Neden Daha Fazla Satın Alalım?

Transkript

1 Neden Daha Fazla Satın Alalım? Ana Tema Önerilen Süre Kazanımlar Öğrenciye Kazandırılacak Beceriler Yöntem ve Teknikler Araç ve Gereçler Giderek artan bilinçsiz tüketim ve üretim çevreyi olumsuz etkiliyor. 2 ders saati Bilinçli tüketici olmanın önemini fark eder. Tüketim alışkanlıklarımızın çevreye olumsuz etkilerini açıklar. Bir ürünün üretim sürecinde geçirdiği aşamaları belirtir. Eleştirel düşünme, yansıtıcı düşünme, çıkarımda bulunma, yorum yapma, kaydetme, karşılaştırma, raporlaştırma Anlatım Dosya kâğıdı, kalem, Yeşil Kutu CD ve DVD si Giriş Günümüzde alışveriş yapmak, günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası hâline geldi. Ancak bazen insanlar alışveriş yaparken dikkatli davranmayı unutabiliyorlar. Ne satın alacaklarına önceden karar vermeden alışverişe gidiyorlar. Her gördüklerini, zaten sahip oldukları eşyaların benzerlerini ya da gereksinimlerinden fazlasını satın alabiliyorlar. Günümüzde büyük kentlerdeki alışveriş merkezlerinde eğlence olanakları da bulunuyor. Burada alışverişle eğlence birbirine karışıyor. Sonuç olarak insanlar, yalnızca eğlenmek için gitseler bile bu merkezlerden akıllarında olmayan birçok şeyi almış olarak çıkabiliyorlar. Üstelik tüketimin artmasına bağlı olarak çevre de olumsuz etkileniyor. Neden Daha Fazla Satın Alalım? 95

2 Tüketim Basın yayın organlarında yayımlanan reklamlar da insanları daha çok tüketim yapmaya yönlendiriyor. Reklamlar, ürünlerin satışını artırmak üzere tasarlandığından tüketicilere, özellikle de çocuklara çekici görünecek şekilde hazırlanıyor. Çevreyi korumanın yollarından biri tüketim miktarımızı olabildiğince azaltmaktır. Bunu başardığımız sürece maddi açıdan hem ailemize hem de içinde yaşadığımız topluma önemli katkılar sağlarız. Bunların ötesinde, doğal kaynakları da korumuş oluruz. Etkinlikler Tüketim ve çevre aşırı tüketim sözünden ne anladıklarını sorun. Yanıtlarını aldıktan sonra bunlar üzerinde konuşun. Daha sonra Giriş bölümündeki ve CD nin Tüketim bölümündeki Günümüzde tüketim başlıklı bilgileri aktarın. 2 DVD de 3 4 bulunan Daha Fazla adlı filmi izlettirin. Ardından öğrencilere, aşırı tüketimin ne gibi çevre sorunlarına yol açacağını sorun. Bu konudaki gözlem ve deneyimlerini sınıfın geri kalanıyla paylaşmalarını isteyin. Daha sonra hep birlikte bunlar üzerinde konuşun. Alışveriş Yaparken... başlıklı bilgi sayfasını dağıtın ve aşağıdaki soruları sorun: Bu bilgi sayfasında verilen, bilinçli tüketici olmakla ilgili örnekleri uyguluyor musunuz? Bilinçli bir tüketici alışveriş yaparken başka nelere dikkat edebilir? CD nin Tüketim bölümünde bulunan Siz de katkıda bulunabilirsiniz? başlıklı bilgileri aktarın. Tüketim alışkanlıklarımız, insanların aşırı tüketim yapmalarının daha çok atığın ortaya çıkmasına yol açtığını söyleyin. Daha sonra bununla ilgili bir çalışma yaptırın. Bunun için onları 4-5 kişilik gruplara ayırın. Bu gruplara birer boş kâğıt vererek gruptan bir kişinin ayak izinin kâğıda çizilmesini sağlayın. 2 3 Gruplardan, 4 Grupların günlük yaşamda kullandığımız kalem, kâğıt, giysi, bardak vb. birçok ürünün üretimi ve tüketimi sırasında pek çok atığın ortaya çıktığını ve bunların çevreye zarar verdiğini anlatın. Öğrencilerin bir kurşun kalemin üretim sürecini düşünmelerini isteyin: Bu kurşun kalem, üretimi sırasında hangi süreçlerden geçer? Kurşun kalemin üretiminde tahta kullanılır. Tahta, ağaçlardan elde edilir. Ağaçlar, kesildikten sonra çeşitli taşıtlarla fabrikaya taşınır. Bu taşıtların çalışması için gereken enerji, fosil yakıtlardan sağlanır. Bu sırada çevreye kirletici maddeler salınır. Ağaçlar fabrikada işlenir. Bunun için makineler kullanılır. Bu makinelerin çalışması için elektrik enerjisi gerekir. Örnekleri bu şekilde artırabilirsiniz. Daha sonra her gruptan, gündelik yaşamda kullandığımız bir ürün seçmesini isteyin. Ardından bu ürünün satışa sunulana kadar hangi üretim aşamalarından geçtiğini ve bu aşamalar sırasında ne gibi atıklar oluştuğunu düşünmelerini sağlayın. Bu aşamaları ve üretim sırasında oluşan atıkları ayak izinin içine yazmalarını söyleyin. seçtikleri ürünün kullanıldıktan sonra nasıl atığa dönüştüğünü aynı ayak izinin dışına aşama aşama yazmalarını sağlayın. kâğıtlarını duvara asın ve bunları inceleyin. Bir ürünün, üretiminin ilk aşamasından tüketiminin son aşamasına kadar olan süreçte çevreye verdiği zararların azaltılması için neler yapılabileceğini ele alın. Öğrencilerden bu konuda önerilerde bulunmalarını isteyin. (Yenilenebilir enerji kaynakları tercih edilebilir, ağaç yerine başka malzemeler kullanılabilir, bir kurşun kalem sonuna kadar kullanılabilir vb.) 96 Neden Daha Fazla Satın Alalım?

3 5 6 bu çalışmayı yaparken neden ayak izi çizimi kullandığımızı sorun. Öğrencilerin görüşlerini aldıktan sonra onlara Ekolojik Ayak İzimiz adlı bilgi sayfasını dağıtın ve bunun üzerinde konuşun. Ekolojik ayak izimizin küçülmesinin bilinçli tüketiciler olmamıza bağlı olduğunu anlatın. DVD de bulunan Tüketim ve Yaşam Biçimi adlı filmi izlettirin. daha fazla bilgi aktarmak için CD nin Tüketim bölümünden yararlanabilirsiniz. Tüketim Tamamlayıcı Çalışmalar Öğrencilerden derste öğrendiklerini aileleriyle paylaşmalarını ve tüketim alışkanlıklarını evde hep birlikte gözden geçirmelerini isteyin. Öğrencileri, ailelerinin iki aylık market alışverişini birbiriyle karşılaştırmak üzere bir araştırma yapmaya yönlendirin. İlk ay, her alışverişe, aileleriyle birlikte alışveriş listesi hazırlamadan çıkmalarını; ikinci aysa her alışveriş öncesinde aileleriyle birlikte bir liste hazırlayarak çıkmalarını söyleyin. Bu iki ayın sonunda aşağıdaki soruların yanıtlarını bulmalarını sağlayın: Hangi ay daha fazla alışveriş yapıldı? Hangi ay daha fazla harcama yapıldı? Alınanların hepsi gerçekten gerekli miydi? Alışveriş listesi hazırlamanın bir yararı oldu mu? Öğrencilerin bu araştırmanın sonuçlarını kısa bir rapor hâline getirmelerini ve arkadaşlarıyla paylaşmalarını sağlayın. Neden Daha Fazla Satın Alalım? 97

4 Öğrenci bilgi sayfası Alışveriş Yaparken... Alışverişe gitmeden önce bir liste hazırlarım. Bu, yalnızca nelere gereksinimim olduğunu hatırlatmakla kalmaz, aynı zamanda gözüme çarpan her şeyi satın almamı da önler. Alışverişe giderken yanıma bez bir torba ya da sepet alırım. Bunlar çevre dostudur ve naylon poşetlerden daha uzun süre dayanır. Çevre dostu ürünleri satın alırım. Bir ürünü, yalnızca çok reklamı yapıldığı ya da herkes aldığı için satın almam. Ürünlerin paketlerini incelerim. En az atık oluşturan ürünleri seçerim. Alışverişi eğlence olarak görmem. 98

5 Ekolojik Ayak İzimiz İnsanlar, temel gereksinimlerini doğadan karşılıyorlar. Ancak kent yaşamı bizi doğadan öyle uzaklaştırıyor ki çoğu zaman gereksinimlerimizi karşılarken doğayı ne denli etkilediğimizi fark edemiyoruz. Oysa, herkesin dünya üzerinde güçlü bir etkisi var. İnsan etkinlikleri sonucunda oluşan bu etkilerin toplamına ekolojik ayak izi deniyor. Besin üretmek, su elde etmek, yaşadığımız evi yapmak, giydiğimiz giysileri üretmek gibi gereksinimlerimizi karşılamaya yönelik etkinliklerimiz için gereken toplam alan, ekolojik ayak izimizdir. Ekolojik ayak izimizin ölçüsünü bilmek önemlidir. Çünkü Dünya giderek kalabalıklaşıyor ve üretim için kullanabileceğimiz alanlar çok sınırlı. Bu nedenle ekolojik ayak izimizi bilirsek çevre üzerindeki etkilerimizi de daha kolay anlarız. Ekolojik ayak izi, hangi ülkenin, kentin, ailenin ya da hangi insanın ne kadar alan kullandığı konusunda bilgi verir. Böylece ne kadar tüketim yaptığımızı ve tüketimlerimizin nelere yol açtığını görebiliriz. Dünyamızın geleceği için ekolojik ayak izlerimizi küçültmemiz gerekiyor. Ekolojik ayak izimizi küçültmenin yolu da bilinçli tüketim alışkanlıkları edinmek, enerji kullanırken savurgan davranmamak ve dış kaynaklar yerine kendi kaynaklarımızı kullanmak gibi önlemler almaktan geçiyor. Öğrenci bilgi sayfası 99