Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi"

Transkript

1 Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Asuman OKTAYER * Öze Geleneksel yaklaşıma göre enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgudur. Bununla birlike yapılan araşırmaların çok bir kısmı, fiya isikrarının sağlanmasında para poliikasının ek başına yeerli olmadığını ve uygun maliye poliikaları ile bir arada yürüülmesi gerekiğini ileri sürmekedir. Geleneksel yaklaşımın ersine fiya düzeyinin mali eorisi (FTPL), maliye poliikalarının, özellikle de büçe açıklarının, enflasyonun belirleyicileri olduğunu iddia emekedir. Bu çalışmada Türkiye de döneminde büçe açıkları, para arzı arışı ve enflasyon arasındaki ilişki, eşbüünleşme eknikleri kullanılarak araşırılmakadır. Elde edilen bulgular Türkiye de olası bir FTPL yaklaşımını uzun dönemde desekler nielike olabilir. Anahar Kelimeler: Büçe Açıkları, Para Arzı Arışı, Enflasyon, FTPL, Türkiye Budge Deficis, Moneary Growh and Inflaion Relaionship in Turkey Absrac According o convenional approach, inflaion is purely and enirely a moneary phenomenon. The grea majoriy of researches, however, asser ha moneary policy is no sufficien for price sabiliy by iself and need o be suppored by compaible fiscal policies. Conrary o he radiional approach, fiscal heory of price levels claims ha fiscal policy especially budge deficis are he deerminans of inflaion. This paper invesigaes he long-run relaionships beween budge deficis, moneary growh and inflaion in Turkey for he period by using coinegraion echniques. The findings of he evidence may indicae a possible fiscal heory of price levels in Turkey in he long run. Key Words: Budge Deficis, Moneary Growh, Inflaion, FTPL, Turkey JEL Classificaion Codes: E31, E42, E63 * Öğr.Gör.Dr., Yıldız Teknik Üniversiesi, İİBF, İkisa Bölümü, Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran

2 Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Giriş Büçe açıkları, para arzı arışı ve fiya düzeyi ilişkisi, özellikle yüksek enflasyon oranlarının deneyimlendiği gelişmeke olan ülkelere ilişkin en önemli inceleme konularından biri olarak karşımıza çıkmakadır. Fiya düzeyinin belirlenmesinde geleneksel makro ekonomik eorilere bakıldığında, para poliikalarının ersine, maliye poliikalarına önem verilmediği görülmekedir. Bunun bir nedeni, emeli mikar eorisine dayanan bu modellerin, enflasyonun sadece parasal bir olgu olduğunu kabul emeleridir. Diğer yandan geleneksel modellerde Ricardocu Denklik Teoremi bağlamında, bireylerin rasyonel beklenilere sahip olduğu varsayılır ve bu varsayımın bir sonucu maliye poliikasının oplam alep ve dolayısıyla fiyalar üzerinde herhangi bir ekisi olmayacağıdır. Ricardocu denklik eoremi, kamu harcamalarının finansmanında borçlanmanın, vergilemeden farksız sonuçlar doğuracağını ileri sürer. Bu görüşün emelinde rasyonel birey varsayımı vardır. Rasyonel birey, devle büçesinde meydana gelen bugünkü değişikliklerin gelecekeki sonuçlarını doğru biçimde algılayacak, devlein bugün borçlanması durumunda, büçe açıklarının gelecek dönemde vergi arışları ile finanse edileceğini görecekir. Parasal görüşeki rasyonel birey varsayımı nedeniyle serve ekisi oraya çıkmayacağından, maliye poliikalarının ercih edilmesi durumunda ekonomide alep arışı gerçekleşmeyecekir (Barro, 1974). Fiya isikrarının sağlanmasına ilişkin lieraürde, büçe açıkları ve fiya düzeyi arasındaki ilişkiyi açıklayan çeşili eoriler mevcuur. Sözü edilen eorilerden biri olan sandar parasalcı yaklaşım büçe açıklarının, parasallaşma, bir diğer ifadeyle senyoraj geliri elde eme yoluyla finanse edilmesinin, fiyalar genel düzeyinde arışa/enflasyona neden olacağını ileri sürer. Bu doğruluda büçe açıkları yalnızca parasallaşığı ölçüde enflasyonisir. Merkez bankasının göreli para arzını arırması durumunda fiya arışları meydana gelecekir. Friedman (1968) a göre para poliikası reel çıkı düzeyini, işsizliği ve kıymeli kağıların reel geirilerini sürekli olarak ekileyemez, ancak bununla birlike, merkez bankası, özellikle uzun dönemde enflasyon haddi üzerinde hemen hemen am konrole sahipir. Fiya arışları yaşanmasının en önemli sebebi olarak görülen para poliikası uygulamaları, özellikle 1980 li yıllardan iibaren sorgulanmaya ve bu çerçevede Sargen ve Wallace in 1981 yılında yayınladıkları makale arışılmaya başlanmışır. Sargen ve Wallace (1981), para ve maliye poliikaları arasındaki ilişkinin fiya isikrarı açısından aşıdığı önemi oraya koydukları çalışmalarında, sandar parasalcı görüşün ileri sürdüğü savın yanılıcı olabileceğini belirmekedir. Çünkü sandar parasalcı görüş, hükümelerin dönemler arası büçeleri arafından sınırlandırılacakları gerçeğini göz ardı emekedir. Sıkı para poliikası, sürdürülemez borç finansman sürecine ve böylece uzun dönemde daha yüksek enflasyona neden olabilir. Bu çerçevede enflasyon, mali güdümlü parasal bir olgudur. Para arzındaki arış, büçe kısıını yerine geirmek için dışsal olarak verilen büçe açığını finanse eme ihiyacı arafından içsel olarak belirlenir. Sargen ve Wallace (1981), parasal bir ekonomide bazı koşullarda merkez bankasının enflasyon üzerindeki konrolünün çok sınırlı olduğunu ileri sürerler. Israrcı büçe açıkları söz konusu olduğunda, bu açıkların iç borçlanma yoluyla finansmanı uzun dönemde parasal finansmandan daha enflasyonis sonuçlar yaraabilecekir. Bugün uygulanan sıkı para poliikası, cari dönemde enflasyonu düşürebilecek ancak geleceke daha yüksek enflasyon oranlarına yol açabilecekir. 432 Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran 2010

3 Zira, sürekli büçe açıklarının devam eiği bir ekonomide para poliikası bu açıkların baskısı alındadır. Borçlanma ıkandığında veya ıkanma ihimali olduğunda para poliikası çöker ve hem parasal genişleme hem de enflasyon palama nokasına gelir. Çünkü büçe açıkları borçlanmak veya para basmak sureiyle finanse edilecekir. Enflasyonun nedenlerini araşıran eorilerden bir diğeri, Woodford (1994, 1995, 1996), Sims (1994, 1998), Canzoneri vd. (2001) arafından oraya aılan Fiya Düzeyinin Mali Teorisi (The Fiscal Theory of he Price Level Deerminaion, FTPL) yaklaşımıdır. Bu yaklaşımın emelinde, kamu sekörünün bugünkü değer büçe kısıını denge koşulu olarak alması yamaka, ısrarcı büçe açıkları ve finansman yönemleri, zamanlar arası büçe kısıı yardımıyla incelenmekedir. Bu kısı denge koşulu olarak alındığı durumda, hüküme arafından basılan borçlanma senelerinin reel değeri, cari ve gelecekeki birincil fazlanın beklenen bugünkü değerine eşi olmalıdır. Bu eşilik maliye poliikası arafından sağlanmazsa, fiya düzeyi bunu yapacakır. Diğer bir ifadeyle fiya düzeyi, cari kamu yükümlülüklerinin reel değerini, cari ve gelecekeki fazlaların bugünkü değerine eşileyecekir. Ekonomilerin Ricardocu yaklaşıma sahip olmasının oldukça az görülen bir durum olduğunu ifade eden Woodford (1995), çoğu ülke ekonomisinde genellikle Ricardocu olmayan yaklaşımın geçerli olduğunu iddia eder. Maliye poliikası Ricardocu olmadığında, birincil fazla, bugünkü değer büçe kısıını sağlayacak şekilde uyarlanmaz. Fiya düzeyi bugünkü değer büçe kısıı arafından belirlenir. Bu durumda mali gelişmeler, denge fiya düzeyini yükselecekir, çünkü serve ekisi kanalıyla bireyler ükeimlerini arırmışlardır. Fiyalar, arz ile alep arasındaki denge yeniden sağlanıncaya kadar aracakır. Woodford (1996), kamu büçesindeki değişimlerin, makro ekonomik isikrarsızlığın en önemli kaynağı olabileceğini ve ayrıca merkez bankasının, kamu borcunu dikkae almadan para poliikası uygulaması durumunda isikrarsızlığı önleyemeyeceğini ileri sürmekedir. Hoş Olmayan Monearis Arimeik yaklaşımında, birincil açığın enflasyona yol açma nedeni, merkez bankasının, sonunda bu açığı moneize emeye zorlanması olarak ifade edilmekedir. FTPL ile oraya konulan analizde ise birincil açığın enflasyonis ekisi, merkez bankasının bu açığı moneize emesinden değil, maliye poliikasının serve ekisi kanalı ile özel kesimin harcamalarını ekilemesinden kaynaklanmakadır. Dolayısıyla fiyalar genel seviyesinde isikrarın sağlanabilmesi için merkez bankasının bağımsız olması da yeerli değildir. Ekin bir ekonomi poliikası uygulaması için yapılması gereken, para ve maliye poliikalarının birbiriyle uyumlu bir biçimde yürüülmesidir. Bu çalışmada, lieraürde sıkça arışılan yukarıdaki görüşler doğrulusunda, ilk olarak, 1980 sonrası dönemde Türkiye ekonomisindeki gelişmeler ele alınacakır. Yine bu dönemde Türkiye de fiyalar genel düzeyinde isikrar sağlamaya yönelik uygulanan para ve maliye poliikalarına yer verilecekir. Ardından, Türkiye de döneminde fiya seviyesinin, büçe açığı ve para arzı ile ilişkisi ekonomerik yönemler kullanılarak es edilecekir. Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran

4 Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi den Günümüze Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler 1980 sonrası dönem, Türkiye ekonomisinde önemli bir yön değişikliğinin gerçekleşiği dönemdir. Bu arihen iibaren liberalleşme ve dışa açıklık, ikisadi alanda yeni sraeji anlayışının emelini oluşurmuşur. Türkiye de 1980 lerden iibaren egemen olan dışa açılma ve liberalleşme çabaları gerek ülke ekonomisinin kendi yapısal dinamiklerinin gerekse dünya ekonomisinde meydana gelen gelişmelerin bileşiminin sonucudur. Bu dönemde, Türk lirasının aşırı değerlenmesi, dış icare poliikalarındaki korumacı yapı, iç piyasada gerekli önlemleri almadan, ihala yapabilmek için benimsenen kısa vadeli dış borçlanma sraejileri ve perol krizinin ekisiyle, ödemeler dengesi alanında ciddi sorunlar oraya çıkmışır. Yığılan kısa vadeli borçlar 1977 yılı sonunda ödenemez duruma geldiğinde, 1978 yılında ekonomik krizle karşı karşıya kalınmış ve neicede IMF önerileri ile çözüm arayışına gidilmişir (Kazgan, 2005:173). Alınan önlemlerin yeersiz kalması, ekonomik anlamda yeni bir dönemi başlaan 24 Ocak kararlarının emelini oluşurmuşur. 24 Ocak 1980 arihinde yürürlüğe konulan ekonomik isikrar programı ile ihalaın serbesleşirilmesi, Türk lirasının devalüe edilmesi, esnek döviz kuru rejiminin benimsenmesi, yabancı sermaye ve ihracaın eşvik edilmesi, fiya konrollerinin kaldırılması, KİT ürünlerine zam yapılması ve ekonomide sıkı maliye poliikası uygulaması öngörülmüşür. Programın ilk üç yılına ilişkin uygulama sonuçları kısa vadeli hedeflerin büyük ölçüde gerçekleşirildiğini gösermekedir. Özellikle, döneminde büyüme oranında başarı elde edilememekle birlike, uluslararası piyasalardan sağlanan krediler sayesinde acil dış finansman sorunları aşılmış, döviz darboğazlarından çıkılmış, ödemeler bilançosu açıkları küçülülmüş ve enflasyon gerileme sürecine girmişir (Şahin, 2006: ). Bu dönemde maliye poliikaları alanındaki gelişmelere bakığımızda, mali alanda da kayda değer bir disiplin sağlandığı görülmekedir. Taban fiyaları ve desekleme alımlarının kapsamı daralılmış, kamu harcamaları kısılmış, büçe dengesi ve parasal gösergeler hassasiyele akip edilmişir. Özellikle enflasyon baskısının kırılmasında mali alanda alınan bu edbirlerin payı oldukça büyükür. Ancak 1980 kararları ile birlike uygulamaya başlanan ve enflasyonis direnci kırmada büyük rol oynayan daralıcı maliye poliikalarının, 1983 yılından sonra giderek erk edildiği görülmekedir. IMF ile yapılan sand-by anlaşmasının 1986 yılında sona ermesi ikidara daha gevşek poliikalar uygulama olanağı sağlamışır li yılların oralarından iibaren sıkı maliye poliikalarından vazgeçilmesi ve özellikle kamu yaırımlarının arırılması, enflasyon üzerinde olumsuz ekilere neden olmuşur. Bu dönemde, serbes piyasa ekonomisinin bir gereği olarak kaynak dağılımında piyasa fiyaı belirleyici olmuşur. Dolayısıyla, ihracaa dayalı büyüme sraejisine bağlı olarak, mal ve hizme ihracaını arırabilmek için, TL nin değerinin düşük uularak ihraca fiyaı deseklenmeye çalışılmışır (Yeldan, 2003:48-49). Bu çabalar neicesinde, döneminde yıllık oralama büyüme hızı %6,5 düzeyinde gerçekleşmiş ancak bu performansa bağlı olarak enflasyon oranı da arma eğilimine girmişir. Gerek büyüme hızındaki arışa paralel olarak gerekse sıkı maliye poliikalarından vazgeçilmesi neicesinde, 1980 yılında %115,6 düzeyinde olan enflasyon oranı, 1982 yılında %21,9 gibi bir seviyeye düşüş göserse de 1988 yılında yeniden %73,7 seviyesine yükselmişir. 434 Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran 2010

5 dönemi, Türkiye ekonomisinde finansal liberalizasyonun ivme kazandığı dönemdir sonlarında bozulan makroekonomik dinamikler, 1989 yılında sermaye harekelerinin serbesleşirilmesi ile yeniden canlandırılmaya çalışılmışır (Yeldan, 2003:60). Ancak gerekli alyapı sağlanmadan gerçekleşirilen bu serbesleşirme harekeleri, ekonomiyi spekülaif para harekelerine açık hale geirmişir. Bu dönemde spekülaif sermaye girişi ile yerli para aşırı değerlenmiş, faiz oranları yükselmiş ve aran ihalaa bağlı olarak iç alep yükselmişir (Yenürk, 2005:62-65). Uyarılan kısa vadeli spekülaif yabancı sermaye akımları, bir yandan ekonominin dış açıklarını finanse ederken, diğer yandan da ükeim ve ihala hacmini genişlemişir. Bir diğer ifade ile, Türk lirasının aşırı değerlenmesi sonucu oluşan cari işlemler açıkları, yüksek faiz nedeniyle gelen kısa vadeli sermaye girişleri ile finanse edilmişir (Kazgan, 2006:149) yılında Körfez krizinin oraya çıkması ve 1991 yılındaki erken seçimler para poliikasında gevşemeye yol açmışır. Yine bu dönemde desekleme alımlarında ürün yelpazesinin genişleilmesi ve kamu kesimi işçi ücrelerinde yapılan arışlar ekonomik dengelerin köüleşmesine büyük kakı sağlamışır. Türkiye 1993 yılına kadar döviz kuru ile faiz arasında dengeye dayalı poliikaları başarıyla uygulamış ve bunun sonucunda uluslararası para piyasalarından sağlanan kaynaklarla büçe açıklarını finanse edebilmişir. Ancak 1989 yılından iibaren uygulanan, yüksek faiz ve aşırı değerli kur oramında, kısa vadeli sermaye girişine dayanan finansman poliikası 1993 yılında sınıra dayanmış, döviz kurunda ve mali piyasalarda oraya çıkan belirsizlik ekonomiyi yeni bir krizin eşiğine geirmişir. Türkiye ekonomisi, 1994 yılına gelindiğinde arihindeki en büyük cari açık ve kamu açığı ile karşı karşıya kalmışır (Ülgen, 2005:84). Bu dönemde oraya çıkan yüksek cari açık ikisadi birimlerde devalüasyon beklenisini arırmış bu durum ekonomide döviz alebini daha da yükselmişir. Dönemin en önemli özelliği, bir yandan döviz kurunun armasını önlemek diğer yandan ise kamu açığını gidermek amacıyla yoğun bir biçimde iç borçlanmaya gidilmesi olmuşur. Devle, döviz alebini kısmak ve kısa vadeli devle borçlarını ödeyebilmek için Mayıs 1994 e %400 lere varan faizle borç kağılarını piyasaya sürmüşür (Kepenek ve Yenürk, 2001: ) yılında makroekonomik dengelerde oraya çıkan bozulma 5 Nisan kararları ile aşılmaya çalışılmışır. Söz konusu kararlar çerçevesinde alınan edbirlerle, enflasyonu düşürerek ekonominin hızla isikrara kavuşurulması ve isikrarı sürekli kılacak yapısal reformların gerçekleşirilmesi hedeflenmişir. Geirilen önlemler neicesinde 1994 ve 1995 yıllarında bazı olumlu gelişmeler sağlanmışır. Bu dönemde, devalüasyon nedeniyle ihracaın ihalaı karşılama oranında düzelme yaşanmış, cari harcamaların düşürülmesi nedeniyle kamu açıklarında azalma gerçekleşmiş ve yine kısa vadeli sermaye girişi de düşüş eğilimine girmişir (Yenürk, 2005:67). Ancak 1994 yılında yürürlüğe konulan isikrar programının kalıcı bir başarısı olamamış ve ulusal ekonomi, 1998 Asya ve Rusya krizlerinden de olumsuz ekilenerek yeni bir daralma sürecine girmişir (Yeldan, 2003:159) yılı sonrasında yur içi alepeki daralma, Rusya kaynaklı ihraca alebinin azalması, aran güvensizlik oramı nedeniyle sıcak paranın girişinin düşmesi ve siyasal belirsizlikler ülkeyi yeni bir kriz oramına sokmuşur yılı sonrasında yapay edbirlerle basırılan makroekonomik dengesizlikler yeniden belirmiş ve 1999 yılı sonunda, yaşanan dışsal şokların ve 1990 lar boyunca sürdürülen poliikaların Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran

6 Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi ekisiyle ülke ekonomisinde opyekun reform ihiyacı kaçınılmaz olmuşur (Yenürk, 2005:68, Yeldan, 2003:160). Aralık 1999 arihinde, IMF ile sand-by anlaşması düzenlenerek yeni bir çıkış yolu oluşurulmaya çalışılmışır. Üç yıllık zaman süresini kapsayan Enflasyonu Düşürme Programı ile ekonomide enflasyonla mücadele hedefi ön plana çıkarılmışır. Bu çerçevede enflasyonu düşürme odaklı maliye poliikasının yanı sıra, para ve kur poliikasına ilişkin edbirler de öngörülmüş, yapısal reformların önemi vurgulanmışır. Döviz kuru çıpasına dayalı enflasyonu düşürme programında, enflasyon oranının 2000 yılı sonunda %25, 2001 yılı sonunda %12 ve 2002 yılı sonunda %7 ye indirilmesi hedeflenmiş, bunun yanı sıra reel faiz oranlarının makul düzeylere çekilmesi, ekonomik büyüme poansiyelinin arırılması, ülke kaynaklarının daha ekin ve daha adil dağılımının sağlanması emel amaçlar olarak ifade edilmişir. Program 2000 yılı Kasım ayına kadar başarı ile uygulanmışır. Bu dönemde iç alep armış, üreim canlanmış, kamu maliyesi alanında hükümein program hedeflerine ciddiyele uyması ve mali disiplini sağlaması sonucunda kamu sekörünün faiz dışı fazla hedefi aşılmışır (Yay, Yay ve Yılmaz, 2001:44-45). Tüm bu olumlu gelişmelerin yanı sıra Program nihai hedeflerine ulaşamamışır yılında TÜFE %67 den %38 e düşmekle beraber, yine de hedefin üzerinde gerçekleşmişir. Neicede, hedef enflasyona göre ayarlanan döviz kuru oranı TL yi aşırı değerli hale geirmiş, bunun sonucunda ihraca olumsuz ekilenmişir. Cari işlemler açığındaki hızlı yükseliş devalüasyon beklenilerini de beraberinde geirmişir. Makro ekonomik alandaki bu dengesizliklere ilaveen, bankacılık seköründe yaşanan olumsuz gelişmeler, finansal kesime, kamuya ve programa duyulan güveni zayıflamış ve neicede üm bu gelişmeler ülke ekonomisini Kasım 2000 ve Şuba 2001 de yaşanacak olan iki yeni krizin eşiğine sürüklemişir lerin başında yaşanan iki büyük krizin ardından, 2002 yılında Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı olarak adlandırılan yeni bir program ile para, kur ve maliye poliikaları yeni bir çerçeveye ourulmuşur. Bankacılık sekörüne yönelik olarak gerçekleşirilecek ciddi bir yeniden yapılandırma, konrollü kur yerine serbes kur rejimi, başlangıça örük ancak 2006 yılından iibaren açık enflasyon hedeflemesi uygulaması, disiplinli maliye poliikası ve zamana yayılı olarak gerçekleşirilecek yapısal reformlar programın emel aşlarını oluşurmuşur yılında dünya ekonomisinde baş göseren daralmaya kadarki süreçe ekonomik gelişmelere bakıldığında, programın büyük ölçüde başarılı olduğu görülmekedir yılında enflasyon oranı yıllar sonra ilk defa %10 un alına gerileyerek ek haneli seviyeye inmişir. Enflasyondaki düşüş, programın ilk üç yılındaki kadar yüksek olmasa da, 2004 yılı sonrasında da devam emişir. Para poliikasının ihiyalı duruşu, kamu gelirleri ve harcamalar bakımından sağlanan büçe disiplininin sürmesi ve gerçekleşen enflasyonun hedefle uyumlu olması sonucunda, enflasyon bekleyişleri olumlu seyrini devam eirmişir (TCMB, 2006). Görüldüğü gibi 1980 yılında başlaılan serbesleşme ve dışa açılma harekeinin ardından ulusal ekonomi gerek kendi dinamiklerinden kaynaklanan gerekse yur dışı odaklı nedenlerle kriz dalgaları yaşamış ve uygulanan çeşili isikrar programları ile çıkış yolları aranmışır. Makro ekonomik ve yapısal nielikli sorunlar, spekülaif sermaye girişleri ve liberalleşmenin yaraığı sorunlar, bankacılık ve finans kesimine ilişkin sorunlar, sabi kura dayalı isikrar programlarının geirdiği ve dışsal ekenlerle de aran riskler, çok defa hedeflenen ancak kararlılıkla uygulanamayan yapısal 436 Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran 2010

7 reformlar ve poliik isikrarsızlıklar söz konusu krizlerin emelini eşkil emişir (Yay, Yay ve Yılmaz, 2001:51-55). Ancak, 1980 sonrası dönemde özellikle, aran büçe açıkları ve yüksek düzeyde seyreden kronik enflasyon, makro ekonomik dengesizliğin iki emel unsuru olarak karşımıza çıkmakadır Sonrası Dönemde Dünyada ve Türkiye de Para ve Maliye Poliikası Uygulamaları 1980 lerin başlarında dünyada ve Türkiye de yaygın olan kanı, kamu açıklarının, parasal genişleme yolu ile finanse edilmesi durumunda enflasyonun hızla yükseleceği, borçlanma ile finansmanın ise enflasyon üzerinde olumsuz bir eki yaramayacağı şeklinde idi. Söz konusu anlayış Friedman ın enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgudur önermesinin bir uzanısı idi lerin ikinci yarısından iibaren Baı dünyasında enflasyonla mücadelede para programları yoğun bir biçimde uygulanırken, 1980 lerin başlarında, parasal genişleme ile enflasyon arasındaki ilişkinin vurgulandığı kadar güçlü olmadığı görüşü yaygınlık kazanmaya başlamışır. Kanada Merkez Bankası, para arışı-enflasyon ilişkisinin zayıflığını ileri sürerek, para hedeflemesini 1982 yılında bırakan ilk banka olarak karşımıza çıkmaka, bunu 1986 yılında İngilere Merkez Bankası, daha sonra da Yeni Zelanda izlemekedir (Uygur, 2001:9) li yıllarda para ve maliye poliikaları açısından Türkiye nin durumuna bakıldığında, enflasyonun parasal bir olgu olduğu önermesinin dönem boyunca geçerliliğini koruduğu görülmekedir. Para poliikaları açısından konuya bakığımızda, 1986 yılında geirilen düzenlemeler, para poliikaları açısından bir dönüm nokası olarak kabul edilmekedir yılında geirilen yeni sisemle, oplam para ve kredi arzının, oplam rezervlerin konrolü yoluyla yönlendirilebileceği bir para poliikası uygulamasına geçilmişir. Söz konusu yeni para poliikası rejiminin uygulanabilmesi, kamu açıkları finansmanının doğrudan Merkez Bankası kaynaklarından karşılanmasının engellenmesini gerekirmiş, bu doğruluda finansman ihiyacının sağlanabilmesi için kurumsal alanda bir dizi düzenlemeye gidilmişir. Bu çerçevede, ihaleli bono ve ahvil saışına başlanmış, munzam karşılık ve disponibilie uygulamalarında değişiklik yapılmış, Merkez Bankası bünyesinde bankalararası para piyasaları kurulmuş ve açık piyasa işlemleri uygulaması başlaılmışır (Kesriyeli, 1997:31-32) yılında para poliikasında yapılan düzenlemelerin yanı sıra, maliye poliikası açısından da yeni bir döneme girildiği görülmekedir. Bu dönemde, ekonomideki açık finansmanının Merkez Bankası kaynaklarından karşılanmasına ilişkin olarak geirilen kısılama neicesinde, giderek yükselen mali açıklar, özellikle iç borçlanma yolu ile karşılanmaya çalışılmışır. Mali açıkların finansman yönemi olarak özellikle 1990 sonrası dönemde yoğun bir biçimde başvurulan iç borçlanma, başlangıça moneizasyon dışında mucizevi ve enflasyon yaramayacak bir ale gibi görünse de, ekonomik ve poliik belirsizliklerden dolayı giderek kısa vadeli ve daha yüksek faizli borçlanmaya yol açmış ve bu da büçe açıklarını besleyerek enflasyonis sürece büyük kakı sağlamışır (Yay, Yay ve Yılmaz, 2001:51) lı yıllarda, fiya isikrarının sağlanmasında para ve maliye poliikalarının ekinliği arışmalarına FTPL yaklaşımının damgasını vurduğu görülmekedir. Bu yaklaşım çerçevesinde; i- bazı varsayımlar alında, uzun dönem fiya düzeyini ve Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran

8 Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi enflasyonu belirleyen ana unsurun para mikarı değil mali açıklar ve bu açıkların geirdiği kamu borç soku olduğu, ii- bu durumda enflasyonu konrol emek için para poliikasının ve Merkez Bankası bağımsızlığının yeerli olmadığı, haa bazı koşullarda bu durumun sorunları dahi arırabileceği, iii- enflasyonun konrol edilmesinde özellikle faiz poliikasının önemli olduğu, ancak mali dengenin bu bakımdan bir ön koşul nieliğinde olduğu ifade edilmişir lardaki bu arışmalar çerçevesinde, birçok Baı ülkesinde uygulamada olan döviz kuru hedeflemesi erk edilerek enflasyon hedeflemesine geçilmişir (Uygur, 2001:11-12). Baı ülkelerinde mali açıklara ve borçlanmaya yönelik sınırlamalar 1990 lı yıllarda ararken, bu dönem, Türkiye de kamu açıklarının ve borçlanmanın sürale yükseldiği yıllar olmuşur. Mali açıkların finansmanında iç ve dış borçlanmanın sınıra varması neicesinde 1994 krizi kendini gösermiş ancak bu şarlarda bile parasal genişlemenin krizin oluşumunda eken olduğu görüşlerine yer verilmişir yılı sonrasında Hazinenin Merkez Bankası kaynaklarına başvurması ciddi bir biçimde sınırlandırılarak Merkez Bankasının bağımsızlığı ön plana çıkarılmışır. Merkez Bankası Kanunu nda yapılan düzenleme ile Hazineye kullandırılan %15 düzeyindeki kısa vadeli avans kullanım oranı 1996 da %10, 1997 de %6 ve 1998 de %3 düzeyine çekilmişir. Hazinenin Merkez Bankasından kısa vadeli avans yoluyla borçlanma sınırının aşağıya çekilmesi, açıkların finansmanında iç borçlanma mikarını arırıcı bir eki yaramışır yılı, makro ekonomik isikrarsızlıklarla mücadelede para ve maliye poliikaları uygulamaları bakımından adea bir dönüm nokası nieliğindedir. Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı çerçevesinde geirilip bu dönemde uygulamaya konulan ve kararlılıkla uygulanan hedeflerden biri faiz dışı büçe fazlası hedefidir. Kısmi bir mali kural nieliğinde değerlendirilebilecek olan söz konusu hedef, kamu mali disiplininin sağlanmasının en önemli ayaklarından birini eşkil emişir. Aynı dönemde geirilen bir diğer düzenleme de Merkez Bankası Kanunu na ilişkin olarak gerçekleşirilmişir. Merkez Bankasına poliika araçlarını seçme ve uygulama konusunda bağımsızlık anınarak para poliikaları açısından yeni bir açılım sağlanmışır. Söz konusu dönemde para ve maliye poliikalarında eş-anlı olarak gerçekleşirilen bu düzenlemeler, bu iki poliika arasındaki koordinasyona ilişkin 2001 yılına kadar görülmemiş bir iradeyi oraya koymakadır yılı sonrasında yaşanan bu gelişmelerin ardından, Türkiye ekonomisinde, fiya isikrarının sağlanması bakımından para ve maliye poliikalarının ekinliği konusunda yeni bir kilomere aşı daha kaedilmişir yılı Haziran ayında kabul edilen Mali Kural Kanun Tasarısı ile kurala bağlı maliye poliikası uygulaması gündeme gelmişir. Kurala bağlı maliye poliikası, kamu kesiminin gelir, gider, borçlanma ve finansal yükümlülük alına girme ve benzeri konularında ora ve uzun dönemde izleyeceği poliikaların esneklik limilerinin belirli kurallara bağlanması olarak anımlanmakadır. Mali kural uygulaması ile ekonomide güven ve isikrarın güçlendirilmesi, mali disiplin anlayışının kalıcı hale geirilmesi, ekonomi poliikalarına uzun vadeli perspekif geirilerek, mevdua ve kredi vadelerinin uzamasının sağlanması, kamunun uzun vadede finansman ihiyacını neleşirerek özel sekörün daha uzun vadede ve daha düşük maliyele kaynaklara ulaşmasının sağlanması" amaçlanmakadır. 438 Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran 2010

9 İki bileşenden oluşan mali kuralın birinci bileşeni büyüme hızı, ikinci bileşeni ise büçe açıklarına ilişkin oranlar olarak şekillendirilmişir. Öngörülen mali kural çerçevesinde, Gayrisafi Milli Hasılanın %1 i oranında büçe açığına izin verilirken, eşik büyüme oranı %5 olarak belirlenmişir. Kamu maliyesi poliikalarına uzun vadeli öngörülebilirlik geiren ve uzun vadeli kamu mali disiplinin sağlanması bakımından son derece önemli olan mali kural uygulamasının, para poliikaları ile birlike, Türkiye nin makro ekonomik dengeler bakımından kalıcı isikrara kavuşmasında büyük rol oynaması beklenmekedir. 3. Büçe Açıkları ve Fiya Arışları İlişkisinin Eşbüünleşme Analizi ile Sınanması Çalışmamızın bu kısmında Türkiye de büçe açıkları ile fiya arışları arasında herhangi bir ilişki olup olmadığı ekonomerik yönemler kullanılarak araşırılacakır. Büçe açıkları ile fiya arışları arasındaki ilişkinin ele alındığı ampirik lieraür, gelişmiş ve gelişmeke olan birçok ülkeye ilişkin çok sayıda çalışmayı içermekedir. Bu çalışmalarda çeşili ekonomerik yönemler, değişkenler ve gözlem dönemlerine ilişkin veri seleri kullanılarak, belirilen iki olgu arasında farklı sonuçlar elde edilmişir. Türkiye ye ilişkin olarak da bu konuda yapılmış çalışmalar bulunmakadır. Aşağıda büyük ölçüde Türkiye örneğini ele alan çalışmalar kısaca özelenmekedir. Çeinaş (2005) yapığı çalışmada dönemini ele almış ve iki ve çok değişkenli modeller kullanarak Türkiye de enflasyon ve büçe açıkları arasındaki ilişkiyi incelemişir. Çeinaş (2005) ın kullandığı her iki modelin bulgusu da, büçe açıkları ile enflasyon arasında çif yönlü bir nedensellik ilişkisinin olduğuna işare emekedir. Türkiye de enflasyonu azalabilmek için mulaka büçe açıklarının azalılması gerekmekedir. Neyapı (2003) panel veri yönemi kullanarak 54 ade gelişmiş ve az gelişmiş ülkeyi incelediği çalışmasında dönemini ele almışır. Söz konusu çalışmanın emel hipoezi büçe açıklarının, özellikle, merkez bankasının bağımsız olmadığı ve finansal piyasaların yeerince gelişmemiş olduğu ekonomilerde enflasyonis ekiler yaraacağı yönündedir. Koru ve Özmen (2003) en geniş (M2Y) ve en dar (dolaşımdaki para) para anımlarının yer aldığı iki model ele almışlardır. Uyguladıkları ampirik meolar sonucunda elde eikleri bulgu, Türkiye de enflasyonun emelinde büçe açıklarının yaığı yönündedir. Bu açıkların finanse edilme şeklinin değişerek moneizasyonun kaldırılmış olması, büçe açıkları ile enflasyon ilişkisinin varlığını oradan kaldırmamakadır. Telaar (2002) dönemini ele alarak Türkiye de birincil fazla ve oplam kamu yükümlülükleri verilerinden yola çıkarak, büçe açıklarının finansmanında para ve maliye ooriesi davranışları açısından, hangi rejimin geçerli olduğunu oraya koymaya çalışmakadır. Çalışmanın sonunda Telaar (2002), incelenen dönemde maliye poliikası baskın rejimin geçerli olduğunu, dolayısıyla fiya seviyesinin, maliye ooriesinin davranışları doğrulusunda belirlendiği görüşünü oraya koymakadır. Akçay vd. (2001) Türkiye de kamu açıklarını ve bu bağlamda borçların sürdürülebilirliğini arışıkları çalışmalarında dönemini ele almışlardır. Çalışmalarının sonunda Akçay vd. (2001) konsolide büçe açığının enflasyon Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran

10 Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi üzerinde kalıcı bir ekisi olmamakla birlike, kamu kesimi borçlanma gereğinin enflasyon ile eşbüünleşik olduğu ve enflasyon üzerinde kalıcı ekiler yaraığı sonuçlarına ulaşmakadır Yönem Çalışmamızın bu kısmında Türkiye de fiya arışının/enflasyonun büçe açıkları ve para arzı ile arasındaki ilişki ekonomerik yönemler kullanılarak analiz edilecekir. Değişkenlerimizin amamının durağan nielike olmaması nedeniyle ampirik sınama, Johansen eşbüünleşme yönemi kullanılarak gerçekleşirilecekir Birim Kök Tesi Türkiye de enflasyon, büçe açığı ve para arzı arasında uzun dönemli bir ilişki olup olmadığını oraya koyabilmek için çalışmamızda eşbüünleşme yönemi kullanılacakır. Ancak bu yönemin kullanılabilmesi için ilk olarak, kullanılacak olan serilerin durağan olup olmadıkları konrol edilmelidir. Çalışmamızda serilerin durağanlığının sınanması, Genişleilmiş Dickey ve Fuller (ADF) esi kullanılarak yapılacakır. Bir serinin durağan olması, ele alınan dönem içerisinde, serinin sabi oralama ve varyansa sahip olması anlamına gelmekedir. Y p 1 α Y j + ε j= 1 = µ + βy (1) Y, durağan olup olmadığı sınanan değişkeni, ε, haa erimini emsil emekedir. Yukarıdaki denklemde Y değişkeninin oralama erafında durağan olduğu alernaif hipoezine ( H 1 : β < 0) karşın, birim kökünün olduğu emel hipoezi ( H 0 : β = 0) es edilmekedir. Hesaplanan değer kriik değerden büyük ise, β nın sıfıra eşi olduğu birim kök emel hipoezi reddedilemez ve Y değişkeninin durağan olmadığı ifade edilir. Temel hipoezin kabul edilmediği durumda değişkenin durağan olduğu söylenir (Enders, 2004:225) Eşbüünleşme Tesi Durağan olmayan zaman serilerinde sokasik rendi kaldırmanın klasik yönemi, değişkenlerin farkını almakır. Ancak çoğu ekonomerik değişkenin seviyeleri değil, faka doğrusal kombinasyonları durağan, bir diğer deyişle eşbüünleşikir. Bu çalışmada Johansen (1991) ve Johansen ve Juselius (1990) arafından oraya konulan maksimum olabilirliğe sahip çok değişkenli eşbüünleşme yönemi kullanılmışır. Bu yönemin dayandığı vekör ooregresif (VAR) modellerde bir değişken kendisinin ve modelde yer alan diğer değişkenlerin gecikmeli değerleri ile ifade edilmekedir. VAR, büün değişkenlerin bağımlı kabul edildiği, eşanlı bir denklem sisemidir (Gujarai, 1999: 752): p boyulu bir vekör ooregresif model, p X = µ + Φ X ε (2) j= 1 j j + şeklindedir. Yukarıdaki eşilike X, mx1 boyuunda I(1) değişkenler vekörü, µ, mx1 boyuunda sabi erimler vekörü, Φ j (j=1,,p), mxm boyuunda bir paramereler marisi ve ε, bağımsız ve eşi olasılıkla dağıldığı varsayılan, sıfır oralamalı ve eşanlı bağlanılı (comemporaneously correlaed), mx1 boyuunda bir beyaz gürülü vekörüdür. 440 Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran 2010

11 (2) no lu model, vekör haa düzelme modeli şeklinde aşağıdaki gibi yazılabilir: X p Π j X j + j= 1 = µ + ΠX ε (3) (3) no lu eşilike Π j marisleri sisemin kısa vadeli ekilerini yakalar. Π kasayı marisi ise modelin uzun dönemli denge ilişkisi hakkında bilgi içerir. Π marisinin rankına ilişkin oraya çıkabilecek üç sonuçan söz edilebilir (Enders, 2004: 360): 1. rankπ = 0. Bu durumda Π marisinin deerminanı sıfıra eşiir ve değişkenler arasında eşbüünleşme yokur. Bir diğer ifadeyle değişkenlerin hiçbiri diğer değişkenlerin doğrusal kombinasyonu olarak ifade edilemez. Bunun anlamı, bu seriler arasında uzun dönemli bir ilişki bulunmamasıdır < rankπ < m. Bu durumda eşbüünleşik vekörün(lerin), yani değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişkinin varlığından söz edilir. Rank bire eşi ise bir ane eşbüünleşme ilişkisi, eğer birden büyükse çoklu eşbüünleşme ilişkisi vardır. 3. rankπ = m. Tam rank durumunun söz konusu olduğu bu durumda rank, değişken sayısına (m) eşiir ve ooregresif vekör durağandır. Böyle bir durumda sahe regresyon sorunu bulunmaz ve değişkenlerin kendileri kullanılarak model çözülebilir. Johansen (1991) çalışmasında rankπ = r < m iken Π nin rankının, değişkenler, X, arasında kaç eşbüünleşme ilişkisi, r, beliriğini gösermişir. Bu durumda eşbüünleşmenin varlığını belirlemek için Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran Π = α β denklemi ele alınmakadır. α ve β, mxr boyuunda marislerdir. β marisinin saırları (r), X siseminin r ade durağan eşbüünleşik vekörü olduğu şeklinde yorumlanabilir. Johansen ve Juselius (1990) a göre α, isikrarlı uzun dönemli denge durumuna uyarlanma hızı olarak yorumlanabilir. Eşbüünleşen vekörün rankını belirleyebilmek için Johansen (1991), arık veköründen elde edilen iki olabilirlik oranı es isaisiği önermişir. Bu es isaisikleri race isaisiği ve en büyük özdeğer isaisiğidir. Trace isaisiği, en fazla r ade eşbüünleşen vekör vardır şeklindeki Ho hipoezine karşı, en fazla m ade eşbüünleşen vekör vardır şeklindeki alernaif hipoezi es emekedir. Trace isaisiği aşağıdaki şekilde anımlanmakadır (Enders, 2004:352): Q TRACE = T m i= r + 1 λ i, 1 ln( 1 λ ) (4) i Burada X doğrusal kombinasyonunun, kısa dönem dinamiklerini düzeliken sonra X siseminin durağan kısmıyla olan ilişkisinin gücünü ölçer. En büyük özdeğer es isaisiği, en fazla r ade eşbüünleşen vekör vardır şeklindeki Ho hipoezini, en fazla r+1 eşbüünleşen vekör vardır şeklindeki alernaif hipoeze karşı sınamak için kullanılmakadır. En büyük özdeğer es isaisiği şu şekilde anımlanır (Enders, 2004: 353): QÖZDEĞER = T ln( 1 λ r+ 1) (5) Her iki es de r=0 şeklindeki sıfır hipoeziyle başlar. Eğer bu hipoez reddedilemezse, değişkenler arasında eşbüünleşme olmadığı sonucuna ulaşılır. Temel hipoez reddedilirse eşbüünleşen kaç vekör olduğunu belirlemek üzere

12 Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi alernaif hipoezler sıralanmaya devam eder. Hesaplanan es isaisikleri kriik değerden büyük ise hipoezler reddedilerek daha fazla sayıda eşbüünleşme vekörü olup olmadığı araşırılır (Enders, 2004:353,354) Veri Çalışmamızda yukarıdaki meodoloji çerçevesinde, dönemine ilişkin üçer aylık veriler kullanılarak, Türkiye de enflasyon, büçe açığı ve para arzı arasındaki ilişki incelenmeye çalışılmışır. Belirilen değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek üzere iki model kurulmuşur. Birinci modelde kullanılan değişkenler; TEFE (opan eşya fiya endeksinin logariması), M1 (M1para arzının logariması) ve BAC (büçe açığının gayri safi yur içi hasılaya oranı) şeklindedir. İkinci modelde kullanılan değişkenler ise TEFE (opan eşya fiya endeksinin logariması), M2Y (M2Y para arzının logariması) ve BAC (büçe açığının gayri safi yur içi hasılaya oranı) şeklindedir. Verilerin amamı Türkiye Cumhuriye Merkez Bankasının elekronik veri dağıım siseminden (EVDS) elde edilmişir. 3.3.Uygulama Birim Kök Tes Sonuçları Türkiye de enflasyon, büçe açığı ve para arzı arasındaki ilişkiyi incelemede ilk olarak her iki modelde kullanılan değişkenlere ilişkin verilerin durağan olup olmadıklarının belirlenmesi gerekmekedir. Bu amaçla ilgili verilere Genişleilmiş Dickey-Fuller Tesi uygulanmışır. Tablo 1 den izlenebileceği üzere, çalışmamızda ele alınan değişkenlerin seviyelerinde durağan olmadıkları görülmekedir. Bir başka deyişle üm değişkenler birim köke sahipirler. Öe yandan Tablo 2 den görüldüğü gibi birinci dereceden farkları alındığında, değişkenlerin durağan hale geldiği gözlenmekedir. Bu durumda değişkenlerin I(1), bir diğer ifadeyle birinci dereceden durağan oldukları anlaşılmakadır. Tablo 1: Birim Kök Tes Sonuçları (Seviye) Genişleilmiş Dickey Fuller Tesi (ADF) Değişkenler Seviye Seviye Seviye Sabi Terim Sabi Terim ve Trend Sabisiz ve Trendsiz TEFE M1 M2Y BAC (2) (8) (10) (4) (2) (2) (10) (4) (7) (8) (10) (4) Kriik değerler 1% % Tabloda yer alan paranez içindeki değerler, Akaike Bilgi Krierine göre hesaplanan gecikme değerleridir. 442 Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran 2010

13 Tablo 2: Birim Kök Tes Sonuçları (Birinci Fark) Genişleilmiş Dickey Fuller Tesi (ADF) Değişkenler Birinci Fark Birinci Fark Birinci Fark Sabi Terim Sabi Terim ve Trend Sabisiz ve Trendsiz TEFE (1) (1) (6) M (5) (5) (7) M2Y (6) (0) (6) BAC (3) (3) (3) Kriik değerler 1% % Tabloda yer alan paranez içindeki değerler, Akaike Bilgi Krierine göre hesaplanan gecikme değerleridir. Bir sonraki aşama, I(1) olduğu belirlenen değişkenler arasında olası bir eşbüünleşim ilişkisinin sınanmasıdır Johansen Eşbüünleşme Tes Sonuçları Değişkenlerin birinci dereceden durağan oldukları oraya kondukan sonra yapılması gereken, incelenen modellerde değişkenler arasında herhangi bir eşbüünleşim ilişkisinin var olup olmadığını es emekir. Söz konusu sınama önce birinci model için, ardından ise ikinci model için yapılacakır. Her iki modelde bağımlı değişken, TEFE (opan eşya fiyalarının logariması) değişkenidir. Yine her iki modelde mevsimsel ekiyi gösermek için DUM1, DUM2 ve DUM3 merkezi mevsimsel kukla değişkenleri kullanılmışır. M1, BAC ve TEFE değişkenleri arasında eşbüünleşim ilişkisinin var olup olmadığı es edilirken kullanılması gereken gecikme uzunluğu, son ahmin haa krierine ve Akaike, Schwarz ve Hannan-Quinn bilgi krierlerine göre yedi dir. Bu gecikme uzunluğuna göre yapılan race esine ve en büyük özdeğer esine ai sonuçlar Tablo 3 en izlenebilmekedir. Tablo 3 en görüldüğü üzere race ve en büyük özdeğer es isaisiklerine dayanarak yapılan eşbüünleşim analizi sonuçlarına göre, M1, BAC ve TEFE değişkenleri arasında bir eşbüünleşim ilişkisi olmadığını ileri süren Ho hipoezi reddedilmelidir. Bir diğer deyişle M1, BAC ve TEFE değişkenleri arasında uzun dönemli bir ilişki mevcuur. Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran

14 Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Tablo 3: M1- BAC- TEFE Değişkenlerine İlişkin Johansen Eşbüünleşme Tes Sonuçları ( ) M1- BAC-TEFE Trace Tesi En Büyük Özdeğer Tesi Temel Hipoez Alernaif Hipoez İsaisik %5 Kriik Değeri r = 0 r r1 r= r = 0 r = r1 r= %10 kriik değeri Trace Tesi için , En Büyük Özdeğer Tesi için ise dir. M2Y, BAC ve TEFE değişkenleri arasında eşbüünleşim ilişkisinin var olup olmadığı es edilirken kullanılması gereken gecikme uzunluğunun Akaike ve Hannan-Quinn bilgi krierleri sekiz olması gerekiğine işare emekedir. Bu gecikme uzunluğuna göre yapılan race esine ve en büyük özdeğer esine ai sonuçlar Tablo 4 en izlenebilmekedir. Tablo 4 en görüldüğü üzere race ve en büyük özdeğer es isaisiklerine dayanarak yapılan eşbüünleşim analizi sonuçları M2Y, BAC ve TEFE değişkenleri arasında, sınanan ilk modelde olduğu gibi bir eşbüünleşim ilişkisi olmadığını ileri süren Ho hipoezinin reddedilmesi gerekiğini belirmekedir. Diğer bir ifadeyle durağan olmayan M2Y, BAC ve TEFE değişkenleri, uzun dönemde birlike hareke emekedir. Tablo 4: M2Y-BAC-TEFE Değişkenlerine İlişkin Johansen Eşbüünleşme Tes Sonuçları ( ) M2Y BAC - Temel Hipoez Alernaif Hipoez İsaisik %5 Kriik Değeri TEFE Trace Tesi En Büyük Özdeğer Tesi r = 0 r r1 r= r = 0 r = r1 r= %10 kriik değeri Trace Tesi için , En Büyük Özdeğer Tesi için ise dir. Johansen eşbüünleşme esi incelediğimiz her iki model için de anlamlı sonuçlar vermişir. Buna göre ilk modelimizde kullandığımız M1, BAC ve TEFE değişkenleri arasında bulunan uzun dönemli ilişki, ikinci modelimizde yer alan M2Y, BAC ve 444 Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran 2010

15 TEFE değişkenleri için de geçerlidir. Bu doğruluda her iki modelin de uzun dönem denge nokasına sahip olduğu söylenebilir. Elde edilen bu sonuçlar uzun dönemde Türkiye ekonomisinin, fiya düzeyinin mali eorisini desekler nielike olabileceğini ifade edebilir. Bu ise uzun dönemde büçe açıklarının enflasyon üzerinde doğrudan ekili olabileceğinin bir ifadesidir. Sonuç Fiyalar genel seviyesindeki değişikliğin kabul edilebilir bir oranda süreklilik kazanması şeklinde ifade edilen fiya isikrarı, günümüz ekonomilerinin çoğunun emel ekonomik hedeflerinden biridir. Söz konusu isikrarı sağlamada, para ve maliye poliikaları, devlelerin ellerinde bulundurdukları iki emel poliika aracıdır. Lieraürde, geçmişen günümüze, bu poliika araçlarının ekinliğine ilişkin çeşili arışmalar ve farklı görüşler süregelmişir. Parasalcı yaklaşım çerçevesinde, para arzındaki arışın fiyalar genel düzeyi üzerinde doğrudan ekili olduğu ve bağımsız bir merkez bankasının fiya isikrarını sağlamada en önemli unsur olduğu ifade edilirken, maliyeci yaklaşım olarak da adlandırılan FTPL yaklaşımı çerçevesinde, maliye poliikalarının fiyalar genel düzeyi üzerindeki belirleyici rolü üzerinde durulmuşur. Bu yaklaşım çerçevesinde makro anlamda fiya düzeyini belirleyen emel unsurun para mikarı olmadığı, kamunun borç soku ile büçe dengesini ilişkilendiren büçe kısıının bu alanda önemli rol oynadığı ifade edilmişir yılına kadarki dönemde gerek dünyada gerekse ülkemizde parasalcı yaklaşımın ağır basığı görülmekedir. Parasal genişlemeyi önlemeye yönelik para programları, Baı ülkelerinin çoğunda ve Türkiye de benimsenen hakim sraeji olmuşur. Ancak 1980 lerin başlarında parasal genişleme ile enflasyon arasındaki ilişkinin ifade edildiği kadar güçlü olmadığı görüşü yaygınlık kazanmaya başlamışır. Bu inanış çerçevesinde Kanada, İngilere ve Yeni Zelanda başa olmak üzere Baı ülkeleri para hedeflemesini erkemeye başlamışlardır. Türkiye de ise, enflasyonla mücadelede, 2001 yılına kadar para poliikası ağırlıklı edbirler ön planda uulmuş, isikrar programlarına eklenen mali edbirler gereken ciddiyele uygulama alanı bulamamışır dönemi sonrasında ise bu alanda önemli bir dönüşüm yaşanmış ve isikrar programı hedefleri arasında yer alan mali disiplin kararlılıkla uygulanmışır. Para ve maliye poliikalarının ekileşimi sonucunda enflasyon oranı yıllar sonra ilk defa 2004 yılında ek haneli rakamlara indirilebilmişir yılından bu yana gerek fiyalar genel seviyesi gerekse diğer makro ekonomik gösergelerdeki düzelme, para ve maliye poliikaları koordinasyonunun önemini, bir diğer ifade ile FTPL yaklaşımının geçerliliğini oraya koymakadır. Niekim çalışmamızda Türkiye de dönemine ilişkin büçe açığı, parasal genişleme ve enflasyon ilişkisine dair yapığımız ampirik sınama, uzun dönemde Türkiye ekonomisinin, fiya düzeyinin mali eorisini desekler nielike olabileceğini ifade emekedir. Bu ise uzun dönemde büçe açıklarının enflasyon üzerinde doğrudan ekili olabileceğinin bir ifadesidir. Türkiye ekonomisinde son dönemde gündeme gelen mali kural uygulaması, para ve maliye poliikaları koordinasyonu alanında yeni bir aşama olarak değerlendirilmekedir. Kurallara dayalı maliye poliikasının, para poliikası ile birlike, ekonomik isikrarı sağlamada önemli bir rol oynaması ve bu yolla ekonomide uzun vadeli isikrarın güvence alına alınması beklenmekedir. Ancak mali kuralın başarı şarı, belirlenen hedeflere uyulup uyulmadığının bağımsız Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran

16 Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi oorielerce denelenmesine ve bu deneim neicesinde kuraldan aykırılık sapanırsa bunun yapırıma abi olmasına bağlıdır. Kaynakça Akçay, O. C. vd. (2001), Budge Defici, Inflaion and Deb Susainabiliy: Evidence From Turkey ( ), Bogaziçi Universiy Insiue of Social Sciences Working Paper, Barro, R. J. (1974), Are Governmen Bonds Ne Wealh? Journal of Poliical Economy, 82 (6), Canzoneri, M., Cumby, R. ve Diba, B. (2001), Is he Price Level Deermined by he Needs of Fiscal Solvency?" American Economic Review, Vol.91 (5, Dec), Çeinas, H. (2005), Türkiye de Büçe Açıkları Enflasyonun Nedeni midir?, İkisa İşleme ve Finans Dergisi, S. 229, Enders, W. (2004), Applied Economeric Time Series, Canada: John Wiley and Sons Inc. Engle, R. F. ve Granger, C. W. J. (1987), Coinegraion and Error-Correcion: Represenaion, Esimaion and Tesing, Economerica, 55, Friedman, M. (1968), The Role of Moneary Policy, The American Economic Review, 58, Gujarai, D. N. (1999), Temel Ekonomeri, çev. Ümi Şenesen, Gülay G. Şenesen. 3. bs. İsanbul: Lieraür Yayıncılık. Johansen, S. (1991), Esimaion and Hypohesis Tesing of Coinegraion Vecors in Gaussian Vecor Auoregressive Models, Economerica, 59, Johansen, S. ve Juselius, K. (1990), Maximum Likelihood Esimaion and Inference on Coinegraion-Wih Applicaions o he Demand for Money, Oxford Bullein of Economics and Saisics, Vol. 52, Kazgan, G. (2005), Türkiye Ekonomisinde Krizler ( ): Ekonomi Poliika Açısından Bir İrdeleme, İsanbul Bilgi Üniversiesi Yayınları, İsanbul. Kazgan, G. (2006), Tanzima an 21. Yüzyıla Türkiye Ekonomisi, İsanbul Bilgi Üniversiesi Yayınları, İsanbul. Kepenek, Y. ve Nurhan, Y. (2001), Türkiye Ekonomisi, Remzi Kiabevi, İsanbul. Kesriyeli, M. (1997), 1980 li Yıllardan Günümüze Para Poliikası Gelişmeleri, T.C. Merkez Bankası Araşırma Genel Müdürlüğü, Yayın No: 97/4, Ankara. Koru, A. T. ve Özmen, E. (2003), Budge Deficis, Money Growh and Inflaion: The Turkish Evidence, Applied Economics, Vol. 35, No. 5, Neyapı, B. (2003), Budge Deficis and Inflaion: The Roles of Cenral Bank Independence and Financial Marke Developmen, Conemporary Economic Policy, Vol. 21, No. 4, Sargen, T. ve Wallace, N. (1981), Some Unpleasan Monearis Arihmeic, Federal Reserve Bank of Minneapolis Quarerly Review, Fall, Sims, C. A. (1994), A Simple Model for he Sudy of he Deerminaion of he Price Level and he Ineracion of Moneary and Fiscal Policy," Economic Theory, 4, 63, Sims, C. A. (1998), Economeric Implicaions of he Governmen Budge Consrain," Journal of Economerics, 83, Şahin, H. (2006), Türkiye Ekonomisi, Ezgi Kiabevi, Bursa. 446 Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran 2010

17 Telaar, E. (2002), Para ve Maliye Poliikası Dominan Rejimlerde Fiya Belirlenemezlik Problemi ve Merkez Bankası Bagımsızlıgı, Ekonomik Yaklaşım Dergisi, C. 10, S. 35, TCMB (2006), Finansal İsikrar Raporu, Ankara, Haziran Uygur, E. (2001), Enflasyon, Para ve Mali Baskı: İkisa Poliikasında Geri Kalmışlık, İkisa, İşleme ve Finans, Yıl: 16, Sayı. 189, Aralık Ülgen, G. (2005), Türkiye de Piyasa Ekonomisine Geçiş ve Sürdürülebilirliği, Derin Yayınları, İsanbul. Woodford, M. (1994), Moneary Policy and Price-Level Deerminacy in a Cash-in- Advance Economy," Economic Theory 4, Woodford, M. (1995), Price-level Deerminacy Wihou Conrol of a Moneary Aggregae, Carnegie-Rocheser Conference Series on Public Policy 43, Woodford, M. (1996), Conrol of he Public Deb: A Requiremen for Price Sabiliy? NBER Working Paper No. 5684, July. Woodford, M. (2001), Fiscal Requiremens for Price Sabiliy, Journal of Money, Credi, and Banking, 33(3), Augus. Yeldan, E. (2003), Küreselleşme Sürecinde Türkiye Ekonomisi, İleişim Yayınları, İsanbul. Yenürk, N. (2005), Körlerin Yürüyüşü: Türkiye Ekonomisi ve 1990 Sonrası Krizler, İsanbul Bilgi Üniversiesi Yayınları, İsanbul. Yay, Turan, Yay, G. ve Yılmaz, E. (2001), Küreselleşme Sürecinde Finansal Krizler ve Finansal Düzenlemeler, İsanbul Ticare Odası Yayınları, Yayın No: , İsanbul. Maliye Dergisi Sayı 158 Ocak-Haziran

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Araşırma ve Para Poliikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler K. Azim ÖZDEMİR Temmuz 2009 Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası

Detaylı

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

Para Politikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler. K. Azim Özdemir

Para Politikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler. K. Azim Özdemir Cenral Bank Review ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2009 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası

Detaylı

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ Dr. Burcu GÜVENEK Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Dr. Volkan ALPTEKĐN Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F.

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS ANADOLU ÜNİVERS İTES İ S OS YAL BİLİMLER DERGİS İ ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES Cil/Vol. : - S ayı/no: 2 : 33 42 (20) FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * Yrd.

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi Volume 5 Number 2 2014 pp. 47-60 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkiye de Perol Tükeimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Büünleşme Yönemi İle Analiz Edilmesi Reşa Ceylana

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ Leven ERDOĞAN ÖZET. Bu çalışmada verimliliğin devrevi harekei, ekonomik faaliyelerle ilişkisi ve verimliliği nelerin belirlediği açıklanmaya

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Finansal İsikrarın Bankacılık Siseminin Borç Verme Poliikaları Üzerindeki Ekisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Öze Ekrem ERDEM * M. Faih İLGÜN ** Cüney DUMRUL *** 2008 yılında

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

PARASAL ANALĐZE BĐR BAKIŞ: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ

PARASAL ANALĐZE BĐR BAKIŞ: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ Cenral Bank Review Vol. 11 (July 2011), pp.29-48 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2011 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ PARASAL ANALĐZE BĐR BAKIŞ: TÜRKĐYE

Detaylı

Enflasyon Hedeflemesi, Büyüme ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Enflasyon Hedeflemesi, Büyüme ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Bankacılar Dergisi, Sayı 68, 2009 Enflasyon Hedeflemesi, Büyüme ve Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Doç. Dr. Haydar Akyazı * - Ayku Ekinci ** Bu çalışma, enflasyon hedeflemesi (EH) döneminde ilk defa ciddi

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracaa Ekisi: Türkiye İçin Bir Uygulama Prof. Dr. Recep TARI Kocaeli Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Stok-Akım Uyarlaması, Bütçe Açığı ve Kamu Borç Stoku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Bağlamında Avrupa Birliği Üyesi Ülkeler Üzerine Bir Analiz

Stok-Akım Uyarlaması, Bütçe Açığı ve Kamu Borç Stoku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Bağlamında Avrupa Birliği Üyesi Ülkeler Üzerine Bir Analiz Sok-Akım Uyarlaması, Büçe Açığı ve Kamu Borç Soku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Sok-Akım Uyarlaması, Büçe Açığı ve Kamu Borç Soku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Bağlamında Avrupa Birliği Üyesi

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracatı Üzerindeki Etkileri The Effects of European Debt Crisis on Turkey s Exports

Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracatı Üzerindeki Etkileri The Effects of European Debt Crisis on Turkey s Exports 486 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 2013 Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracaı Üzerindeki Ekileri The Effecs of European Deb Crisis on Turkey s Expors Prof. Dr. Bedriye Tunçsiper (Balıkesir

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

İthalat-İhracat-Döviz Kuru Bağımlılığı: Bootstrap ile Düzeltilmiş Nedensellik Testi Uygulaması

İthalat-İhracat-Döviz Kuru Bağımlılığı: Bootstrap ile Düzeltilmiş Nedensellik Testi Uygulaması EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 2 Sayı: 2 Nisan 202 ss. 37-48 İhala-İhraca-Döviz Kuru Bağımlılığı: Boosrap ile Düzelilmiş Nedensellik Tesi Uygulaması Dependence of Impor-Expor-Exchange Rae:

Detaylı

Kırılgan Beşlide Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) Hipotezinin Test Edilmesi The Test of Purchasing Power Parity Hypothesis for Fragile Five

Kırılgan Beşlide Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) Hipotezinin Test Edilmesi The Test of Purchasing Power Parity Hypothesis for Fragile Five Journal of Yasar Universiy, 205 0(37) 638-6477 Kırılgan Beşlide Saın Alma Gücü Pariesi (SAGP) ipoezinin Tes Edilmesi The Tes of Purchasing Power Pariy ypohesis for Fragile Five İsmail ÇEVİŞ, Pamukkale

Detaylı

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI Tayfur BAYAT ÖZ Bu çalışmada 2002M-20M5 dönemine ai aylık verilerle alernaif nominal vadeli mevdua faiz oranları ile ükeici

Detaylı

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun Paramerik ve Paramerik Olmayan Eşbüünleşme Tesleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ünal ARSLAN Musafa Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, İkisa Bölümü. E-posa: uarslan@yahoo.com Yıldız SAĞLAM Musafa Kemal Üniversiesi

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

TÜSİAD KOÇ ÜNİVERSİTESİ EKONOMİK ARAŞTIRMA FORUMU IMF RAPORU TANITIM TOPLANTISI AÇILIŞ KONUŞMASI

TÜSİAD KOÇ ÜNİVERSİTESİ EKONOMİK ARAŞTIRMA FORUMU IMF RAPORU TANITIM TOPLANTISI AÇILIŞ KONUŞMASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜSİAD KOÇ ÜNİVERSİTESİ EKONOMİK ARAŞTIRMA FORUMU IMF RAPORU TANITIM TOPLANTISI AÇILIŞ KONUŞMASI Prof. Dr. TURALAY KENÇ BANKA MECLİSİ ÜYESİ PARA POLİTİKASI KURULU ÜYESİ

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET ABSTRACT

TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET ABSTRACT TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET Arş.Gör.Burak DARICI Bu çalışmada, Türkiye de faiz oranlarını, hem reel hem de finansal ekileri olması ve

Detaylı

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive Crude Oil Impor and Economic Growh: Turkey Erginbay Ugurlu and Aydın Ünsal Isanbul Aydın Universiy, Gazi Universiy 28 May 2009 Online a hps://mpra.ub.uni-muenchen.de/69923/

Detaylı

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ ARAŞTIRMA RAPORU (Kamuya Açık) DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ DR. MUSTAFA ÖZÇAM BAŞUZMAN ARAŞTIRMA DAİRESİ 27.02.2004 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. DÖVİZ KURU

Detaylı

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM **

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** 95 İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakülesi Dergisi No:39 (Ekim 2008) TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfein ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** Öze Para poliikası kararlarındaki

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2012/25 http ://www.tek.org.tr TÜRKİYE DE CARİ AÇIK TARTIŞMASI. Ercan Uygur

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2012/25 http ://www.tek.org.tr TÜRKİYE DE CARİ AÇIK TARTIŞMASI. Ercan Uygur TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 202/25 hp ://www.ek.org.r TÜRKİYE DE CARİ AÇIK TARTIŞMASI Ercan Uygur Bu çalışma "GAP BÖLGESİNDE DIŞ TİCARET ve TARIM", başlığı ile Prof. Dr. Ercan UYGUR ve Prof.

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ Şenkan ALDEMİR (*) Öze: Döviz kuru değişimlerinin TÜFE ve ÜFE bazlı yuriçi fiyalara geçiş süreci, son yıllarda üzerinde önemle durulan konulardan

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

İDARE MERKEZİ ANKARA, 27 Ocak 2015

İDARE MERKEZİ ANKARA, 27 Ocak 2015 İDARE MERKEZİ ANKARA, 27 Ocak 2015 Cevaplarda şu işaretlerin tekrarını dileriz: B.02.2.TCM.0.00.00.00- Sayın Ali BABACAN BAŞBAKAN YARDIMCISI ANKARA Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (Merkez Bankası) Kanunu

Detaylı

Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbütünleşme Analizi

Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbütünleşme Analizi YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:1 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbüünleşme Analizi Yrd. Doç. Dr. C. Erdem HEPAKTAN Celal Bayar Üniversiesi,

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey SESSION C: Çalışma Ekonomisi 67 Büyüme ve İsihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği Yusuf Muraoğlu (Hii Universiy, Turkey) The Relaionship beween Growh and Employmen: The Case of Turkey Absrac One of he

Detaylı

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ HAZIRLAYAN 21.05.2014 RAPOR Doç. Dr. Binhan Elif YILMAZ Araş.Gör. Sinan ATAER 1. KAMU FİNANSMANI Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi, 2013 yılı sonunda 18.849 milyon TL açık

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: 1970-2009 The Effec of Public Invesmens on

Detaylı

Faiz Oranı Kanalının 2001 2008 Döneminde Türkiye de Etkinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluation of Interest Rate Channel in Turkey 2001 2008

Faiz Oranı Kanalının 2001 2008 Döneminde Türkiye de Etkinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluation of Interest Rate Channel in Turkey 2001 2008 Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Faiz Oranı Kanalının 200 2008 Döneminde Türkiye de Ekinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluaion of Ineres Rae Channel

Detaylı

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve İsenecek Veriler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

BÜYÜK DURGUNLUĞUN ÖĞRETTİKLERİ

BÜYÜK DURGUNLUĞUN ÖĞRETTİKLERİ Erinç Yeldan* yeldane@bilken.edu.r MUTADISMUTANDIS BÜYÜK DURGUNLUĞUN ÖĞRETTİKLERİ Gİrİş Küresel ekonomi 2007 Ağusos undan bu yana süregelen bir kriz oramında yaşıyor. Krizin yayılma biçimi öncelikle finans,

Detaylı

TÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ TİCARET AÇIKLARI ÜZERİNDE ETKİLİ Mİ? ARE GOVERNMENT EXPENDITURES EFFECTIVE ON TRADE DEFICITS IN TURKEY?

TÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ TİCARET AÇIKLARI ÜZERİNDE ETKİLİ Mİ? ARE GOVERNMENT EXPENDITURES EFFECTIVE ON TRADE DEFICITS IN TURKEY? Akademik Araşırmalar ve Çalışmalar Dergisi / Journal of Academic Researches and Sudies Alınış arihi: 0.0.04 Kabul Ediliş arihi: 0.04.04 ÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ İCARE AÇIKLARI ÜZERİNDE EKİLİ Mİ?

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi Yabancı Sermaye Yaırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Ekisinin Türkiye Bağlamında Tes Edilmesi Yrd. Doç. Dr. Yusuf DEMİR Süleyman Demirel Üniversiesi, İİBF. Öze Bu çalışma; uluslararası sermaye harekelerinin

Detaylı

Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Aktarım Mekanizması

Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Aktarım Mekanizması Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Akarım Mekanizması Seyfein ERDOĞAN Doç Dr., Kocaeli Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü serdogan@kou.edu.r Durmuş Çağrı YILDIRIM Arş. Gör., Kocaeli Üniversiesi, SBE cagri.yildirim@kocaeli.edu.r

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

AN EMPIRICAL STUDY ON BUDGET REVENUE- EXPENDITURE MANAGEMENT IN 1950 2006 PERIOD IN TURKEY: A COMPARISON OF SINGLE PARTY AND COALITION GOVERNMENTS

AN EMPIRICAL STUDY ON BUDGET REVENUE- EXPENDITURE MANAGEMENT IN 1950 2006 PERIOD IN TURKEY: A COMPARISON OF SINGLE PARTY AND COALITION GOVERNMENTS Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2009, C.14, S.3 s.265-288. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2009, Vol.14,

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy SESSION Meal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipoezinin ürkiye Ekonomisi için Sınanması Inensiy of Meal (Seel) Use Hypohesis: A es for urkish Economy Assoc. Prof. Dr. Fikre Dülger (Çukurova Universiy, urkey)

Detaylı

İthaf. Bu eseri bize doğruya giden yolu gösteren ve bu doğruyu bulmak için cesaretlendiren sevgili hocamız, Prof. Dr. Özer Ertuna ya ithaf ediyoruz.

İthaf. Bu eseri bize doğruya giden yolu gösteren ve bu doğruyu bulmak için cesaretlendiren sevgili hocamız, Prof. Dr. Özer Ertuna ya ithaf ediyoruz. İhaf Sadi, Gülüsan eserinde der: Bir gün bana, sevimli bir insan hoş kokulu bir kil verdi. Kil e dedim ki: Mis misin, yoksa amber misin? Gönlümü alıp giden kokundan ben sarhoş oldum. Kil: Ben, değersiz

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR Sermaye Hareketleri ve Döviz Kuru Politikaları Türkiye Ekonomi Kurumu Paneli Doç.Dr.Erdem BAŞÇI Başkan Yardımcısı, TCMB 11 Aralık 2010, Ankara 1 Konuşma Planı 1. Merkez

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

Enflasyon ve Nominal Faiz Oranı İlişkisi: Türkiye Örneği (2004-2013)

Enflasyon ve Nominal Faiz Oranı İlişkisi: Türkiye Örneği (2004-2013) YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2015 Cil:22 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Enflasyon ve Nominal Faiz Oranı İlişkisi: Türkiye Örneği (2004-2013) Musa ATGÜR * N. Oğuzhan ALTAY ** ÖZ Bu çalışmada,

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı