin karşılaştırılması Yer Seçimi i Değerlemede ğ Verilen Dereceler Faktörleri C A E B D İşgücü üübllğ Bolluğu Yt Yeterli Yt Yeterli Çok Çk Çok Yt Yeterli İşgücü Kalitesi İyi İyi Çok İyi Çok İyi Çok İyi Sosyal lçevre Ot Orta İyii Çok İyii İyii İyii Bölgenin Gelişimi Normal Hızlı Çok Hızlı Çok Hızlı Hızlı Sosyal ltesisler Yt Yetersiz Yt Yeterli Çok İyii Çok İyii Çkİ Çok İyii

30 Karlılıkları Karşılaştırma Yöntemi Karlılıkları karşılaştırma yönteminde, en önemli sakınca, maliyet ve özellikle satış ş gelirlerinin isabetli şekilde tahmin etmenin zorluğunda yatmaktadır. Özellikle, istikrarsız dönemlerde karlılığa aday yerlere göre belirlemek, hemen hemen olanaksız hale gelir.

31 Faktör Karşılaştırma veya Puanlama Yöntemi Bu sistemin uygulanmasında pek çok değişkeni aynı anda analize tabi tutarak, yalnız kuruluş yeri seçiminde değil pek çok işletme faaliyetinde karar aracı olarak kullanılmaktadır Faktör karşılaştırma veya puanlama yönteminde ilk olarak kuruluş yerini etkileyen faktörler bir liste halinde tespit edilir. Daha sonra, faktörlerin çeşitli yoğunluk dereceleri için bir sıralama yapılır. Ağırlıklar verilir. Her aday yerin her faktör için aldığı puanlar belirlenir..

32 Faktör Karşılaştırma veya Puanlama Yöntemi Sonraki aşamada, alınan puanlar, faktör ağırlıkları ile çarpılarak ağırlıklı puanlar bulunur. Tüm puanlar toplanarak her aday yerin aldığı toplam puanlar hesaplanır. En yüksek puanı alan yer tercih edilir. Yönetimin i derecelemesinde d ve puanlamasında sübjektifliğin fazla oluşu, sakıncalı olarak kabul edilmektedir. Yararlı tarafı ise, basit ve uygulanabilir olmasıdır.

33 Factor Rating Example

34 Factor-Rating ti Example Critical Scores Success (out of 100) Factor Weight France Denmark Weighted Scores France Denmark Labor availability and attitude (.25)(70) = 17.5 (.25)(60) = 15.0 People-to- car ratio (.05)(50) = 2.5 (.05)(60) = 3.0 Per capita income (.10)(85) = 8.5 (.10)(80) = 8.0 Tax structure (.39)(75) = 29.3 (.39)(70) = 27.3 Education and health (.21)(60) = 12.6 (.21)(70) = 14.7 Totals Table 8.4

35 Faktör Karşılaştırma Yöntemi Faktörler Ağırlıklar A bölgesi B bölgesi C bölgesi en az en çok en az en çok en az en çok pazar 15 8/120 10/150 7/105 9/135 4\60 8/120 hammadde 20 13/260 16/320 10/200 14/280 18/160 13/260 işgücü 25 10/250 16/400 8/200 9/225 12/300 16/400 taşıma 18 6/108 10/180 8/142 12/216 4\72 6/108 enerji 10 4\40 6\60 6\60 7\70 5\50 7\70 diğerleri 12 9/108 12/144 13/156 15/180 9/108 11/132 TOPLAM

36 Sevkiyat uzaklık modeli Bu model, kuruluş yeri alternatiflerini tifl i i uzaklığa ğ bağlı olarak değerlendiren bir yöntemdir. Modelin amacı toplam sevkiyat miktarının kat edilen mesafe ile ağırlıklandırılmış değerini minimize edecek bir kuruluş yeri seçmektir. Alternatif yerlerin karşılaştırılmasında, her alternatifin ld (load-distance)(sevkiyat-uzaklık) puanı hesaplanır. ld puanı, her sevkiyatın uzaklıkla çarpılması ve bulunan değerlerin toplanmasıyla bulunur. Amaç, büyük sevkiyatların mesafelerini azaltarak ld puanını mümkün olduğunca düşük tutmaktır.

37 1. uzaklıkların belirlenmesi: Gerçek km ölçüsüyle belirlenebilmektedir. Sıklıkla kullanılan bir ölçü de dik doğrusal uzaklığın hesaplanmasıdır. Dik doğrusal uzaklık kuzey-güney, ve doğu-batı ölçüleri kullanılarak iki nokta arasındaki yolun bulunmasıdır. İki noktanın x ve y koordinatlarının mutlak farklarının toplanmasıyla bulunur. d= I x A -x B I + I y A y B I 2. Sevkiyatın belirlenmesi: e es L ij = i ve J arası sevkiyat 3. her alternatifin sevkiyat ve uzaklı değerleri çarpılır.

38 A Load-Distance Model Example: Matrix Manufacturing is considering where to locate its warehouse in order to service its four Ohio stores located in Cleveland, Cincinnati, Columbus, Dayton. Two sites are being considered; Mansfield and Springfield, Ohio. Use the load-distance model to make the decision. Calculate the rectilinear distance: dab = = 45 miles Multiply pyby the number of loads between each site and the four cities

39 Calculating the Load-Distance Score for Springfield vs. Mansfield Computing the Load-Distance Score for Springfield City Load Distance ld Cleveland Columbus Cincinnati Dayton Total Load-Distance Score(456.5) Computing the Load-Distance Score for Mansfield City Load Distance ld Cleveland Columbus Cincinnati Dayton Total Load-Distance Score(504) The load-distance score for Mansfield is higher than for Springfield. The warehouse should be located in Springfield.

40 Ağırlık ğ Merkezi Yöntemi AMY, dağıtım maliyetlerini minimum kılacak dağıtım ğ merkezinin i yerini i bulmada kullanılan l matematiksel bir tekniktir. Yöntem genellikle perakendeci birimlere mal gönderen işletmeler tarafından kullanılır. İlk önce talep merkezleri koordinat sisteminde işaretlenir ve minimum dağıtım maliyeti oluşturan X ve Y koordinatları hesaplanır. Koordinat sisteminin merkezi (orjin) ve kullanılan ölçek standart değildir. Sadece göreceli olarak uzaklıkların orantılı bir şekilde temsil edilmesine i dikkat edilir. Bu koordinatlar aşağıdaki denklemler ile hesaplanır:

41 X lx 325 i i ly i i 436 = = = 79; 7.9 Ycg c.g. = = 10.6 li 41 li 41 cg c.g. =

42 The Center of Gravity Approach This approach requires that the analyst find the center of gravity of the geographic area being considered Computing the Center of Gravity for Matrix Manufacturing Coordinates Load Location (X,Y) (li) lixi liyi Cleveland (11,22) Columbus (10,7) Cincinnati (4,1) Dayton (3,6) Total Computing the Center of Gravity for Matrix Manufacturing X lx i i l 325 = 7.9 ; 41 ly i i c.g. = = c.g. = = = i i 10.6 Is there another possible warehouse location closer to the C.G. that should be considered?? Why? Y l

43 Center-of-Gravity Method North-South Chicago (30, 120) 120 New York (130, 130) Pittsburgh (90, 110) Atlanta (60, 40) East-West Abit Arbitrary origin Figure 8.3

44 Center-of-Gravity Method Store Location Number of Containers Shipped per Month Chicago (30, 120) 2,000 Pittsburgh (90, 110) 1,000 New York (130, 130) 1,000 Atlanta (60, 40) 2,000 (30)(2000) + (90)(1000) + (130)(1000) + (60)(2000) x-coordinate = = 66.7 y-coordinate = (120)(2000) + (110)(1000) + (130)(1000) + (40)(2000) = 93.3

45 Center-of-Gravity Method North-South Chicago (30, 120) New York (130, 130) Pittsburgh (90, 110) Center of gravity (66.7, 93.3) Atlanta (60, 40) East-West Abit Arbitrary origin Figure 8.3

46 Örnek Bir işletmenin altı adet perakendeciye satış ş yaptığını ğ düşünelim. ş Söz konusu işletmenin deposu Z şehrindedir. Yeni bir depo kurmak isteyen işletmenin her bir perakende satış noktasından gelen talep düzeyleri aşağıdaki gibidir:

47 Kuruluş Yerleri Talep (konteyner/ay) A 400 B 300 C 200 D 100 E 300 F 100

48

49 C x = (65)(100) (127)(300) (90)(100) (30)(200) (80)(300) (60)(400) =76,9 C (40)(100) (130)(300) (110)(100) (120)(200) (75)(300) 95)(400) ( C y = ) )( ( ) )( ( ) )( ( ) )( ( ) )( ( ) )( ( =98,9

50 Başabaş Analizi Ekonomik temele dayalı karşılaştırmalarda sadece gelir ve maliyetlerin göz önüne alınması yeterli olacaktır. Eğer ürünlerin fiyatı da kuruluş yerinden etkilenmiyorsa toplam gelirleri de analiz dışında bırakmakta sakınca olmaz. İşletmeler için tesis kurulurken karşılaşılan maliyetler sabit ve değişken maliyetler olmak üzere iki grupta toplanır. Arazi, inşaat için yapılan masraflar sabit maliyetler grubuna girerken; işçilik, hammadde gibi maliyetler de değişken maliyetler olarak adlandırılır. Her iki maliyet grubu da bölgeden bölgeye farklılık gösterir. Bu yüzden farklı bölge seçim alternatifleri için bu maliyetleri hesaplamak ve kıyaslamak gerekecektir. Başabaş noktası analizinde i tüm maliyetler sabit ve değişken olarak gruplandırılır ve başabaş noktaları hesaplanarak, hedeflenen üretim hacminde en düşük toplam maliyeti veren kuruluş yeri seçilir.

51 Break-Even Analysis Remember the break even equations used for calculation total cost of each location and for calculating the breakeven quantity Q. Total cost = F + vq Total revenue = pq Break-even is where Total Revenue = Total Cost Q = break-even quantity p = price/unit V = variable cost/unit F = fixed cost Q = F/(p-v)

52 Example using Break-even Analysis: Clean-Clothes Cleaners is considering four possible sites for its new operation. They expect to clean 10,000 garments. The table and graph below are used for the analysis. Example 9.6 Using Break-Even Analysis Location Fixed Cost Variable Cost Total Cost A $350, $ 5(10,000) 000) $400, B $170,000 $25(10,000) $420,000 C $100, $40(10,000) 000) $500, D $250,000 $20(10,000) $450,000 From the graph you can see that the two lowest cost intersections occur between C& B(4667 units) and B& A(9000 units) The best alternative up to 4667 units is C, between 4667 and 9000 units the best is B, and above 9000 units the best site is A

53 örnek A, B ve C olarak adlandırılan d l üç kuruluş yeri alternatifinin maliyet detayları aşağıda ğ gösterildiği gibi olsun birimlik üretim hacminde hangi alternatifin seçilmesi gerektiğini inceleyelim.

54 Kuruluş Yeri Sabit Maliyet Değişken Maliyet (TL) (TL/birim) A B C

55 Başabaş noktalarını hesaplayalım; Q = Q Q= birim olarak hesaplanır Q = Q Q= birim olarak hesaplanır. Özetle;

56 Kuruluş Yeri Q Üretim Hacmi (birim) A B C

57

58 Ulaştırma Modeli Ulaştırma modeli genellikle, hali hazırda faaliyet gösteren bir işletmeye yeni bir tesis eklenmesi durumunda kullanılır; ancak yeni bir sistemin kurulması durumunda da uygulanması mümkündür. Ulaştırma Uaşt apobe problemi, Doğrusal Programlama olarak bilinen problemlerin özel bir durumudur. Optimum çözüme ulaşmak için özel bir algoritmaya sahiptir.

59 ulaştırma modelinde, d toplam ulaştırma maliyetini i i minimum kılmak üzere, her birinin belirli miktarda kapasitesi (a i,i=1,2 m) olan üretim noktalarından (A i, i=1,2..m), talep düzeyleri (b j, j=1,2..n) bilinen talep noktalarına (Bj, j=1,2.n) ne kadar mal gönderilmesi i gerektiğinin i belirlenmesi söz konusudur. Bu belirleme yapıldığında optimum dağıtım planı hazırlanmış olacaktır. A den B ye bir birim mal göndermek için katlanılması gereken maliyet, C ij, sabit kabul edilmektedir. Bu koşullar altında optimum dağıtım planı, A lardan B lere taşınacak mal miktarları olan x ij lerin belirlenmesi şeklinde ortaya konmaktadır. Buna göre klasik ulaştırma modeli aşağıdaki şekilde formüle edilebilir:

60 m n X Amaç Fonksiyonu: Min.Z. = C C X ij ij i= 1 j= 1

61 Kısıtlayıcılar: i.tüm talep noktalarının talep düzeyi tamamen karşılanmalıdır. m i= X ij = b j 1 (tüm j=1,2.n için) i.her üretim noktasından çeşitli talep noktalarına gönderilen öd mal miktarı, üretim noktasının kapasitesine eşittir. n X = a ij i j=11 (tüm i=1,2 m için)

62 Üretim noktalarının toplam kapasitesi, talep noktalarının toplam talep düzeyine eşittir. (Bu koşul sınırlayıcı koşul ya da denge koşulu olarak adlandırılır. Gerçek problemde bu koşul sağlanamadığı takdirde, bir hayali tesis ya da talep noktası ilavesiyle (kukla faaliyet) yapay olarak sağlanır). m n a = i b j (tüm i ve j ler için) i= 1 j= 1 i. Negatif olmama koşulu X ij 0 (tüm i ve j ler için)

63 Modeli bir örnekle açıklamak k gerekirse; bir işletmenin üretim yerlerinin A ve B bölgelerinde bulunduğunu ve X,Y ve Z bölgelerindeki pazarlarlara göndermekte olduğunu düşünelim. Talebin arttığını ve toplam talebin mevcut iki fabrikanın üretimiyle karşılanamayacağını kabul edelim. Bu durumda işletmenin ş yeni bir fabrika kurmaya gereksinimi vardır. Bu yeni tesis için de C ve D olmak üzere iki alternatif bölge olduğunu varsayalım. Alternatifler arasında bir seçim yapalım. İlk önce aşağıdaki tablo kurulmalıdır:

64 Fabrika Talep Noktaları X Y Z Fabrika Kapasitesi A C AX C AY C AZ K A B C BX C BY C BZ K B C C CX C CY C CZ K C D C DX C DY C DZ K D KAPASITE Talep T X T Y T Z TALEP

65 Tabloda yer alan C değerleri, ğ bir fabrikadan bir pazara bir birim ürünün taşınması için katlanılan maliyeti ifade etmektedir. Örneğin C, bir birim ürünü A fabrikasından X pazarına ulaştırmanın maliyetidir. Bu tablonun oluşturulması için fabrika kapasiteleri ve pazar talepleri kesin olarak bilinmelidir. Daha sonra bu değerler ğ tablodaki yerlerine yerleştirilerek optimal çözüm rahatça görülebilecektir.

66 Ulaştırma probleminde öncelikle uygun bir başlangıç çözüm bulunur. Uygun başlangıç çözüm için bir kaç yol: Kuzeybatı köşeşi yöntemi En küçük maliyetli hücre yöntemi Ceza ( VAM Vogel s Aproximation Method) yöntemi Daha sonra çözümün optimum olup olmadığı test edilir. Eğer ğ çözüm optimum değilse ğ daha iyi bir çözüm bulunur... (Atlama taşı veya MODİ ile)

67 Atlama taşı Başlangıç uygun çözümden optimum çözüme gidilmesine yardım eder. Boş hücrelerin doldurulması durumunda d maliyet etkinliğini i değerlendirir. ğ di i Her boş hücre, eğer buraya bir birim mal gönderilse toplam gönderme maliyeti ne olurdu diye test edilir. 1. Boş hücre seç 2. Bu boş hücreden başlıyaral, dolu hücreler yardımıyla (yatay ve dikey hareketlerle) kapalı bir döngü yarat. Bir boş veya dolu hücreden atlayabiliriz. 3. Seçili boş hücreye (+) vererek, sonra sırasıyla (-) ve (+) vererek tekrar boş hücreye gel 4. Bir iyileştirme indeksi hesapla ( + ve leri toplayarak) 5. Bu işlemi tüm boş hücreler için yap. indeks 0 ise çözüm optimal değilse çözüm iyileştirilebilir. (-) ler içinde maksimum değerliyi seç oraya gönderme yap

68 SUPPLEMENT Solving Transportation Problems C

69 Learning Objectives Define the problem & prepare the transportation tableau Obtain an initial feasible solution Identify the optimal solution Understand d special situations s

70 Transportation Problems Transportation ti problems determine how much of the demand at each one of several destinations is supplied by each one of several sources The goal is to minimize costs Terminology: Points of demand: The destination that products are shipped to Points of supply: Where products are shipped from

71 LP Notation M Minimize z = cijx subject to : M i= 1 N j= 1 x x ij ij = where: x c ij ij S i D j N i= 1 j= 1 ij for every source, i = 1,... M for every destination i j = 1,... N = the number of units transported to destination = the cost of transporting one unit from source i j from source i to destination j

72 Preparing the Problem To use the stepping stone or modified d distribution (MODI) methods, supply must equal demand. If not, create a dummy source or destination to make up the difference. In the solution, shipments from the dummy source represent unmet demand & deliveries to a dummy destination represent excess supply capacity.

