ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT

ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ B Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT

SANATLARIN EN ESKİSİ, AMA BİLİMLERİN HALA EN YENİSİ *Yönetim, bir kurumda önceden belirlenmiş amaçları gerçekleştirecek işleri yapmak için bir araya getirilen insanları örgütleme ve eyleme geçirme sürecidir. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 2

Yönetimin ilgi ve faaliyet alanı insandır. İnsan da değişken, istekleri sınır tanımayan bir varlıktır. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 3

*KLASİK YÖNETİMDE AMAÇ, Üretim ve verimin arttırılmasıydı *ÇAĞDAŞ YÖNETİMDE, *Üretim ve verimin arttırılması kadar çalışan ihtiyaçlarının karşılanması da temel amaçlar arasına alınmıştır. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 4

*Modern-Sonrası ve Çağdaş yaklaşımların temel kavramlarından birisi önderlik kavramıdır. *Organizasyon yapılarının basıklaşması, güçlendirme uygulamaları, takım (grup) bazında organizasyon, kazanılmış otorite gibi kavramlar, esas itibariyle pozisyona (makama) dayanan formal otoriteyi kullanan yönetici yerine, önder kavramını ön plana getirmiştir. Yönetici out; lider, koç, mentor, kolaylaştırıcı ve mümkün kılıcı vb. in. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 5

*Son yıllarda Yönetim işinin bünyesi değişince YÖNETİCİ tanımı ve içeriği de değişmeye başladı. *Koç (Coach): bireyin yanında, fakat karışmaz, gözlem yapar, kişinin tüm sorularını cevaplamaya hazırdır. *Kolaylaştırıcı (Facilitator): İşi fiilen yapanların, daha başarılı olmaları için ortamı hazırlar, çalışanlara kısa ve uzun vadeli kariyer geliştirmelerinde yardımcı olmayı hedeflemektedir. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 6

*Mentor (Koruyucu): Eğitme, geliştirme, yetiştirme, çevreye uyumlu hale getirme, sosyalize etme, önünü açma, destekleme, belirli norm ve değer yargılarını kabul ettirme ve korumayı kapsar. *LİDER: çalışanların daha üstün bir performansa ulaşmalarını ve sahip oldukları yetenekleri tam olarak ortaya çıkarmalarını sağlayan kişidir. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 7

*Lider, sorumluluğu; sezgi, zeka ve bilgiye dayalı fayda sağlayan değişimi yönetmek için karar ve uygulamalarla taşıyan kişidir. *Leaden fiilinden=seyahat etmek, gitmek *Öteki insanlara olumlu etkide bulunabilen (başkalarının en iyi yanlarını geliştirmelerine olanak sağlayan) *Başkalarından aldığı bilgilerle bilgili, ancak kendi aklıyla akıllı olunabileceğini bilen; örgüt adına vizyon çizen *Onu izleyen, işlerini bir zorunluluk ve yük olarak görmez Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 8

Kendini lider zannedenin izleyeni yoksa, o kişi yalnız yürüyüşe çıkmıştır. JOHN MAXWELL *LİDER *İzleyenle iyi iletişim kurar *İzleyeni motive eder *İzleyenlerini iyi tanır, onlara uygun görevler verir *Kendisi iyi motive olmuştur *İzleyenlerden daha yüksek bilişsel güce sahip (algılama, bellek, yorumlama, karar verme) Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 9

Sürünün hızını önde giden belirler *LİDERLİKLİK *Görüşleri, eylemleri, hedefleri ve eğilimleri etkileme, yönlendirme, yönetmedir *Etkili kişisel özelliklere bağlı bir güçtür. Kişiliğe bağlı olarak da farklılıklar gösterebilir. LİDERLİK BAZI KİŞİSEL YETERLİLİKLERİ GEREKTİRİR Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 10

*Liderlik belirli şartlar altında, belirli kişisel veya grup amaçlarını gerçekleştirmek üzere, bir kimsenin başkalarının faaliyetlerini etkilemesi ve yönlendirmesi süreci olarak tanımlanabilir. *Liderlik, liderin yaptığı şeylerle ilgili bir süreçtir. Liderlik sürecinin esasını, bir kişinin başkasını etkileyebilmesi oluşturmaktadır. *Bir kişi nasıl başkalarını etkileyebilir? *Neden bir grup insan lider olarak beliren kişi tarafından etkilenir? *Bu etkilenmede hangi mekanizmalar rol oynamaktadır? *Liderlik konusu ile ilgili teori ve yaklaşımlar bu sorulara cevap Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 11 arama peşindedir.

