Yaşadığımız Yer Nasıl Değişiyor?

Transkript

1 Yaşadığımız Yer Nasıl Değişiyor? Ana Tema Önerilen Süre Kazanımlar Öğrenciye Kazandırılacak Beceriler Yöntem ve Teknikler Araç ve Gereçler İnsan etkinlikleri yaşadığımız yeri olumsuz etkileyebilir. -4 ders saati Kent kavramını tanımlayarak yaşadığı yerin özelliklerini açıklar. Yaşadığı yerin zaman içinde değiştiğini fark eder. Kentteki insan etkinliklerinden hangilerinin çevreye zarar verebileceğini kavrar. Yaşadığı yeri daha iyi hâle getirmek için önerilerde bulunur. Eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme, yansıtıcı düşünme, gözlem yapma, yorumlama, sonuç çıkarma, kaydetme, karşılaştırma Tartışma, beyin fırtınası Fotoğraflar, resimler, resim kâğıdı, boya kalemleri, Yeşil Kutu CD ve DVD si Giriş Her canlının yaşamını sürdürmek için yiyecek, su, hava ve barınacak bir yer gibi temel gereksinimleri vardır. İnsanlar barınaklarını, diğer temel gereksinimlerini kolayca karşılayabilecekleri ve doğa koşullarının elverişli olduğu yerlere yaparlar. Başlangıçtan beri hep bu çaba içinde olan insanoğlu, zaman içinde kendine ev yapmayı öğrendi. Sonra, kentler ortaya çıktı. Günümüzde dünya nüfusunun yarısı kentlerde yaşıyor. 05 yılında bu oranın dünya nüfusunun üçte ikisi kadar olması bekleniyor. Yaşadığımız Yer Nasıl Değişiyor? 8

2 Kent de bir ekosistemdir. Örneğin bir orman, içinde barındırdığı bitkiler ve hayvanlarla nasıl bir bütünse kentler de barındırdıkları bitkiler, hayvanlar ve insanlarla bir bütün oluşturur. Kentlerde insan nüfusu çok yoğundur. Bu nedenle kentler daha çok insan etkinliklerine bağlı olarak şekillenir. Kentlerde insan nüfusu arttıkça, yeni yerleşim alanlarına ve daha fazla kaynağa gereksinim duyulur. Bir süre sonra kent sınırları içindeki kaynaklar insanlara yetmemeye başlar. Genellikle, su, doğal gaz vb. kaynaklar, işlenmek ya da tüketilmek üzere kentlere dışarıdan getirilir. Kentlerdeki bazı insan etkinlikleri, çevre sorunlarına yol açar. Ancak kentlerdeki çevre sorunları, etkili bir şekilde ele alınarak çözülebilir. Etkinlikler Kent nedir? Yaşadığınız yer bir kentse öğrencilerden bu kent hakkında bildiklerini paylaşmalarını isteyin. Bir köyde ya da kasabada yaşıyorsanız öğrencilere yaşadığınız yerleşim yeriyle çevresindeki kentler arasında ne tür ilişkiler olduğunu sorun. Örneğin, bazı gereksinimler yakındaki bir kentten karşılanıyor olabilir. Öğrencilerden yalnızca kentlerde bulunan beş şeyi düşünerek bunları yazmalarını isteyin. Yazdıklarını sınıfla paylaşmalarını sağlayın. (Bunun sonucunda öğrencilerin zihinlerinde kent kavramının basit bir tanımı oluşacaktır.) Öğrencilere Giriş bölümündeki bilgileri, ardından Kentler Herkesindir başlıklı bilgileri aktarın. Öğrencilerle kentte yaşamanın olumlu ve olumsuz yanları hakkında konuşun. Bir ilin tanıtım kampanyasını yapıyoruz Öğrencileri beş gruba ayırın. Gruplardan her birinin kendine bir il seçmesini isteyin. Gruplara, İl Rehberi bilgi sayfasını dağıtın ve bu sayfadaki tabloya, seçtikleri ille ilgili bilgileri yazmalarını isteyin. Bu tabloyu kullanarak seçtikleri ille ilgili birer tanıtım yazısı hazırlamalarını söyleyin. 4 Grupların hazırladıkları tanıtımları sırayla sunmalarını sağlayın. 5 Sunumlar tamamlandıktan sonra öğrencilere bu beş ilin hangisinde yaşamak istediklerini ve bunun nedenlerini sorun. Yaşadığımız yer ne kadar değişti? Öğrencilere bir hafta önceden, yaşadıkları yerin eski fotoğraflarını ya da resimlerini bulup sınıfa getirmelerini söyleyin. Öğrencilere ailelerinin kaç yıldır bu çevrede yaşadığını sorun. 84 Yaşadığımız Yer Nasıl Değişiyor?

3 Aşağıdaki sorularla ilgili bir tartışma düzenleyin: Eski fotoğraflarda ve resimlerde neler dikkatinizi çekiyor, hangi değişiklikleri fark ettiniz? Ortaya çıkan değişiklikler hoşunuza gitti mi? Değişikliklerden hangileri çevreyi olumlu, hangileri olumsuz etkiliyor? Yaşadığınız yerde ya da mahallenizde yeni inşaatlar var mı? Eski binalar onarılıyor mu? Yeşil alanlarda herhangi bir değişiklik var mı? nin gelecekte yol açacağı sorunları önlemek için neler yapabilirsiniz? Çevremizin güzelliğini nasıl koruyabilirsiniz? 4 Öğrencilere CD nin bölümünde bulunan Kentte üretim ve tüketim başlıklı bilgileri aktarın. Kent yaşamının su kaynaklarına etkisini inceleyelim (Bu etkinlik akarsu ve göl kıyısındaki yerleşim yerleri için uygundur.) Bir akarsu ya da göl kıyısında gözlem yapmak amacıyla bir yürüyüş planlayın. Yürüyüş rotasını bir yerleşim alanından da geçecek şekilde tasarlayın. Yürüyüş sırasında öğrencilerin, yerleşim alanlarının bulunduğu ve bulunmadığı yerlerde akarsu ya da göl yatağının durumunu ve suyu gözlemlemelerini sağlayın. Öğrencilerden gözlemlerini not almalarını isteyin. Uygun bir yerde hep birlikte durun. Öğrencilere aşağıdaki soruları sorun: Akarsuyun ya da gölün kıyısında, suyu kirleten herhangi bir sanayi kuruluşu var mı? İnsanlar akarsuya ya da göle evsel atıklar atıyorlar mı? Akarsuyun ya da gölün içinde ve kıyısında bitki ya da hayvanlar yaşıyor mu? Akarsuyun ya da gölün değişik bölümlerindeki suyun niteliğinde herhangi bir farklılık gözlemleniyor mu? Gözlemleniyorsa bunlar ne tip farklılıklardır? Suda kirlilik varsa bu daha çok hangi tip etkinliklerden kaynaklanıyor? 4 Öğrencilere, 5 Gruplar sınıfça, kent yaşamının su kaynaklarına etkisi konusunda bir broşür hazırlayacağınızı söyleyin. Sınıfı üç gruba ayırın. Her gruba aşağıdaki görevlerden birini verin:. Grup: Gözlemleri resimleme. Grup: Akarsu ya da göldeki kirliliği azaltacak öneriler geliştirme. Grup: Kirliliği azaltma çalışmaları için destek alınabilecek kişi ya da kuruluşlarla görüşme çalışmalarını tamamladıktan sonra, çalışmaları bir araya getirin. Hep birlikte bir broşür hazırlayın. Bunu çoğaltıp okula dağıtın. Yaşadığımız yer için neler yapabiliriz? Öğrencilerden, yaşadıkları yerin en sevdikleri özelliklerini düşünmelerini isteyin. Bu yerin doğal (bitkiler, su kaynakları, kayalar, doğal yaşam vb.) ve insan etkinlikleriyle ilgili özelliklerinin (sanayi, tarım, dinlenme tesisleri, yollar, taşıtlar, gürültü vb.) neler olduğunu iki ayrı liste hâlinde yazmalarını söyleyin. Öğrencilerin yaşadıkları yeri geliştirmek ve güzelleştirmek için neler yapılabileceğini düşünmelerini sağlayın. Bunun için neleri değiştirmek gerektiğini sorun. Yapmak istediklerinden hangilerini kendi başlarına, hangilerini başkalarının yardımıyla başarabilecekleri üzerinde konuşun. Öğrencilere DVD deki Denge adlı filmi izletin ve CD nin bölümünde bulunan Biz neler yapabiliriz? başlıklı bilgileri aktarın. Yaşadığımız Yer Nasıl Değişiyor? 85

4 Nerede oynamalı? Öğrencilere, genellikle nerelerde oyun oynadıklarını sorun ve aşağıdaki soruları ele alın: Yaşadığınız yerde oyun ve eğlence amaçlı etkinlikler nerelerde gerçekleştiriliyor? Bu yerlerden kimler yararlanıyor? Oyun ve eğlence yerlerini kimler kuruyor? Oyun alanları yeterli mi? Değilse neden? İdeal Öğrencileri oyun alanının nasıl olması gerektiğine ilişkin bir beyin fırtınası başlatın. Ortaya atılan fikirleri tahtaya yazın ve bunlar üzerinde konuşun. gruplara ayırın. İçinde oyun parkları, çocuk merkezleri, bilim parkları ve spor alanları gibi eğlence yerleri bulunan, içinde yaşayan çocukların çok mutlu olacağı bir kent hayal etmelerini isteyin. Öğrencilerden tahtaya yazılan önerileri de kullanarak böyle bir kentte yaşayan çocukların günlük yaşamlarından bir kesiti canlandırmalarını isteyin. Hazırlanmaları için gruplara 0 dakika süre verin. Her grubun canlandırmasını arkadaşlarına sunmasını sağlayın. Öğrencilere daha fazla bilgi aktarmak için CD nin bölümünden yararlanabilirsiniz. Tamamlayıcı Çalışmalar Öğrencilerden, yaşadığınız yerin yıllar içinde ne tip değişimler geçirdiğini araştırmalarını isteyin. Yaşadığınız yer adına özel bir gün düzenleyin ve buranın ileri gelen kişilerini de davet edin. Aynı gün içinde birçok etkinliğe yer verin. Öğrencilerden daha önceden istemiş olduğunuz fotoğraf ve resimlerle bir sergi düzenleyin. Öğrencilerin gözlemlerini, düşüncelerini ve anne babalarından öğrendiklerini anlatan sunumlar yapmalarını sağlayın. Bazı büyüklerden, bunlarla ilgili anılarını anlatmalarını isteyin. Öğrencilerin, izledikleri filmden esinlenerek yazmış oldukları kompozisyonlardan bazılarını konuklara okumalarını sağlayın. Bu kompozisyonların tamamını bir kitapçık hâline getirip çoğaltarak konuklara dağıtabilirsiniz. Bu özel güne davet ettiğiniz ileri gelen kişilerle bir söyleşi düzenleyin. Öğrencilerin, yaşadıkları yeri nasıl gördükleri konusundaki görüşlerini bu söyleşide de anlatmalarını sağlayın. Öğrencileri bir çevreyi güzelleştirme topluluğu kurmaya yönlendirin. Bu topluluğun okulda ya da yaşadıkları mahallede uygulanabilecek projeler geliştirebileceğini anlatın. Örneğin, okul bahçesinde, küçük bir gölet ya da kelebek bahçesi gibi bir doğal yaşam alanı oluşturulabilir; mahalledeki, kullanılmayan, bakımsız bir alan, parka dönüştürülebilir. 86 Yaşadığımız Yer Nasıl Değişiyor?

5 Kentler Herkesindir Kent, çok sayıda insanın birlikte yaşadığı ve yaşam biçimleriyle şekillendirdiği, tarihî, sosyal ve kültürel özellikleriyle insanları birbirine bağlayan bir yerleşim yeridir. Çağdaş bir kentte planlı yapılaşma, geniş cadde ve sokaklar, temiz hava, geniş yeşil alanlar, çeşitli spor, sanat ve kültür etkinlikleri yapılacak alanlar bulunmalıdır. Ancak yeryüzündeki birçok kentte çarpık yapılaşma ve çevre kirliliği görülüyor. Kentlerin birçoğunda eğlencedinlence alanları ve kültürel etkinlikler de yetersiz kalıyor. Kentlerdeki iş, eğitim, ve sağlık imkânlarının daha fazla olması, elektrik, su, yol, kanalizasyon vb. altyapı hizmetlerinin gelişmişliği ve spor, sanat, kültür etkinliklerinin varlığı nedeniyle, bugün birçok insan kentlerde yaşamayı tercih ediyor., plansız bir şekilde gerçekleştiğinde birtakım sorunlar ortaya çıkar. Aşırı göç nedeniyle kent nüfusunun artması, gecekondulaşma, sağlıksız yapılaşma, çevre kirliliği, işsizlik gibi. Kentte yaşayan herkes beceri, deneyim ve eğitimine göre iş bulamayabilir. Üstelik kentlerdeki iş alanlarında yoğun bir rekabet ortamı vardır. Ne yazık ki, günümüzde kentlerde yaşayanların tümü, kentlerin sunduğu olanaklardan eşit olarak yararlanamıyor. Çevre sorunlarının olmadığı, insanların sağlık, refah ve mutluluk içinde yaşayacağı kentler yaratmak için herkes üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmelidir. Çünkü kentler, herkesindir. Yaşadığımız Yer Nasıl Değişiyor? 87

6 Öğrenci bilgi sayfası İl Rehberi İlin Adı Nüfusu İklimi Doğal özellikleri (dağlar, denizler, nehirler, göller vb.) Bitki örtüsü Yaban yaşamı Gelir kaynakları Tarihî yerler Tarihindeki önemli olaylar Eğitim olanakları Eğlence-dinlence yerleri El sanatları Yerel etkinlikler Yerel yemekler Elektrik, su, ısınma kaynakları Atıkları değerlendirme Çevre sorunları ve diğer sorunlar 88