BÜYÜK DURGUNLUĞUN ÖĞRETTİKLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BÜYÜK DURGUNLUĞUN ÖĞRETTİKLERİ"

Transkript

1 Erinç Yeldan* MUTADISMUTANDIS BÜYÜK DURGUNLUĞUN ÖĞRETTİKLERİ Gİrİş Küresel ekonomi 2007 Ağusos undan bu yana süregelen bir kriz oramında yaşıyor. Krizin yayılma biçimi öncelikle finans, daha sonra ise mal icarei piyasalarını ekilediği için çoğunlukla küresel finans krizi olarak beimlenmeke. Oysa, mevcu küresel krizin yapısal kökenlerini sadece finans piyasalarının eknik haalarına veya finansal sisemin eksikliklerine bağlanması kanımca yanılıcı ve eksik bir değerlendirme olacakır. Mevcu kriz, kuşkusuz, finans siseminin küresel ekonomi üzerindeki önlenemez hegemonyası ile yakından ilişkilidir. Ancak söz konusu hegemonya sadece finans kesimi için değil, küresel kapializmin reel sekörleri ve giderek büünü açısından da bir müdahaleyi gerekli kılmakadır. Dolayısıyla 2007 den bu yana yaygınlaşarak derinleşen ve büyük durgunluk (grea recession) diye anılmaya başlayan kriz sürecinin ardında yaan ekenler sadece finansal akivielerin nieliklerinde değil, kapializmin 20. yüzyılın ikinci yarısındaki birikim rejiminin opyekün özelliklerine -ve bu arada ikisa biliminin öğreilerinedayanmakadır. Bu yazının konusunu da özellikle bu son değinilen noka oluşurmakadır: küresel durgunluğun ikisa bilimi ve öğreisi açısından geirdikleri ve (göürdükleri)... * Bilken Üniversiesi, İkisa Bölümü 16

2 2008/2010 büyük durgunluğu ikisa biliminde neoklasik öğrei ve yönemlerin neredeyse alernaifsiz, ek doğru olarak kurgulandığı bir dönemin ürünü olarak yaşanmakaydı. Ana akım ikisadı olarak algılanan neoklasik öğrei üm lisans ve lisans üsü ders programlarının emel çerçevesini çizmeke ve bu çerçevenin dışına aşan almaşık öğreileri ikisa biliminin dışında olduğu gerekçesiyle dikkae dahi almamaka idi. Sadece sorulara verilen yanıların değil, soruların bizza kendilerinin de sandarlaşırıldığı bu dünyada ikisa öğrencilerinin ana görevi meslekleri boyunca kullanacakları eknik becerileri ve kaniaif yönemleri öğrenmeken ibare hale geirilmişi. Sorgulamayan, kuşku duymayan, araşırmayı sadece ana akım ikisadının sınırları içinde gerçekleşiren bu yapı, küresel krizin nedenlerini algılamaka yeersiz kaldı. Kısaca vurgulamak gerekirse, küresel kriz sadece oksik finansal varlıkların değil, aynı zamanda oksik ders kiaplarının da ürünü oldu. 1 Sadece sorulara verilen yanıların değil, soruların bizza kendilerinin de sandarlaşırıldığı bu dünyada ikisa öğrencilerinin ana görevi meslekleri boyunca kullanacakları eknik becerileri ve kaniaif yönemleri öğrenmeken ibare hale geirilmişi. Krizin düşünsel yapısının ardında duran ana akım ikisa öğreisinin oksik nielikli analizlerini aşağıdaki saırlarda ele alacağız. Yazının bundan sonraki bölümünde birbirine bağlı üç konuyu işleyeceğiz: (1) ana akım ikisadında sermaye kavramının işleniş biçimive asarruf-yaırım dengesinin nieliği; (2) para poliikası ve modern enflasyon hedeflemesi sraejileri; (3) döviz kuru rejimi ve kurda denge kavramı. Ana Akım İkİsadında Sermaye Kavramı Yazının giriş bölümünde vurguladığımız üzere küresel krizin kökenleri ABD hegemonyasında kurgulanan ve adına Breon Woods denilen para siseminde yamakadır. Amerika bu sisemde dünyanın merkez bankası gibi çalışmaka ve dünyanın parası olarak adına dolar denilen kağılar ve buna ek olarak da kendi Hazine Dairesinin finansal kağılarını samakaydı. Niekim, mevcu kriz dalgası bundan önceki üm kriz süreçlerinden çok önemli bir nokada ayrışmakadır: mevcu küresel kriz, insanlık arihinde paranın hiç bir alın ya da değerli madenin sandardına bağlı olmadığı hayali değerlerin hüküm sürdüğü bir finansallaşma sürecine denk gelmişir. Bu dönüşümün yapısal nielikli sorunlarını irdeleyebilmemiz için öncelikle finansallaşma sözcüğünden ne anladığımızı vurgulayalım. Finansallaşma, ya da finansal sekörlerde yaırımların yoğunlaşması sürecinin özü iibariyle daha önceden yaraılmış olan değerin, yeniden değerlendirilmesi olgusunu ifade emekedir. Yani finansal sekörler yeni değer yaramamaka; arım, sanayi ve hizmeler kesiminde yaraılmış olan değeri yeniden değerlendirmekedir. Bu süreçe finansal kar elbee yaraılmakadır. Ancak yaraılan yeni karlar, yeni yaraılmış herhangi bir değere ekabül ememekedir. Finansal şişkinlik kavramından kasedilen budur. Finansallaşma süreci sermaye birikiminin nieliklerini de dönüşüme uğramışır. Başını ABD nin çekiği kapialis dünya, üreim sürecini sahe finansal değerlerle sürdürme gayrei içerisindeyken küresel ekonominin icare ve finans akımların arasındaki dengeyi yok emişir. Dolayısıyla şimdi spekülasyonun ve belirsizliğin hakim olduğu sanal bir dünya değerler sisemi içerisine sürüklendiğimiz ve bu nedenden öürü kapialis pazarlardaki belirsizliğin ve spekülaif anarşinin önüne geçilemediği bir aşamaya ulaşığımız gözlenmekedir. Finansallaşma süreci sermaye birikiminin nieliklerini de dönüşüme uğramışır. Dolayısıyla, sermaye kavramının yapısal özelliklerinin yeniden ele alınması doğru olacakır. Ana akım ikisadı, sermaye birikimi sorununu nesiller boyu sonsuza dek yaşayan bir ükeicinin, yaşam boyu karşılaşmayı beklediği büçe kısıı alında opimal ükeim planının çözümüne dayandırmakadır. Söz konusu ükeici oplam ükeim (ve dolayısıyla asarruf) kararını alırken sadece güncel dönemin gelir kaynaklarına ve malların fiyalarına değil, üm yaşamı boyunca elde emeyi beklediği oplam gelir düzeyi ile fiyaların ve faiz oranının olası seyrini de hesaba ka- 17