*ÖZGÜVEN: değerinin ve yeteneklerinin bilincinde, kibirli ve saldırgan değil *TUTARLILIK: zaafları var, mükemmel değil ama kendiyle barışık ve tutarlı *SAMİMİYET: alçakgönüllü, sevgi ve anlayışla yaklaşan, her düzey insanla iyi ilişkiler kurarken statü kazandığı veya kaybettiği düşüncesinde olmaz *CANLILIK: etrafa enerji ve heyecan yayar, sinerji yaratır *SAĞDUYU: temel ve anlamlı olanı, ayrıntı ve sıradan olandan ayıran; bütün-parça ilişkilerini gören *İNSANLARI ANLAMA VE İLETİŞİM: iletişimi motivasyona dönüştüren Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 12

*İnsanlarla ilgilenir, destekler *Bilgiyi paylaşır *Güvenilir *Adil *İradeli *Disiplinli *İleri görüşlü *Cesur *Girişimci *Etik değerleri önemseyen *Etkili kararlar verebilen *Sorun çözen *Amaçlarına sıkıca bağlı *Kendini tanıyan, bilen Sadece kendi menfaatini düşünmez, puanları sadece kendisi toplamaya çalışmaz Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 13

*LİDER YETKİ İLE DEĞİL, ETKİ İLE HAREKET EDEN KİŞİDİR *Liderliğin oluşması için formal organizasyonun mevcudiyeti şart değildir. Belirli bir grubun, belirli bir kişinin arkasından belirli amaçları gerçekleştirmek üzere gitmesi ile liderlik süreci oluşur. *Liderliğin oluşması için liderin resmi yetkilerle donatılması da şart değildir. Hiçbir yetkisi olmadığı halde büyük bir grubu peşinden sürükleyen liderler olabileceği gibi, çok geniş yetkilere sahip olduğu halde bunları kullanamayan dolayısıyla grubu peşinden sürükleyemeyen yöneticiler de olabilir. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 14

*Yöneticilik, yönetim tanımında belirlenen görevlerin etkili bir biçimde yerine getirilmesi olarak tanımlanabilir. *Bu anlamda; *Yöneticilik, başkaları adına yapılan, önceden belirlenen amaçları gerçekleştirmek için uğraşılan bir iş-uğraşıdır. *Yöneticilik için eğitim, deneyim ve sürekli kendini yenilemeye ihtiyaç vardır. *Liderlik ise, bir yönetim SANATI Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 15

TEMEL NOKTALAR YÖNETİCİ ÖNDER *Yaratır *Önayak Olur *İnsanlara *Şeylere Odaklanma DÜŞÜNCE SÜRECİ Odaklanma *içe bakış *Dışa Bakış *Gerçeği Kabullenme *Gerçeği Araştırma *İşlerliği olan planlar *Vizyon *Mevcudu Geliştirme YÖNLENDİRME *Geleceği Yaratma *Yakın Para TARZLARI *Yeni Pazarlar Kaynaklan *Ormanı Görme *Ağaçları Görme Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 16

TEMEL NOKTALAR YÖNETİCİ ÖNDER ÇALIŞAN İLİŞKİLERİ *Sıkı Denetim *Astlar *Emir Verme *Yönlendirme ve Eşgüdümleme *Güçlendirme *İş Arkadaşları *Öğrenme *Güvenme ve Geliştirme *Verimlilik (şeyleri *Etkililik (doğru şeyi doğru yapma) yapma) *Nasıl ve Ne ÇALIŞMA *Ne ve niçini sorar Zamanı Sorar TARZLARI *Karmaşıklıkları *Karmaşıklıklarla Kucaklar Savaşır *Değişimi Yaratır *Değişimi Yönetim