73 Required Information Demand values for each destination (blue) Capacity level at each source (green) Cost of delivering 1 unit to each destination from each source (yellow) Plant Destinations Sources A B C Demand

74 Initial Solutions Common heuristics (rules of thumb): Select a cell & allocate as large a shipment as possible without violating capacity or demand constraints (this eliminates a row or column constraint) Continue selecting new cells until all row & column constraints are satisfied Examples: Northwest Corner Method (NWC) Vogel s Approximation Method (VAM)

75 Northwest Corner Method (kuzeybatı köşesi yöntemi) Begin in the upper left-hand corner of the tableau (the NW corner) Assign the largest shipment possible If the column constraint is satisfied, move to the column on the right If the row constraint is satisfied, move to the row below Continue until all row & column constraints are satisfied

76 NWC Example: Step 1 Plant Destinations Sources 200 A B Column Satisf fied C Demand

77 NWC Example: Step 2 Plant Destinations Sources A Row Satisfied = 100 B C Demand

78 NWC Example: Step 3 Plant Destinations Sources A Colu umn Sa atisfied B C Demand =

79 NWC Example: Step 4 Plant Destinations Sources A B = Row Satisfied 200 C Demand

80 NWC Example: Step 5 Plant Destinations Sources A B n Satisf fied 100 C Demand Column =

81 NWC Example: Step 6 Plant Destinations Sources A B C = 100 Demand

82 NWC Initial Solution Plant Destinations Sources A B C Demand

83 Limitations NW Corner Method ignores the objective function coefficients (costs) Solution often isn t very good: Total cost: 200 units ($2) units ($4) units ($2) units ($6) units ($4) units ($2) = $2800 to transport the 800 units

84 Vogel s Approximation Method VAM yöntemi Compute penalties for each row & column: Compute penalties by subtracting the smallest c ij from the next smallest c ij Select the row or column with the largest penalty Select the cell with the lowest c ij Allocate as many units as possible to that cell Continue until all constraints are satisfied

85 VAM Example: Step 1 Plant Destinations Sources Penalties 200 A Co olumn Satisfie ed B C Demand Penalties

86 VAM Example: Step 2 Plant Destinations Sources Penalties 200 A B C Demand Tied Penalties 1 3 1

87 Arbitrarily Chose 3 rd Destination Plant Destinations Sources Penalties A Row 3 Satisfied B C Demand Penalties 1 3 1

88 VAM Example: Step 3 Plant Destinations Sources Penalties A B C Demand Tied Penalties 1 2 3

89 Arbitrarily Chose 4th Destination Plant Destinations Sources Penalties A Col lumn Satisfied B C Demand Penalties 1 2 3

90 VAM Example: Step 4 Plant Destinations Sources Penalties A Col lumn Satisfied 200 B C Demand Penalties 1 2

91 VAM Example: Step 5 (only 1 column left & only one feasible solution) Plant Destinations Sources Penalties A B C Demand Penalties 2

92 VAM Initial Solution Plant Destinations Sources A B C Demand

93 Better Initial Solution Total Costs: 200 units ($2) units ($1) units ($2) units ($6) +100 units ($4) units ($2) = $2100 to transport the 800 units Compared to $2800 using the Northwest Corner Method

94 Finding the Optimal Solution Initial solutions are feasible, but may not be optimal Use the Stepping Stone or Modified Distribution Method to identify improvements & confirm optimality

95 Atlama taşı ile test d12 d = = 7 (d12,birinci sıranın ikinci sütunu) d14 = = 4 d21 = = 1 d24 = = 1 d31 = = 1 d32 = =1 Tüm indeksler pozitif, çözüm optimum

Kuruluş Yeri Seçimi 30.03.2010

Kuruluş Yeri Seçimi 30.03.2010 Kuruluş Yeri Seçimi Kuruluş yeri: işletmenin üzerinde kurulacağı, yaşamı boyunca faaliyetlerini sürdüreceği yerdir. İşletme stratejisi saptanırken, firma ne tür bir mal veya hizmet sunacağını ve hangi

Detaylı

OPT. İŞLETME KURULUŞ YERİ SEÇİM YÖNTEMLERİ METHODS FOR OPTIMAL BUSINESS DISTRICT SELECT

OPT. İŞLETME KURULUŞ YERİ SEÇİM YÖNTEMLERİ METHODS FOR OPTIMAL BUSINESS DISTRICT SELECT OPT. İŞLETME KURULUŞ YERİ SEÇİM YÖNTEMLERİ METHODS FOR OPTIMAL BUSINESS DISTRICT SELECT OPT. İŞLETME KURULUŞ YERİ SEÇİM YÖNTEMLERİ Kuruluş yeri seçimi sorununu çözümlemeye yönelik sistematik çalışmaların

Detaylı

DEPO YÖNETİMİ ULUSLARARASI TİCARET VE LOJİSTİK. Depo Yeri Seçimi. Öğr.Gör.İsmail KARAYÜN

DEPO YÖNETİMİ ULUSLARARASI TİCARET VE LOJİSTİK. Depo Yeri Seçimi. Öğr.Gör.İsmail KARAYÜN DEPO YÖNETİMİ ULUSLARARASI TİCARET VE LOJİSTİK Depo Yeri Seçimi Öğr.Gör.İsmail KARAYÜN 1 Akdeniz Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Uluslararası Ticaret ve Lojistik Bölümü ismailkarayun@akdeniz.edu.tr

Detaylı

Tedarik Zincirlerinde Yer Seçimi Kararları (Location Decisions)

Tedarik Zincirlerinde Yer Seçimi Kararları (Location Decisions) Tedarik Zincirlerinde Yer Seçimi Kararları (Location Decisions) Öğr. Üyesi: Öznur Özdemir Kaynak: Waters, D. (2009). Supply Chain Management: An Introduction to Logistics, Palgrave Macmillan, New York

Detaylı

Toplam maliyete/gelire göre yer seçimi Faktör ağırlıklandırma Başabaş noktası analizi Oyun kuramı

Toplam maliyete/gelire göre yer seçimi Faktör ağırlıklandırma Başabaş noktası analizi Oyun kuramı Anadolu Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Planlaması 2013-2014 Güz Dönemi Toplam maliyete/gelire göre yer seçimi Faktör ağırlıklandırma Başabaş

Detaylı

ULAŞTIRMA MODELİ VE ÇEŞİTLİ ULAŞTIRMA MODELLERİ

ULAŞTIRMA MODELİ VE ÇEŞİTLİ ULAŞTIRMA MODELLERİ ULAŞTIRMA MODELİ VE ÇEŞİTLİ ULAŞTIRMA MODELLERİ Özlem AYDIN Trakya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü ULAŞTıRMA MODELININ TANıMı Ulaştırma modeli, doğrusal programlama probleminin özel bir şeklidir.

Detaylı

GENEL İŞLETME. Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN KURULUŞ YERİ SEÇİMİ

GENEL İŞLETME. Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN KURULUŞ YERİ SEÇİMİ GENEL İŞLETME Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN KURULUŞ YERİ SEÇİMİ KURULUŞ YERİ İşletmenin faaliyette bulunduğu yerdir. Çeşitli alternatifler arasında en uygun kuruluş yerine karar verme önemli ve zor bir karardır.