3 Küresel krizin kökenleri ABD hegemonyasında kurgulanan ve adına Breon Woods denilen para siseminde yamakadır. Amerika bu sisemde dünyanın merkez bankası gibi çalışmaka ve dünyanın parası olarak adına dolar denilen kağılar ve buna ek olarak da kendi Hazine Dairesinin finansal kağılarını samakaydı. Niekim, mevcu kriz dalgası bundan önceki üm kriz süreçlerinden çok önemli bir nokada ayrışmakadır: mevcu küresel kriz, insanlık arihinde paranın hiç bir alın ya da değerli madenin sandardına bağlı olmadığı hayali değerlerin hüküm sürdüğü bir finansallaşma sürecine denk gelmişir... Başını ABD nin çekiği kapialis dünya, üreim sürecini sahe finansal değerlerle sürdürme gayrei içerisindeyken küresel ekonominin icare ve finans akımların arasındaki dengeyi yok emişir. Dolayısıyla şimdi spekülasyonun ve belirsizliğin hakim olduğu sanal bir dünya değerler sisemi içerisine sürüklendiğimiz ve bu nedenden öürü kapialis pazarlardaki belirsizliğin ve spekülaif anarşinin önüne geçilemediği bir aşamaya ulaşığımız gözlenmekedir. 18

4 makadır. Hanehalklarının ükeim ve asarruf paikası böylelikle oraya çıkmakadır. Öe yandan üreici işlemeler sermaye soklarına ilave edecekleri yaırım fonlarını hanehalklarının asarruf havuzundan finanse emekedir. Bir an için ekonominin dışa kapalı olduğunu, dolayısıyla yaırımların sadece iç asarruflardan beslendiğini varsayalım. Cebirsel olarak hanehalklarının problemi en basi haliyle aşağıdaki gibidir: Kısıı Max 0 U(C ) d PC + a =wl + ra -1 Burada C ükeim mikarını, P fiyaı, a ise -zamanında yapılan finansal varlık alışverişleridir (ne asarruflar). wl ifadesi oplam ücre gelirlerini, ra -1 ise geçmiş dönemde birikirilmiş olan finansal varlıklardan elde edilen ne faiz gelirini (eksi ise borç faiz ödemelerini) oluşurmakadır. U(C) hanehalklarının nesiller boyu, sonsuza dek maksimize edeceği fayda fonksiyonunu kurgulamakadır. Neoklasik ikisa bu problemin iyi huylu ve anımlı olması için U(C) üzerine gerekli eknik varsayımları yapmakadır (iç bükeylik, süreklilik, vb.). Söz konusu problemin çözümü bu yazının konusu değil. İlgili okuyucuyu herhangi bir yüksek lisans makro ekonomi ders kiabına yönlendirerek biz analizimize başka bir yönden devam edeceğiz. Bizim açımızdan önemli olan soru, hanehalklarının asarruflarını göseren finans varlıklardaki değişimin (a nin) nerede ve nasıl kullanılacağıdır. Neoklasik model bu soruya işlemelerin üreim faaliyeleri içinde yer vermeke ve işlemelerin üreim eknoloijsini gene iyi huylu ve anımlı bir cebirsel fonksiyon aracılığıyla beimlemekedir. Ürün Q ise sermaye, K, ve emek, L bu fonksiyon aracılığıyla üreilmekedir: Q=f(K,L) Üreiciler oplam karını (yani gelirler PQ ve ücre ve sermaye kullanım maliyeleri, wl ve rk arasındaki farkı) maksimize ederler. Yani üreiciler açısından sorun şudur: Max Pf(K,L) wl - rk Problemin çözümü şu aşamada bizi eknik olarak ilgilendirmiyor. Ana sorumuz sadece şudur: hanehalklarının asarruf çözümleri ile işlemelerin yaırım alebi nasıl bir araya gelecek ve dengelenecekir? Yanı kısa ve neir: finansal fon piyasasında. Yani asarruflar ve yaırım alebi fon piyasasında bir denge faiz oranının çözülmesiyle birbirine eşilenecekir. Faiz oranı serbesçe ekonominin asarruf ve yaırım dengesini sağlayacakır. Dolayısıyla, özel mülkiyee dayalı bir pazar ekonomisinde fiya ve faizlerin serbesliği aracılığıyla ekonomik denge sağlanacakır. Söz konusu dengeye ulaşana kadar gerek hanehalkları, gerekse üreiciler birer opimizasyon davranışı içindedir. O halde ekonomide herkes elinden gelen en iyi çözüme ulaşmakadır. Sözün kısası, piyasa çözümü opimaldir, dengelidir; devlein fiyalara, faize, ya da ücrelere herhangi bir müdahalesi bu dengeyi bozacak, refahı azalacakır. Devle ekonomiye müdahale ememeli; sermaye serbesçe dilediği alana akmalı; faizler serbesçe belirlenmelidir: serbesleşirme, kuralsızlaşırma bu modelin doğal sonucudur. Ancak, buraya kadar gelirken bir hususu alel acele hasır alı eik. Problemlerin cebirsel yapısına geri dönersek, dikkali bir okuyucu hanehalklarınca belirlenen asarruf mikarının a ile göserildiğini; işlemelerin kullandığı sermaye yaırımının ise K ile göserildiğini farkedecekir. Bu sizce basi bir noasyon göserim sorunu mudur? Kuşkusuz hayır. Ana sorumuz sadece şudur: hanehalklarının asarruf çözümleri ile işlemelerin yaırım alebi nasıl bir araya gelecek ve dengelenecekir? Yukarıdaki problemlerde a hanehalklarının finansal varlıklarını, K ise reel üreimde kullanılan sabi sermaye düzeyini vermekedir. Dolayısıyla eğer yukarıda pazar ekonomisinin işleyişine ilişkin üm güzel sonuçlara ulaşmak isiyorsak a = K özdeşliğini gizliden gizliye varsaymamız gerekmekedir. Yani finansal varlıkların değeri = reel sabi sermaye değeri. Finansal sermaye ile reel üreici sermaye özdeş ve aynı değerde varsayılmalıdır. Yoksa hane halklarının finansal siseme sundukları asarruflar, reel üreim sermayesine dönüşürülemeyebilir; yani finans dünyasının spekülaif kumar masalarında (borsalardaki spekülaif balonlarda, ürev ensrümanlarda vs vs) çar çur edilebilir. Neoklasik ana akım ikisa öğreisinin gizlice yapığı emel varsayım asarruf ile yaırımların her zaman özdeşlik nieliğinde birbirine eşi olduğudur. Finansal sermaye ile reel sabi sermaye arasında hiç bir fark yokur. Oysa bu emel varsayım gerçek dünya ile bağdaşmamakadır. Gerçek dünyada sermaye kavramı finansal, konu, veya üreime yönelik sabi 19

