ELEKTROLİTİK BAZI BAZ Ç ÖZEL TİLERİNİ RADYOFREKANS ETKİLEŞİMLERİ. Yılmaz GÜNEY, Nedim KURHAN

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ELEKTROLİTİK BAZI BAZ Ç ÖZEL TİLERİNİ RADYOFREKANS ETKİLEŞİMLERİ. Yılmaz GÜNEY, Nedim KURHAN"

Transkript

1 SAU Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 6.Ci1t, 3.Sayı (Eylül 2002) Etektrlitik Bazı Baz Çözeltilerinin Radyfrekans Etkil im1eri Y.Güney. '.Kurban ELEKTROLİTİK BAZI BAZ Ç ÖZEL TİLERİNİ RADYOFREKANS ETKİLEŞİMLERİ Yılmaz GÜNEY, Nedim KURHAN Ozet - Bu çalışma, farklı gemetrik özeikler taşıyan bbin türü ölçme hücreleri ile deneyler yapılarak gerçekleştirilmiştir. Bir paralel LRC devresi luşturulmuş ve bu devre ile rady frekanslarda gözlem ve ölçümler yapılınış, literatürdeki çalışmalar ile karşılaştırılmıştır. Bbinlerdeki etkileşimler hem sığasal hem de indüktif yapıdadır ve sığasal etkileşim; sığasal eşienim mdeli ile. açıklanabilmekte, indüktif eşlenim ise yüksek iletkelik değerlerinde gözlenebilmektedir. Bu çalışmada, alan- çözelti etkileşiminin, dispersiyn ve kayıp faktörleri belirlenerek devre ara metreleri ve çözelti türü ile ilişkisi saptanmıştır. Anahtar Kelimeler - Dispersiyn :Faktörü LRC Devresi, Kayıp Faktörü, Abstract - This st\ldy has been perfrmed by ding experiments thrugh cil type measuring ce with different gemetrical prperties. A parauel LRC circuit was prepared, sn1e bservatins and measurements at radi frequencies were made with this circuit and then the results were cmpared with the existing literature. The interactins in cils have bth capacitive and inductive structure. Capasitive interactin can be explained by capacitive cupling mdel, when as inductive interactin can be bserved nly in hi gb cnductin values. In tb ıs study, the dispersin and lss factrs f the field-slutin interactin were relieved and their interactin with circuit parameters and slutin type were determined. her biri bir LRC devresinde bbin eleman larak kuanılmış ve reznans durumlan elde e ilmiştir. incelenecek çözeltiler titreşim devresinin bbin emanı içerisine daldırıldığında, devrenin reznans kjuarmın değiştiği ve bu nedenle bbin içehsindeki elektrmagnetik alanla çözelti arasında bir etrileşimin luştuğu gözlenmiştir. 1 ı Devreyi değişik yöntemlerle reznans d{ınınıuna getirdiğimizde, gerek reznans frekansının gere se devre kayıp direncinin değiştiği gözlenmektedir. Bu d6ğişiml er?enel larak bir titreşim bbininin kmpleks düktans ıle tarurnlanmasını gerektirmektedir. Gemetrik indüktansı L lan bir bbinin çözelti - RF alan eileşimi kınpleks indüktans ile, şeklinde gösterilebilir [ 6]. Burada *kmpleks bağıl magnetik geçirgenlik larak adland1nlmak:tadır. İçinde elektrlitik çözelti bulunan bir bbinsel ücrenin kmpleks indüktans larak belirtilmesi snucuilj lusan paralel reznans devresi Şekil 1.1 deki gibi göstqrilebıiır. p A Key wrds - LRC Circuit, Lss Factr, Dispersin Factr c I. GİRİŞ B Bu çalışmada, bir paralel LRC devresinin bbin elemanı etkileşim hücresi larak kuarulmış ve LRC devresinin reznans kşuanndaki değişinıleri incelenerek) çözeltialan etkileşim mekanizması anlaşılınaya çalışılmıştır. Bbin türü bir ölçme hücresinde çözelti- alan etkileşimi (tam larak anlaşamamasına rağn1en) [1,2,3,4], içinde çözelti bulunan bi r titreşim bbini ıçın bbin indüktansının knıpleks indüktans larak taruınlanması yluyla anlatılabilmektedir [5]. Şekil 1.1. Şekil 1.1. deki devrenin empedansı Z AB ve adniitansı A. ıse ' 1 R- ( L + jr C - J.l 0 Z R 2 +,.,'\21 ı ' 2 r_;2 l R2 A = = r 2 ı2 T 2 AB T UJ r- O \ T + (l) )l. ı...,o (1.1) II.KOMPLEKS İNDÜKTANS VE DiSPERSiYON Standart sayılabilecek cam tüpler üzerine, değişik kalınlıklarda yalıtılmış bakır teerden sıkı sarnnlarla slenidal sayılabilecek bbinler yapılmış, bu bbinlerin elde edilir. Titreşim devresinin reznans lduğu (İmA=O) gözönüne alındığında, k <}ş ulunda (1.2) ; SAÜ Fen Edebiyat Fak. Fizik Bl. 92

2 SA U Fen Bilimleı i Enstitüsü Dergisi 6 Cılt, J.Say1 (Eylül 2002) Elektrlitik Bazı Baz Çözeltilerinin Radyfrekans Etkileşimleri elde edilir. Burada r = 11 L0C lduğu dikkate alınırsa ı u= 2 (!) ') (()c.. (1.3) yazılabilir. Bu bağıntıda a.>0, devrenin kayıpsız titreşim? frekans1dır (rö =1/L0C). Aynı zamanda w0 bş devrenin reznans frekansı larak da düşünülebilir. r bbin içinde çözelti varlığındaki reznans frekansıdır. c 0 ve w frekanslan birbirlerine ya kın lmasına rağmen, önemli bir dğrulukla ayrı ayn belirlenebilmektedirler. ( 1.3) bağıntı s ın dan yararlanarak daha elveıişli bir tanını daı ise tr eşitliği elde edilir. Bu sn eşitlikte Xbş = R 1 r0l0 ve.. X çözelti = R ' 1 m0l0 lduğundan tplan1 kayıp faktörü! reznans devresinin bş durumund aki kaybı ile içinde çözelti bulunduğu zamanki kaybın tplamı larak düşünülebilir. Çözeltiye ait lan X ç özelti kayıp faktörü devre paran1etrelerine bağlı larak Şekil 1. I devresi göz önüne alınarak bulunabilir. Bu şekle göre İınA= O ve ı r0l0 1 RT = Q1 = 1 1 X T alırrdj ğı nda (2.4) (1.4) yazılabilir. Reznansta, reznans devresi titreşiın genliği deneysel larak beljrlenebileceğinden t'pklinde yapılabilir. Buradaki x_' dispersiyn faktörü larak adlandınlmaktadır [5,7,8,9,10]. Yaptığımız deney se 1 çalışmalarımızda, sabit bir c 0 duıumunda her bir çözelti 1... Jnsanh asynu için r reznans frekans ı belirlenerek, dispersiyn faktöıi.inün knsantrasyna göre değişırnleri saptanarak grafikleri çizilmiştir. III.TİTREŞİM DEVRESİNDEKİ Kt\YIPLAR Elektrlitik çözelti bulunduran titreşim devresi bbininin kmpleks indüktansla gösterilmesi, admitansın (1.1) bağıntısı ile gösterilebileceğini açıklamaktadır. Admitansta (J) 2 yerine (1.2) bağıntısı kuanılarak ve p.'- I alınarak empedans değeri, Z AB- 2L2 _m _ R T - şeklinde bulunur. Burada Rr = R +R' ve Q7 ==:: (J)0L0 1 R T tammlanıası yapılmıştır. (2. 1) Çözelti içeren titreşim devresi için kalite faktörii Q T larak bilinmekte lup, kayıp faktörü de kalite faktörünün tersi larak tanınılanabilmektedir. Buna göre kayıp faktöıü, (2.5) XT eşitliği yazılabilir. Denkleın (2.4) ve (2.5) bağıntılanndan yararlanılarak, bağıntısı bulunur. Bu e sitlikteki J s ilatör çıkış genliği ve V AO (2.6) Yp0 =sabit lup ise bbin içine daldınlan herhangibir çözelti için titreşim devresi genliğidir. R direnci ise parale 1 LRC reznans devresine seri bağlı bir dirençtir. Diğer parametreler daha önce tanımlandığı gibidir. Deneysel ölçn1elerde titreşim devresinin bş durnındaki reznans vltaj genliği, referans larak alındığından silatör çıkış genliği yerine reznans devresini11 bş titreşim genliği cinsinden yazılması uygun görüln1ektedir. Böylece V p =V R +V AO rcznans eşitliği titreşim devresinin reznansta lduğu bütün durumlar için geçerli lmasına rağmen, bş reznans devresi için bu e_şitlik V0 = V RO +V r şeklinde yazı1abilir. Burada V0 = Yp0 sabit silatör çıkış genliği, V R, bş devre reznans durumunda R üzerindeki " ı XT =-- QT (2.2) titreşjm genliği, V r ise daha önce V A larak gösterilen devre titreşim genliğinin bş devre duıun1undaki değeridir. V AO = vr şeklinde gösterilerek, bağıntıların kı. d ı f ade d'l b ı şe ın e e ı e ı ır. Q T = ml COL = ;:::. :::; Rr R+R' kalite daha sade bir biçimde ifade edilmesi u ygun göıülmektedir. Bu kabuere göre (2.6) bağıntısı, faktörü (2.2) denkleminde yerine yazılırsa kayıp faktörü.. ıçın, (2.3) şeklinde yazılabilir. Ayrıca bş reznans devresi için, (2.7) 93