Detaylı

TESİS TASARIMI ve PLANLAMASI -Giriş-

TESİS TASARIMI ve PLANLAMASI -Giriş- TESİS TASARIMI ve PLANLAMASI -Giriş- Hazırlayan Yrd. Doç. Selçuk Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi - Endüstri Mühendisliği Bölümü İşletme: İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla mal ve

Detaylı

ULAŞTIRMA MODELİ VE ÇEŞİTLİ ULAŞTIRMA MODELLERİ

ULAŞTIRMA MODELİ VE ÇEŞİTLİ ULAŞTIRMA MODELLERİ ULAŞTIRMA MODELİ VE ÇEŞİTLİ ULAŞTIRMA MODELLERİ Özlem AYDIN Trakya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü ULAŞTIRMA MODELİNİN TANIMI Ulaştırma modeli, doğrusal programlama probleminin özel bir şeklidir.

Detaylı

Unlike analytical solutions, numerical methods have an error range. In addition to this

Unlike analytical solutions, numerical methods have an error range. In addition to this ERROR Unlike analytical solutions, numerical methods have an error range. In addition to this input data may have errors. There are 5 basis source of error: The Source of Error 1. Measuring Errors Data

Detaylı

Kaynak: A. İŞLİER, TESİS PLANLAMASI, 1997

Kaynak: A. İŞLİER, TESİS PLANLAMASI, 1997 Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Planlaması 2016-2017 Güz Dönemi Kaynak: A. İŞLİER, TESİS PLANLAMASI, 1997 2 Tesis Yer Seçimi Problemi (TYSP) TEK AMAÇLI

Detaylı

YÖNEYLEM ARAŞTIRMASI - I

YÖNEYLEM ARAŞTIRMASI - I YÖNEYLEM ARAŞTIRMASI - I 1/71 İçerik n Bulunması Kuzey-Batı Köşe Yöntemi En Küçük Maliyetli Göze Yöntemi Sıra / Sütun En Küçüğü Yöntemi Vogel Yaklaşım Metodu (VAM) Optimum Çözümün Bulunması Atlama Taşı

Detaylı

YÖNT 101 İŞLETMEYE GİRİŞ I

YÖNT 101 İŞLETMEYE GİRİŞ I YÖNT 101 İŞLETMEYE GİRİŞ I 1 İşletme kurma fikriyle birlikte başlayıp, işletmenin kesin olarak kuruluşunun tamamlanmasına kadar sürdürülen çalışma ve araştırmalara işletmelerin kuruluş çalışmaları denmektedir.

Detaylı

KAPASİTE PLANLAMASI ve ÖLÇME KRİTERLERİ

KAPASİTE PLANLAMASI ve ÖLÇME KRİTERLERİ KAPASİTE PLANLAMASI ve ÖLÇME KRİTERLERİ Kuruluş yeri belirlenen bir üretim biriminin üretim miktarı açısından hangi büyüklükte veya kapasitede olması gerektiği işletme literatüründe kapasite planlaması

Detaylı

Total Contribution. Reduced Cost. X1 37,82 480 18.153,85 0 basic 320 512. X2 22,82 320 7.302,56 0 basic 300 M. Slack or

Total Contribution. Reduced Cost. X1 37,82 480 18.153,85 0 basic 320 512. X2 22,82 320 7.302,56 0 basic 300 M. Slack or HRS şirketi BRN Endüstrileri ile bir anlaşma yapmış ve her ay BRN ye üretebildiği kadar A ürününden sağlamayı garanti etmiştir. HRS de vasıflı ustalar ve çıraklar çalışmaktadır. Bir usta, bir saatte 3

Detaylı

Üretim/İşlemler Yönetimi 5

Üretim/İşlemler Yönetimi 5 Üretim/İşlemler Yönetimi 5 Kuruluş Yeri ir işletmenin gerek kuruluşu sırasında, gerekse daha sonra faaliyet devam ederken ek tesisler vb. gereksinimler doğrultusunda verilmesi gereken en önemli kararlardan

Detaylı

1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU

1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU Alanın Tanımı: Planlama Alanı Bursa, Nilüfer İlçesi nin güneyinde yer alan İnegazi Köyü, h21c13a4 pafta 101 ada 22,23,25 ve 26 numaralı parsellerde yer alan

Detaylı

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ 13 1.1. Üretim, Üretim Yönetimi Kavramları ve Önemi 14 1.2. Üretim Yönetiminin Tarihisel Gelişimi 18 1.3. Üretim Yönetiminin Amaçları ve Fonksiyonları

Detaylı

Konu 2. Y. Doç. Dr. Fazıl GÖKGÖZ

Konu 2. Y. Doç. Dr. Fazıl GÖKGÖZ Ulaştırma ve Atama Modelleri Konu 2 Ulaştırma Modeli 1. Farklı kaynaklardan kl temin edilen bir ürün, mümkün olan minimum maliyetle farklı istikametlere taşınmaktadır. 2. Her kaynak noktası sabit sayıda

Detaylı

1 Yatırım Çalışmaları

1 Yatırım Çalışmaları 1 Yatırım Çalışmaları Yatırım Yatırım Projesi Proje Fikri Hangi Sektör? Hangi Konuda Faaliyet? 2 Fizibilite Çalışmaları Ön Fizibilite Kavramı Ekonomik Teknik Mali Hukuki Örgütsel Ekonomik a)piyasa Etüdü

Detaylı

1 I S L U Y G U L A M A L I İ K T İ S A T _ U Y G U L A M A ( 5 ) _ 3 0 K a s ı m

1 I S L U Y G U L A M A L I İ K T İ S A T _ U Y G U L A M A ( 5 ) _ 3 0 K a s ı m 1 I S L 8 0 5 U Y G U L A M A L I İ K T İ S A T _ U Y G U L A M A ( 5 ) _ 3 0 K a s ı m 2 0 1 2 CEVAPLAR 1. Tekelci bir firmanın sabit bir ortalama ve marjinal maliyet ( = =$5) ile ürettiğini ve =53 şeklinde

Detaylı

DOĞRUSAL OLMAYAN PROGRAMLAMA (NLP)

DOĞRUSAL OLMAYAN PROGRAMLAMA (NLP) DOĞRUSAL OLMAYAN PROGRAMLAMA (NLP) 1. Non-lineer kar analizi, 2. Kısıtlı optimizasyon, 3. Yerine koyma (substitution) yöntemi, 4. Lagranj Çarpanları Yöntemi 5. Başabaş Analizleri ve Duyarlılık Testleri

Detaylı

İŞLETME KURULUŞ YERİ SEÇİMİ LOCATION SELECTION FOR BUSINESS ORGANIZATIONS

İŞLETME KURULUŞ YERİ SEÇİMİ LOCATION SELECTION FOR BUSINESS ORGANIZATIONS LOCATION SELECTION FOR BUSINESS ORGANIZATIONS Yeni işletmelerin kuruluş çalışmaları sırasında sürdürülen ekonomik analiz kapsamına giren ikinci önemli konu, işletmenin üretim çalışmalarını yürüteceği kuruluş

Detaylı

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Üretim Yatırımı Girişim kapsamında hedeflenen ürün veya hizmetlerin üretilmesi için gerekli işletme faaliyetleri planlanmalıdır. Girişimcinin uzmanlığına da bağlı

Detaylı

DOĞRUSAL PROGRAMLAMANIN ÖZEL TÜRLERİ

DOĞRUSAL PROGRAMLAMANIN ÖZEL TÜRLERİ DOĞRUSAL PROGRAMLAMANIN ÖZEL TÜRLERİ TRANSPORTASYON (TAŞIMA, ULAŞTIRMA) TRANSİT TAŞIMA (TRANSSHIPMENT) ATAMA (TAHSİS) TRANSPORTASYON (TAŞIMA) (ULAŞTIRMA) TRANSPORTASYON Malların birden fazla üretim (kaynak,

Detaylı

MADEN İŞLETME EKONOMİSİ MADEN İŞLETME EKONOMİSİ

MADEN İŞLETME EKONOMİSİ MADEN İŞLETME EKONOMİSİ MADEN İŞLETME EKONOMİSİ DOKUZ EYLÜL ÜN VERS TES MÜHEND SL K FAKÜLTES YAYINLARI NO: 223 MADEN İŞLETME EKONOMİSİ Prof. Dr. Halil KÖSE Doç. Dr. Bayram KAHRAMAN (4. BASKI ) 223 Prof. Dr. Halil KÖSE Doç. Dr.

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi

Tedarik Zinciri Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi -Tedarik Zinciri Ağı Tasarımı- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Ağ tasarımı, tedarik zinciri açısından üç karar düzeyini de ilgilendiren ve bu düzeylerde etkisi olan bir konudur. Zincirin

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN

Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Tedarik Zinciri Bileşenleri Tedarik zincirlerinde üç temel bileșenden söz edilebilir: Aktörler: Tedarik zinciri

Detaylı

Ulaştırma ve Atama. Konu 2. Ulaştırma Modeli. Doç. Dr. Fazıl GÖKGÖZ

Ulaştırma ve Atama. Konu 2. Ulaştırma Modeli. Doç. Dr. Fazıl GÖKGÖZ Ulaştırma ve Atama Modelleri Konu 2 Ulaştırma Modeli 1. Farklı kaynaklardan temin edilen bir ürün, mümkün olan minimum maliyetle farklı istikametlere taşınmaktadır. 2. Her kaynak noktası sabit sayıda ürün

Detaylı

BÖLÜM 2 DEPO YERİ SEÇİMİ

BÖLÜM 2 DEPO YERİ SEÇİMİ BÖLÜM 2 DEPO YERİ SEÇİMİ Problemin Tanımlanması Depo Yeri Seçimi Yöntemleri 1 2.1. Problemin Tanımlanması Yer seçimi kavramı, kısa ve/veya uzun vâdede çeşitli ölçütlere göre en iyi avantajlara sahip yerin

Detaylı

İçindekiler. Birinci Bölüm YATIRIM KAVRAMI VE YAPILABİLİRLİK ETÜDLERİ

İçindekiler. Birinci Bölüm YATIRIM KAVRAMI VE YAPILABİLİRLİK ETÜDLERİ İçindekiler Birinci Bölüm YATIRIM KAVRAMI VE YAPILABİLİRLİK ETÜDLERİ I. YATIRIM VE YATIRIM PLANLAMASI... 1 A. YATIRIM KAVRAMI VE TANIMLAR... 2 1. Halk Dilinde Yatırım... 3 2. Ekonomi Biliminde (Makro Açıdan)

Detaylı

WEEK 4 BLM323 NUMERIC ANALYSIS. Okt. Yasin ORTAKCI.

WEEK 4 BLM323 NUMERIC ANALYSIS. Okt. Yasin ORTAKCI. WEEK 4 BLM33 NUMERIC ANALYSIS Okt. Yasin ORTAKCI yasinortakci@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi BLM33 NONLINEAR EQUATION SYSTEM Two or more degree polinomial

Detaylı

FABRİKA ORGANİZASYONU. Yrd. Doç. Dr. Serpil SAVCI

FABRİKA ORGANİZASYONU. Yrd. Doç. Dr. Serpil SAVCI FABRİKA ORGANİZASYONU Yrd. Doç. Dr. Serpil SAVCI Rantabilite Raporu (Karlılık Raporu) Rantabilitenin tanımı: kar/yatırım şeklindedir. Masraflara karşılık elde edilen karın, belirli bir miktarı yoktur.

Detaylı

Önemli Not unuz varsa, buraya yazınız. Versiyon: [Gün Ay Yıl] [İletişim Bilgileri]

Önemli Not unuz varsa, buraya yazınız. Versiyon: [Gün Ay Yıl] [İletişim Bilgileri] İş Planı ÖNEMLİ NOT Önemli Not unuz varsa, buraya yazınız. Versiyon: [Gün Ay Yıl] [İletişim Bilgileri] Firma Bilgileri Firma İsmi İlgili Kişi / Pozisyonu İş Adresi Telefon / Faks Numaraları E-Posta / Web

Detaylı

EM302 Yöneylem Araştırması 2 Doğrusal Olmayan Programlamaya Giriş. Dr. Özgür Kabak

EM302 Yöneylem Araştırması 2 Doğrusal Olmayan Programlamaya Giriş. Dr. Özgür Kabak EM302 Yöneylem Araştırması 2 Doğrusal Olmayan Programlamaya Giriş Dr. Özgür Kabak Doğrusal Olmayan Programlama Eğer bir Matematiksel Programlama modelinin amaç fonksiyonu ve/veya kısıtları doğrusal değil

Detaylı

Duyarlılık analizi, bir doğrusal programlama probleminde belirlenen katsayı değerlerinin

Duyarlılık analizi, bir doğrusal programlama probleminde belirlenen katsayı değerlerinin DUYARLILIK ANALİZİ Duyarlılık analizi, bir doğrusal programlama probleminde belirlenen katsayı değerlerinin değişmesinin problemin optimal çözümü üzerine etkisini incelemektedir. Oluşturulan modeldeki

Detaylı

Endüstri Mühendisliğine Giriş

Endüstri Mühendisliğine Giriş Endüstri Mühendisliğine Giriş 5 ve 19 Aralık 2012, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye. Yard. Doç. Dr. Kamil Erkan Kabak Endüstri Mühendisliği Bölümü,, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye erkankabak@beykent.edu.tr

Detaylı

Zeki Optimizasyon Teknikleri

Zeki Optimizasyon Teknikleri Zeki Optimizasyon Teknikleri Ara sınav - 25% Ödev (Haftalık) - 10% Ödev Sunumu (Haftalık) - 5% Final (Proje Sunumu) - 60% - Dönem sonuna kadar bir optimizasyon tekniğiyle uygulama geliştirilecek (Örn:

Detaylı

KAPASİTE KAVRAMI ve KAPASİTE ÇEŞİTLERİ

KAPASİTE KAVRAMI ve KAPASİTE ÇEŞİTLERİ KAPASİTE KAVRAMI ve KAPASİTE ÇEŞİTLERİ Bir işletme için kapasite değerlemesinin önemi büyüktür. Daha başlangıçta kurulacak işletmenin üretim kapasitesinin çok iyi hesaplanması gerekir ve elde edilen verilere

Detaylı

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ Dağıtım Kanalı: Fikir, ürün ve hizmetler gibi, değeri olan şeylerin üretim noktalarından kullanım noktalarına kadar götürülmesiyle uğraşan, birbiriyle bağımlı bir dizi

Detaylı

KÜTLELER DİYAGRAMI VE TOPRAK DAĞITIMI. Toprak İşleri. Toprak Dağıtımının Amaçları

KÜTLELER DİYAGRAMI VE TOPRAK DAĞITIMI. Toprak İşleri. Toprak Dağıtımının Amaçları KÜTLELER DİYAGRAMI VE TOPRAK DAĞITIMI Toprak Dağıtımının Amaçları 1) Toprak işlerinde en ekonomik dengelemeyi sağlamak 2) Dolgu yapımı için kullanılacak kazıların taşımasında ortalama taşıma mesafesini

Detaylı

Simpleks Yönteminde Kullanılan İlave Değişkenler (Eşitliğin yönüne göre):

Simpleks Yönteminde Kullanılan İlave Değişkenler (Eşitliğin yönüne göre): DP SİMPLEKS ÇÖZÜM Simpleks Yöntemi, amaç fonksiyonunu en büyük (maksimum) veya en küçük (minimum) yapacak en iyi çözüme adım adım yaklaşan bir algoritma (hesaplama yöntemi) dir. Bu nedenle, probleme bir

Detaylı

Selçuk Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü

Selçuk Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Selçuk Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Mühendislik Ekonomisi Dr. Cenk Budayan Oda No: L-06 E-mail: budayan@selcuk.edu.tr İşlenecek Konular Giriş: Mühendislik ekonomisi nedir, Mühendislik ekonomisinin

Detaylı

EKO 205 Mikroiktisat. Kar Maksimizasyonu Profit Maximization

EKO 205 Mikroiktisat. Kar Maksimizasyonu Profit Maximization EKO 205 Mikroiktisat Kar Maksimizasyonu Profit Maximization Tartışılacak Konular Tam Rekabet Piyasaları Kar Maksimizasyonu Marjinal Hasıla, Marjinal Maliyet ve Kar Kısa Dönemde Çıktı Düzeyinin Belirlenmesi

Detaylı

WEEK 11 CME323 NUMERIC ANALYSIS. Lect. Yasin ORTAKCI.