TEMEL NOKTALAR YÖNETİCİ ÖNDER KARAR YÖNTEMLERİ *Politikalar, Kurallar ve Usuller *Süreç ve Sisteme Güven *Güven *Bekleneni Başarma *Üst Yönetime Hizmet *Değerler ve İlkeler *Fikirlere ve İnsanlar *Güven *Kusursuzluğu Arama; *Müşterilere Hizmet Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 18

Önder ile yönetici eş anlamlı değildir. *Yöneticilik rolü olmayan önderler olduğu gibi, önderlik niteliklerine sahip olmayan yöneticiler de olabilir. *Ancak ideal olanı, yöneticilerin aynı zamanda önderlik niteliklerine de sahip olmaları ve önderlerin yaptıkları işleri yapmalarıdır. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 19

Liderlere her zaman kurumların en üst kademesinde rastlanmaz. *Liderlik, değişik boyutlar, kalıplar ve kapsama sahip olabilir. *Örneğin, bir ustabaşı ya da veya pazarlamacının da liderlik yapması gerekir, bir genel müdürün de. *Aralarındaki fark kendilerini izleyenlerin sayısı, gerçekleştirmek istedikleri amaçların niteliği, içinde bulundukları koşullardır. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 20

*Karizmatik Güç: Çekicilik ve saygı uyandıran, İlham veren kişilik *Uzmanlık Gücü: Liderin sahip olduğu özel bilgi, uzmanlık, beceri ve tecrübedir. *Yasal Güç: Lidere örgütteki statüsünden (POZİSYON) gelen; ASTLAR ÜZERİNDEKİ yetkiye dayalı güçtür. Otoriteyi ifade eder. *Ödüllendirme Gücü: Ödüllendirme kaynağına sahip lider daha etkilidir. Astlarda Motivasyon ve bağlılık arttırıcıdır (ücret, ek ödeme, terfi, güçlendirme, tanınma, takdir). *Zorlayıcı Güç: Ödül gücünün karşıtıdır. İtaatsizlik karşısında kontrol-denetim ve cezalandırma kapasitesidir. Ceza korkusuyla iş görmek vardır. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 21

*Liderlikle ilgili çok çeşitli teori ve yaklaşımlar geliştirilmiştir. Her teori süreci anlamak için değişik değişkenlere ağırlık vermiştir. *Ancak, henüz liderlik olayını tam olarak anlamamıza yarayacak kapsamlı teori veya yaklaşımın bulunduğu söylenemez.. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 22

*İlk ciddi çalışmalar, zamanın askeri ve bürokratik yöneticilerinin liderlik özelliklerinin incelenmesiyle başlamıştır (Fatih, Kanuni, Gandi, Napolyon vs) *Özellikle 1900 lü yıllarda liderliğin ne olduğu üzerinde durulmaya başlanmıştır. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 23

*Büyük adamlar lider doğar, tarihin akışını değiştirir. *Uygarlıklar büyük adamların omuzları üzerinde yükselir *Bu kuramla başlayan çalışmalar evrensel liderlik karakteristiklerini araştırmaya yönelmiştir. *Ancak, bir durum için geçerli olan karakteristik özelliklerin başka bir durum-ortam için yeterli olmadığı anlaşılmıştır. Dünya tarihi büyük adamların eseridir, kitleler ise yalnızca araçtır. T. CARLYLE Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 24