5 sermaye biçimlerine bürünebilir; reel üreim ile ilişkilendirilmesinde farklılık oraya çıkabilir. Gerçek dünyada sermaye heerojen ve çok boyulu bir nesnedir. Oysa neoklasik ikisa sermaye malını homojen ve özdeş ürde ek bir mal olarak değerlendirmekedir. Böylesi bir dünyada hanehalklarının asarruf hacminden fonlanan sermaye ile üreicilerin alep eikleri sermaye arasında fark olamaz; dolayısıyla krizlere yol açan dengesizlikler veya finansal şişkinlikler, köpükler gibi vahim olgular söz konusu değildir. Oysa 2008 sonrası büyük durgunluğa yol açan uluslararası finans ve icare yapısının emelinde yaan olgu, reel ekonomiden koparılmış, spekülaif nielikleri ağır basan, köpükleşirilmiş, sanal değerlere sahip bir finansal sermaye biçimidir. Öyle ki, örneğin Henry Velmeyer ve James Peras ın bizlere ulaşırdığı verilere göre dünya mal piyasalarında her 1 dolarlık sanayi üreimine karşın, finans piyasalarında dolarlık finansal işlem gerçekleşirilmekeydi. Başa ABD olmak üzere gelişmiş finans merkezlerinin üremeke olduğu kağı lar dünya icareinde ve dolayısıyla üm küresel ekonominin üreme ve ükeme hacminde büyük bir ivmelenme yaramakaydı. Amerika nın ihala alebi üm dünya ekonomileri için ihracaa dayalı büyüme için büyük fırsa idi. Türk sanayisi de bu olanakan yararlanacak ve 2001 sonrasında küresel piyasalarda ucuz kredi hacminin sağladığı ihala finansmanıyla birlike ihracaını da hızla yükselecekir. Ancak 2007 ye gelindiğinde arık Amerikan ve İngiliz finansal sisemlerinin üremiş oldukları kağıların gerçeke çok da değerli olmadığı; aralarına bazı vasıfsız (sub-prime) nielikli değersiz kağıların da sıkışırıldığı oraya çıkı. Sonradan oksik sözcüğüyle beimlenecek olan bu varlıklar, küresel ekonomideki dengelerin ne kadar sağlıksız ve kırılgan olduğunu ispalamakaydı ler dünyası üm ülkelerde emek ücrelerinin baskılandığı ve emeğin milli gelirden aldığı payın gerileildiği baskıcı bir dönemi vermekeydi. Ancak, kapializmin manığı açısından ora sınıfların emek gelirleri düşerken, bu kesimlerin birer ükeici olarak gelirlerinin idame eirilmesi gerekiyordu. Yeni finansallaşmanın geirdiği borçlanma olanakları bir yandan da bu amaca hizme ei. Kredi karları, ükeici fonları, ürev ürünler gibi yeni finansal ürünler gerek Amerika da, gerekse Yükselen Piyasa Ekonomileri diye de anılan ve içerisinde Türkiye nin de bulunduğu kapializmin çevre ülkelerinde yaygınlaşırıldı. Borç finansmanı sayesinde, cari gelirleri düşen ora sınıflar ükeim aleplerini sürdürebilme olanağı buldular. Tasarruflar gerilerken, borçluluk arırıldı. Bir ükeim ve finansal üreim cenneine dönüşürülmüş olan Amerikan ekonomisine ilişkin en çarpıcı gözlem de bu doğruluda Amerikan halkının asarruf oranında gözlenen çarpıcı gerilemeydi lerin başında yüzde 10 düzeyinde olan özel asarruf oranı, sürekli gerileyerek 2005 e yüzde 0 a değin gerilemiş idi. Amerikan halkı maaş ve ücrele- Şekil: Özel Tasarruf Oranı, (Kullanılabilir gelirin yüzdesi olarak) Kaynak: IMF World Economic Oulook, 2008 ve Bağımsız Sosyal Bilimciler, Fransa İngilere Almanya Japonya ABD

6 rindeki gerilemeyi borçlanma yoluyla elafi ediyor; ucuz ihal ürünler Amerika nın mega-alışveriş merkezlerini süslüyordu. Amerikan finans siseminin yaraığı ucuz kredi ve ucuz finansman araçları bu sisemin ana dayanağı idi. Amerika nın başını çekiği bu süreç diğer gelişmiş/sanayileşmiş ülkelerde de yaygınlaşmaka idi. Aşağıdaki grafiken de görüleceği üzere İngilere de de Amerika deki gibi özel asarruf oranlarında büyük çaplı gerilemeler yaşanmış ve finansal borç senelerine dayalı bir genişleme sürecine girilmişi. Yukarıdaki şekilde gözlenen asarruf eğiliminin ani çöküşü neoklasik ikisadın opimizasyon eknikleri ile açıklanamayacak kadar karmaşık arihsel süreçleri yansımakadır. Enflasyon Hedeflemesİ ve Reel Kur Sorunu Enflasyon hedeflemesi yaklaşımı ile merkez bankalarının biricik görevlerinin bundan böyle sadece fiya isikrarını sağlamak ile sınırlı olması gerekiği görüşü kasedilmeke. Bu doğruluda merkez bankaları her yıl periyodik olarak enflasyon hedefleri öngörmeli ve bu öngörülerini de şeffaf bir şekilde bir rapor aracılığıyla kamuoyu ile paylaşmalıdır. Söz konusu rapor da ayrıca merkez bankasının günlük uygulamalarının neler olacağı kamuoyuna açık bir şekilde duyurulmalıdır. Enflasyon hedeflemesi kavramı, 1990 larda önce Yeni Zelanda, ardından da İngilere, Kanada ve Şili merkez bankalarının uyguladıkları yeni para poliikalarının orak adı olarak ikisa yazınına geçi. İlk önceleri söz konusu poliikalar ile kasedilen, merkez bankalarının enflasyon ahminlerini ve uygulayacakları poliikaları piyasa akörleri ile paylaşması ve aldıkları kararları şeffaf olarak ilgili birimlerce paylaşması ilkesinden ibarei. Yani, enflasyonun hedeflenmesinden ziyade, enflasyon ahminin paylaşılması ile yeinilmekeydi. Ancak,1990 lardaki deneyimlerin yakından göserdiği üzere finansal sermaye harekelerinin serbesleşirildiği ve döviz kurlarında da dalgalı/yüzen serbes kur rejiminin benimsendiği bir oramda, merkez bankalarının reel olarak uygulayabilecekleri poliika araçları zaen oradan kalkmış durumda idi. Bu şarlar alında merkez bankalarının bundan böyle enflasyona ilişkin öngörülerini piyasa akörleri ile paylaşmakan başka uygulamaya niyeleneceği pek bir hedef de kalmamışı. Şeffaflık kredibilie, beklenilerin idaresi gibi kavramlar ardına saklanan sözde bağımsız ancak finans sermayesine bağımlı modern merkez bankacılığında Enflasyon Hedeflemesi kavramı böylece 1990 lı yılların sonuna gelindiğinde arışmasız ek doğru olarak neoliberal orodoks makro ekonomi yazınında kabul gördü. Enflasyon hedeflemesi ile bağlanmış olan merkez bankacılığının ana sorusu şudur: Teknik düzeyde, hedeflenen enflasyon düzeyi ne olacak? 21

