Alzheimerl Hasta Yak n Olmak*

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Alzheimerl Hasta Yak n Olmak*"

Transkript

1 DERLEME/REVIEW Akad Geriatri 2013; 5: Gelifl Tarihi/Received: 29/07/ Kabul Edilifl Tarihi/Accepted: 30/10/2012 Alzheimerl Hasta Yak n Olmak* Being Alzheimer Patient s Relative** Ercüment Erbay Hacettepe Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi, Sosyal Hizmet Bölümü, Ankara, Türkiye Department of Social Work, Faculty of Economics and Administrative Sciences, Hacettepe University, Ankara, Turkey * Bu çal flma, 1. Uluslararas T bbi Sosyal Hizmet Kongresi (24-26 Kas m 2012, Antalya) nde sözlü bildiri olarak sunulmufltur. ** This study has been presented as oral presentation 1 st International Medical Social Work Congress in Antalya between November ÖZET Alzheimer, t bbi yönlerinin yan s ra psikososyal boyutuyla da önemli bir hastal iflaret etmektedir. Alzheimer ayr ca sinsi ve ilerleyici yap s yla hastalar ve daha da önemlisi hasta yak nlar için oldukça zorlay c bir hastal kt r. Bu çal flmada, Alzheimer hastalar n n yak nlar n n yaflad klar psikososyal sorunlar, kendisi de Alzheimerl hasta yak n olan bir sosyal hizmet akademisyeni taraf ndan ortaya konulmufltur. Ayr ca çal flmada, hasta yak nlar n rahatlatmaya yönelik çözüm önerileri de sunulmufltur. Bu yönüyle çal flma, hem akademisyen hem de hasta yak n gözüyle hastal ele alan ilk bilimsel çal flma olma niteli indedir. Anahtar Kelimeler: Alzheimer, hasta yak n, sosyal hizmet, t bbi sosyal hizmet. ABSTRACT Besides its medical aspects, Alzheimer indicates an important disease in terms of its psychosocial aspect. Moreover, with its insidious and progressive characteristics Alzheimer has a stringent impact on the patients and more importantly their relatives. In this study, psychosocial problems of the relatives of Alzheimer patients had been explored by an academician of social work who himself is a close relative to a patient of the same disease. Additionally, this study provides some solutions for relieving the patients' relatives. In this respect, this study bares the characteristic of showing both the perspectives of patients' relatives and academicians at the same time on the subject. Key Words: Alzheimer, patient s relative, social work, medical social work. Yaz flma Adresi/Address for Correspondence Dr. Ercüment Erbay Hacettepe Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi, Sosyal Hizmet Bölümü, Beytepe, Ankara/Türkiye e-posta: 57

2 Being Alzheimer Patient s Relative Alzheimer, hasta yak nlar na psikososyal yönden zarar veren zorlu bir hastal kt r. Alzheimer hastal n n bafllang c ndan itibaren hastan n bak m ifllevini sürdüren ve hastayla ayn çat alt nda yaflayan bireyler, ciddi psikolojik s k nt lar yaflamakta ve bunlarla bafl etmekte zorlanmaktad r. Bu noktada aileyi de içine alan travmatik koflullar sebebiyle hasta yak nlar na yönelik t bbi sosyal hizmet müdahaleleri gelifltirmek, hasta yak nlar n psikolojik olarak desteklemek ve dan flmanl k vermek gereklidir. Bu derlemede bak m verenler aç s ndan Alzheimer hastal n n zorluklar aktar lm fl ve bu zorluklar n üstesinden gelinmesi için yap lmas gerekenler sistematik bir flekilde sunulmufltur. Bu makalenin özgün yan ise yazar n babas n 44 yafl nda Alzheimer hastal nedeniyle kaybetmifl olmas d r. Bu nedenle makale, Alzheimer hastal nda bak m verenlerin yaflad klar sorunlar bizzat yaflam fl bir akademisyenin gözüyle ele alan ve bunu sosyal hizmet literatürüne dahil eden ilk çal flma olma niteli ini tafl - maktad r. Bu çal flmada yazar n kiflisel deneyimleri ile sosyal hizmet akademisyenli i harmanlanm fl, hem deneyimsel hem de akademik bir çal flma ortaya konulmufltur. ALZHEIMER HASTALI INA GENEL B R BAKIfi Alzheimer konusunda önemli bir uluslararas kurulufl olan Alzheimer Derne ine göre Alzheimer, bellekte ve ö renme, konuflma, ak l yürütme, yarg lama, iletiflim ve günlük yaflam etkinliklerini sürdürme yetilerinde kademeli olarak y k ma ve davran fllarda de iflikliklere yol açan ilerleyici bir beyin hastal d r (1). Alzheimer hastal, yafll nüfusun yo un oldu u geliflmifl ülkelerde daha yo un olarak görülmektedir. Türkiye ise ciddi say da Alzheimer hastas na sahip olmamakla birlikte, h zla yafllanan bir ülke olarak yak n gelecekte Alzheimerl hasta say s nda önemli bir art fl n olaca tahmin edilmektedir. Dünyada Alzheimerl hasta say s ve öngörüler, sa l kl istatistiklerle ortaya konulabilirken, Türkiye de ne yaz k ki kesin veriler bulunmamaktad r. Elimizdeki tüm veriler, Alzheimer Derne i ve Alzheimer Vakf n n tahminleriyle s n rl d r. Afla da Alzheimer hastal yla ilgili dünyada ve ülkemizdeki durumu ortaya koyan ve gelecek öngörüleri sunan birkaç çarp c veri yer almaktad r: Bugün dünyada milyon civar nda Alzheimer hastas oldu u düflünülmektedir. Halen Amerika Birleflik Devletleri (ABD) nde 65 yafl n üstündeki sekiz kifliden, 80 yafl ndan büyüklerde ise her iki kifliden biri Alzheimer hastas d r. Her 71 saniyede bir kifli ABD de Alzheimer tan s almaktad r. Amerikan Alzheimer Derne i, 2050 y l nda 33 saniyede bir yeni Alzheimer hastas olgusuyla karfl lafl laca n öngörmüfltür. Bu temelde 2050 y l nda ABD de hasta say s n n 13.5 milyonu bulaca tahmin edilmektedir (2). Yine Alzheimer Derne i verilerine göre; Türkiye de yaklafl k Alzheimer hastas oldu u tahmin edilmektedir. Dünya Sa l k Örgütü verilerine göre; Türkiye, 2050 y l nda dünyada en çok Alzheimer hastas bulunmas beklenen dört ülkeden biridir. ALZHEIMERLI HASTA YAKINI OLMANIN ANLAMI Alzheimer, hasta yak nlar için son derece zorlu bir hastal kt r. Birlikte yaflad n z bireyin sizi hat rlamamas, günlük ifllevlerini yerine getirememesi, ifl yaflam ndan kopmas, yaflad evin yolunu bulamamas ve sonunda yata a ba ml hale gelmesi kolayca tolere edilebilecek bir durum de ildir. Alzheimer hastalar na bak m verenler; hasta bak - m nda ekonomik ifllerin yürütülmesi (%98), ilaçlar n verilmesi (%94), temizlik (%72), boflalt m (%60), giyinmenin sa lanmas (%60), besleme (%54) ve hareket deste- inin sa lanmas (%42) gibi iflleri yürütmektedir. Bak m verenlerin %50 si hasta bak m için günlük saat, ortalama 15.4 saat ay rmaktad r. Bununla birlikte bak m verenlerin %70 inin bak m sorunu yaflad ve bu bak m sorunlar n n öz bak m sa lama (%40), davran fl de iflikli ini yönetme (%37.1), hasta gereksinimini belirleme (%14.3), yan nda kalma (%5.7) ve bak c yla ilgili (%2.9) oldu u belirlenmifltir (3). Hastaya bak m verenlerin profili ba lam nda ilk göze çarpan nokta, bak m veren hasta yak n n n genellikle kad n olmas d r. Akyar ve Akdemir in 50 bak m veren bireyle yapt klar araflt rmada kat lanlar n %86 s - n n kad n oldu u görülmüfltür (3). K rk dört hasta yak - n yla gerçeklefltirilen di er bir araflt rmada ise bak m verenlerin 35 inin kad n, dokuzunun erkek oldu u görülmüfltür (4). SORUNLAR Alzheimerl hasta yak n olman n beraberinde getirdi i sorunlar afla da aç klanm flt r. Burada dikkat edil- 58 Akad Geriatri 2013; 5: 57-63