*Tarihsel süreçte özellikler kuramı kapsamı içindeki ilk çalışmalar Thomas Carlyle (1795-1881) tarafından yapılmıştır. *Eski Viktorya Hanedanının İngiltere'sinin toplumsal eleştirilerini yapan tarihçi ve yazar Carlyle, önderi, güçlü ve kahraman kişi" olarak tanımlar. O'na göre "önder olarak doğulur, sonradan önder olunmaz". Thomas Carlyle bazı kişilerin önder olarak doğduklarını ve insanlık tarihini etkilediklerini savunarak, "Büyük Adamlar Kuramı"nı geliştirmiştir. *Bu kuram, tarihi özgeçmişler öyküsü olarak tanımlar. Carlyle'a göre, Protestan reformculuğu Luther, Calvin ve Zwingli nin; Fransız devrimi Voltaire, Robespiere, Dalton ve Napolyon'un öyküleri demektir. 25 Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT

Stogdill (1948) Zekâ Uyanıklık Sezgi Sorumluluk Girişkenlik, Süreklilik, Kendine güven Sosyallik Örgütsel Davranış Mann (1959) Zekâ, Erkeksilik, Hâkimiyet, Dışadönüklük, Muhafazakârlık Kirkpatrick ve Locke (1991) Güdüleme, Dürüstlük Güvenirlik, Bilişsel yetenek, Görev bilgisi Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 26 Zaccaro, Kemp ve Bader (2004) Bilişsel yetenekler, Dışadönüklük, İnsaflılık, Duygusal istikrar, Açıklık, Uygunluk, Motivasyon, Sosyal Zekâ (İÇSEL ZEKA), Özizleme, Duygusal Zekâ, Problem Çözme

*Günümüzde büyük adam kuramıyla ilgili çalışmalar hala devam ediyor. *Büyük adam bekleyenlerin sayısı da artıyor *Büyük adamların niteliklerini araştırma zamanla durumların liderlik üzerindeki etkilerini de içerek şekilde değişti. *Bu araştırmalar sırasında da özellikler teorisi ortaya çıkmıştır Aptalların" her zaman sahip olacakları yegane ayrıcalık, "akıllılar" tarafından yönetilmektir. Bu, onların en temel "insan hakkı" dır. T. CARLYLE Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 27

*Özellikler teorisi, önderin sahip olduğu özellikleri önderlik sürecinin etkinliğini belirleyen en önemli faktör olarak kabul etmektedir. *Belirli bir grup içinde bir kişinin önder olarak belirmesi (kabul edilmesi) ve grubu yönetmesinin nedeni bu kişinin sahip olduğu özelliklerdir. *Önder bu özellikler itibariyle diğer grup üyelerinden farklı bir kişidir. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 28

*Özellikler yaklaşımını büyük adamlar kuramından ayıran en önemli farklılık, büyük adamlar yaklaşımının önder özelliklerinin doğuştan geldiğini ve sonradan eğitimle kazanılamayacağını söylemesine karşılık, özellikler kuramının bu özelliklerin doğuştan olabileceği gibi eğitim ve deneyimlerle sonradan da kazanılabileceğini benimsemesidir. *Yapılan çalışmalar yaş, boy, zeka düzeyi, akademik başarı, yargılama yeteneği gibi etmenler üzerinde yoğunlaşmış, bu amaçla 1920 li yıllarda geliştirilen psikolojik testler ile önderlerde var olan özellikler saptanmağa çalışılmıştır. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 29

*Yaş *Boy Kişilik Özellikleri *Cinsiyet *Irk *Yakışıklılık *Başkalarına güven verme Örgütsel Davranış AKBOLAT Doç. Dr. Mahmut Yetenek ve Beceriler *Güzel konuşma yeteneği *Zekâ *Bilgi *Kişiler arasındaki ilişki kurma yeteneği *İnisiyatif sahibi olma 30 *Duygusal olgunluk *Dürüstlük Fiziksel Özellikler *Samimiyet *Doğruluk *Açık sözlülük *Kendine güven duyma *Kararlılık *İş başarma yeteneği