7 Bu konuda yapılmış bir analiik çalışma, ya da bir makro ekonomik genel denge perspekifinde herhangi bir değerlendirme ana akım ikisa yazınında gözükmüyor. Bunun muhafazakar neoliberal ikisa açısından çok garip bir durum olduğunu sapamakayız. Zira neoliberal makroekonomi anlayışının emel çıkış nokası mikroemeller yaklaşımıdır. Rasyonalie varsayımı alında bireyler, şirkeler, kurumlar, kıscası ikisadi büün karar alıcılar kararlarını piyasa sinyallerine göre, akılcı olarak opimize ederler. Bu opimizasyon davranışı mikro emelli makro ekonomi öğreisi diye anılıyor. Büün birey ve kurumların mikro emelli opimizasyon oyunu içinde olduğu; piyasaların dengeli ve am rekabeçi varsayıldığı; enformasyonun ise herkesçe eşi paylaşıldığının ve kusursuz kullanıldığının varsayıldığı bu hayali kapializm dünyasında merkez bankalarının biricik görevini belirleyen fiya isikrarı hangi enflasyon oranında hedeflenecekir?. Buna karşın, enflasyon hedeflemesi sraejisinin savunucularının diğer üm makroekonomik analizlerini mikro-emeller yaklaşımıyla sürdürürken, enflasyonun hedefleneceği rakamsal değerin herhangi bir analiik ya da genel denge çerçevesine ourulmadan, neredeyse reasgele bir değer biçilmesi büyük bir eksiklik olarak karşımıza çıkmakadır. Bu konuda genel yaklaşım gelişmiş ekonomiler için kurgulanan düşük enflayon herkes için de iyidir cevabıdır. Oysa, gelişmiş, finansal derinleşmesini amamlamış olgun ekonomiler için uygulanmaka olan yüzde 2-3 oranındaki enflasyon hedefinin, gelişmeke olan piyasa ekonomilerine aynen uygulanması bir anlamda bu ekonomileri boğmaka ve bir enflasyon fobisi yaramakadır. İşsizlik, cari açık, bölgesel eşisizlikler gibi sorunlar karşısında ben merkez bankasıyım, benim ek görevim fiya isikrarıdır; düşük enflasyon, büyüme sağlayacak ve oomaik olarak diğer sorunlar çözülecekir inancıyla hareke eden merkez bankacılığı anlayışı gerçekçi olmayan bir makro ikisa modeline ourulmakadır. Şimdi konunun bir de kuramsal yönüne değinelim: Para eorisi neoklasik ikisadın en soyu ve en eknik konularından birisi olarak bilinir. Neoklasik ikisa paranın değerini, aynı mal ve hizme piyasalarında olduğu gibi, arz ve alep yasalarıyla para piyasasında belirlemeye çalışır. Tam rekabe koşulları varsayılırken, ükeicilere afedilen ercihler paraya olan alep unsurunu; merkez bankaları da para ooriesi olarak paranın arz unsurunu sağlar. Böylelikle paranın değeri arz ve alep bileşenlerinden elde edilmeye çalışılır. Oysa gerçek hayaa para diye ifade eiğimiz şeyin değerinin sadece arz ve alep unsurlarından oluşmadığı yakından bilinen bir gerçekir. Paranın değeri, herşeyden önce beklenilere ve onu üreen ülkenin siyasi ve ekonomik (haa askeri) gücüne dayalı bir olgudur. Niekim, para dediğimiz kağı parçacıklarına değer afedilebilmesi için neoklasik (ve bir al kümesi olarak monearis) ikisadın en çılgın ve gerçek dışı varsayımlarının kurgulanması gerekmekedir. Bu kurguya alernaif kuramlar gelişiren Marxis ikisaçılar ise paranın değerini arz ve alep kavramlarıyla değil, dışsal bir olguya dayanarak, işgücü piyasasında ücreli emeğin konumuyla izah emekedir. Yedek işsizler ordusunun varlığı kapialis bir ekonomide bir yandan ücrelerin baskılandırılarak düşürülmesini ve kârlılığın güvence alına alınmasını sağlamaka, bir yandan da bir değişim aracı ve serve soku olarak paranın değerinin isikrarlı bir dengeye kavuşurulmasına olanak sağlamakaydı. Bu konuda en yakın örneğin ise konumuz olan enflasyon hedeflemesi diye anılan sisem olduğunu gözlemekeyiz. Enflasyon hedeflerini duyuran merkez bankaları aslında maaş ve ücre arışlarının üs sınırının ne olması gerekeceğini duyurmaka, böylece de paranın değerini belirlemiş olmakadır. Dolayısıyla neoklasik yaklaşımın enflasyon hedeflemesi diye önermeke olduğu poliikalar özünde emek ücrelerinin düşürülerek sabilenmesini; ve böylelikle para piyasalarında aranılan nominal çapanın aslında düşük ücre üzerinden kurgulanmasını sağlamakadır krizi sonrasında önce örülü, 2006 sonrasında da açık olarak izlenen Enflasyon Hedeflemesi rejimi bir anlamda ücrelerin TL bazında reel olarak sabilenmesi ve gereğinde yeniden esnek biçimde düşürülmesi şanajıyla uygulanması, TL nin de isikrara kavuşurulmasına yol açmışır. Dolayısıyla Enflasyon Hedeflemesi basi eknik bir parasal poliika değil, aslında paraya isikrarlı bir değer yaramak için ücrelerin sabilenmesi/ gerileilmesi işlevini gören bir uygulamadır. Enflasyon Hedeflemesi nin merkez bankacılığı içerisinde modern bir eknik olarak sunulması, özündeki sınıfsal gerçekleri perdeleme amacına yönelik bir sözcük oyunudur. Reel Kurun Önemİ Bu gerçekler alında sadece enflasyon hedeflemesini gözeen muhafazakar merkez bankacılığı yerine ne gibi seçenekler gelişirilebilir? 22