3 SAU Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 6.Cilt, 3.Sayı (Eylü 2002) EIEktı litik Bazı Baz Çözeltilerinin Radyfrekans Etkileşimleri Y.Güney, N.Kuı han YR _ R Vr - -==ı r ZAB(bş) devreden geçen açıklamalardan yararlanılarak, (2.8) akım şiddetini vern1ektedir. Yukarıdaki ve eşitliğinin varlığı görülür. V 0 V 0 = V RO + V r bağıntıs1ndan (2.9) ın bu değeri (2. 7) de yerine yazılır, X bş = R 1 r0l 0 lduğu da dikkate alınarak yalnızca çözeltiye ait kayıp faktörü için (X çözelti =X" tammlamasıyla), V _ r vr _ l (2. 1 O) bağıntısına ulaşılır [5,8,9]. Bu bağıntıdaki büyüklükler deneysel larak ölçü lebilmektedir ve anlamları daha önce tanımlanmıştır. Yaptığıınız deneylerde çözelti türü (baz), çalışma frekansı, bbin hücresi ve başka deneysel parametrelerin değiştirilmesi sırasında kayıp faktörü x" nün değerleri ve değişimlerı (2.1 O) bağıntısı kuanılarak bilgisayar prgramlarıyla hesaplanmış) elde edilen veriler tabara geçirilmiş ve bu tabardan yararlanılarak grafikler çizilmiştir. Sisteın parametrelerine bağlı larak kayıp faktöıiinün değişim grafikleri ve bu grafiklerden yapılan çıkarımlar çözelti - alan etkileşimi knusunda önemli bilgiler sağlamıştır. x: ve x'' için yapılan çıkarımlar tabar ve grafiklerle bir arada gösterilmiştir. R 0 dış direnç değeri, kayıp faktötünün yeterli ölçüde saptanabilmesi için ( ± 1 O) Q ci varlannda seçildiğinde, daha sağlıklı ölçülebilmiştir (Bunun tartışnıası başka bir makale knusudur). IV.KAYIP (X") ve DİSPERSİYON (X' ) FAKTÖR LERİNİN ÇÖZEL Tİ KONSANTRASYONU İLE DEGİŞİMİ Deneysel çalışmalarırruzda kuandığımız elektrlitik çözeltiler gene ikle elde edilebilecek en yğun knsantrasyndan başlanarak [8,10] yarılama ylu ile seyreltilmiş ve bu işlem ardışık larak, her bir çözelti için yirmi iki kez telaar lanarak başlangıçtan itibaren her bir knsantrasynun yarı değerinde bir çözelti dizisi elde edilmiştir. Cam tüp üzerine sanlmış titreşim bbini içerisine, tüpte bşluk bırakmayacak (pistn gibi) byutlarda seçil.rruş çözelti tüpleri daldirılarak bbin içerisindeki elektrınagnetik alanla çözeltilerin etkileşimi sağlanm1ştır. Her bir çözelti örneği için reznans kşulu (İmA =O ya da ayın anlamda V r max ) sağlanarak, reznans frekans ı ve titreşim vltaj genlikleri ölçülmüştür. ( 1.4) bağıntısı ile dispersiyn faktörleri (X') ve (2. 1 O) bağıntısı ile de kayıp faktörleri ( x" ), her bir knsantrasyn için bilgisayar prgramjarı ile taban çıkanlm1ş ve şekieri çizilnıiştir (tabl 1.1, şekil 1.2 vb.). Yukandaki açıklamalardan yararlanılarak Tabl 1.1 de gösterildiği gibi y 0 = 4N lan knsantrasyn değerine sahip bir sdyum hidrksit (NaOH) çözelbsi, daha önce açıklanan yöntemle seyreltilerek y 0 knsantrasynu darul lmak üzere yirnriikı adet farklı knsantrasynda sulu çözelti hazırlanmıştır [11 J. Sözü edilen tablda bu knsantrasyn değerleri -Lg 2 ( y 1 y 0) şeklinde gösterilerek uygun bir eksen seçiıni yapılmıştır. Her bir knsantrasyn için ölçülen titreşim devresi reznans frekans ı ( F r ) ve titreşim vltaj genliği ( V r ) gerekli sütunlarda gösterilnıiştir. Bbinin bş veya saf çözüci.i içerdiği durumlarda Fr= F0 = l MHz ve V r = Vr= Vlt larak seçilnıiştir. Diğer ilgili devre paraınetrejeri tablnun üst kısmında verilmiştir. Adı geçen tablda (1.4) ba ğıntısı ile x' ve (2.10) bağıntısı ile de x'' değerleri hesaplanarak bir knsantrasyn için ayrı ayrı gösterilmiştir. ' x' ve x" nün 'Tabl 1.1 de bulunan değerleıi esas alınarak, knsantrasyn l garitmasına göre grafikleri ise Şekil 1. 2 'de gösterildiği gibi çizdirilmiş tir. Tabl 1.1 Elektr 1 it..... NaOH Bbüı N.... :5 V..., : 5.40 V V ro... : 4.00 V F L (Bbin Byu).... : l 1.0 cm Frekans ) :. L uh T(Sıcaklık) MHz : 25 c R... : n Yıı (Nrmalite)... : 4.00 T\' -Lgı(YI Y) Fr(MHz) V r(vlt) x ' x " Bş G,OOO 0,00 Saf Su 2,00 4,00 0,000 0,00 ),83 3,95 0,2 lo 0,01 1 1,82 3,95 0, ı 2 ı,82 3,95 0,210 0,01 3 ı,82 3,90 0,210 0, ,80 0,205 0,0" 5 1,81 3,70 O, 198 0,05 6 1,81 3,50 O, ı 7 1,84 3,40 O, 165 O ı,89 3,1 O, l 33 O, l 4 9 ı' 93 2,85 O, ı ı,96 3,10 0,069 O, lg ı 1 ı, ,047 0,07 12 ı,98 3,60 0,030 0, ,98 3,80 0,021 0,03 14 ı,98 3,95 0,014 0,02 ıs 1,99 3,95 0,009 0, ,99 4,00 0,007 0, ,99 4,00 0,005 0, ,99 4, , ,99 4,00 0,00 ı 0,0 ı 20 2,00 4,00 0,000 0,00 ') ı ,00 0,000 0,00 94

4 SAU Fen B ilirn:eri Enstitüsü Dergisi 6.Cılt. 3.Sayı (Eylül 2002) Elektrlitik B:ızı Baz Çözeltilerinin Radyft ekans Etkileşimleri Şekil 1.2 'de görüldüğü gibi dispersiyn faktörünün knsantrasynla değişimi seyteltiklik arttıkça sıfır lirnitine, derişiklik arttıkça sabit bir lirnit değerine ulaşmaktadır. Kayıp faktöründeki değişim ise bütün knsantrasyn aralığı göz önüne alındığında bir maksimumdan geçmekte, seyrel tik knsantrasyn limitinde sıfıra yaklaşırken yğun knsantrasynlarda tam larak sıfn lmamaktadır. Şekil 1.4, de de x' ax değerleri çalışma frekansı büyiidükçe artınakta, küçüldükçe azalmaktadır. Ayrıca knsantrasyna bağlı larak derişiklik arttıkça Xnıax değeri sağa, seyreltikbk arttıkça sla dğru yaklaşmaktadır. Şekil 1.3 de sabit frekansta (F= MHz ) dört bbin için knsantrasyna göre kayıp faktörleri çizdirilrnişitr. Şekil 1.4 de ise sabit indüktanslı (L 0 = ±0.01 p.h) bir ölçme hücresi ile dört ayrı ı;,,"! 1 - -ı.,, NaOH -+--.ı: ü viHz v1Hz 1.20 l11ihz Hz ı" 016 ı , Şekil V. [x",-lg 2 (y 1 Y )] GRAFiKLERİ ÜZERİNDE İNDÜKT ANSIN VE ÇALIŞMA FREKANSININ ETKİSİ NaOH NazC03, NaOOCCH3 clektrlitik baz çözeltileri ile yedi ayrı bbin ve sekiz ayrı frekansla yapılan ve diğer deney paraınetreleri sabit tutularak elde edilen x" değerleri knsantrasyna göre Tabl 1.1 'e benzer şekilde çıkarılnuş lup bu tabardan yararlanarak (:( ', -Lg2 ( y 1 y 0)) grafikleri Şekil 1.3 ve Şekil 1.4 de NaOH için çizilnıiştir. Diğer çözeltiler için de benzer işlen1ler yapılarak, şekieıi çizdirile bilir. Şekil 1.3 'de indüktanslardaki değişimin maksimum kayıp faktöıii w (X max) üzerindeki etkisi görüln1ektedir. Bu etki bbin indüktansı arttıkça x :uax aıtrnakta, bbin indüktansı azaldıkça azalmaktadır. - "f... l."'r :.:_:_--r tıh 11 L3,ı. H 318.u:H 77.5 _uh -Lg :J (1' l 1') 12 ı;) u Şekil r,4, Sekil 1.4 ) frekansta kayıp faktörlerinin knsantrasyna göre değiş i ml eri görülnıektedir. VI. MAKSiMUM KA YIP (X rıax) FAKTÖRÜNÜN ÇALIŞMA FREKANS! VE ÖLÇME HÜCRESİ İNDÜKTANSINA BAGLlLlGI Şek il 1.4' de görüldüğü gibi frekans hariç tüm deney paran1etrelerinin aynı kalması durumunda ( x", F) ilişkisi incelendiğinde; frekansın büyümesine karşılık kayıp faktörünün de arttığı gözlenmektedir. Bu ilişkinin nasıl lduğu denen1e yluyla anıaşılmaya çalışılmış, değişik indüktans lı bbinler için ( x " F) ve (XII F 2) max ' max> ilişkileri tabarla verilmiş ve şekieri de, bu tabardan yararlanılarak çizihniştir. NaOH baz örneği için Tabl 1.2' den yararlanılarak her bir ölçme hücresi için ( X ıax, F2) grafiklerinin dğrusal lduğu yapılan ç z ınlerden anlaşjlınış, üç farklı indüktans değeri için çızılen grafikler şekil 1. 5: de gösteriln1iştir. F (MHz) Na OH F2 (MHz)2 2,00 4,00 1,80 3,24 1,60 2,56 1,40 1,96 1,20 1,44 1,00 1,00 0,80 0,64 0,60 0,36 Tabl 1.2. L0 =135.2 ph X max ( ı = 11. O ±O.1 cm) " L0 =111.3 H 0,118 0,077 C,087 0,068 0,071 0,053 0,054 0,039 0,040 0,029 0,025 0,019 0,014 0,012 0,009 0,006 L0 =91.8 J-lH 0,072 0,049 0,049 0,033 0,027 0,018 0,010 0,005 95

5 SAU Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisı 6.Cilt, J.Sayı (Eylü1 2002) Elektrlitik Bazı Baz Çözeltilerinin Radyfrekans Etkileşimleri Diğer çözelti ve bbinler için de benzer tabar luşturulduğunda bunlann şekierinin de dğrusal lduğu görülebilir... Xma>- ) tn, ölçme hücresi indüktansı L ye bağlılığı da benzer şekilde (x:a,. :L) tabarı luştunılarak şekier le verilebilir. Burada diğer devre parametreleri sabit tutulup, iki farklı frekans (F01 = MHz ve F02 = MHz için (X ıa>tt L) grafikleri şekil 1.6'da gösterilmektedir. Görüldüğü gibi (x:ıux,f2) ve Cx: ax' L) grafıkleri dğrusal lup başlangıçtan geçmektedir (şekil 1.5 ve şekil 1.6). çizildiğinde bunlardan elde edilebilecek y m değerleri ıçın, Y m?-jaoocch3 Y m 1\Ja2C03 'Y m NaOH > > lduğu gözlenir. Ayrıca farklı elektr1itler için X. ıax değerlerinin de yaklaşık larak aynı lduğu söylenebilir. Tabardan yararlanılarak NaOH,Na2C03,NaOOCCH3 elektılitik baz çözeltilerine ilişkin değişik reznans frekanslan için x lax a karşılık gelen çözelti knsantrasynları ( y m ler) frekansa göre çizilebilir. B u açıklamalardan yararlamlarak 1uştuıulan tabar yardımı ile çizilebilecek (y m, F) grafıklerinin de dğrusal lduğu gözlenebilmektedir. Tabl 1.3 de sekiz farklı frekans için x tax değerlerine karşılık gelen y m ler N aoh için gösterilmiştir ( y m, F). 1 1,. -"' max S.2,uH n u.h e 91.8 ph F (M Hz) L 0 = 91. Tabl 1.3. Na OH 8 H, 1 = 11. O cm y0 =4N X ı-3 N -Lg? (y 1 y0) 'Y m min Ym Ym max O.C4 2,00 11 f 1 2,6 1,80 11,3 2,5 2,7 2,9 2,5 2, ,5 2,3 2,4 2,5 1,40 11,6 2,2 2,3 2,4 1,20 11,8 1,8 1,9 2,0 1,00 12,0 1,6 1,6 1,9 0,80 12, ,2 1,7 0,60 12,4 1,1 1,0 1,3 '1 2 Şekil _1 2 H 2 ) F 2 3(X U Z Vl.SONUÇ Bu etkileşim mekanizmasının anlaşılabilmesi kapasitif kuplaj yöntemi ile mümkün labilmektedir [1,3, 12, 13].."l nıa.x H 2.00 MHz 1.80 MHz O (x ı O H) L Şekil 1.6 u." VII. MAKSIMUM KAYIP(Xınax) FAKTORUNE KARŞILIK GELEN ÇÖZEL Tİ KONSANTRAS [x", - YON(; (Ym) Lg 2 ( y 1 y 0)] kayıp faktörünün knsantrasyna göre bir maksimumdan geçn1esi bütün çalışmalarda rtak özeik larak görülmekte lup, bunu Tabl 1.1 ve şekil 1.2; 1.3; 1.4' de görebilrnekteyiz. Şekil 1.4 ve benzerleri Bu çalışmada elektrlitik üç baz çözeltisi alınarak, bu çözeltilerin, bir LRC paralel reznans devresi ile yüksek frekanslarda kayıp ve dispersiyn faktörleri incelenmiştir. Ayrıca bu faktörlerden yararlamlarak knsantrasyna göre değişimleri değerlendirilmiş, "?.,. (X max, p-) ıle (X max, L) grafikleri çizilmiştir. (X, - Lg 2 (y 1 )' 0)) eğrilerinde X max 'a karşılık gelen ynı da kısaca değerlendirmeler yapılmıştır. değerleri de tespit edilmiş, (y m, F) eğrileri hakkında Y m NaOOCCH3 > 'Y m Na2CQ3 >'Ynı NaOH lduğu gözlenmiş lup, bunun nedeni başka bir çalışma knusu larak değerlendirilecektir. KAYNAKLAR [1] ERMAKOV, V. I. High - Frequency Cnductivity f Slutins. Russian Jurnal f Physical Chemistry, V1.34) N 10, P.1072 (1960) [2] ÇETİN, M., Yüksek Freksanslı Magnetik Alanda (400 KHz-+ MHz) Elektrlit Çözeltilerin Magnetik Geçirgenlik ve Kayıp Faktörlerinin Knsantrasyna Göre Değişiminin incelenmesi. Diyarbakır Tıp Fak. Dergisi, Cilt:5 Sayı : l -2. pp , (1976) [3] DELAHA Y, P. REILLEY, C. K. New Instrumental Methds in Electrchemistry. Interscience Publishers Ltd.,Lndn, (1954) 96

6 SAU Fen Bilinıleri Enstitüsü Dergisi 6.Ci1t! 3.SaY1 (Eylül 2002) Elektrlitik Bazı Baz (;özeltilerinin Radyfrekans Etkileşimleri [4] FOR1v1AN, J. CRIPS. D. J. The Radi-Frequency Absrbtin Spectra f Slutins f Electrlytes. Trans. Faraday Sciety, 42(A), (1946) [5] ÇETİN, M., Multiple Inic Relaxatins in Electrlytic Slutins and the Radi-Frequency Investigatin f this Effect. Dçentlik Tezi, Diyarbakır, ( 1978) [6] ÇETİN, M. Yüksek Frekanslı Magnetik Alanda (100 KHz-4 MHz) Elektrlit Çözeltilerin Magnetik G-eçirgenlik ve Kayıp Faktörlerinin Knsantrasyna Göre Değişiminin incelenmesi. Dktra Tezi, Diyarbakır, (1973) [7] ÇETİN, M. Multiple Inic Relaxatins in Electrlytic Slu6ns and the Radi Frequency Investigatin f this Effect. Dçentlik Tezi, Diyarbakır, (1978) [8] ÇE1'İN, M. Measurement f Radj Frequency Lsses in Electrlytic Slutins. Bu. Tech. Univ., İstanbuL Vl.43, pp , (1990) L9] DEMiREL, İ. Rady Frekans Elektrmagnetik Alanla Elektrlitik Çözeltilerde ve Biy ljik Sıvılarda Tplanı İyn Knsantrasynunun Tayini, Dçentlik Tezi, Diyarba, - ( 1 980) [10] CONDON, E. M., ODISHAW,H. "Handbk f Physics". Chap. 7, ıvlcgra\;v-hi, (1967) [11] GL TEY, Y. Elektrlitik Çözeltilerde Rady F rekans Etkileşinıler; Dktra Tezi, İstanbul, (1993) [12] BLAEDEL, W. J., MALMSTADT, H. V., PETITJEAN, D. L., ANDERSON, W. K., Thery f Chemical Analysis by High - Frequency Methds. Analytical Chemistry, Vl. 24, N.8, p.l240, ( 1 952) [ 13] Vv EAST, R. C., "Handbk f Chemistry and Physics" 56 Th Editin, CI{.C Pres, Ohi, (1975) 97

Şekil 1: Direnç-bobin seri devresi. gerilim düşümü ile akımdan 90 o ileri fazlı olan bobin uçlarındaki U L gerilim düşümüdür.

Şekil 1: Direnç-bobin seri devresi. gerilim düşümü ile akımdan 90 o ileri fazlı olan bobin uçlarındaki U L gerilim düşümüdür. 1 TEME DEVEEİN KAMAŞIK SAYIAA ÇÖÜMÜ 1. Direnç Bbin Seri Devresi: (- Seri Devresi Direnç ve bbinin seri bağlı lduğu Şekil 1 deki devreyi alalım. Burada devre gerilimi birbirine dik lan iki bileşene ayrılabilir.