Özellikler teorisine eleştiriler: *Hangi kişilik özellikleri hakkında uzlaşılacağı tartışmalıdır. *Lider özellikleri soyuttur, bunları testlerle ölçmek geçerlilikgüvenirlik sorunları yaratmaktadır. *Liderlik özellikleri ülkenin kültür yapısıyla ilgilidir, değişkendir. Bir ülke liderinde bulunan özellikler bir başka ülkede geçersiz olabilir. *Özellikler kişiyi lider yapar düşüncesi ortamın özelliklerini dikkate almaz (lider, hangi gruba girerse girsin liderdir anlayışı var). Halbuki liderin grup üyeleriyle iletişimi, ayrıca 31 ortam koşullarının değişimi liderliği etkiler). Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT

Özellikler teorisine eleştiriler: *Bazen grup üyeleri arasında (izleyiciler) arasında liderin özelliklerinden daha fazlasına sahip olanlar bulunduğu halde bunların lider olarak ortaya çıkmadıkları yada liderin başarısında pay sahibi oldukları gözlenmiştir. *Özellikler kuramı lideri izleyenlerin ihtiyaçlarını dikkate almaz *Bu eleştiriler doğrultusunda Davranışsal Önderlik Teorisi geliştirilmiştir. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 32

*LİDERİ BAŞARILI YAPAN HUSUS, liderin özelliklerinden çok, liderlik yaparken gösterdiği davranışlardır. *Yani, Astlarla ilişkiler liderin etkinliğini belirler *Liderin başarısı davranışlarına ve örgüt üyelerinin iş doyumuna bağlıdır. *Liderin astları ile iletişim şekli, yetki devredip etmemesi, plânlama ve kontrol şekli, amaçları belirleme şekli vb. davranışları önderin etkinliğini belirleyen önemli faktörler olarak ele alınmıştır. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 33

*Bu Kuramda, Lider Davranışının İki Boyutu Vardır: *Görev odaklı liderlik *İlişki odaklı liderlik *Görev Odaklı İnsanlar *Hedef ve sonuçlara bakar *Kontrol eder *Rakamlar koyar *Zaman sınırı koyar *Kiminle uğraştığına değil neye ulaştığına bakar *İlişki Odaklı İnsanlar *Kendisi ve çalışanlarla sürekli ilişki kurar *Serbest bırakmayı uygun görür *Zamanla yarışmaz, rahattır *Başarı, geliştirdiği insani ilişkilerdedir *Dost insanlardır Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 34

*Douglas ve Mc Gregor'un X-Y teorileri *Ohio State Üniversitesi liderlik çalışmaları *Michigan University liderlik çalışmaları *Blake ve Mouton'un yönetim gözeneği modeli *Z kuramı *Likert'in sistem 4 modeli *Tannenbaum ve Schmidt in Liderlik Doğrusu Modeli Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 35

* Önderlik sürecinin anlaşılması ve açıklanması konusunda davranışsal teoriler önemli katkılarda bulunmuşlardır. Ancak önderlik sürecinin oluştuğu çevreye ve koşullara ağırlık vermemeleri bu görüşlerin de zayıf tarafı olmuştur. * Davranışsal teoriler genellikle demokratik önderlik davranışının etkin olduğunu var saymışlardır. Oysa değişik koşullarda işe ve üretime ağırlık veren önderlik davranışları da, en azından kişilere ağırlık veren önderlik davranışı kadar etkin olabilir. * Önderlik sürecinin anlaşılması konusundaki üçüncü grup teori Durumsallık (Koşul Bağımlılık) Teorisi (Contingency theory) adı verilen teoridir. Bu teorinin ağırlık noktası ise önderin Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT kendisi, izleyiciler ve koşullar arasındaki 36 ilişkidir.