8 Orodoks enflasyon hedeflemesi sraejisine almaşık bir seçenek, Arjanin, Meksika ve Brezilya ekonomilerinin 2000 sonrası deneyimlerinden yola çıkarak Robero Frenkel, Jaime Ros ve Lance Taylor gibi yapısalcı geleneken gelen ikisaçılar arafından önerilmekedir. (Bkz. Frenkel ve Ros (2009), Frenkel ve Taylor (2006), Epsein ve Yeldan (2009)). Adı geçen ikisaçılar modern merkez bankacılığının sadece enflasyon hedeflemesi ile sınırlandırılmayarak, bunun da öesinde, döviz piyasasında sabi ve rekabeçi bir reel kur hedeflemesini de içeren, daha kapsamlı bir para poliikası oluşurulmasını önermekedir. Yani, alernaif görüşe göre merkez bankaları sadece fiya isikrarını değil, döviz fiyaının reel değerini de gözemelidir. Reel kurun isikrarlı ve rekabeçi bir yapıda gözeilmesinin bir yandan (ülkemizin de en önemli sorunu haline dönüşmeke olan) cari işlemler açığının oluşmasına engel olurken, diğer yandan da emek yoğun ihracaı özendirerek isşizliğin azalılmasına yardımcı olacağı düşünülmekedir. Bu görüşe göre merkez bankaları enflasyonla mücadele hedefinden vazgeçmeden, döviz piyasasında rekabeçi bir reel kuru da hedefleyerek ekonominin acil sorunlarının çözümüne daha akif olarak kakıda bulunabilirler. Bu hedefe ulaşmak için merkez bankaları ekonominin diğer birimleri ile koordineli olarak çalışmalı ve gereğinde sermaye harekelerini daha akif olarak yönlendirmeli, spekülaif ve borçlanmayı özendirici unsurlarından arındırmaya çalışmalıdır. Reel kur hedeflemesi sraejisinin kuramsal kökenleri Cordero (2009) ve Taylor (2004) makaleleri içerisinde ele alınmışır. Taylor, sosyal muhasebe siseminin genel denge perspekifine dayandırdığı çalışmasında, döviz kurunun sal döviz piyasasının arz ve alep unsurlarıyla belirlenebilecek bir fiya olmadığını, döviz kurunun makroekonomik koşullara dayanan ve beklenilerin kurulanmasına bağlı olarak bir genel denge kavramı olduğunu vurgulamakadır. Ana akım ikisadında döviz kuru Mundel (1963) ve Flemşng (1962) arafından kurgulanan modele dayandırılmakadır. Mundel-Fleming modelinde kur rejimi sabi veya serbes yüzen iki seçenek arasında yer alır. Taylor un savlarına göre, döviz kurunun sadece döviz piyasasında dengeyi sağlamakan iare olan bir poansiyel denge fiyaı olarak düşünülmesi yanlışır. Zira, ödemeler dengesi nihayeinde sadece yabancı varlıkların birikirilmesini izleyen bir muhasabe sisemidir; ve bu haliyle ödemeler dengesindeki fon akımını bağımsız bir dengeleme koşulu olarak nielemek yanlışır. Döviz kuru,... ana akım neoklasik ikisadın basileşirerek kurgulamaka olduğu ödemeler dengesinin para poliikası ile ekileşimine değil, zaman içerisinde beklenilerin nasıl yönlendirildiğine bağlıdır (Taylor 2004, sf 223). İkisa yazını kuşkusuz beklenilerin şekillenmesi ve idaresi konularında bolca malzemeye sahip durumdadır. Sandar arbiraj modellerine bakarsak, korunmamış faiz pariesi kuramı alında döviz kurunun beklenen aşınma oranının, ε yabancı faiz oranı i* ile yur içi faiz oranı i arasındaki farka eşi olduğunu görürüz. Yani, korunmamış faiz pariesi alında faizler ve döviz kurunun beklenen aşınma oranı arasında şu ür bir ilişki mevcuur: 1+ i = (1+ i ) + Yeniden yazarsak, i * ε+ k εi εi * ε+ k ε ε = i + Burada sağdan ikinci erim döviz kurunun k-dönemi sonrasında beklenen aşınma mikarını vermekedir. Spo döviz kurundaki e değişim yönü ise iki farklı açıdan değerlendirilebilir: Kısa dönemli operasyonel olarak adlandırabileceğimiz bir görüş, yur içi faiz oranının yabancı faizlerden daha düşük olması durumunda döviz kurunun beklenen değerinin düşeceğini yani ulusal paranın değerleneceğini savunmakadır. Dolayısıyla, eğer i < i* ise. dε ε < 0 d Bu görüş spekülaif diye adlandırılabilecek bir alernaif görüş ile karşılaşırılabilir. Burada yur içi faizlerin, yabancı faizlerden daha düşük olması durumunda, yukarıdakinin ersine döviz kurunun aşınacağı, yani ulusal paranın değer kaybedeceği öngörülmekedir. Döviz kurunun faizlerdeki farklılıklar karşısında nasıl hareke edeceği üzerine spekülaif harekelerin belirleyiciliğini öne çıkaran görüşün kuramsal emelleri kur üzerine şekillenen beklenilere dayanmakadır. Daha pahalı kur düzeyi yerli varlıkların daha pahalı ve dolayısıyla yur içi faizlerin de daha düşük anlamına gelecekir. Eğer beklenen kurda, ε, bir yüselme söz konusu olursa yabancı yaırımcılar yerli varlıklardan uzaklaşacak, dolayısıyla yur içi faizler de yükselme eğilimine girecekir sonrasında yaşanan finansal krizlerde döviz kurunun aldığı değerler spekülaif yönlü açıklamaların döviz 23

9 kurundaki oynaklıkları açıklamada daha yekin olduğunu gösermekedir. Ancak burada bizim açımızdan önemli olan olgu, serbes yüzen kur rejimi alında, döviz kurunu dengeye kavuşuracak bir emel öğenin (fundamenals) eksikliğidir. Döviz kuru sadece kendi beklenen değeri, ε, ve faizler arasındaki farklılıklara göre (spekülasyonun yönüne bağlı olarak) hareke emekedir. Dolayısıyla kurun değeri çoğunlukla önceden ahmini güç ve haa kısmen de irrasyonel bekleni ve davranışlara bağlı olarak belirlenmekedir. Buradan çıkaracağımız sonuç ise döviz kurunun ödemeler dengesini sağlayan, bağımsız bir makro ekonomik fiya değil, kendi paikasında arihsel ve beklenilere dayanarak hareke bir göserge olduğudur. Daha praik bir yaklaşımla, döviz kurunun anlık değeri ödemeler dengesinde döviz arz ve alebi açısından dengede olabilir, ancak söz konusu denge makroekonominin geri kalan değerleri (isihdam, asarruf yaırım dengesi, cari işlemler dengesi, gibi) açısından uyumsuzluk göserebilir. Edwards (2001) arafından gelişirilen bu kavramlaşırmada, döviz kuru eğer uzun dönemli denge paikasından sürekli bir sapma gösermekeyse uyumsuzluk (misalignmen) içerisindedir. Dövizin uzun dönem denge paikası ise, emel gösergeler (fundamenals) veri iken ekonominin iç ve dış dengelerinin eşanlı olarak sağlanabileceği arihsel paikaya dayanmakadır. Bu anlamıyla kurun dengesinde sadece basi saın alma gücü pariesi hesaplamalarına veya dövizin anlık arz ve alep dengesiyle yeinilmemekedir. Buraya kadar edindiğimiz sonuç döviz kuru dengesinin basi bir arz ve alep hesabına dayanmadığı ve dolayısıyla enflasyon hedeflemesi merkez bankacılığının ayrılmaz bşr parçası olarak değerlendirilen serbes yüzen kur rejiminin aslında bir kuramsal hayalden ibare kaldığıdır. Son Sözler Bu çalışmanın ana vurgusu 2007 sonrasında genişleyen büyük durgunluğun sadece bir finansal kriz olmadığı; kapializmin kaçınılmaz krizlerini aşmak için finansallaşma çabasının doğrudan bir ürünü olduğu yönündedir. Ancak, yaşanmaka olan büyük durgunluk sadece kapializmin işleyişinde değil, aynı zamanda bu işleyişin ardında yaan ana akım ikisa öğreisinin savlarından da beslenmişir. Kriz sal oksik finansal varlıkların değil, aynı zamanda oksik ders kiaplarının da bir sonucudur. Kaynaklar Bağımsız Sosyal Bilimciler (2009) Türkiye de ve Dünya da Ekonomik Bunalım İsanbul: Yordam Kiap. Cordero, Jose (2009) Inflaion Targeing and he Real Exchange Rae in a Small Economy: A Srucuralis Approach Epsein ve Yeldan (ediörler) Beyond Inflaion Targeing: Cenral Bank Policy For Employmen Creaion, Povery Reducion and Susainable Growh, Edward Elgar Publishers, içinde. Duménil, G ve D. Lévy (2004) The Real and Financial Componens of Profiabiliy (USA ), Review of Radical Poliical Economy, Vol. 36, pp Edwards, S. (2001), Exchange Rae Regimes, Capial Flows and Crisis Prevenion, NBER Working Paper No: Epsein, Gerald ve Erinç Yeldan (Ediörler) (2009) Beyond Inflaion Targeing: Cenral Bank Policy For Employmen Creaion, Povery Reducion and Susainable Growh, Edward Elgar Publishers. Epsein, Gerald, Ilene Grabel ve Jomo, K.S., (2005) Capial Managemen Techniques in Developing Counries: An Assessmen of Experiences from he 1990 s and Lessons for he Fuure. Gerald Epsein, ed. 2005, Capial Fligh and Capial Conrols in Developing Counries. Norhampon: Edward Elgar Press, içinde. Frenkel, Robero. ve Taylor, Lance. (2009) Real Exchange Rae, Moneary Policy, and Employmen: Economic Developmen in A Garden of Forking Pahs. Epsein ve Yeldan (2009) içinde Böl.2. Peras, James ve Henry Velmeyer (2001) Globalizaion Unmasked: Imperialism in he 21s Cenury Zen Books Shaw, E.S. (1973) Financial Deepening in Economic Developmen, New York: Oxford Universiy Press. Taylor, Lance (2004) Exchange Rae Indeerminacy in Porfolio Balance, Mundell-Fleming and Uncovered Ineres Pariy Models, Cambridge Journal of Economics, 28: Yeldan, Erinç (2009) Kapializmin Yeniden Finansallaşması ve Krizi: Türkiye Krizin Neresinde? Çalışma ve Toplum, sf SONNOTLAR 1. Toksik ders kiapları sözcüğü krizin 2008 boyunca seyri sırasında siesinde kullanılmışı. 24