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM FİNAL PROJE ÖDEVİ

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM FİNAL PROJE ÖDEVİ BİLGİSAYA DESTEKLİ TASAIM FİNAL POJE ÖDEVİ Teslim Tarihi 22 Ocak 2014 (Saat 17:00) Ödev rapru elden teslim edilecektir. İlgili MATLAB dsyaları ise sduehmcad@gmail.cm adresine gönderilecektir. Elden teslimler

Detaylı

EEM 202 DENEY 11. Tablo 11.1 Deney 11 de kullanılan devre elemanları ve malzeme listesi. Devre Elemanları Ω Direnç (2 W)

EEM 202 DENEY 11. Tablo 11.1 Deney 11 de kullanılan devre elemanları ve malzeme listesi. Devre Elemanları Ω Direnç (2 W) N: EEM DENEY SEİ EZONANS DEESİ. Amaçlar Değişen frekanslı seri C devresinde empedansın ölçülmesi ve çizilmesi Seri C devresinde akım değişiminin frekansın değişimine göre incelenmesi Seri C devresinin

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELK222 TEMEL ELEKTRİK LABORATUARI-II

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELK222 TEMEL ELEKTRİK LABORATUARI-II ALTERNATİF AKIM KÖPRÜLERİ 1. Hazırlık Soruları Deneye gelmeden önce aşağıdaki soruları cevaplayınız ve deney öncesinde rapor halinde sununuz. Omik, kapasitif ve endüktif yük ne demektir? Açıklayınız. Omik

Detaylı

DC/DC gerilim çeviriciler güç kaynakları başta olmak üzere çok yoğun bir şekilde kullanılan devrelerdir.

DC/DC gerilim çeviriciler güç kaynakları başta olmak üzere çok yoğun bir şekilde kullanılan devrelerdir. DC/DC gerilim çeviriciler güç kaynakları başta lmak üzere çk yğun bir şekilde kullanılan devrelerdir. 1. Düşüren DC/DC Gerilim Çevirici (Buck (Step Dwn) DC/DC Cnverter). Yükselten DC/DC Gerilim Çevirici

Detaylı

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Seri ve Paralel RLC Devreleri

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) Seri ve Paralel RLC Devreleri YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNA FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK-ELEKTRONİK LABORATUARI (LAB I) DENEY 3 Deney Adı: Seri ve Paralel RLC Devreleri Öğretim Üyesi: Yard. Doç. Dr. Erhan AKDOĞAN

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VIII. DENEY FÖYÜ

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VIII. DENEY FÖYÜ EEKTRİK DEVREERİ-2 ABORATUVARI VIII. DENEY FÖYÜ SERİ VE PARAE REZONANS DEVRE UYGUAMASI Amaç: Seri ve paralel rezonans devrelerini incelemek, devrelerin karakteristik parametrelerini ölçmek, rezonans eğrilerini

Detaylı

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II T.C. LDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATVARI II DENEY 5: KOMPARATÖRLER DENEY GRB :... DENEYİ YAPANLAR :......... RAPOR HAZIRLAYAN

Detaylı

14. SİNÜSOİDAL AKIMDA DİRENÇ, KAPASİTE, İNDÜKTANS VE ORTAK İNDÜKTANSIN ÖLÇÜLMESİ

14. SİNÜSOİDAL AKIMDA DİRENÇ, KAPASİTE, İNDÜKTANS VE ORTAK İNDÜKTANSIN ÖLÇÜLMESİ 14. SİNÜSOİDAL AKIMDA DİRENÇ, KAPASİTE, İNDÜKTANS VE ORTAK İNDÜKTANSIN ÖLÇÜLMESİ Sinüsoidal Akımda Direncin Ölçülmesi Sinüsoidal akımda, direnç üzerindeki gerilim ve akım dalga şekilleri ve fazörleri aşağıdaki

Detaylı

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri

Şekil-1. Doğru ve Alternatif Akım dalga şekilleri 2. Alternatif Akım =AC (Alternating Current) Değeri ve yönü zamana göre belirli bir düzen içerisinde değişen akıma AC denir. En çok bilinen AC dalga biçimi Sinüs dalgasıdır. Bununla birlikte farklı uygulamalarda

Detaylı

EEM 202 DENEY 10. Tablo 10.1 Deney 10 da kullanılan devre elemanları ve malzeme listesi

EEM 202 DENEY 10. Tablo 10.1 Deney 10 da kullanılan devre elemanları ve malzeme listesi EEM 0 DENEY 0 SABİT FEKANSTA DEVEEİ 0. Amaçlar Sabit frekansta devrelerinin incelenmesi. Seri devresi Paralel devresi 0. Devre Elemanları Ve Kullanılan Malzemeler Bu deneyde kullanılan devre elemanları

Detaylı

TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLERDE GERİBESLEME

TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLERDE GERİBESLEME TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLERDE GERİBESLEME Amaç Elektronikte geniş uygulama alanı bulan geribesleme, sistemin çıkış büyüklüğünden elde edilen ve giriş büyüklüğü ile aynı nitelikte bir işaretin girişe gelmesi

Detaylı

Bölüm 3 AC Devreler. 1. AC devrede, seri RC ağının karakteristiklerini anlamak. 2. Kapasitif reaktans, empedans ve faz açısı kavramlarını anlamak.

Bölüm 3 AC Devreler. 1. AC devrede, seri RC ağının karakteristiklerini anlamak. 2. Kapasitif reaktans, empedans ve faz açısı kavramlarını anlamak. Bölüm 3 AC Devreler DENEY 3-1 AC RC Devresi DENEYİN AMACI 1. AC devrede, seri RC ağının karakteristiklerini anlamak. 2. Kapasitif reaktans, empedans ve faz açısı kavramlarını anlamak. GENEL BİLGİLER Saf

Detaylı

EEM 202 DENEY 5 SERİ RL DEVRESİ

EEM 202 DENEY 5 SERİ RL DEVRESİ SERİ RL DEVRESİ 5.1 Amaçlar i, v, v R ve v L için RMS değerlerini hesaplama Seri RL devresinde voltaj ve empedans üçgenlerini tanımlama Seri RL devresinin empdansının kazanç ve faz karakteristiklerini

Detaylı

BÖLÜM 3 ALTERNATİF AKIMDA SERİ DEVRELER

BÖLÜM 3 ALTERNATİF AKIMDA SERİ DEVRELER BÖÜM 3 ATENATİF AKMDA SEİ DEVEE 3.1 - (DİENÇ - BOBİN SEİ BAĞANMAS 3. - (DİENÇ - KONDANSATÖÜN SEİ BAĞANMAS 3.3 -- (DİENÇ-BOBİN - KONDANSATÖ SEİ BAĞANMAS 3.4 -- SEİ DEVESİNDE GÜÇ 77 ATENATİF AKM DEVE ANAİİ

Detaylı

EEM 202 DENEY 9 Ad&Soyad: No: RC DEVRELERİ-II DEĞİŞKEN BİR FREKANSTA RC DEVRELERİ (FİLTRELER)

EEM 202 DENEY 9 Ad&Soyad: No: RC DEVRELERİ-II DEĞİŞKEN BİR FREKANSTA RC DEVRELERİ (FİLTRELER) EEM 0 DENEY 9 Ad&oyad: R DEVRELERİ-II DEĞİŞKEN BİR FREKANTA R DEVRELERİ (FİLTRELER) 9. Amaçlar Değişken frekansta R devreleri: Kazanç ve faz karakteristikleri Alçak-Geçiren filtre Yüksek-Geçiren filtre

Detaylı

, gerilimin maksimum değerini; ω = 2πf

, gerilimin maksimum değerini; ω = 2πf 8. ATENATİF AKIM E SEİ DEESİ AMAÇA 1. Alternatif akım ve gerilim ölçmeyi öğrenmek. Direnç, kondansatör ve indüktans oluşan seri bir alternatif akım devresini analiz etmek AAÇA oltmetre, ampermetre, kondansatör

Detaylı

DENEY TARİHİ RAPOR TESLİM TARİHİ NOT

DENEY TARİHİ RAPOR TESLİM TARİHİ NOT DENEY 3 SERİ VE PARALEL RLC DEVRELERİ Malzeme Listesi: 1 adet 100mH, 1 adet 1.5 mh, 1 adet 100mH ve 1 adet 100 uh Bobin 1 adet 820nF, 1 adet 200 nf, 1 adet 100pF ve 1 adet 100 nf Kondansatör 1 adet 100

Detaylı

ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU

ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU DENEY NO : DENEYĠN ADI : DENEY TARĠHĠ : DENEYĠ YAPANLAR : RAPORU HAZIRLAYANIN

Detaylı

ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU

ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU ADIYAMAN ÜNĠVERSĠTESĠ MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ELEKTRĠK-ELEKTRONĠK MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ DEVRE ANALĠZĠ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU DENEY NO : DENEYĠN ADI : DENEY TARĠHĠ : DENEYĠ YAPANLAR : RAPORU HAZIRLAYANIN

Detaylı

FOTOELEKTRİK OLAY. n.h.c FOTOELEKTRİK OLAY. Işık Şiddeti. Işık Yayan Kaynağın Gücü. Foton Enerjisi

FOTOELEKTRİK OLAY. n.h.c FOTOELEKTRİK OLAY. Işık Şiddeti. Işık Yayan Kaynağın Gücü. Foton Enerjisi FOTOELEKTRİK OLAY FOTOELEKTRİK OLAY Işığın yapısı için öne sürülen mdellerden birisi de tanecik mdelidir. Işığın tanecikli yapıda lduğunu ispatlayan bazı laylar vardır. Ftelektrik layı da bu laylardan

Detaylı

Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği

Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği BMM309 Elektronik-2 Laboratuarı Deney Föyü Deney#8 I-V ve V-I Dönüştürücüler Doç. Dr. Mutlu AVCI Arş. Gör. Mustafa İSTANBULLU ADANA, 2015 DENEY 8 I-V ve

Detaylı

DENEY 10: SERİ RLC DEVRESİNİN ANALİZİ VE REZONANS

DENEY 10: SERİ RLC DEVRESİNİN ANALİZİ VE REZONANS A. DENEYİN AMACI : Seri RLC devresinin AC analizini yapmak ve bu devrede rezonans durumunu incelemek. B. KULLANILACAK ARAÇ VE MALZEMELER : 1. AC güç kaynağı, 2. Sinyal üreteci, 3. Değişik değerlerde dirençler

Detaylı

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ 1.1. Giriş Kinematik, daha öncede vurgulandığı üzere, harekete sebep olan veya hareketin bir sonucu olarak ortaya çıkan kuvvetleri dikkate almadan cisimlerin hareketini

Detaylı

DENEY 7 BJT KUVVETLENDİRİCİLERİN FREKANS CEVABI

DENEY 7 BJT KUVVETLENDİRİCİLERİN FREKANS CEVABI DENEY 7 BJT KUVVETLENDİRİCİLERİN FREKANS CEVABI A. Amaç Bu deneyin amacı; BJT kuvvetlendirici devrelerinin girişine uygulanan AC işaretin frekansının büyüklüğüne göre kazancının nasıl etkilendiğinin belirlenmesi,

Detaylı

ELEKTROMANYETİK DALGA TEORİSİ DERS - 5

ELEKTROMANYETİK DALGA TEORİSİ DERS - 5 ELEKTROMANYETİK DALGA TEORİSİ DERS - 5 İletim Hatları İLETİM HATLARI İletim hatlarının tarihsel gelişimi iki iletkenli basit hatlarla (ilk telefon hatlarında olduğu gibi) başlamıştır. Mikrodalga enerjisinin

Detaylı

4. Sunum: AC Kalıcı Durum Analizi. Kaynak: Temel Mühendislik Devre Analizi, J. David IRWIN-R. Mark NELMS, Nobel Akademik Yayıncılık

4. Sunum: AC Kalıcı Durum Analizi. Kaynak: Temel Mühendislik Devre Analizi, J. David IRWIN-R. Mark NELMS, Nobel Akademik Yayıncılık 4. Sunum: AC Kalıcı Durum Analizi Kaynak: Temel Mühendislik Devre Analizi, J. David IRWIN-R. Mark NELMS, Nobel Akademik Yayıncılık 1 Giriş Aşağıdaki şekillere ve ifadelere bakalım ve daha önceki derslerimizden

Detaylı

Bölüm 1. Elektriksel Büyüklükler ve Elektrik Devre Elemanları

Bölüm 1. Elektriksel Büyüklükler ve Elektrik Devre Elemanları Bölüm Elektriksel Büyüklükler ve Elektrik Devre Elemanları. Temel Elektriksel Büyüklükler: Akım, Gerilim, Güç, Enerji. Güç Polaritesi.3 Akım ve Gerilim Kaynakları F.Ü. Teknoloji Fak. EEM M.G. .. Temel

Detaylı

ELEKTROLİZ YÖNTEMİYLE ÇİNKO KAPLAMA PARAMETRELERİNİN İNCELENMESİ

ELEKTROLİZ YÖNTEMİYLE ÇİNKO KAPLAMA PARAMETRELERİNİN İNCELENMESİ TEKNOLOJİ, Yıl 5, (2), Sayı 1-2, 1-7 TEKNOLOJİ ELEKTROLİZ YÖNTEMİYLE ÇİNKO KAPLAMA PARAMETRELERİNİN İNCELENMESİ ÖZET Ahmet HASÇALIK, Cebeli ÖZEK Fırat Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makine Eğitimi

Detaylı

Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Arş. Gör. KAZIM EVECAN 25.05.2015

Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Arş. Gör. KAZIM EVECAN 25.05.2015 Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektrnik Mühendisliği Bölümü Arş. Gör. KAZIM EVECAN 5.05.05 Özet: Bu dkümanda haberleşme elektrniği dersine başlamadan önce hatırlanması gereken ve temel bilgiler özet halinde

Detaylı

Işığın Modülasyonu. 2008 HSarı 1

Işığın Modülasyonu. 2008 HSarı 1 şığın Mdülasynu 008 HSarı 1 Ders İçeriği Temel Mdülasyn Kavramları LED şık Mdülatörler Elektr-Optik Mdülatörler Akust-Optik Mdülatörler Raman-Nath Tipi Mdülatörler Bragg Tipi Mdülatörler Magnet-Optik Mdülatörler

Detaylı

Enerji Sistemleri Mühendisliği

Enerji Sistemleri Mühendisliği Enerji Sistemleri Mühendisliği Temel Elektrik ve Elektronik AC Devre Analizi Karmaşık Sayılar Karmaşık sayılar dikdörtgen koordinat sisteminde aşağıdaki gibi gösterilebilir. Temel Elektrik ve Elektronik

Detaylı

Şekil 1. DEÜ Test Asansörü kuyusu.

Şekil 1. DEÜ Test Asansörü kuyusu. DOKUZ EYLÜL ÜNĐVERSĐTESĐ TEST ASANSÖRÜ KUYUSUNUN DEPREM YÜKLERĐ ETKĐSĐ ALTINDAKĐ DĐNAMĐK DAVRANIŞININ ĐNCELENMESĐ Zeki Kıral ve Binnur Gören Kıral Dokuz Eylül Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makine

Detaylı

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER ALTERNATİF AKIM DEVRELERİ A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER Alternatif akım devrelerinde akımın geçişine karşı üç çeşit direnç (zorluk) gösterilir. Devre elamanları dediğimiz bu dirençler: () R omik

Detaylı

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I DENEY 6 FM DEMODÜLATÖRÜ

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I DENEY 6 FM DEMODÜLATÖRÜ Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektrnik Mühendisliği Bölümü EEM 36 Haberleşme I DENEY 6 FM DEMODÜATÖRÜ 6. AMAÇAR. Faz kilitli çevrimin (P) prensibinin çalışılması. P M565 in karakteristiğinin anlaşılması

Detaylı

ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU

ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI-II DENEY RAPORU DENEY NO : DENEYİN ADI : DENEY TARİHİ : DENEYİ YAPANLAR : RAPORU HAZIRLAYANIN

Detaylı

ANALOG ELEKTRONİK - II. Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir.

ANALOG ELEKTRONİK - II. Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir. BÖLÜM 6 TÜREV ALICI DEVRE KONU: Opampla gerçekleştirilen bir türev alıcı (differantiator) çalışmasını ve özellikleri incelenecektir. GEREKLİ DONANIM: Multimetre (Sayısal veya Analog) Güç Kaynağı: ±12V

Detaylı

ANALOG ELEKTRONİK - II YÜKSEK GEÇİREN FİLTRE

ANALOG ELEKTRONİK - II YÜKSEK GEÇİREN FİLTRE BÖLÜM 7 YÜKSEK GEÇİREN FİLTRE KONU: Opamp uygulaması olarak; 2. dereceden Yüksek Geçiren Aktif Filtre (High-Pass Filter) devresinin özellikleri ve çalışma karakteristikleri incelenecektir. GEREKLİ DONANIM:

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK SİSTEMLER LABORATUVARI 1 OPAMP DEVRELERİ-2

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK SİSTEMLER LABORATUVARI 1 OPAMP DEVRELERİ-2 T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK SİSTEMLER LABORATUVARI 1 OPAMP DEVRELERİ-2 DENEY SORUMLUSU Arş. Gör. Memduh SUVEREN MART 2015 KAYSERİ OPAMP DEVRELERİ

Detaylı

Korozyon Hızı Ölçüm Metotları. Abdurrahman Asan

Korozyon Hızı Ölçüm Metotları. Abdurrahman Asan Korozyon Hızı Ölçüm Metotları Abdurrahman Asan 1 Giriş Son zamanlara değin, korozyon hızının ölçülmesi, başlıca ağırlık azalması yöntemine dayanıyordu. Bu yöntemle, korozyon hızının duyarlı olarak belirlenmesi

Detaylı

R 1 R 2 R L R 3 R 4. Şekil 1

R 1 R 2 R L R 3 R 4. Şekil 1 DENEY #4 THEVENİN TEOREMİNİN İNCELENMESİ ve MAKSİMUM GÜÇ TRANSFERİ Deneyin Amacı : Thevenin teoreminin geçerliliğinin deneysel olarak gözlemlenmesi Kullanılan Alet ve Malzemeler: 1) DC Güç Kaynağı 2) Avometre

Detaylı

FOTOELEKTRİK OLAY. n.h.c FOTOELEKTRİK OLAY. Işık Şiddeti. Işık Yayan Kaynağın Gücü. Foton Enerjisi

FOTOELEKTRİK OLAY. n.h.c FOTOELEKTRİK OLAY. Işık Şiddeti. Işık Yayan Kaynağın Gücü. Foton Enerjisi FOTOELEKTRİK OLAY FOTOELEKTRİK OLAY Işığın yapısı için öne sürülen mdellerden birisi de tanecik mdelidir. Işığın tanecikli yapıda lduğunu ispatlayan bazı laylar vardır. Ftelektrik layı da bu laylardan

Detaylı

TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR

TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR FIRAT ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ GÜÇ ELEKTRONİĞİ LABORATUVARI DENEY NO:1 TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR 1.1 Giriş Diyod ve tristör gibi

Detaylı

İletken Düzlemler Üstüne Yerleştirilmiş Antenler

İletken Düzlemler Üstüne Yerleştirilmiş Antenler İletken Düzlemler Üstüne Yerleştirilmiş Antenler Buraya dek sınırsız ortamlarda tek başına bulunan antenlerin ışıma alanları incelendi. Anten yakınında bulunan başka bir ışınlayıcı ya da bir yansıtıcı,

Detaylı

DENEY 8: BOBİNLİ DEVRELERİN ANALİZİ

DENEY 8: BOBİNLİ DEVRELERİN ANALİZİ A. DENEYİN AMACI : Bobin indüktansının deneysel olarak hesaplanması ve basit bobinli devrelerin analizi. B. KULLANILACAK ARAÇ VE MALZEMELER : 1. AC güç kaynağı,. Değişik değerlerde dirençler ve bobin kutusu.

Detaylı

DESTEK DOKÜMANI. 1 Ocak 2010 tarihinden itibaran banka hesap numarası yerine IBAN numarası kullanılacaktır.

DESTEK DOKÜMANI. 1 Ocak 2010 tarihinden itibaran banka hesap numarası yerine IBAN numarası kullanılacaktır. Ürün : GO Brdr-Tiger2Brdr-IK Bölüm : Brdr * Dkümanda GBrdr, Tiger2Brdr ve Đk kısaca Lg Đk ürünleri larak ifade edilmektedir. 1 Ocak 2010 tarihinden itibaran banka hesap numarası yerine IBAN numarası kullanılacaktır.

Detaylı

BÖLÜM I GİRİŞ (1.1) y(t) veya y(x) T veya λ. a t veya x. Şekil 1.1 Dalga. a genlik, T peryod (veya λ dalga boyu)

BÖLÜM I GİRİŞ (1.1) y(t) veya y(x) T veya λ. a t veya x. Şekil 1.1 Dalga. a genlik, T peryod (veya λ dalga boyu) BÖLÜM I GİRİŞ 1.1 Sinyal Bir sistemin durum ve davranış bilgilerini taşıyan, bir veya daha fazla değişken ile tanımlanan bir fonksiyon olup veri işlemde dalga olarak adlandırılır. Bir dalga, genliği, dalga

Detaylı

EET-202 DEVRE ANALİZİ-II DENEY FÖYÜ OSİLOSKOP İLE PERİYOT, FREKANS VE GERİLİM ÖLÇME

EET-202 DEVRE ANALİZİ-II DENEY FÖYÜ OSİLOSKOP İLE PERİYOT, FREKANS VE GERİLİM ÖLÇME OSİLOSKOP İLE PERİYOT, FREKANS VE GERİLİM ÖLÇME Deney No:1 Amaç: Osiloskop kullanarak AC gerilimin genlik periyot ve frekans değerlerinin ölçmesi Gerekli Ekipmanlar: AC Güç Kaynağı, Osiloskop, 2 tane 1k

Detaylı

DENEY 5 RC DEVRELERİ KONDANSATÖRÜN YÜKLENMESİ VE BOŞALMASI

DENEY 5 RC DEVRELERİ KONDANSATÖRÜN YÜKLENMESİ VE BOŞALMASI DENEY 5 R DEVRELERİ KONDANSATÖRÜN YÜKLENMESİ VE BOŞALMAS Amaç: Deneyin amacı yüklenmekte/boşalmakta olan bir kondansatörün ne kadar hızlı (veya ne kadar yavaş) dolmasının/boşalmasının hangi fiziksel büyüklüklere

Detaylı

12. DC KÖPRÜLERİ ve UYGULAMALARI

12. DC KÖPRÜLERİ ve UYGULAMALARI Wheatstone Köprüsü ile Direnç Ölçümü 12. DC KÖPRÜLERİ ve UYGULAMALARI Orta değerli dirençlerin (0.1Ω

Detaylı

SBS MATEMATİK DENEME SINAVI

SBS MATEMATİK DENEME SINAVI SS MTEMTİK DENEME SINVI 8. SINIF SS MTEMTİK DENEME SINVI. 4.. Güneş ile yut gezegeni arasındaki uzaklık 80000000 km dir. una göre bu uzaklığın bilimsel gösterimi aşağıdakilerden hangisidir? ),8.0 9 km

Detaylı

HİD 478 İZOTOP HİDROLOJİSİ ÖRNEK SINAV SORULARI

HİD 478 İZOTOP HİDROLOJİSİ ÖRNEK SINAV SORULARI HİD 478 İZOTOP HİDROLOJİSİ ÖRNEK SINAV SORULARI Aşağıdaki srular farklı yıllardaki sınav srularıdır. Tekrarlanmış ve/veya kısmen değiştirilerek srulmuş srular özellikle üzerinde durulan knulara aittir.

Detaylı

REZONANS DEVRELERİ. Seri rezonans devreleri bir bobinle bir kondansatörün seri bağlanmasından elde edilir. RL C Rc

REZONANS DEVRELERİ. Seri rezonans devreleri bir bobinle bir kondansatörün seri bağlanmasından elde edilir. RL C Rc KTÜ, Elektrik Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik aboratuarı. Giriş EZONNS DEVEEİ Bir kondansatöre bir selften oluşan devrelere rezonans devresi denir. Bu devre tipinde selfin manyetik enerisi periyodik

Detaylı

Bu deneyde lab cihazlarının kullanımı için 4 uygulama yapılacaktır.

Bu deneyde lab cihazlarının kullanımı için 4 uygulama yapılacaktır. Bu deneyde lab cihazlarının kullanımı için 4 uygulama yapılacaktır. Uygulama -1: Dirençlerin Seri Bağlanması Uygulama -2: Dirençlerin Paralel Bağlanması Uygulama -3: Dirençlerin Karma Bağlanması Uygulama

Detaylı

ELK273 Elektrik ve Elektronik Mühendisliğinin Temelleri Ders 8- AC Devreler. Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt.

ELK273 Elektrik ve Elektronik Mühendisliğinin Temelleri Ders 8- AC Devreler. Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt. ELK273 Elektrik ve Elektronik Mühendisliğinin Temelleri Ders 8- AC Devreler Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt Ahmet.ozkurt@deu.edu.tr http://ahmetozkurt.net İçerik AC ve DC Empedans RMS değeri Bobin ve kondansatörün

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER ELEKTRİK ELEKTROİK MÜHEDİSLİĞİ FİZİK LABORATUVAR DEEY TRASFORMATÖRLER . Amaç: Bu deneyde:. Transformatörler yüksüz durumdayken giriş ve çıkış gerilimleri gözlenecek,. Transformatörler yüklü durumdayken

Detaylı

Doç. Dr. Sabri KAYA Erciyes Üni. Müh. Fak. Elektrik-Elektronik Müh. Bölümü. Ders içeriği

Doç. Dr. Sabri KAYA Erciyes Üni. Müh. Fak. Elektrik-Elektronik Müh. Bölümü. Ders içeriği ANTENLER Doç. Dr. Sabri KAYA Erciyes Üni. Müh. Fak. Elektrik-Elektronik Müh. Bölümü Ders içeriği BÖLÜM 1: Antenler BÖLÜM 2: Antenlerin Temel Parametreleri BÖLÜM 3: Lineer Tel Antenler BÖLÜM 4: Halka Antenler

Detaylı

BENTONiT ÜZERİNE METAL KOMPLEKS BOYALARıN ADSORPSİYONU. Mustafa Can, Mahmut Özacar, İ.Ayhan Şengil

BENTONiT ÜZERİNE METAL KOMPLEKS BOYALARıN ADSORPSİYONU. Mustafa Can, Mahmut Özacar, İ.Ayhan Şengil 6.Cilt, 2.Sayı {Temmuz 02).. Bentnit zerine Metal Kmpleks Byalaran Adsrbsiynu M. Can, M. Özacar, İ.A. Şengi1 BENTONiT ÜZERİNE METAL KOMPLEKS BOYALARıN ADSORPSİYONU Mustafa Can, Mahmut Özacar, İ.Ayhan Şengil

Detaylı

Bölüm 12 İşlemsel Yükselteç Uygulamaları

Bölüm 12 İşlemsel Yükselteç Uygulamaları Bölüm 12 İşlemsel Yükselteç Uygulamaları DENEY 12-1 Aktif Yüksek Geçiren Filtre DENEYİN AMACI 1. Aktif yüksek geçiren filtrenin çalışma prensibini anlamak. 2. Aktif yüksek geçiren filtrenin frekans tepkesini

Detaylı

Şekil 1: Zener diyot sembol ve görünüşleri. Zener akımı. Gerilim Regülasyonu. bölgesi. Şekil 2: Zener diyotun akım-gerilim karakteristiği

Şekil 1: Zener diyot sembol ve görünüşleri. Zener akımı. Gerilim Regülasyonu. bölgesi. Şekil 2: Zener diyotun akım-gerilim karakteristiği ZENER DİYOT VE AKIM-GERİLİM KARAKTERİSTİĞİ Küçük sinyal diyotları, delinme gerilimine yakın değerlerde hasar görebileceğinden, bu değerlerde kullanılamazlar. Buna karşılık, Zener diyotlar delinme gerilimi

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

Alternatif Akım Devreleri

Alternatif Akım Devreleri Alternatif akım sürekli yönü ve şiddeti değişen bir akımdır. Alternatif akımda bazı devre elemanları (bobin, kapasitör, yarı iletken devre elemanları) doğruakım devrelerinde olduğundan farklı davranırlar.

Detaylı

ATMOSFERDEKİ YAĞIŞA GEÇERİLİR SURUHARI MİKTARININ HESAPLANMASI

ATMOSFERDEKİ YAĞIŞA GEÇERİLİR SURUHARI MİKTARININ HESAPLANMASI ATMOSFERDEKİ YAĞIŞA GEÇERİLİR SURUHARI MİKTARININ HESAPLANMASI SEMA TOPÇU* 1. GİRİŞ Dünya üzerindeki büyük su kütlelerinden meydana gelen buharlaşma ve canlıların terleme olayı atmosferdeki subuharının

Detaylı

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri

5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Elektrik devrelerinde ölçülebilen büyüklükler olan; 5. Elektriksel Büyüklüklerin Ölçülebilen Değerleri Akım Gerilim Devrede bulunan kaynakların tiplerine göre değişik şekillerde olabilir. Zamana bağlı

Detaylı

7. Sunum: Çok Fazlı Devreler. Kaynak: Temel Mühendislik Devre Analizi, J. David IRWIN-R. Mark NELMS, Nobel Akademik Yayıncılık

7. Sunum: Çok Fazlı Devreler. Kaynak: Temel Mühendislik Devre Analizi, J. David IRWIN-R. Mark NELMS, Nobel Akademik Yayıncılık 7. Sunum: Çok Fazlı Devreler Kaynak: Temel Mühendislik Devre Analizi, J. David IRWIN-R. Mark NELMS, Nobel Akademik Yayıncılık 1 Üç Fazlı Devreler Üç fazlı devreler bünyesinde üç fazlı gerilim içeren devrelerdir.

Detaylı

İnce Antenler. Hertz Dipolü

İnce Antenler. Hertz Dipolü İnce Antenler Çapları boylarına göre küçük olan antenlere ince antenler denir. Alanların hesabında antenlerin sonsuz ince kabul edilmesi kolaylık sağlar. Ancak anten empedansı bulunmak istendiğinde kalınlığın

Detaylı

TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ BĠYOMEDĠKAL MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ TIBBĠ CĠHAZLARIN KALĠBRASYONU LABORATUVARI

TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ BĠYOMEDĠKAL MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ TIBBĠ CĠHAZLARIN KALĠBRASYONU LABORATUVARI TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ ERCĠYES ÜNĠVERSĠTESĠ BĠYOMEDĠKAL MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ TIBBĠ CĠHAZLARIN KALĠBRASYONU LABORATUVARI DENEY NO:6 ELEKTROKOTER CĠHAZI KALĠBRASYONU Elektrkter; ameliyatlarda dkuyu yakarak kesme

Detaylı

Ünite. Dalgalar. 1. Ses Dalgaları 2. Yay Dalgaları 3. Su Dalgaları

Ünite. Dalgalar. 1. Ses Dalgaları 2. Yay Dalgaları 3. Su Dalgaları 7 Ünite Dalgalar 1. Ses Dalgaları 2. Yay Dalgaları 3. Su Dalgaları SES DALGALARI 3 Test 1 Çözümleri 3. 1. Verilen üç özellik ses dalgalarına aittir. Ay'da hava, yani maddesel bir ortam olmadığından sesi

Detaylı

GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ

GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ GEBZE TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELM222 DEVRE TEORİSİ II LABORATUVARI DENEY 3: SERİ VE PARALEL EMPEDANSLAR Öğrencinin Numarası : Adı Soyadı : Deney Arkadaşının Numarası : Adı Soyadı

Detaylı

AKTİVİTE KATSAYILARI Enstrümantal Analiz

AKTİVİTE KATSAYILARI Enstrümantal Analiz 1 AKTİVİTE KATSAYILARI Enstrümantal Analiz Bir taneciğin, aktivitesi, a M ile molar konsantrasyonu [M] arasındaki bağıntı, a M = f M [M] (1) ifadesiyle verilir. f M aktivite katsayısıdır ve birimsizdir.

Detaylı

KONU: KURUMSAL YÖNETİM İLKELER (KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ SERİ II NO:17.1)

KONU: KURUMSAL YÖNETİM İLKELER (KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ SERİ II NO:17.1) KONU: KURUMSAL YÖNETİM İLKELER (KURUMSAL YÖNETİM TEBLİĞİ SERİ II NO:17.1) Sermaye Piyasası Kurulu tarafından 30.12.2011 tarih Seri IV, N: 56 Kurumsal Yönetim İlkelerinin Belirlenmesine ve Uygulanmasına

Detaylı

Algoritma, Akış Şeması ve Örnek Program Kodu Uygulamaları Ünite-9

Algoritma, Akış Şeması ve Örnek Program Kodu Uygulamaları Ünite-9 Örnek 1 Algritma, Akış Şeması ve Örnek Prgram Kdu Uygulamaları Ünite-9 Klavyeden girilen A, B, C sayılarına göre; A 50'den büyük ve 70'den küçük ise; A ile B sayılarını tplayıp C inci kuvvetini alan ve

Detaylı

ANALOG FİLTRELEME DENEYİ

ANALOG FİLTRELEME DENEYİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ANALOG FİLTRELEME DENEYİ Ölçme ve telekomünikasyon tekniğinde sık sık belirli frekans bağımlılıkları olan devreler gereklidir. Genellikle belirli bir frekans bandının

Detaylı

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM

BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM BÖLÜM 4: MADDESEL NOKTANIN KİNETİĞİ: İMPULS ve MOMENTUM 4.1. Giriş Bir önceki bölümde, hareket denklemi F = ma nın, maddesel noktanın yer değiştirmesine göre integrasyonu ile elde edilen iş ve enerji denklemlerini

Detaylı

DENEY FÖYÜ 7: Seri ve Paralel Rezonans Devreleri

DENEY FÖYÜ 7: Seri ve Paralel Rezonans Devreleri DENEY FÖYÜ 7: Seri ve Paralel Rezonans Devreleri Deneyin Amacı: Seri ve paralel rezonans devrelerini incelemek, devrelerin karakteristik parametrelerini hesaplamak ve ölçmek, rezonans eğrilerini çizmek.

Detaylı

BÖLÜM 2: REZONANS DEVRELERI

BÖLÜM 2: REZONANS DEVRELERI BÖLÜM 2: REZONANS DEVRELERI Giriş (kaynak) ile çıkış (yük) arasında seçilen frekansların iletilmesi ya da süzülmesi için kullanılan iki kapılı devrelere rezonans devreleri adı verilir. İdeal seri ve paralel

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VI. DENEY FÖYÜ

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VI. DENEY FÖYÜ ELEKTİK DEELEİ-2 LABOATUAI I. DENEY FÖYÜ ALTENATİF AKIM DEESİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ Amaç: Alternatif akım devresinde harcanan gücün analizi ve ölçülmesi. Gerekli Ekipmanlar: AA Güç Kaynağı, 1kΩ Direnç, 0.5H Bobin,

Detaylı

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ANALOG ELEKTRONİK DENEY RAPORU

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ANALOG ELEKTRONİK DENEY RAPORU YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ANALOG ELEKTRONİK DENEY RAPORU DENEY NO : DENEYİN ADI : YAPILIŞ TARİHİ: GRUP ÜYELERİ : 1. 2. 3. DERSİN SORUMLU ÖĞRETİM ÜYESİ: Yrd. Doç.

Detaylı

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR Hal Değişkenleri Arasındaki Denklemler Aralarında sıfıra eşitlenebilen en az bir veya daha fazla denklem kurulabilen değişkenler birbirine bağımlıdır. Bu denklemlerden bilinen

Detaylı

AÇIK KANAL AKIMLARINDA HIZ DAĞILIMININ ENTROPY YÖNTEMİ İLE İNCELENMESİ. Mehmet Ardıçlıoğlu. Ali İhsan Şentürk. Galip Seçkin

AÇIK KANAL AKIMLARINDA HIZ DAĞILIMININ ENTROPY YÖNTEMİ İLE İNCELENMESİ. Mehmet Ardıçlıoğlu. Ali İhsan Şentürk. Galip Seçkin AÇIK KANAL AKILARINDA HIZ DAĞILIININ ENTROPY YÖNTEİ İLE İNCELENESİ ehmet Ardıçlıoğl Yard. Doç. Dr., Erciyes Üniv. ühendislik Fak. İnşaat üh. Böl. Kayseri, Tel: 352 4378, Fax: 9 352 4375784 E-mail: mardic@erciyes.ed.tr

Detaylı

YOL PROJELERİNDE YATAY KURPTA YAPILACAK KÜBAJ HESABININ YENİDEN DÜZENLENMESİ

YOL PROJELERİNDE YATAY KURPTA YAPILACAK KÜBAJ HESABININ YENİDEN DÜZENLENMESİ YOL PROJELERİNDE YATAY KURPTA YAPILACAK KÜBAJ HESABININ YENİDEN DÜZENLENMESİ Yrd.Doc.Dr. Hüseyin İNCE ÖZET Yol projelerinde yatay kurpta enkesitler arasında yapılacak kübaj hesabında, kurbun eğrilik durumu

Detaylı

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK LABORATUVARI-II DENEY RAPORU

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK LABORATUVARI-II DENEY RAPORU T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK LABORATUVARI-II DENEY RAPORU İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİLER ADI SOYADI: ÖĞRENCİ NO: GRUBU: Deneyin

Detaylı

Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir.

Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir. Küçük Sinyal Analizi Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir. 1. Karma (hibrid) model 2. r e model Üretici firmalar bilgi sayfalarında belirli bir çalışma

Detaylı

Çizelge 1. Yeraltısuyu beslenim sıcaklığı ve yükseltisi tahmininde kullanılan yöntemlerin karşılaştırılması

Çizelge 1. Yeraltısuyu beslenim sıcaklığı ve yükseltisi tahmininde kullanılan yöntemlerin karşılaştırılması YERALTISUYU BESLENİM SICAKLIK VE YÜKSELTİSİNİN BELİRLENMESİ Yeraltısuyu sistemlerinde beslenim kşulları, arazi gözlemleri ile tpgrafik, jeljik, hidrjeljik, meterljik bilgilerin birleştirilmesi ile belirlenebilir.

Detaylı

AC Circuits Review Assoc.Prof.Dr.Bahtiyar DURSUN Department of Energy Systems Engineering

AC Circuits Review Assoc.Prof.Dr.Bahtiyar DURSUN Department of Energy Systems Engineering ESM 14701 POWER QUALITY IN ENERGY SYSTEMS AND HARMONICS AC Circuits Review Assoc.Prof.Dr.Bahtiyar DURSUN Department of Energy Systems Engineering FAZÖR (PHASOR) Elektrik terminolojisinde kullanılan iki

Detaylı

Dahili Bobinlerin En İyi İçsel Sinyal/Gürültü Oranı Kullanılarak Değerlendirilmesi

Dahili Bobinlerin En İyi İçsel Sinyal/Gürültü Oranı Kullanılarak Değerlendirilmesi Dahili Bobinlerin En İyi İçsel Sinyal/Gürültü Oranı Kullanılarak Değerlendirilmesi Yiğitcan Eryaman 1, Haydar Çelik 1, Ayhan Altıntaş 1, Ergin Atalar 1,2 1 Bilkent Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği

Detaylı

SINIR TENORUNUN EKONOMİK BAKIR MİKTARI TAHMİN HASTASINA ETKİSİ

SINIR TENORUNUN EKONOMİK BAKIR MİKTARI TAHMİN HASTASINA ETKİSİ SINIR TENORUNUN EKONOMİK BAKIR MİKTARI TAHMİN HASTASINA ETKİSİ THE EFFECT OF THE CUT-OFF GRADE ON THE ESTIMATION ERROR OF ECONOMIC COPPER CONTENT Ercüment YALÇIN (*) ANAHTAR SÖZCÜKLER: u, Tahmin Hatası,

Detaylı

YRD.DOÇ. DR. CABBAR VEYSEL BAYSAL ELEKTRIK & ELEKTRO NIK Y Ü K. M Ü H.

YRD.DOÇ. DR. CABBAR VEYSEL BAYSAL ELEKTRIK & ELEKTRO NIK Y Ü K. M Ü H. EM 420 Yüksek Gerilim Tekniği EŞ MERKEZLİ KÜRESEL ELEKTROT SİSTEMİ YRD.DOÇ. DR. CABBAR VEYSEL BAYSAL ELEKTRIK & ELEKTRO NIK Y Ü K. M Ü H. Not: Tüm slaytlar, listelenen ders kaynaklarından alıntı yapılarak

Detaylı

DENEY TARİHİ RAPOR TESLİM TARİHİ NOT

DENEY TARİHİ RAPOR TESLİM TARİHİ NOT DENEY 2 OHM-KIRCHOFF KANUNLARI VE BOBİN-DİRENÇ-KONDANSATÖR Malzeme Listesi: 1 adet 47Ω, 1 adet 100Ω, 1 adet 1,5KΩ ve 1 adet 6.8KΩ Dirençler 1 adet 100mH Bobin 1 adet 220nF Kondansatör Deneyde Kullanılacak

Detaylı

Bölüm 7 FM Modülatörleri

Bölüm 7 FM Modülatörleri Bölüm 7 FM Modülatörleri 7.1 AMAÇ 1. Varaktör diyotun karakteristiğinin ve çalışma prensibinin incelenmesi 2. Gerilim kontrollü osilatörün(vco) çalışma prensibinin anlaşılması. 3. Gerilim kontrollü osilatör

Detaylı

6. DİRENÇ ÖLÇME YÖNTEMLERİ VE WHEATSTONE KÖPRÜSÜ

6. DİRENÇ ÖLÇME YÖNTEMLERİ VE WHEATSTONE KÖPRÜSÜ AMAÇLAR 6. DİRENÇ ÖLÇME YÖNTEMLERİ VE WHEATSTONE KÖPRÜSÜ 1. Değeri bilinmeyen dirençleri voltmetreampermetre yöntemi ve Wheatstone Köprüsü yöntemi ile ölçmeyi öğrenmek 2. Hangi yöntemin hangi koşullar

Detaylı

DC DC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER

DC DC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER 1. DENEYİN AMACI KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Power Electronic Circuits (Güç Elektroniği Devreleri) DC DC DÖNÜŞTÜRÜCÜLER DC-DC gerilim azaltan

Detaylı

KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ

KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ KONUM ALGILAMA YÖNTEMLERİ VE KONTROLÜ 1. AMAÇ: Endüstride kullanılan direnç, kapasite ve indüktans tipi konum (yerdeğiştirme) algılama transdüserlerinin temel ilkelerini açıklayıp kapalı döngü denetim

Detaylı

EN BÜYÜK OLASILIK YÖNTEMİ KULLANILARAK BATI ANADOLU NUN FARKLI BÖLGELERİNDE ALETSEL DÖNEM İÇİN DEPREM TEHLİKE ANALİZİ

EN BÜYÜK OLASILIK YÖNTEMİ KULLANILARAK BATI ANADOLU NUN FARKLI BÖLGELERİNDE ALETSEL DÖNEM İÇİN DEPREM TEHLİKE ANALİZİ EN BÜYÜK OLASILIK YÖNTEMİ KULLANILARAK BATI ANADOLU NUN FARKLI BÖLGELERİNDE ALETSEL DÖNEM İÇİN DEPREM TEHLİKE ANALİZİ ÖZET: Y. Bayrak 1, E. Bayrak 2, Ş. Yılmaz 2, T. Türker 2 ve M. Softa 3 1 Doçent Doktor,

Detaylı

Elektrik Müh. Temelleri -II EEM 112

Elektrik Müh. Temelleri -II EEM 112 Elektrik Müh. Temelleri II EEM 112 7 1 TRANSFORMATÖR Transformatörler elektrik enerjisinin gerilim ve akım değerlerini frekansta değişiklik yapmadan ihtiyaca göre değiştiren elektrik makinesidir. Transformatörler

Detaylı

11. Sunum: İki Kapılı Devreler. Kaynak: Temel Mühendislik Devre Analizi, J. David IRWIN-R. Mark NELMS, Nobel Akademik Yayıncılık

11. Sunum: İki Kapılı Devreler. Kaynak: Temel Mühendislik Devre Analizi, J. David IRWIN-R. Mark NELMS, Nobel Akademik Yayıncılık 11. Sunum: İki Kapılı Devreler Kaynak: Temel Mühendislik Devre Analizi, J. David IRWIN-R. Mark NELMS, Nobel Akademik Yayıncılık 1 Giriş İki kapılı devreler giriş akımları ve gerilimleri ve çıkış akımları

Detaylı

Şekil 1. n kanallı bir FET in Geçiş ve Çıkış Özeğrileri

Şekil 1. n kanallı bir FET in Geçiş ve Çıkış Özeğrileri DENEY NO : 3 DENEYİN ADI : FET - Elektriksel Alan Etkili Transistör lerin Karakteristikleri DENEYİN AMACI : FET - Elektriksel Alan Etkili Transistör lerin karakteristiklerini çıkarmak, ilgili parametrelerini

Detaylı

7. DİRENÇ SIĞA (RC) DEVRELERİ AMAÇ

7. DİRENÇ SIĞA (RC) DEVRELERİ AMAÇ 7. DİENÇ SIĞA (C) DEELEİ AMAÇ Seri bağlı direnç ve kondansatörden oluşan bir devrenin davranışını inceleyerek kondansatörün durulma ve yarı ömür zamanını bulmak. AAÇLA DC Güç kaynağı, kondansatör, direnç,

Detaylı

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-3 Doğru Akım Devreleri Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-3 Doğru Akım Devreleri Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi Ders Notu-3 Doğru Akım Devreleri Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU ELEKTROMOTOR KUVVETİ Kapalı bir devrede sabit bir akımın oluşturulabilmesi için

Detaylı

BÖLÜM 4 FREKANS DAĞILIMLARININ GRAFİKLE GÖSTERİLMESİ

BÖLÜM 4 FREKANS DAĞILIMLARININ GRAFİKLE GÖSTERİLMESİ BÖLÜM 4 FREKANS DAĞILIMLARININ GRAFİKLE GÖSTERİLMESİ Frekans dağılımlarının betimlenmesinde frekans tablolarının kullanılmasının yanı sıra grafik gösterimleri de sıklıkla kullanılmaktadır. Grafikler, görselliği

Detaylı