WEEK 11 CME323 NUMERIC ANALYSIS. Lect. Yasin ORTAKCI. WEEK 11 CME323 NUMERIC ANALYSIS Lect. Yasin ORTAKCI yasinortakci@karabuk.edu.tr 2 INTERPOLATION Introduction A census of the population of the United States is taken every 10 years. The following table

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

FABRİKA YERLEŞTİRME DÜZENİ

FABRİKA YERLEŞTİRME DÜZENİ FABRİKA YERLEŞTİRME DÜZENİ Üretim araçlarının, yardımcı tesislerin veya iş istasyonlarının ve taşıma, depolama, kalite kontrolü gibi üretimle ilgili faaliyetlerin fiziksel konumları açısından bir bütün

Detaylı

fikrinin müteşebbiste/müteşebbislerde oluşması ve 2/27

fikrinin müteşebbiste/müteşebbislerde oluşması ve 2/27 Kar sağlama, toplumsal itibar edinme, başka fırsatların yokluğu gibi nedenlerle işletme kurma fikrinin müteşebbiste/müteşebbislerde oluşması ve aşağıda sıralanan çalışmaların yapılması ile işletmelerin

Detaylı

Ürün Fiyatlandırılması

Ürün Fiyatlandırılması Ürün Fiyatlandırılması Ürünümüzün üretilmesi ve paketlenmesi kararı verilirken karşımıza çıkacak satış fiyatı için: Sabit masraflar, form masrafları, değişken masraflar, giderler, kâr göz önünde bulundurulur.

Detaylı

VERİ MADENCİLİĞİ. Karar Ağacı Algoritmaları: SPRINT algoritması Öğr.Gör.İnan ÜNAL

VERİ MADENCİLİĞİ. Karar Ağacı Algoritmaları: SPRINT algoritması Öğr.Gör.İnan ÜNAL VERİ MADENCİLİĞİ Karar Ağacı Algoritmaları: SPRINT algoritması Öğr.Gör.İnan ÜNAL SPRINT Algoritması ID3,CART, ve C4.5 gibi algoritmalar önce derinlik ilkesine göre çalışırlar ve en iyi dallara ayırma kriterine

Detaylı

FABRİKA ORGANİZASYONU Üretim Planlama ve Yönetimi 2. Uygulama: Sipariş ve Parti Büyüklüğü Hesaplama

FABRİKA ORGANİZASYONU Üretim Planlama ve Yönetimi 2. Uygulama: Sipariş ve Parti Büyüklüğü Hesaplama FABRİKA ORGANİZASYONU Üretim Planlama ve Yönetimi 2. Uygulama: Sipariş ve Parti Büyüklüğü Hesaplama Uygulamalar 1. İhtiyaç Hesaplama 2. Sipariş ve Parti Büyüklüğü Hesaplama 3. Dolaşım Akış Çizelgeleme/Terminleme

Detaylı

Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır?

Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Alvin Toffler in endüstrinin gelişmesi yaklaşımı Pazarlama nedir? Kullanımı neden önemlidir? Pazarlama olanaklarının kullanımı, eğitim ve geliştirme

Detaylı

2 İŞLETMENİN ÇEVRESİ VE İŞLETME TÜRLERİ

2 İŞLETMENİN ÇEVRESİ VE İŞLETME TÜRLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 İŞLETMECİLİK 13 1.1. İnsan İhtiyaçları 14 1.1.1. Ekonomik Mal ve Hizmetler 16 1.1.2. Talep ve Arz 17 1.1.3. Tüketim ve Tüketici 18 1.1.4. Üretim ve Üretim Faktörleri 18 1.2.

Detaylı

ŞİRKET HAKKINDA Şirket: Ortaklar: Yönetim / Ekip Toplam Çalışan Sayısı: Açıklama:

ŞİRKET HAKKINDA Şirket: Ortaklar: Yönetim / Ekip Toplam Çalışan Sayısı: Açıklama: ŞİRKET HAKKINDA Şirket: Z & S Yenilenebilir Enerji Sist. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Ortaklar: Zeki KÜÇÜKYARMA, Yönetim / Ekip: Zeki KÜÇÜKYARMA / Genel Müdür Stephan RİNDİSBACKER / Avrupa Temsilcisi Ufuk UĞUR

Detaylı

Bölüm 5. Çevre Unsurlarının Ölçülmesi ve Durum Belirleme Matrisleri

Bölüm 5. Çevre Unsurlarının Ölçülmesi ve Durum Belirleme Matrisleri Bölüm 5 Çevre Unsurlarının Ölçülmesi ve Durum Belirleme Matrisleri Genel Çevre Ölçümleme Teknikleri Çevresel Unsurun Olasılık Derecesi, Çevresel Unsurun İşletmeye Etki Derecesi, Çevresel Unsurun İşletme

Detaylı

Stok Yönetimi. Pamukkale Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü IENG 227 Modern Üretim Yaklaşımları

Stok Yönetimi. Pamukkale Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü IENG 227 Modern Üretim Yaklaşımları Stok Yönetimi Pamukkale Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü IENG 227 Modern Üretim Yaklaşımları Stok nedir? Stok, işletmenin ihtiyaçlarını karşılamak üzere bulundurduğu bitmiş ürün veya çeşitli düzeylerden

Detaylı

Optimizasyon Teknikleri

Optimizasyon Teknikleri Optimizasyon Teknikleri Doç. Dr. İrfan KAYMAZ Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü Optimizasyon Nedir? Optimizasyonun Tanımı: Optimum kelimesi Latince bir kelime olup nihai

Detaylı

EM302 Yöneylem Araştırması 2. Dr. Özgür Kabak

EM302 Yöneylem Araştırması 2. Dr. Özgür Kabak EM302 Yöneylem Araştırması 2 Dr. Özgür Kabak GAMS Giriş GAMS (The General Algebraic Modeling System) matematiksel proglamlama ve optimizasyon için tasarlanan yüksek seviyeli bir dildir. Giriş dosyası:

Detaylı

İŞLETME ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ GÜZ DÖNEMİ DERS PROGRAMI

İŞLETME ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ GÜZ DÖNEMİ DERS PROGRAMI İŞLETME ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ GÜZ DÖNEMİ DERS PROGRAMI Dersin Kodu Kredisi Dersin Niteliği İŞL 601 Pazarlama Teorileri 3 Zorunlu İŞL 603 Finansman Teorisi 3 Zorunlu İŞL 605 Uluslararası

Detaylı

BÖLÜM 1 TEDARİK ZİNCİRİ

BÖLÜM 1 TEDARİK ZİNCİRİ İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 TEDARİK ZİNCİRİ 1.1. Niçin Tedarik Zinciri?... 1 1.2. Tedarik Zinciri ve Tedarik Zinciri Yönetimi... 3 1.3. Tedarik Zinciri Yapısı... 5 1.4. İş Modelleri... 6 Kaynaklar... 7 BÖLÜM 2

Detaylı

İŞ YERİ DÜZENLEME YERLEŞME DÜZENİNİN ÖNEMİ:

İŞ YERİ DÜZENLEME YERLEŞME DÜZENİNİN ÖNEMİ: İŞ YERİ DÜZENLEME YERLEŞME DÜZENİNİN ÖNEMİ: İş yeri düzenlemenin ana amacı işletme içinde üretime yönelik faaliyetlerde yer alan canlı ve cansız varlıkların tümünün hareket miktarlarının minimize edilmesidir.

Detaylı

Mühendislik Mekaniği Statik. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş

Mühendislik Mekaniği Statik. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Mühendislik Mekaniği Statik Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş Bölüm 10 Eylemsizlik Momentleri Kaynak: Mühendislik Mekaniği: Statik, R. C.Hibbeler, S. C. Fan, Çevirenler: A. Soyuçok, Ö. Soyuçok. 10. Eylemsizlik Momentleri

Detaylı

ise, genel bir eğilim (trend) gösteriyorsa bu seriye uygun doğru ya da eğriyi bulmaya çalışırız. Trend orta-uzun dönemde her iniş, çokışı

ise, genel bir eğilim (trend) gösteriyorsa bu seriye uygun doğru ya da eğriyi bulmaya çalışırız. Trend orta-uzun dönemde her iniş, çokışı Trend Analizi Eğer zaman serisi i rastgele dağılmış ğ değil ise, genel bir eğilim (trend) gösteriyorsa bu seriye uygun doğru ya da eğriyi bulmaya çalışırız. Trend orta-uzun dönemde her iniş, çokışı yansıtmayacak,

Detaylı

12. HAFTA BLM323 SAYISAL ANALİZ. Okt. Yasin ORTAKCI. yasinortakci@karabuk.edu.tr

12. HAFTA BLM323 SAYISAL ANALİZ. Okt. Yasin ORTAKCI. yasinortakci@karabuk.edu.tr 1. HAFTA BLM33 SAYISAL ANALİZ Okt. Yasin ORTAKCI yasinortakci@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi DIVIDED DIFFERENCE INTERPOLATION Forward Divided Differences

Detaylı

YÖNEYLEM ARAŞTIRMALARI 1

YÖNEYLEM ARAŞTIRMALARI 1 YÖNEYLEM ARAŞTIRMALARI 1 1.HAFTA Amacı:Karar vericiler işletmelerde sahip oldukları kaynakları; insan gücü makine ve techizat sermaye kullanarak belirli kararlar almak ister. Örneğin; en iyi üretim miktarı

Detaylı

GENEL İŞLETME İŞLETMEN. Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN

GENEL İŞLETME İŞLETMEN. Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN GENEL İŞLETME İŞLETMEN LETMENİN N KURULUŞ ÇALIŞMALARI Yrd. Doç. Dr. Hasan ALKAN İşletme denince köşe başındaki bakkaldan büyük bir demir çelik işletmesine kadar çeşitli tipte girişimler söz konusu olabildiğine

Detaylı

Stok Kontrolü 1 (Inventory Control)

Stok Kontrolü 1 (Inventory Control) PAU ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ IENG 318 - Üretim Planlama ve Kontrolü 1 Stok Kontrolü 1 (Inventory Control) Amaç Ürüne olan talep bilindiğinde (yani talep tahmin hatasının sıfır olduğu durumda) stok kontrolü

Detaylı

Verimlilik Kavramı Verimlilik Yönetimi Verimlilik Ölçme ve Verimlilik Oranları Verimlilik Arttırma Teknikleri

Verimlilik Kavramı Verimlilik Yönetimi Verimlilik Ölçme ve Verimlilik Oranları Verimlilik Arttırma Teknikleri Endüstri Mühendisliğine ine Giriș Verimlilik Analizi ve Verimlilik Arttırma Teknikleri Yrd. Doç. Dr. Selçuk ÇEBİ scebi@ktu.edu.tr http://scebi.ktu.edu.tr Karadeniz Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ... vii BÖLÜM I TURİZM İŞLETMELERİNDE MALİYET KONTROLÜ: TEMEL KAVRAMLAR GİRİŞ... 22

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ... vii BÖLÜM I TURİZM İŞLETMELERİNDE MALİYET KONTROLÜ: TEMEL KAVRAMLAR GİRİŞ... 22 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii BÖLÜM I TURİZM İŞLETMELERİNDE MALİYET KONTROLÜ: TEMEL KAVRAMLAR GİRİŞ... 2 A-AĞIRLAMA VE TURİZM ENDÜSTRİSİ... 2 B-TURİZM ENDÜSTRİSİNİN TANIMI VE ÖZELLİKLERİ... 3 C-TURİZM İŞLETMELERİNDE

Detaylı

ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ

ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ İŞ ETÜDÜ & ERGONOMİ Yrd.Doç.Dr.Tarık Küçükdeniz Bölüm 2: Verimlilik Verimlilik 1 Bölüme Giriş İş etüdü ile ilgili tekniklere

Detaylı

MALİYETE GÖRE FİYATLANDIRMA

MALİYETE GÖRE FİYATLANDIRMA MALİYETE GÖRE FİYATLANDIRMA Ürün fiyatlama kararlarında ilk adım fiyat belirleme olduğuna göre öncelikle fiyatın belirlenmesi gerekmektedir. Maliyete göre fiyatlandırma yapılırken ürünün maliyeti dikkate

Detaylı

Bölüm 5. Çevre Unsurlarının Ölçülmesi ve Durum Belirleme Matrisleri Ülgen&Mirze Genel Çevre Ölçümleme Teknikleri

Bölüm 5. Çevre Unsurlarının Ölçülmesi ve Durum Belirleme Matrisleri Ülgen&Mirze Genel Çevre Ölçümleme Teknikleri Bölüm 5 Çevre Unsurlarının Ölçülmesi ve Durum Belirleme Matrisleri Genel Çevre Ölçümleme Teknikleri Çevresel Unsurun Olasılık Derecesi, Çevresel Unsurun İşletmeye Etki Derecesi, Çevresel Unsurun İşletme

Detaylı

AKT 305 Aktüeryal Yazılımlar Ödev 1 Yanıtları Soru 1. Create a vector x with the elements...

AKT 305 Aktüeryal Yazılımlar Ödev 1 Yanıtları Soru 1. Create a vector x with the elements... AKT 305 Aktüeryal Yazılımlar Ödev 1 Yanıtları Soru 1. Create a vector x with the elements... a. 2, 4, 6, 8,...,10 >> [2:2:10] 2 4 6 8 10 b. 10, 8, 6, 4, 2, 0, -2, -4 >> [10:-2:-4] 10 8 6 4 2 0-2 -4 c.

Detaylı

Çoklu Kordinat Sistemi

Çoklu Kordinat Sistemi Çoklu Kordinat Sistemi Uçak pistte durduğu zaman burnunun kuleye göre kordinatı: (50, 5, 0), buna karşın uçağın kordinatlarına göre pozisyonu ise:(0,0,0). Benzer bir biçimde, kulenin tabanı kule kordinat

Detaylı

KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER)

KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER) KOSGEB DESTEKLERİ (2010/YENİ DESTEKLER) 1.KOBİ PROJE DESTEK PROGRAMI İşletmelere özgü sorunların işletmeler tarafından projelendirildiği ve projelendirilen maliyetlerin desteklenebildiği bir programa ihtiyaç

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. A. Burak İNNER

Yrd. Doç. Dr. A. Burak İNNER Yrd. Doç. Dr. A. Burak İNNER Kocaeli Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Yapay Zeka ve Benzetim Sistemleri Ar-Ge Lab. http://yapbenzet.kocaeli.edu.tr Doğrusal programlama, karar verici konumundaki kişilerin

Detaylı

Stok (envanter)yönetimi

Stok (envanter)yönetimi Stok (envanter)yönetimi Stok tanımı Stok problemleri Stok noktaları Stokun önemi (finansal-üretim) Niçin stok bulundurulur? Stok problemlerini sınıflandırma Stok maliyetleri ABC analizi Bağımsız talep

Detaylı

DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014

DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014 DEĞER MÜHENDİSLİĞİ Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi Maltepe Üniversitesi - 2014 GİRİŞ Günümüzün rekabetçi koşullarında varlığını sürdürmek isteyen işletmeler, düşük maliyetli, yüksek kaliteli ve müşteri isteklerine

Detaylı

Dış Çevre Analizi. Doç. Dr. Barış BARAZ

Dış Çevre Analizi. Doç. Dr. Barış BARAZ Dış Çevre Analizi Doç. Dr. Barış BARAZ PESTE ANALİZİ NEDİR? Ricardo Peste, 1983, Connecticut PESTE ANALİZİ Politik ve Yasal Güçler Ekonomik Güçler Sosyal, Kültürel ve Demografik Faktörler Teknolojik Güçler

Detaylı

TEKNOLOJİK ÜRÜN YATIRIM DESTEK PROGRAMI (TEKNOYATIRIM) FİZİBİLİTE RAPORU FORMATI

TEKNOLOJİK ÜRÜN YATIRIM DESTEK PROGRAMI (TEKNOYATIRIM) FİZİBİLİTE RAPORU FORMATI T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü TEKNOLOJİK ÜRÜN YATIRIM DESTEK PROGRAMI (TEKNOYATIRIM) FİZİBİLİTE RAPORU FORMATI İÇİNDEKİLER İçindekiler Tablo ve şekil listesi

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GENEL OLARAK YATIRIM VE YATIRIM PROJELERİ

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GENEL OLARAK YATIRIM VE YATIRIM PROJELERİ İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM GENEL OLARAK YATIRIM VE YATIRIM PROJELERİ PLANLAMA... 1 PLANLAMANIN ÖZELLİKLER... 3 YATIRIM PROJESİ... 4 YATIRIM PROJELERİNİN SINIFLANDIRILMASI... 5 Yeni Mal ve Hizmet Üretmeye

Detaylı

MALİYET YÖNETİMİ 07071060 FURKAN AKKAYA 09071007 MİHRİBAN TOPRAK

MALİYET YÖNETİMİ 07071060 FURKAN AKKAYA 09071007 MİHRİBAN TOPRAK MALİYET YÖNETİMİ 07071060 FURKAN AKKAYA 09071007 MİHRİBAN TOPRAK Üretimi gerçekleştirmek için yapılan girdilerin parasal toplamıdır. Maliyet kavramı, genel olarak, belirli bir amaca ulaşmak için katlanılan

Detaylı

Üretim/İşlemler Yönetimi 4. Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN

Üretim/İşlemler Yönetimi 4. Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Üretim/İşlemler Yönetimi 4 Verimlilik En genel anlamıyla bir sistem içerisindeki kaynakların ne derece iyi kullanıldığının bir ölçüsüdür. Üretim yönetimi açısından ise daha açık ifadesi ile üretimde harcanan

Detaylı

MICROSOFT WORD Word 2000/II TAB AYARLARI :

MICROSOFT WORD Word 2000/II TAB AYARLARI : MICROSOFT WORD 2000 TAB AYARLARI : Yazımı belli bir sütundan başlatmak için kullanılır. Tab (durak) ayarı yapıldıktan sonra her Tab tuşuna basıldığında eklenti noktası yerleştirilen tab ayarlarına gelir.

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ YÖNETİMİ (PZL208U)

Detaylı

KYM363 Mühendislik Ekonomisi. FABRİKA TASARIMI ve MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ

KYM363 Mühendislik Ekonomisi. FABRİKA TASARIMI ve MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ KYM363 Mühendislik Ekonomisi FABRİKA TASARIMI ve MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ Prof.Dr.Hasip Yeniova E Blok 1.kat no.113 www.yeniova.info yeniova@ankara.edu.tr yeniova@gmail.com FABRİKA TASARIMI ve MÜHENDİSLİK

Detaylı

KYM363 MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ. MALİYET ve VARLIKLARIN HESAPLANMASI-2. YATIRIM ve ÜRETİM MALİYETİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

KYM363 MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ. MALİYET ve VARLIKLARIN HESAPLANMASI-2. YATIRIM ve ÜRETİM MALİYETİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER KYM363 MÜHENDİSLİK EKONOMİSİ MALİYET ve VARLIKLARIN HESAPLANMASI-2 YATIRIM ve ÜRETİM MALİYETİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER Prof.Dr.Hasip Yeniova E Blok 1.kat no.113 www.yeniova.info yeniova@ankara.edu.tr yeniova@gmail.com

Detaylı

SPATIAL STATISTICAL ANALYSIS OF THE EFFECTS OF URBAN FORM INDICATORS ON ROAD-TRAFFIC NOISE EXPOSURE OF A CITY IN SOUTH KOREA

SPATIAL STATISTICAL ANALYSIS OF THE EFFECTS OF URBAN FORM INDICATORS ON ROAD-TRAFFIC NOISE EXPOSURE OF A CITY IN SOUTH KOREA SPATIAL STATISTICAL ANALYSIS OF THE EFFECTS OF URBAN FORM INDICATORS ON ROAD-TRAFFIC NOISE EXPOSURE OF A CITY IN SOUTH KOREA Hunjae Ryu, In Kwon Park, Bum Seok Chun, Seo Il Chang Güney Kore de Bir Kentin

Detaylı

İNŞAAT MALİYETLERİNİN HESAPLANMASINA YÖNELİK BİR ÖRNEK

İNŞAAT MALİYETLERİNİN HESAPLANMASINA YÖNELİK BİR ÖRNEK İNŞAAT İŞLERİ HARCAMA TUTARININ BELİRLENMESİ Yapı birim metrekare maliyetleri Maliye ve Gümrük Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından hesaplanarak yayınlanır. Bununla birlikte, özel kişilerin

Detaylı

Statik ve dinamik işleri kan dolaşımı ve oksijen tüketimi yönünden iş örneklemeleri ile değerlendiriniz.

Statik ve dinamik işleri kan dolaşımı ve oksijen tüketimi yönünden iş örneklemeleri ile değerlendiriniz. KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ORMAN FAKÜLTESİ ORMAN ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ OREN 008 ERGONOMİ VE İŞ ETÜDÜ DERSİ ARASINAV LARI 8.04.017 15:00 Süre : 90 Dakika Öğrenci No Adı Soyadı : : İmza : Aldığı

Detaylı

İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT

İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI Bu Dersimizde; Kuruluşla İlgili Bazı Temel Kavramlar Genel Olarak İşletmenin Kuruluş Aşamaları Fizibilite Çalışmalarının

Detaylı

Stok Kontrol. Önceki Derslerin Hatırlatması. Örnek (Ekonomik Sipariş Miktarı Modeli)(2) Örnek (Ekonomik Sipariş Miktarı Modeli)(1)

Stok Kontrol. Önceki Derslerin Hatırlatması. Örnek (Ekonomik Sipariş Miktarı Modeli)(2) Örnek (Ekonomik Sipariş Miktarı Modeli)(1) Stok Kontrol Önceki Derslerin Hatırlatması Ders 7 Farklı Bir Stok Yönetimi Durumu Uzun Dönemli Stok Problemi Talep hızı sabit, biliniyor Birim ürün maliyeti sabit Sipariş maliyeti sabit Tedarik Süresi

Detaylı

ATAMA (TAHSİS) MODELİ

ATAMA (TAHSİS) MODELİ ATAMA (TAHSİS) MODELİ ATAMA (TAHSİS) MODELİ Doğrusal programlamada kullanılan bir başka hesaplama yöntemidir. Atama problemleri, doğrusal programlama (simpleks yöntem) veya transport probleminin çözüm

Detaylı

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci)

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İşletmenin uzun dönemde yaşamını devam ettirmesine ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlamasına yönelik bilgi toplama, analiz, seçim, karar ve uygulama

Detaylı

Zaman Serileri Tutarlılığı

Zaman Serileri Tutarlılığı Bölüm 3 Zaman Serileri Tutarlılığı Ulusal Sera Gazı Envanterleri Uygulamalı Eğitim Çalıştayı - IPCC Kesişen Konular 4-5-6 Kasım 2015, Ankara Türkiye Giriş Çok yıllı sera gazı (GHG) envanterleri, emisyonların

Detaylı

BÖLÜM III İŞLETMENİN KURULUŞU 10/7/13 İŞLETMENİN KURULUŞ NEDENLERİ İŞLETMENİN KURULUŞ AŞAMALARI

BÖLÜM III İŞLETMENİN KURULUŞU 10/7/13 İŞLETMENİN KURULUŞ NEDENLERİ İŞLETMENİN KURULUŞ AŞAMALARI BÖLÜM III İŞLETMENİN KURULUŞU İŞLETMENİN KURULUŞ NEDENLERİ Miras Bağımsız iş yapma isteği Kazanç sağlama isteği Toplumsal itibar sağlamak Başka fırsatların yokluğu Bir düşünce veya bir misyonu gerçekleştirme

Detaylı

FİYATLAR GENEL DÜZEYİ VE MİLLİ GELİR DENGESİ

FİYATLAR GENEL DÜZEYİ VE MİLLİ GELİR DENGESİ FİYATLAR GENEL DÜZEYİ VE MİLLİ GELİR DENGESİ Bu bölümde Fiyatlar genel düzeyi (Fgd) ile MG dengesi arasındaki ilişkiler incelenecek. Mg dengesi; Toplam talep ile toplam arzın kesiştiği noktada bulunacaktır.

Detaylı

YAVAŞ DEĞİŞEN ÜNİFORM OLMAYAN AKIM

YAVAŞ DEĞİŞEN ÜNİFORM OLMAYAN AKIM YAVAŞ DEĞİŞEN ÜNİFORM OLMAYAN AKIM Yavaş değişen akımların analizinde kullanılacak genel denklem bir kanal kesitindeki toplam enerji yüksekliği: H = V g + h + z x e göre türevi alınırsa: dh d V = dx dx

Detaylı

GAMS Kullanım Notları

GAMS Kullanım Notları GAMS Kullanım Notları Dilay Çelebi İstanbul Teknik Üniversitesi 1. Giriş Aşağıdaki DP problemini ele aldığımızı varsayalım. Z min = 4x 1 + 2x 2 + 33x 3 (1) x 1 4x 2 + x 3 12 (2) 9x 1 + 6x 2 = 15 (3) 5x

Detaylı

5/11/2015. Dağıtım Kanalı Kavramı Dağıtım Kanalları Tipleri Dağıtım Politikaları Lojistik Yönetimi

5/11/2015. Dağıtım Kanalı Kavramı Dağıtım Kanalları Tipleri Dağıtım Politikaları Lojistik Yönetimi Dağıtım Kanalı Kavramı Dağıtım Kanalları Tipleri Dağıtım Politikaları Lojistik Yönetimi Kullanılan Kaynaklar: -Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi -Altunışık, R., Özdemir, Ş. & Torlak,

Detaylı