* Toplam Kalite ve Çağdaş yönetim ve organizasyon kavramlarının doğmasına neden olan şartlar, önderlik olayının açıklamasına da yeni görüşlerle katkıda bulunmuştur. * Dolayısıyla yukarıda sözü edilen Önderlik yaklaşımlarına ek olarak iki yeni önderlik yaklaşımı daha ortaya çıkmıştır. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 37

* Eski Yunancada tanrı vergisi esin (ilham) yeteneği, siyaset bilimi ve sosyolojide "kişisel yetenek ve özellikleri ile izleyenlerini derin ve olağanüstü bir biçimde etkileme" ya da "izleyenlerin gözünde önderde var olduğuna inanılan Allah vergisi efsanevi güç" olarak tanımlanan Karizma kavramını yönetim yazınına ilk sokan kişi bürokrasi modelinin kurucusu Max Weber dir. * Yetkinin kaynağının geleneksel, karizmatik ve yasal olduğunu belirten Weber'e göre karizma, " yasallığını kurallardan ya da bulunduğu durumdan değil de olağanüstü kişilik özelliklerinden ve kahramanlıklarından alan güç" tür. Karizma bir özellik değil, bir kişiye yüklenen bir sıfattır. Örgütsel Davranış AKBOLAT Doç. Dr. Mahmut 38

* Karizmatik önderler, kendi kişiliklerinin gücüyle izleyenler üzerinde derin ve olağanüstü etkiler yaratma gücü olan kişilerdir. * Bu kişiler, yüksek bir özgüvene, yüksek etkileme ve baskın olma gereksinimine ve kendi inançlarının ahlaki yönden doğru olduğuna dair yüksek bir inandırma gücüne sahip bireylerdir. * Karizmatik önder izleyicilerini üstün performansa sevk eden kişidir. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 39

* Karizmatik önderlerin davranışları şöyledir: * İdeolojik Hedefler Belirleme ve Açıklama * İzleyicilerle Yüksek Beklenti İçinde İletişimde Bulunma. * İzleyicilere Örnek ya da Model Olma * Güdüleri Canlandırma. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 40

* İlk defa 1978 yılında Mc Gregor Burns ın Liderlik adlı kitabında yerini bulan dönüşümcü liderlik kavramı, daha sonra Bernard Bass ve arkadaşları tarafından dönüşümcü liderlik teorisi olarak geliştirilmiştir. * Dönüşümcü liderlik yaklaşımında lider, astların değişim isteğini en yüksek düzeye çıkarma ve onların duygusal ihtiyaçlarını karşılama yeteneği olarak tanımlanmıştır. * Etkili değişimi gerçekleştirebilen liderlik olarak tanımlanan dönüşümcü liderlik, örgüt vizyonunda, stratejisinde ve kültüründe değişim yaratma yeteneği olarak tanımlamaktadır. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 41

* Lieratürde dönüştürücü liderlik dört temel bileşen esas alınarak incelenmektedir : * İdealize edilmiş etki (karizma): Lider takipçileri ile bir vizyon ve misyonun anlamını paylaşır; takipçilerin sorunlarını çözme tarzı ile ilgili olarak, kritik sorunlar için radikal, yenilikçi çözümler önerir. Takipçilerinin saygı, inanç ve güvenini sağlamıştır. Takipçiler liderleri ile özdeşleşmek isterler. Lider kararlı ve inançlı olduğunu gösterir; aynı zamanda müzakere ve ikna yeteneği ile teknik uzmanlığa sahiptir. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 42

* İlham verici Motivasyon: Lider takipçilerinin iyimserlik ve coşkusunu artırır. Lider, basit bir dil ve uygun işaret ve metaforlar kullanarak takipçileriyle akılcı ve güvenilir iletişim kurar. Lider, takipçileriyle birlikte geleceğe yönelik amaçlar, çekici ve paylaşılan vizyon oluşturur, takipçilerine amaç ve vizyonu benimsetir ve bunlara sıkı sıkıya bağlılık göstererek örnek olur. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 43