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Araşırma ve Para Poliikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler K. Azim ÖZDEMİR Temmuz 2009 Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ Şenkan ALDEMİR (*) Öze: Döviz kuru değişimlerinin TÜFE ve ÜFE bazlı yuriçi fiyalara geçiş süreci, son yıllarda üzerinde önemle durulan konulardan

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Para Politikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler. K. Azim Özdemir

Para Politikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler. K. Azim Özdemir Cenral Bank Review ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2009 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2012/25 http ://www.tek.org.tr TÜRKİYE DE CARİ AÇIK TARTIŞMASI. Ercan Uygur

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2012/25 http ://www.tek.org.tr TÜRKİYE DE CARİ AÇIK TARTIŞMASI. Ercan Uygur TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 202/25 hp ://www.ek.org.r TÜRKİYE DE CARİ AÇIK TARTIŞMASI Ercan Uygur Bu çalışma "GAP BÖLGESİNDE DIŞ TİCARET ve TARIM", başlığı ile Prof. Dr. Ercan UYGUR ve Prof.

Detaylı

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ T. C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANA BİLİM DALI İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ DOKTORA TEZİ DANIŞMAN YRD.DOÇ. DR. AHMET AY HAZIRLAYAN

Detaylı

İthaf. Bu eseri bize doğruya giden yolu gösteren ve bu doğruyu bulmak için cesaretlendiren sevgili hocamız, Prof. Dr. Özer Ertuna ya ithaf ediyoruz.

İthaf. Bu eseri bize doğruya giden yolu gösteren ve bu doğruyu bulmak için cesaretlendiren sevgili hocamız, Prof. Dr. Özer Ertuna ya ithaf ediyoruz. İhaf Sadi, Gülüsan eserinde der: Bir gün bana, sevimli bir insan hoş kokulu bir kil verdi. Kil e dedim ki: Mis misin, yoksa amber misin? Gönlümü alıp giden kokundan ben sarhoş oldum. Kil: Ben, değersiz

Detaylı

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġsenecek Veriler BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam Madde

Detaylı

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısalmalar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1Bu Tebliğ, 4628 sayılı

Detaylı

ÜSTEL VE LOGARİTM FONKSİYONLAR

ÜSTEL VE LOGARİTM FONKSİYONLAR ÜSTEL VE LOGARİTM TMİK FONKSİYONLAR Şekil 5.1a Üsel Fonksiyonlar 2 y 10 8, 1 y = f = b b> 6 4 2-3 -2-1 1 2 3 Şekil 5.1b Üsel Fonksiyonlar 3 y 50 2 y = f = 2 40 30 20 y = f = 2 10-2 -1 1 2 3 4 Şekil 5.1c

Detaylı

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545

Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi. Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler İkinci Dünya Savaşı ndan sonra başlayıp 1990 sonrasında ivme kazanan ulusal ve uluslararası finansal

Detaylı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı

Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı Ulusal Finans Sempozyumu Dr. İbrahim M. Turhan Başkan Yardımcısı 13 Ekim 2011 Malatya KÜRESEL KRİZ ORTAMINA NASIL GELİNDİ? Net Bugünkü Değer Yöntemi Varlık fiyatlarının indirgenmiş nakit akımları (Net

Detaylı

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GENEL KONTROL YÖNTEMLERİ: ON - OFF (AÇIK-KAPALI) KONTROL SİSTEMLERİ: Bu eknik en basi konrol ekniğidir. Ölçülen değer (), se değerinin () üzerinde olduğunda çıkış sinyali açılır,

Detaylı

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi Finansal Đstikrar ve Makroekonomik Etkileşim F. Gülçin Özkan York Üniversitesi 1 Finansal kriz tanımı üzerinde hemfikir olunan bir tanım bulunmamakla birlikte, reel sektör etkisinin derecesi önemli bir

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

PARASAL ANALĐZE BĐR BAKIŞ: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ

PARASAL ANALĐZE BĐR BAKIŞ: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ Cenral Bank Review Vol. 11 (July 2011), pp.29-48 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2011 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ PARASAL ANALĐZE BĐR BAKIŞ: TÜRKĐYE

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ NAZİLLİ İİBF İKTİSAT BÖLÜMÜ VE AVRUPA ARAŞTIRMALAR MERKEZİ TARAFINDAN DÜZENLENEN GÜNCEL EKONOMİK SORUNLAR KONGRESİ NDE YAPACAĞI Açılış Konuşmasının

Detaylı

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve İsenecek Veriler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Asuman OKTAYER * Öze Geleneksel yaklaşıma göre enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgudur. Bununla birlike yapılan araşırmaların çok bir

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ. Dr.Süleyman Yaşar. 17 Nisan 2011 TÜRKİYE EKONOMİSİNDE YAŞANAN GELİŞMELER VE 2011 YILI EKONOMİK BEKLENTİLERİ Dr.Süleyman Yaşar 17 Nisan 2011 AMERİKAN MALİ KRİZİNİN Düşük faiz politikası (2002-5) NEDENLERİ Risklerin önemsenmemesi Hesap

Detaylı

Ayrım I. Genel Çerçeve 1

Ayrım I. Genel Çerçeve 1 İçindekiler Önsöz İçindekiler Ayrım I. Genel Çerçeve 1 Bölüm 1. Makro Ekonomiye Giriş 3 1.1. Ekonominin Tanımlanması ve Bir Bilim Olarak Ekonomi 4 1.2. Ekonomi Teorisi ve Politikası 5 1.3. Makro Ekonomi

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER NİSAN 2014 Birleşmiş Milletler (UN), Uluslararasın Para Fonu (IMF), Ekonomik İşbirliği ve Kalınma Teşkilatı (OECD) ve Dünya Bankası nın (WB), küresel

Detaylı

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 Dünya Ekonomisi Bülteni Ekim 2012 İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 IMF tarafından açıklanan World Economic Outlook Ekim 2012 raporuna göre, küresel iyileşme yeni

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR Sermaye Hareketleri ve Döviz Kuru Politikaları Türkiye Ekonomi Kurumu Paneli Doç.Dr.Erdem BAŞÇI Başkan Yardımcısı, TCMB 11 Aralık 2010, Ankara 1 Konuşma Planı 1. Merkez

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI. ARAŞTIRMACI BİLİM SINAVI MAKRO İKTİSAT KISMI 6 Eylül 2008

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI. ARAŞTIRMACI BİLİM SINAVI MAKRO İKTİSAT KISMI 6 Eylül 2008 TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI ARAŞTIRMACI BİLİM SINAVI MAKRO İKTİSAT KISMI 6 Eylül 2008 (Bu sınav 8 sorudan oluşmakadır. Sınav süresi 180 dakikadır. Soruların oplam puanı 100 dür.) 1) Aşağıdaki dör

Detaylı

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GENEL DEĞERLENDİRME Küresel kriz sonrası özellikle gelişmiş ülkelerde iktisadi faaliyeti iyileştirmeye yönelik alınan tedbirler sonucunda küresel iktisadi koşulların bir önceki Rapor dönemine kıyasla olumlu

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU TEORİ VE UYGULAMA, KUR-ENFLASYON İLİŞKİSİ VE CARİ AÇIK

REEL DÖVİZ KURU TEORİ VE UYGULAMA, KUR-ENFLASYON İLİŞKİSİ VE CARİ AÇIK REEL DÖVİZ KURU TEORİ VE UYGULAMA, KUR-ENFLASYON İLİŞKİSİ VE CARİ AÇIK Doç. Dr. Cevdet Akçay 15 Haziran 2004 İstanbul Hilton Oteli Nominal Döviz Kuru Reel Döviz Kuru E = E TL/$ q = q TL/$ R Nominal Faiz

Detaylı

Toparlanmanın üçte biri tamam ama bir problemimiz var. Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Toparlanmanın üçte biri tamam ama bir problemimiz var. Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Toparlanmanın üçte biri tamam ama bir problemimiz var Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Politika Notu Ocak 2011 Araştırmanın başlangıç noktası desendir. Edward Leamer İnsan, desen arayan

Detaylı

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ ARAŞTIRMA RAPORU (Kamuya Açık) DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ DR. MUSTAFA ÖZÇAM BAŞUZMAN ARAŞTIRMA DAİRESİ 27.02.2004 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. DÖVİZ KURU

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:4

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:4 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:4 Bu sayıda; Kredi Derecelendirme Kuruluşu Standard and Poor s (S&P) un yerel para cinsinden Türkiye nin kredi not artış kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı

Kırılgan Beşlide Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) Hipotezinin Test Edilmesi The Test of Purchasing Power Parity Hypothesis for Fragile Five

Kırılgan Beşlide Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) Hipotezinin Test Edilmesi The Test of Purchasing Power Parity Hypothesis for Fragile Five Journal of Yasar Universiy, 205 0(37) 638-6477 Kırılgan Beşlide Saın Alma Gücü Pariesi (SAGP) ipoezinin Tes Edilmesi The Tes of Purchasing Power Pariy ypohesis for Fragile Five İsmail ÇEVİŞ, Pamukkale

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

OPTIMAL PARA POLITIKASI ÇERÇEVESINDE TAYLOR TIPI FAIZ ORANI REAKSIYON FONKSIYONUN TAHMINI: TÜRKIYE ÖRNEĞI

OPTIMAL PARA POLITIKASI ÇERÇEVESINDE TAYLOR TIPI FAIZ ORANI REAKSIYON FONKSIYONUN TAHMINI: TÜRKIYE ÖRNEĞI Öze Bilgi Ekonomisi ve Yöneimi Dergisi / 2014 Cil: IX Sayı: I OPTIMAL PARA POLITIKASI ÇERÇEVESINDE TAYLOR TIPI FAIZ ORANI REAKSIYON FONKSIYONUN TAHMINI: TÜRKIYE ÖRNEĞI Ferha PEHLİVANOĞLU * Bu çalışmada

Detaylı

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER 4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik:

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Ahu Soylu, Mein Türkay* Koç Üniversiesi Endüsri Mühendisliği Bölümü Sarıyer, İsanbul ahusoylu@ku.edu.r,

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

Kamu Borçlanması, Sermaye Stoku ve Tüketim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli

Kamu Borçlanması, Sermaye Stoku ve Tüketim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli Kamu Borçlanması, Sermaye Soku ve Tükeim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli Kamu Borçlanması, Sermaye Soku ve Tükeim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli İler ÜNLÜKAPLAN

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı

Faizlerin hızla indirilmesi cari açığa çözüm olur mu?

Faizlerin hızla indirilmesi cari açığa çözüm olur mu? Türk Ekonomi Bankası Makro Yorum Emin Öztürk (212) 251 21 21 (1671) 8 Mart 2006 emin.ozturk@teb.com.tr Faizlerin hızla indirilmesi cari açığa çözüm olur mu? Geçtiğimiz iki yılda cari işlemler açığının

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

Sanal Dünyada Varolmak: Üniversite ve Internet

Sanal Dünyada Varolmak: Üniversite ve Internet Sanal ünyada arlmak: Üniversie ve Inerne Harald Schmidbauer İsanbul Bilgi Üniversiesi İşleme Bölümü harald@bilgi.edu.r Can Burak Çilingir İsanbul Bilgi Üniversiesi Bilgisayar Bilimleri Bölümü cbcilingir@bilgi.edu.r

Detaylı

Enflasyon Hedeflemesi, Büyüme ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Enflasyon Hedeflemesi, Büyüme ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Bankacılar Dergisi, Sayı 68, 2009 Enflasyon Hedeflemesi, Büyüme ve Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Doç. Dr. Haydar Akyazı * - Ayku Ekinci ** Bu çalışma, enflasyon hedeflemesi (EH) döneminde ilk defa ciddi

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ 1 İçerik Finansal Yönetim, Amaç ve İşlevleri Piyasalar, Yatırımlar ve Finansal Yönetim Arasındaki İlişkiler İşletmelerde Vekalet Sorunu (Asil

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 28 Aralık 2015, Sayı: 41. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 28 Aralık 2015, Sayı: 41. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 41 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

Merkez Bankacılığı 23.11.2015

Merkez Bankacılığı 23.11.2015 Merkez Bankacılığı Ekonomi Politikasının Amaçları İstikrarlı ve hızlı ekonomik büyüme Kaynakların tam istihdamı Ödemeler dengesinde istikrarın sağlanması Fiyat istikrarı Bu hedefleri gerçekleştirmek nelere

Detaylı

İKT 108- Uluslararası İktisat TOBB ETÜ Bahar 2015

İKT 108- Uluslararası İktisat TOBB ETÜ Bahar 2015 Yrd. Doç. Dr. Ünay Tamgaç Tezcan İKT 108- Uluslararası İktisat TOBB ETÜ Bahar 2015 İletişim Bilgileri: e-posta : utamgac@etu.edu.tr Web sitesi : http://unay.weebly.com/ikt-108.html Ofis No : 279 Ofis Saatleri???

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

PARA POLİTİKASINI ANLAMAK

PARA POLİTİKASINI ANLAMAK PARA POLİTİKASINI ANLAMAK Hakan Kara BETAM Paneli 26 Aralık 2012 İstanbul Yeni Para Politikası Stratejisi TCMB 2010 Yılının sonlarından itibaren yeni bir politika stratejisi uygulamaya başlamıştır. Enflasyon

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

2006 MAYIS ÇALKANTISI 2003 VE 2004 TEKİ ÇALKANTILARDAN NASIL FARKLI?

2006 MAYIS ÇALKANTISI 2003 VE 2004 TEKİ ÇALKANTILARDAN NASIL FARKLI? 26 MAYIS ÇALKANTISI 23 VE 24 TEKİ ÇALKANTILARDAN NASIL FARKLI? 26 MAYIS ÇALKANTISI 23 VE 24 TEKİ ÇALKANTILARDAN NASIL FARKLI? CNBC-e Enflasyon Anketleri Ne Söylüyor? Giriş Güven Sak Türkiye Ekonomi Politikaları

Detaylı

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Finansal İsikrarın Bankacılık Siseminin Borç Verme Poliikaları Üzerindeki Ekisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Öze Ekrem ERDEM * M. Faih İLGÜN ** Cüney DUMRUL *** 2008 yılında

Detaylı

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015 Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü 21 Ocak 2015 Sunum Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Aydın ın değerlendirmesi Küresel ekonomi Türkiye ekonomisi Bankacılık sektörü 2 Değerlendirme

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

Sanal Dünyada Varolmak: Üniversite ve Internet

Sanal Dünyada Varolmak: Üniversite ve Internet Sanal ünyada arlmak: Üniversie ve Inerne Harald Schmidbauer*, Mehme Gençer**, Can Burak Çilingir**,. Sinan Tunalığlu** * İsanbul Bilgi Üniversiesi İşleme Bölümü harald@bilgi.edu.r ** İsanbul Bilgi Üniversiesi

Detaylı

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey SESSION C: Çalışma Ekonomisi 67 Büyüme ve İsihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği Yusuf Muraoğlu (Hii Universiy, Turkey) The Relaionship beween Growh and Employmen: The Case of Turkey Absrac One of he

Detaylı

Orta, Doğu ve Güneydoğu Avrupa: Küresel Likidite Dalgası Çekilirken Toparlanmayı Korumak

Orta, Doğu ve Güneydoğu Avrupa: Küresel Likidite Dalgası Çekilirken Toparlanmayı Korumak Orta, Doğu ve Güneydoğu Avrupa: Küresel Likidite Dalgası Çekilirken Toparlanmayı Korumak Yazan By Reza Moghadam, Aasim M. Husain ve Anna Ilyina 29 Nisan 214 Avro bölgesindeki toparlanmanın akabinde Orta,

Detaylı

MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER

MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER Bu ünite tamamlandığında; o Ekonomik karar birimlerini ve faaliyetlerini ortaya koyabileceğiz o Ekonomik faaliyetlerin bileşenlerini sıralayabileceğiz

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

Araşırma Makaleleri REEL DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİ İ TİCARET PERFORMA SI A ETKİSİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Erşan SEVER ÖZET Bu çalışmada reel döviz kuru belirsizliğinin Türkiye nin icare performansına ekisi araşırılmışır.

Detaylı

DERS İÇERİĞİ. Para-Banka Teori ve Politikası. Zorunlu DERS HEDEFİ

DERS İÇERİĞİ. Para-Banka Teori ve Politikası. Zorunlu DERS HEDEFİ DERS İÇERİĞİ Ders Adı Ders Türü Para-Banka Teori ve Politikası Zorunlu DERS HEDEFİ Para-Banka Teori ve Politikası dersini alan öğrenciler aşağıdaki becerileri kazanacaktır: Paranın tanımı, fonksiyonları

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜYÜME BEKLENTİLERİ

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜYÜME BEKLENTİLERİ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜYÜME BEKLENTİLERİ HAZIRLAYAN 26.1.215 Yrd. Doç. Dr. Emine TAHSİN RAPOR Türkiye ekonomisinde büyüme beklentileri Türkiye ekonomisinde 21 krizinin ardından gerçekleşen büyüme patikası

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month,

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month, Makro Veri Ödemeler Dengesi: Cari açık yeni rekorda İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr Cari denge Aralık ta 7,5 milyar $ rekor açık verirken, rakam, piyasa

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 5

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 5 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 5 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 7. HAFTA GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE YÖNELİK ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ 4.7. Yabancı Direkt Yatırımların Gelişiminde ve Sağlıklı

Detaylı

Ekonometri. Eylül 2012. Sınavın toplam süresi 150 dakikadır.

Ekonometri. Eylül 2012. Sınavın toplam süresi 150 dakikadır. TCMB Araşırmacı Yazılı Meslek Sınavı Ekonomeri Eylül 202 Sınavın oplam süresi 50 dakikadır.. [Toplam 2 puan] Bir araşırmacı, günlük ABD doları/türk lirasının zaman içerisindeki değişimini modellemek amacıyla,

Detaylı

Faiz Oranı Kanalının 2001 2008 Döneminde Türkiye de Etkinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluation of Interest Rate Channel in Turkey 2001 2008

Faiz Oranı Kanalının 2001 2008 Döneminde Türkiye de Etkinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluation of Interest Rate Channel in Turkey 2001 2008 Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Faiz Oranı Kanalının 200 2008 Döneminde Türkiye de Ekinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluaion of Ineres Rae Channel

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

TAYLOR KURALI: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

TAYLOR KURALI: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME TAYLOR KURALI: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Yrd. Doç. Dr. Nejla Adanur Aklan Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 Bu sayıda; Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından yayımlanan Dünya Ekonomik Görünümü Raporu tahminleri değerlendirilmiştir. i Küresel

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

TAŞINMAZ YATIRIMLARININ FİNANSMANI

TAŞINMAZ YATIRIMLARININ FİNANSMANI Taşınmaz Yatırımlarının Finansmanı Taşınmaz Değerleme ve Geliştirme Tezsiz Yüksek Lisans Programı TAŞINMAZ YATIRIMLARININ FİNANSMANI 1 Taşınmaz Yatırımlarının Finansmanı İçindekiler 1.1. DERSİN AMACI...

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER İÇİNDEKİLER 1.GİRİŞ 2. TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU Asıl Tehlike Cari Açığın Finansmanı 3. ENERJİDE DIŞA BAĞIMLIK SORUNU ve CARİ AÇIK İLİŞKİSİ 4.TÜRKİYE İÇİN CARİ AÇIK SÜRDÜRÜLEBİLİR Mİ? 5.SONUÇ ve ÖNERİLER

Detaylı

Türkiye 2012 yılını yüzde 2.2 oranında reel büyüme ile

Türkiye 2012 yılını yüzde 2.2 oranında reel büyüme ile Büyüme Balonu Sönerken 1 Türkiye 2012 yılını yüzde 2.2 oranında reel büyüme ile tamamladı. Yılın son çeyreğindeki büyüme hızı sadece yüzde 1.4 olarak gerçekleşti. 2012 nin bir yavaşlama ve durgunluk yılı

Detaylı