3 Alzheimerl Hasta Yak n Olmak mesi gereken nokta, yaflanan her sorun, di er bir sorunun nedeni veya sonucu konumunda olup, birbirleriyle son derece iliflkili durumlar ifade etmektedir. Croog ve arkadafllar n n 199 bak m veren efl ile gerçeklefltirdikleri araflt rmada, bak m verenlerin yaflad klar problemler; hastan n ihtiyaçlar n verimli bir flekilde sa lama ile hastal n uzun dönem belirsizli i ve sonuçlar hakk ndaki endifleler, hastaya karfl k zg nl k ve k rg nl k ve hastal n kendi yaflamlar üzerindeki etkisiyle ilgili endifleler olarak bulunmufltur. Yazarlar n bak m veren efllerin yaflad klar sorunlar ve verdikleri tepkiler fiekil 1 de gösterilmifltir (5). Bafl Etme Güçlü ü Hasta yak n, ciddi yaflam de iflikli ine yol açan bu hastal k sonras nda var olan koflullar na nas l uyum sa layaca n ve ortaya ç kan sorunlarla nas l bafl edebilece ini bilememektedir. Hasta yak n, var olan bafl etme mekanizmalar n n ifle yaramad n görmekte, yeni ç k fl yollar aramakta ya da bafl etmekten vazgeçip depresif bir konuma geçmektedir. Bak m verenlerin ekonomik yoksunluk içerisinde olmas özellikle üzerinde durulmas gereken bir durumdur. Hastal n seyri ve sorunlar ile mücadele ederken bir yandan da ekonomik sorunlarla u raflma, bafl etme sürecini çok daha fazla zorlaflt rmaktad r. Yazar kendi deneyimine binaen söyleyebilir ki; Alzheimer hastas babas na amcas n n ald bir ayl k sigara ve teyzesinin ald hasta bezleri, yazar n ekonomik zorluk yaflayan ailesini büyük ölçüde rahatlatm flt r. Ayr ca, bak m verenlerin karakter yap s sorunlarla bafl etme yönünde güçlü de ilse, çok çabuk demoralize oluyorlarsa bafl etme konusunda çok fazla baflar sa lanamamaktad r. Tabidir ki ekonomik sorunlar ve bafl etmedeki bireysel özellikler, daha fazla sosyal deste i gerektirmektedir. Bak m verenlerin bu eksiklikleri ve yetersizlikleri, sosyal destek yoluyla telafi edilebilir. Kayg Kayg konusunu hastan n var olan durumu ve gelece i ile hasta yak n n n ve ailesinin gelece i olarak iki boyutlu de erlendirmek gerekir. Hastan n var olan durumu ve gelece i hakk nda kayg, afla daki sorular n yan t çerçevesinde flekillenmektedir: 1. Bak m konusunda nas l davranmam gerekiyor? 2. fl yaflam m nas l organize edebilirim? 3. Acaba yat l bak m merkezine mi yat rmal y z? 4. Çocuklar m bu stresli durumdan nas l koruyabilirim? 5. Okul yaflamlar olumsuz etkilenir mi? 6. Bundan sonraki yaflam m zda ne olacak? Hasta yak n n n kendisi ve ailenin di er üyelerinin gelece i hakk ndaki kayg da yo un bir flekilde kendini göstermektedir. Burada flu sorular akla gelmektedir: 1. Ben de Alzheimer hastas olacak m y m? 2. Çocuklar m da Alzheimer hastas olacak m? 3. Böyle birfley olursa ben ne yapar m? Hasta sorunlar Duygusal durumda h zl de iflmeler Biliflsel bozulmalar Kiflisel bak m problemleri Zarar verici davran fl Bak m verenin üzerindeki a r yük ve endifle K zg nl k/k rg nl k Kiflisel zamanda s n rlama Sosyal yaflamda s n rlamalar Gelece e dair kayg Hastayla ilgili daha fazla fley yapma ihtiyac Potansiyel olarak önemli moderatörler Bak m verenin cinsiyeti Bak m verenin yafl Bak m verenin duygusal üzüntü süreçleri Kayg Depresif belirtiler fiekil 1. Bak m veren efllerin yaflad klar sorunlar ve verdikleri tepkiler. Akad Geriatri 2013; 5:

4 Being Alzheimer Patient s Relative Akyar ve Akdemir in araflt rmas göstermektedir ki; Alzheimer hastal n n ailesel oldu unu düflünen bak m verenlerin %92.3 ü, olabilir cevab veren bak m verenlerin %82.3 ü Alzheimer hastas olmaktan korkmaktad r (3). Görüldü ü üzere hem hastal n seyri hem de hasta yak nlar nda Alzheimer hastal riski aç s ndan yo un bir kayg süreci yaflanmakta ve bu süreç yaflam çekilmez bir hale getirebilmektedir. Stres Stres günlük yaflam n ayr lmaz bir parças olarak her insan n karfl karfl ya oldu u bir durumdur. Bununla birlikte hasta yak nlar n n yaflad stresin, günlük yaflam stresinden çok daha farkl ve yo un oldu unu belirtmek gerekir. Stres, beraberinde umutsuzluk, çaresizlik ve depresyon gibi di er olumsuz durumlara yol açabilmektedir. Lez-Salvador ve arkadafllar n n 32 bak m veren ile yapt klar araflt rman n stres ile ilgili temel bulgular flu flekildedir: Alzheimer hastas na bakan bireyler, Alzheimer hastas na bakmayan bak m verenlere göre önemli derecede daha fazla stres ve hastal k yaflamaktad r; bak m verenlerin yaflad stresin en önemli nedeni, hastalar n sald rganl k gibi fonksiyonel ve davran flsal tepkiler göstermesidir. Ayr ca, bak m verenlerin psikolojik s k nt lar, bak m sa lanan zaman n uzunlu u ile do ru orant l d r (6). Yazar, üniversite s nav na haz rlan rken, babas n n hastal k seyrinin kötüye gitmesi ve davran fl bozukluklar göstermesi (sebepsiz yere ba rma ve sald rganl k) nedeniyle oldukça stresli ve gergin günler geçirmifltir. Umutsuzluk Var olan kayg, stres ve bafl etme güçlü ü, beraberinde gelecekten umudunu kesme durumunu getirmektedir. Bu durum, ayn zamanda yaflanan tükenmiflli in bir neticesi olarak da de erlendirilebilir. Çaresizlik Çaresizlik, stres ve bafl etme güçlü ü durumlar n n sonucunda hasta yak n n n kendisini hiçbir fley yapamayacak kadar t kanm fl, kilitlenmifl ve tükenmifl hissetmesidir. Özellikle sosyal destekten yoksun hasta yak nlar nda bu durum, çok daha yo un görülebilir. Yazar, hastal n tedavisinin olmamas nedeniyle gerek hastal k sürecinde gerekse babas n n vefat ndan sonra çaresizlik duygusunu derinden hissetmifltir ve bu durumu onu karamsarl a itmifltir. Eve Ba ml Hale Gelme Hasta yak nlar n n yaflad en önemli sorunlardan birisidir ve asl nda di er sorunlar n temelinde eve ba- ml hale gelme durumu yer almaktad r. E er hasta yak n, bak m sorumlulu unu kimseyle paylaflam yorsa, paylaflsa bile bu s n rl bir seviyede kal yorsa, eve ba- ml hale gelmesi ve sosyal yaflamdan kopmas kaç n lmaz bir neticedir. Bu durum, hasta yak n n, depresyona ve tükenmiflli e sürüklemekte ve sonraki yaflamda telafi edilmesi zor psikolojik s k nt lara yol açmaktad r. Yazar n Alzheimer hastas babas na bak m veren annesi, hastal k sürecinde çok nadir d flar ya ç kabilmifltir. Bu durum annenin sosyal yaflamdan kopmas na ve depresif belirtiler sergilemesine neden olmufltur. Bununla birlikte yazar n teyzesinin belirli aral klarla hastaya bakmas ve sosyal destek olmas çok önemli bir destek olmufltur. Depresyon Akyar ve Akdemir in yürüttükleri araflt rmada kat - lanlar n %74 ü bak m vermeye bafllad ktan sonra depresyon tan s alm flt r (3). Di er bir çal flmada ise bak m verenlerin %18.2 sinde depresyon görülmüfltür (7). Her iki çal flman n da genellenebilir olmad n belirtmekle birlikte, depresyonun bak m verenler aç s ndan mutlaka dikkate al nmas gereken bir bileflen oldu unu kabul etmek gerekir (3). Sonuç olarak, yukar da ifade edilen sorunlar n, hasta yak nlar n n tamam nda yaflanabilece i düflünülmektedir. Yazar, Alzheimer n çok nadir rastlanan bir türünü babas yla birlikte yaflam flt r. On sekiz yafl nda bir gencin annesiyle birlikte babas n n alt na bez ba lamas, takdir edilecektir ki kolay bir süreç olmam flt r. Bu hastal n hasta yak n olan yazarda ve ailesinde derin izler b rakt kesindir. HASTA YAKINLARINI RAHATLATMAYA YÖNEL K ÇÖZÜM ÖNER LER Sosyal Destek Sosyal destek, özellikle Türkiye gibi geleneksel yönü a r basan ülkelerde son derece önemli bir yard m sistemidir. Alzheimer hastal nda aile, arkadafl ve akraba gibi tüm unsurlar n hasta yak nlar na sosyal destek vermeleri büyük önem arz etmektedir. Bu destek, ba- 60 Akad Geriatri 2013; 5: 57-63

5 Alzheimerl Hasta Yak n Olmak k m verenlerin yukar da anlat lan sorunlar daha fazla yaflamalar n n önüne geçebilecek önemli bir bileflendir. Hastaya bir günlü üne de olsa bakmak, bugün içerisinde bak m vereni sosyal etkinliklere götürmek, ihtiyaç duyulan hizmetleri araflt r p hasta yak n na anlatmak ve e er varsa maddi sorunlar gidermeye yönelik destek olmak, sosyal destek ba lam nda faydal olacakt r. Evde Sa l k Bak m /Hizmeti Bu konuda Sa l k Bakanl n n evde bak m hizmeti bulunmaktad r. Bakanl n yay nlad tarih ve say l Evde Bak m Hizmetleri Sunumu Hakk nda Yönetmeli e göre, içinde Alzheimer kelimesi geçmemekle birlikte, Alzheimer hastalar n n da evde bak m hizmetinden yararlanabilece i anlafl lmaktad r (8). Bu hizmet, hasta ve hasta yak nlar için önemli bir çözüm yoludur, çünkü bak m verenlerin Alzheimer hastalar n hastaneye götürmeleri, özellikle ileri dönemlerde son derece güç olmaktad r. Bu olanak, hasta yak nlar n en az ndan bu yönden rahatlatacakt r. Bu noktada Alzheimer hastalar na bak m veren tedavi ekibinde özel olarak bir nörolog ya da geriatristin ve geriatrik sosyal hizmet uzman n n olmas çok daha ifllevsel olacakt r. T bbi Sosyal Hizmet T bbi sosyal hizmet, sosyal hizmet mesle inin en eski ve en yerleflik uygulama alanlar ndan biridir. T bbi sosyal hizmet; hastan n ve ailesinin t bbi bak m ve tedaviyi kabul etmesi ve bak m n etkili bir flekilde kullan lmas n kolaylaflt rmay ; hastal k nedeniyle yaflanan stresi azaltmay, hastal k ve içinde bulunan koflullar nedeniyle ortaya ç kan problemleri çözümlemeyi amaçlamaktad r (9). Alzheimer hastal yla ilgili olarak t bbi sosyal hizmetin ifllevlerini gerçeklefltirdi i kurulufllar (evde sa l k hizmeti d fl nda) üç bafll k alt nda incelenmifl ve fiekil 2 de sunulmufltur: 1. Hastane, 2. Yat l bak m merkezi, 3. Gündüzlü bak m merkezi. Ülkemizde t bbi sosyal hizmet, Alzheimer özelinde spesifik uygulamalar yürütme konusunda iyi bir noktada de ildir. Henüz hastal klar özelinde uzmanlaflma yeterli bir seviyeye ulaflamam flt r. Hastane Hastanenin geriatri veya nöroloji bölümlerinde mutlaka geriatrik sosyal hizmet uzman bulunmal ve Gündüzlü bak m merkezi Hastane Hasta yak n Yat l bak mevi fiekil 2. Alzheimer hastal ile ilgili olarak t bbi sosyal hizmetin ifllevlerini gerçeklefltirdi i kurulufllar. tam zamanl olarak istihdam edilmelidir. Geriatrik sosyal hizmet uzman, hastane aflamas nda afla daki konularda hasta yak nlar yla birlikte çal flmal d r: Geriatrik sosyal hizmet uzman, hastal n hasta yak nlar için önemli olan yönleri hakk nda bak m verecek bireyleri bilgilendirmelidir (doktorun verece i medikal bilgiyle kar flt r lmamal d r). Hastal n seyri, yaflanacak süreç ve muhtemel zorluklar hakk nda onlar haz rlamal d r. Bu süreçte hastalar en bafltan korkutacak tarzda bilgi verilmemeli ve güçlendirme perspektifiyle bunlar n üstesinden gelebilecekleri mesaj verilmelidir. Hasta yak nlar na destek olacak kurumsal mekanizmalar ve hizmetler hakk nda yönlendirici olmal d r. Bu ifllevlere eklemeler yap labilir. Bununla birlikte flu noktaya dikkat etmek gerekir; t bbi sosyal hizmet uzmanlar n n Alzheimer gibi özel bir alanda hastal k hakk nda bilgi, var olan mevzuat, ilgili kurumlar ve hizmetler hakk nda hizmet içi e itim almalar gereklidir. Ülkemizde Alzheimer hastalar na hizmet veren sosyal hizmet uzmanlar yla ilgili de tespitlerde bulunmak gereklidir. 1. Nöroloji kliniklerinde çal flan, bu konuda uzmanlaflm fl sosyal hizmet uzman bulunmamaktad r ancak nörolog ihtiyaç duyarsa sosyal servisteki sosyal hizmet uzman ndan yard m talep edebilmektedir. 2. Geriatri poliklinik ve kliniklerinde ise yaln z Gülhane Askeri T p Akademisinde geriatri ünitesinde tam zamanl sosyal hizmet uzman çal flmaktad r. Onun d fl nda flu an için Türkiye de hiçbir geriatri ünitesinde tam zamanl sosyal hizmet uzman görev yapmamaktad r. Akad Geriatri 2013; 5:

6 Being Alzheimer Patient s Relative Yat l Bak mevi Hasta yak nlar ve bu hastal n seyrinden etkilenebilecek ilgili tüm aile bireyleri için belki de en sorunsuz çözüm hastan n bak mevine yerlefltirilmesidir. Bu noktada vicdani rahats zl k yaflama durumu devreye girmektedir. Bak m verenlerin %70 i hastalar n bak mevine yerlefltirmek istemediklerini (%66.7 erken evre, %71.4 orta evre, %70.1 ileri evre) bildirmifllerdir. Bak m verenlerin %34 ü hastas n bak mevine vicdan n n rahats z olaca ve iyi bak lamayaca n düflündü ü için vermek istemedi ini belirtmifltir (3). Y lmaz ve Turan n yürüttükleri araflt rmada ise bak m verenlerin 37 si hastalar n n evde bak lmas n tercih ederken, yedisinin tercihi bak mevleri olmufltur (4). Bu veriler, ülkemizin kültürel yap s n n, henüz hastay ya da yafll y bak m evine yerlefltirme yönünde tam olarak haz r olmad yönünde iflaretler vermektedir. Gündüzlü Bak m Merkezleri Gündüzlü bak m merkezleri, yat l bak mevlerinden sonra hasta yak n n rahatlatacak en iyi çözümlerden biridir. Hasta yak nlar, bir servisle hastay bu merkezlere getirebilmeli, hasta burada bak l rken hasta yak n merkezin sosyal faaliyetlerinden yararlanmal ve böylece geçici de olsa bir rahatlama sa lanmal d r. Bu kurumlarda ekip çal flmas anlay fl içerisinde geriatrik sosyal hizmet uzman, psikolog ve hekim birlikte görev yapmal d r. flleyifl içerisinde benzer sorunlar yaflayan insanlar n biraraya geldi i sosyal destek gruplar, bireysel görüflmeler ve sosyal etkinlikler (piknik, seminer, tiyatro, sinema vb.) yer almal d r. Bu merkezlerin aç lmas yönünde kamu inisiyatifi ne yaz k ki geliflmemifltir. Tüm Türkiye de gündüzlü bak m merkezlerinin say s, kamu-sivil dahil olmak üzere bir elin parmaklar n geçmemektedir. Özetle hastane, yat l bak mevi ve gündüzlü bak m merkezleri gibi kurulufllarda mesleki faaliyetlerin gereklili i konusunda flüphe yoktur. T bbi sosyal hizmet, mesleki bilgi ve becerilerini kullanarak Alzheimer hastalar ve yak nlar için kolaylaflt r c, e itici ve bilgilendirici olabilir. Bu süreçte bireysel görüflmeler yapabilece i gibi özellikle odak grup uygulamalar faydal olacakt r. Teitelman ve arkadafllar n n iki ayr grupta toplam 19 hasta yak n yla gerçeklefltirdikleri araflt rma, bak m verenler aras nda var olan hizmetler ile finansal ödeme aras ndaki boflluklar belirlemede odak grup tekniklerinin baflar l olabildi ini göstermifltir. Ayr ca odak grup yaklafl m, yaflad klar sorunlarla ilgili kendi deneyimlerini ve alg lar n paylaflmalar, hangi problemlerin en kritik oldu u hakk nda düflünebilmeleri için faydal olmufltur (10). Yazar n babas n n hasta oldu u dönemde gündüzlü bir bak mevi var olsayd (belki de vard ama yazar ve ailesi taraf ndan bilinmiyordu) hastal n olumsuz süreçleri daha kolay atlat labilirdi. SONUÇ ve ÖNER LER Alzheimer hastal, hastadan daha fazla hasta yak nlar n y pratan, zorlay c ve s n rland r c bir hastal kt r. Bu nedenle hasta yak nlar n n yaflad klar süreci do ru anlamak ve bu do rultuda hizmetleri gelifltirmek gereklidir. Sosyal destek ihtiyac n n mutlaka alt çizilmeli, gerekirse bak m verenlerin sosyal çevresiyle (aile-arkadafl-akraba) iletiflime geçilerek hastal k süreci ve bak m verenin ihtiyaçlar konusunda bilgilendirilmelidir. Kurumsal destek ba lam nda kamu ve sivil olmak üzere ilgili tüm kurulufllar n çal flmalar n geniflletmeleri, gündüzlü bak m merkezleri açma yönünde inisiyatif gelifltirmeleri gerekmektedir. Bu noktada çok önemli iki sivil toplum kuruluflundan bahsetmek gerekir: Alzheimer Derne i ve Alzheimer Vakf. Hasta yak nlar için bu ülkenin flans konumunda örgütlerdir. Bu örgütler hakk nda hasta yak nlar n n mutlaka bilgilendirilmesi gereklidir. Bununla birlikte bu kurumlara gerekli deste- in verilmesi büyük önem tafl maktad r. T bbi sosyal hizmet ba lam nda, geriatrik sosyal hizmet uzmanl n n geliflmesi gerekmektedir. Hastanelerin nöroloji ve geriatri bölümlerinde sosyal hizmet uzmanlar mutlaka görev yapmal d r. Son olarak nüfusu h zla yafllanan Türkiye nin Alzheimer Ulusal Eylem Plan bulunmamaktad r. Sa l k Bakanl, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanl, üniversiteler ve sivil toplum kurulufllar n n iflbirli inde bir eylem plan n n haz rlanmas, bu plan çerçevesinde yat l ve gündüzlü bak m merkezlerinin aç lmas ve evde bak m hizmetleri ba lam nda yeni düzenlemelerin yap lmas gerekmektedir. 62 Akad Geriatri 2013; 5: 57-63

7 Alzheimerl Hasta Yak n Olmak KAYNAKLAR 1. Alzheimer Association Official Web Site. Eriflim tarihi: 07 Ocak 2012, Eriflim adresi: 2. Alzheimer Derne i Web Sitesi, Eriflim tarihi: 07 Ocak Eriflim adresi: 3. Akyar, Akdemir N. Alzheimer hastalar na bak m verenlerin yaflad klar güçlükler. Sa l k Bilimleri Fakültesi Hemflirelik Dergisi 2009; Y lmaz A, Turan, E. Alzheimer hastalar n n yak nlar nda bak - mevi tercihini belirleyen faktörler. Kriz Dergisi 2008; 16: Croog SH, Burleson JA, Sudilovsky A, Baume RM. Spouse caregivers of Alzheimer patients: problem responses to caregiver burden. Aging & Mental Health 2006; 10: Lez-Salvador TG, Arango C, Lyketsos CG, Barba AC. The stress and psychological morbidity of the Alzheimer patient caregiver. Int J Geriatric Psychiatry 1999; 14: Korkut Y, Sertel Bek Ö. Alzheimer hastalar na ve sa l kl yafll - lara bak m veren kad n yak nlarda bak m verme tarz, problem çözme stratejileri, öfke tarzlar ve sa l k durumunun incelenmesi. Turk J Geriatr 2009; 12: Sa l k Bakanl tarih ve say l Evde Bak m Hizmetleri Sunumu Hakk nda Yönetmelik. 9. Duyan V. T bbi sosyal hizmet. Sa l k ve Toplum 2000; 10: Teitelman J, Watts, J, Meisel J, Woodward J, McFarland-Smith S. Alzheimer's caregiver focus groups. Gerontology & Geriatrics Education 2002; 22: Akad Geriatri 2013; 5:

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir 2002 May s ay nda yap lan Birleflmifl Milletler Çocuk Özel Oturumu öncesinde tüm dünyada gerçeklefltirilen Çocuklar çin Evet Deyin kampanyas na Türkiye

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 18 Aral k 1979 da Birle mi Milletler Genel cinsiyet ayr mc l n yasaklayan ve kad n haklar n güvence alt na alan

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 05 Kasım 2009 04:07 - Son Güncelleme Perşembe, 05 Kasım 2009 04:29 Dünyanın Derdi Depresyon Dünyada 120 milyon kişi depresyonda. 185 ülkenin verilerine göre 2020 yılında kalp hastalıklarından sonra ikinci sırada depresyon olacak. İSTANBUL - Türkiye psikiyatri Derneği'nin

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor?

Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Tasarım ve Planlama Eğitimi Neden Diğer Bilim Alanlarındaki Eğitime Benzemiyor? Doç.Dr. Nilgün GÖRER TAMER (Şehir Plancısı) Her fakülte içerdiği bölümlerin bilim alanına bağlı olarak farklılaşan öznel

Detaylı

İçindekiler. 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi. 13 Çocuğun İyi Olma Hali

İçindekiler. 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi. 13 Çocuğun İyi Olma Hali İçindekiler x Önsöz ı Giriş 5 BİRİNCİ KISIM Araştırmanın Kavram sal ve Metodolojik Çerçevesi 7 BİR İN C İ B Ö L Ü M Araştırmanın Kavramsal Çerçevesi 7 Çocukluğa Dair Kavramsal Çerçeve ıo Çocukların Mekânsallığı

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r.

Hepatit B. HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. Hepatit B HASTALIK Hepatit B nin etkeni nedir? Hepatit B hepatit B virüsü (HBV) ile meydana getirilen bir hastal kt r. HBV nas l yay l r? Hepatit B, hepatit B li kiflilerin kan veya vücut s v lar yoluyla

Detaylı

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan.

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan. EVOK Güvenlik, ülkemizde büyük ihtiyaç duyulan güvenlik hizmetlerine kalite getirmek amac yla Mustafa Alikoç yönetiminde profesyonel bir ekip taraf ndan kurulmufltur. Güvenlik sektöründeki 10 y ll k bilgi,

Detaylı

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*)

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) Amaç Madde 1. Bu Esaslar, kurulufllar n teknolojik AR-GE yapma yetene inin TÜB TAK taraf ndan de erlendirilmesine iliflkin usul ve esaslar belirlemektedir. Kapsam

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. çindekiler

Detaylı

Anne baba olmaya. Evde Pedagog. ile haz rlan n

Anne baba olmaya. Evde Pedagog. ile haz rlan n Anne baba olmaya Evde Pedagog ile haz rlan n Bebek bekliyorsunuz ve çok yo un duygular içindesiniz. Bebe inizin geliflimini en iyi flekilde sa lamak istiyorsunuz. flte tam bu durumdaki anne baba adaylar

Detaylı

ÜN TE III. YÜZDELER VE MESLEKÎ UYGULAMALARI

ÜN TE III. YÜZDELER VE MESLEKÎ UYGULAMALARI ÜN TE III. YÜZDELER VE MESLEKÎ UYGULAMALARI BU ÜN TEDE NELER Ö RENECE Z? A-YÜZDELER VE MESLEKÎ UYGULAMALARI B-YÜZDE HESAPLARI VE MESLEKÎ UYGULAMALARI C-FA Z HESAPLARI VE MESLEKÎ UYGULAMALARI D-YÜZDE VE

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 1 2. B Ö L Ü M TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 199 12. Bölüm, TMS-19 Çal flanlara Sa lanan Faydalar

Detaylı

Sosyal Yat r m Fonlar

Sosyal Yat r m Fonlar Türkiye Üçüncü Sektör Vakf Third Sector Foundation of Turkey BA IfiÇILAr ve s V L TOPLUM kurulufllari ç n Sosyal Yat r m Fonlar Türk ye'de Sosyal Yat r m n Gelece Türkiye, ekonomik kalk nma ve demokratikleflme

Detaylı

STRATEJ K V ZYON BELGES

STRATEJ K V ZYON BELGES STRATEJ K V ZYON BELGES BEYAZ K TAP S UNUfi Sivil toplum; demokrasi, insan haklar ve hukuk devleti kavramlar n n yerleflmesiyle ilgili taleplerden ekonomiyle ilgili endiflelere kadar sosyal yaflama dair

Detaylı

Kaynaştırma Uygulamaları Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ. eskemre@gmail.com

Kaynaştırma Uygulamaları Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ. eskemre@gmail.com Kaynaştırma Uygulamaları Yrd. Doç. Dr. Emre ÜNLÜ eskemre@gmail.com Kaynaştırma Özel Gereksinimli Bireylerin Eğitim Ortamları Tam zamanlı genel eğitim sınıfı Öğretmene danışmanlık sağlandığı tam zamanlı

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2

İÇİNDEKİLER. Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2 İÇİNDEKİLER Bölüm 1 Giriş 1 Duygusal ve Davranışsal Bozuklukların Tanımı 2 Normal Dışı Davramışları Belirlemede Öznellik 2 Gelişimsel Değişimlerin Bir Bireyin Davranışsal ve Duygusal Dengesi Üzerindeki

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

Schindler Grup nsan Kaynaklar Politikas

Schindler Grup nsan Kaynaklar Politikas Schindler Grup nsan Kaynaklar Politikas Girifl Schindler Kurumsal nsan Kaynaklar ( K) politikas, Schindler'in çal flanlar ile ilgili önceliklerini tan mlamaktad r. Bu belge, Navigator kitapç nda anlat

Detaylı

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur.

OTİZM NEDİR? becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. OTİZM NEDİR? Otizm, sosyal ve iletişim Otizm, sosyal ve iletişim becerilerinin oluşmasını etkileyen gelişim bozukluğudur. GÖRÜLME SIKLIĞI Son verilere göre 110 çocuktan birini etkilediği kabul edilmektedir

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com NTERNET S TES TANITIMI RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com ran slâm nk lâb n n 25. y ldönümü münasebetiyle hizmete aç lan ran slâm Cumhuriyeti

Detaylı

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler 1 TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku ve Kriminoloji Araflt rma ve Uygulama Merkezi 2003

Detaylı

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM),

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM), TÜRK YE B L MSEL VE TEKN K ARAfiTIRMA KURUMU YAYIN YÖNETMEL (*) B R NC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan mlar Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu Yönetmelik ile; Baflkanl k, Merkez ve Enstitülere ait tüm yay nlar

Detaylı

Yaflam. Yaflam iyilefltiren sa l k ve. Yaflam iyilefltiren sa l k ve bak m çözümleri...

Yaflam. Yaflam iyilefltiren sa l k ve. Yaflam iyilefltiren sa l k ve bak m çözümleri... BAKIM MERKEZ efltiren sa l k e Yaflam iyileflt vtiren sa l k ve bak m çözümle Yaflam iyilefltiren sa l k ve bak m çözümleri... Yaflam www.eczacibasisaglik.com.tr iyilefltiren sa l k ve bak m çözümleri...

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

HIV/AIDS HASTALI INDA SON GEL fimeler

HIV/AIDS HASTALI INDA SON GEL fimeler /AIDS HASTALI INDA SON GEL fimeler Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) /AIDS hastal sadece eriflkinleri de il, bebek, çocuk, genç, yafll demeden rk, cinsiyet,

Detaylı

Gelece in Bilgi flçilerini Do ru Seçmek: Araflt rma Görevlisi Al m Süreci Örne i

Gelece in Bilgi flçilerini Do ru Seçmek: Araflt rma Görevlisi Al m Süreci Örne i Uluslararas Yüksekö retim Kongresi: Yeni Yönelifller ve Sorunlar (UYK-2011) 27-29 May s 2011, stanbul; 2. Cilt / Bölüm XI / Sayfa 1359-1364 Gelece in Bilgi flçilerini Do ru Seçmek: Araflt rma Görevlisi

Detaylı

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER:

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER: YASAL TEMERRÜT FA Z ORHAN YILMAZ (*) A- G R fi: Bilindi i üzere, gerek yasal kapital faizi ve gerekse yasal temerrüt faizi yönünden uygulanmas gereken hükümler, 19.12.1984 gün ve 18610 say l Resmi Gazete

Detaylı

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir.

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir. TÜB TAK BAfiKANLIK, MERKEZ VE ENST TÜLERDE ÇALIfiIRKEN YÜKSEK L SANS VE DOKTORA Ö REN M YAPANLARA UYGULANACAK ESASLAR (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Esaslar n amac ; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt

Detaylı

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu G R fi Girifl Bu kitapç k Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) taraf ndan, befleri t bbi ürünlerin güvenlili inin izlenmesi ve de erlendirilmesi hakk

Detaylı

Kent Yoksulluğu ve Gecekondu

Kent Yoksulluğu ve Gecekondu I Kent Yoksulluğu ve Gecekondu NAİL YILMAZ / YÜCEL BULUT İstanbul, 2009 Yay n No : 2225 Sosyoloji Dizisi : 03 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-143 - 2 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

Hayata Dokunan Bir El: YEDAM (Yeşilay Danışma Merkezi)

Hayata Dokunan Bir El: YEDAM (Yeşilay Danışma Merkezi) Hayata Dokunan Bir El: YEDAM (Yeşilay Danışma Merkezi) Bağımlılıkta rehabilitasyon süreci dediğimizde bağımlı bireylerin psikolojik ve sosyal destek ile hayata yeniden kazandırılması kast edilmektedir.

Detaylı

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek Performans Ölçmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

1.2.1. Varolmak... 7 1.2.2. Ö renmek...7 1.2.3. Paylaflmak...7 1.2.4. Etkilemek ve Yönlendirmek...7 1.2.5. Mutlu Olmak...7

1.2.1. Varolmak... 7 1.2.2. Ö renmek...7 1.2.3. Paylaflmak...7 1.2.4. Etkilemek ve Yönlendirmek...7 1.2.5. Mutlu Olmak...7 V Ç NDEK LER BÖLÜM I TEMEL LET fi M B LG LER 1. LET fi M N KAVRAMSAL ÇERÇEVES, AMAÇ, TÜR VE ÖZELL KLER...2 1.1. letiflim Kavram...2 1.2. letiflimde Amaç...6 1.2.1. Varolmak... 7 1.2.2. Ö renmek...7 1.2.3.

Detaylı

3 9 12 13 14 29 2 5 Tablo-2: Kat l m Öncesi Mali Yard m Kapsam nda Uygulanan Hibe Programlar (devam ) Tablo-2: Kat l m Öncesi Mali Yard m Kapsam nda Uygulanan Hibe Programlar (devam ) Tablo-4:

Detaylı

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar

Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Sürdürülebilir sosyal güvenli in önündeki zorluklar Konular Geçmi ten önemli trendler Esneklik ve esnek güvence Bireyselcilik ve azalan dayan ma Silikle en toplum 2 Toplumsal: Daha az evlilik Daha fazla

Detaylı

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler

ÜN TE II L M T. Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler ÜN TE II L M T Limit Sa dan ve Soldan Limit Özel Fonksiyonlarda Limit Limit Teoremleri Belirsizlik Durumlar Örnekler MATEMAT K 5 BU BÖLÜM NELER AMAÇLIYOR? Bu bölümü çal flt n zda (bitirdi inizde), *Bir

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

ÖNSÖZ her üç kad ndan birinin fiziksel fliddet gördü ü, bir di eri de her on kad ndan dokuzunun daya hakl görmedi i

ÖNSÖZ her üç kad ndan birinin fiziksel fliddet gördü ü, bir di eri de her on kad ndan dokuzunun daya hakl görmedi i ÖNSÖZ Türkiye de kad na yönelik fliddet üzerine yap lm fl araflt rma say s yok denecek kadar azd r. Elimizdeki s n rl veriler, yerel veya bölgesel çal flmalara dayanmaktad r. T.C. Baflbakanl k Aile Araflt

Detaylı

Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL

Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL D ü n y a Ü n i v e r s i t e l e r S e r v i s i Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL BAfiLANGIÇ nsan Haklar Evrensel Beyannamesinin 40. y ldönümünde 6-10 Eylül tarihleri

Detaylı

H. Atilla ÖZGENER* Afla daki ikinci tabloda ise Türkiye elektrik üretiminde yerli kaynakl ve ithal kaynakl üretim yüzdeleri sunulmufltur.

H. Atilla ÖZGENER* Afla daki ikinci tabloda ise Türkiye elektrik üretiminde yerli kaynakl ve ithal kaynakl üretim yüzdeleri sunulmufltur. Mevcut Kaynaklar Kullan lmas na Ra men 2020 li Y llarda Türkiye de Elektrik Enerjisi Aç Olabilir mi? H. Atilla ÖZGENER* I. Türkiye nin Elektrik Enerjisi Durumunun Saptanmas Türkiye nin elektrik enerjisi

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır.

KAVRAMLAR. Büyüme ve Gelişme. Büyüme. Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. KAVRAMLAR Büyüme ve Gelişme Büyüme ile Gelişme birbirlerinden farklı kavramlardır. Büyüme Büyüme, bedende gerçekleşen ve boy uzamasında olduğu gibi sayısal (nicel) değişikliklerle ifade edilebilecek yapısal

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler

YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler YEDİNCİ KISIM Kurullar, Komisyonlar ve Ekipler Kurul, komisyon ve ekiplerin oluşturulması MADDE 107- (1) Okullarda, eğitim, öğretim ve yönetim etkinliklerinin verimliliğinin sağlanması, okul ve çevre işbirliğinin

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

ÖZ GEÇMİŞ. . Eren Gümüş, Aynur. Üniversite Öğrencilerinin Sosyal Düzeylerinin Çeşitli Değişkenlere Göre İncelenmesi. Gazi Üniversitesi, 1997.

ÖZ GEÇMİŞ. . Eren Gümüş, Aynur. Üniversite Öğrencilerinin Sosyal Düzeylerinin Çeşitli Değişkenlere Göre İncelenmesi. Gazi Üniversitesi, 1997. ÖZ GEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Aydın Ankay 2. Doğum Tarihi: 06.12.1941 3. Unvanı: Prof.Dr.Aydın Ankay 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Felsefe (Psikoloji) Ankara Üniversitesi 1965 Lisans

Detaylı

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri ÖNEMLİ! İlaçlarınızı düzenli kullanmanız çok önemlidir. Kilonuza dikkat ediniz. Ani bir kan şekeri düşmesi (hipoglisemi) durumuna karşı yanınızda her zaman birkaç adet şeker bulundurunuz. Mutlaka egzersiz

Detaylı

2005-2006 ö retim y l n n sizler ve ö rencilerimiz için sa l kl ve mutlu geçmesini dileriz. letifliminiz için... Terakki Vakf Okullar Rehberlik ve Psikolojik Dan flma Servisi Eriflim Numaralar Rehberlik

Detaylı

Geliflen ve De iflen Üniversiteler ve Türkiye de Yüksekö retimde Çevrimiçi Ö retimin Durumu

Geliflen ve De iflen Üniversiteler ve Türkiye de Yüksekö retimde Çevrimiçi Ö retimin Durumu Uluslararas Yüksekö retim Kongresi: Yeni Yönelifller ve Sorunlar (UYK-2011) 27-29 May s 2011, stanbul; 2. Cilt / Bölüm XI / Sayfa 1365-1372 Geliflen ve De iflen Üniversiteler ve Türkiye de Yüksekö retimde

Detaylı

YARGITAY 2. HUKUK DA RES

YARGITAY 2. HUKUK DA RES YARGITAY 2. HUKUK DA RES 2674 STANBUL BAROSU DERG S Cilt: 81 Say : 6 Y l 2007 YARGITAY 2. HUKUK DA RES E: 2005/20742 K: 2006/5715 T: 18.04.2006 M RASÇILIK SIFATI M RASIN NT KAL ZAMAN YÖNÜNDEN UYGULANACAK

Detaylı

Cep Yönderi Dizisi. Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar

Cep Yönderi Dizisi. Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar Koçluk Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü ve zay f yanlar

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

Demansl Hastalara Bak m Veren Yak nlar n n Yaflad klar Sorunlar ve Hemflirelik Yaklafl mlar

Demansl Hastalara Bak m Veren Yak nlar n n Yaflad klar Sorunlar ve Hemflirelik Yaklafl mlar DERLEME/REVIEW Akad Geriatri 2009; 1: 167-172 Gelifl Tarihi/Received: 25/05/2009 - Kabul Edilifl Tarihi/Accepted: 05/06/2009 Demansl Hastalara Bak m Veren Yak nlar n n Yaflad klar Sorunlar ve Hemflirelik

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

202 Türk ve Afrikal Sivil Toplum Kurulufllar / Turkish and African Civil Society Organizations

202 Türk ve Afrikal Sivil Toplum Kurulufllar / Turkish and African Civil Society Organizations 201 B RLEfiM fi M LLETLER ÇOCUKLARA YARDIM FONU (UNICEF) Ertan KARABIYIK UNICEF Türkiye Türkiye Temsilcili i E itim Bölümünün Çal flmalar Türkiye nin E itimle lgili Temel Göstergeleri Okul Öncesi E itim

Detaylı

TÜRKİYE DE HASTANEDE YATAN HASTALARIN AKILCI İLAÇ KULLANIMINA YÖNELİK BİLGİ VE DAVRANIŞLARINI DEĞERLENDİRME ÇALIŞMASI

TÜRKİYE DE HASTANEDE YATAN HASTALARIN AKILCI İLAÇ KULLANIMINA YÖNELİK BİLGİ VE DAVRANIŞLARINI DEĞERLENDİRME ÇALIŞMASI TÜRKİYE DE HASTANEDE YATAN HASTALARIN AKILCI İLAÇ KULLANIMINA YÖNELİK BİLGİ VE DAVRANIŞLARINI DEĞERLENDİRME ÇALIŞMASI Sayın İlgili; Bu anket çalışması, akılcı ilaç kullanımı konusunda mevcut durumun değerlendirilmesi

Detaylı

9. Uluslararas Ceza Hukuku Kongresi (Lahey, 23-30 A ustos 1964)

9. Uluslararas Ceza Hukuku Kongresi (Lahey, 23-30 A ustos 1964) 9. Uluslararas Ceza Hukuku Kongresi (Lahey, 23-30 A ustos 1964) Çeviren Av. Aysun Dalk l ç * Konular: 1. Tekerrür ve birden fazla suç ifllenmesi d fl ndaki a rlat c nedenler 2. Aileye ve cinsel dokunulmazl

Detaylı

Degisimi_Yonetmek 4/19/10 5:12 PM Page 1 De iflimi Yönetmek

Degisimi_Yonetmek 4/19/10 5:12 PM Page 1 De iflimi Yönetmek De iflimi Yönetmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

Türk İşaret Dili sistemi oluşturuluyor

Türk İşaret Dili sistemi oluşturuluyor Türk İşaret Dili sistemi oluşturuluyor Ekim 14, 2011-2:43:35 Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Şahin, ''Bedensel, işitme ve görme özürlüler kendi içinde sınava tabi tutulacak. 2012 yılının ilk çeyreğinde

Detaylı

TÜRK BORÇLAR VE TÜRK T CARET KANUNU TASARILARI

TÜRK BORÇLAR VE TÜRK T CARET KANUNU TASARILARI YAZILAR TÜRK BORÇLAR VE TÜRK T CARET KANUNU TASARILARI PROF. DR. ERDO AN MORO LU (*) Türk Borçlar Kanunu Tasar s ndan sonra Türk Ticaret Kanunu Tasar s da Türkiye Büyük Millet Meclisi ne sunulmufl bulunmaktad

Detaylı

Kurbanlar & Failler. Kurban-Fail Bölünmesinin Psikodinamiği. Istanbul, 6 Nisan 2013. www.franz-ruppert.de. 02.04.2013 (c) Prof. Dr.

Kurbanlar & Failler. Kurban-Fail Bölünmesinin Psikodinamiği. Istanbul, 6 Nisan 2013. www.franz-ruppert.de. 02.04.2013 (c) Prof. Dr. Kurbanlar & Failler Kurban-Fail Bölünmesinin Psikodinamiği Istanbul, 6 Nisan 2013 www.franz-ruppert.de 02.04.2013 (c) Prof. Dr. Franz Ruppert 1 Kurbanlar ve Failler Tanımlar Hayatta Kalma Stratejileri

Detaylı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU 36 nsan Kaynaklar SMMMO Kurumsallaflma çal flmalar çerçevesinde; 2008 y l nda nsan Kaynaklar Birimi oluflturulmufltur. nsan Kaynaklar Biriminin

Detaylı

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı.

BEZMİÂLEM. Horlama ve Uyku. Apne Sendromu VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ. Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı. Horlama ve Uyku Apne Sendromu BEZMİÂLEM VAKIF ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Uyku Polikliniği rtibat : 0212 453 17 00 GH-02 V;01/2010 Horlama ve Uyku Apne Sendromu

Detaylı

OHSAS 18001 fl Sa l ve Güvenli i Yönetim Sisteminde Yap lan De iflikliklere Ayr nt l Bak fl

OHSAS 18001 fl Sa l ve Güvenli i Yönetim Sisteminde Yap lan De iflikliklere Ayr nt l Bak fl OHSAS 18001 fl Sa l ve Güvenli i Yönetim Sisteminde Yap lan De iflikliklere Ayr nt l Bak fl Altan ÇET NKAL MESS fl Sa l ve Güvenli i Uzman Geliflen yeni yönetim anlay fllar, hiyerarflik yap - lanmadan

Detaylı

Bir Çal flan flten Ç karmak

Bir Çal flan flten Ç karmak Bir Çal flan flten Ç karmak Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta,

Detaylı

Yaz ma Aziz Nesin in özyaflamöyküsü Böyle Gelmifl Böyle

Yaz ma Aziz Nesin in özyaflamöyküsü Böyle Gelmifl Böyle Aziz Nesin in Darüflflafaka ya Girifli Yaz ma Aziz Nesin in özyaflamöyküsü Böyle Gelmifl Böyle Gitmez den bir al nt yla bafllayaca m. Ailesi Heybeliada ya tafl nm flt r. Y l 1926. Babam n nerde oldu unu

Detaylı

TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI İZMİR ŞUBESİ 31. OLAĞAN GENEL KURULU

TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI İZMİR ŞUBESİ 31. OLAĞAN GENEL KURULU TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI İZMİR ŞUBESİ 31. OLAĞAN GENEL KURULU EMO İZMİR ŞUBESİ 30. DÖNEM İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ KOMİSYON RAPORU 6 Şubat 2016 Türkiye her 100 bin çalışan başına düşen ölümlü

Detaylı

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme S GORTA KOM SYON G DER BELGES mali ÇÖZÜM 171 Memifl KÜRK* I-G R fi: F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme göstermifltir. Geliflmifl ekonomilerde lokomotif rol üstlenen

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

Olur vermek - neler beklemeye hakk n z var. Yetişkinler için rehber. Consent what you have a right to expect: A guide for adults Turkish

Olur vermek - neler beklemeye hakk n z var. Yetişkinler için rehber. Consent what you have a right to expect: A guide for adults Turkish Olur vermek - neler beklemeye hakk n z var Yetişkinler için rehber Consent what you have a right to expect: A guide for adults Turkish Olur vermek sizin elinizde Bir doktor, hemflire veya terapist sizden

Detaylı

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Genel Yay n S ra No: 178 2010/20 ISBN No: 978-605-5614-56-0 Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Tasar m / Uygulama Referans Medya ve Reklam Hiz. Ltd. Tel: +90.212 347 32 47 e-mail: info@referansajans.com

Detaylı

Endüstriyel Tasar m K lavuzu

Endüstriyel Tasar m K lavuzu Endüstriyel Tasar m K lavuzu Haz rlayanlar Prof.Dr. H. Alpay ER, stanbul Teknik Üniversitesi Doç.Dr. Özlem ER, stanbul Teknik Üniversitesi Serhan BAfiER, SO KOB Hizmetleri fiubesi SO Yay n No: 2007-07

Detaylı

Uluslararas De erleme Uygulamas 2 Borç Verme Amac na Yönelik De erleme

Uluslararas De erleme Uygulamas 2 Borç Verme Amac na Yönelik De erleme Uluslararas De erleme Uygulamas 2 Borç Verme Amac na Yönelik De erleme Girifl Kapsam Tan mlar Muhasebe Standartlar yla lgisi Uygulama Tart flma Aç klama Yükümlülü ü Standartlardan Ayr lma Hükümleri Yürürlük

Detaylı

Bir Üniversite Hastânesinde Çal flan Asistan Doktorlar n Örgütsel Stres Düzeylerinin De erlendirilmesi

Bir Üniversite Hastânesinde Çal flan Asistan Doktorlar n Örgütsel Stres Düzeylerinin De erlendirilmesi Bir Üniversite Hastânesinde Çal flan Asistan Doktorlar n Örgütsel Stres Düzeylerinin De erlendirilmesi Dr. M. Fatih Önsüz, Dr. Seyhan H d ro lu, Dr. Yücel Gürbüz, Yrd. Doç. Dr. Ahmet Topuzo lu, Prof. Dr.

Detaylı

Çal flanlar Gelifltirmek

Çal flanlar Gelifltirmek Çal flanlar Gelifltirmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta,

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

A LEM Z N AFACAN ÇOCU U: NTERNET. nternetin Güvenli Kullan m için Anne-babalara Öneriler

A LEM Z N AFACAN ÇOCU U: NTERNET. nternetin Güvenli Kullan m için Anne-babalara Öneriler A LEM Z N AFACAN ÇOCU U: NTERNET nternetin Güvenli Kullan m için Anne-babalara Öneriler A LEM Z N AFACAN ÇOCU U: NTERNET nternetin Güvenli Kullan m için Anne-babalara Öneriler KEND N Z E T N, NTERNET Ö

Detaylı