* Entelektüel Uyarım: Lider eski yöntem ve problemlerin yeni yöntemlerle çözülmesi için takipçilerini teşvik eder. Lider zeka ve yaratıcılığın kullanılmasını vurgular. Lider, olanaklar, yetenekler ve stratejilerin dayandığı varsayımları sorgulayarak yeniden düşünülmesi ve yeniden incelenmesini teşvik eder. Astlarının yaratıcılığını geliştirmeye yönelik olarak gerekli ortamı sağlar ve onları teşvik eder. Takipçilerini yeni yaklaşımlar için teşvik eder. Takipçilerin, sorunları farklı bakış açılarıyla ele almalarını ve bu sorunları yeni ve değişik yöntemlerle çözmelerini sağlar. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 44

* Bireyselleştirilmiş İlgi: Lideri takipçilerine özel önem verir ve her birinin kendisini değerli ve önemli hissetmesini sağlar. Lider takipçilerinin kişisel gelişimi için her bir takipçisine koçluk yapar ve önerilerde bulunur. * O halde, dönüşümcü lider, takipçilerini anlayan, onları önemseyen, örgütün dış ve iç çevresindeki değişimleri yakından takip eden; gerektiğinde örgüt kültürü ve yapısından çalışanların kabul ve davranışlarına kadar her şeyde köklü değişimlere gidebilen bir yaklaşım sergilemektedir Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 45

* Dönüşümcü liderlikte, vizyonu oluşturulması ve takipçilerle paylaşılması büyük öneme sahiptir. Dönüşümcü lider, izleyicilerinin ihtiyaçlarını, inançlarını, değer yargılarını değiştiren kişidir. Dönüşümcü lider, örgütlerde değişim ve yenilenmeyi gerçekleştirerek örgütleri üstün performansa ulaştırır. Bu da liderin vizyon sahibi olması ve vizyonu izleyicilere kabul ettirmesi ile mümkündür. * Dönüşümcü lider, geleceğe yönelik olarak hareket etmektedir. Bu nedenle vizyon sahibi olmayı ve bu vizyonu takipçilerine benimsetmeyi hedeflemektedir. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 46

* Dönüşümcü liderliğin temel amacı, çok hızlı değişen çevreye uyum sağlayarak, örgütsel dönüşümü gerçekleştirmektir. * Dönüşümcü liderler yalnızca takipçilerini eski uygulamalarla mücadele etmeye davet eden ve yenilikçi alternatifleri tanıtan kişiler değildir. Aynı zamanda kısıtlamaları ortadan kaldırarak mümkün olduğunca iş yerinde değişimi ortaya çıkaracak yaratıcılık, özgünlük ve inisiyatifi açığa çıkarmaya yardımcı olurlar. * Dönüşümcü lider; grup ve örgütün amaçlarını takip ettiği kadar, çalışanların gelişimi üzerinde de durmaktadır. Çalışanların yetenek ve becerilerini ortaya çıkarmakta ve kendilerine olan güvenlerini arttırmakta, onlardan normal olarak beklenenden daha fazla sonuç almayı hedeflemektedir. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 47

* Dönüşümcü liderlik örgütün amaçları doğrultusunda çalışanların kendi ihtiyaç ve beklentilerinin desteklenmesini, motive edilmesini içeren bir süreçtir. Hatta dönüştürücü lider, izleyicilerin kendi menfaatlerinin de ötesinde grubun, takımın, organizasyonun hatta tüm toplumun menfaatlerini artırmak için onları destekler ve yardım eder. * Sonuç olarak dönüşümcü liderlik üzerine yapılan yorumlar incelendiğinde, hepsinin odak noktasının insan olduğu ve etkili liderin ölçütünün insan ihtiyaçlarını karşılayarak, onların var olan üst düzey ilgilerini ortaya çıkararak gelişimlerini sağlaması olduğu söylenebilir. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 48

* Dönüşümcü liderler, ideal etki, zihinsel özendirme, bireysel ilgi, ilham verici güdüleme davranışlarını kullanır * İzleyicilerin, amaçlara ulaşma konusunda kendilerine güven duymalarını sağlar. * Kendisi izleyicileri için bir rol modeli olur. * İzleyicilerin "kendilerini adama" düzeylerini yükseltir. Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT 49

SORULAR 50 Örgütsel Davranış Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT