0 Hairan www.guven-kuta.ch VİNÇTE ÇELİ ONTRÜİYON ÇİT İRİŞ _0 M. Güven UTY emboller ve anaklar için "_00_CelikonstruksionaGiris.doc" a bakını. oordinat eksenleri "GENEL GİRİŞ" de belirtildiği gibi DIN 8800 T e göre alınmıştır. DİT: Bu çalışma ii nietle ve bugünün teknik imkanlarına göre apılmıştır. Bu çalışmadaki bilgilerin anlış kullanılmasından doğacak her türlü maddi ve manevi arar için sorumluluk kullanana aittir. Bu çalışmadaki bilgileri kullananlara, kullandıkları erdeki şartları ii değerlendirip buradaki verilerin eterli olup olmadığına karar vermeleri ve gerekirse daha detalı hesap apmaları önerilir. Eğer herhangi bir düeltme, tamamlama vea bir arunu olursa, hiç çekinmeden biimle temasa geçebilirsini. _0_Cift-kiris.doc
İ Ç İ N D E İ L E R 0. Çift irişler.... tandart Haır Profiller ve utu irişler..... iriş profilinin seçimi...... Gereken elemsilik momenti...... Tekerlekleri etkileen dik kuvvet...... irişin elemsilik ve mukavemet momenti...... tandart profilli kirişin elemsilik ve mukavemet momenti.....5. utu kirişin elemsilik ve mukavemet momenti.....5.. istemin ağırlık merkei...5..5.. irişin elemsilik momentleri...6..5.. irişin mukavemet momentleri...6..6. irişin birim ağırlığı...6..7. utu iriş mukavemet hesabı...7..7.. Yükleme grubu katsaısı " k B "...7..7.. irişin kendi ağırlığından ileri gelen gerilim " "...7..7.. rabanın toplam ağırlığından oluşan gerilim " "...8..7.. aldırma ükünden ileri gelen gerilim " "...8..7.5. Elemsilik kuvvetlerden ileri gelen gerilim " "...9..7.6. raba kasılmasından ileri gelen gerilme " 5 "...0.. Vinç kirişlerinde kama gerilmesinin hesaplanması...0... Burulma gerilimi " t "...0... esme gerilimi " k "...... Toplam kama gerilmesi " top "..... Vinç kirişinde toplam karşılaştırma gerilmesi.... Ters sehim giriş..... irişin ö ağırlık sehimi...... rabanın ö ağırlık sehimi...... Yükün ağırlık sehimi...... Toplam sehim...... Ters sehim.....5. irişe ters sehim verilmesi.... Öet ve öneriler...5.. Çift kiriş vinçlerde öet...5.. Çift kiriş vinçlerde öneriler...6. Örnekler...7.. Örnek, 6tx5m Geer köprü vinci...7.. Örnek, 50tx5m Geer köprü vinci..... Örnek, 50tx5m Geer köprü vinci, hafif...9.. Örnek, 50tx5m Geer köprü vinci, hafif, takvieli... 5. onu İndeksi...0 www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r 0. Çift irişler Çift kirişler genelde iki kısımda toplanır.. "tandart Profiller ve utu irişler.". "Öel konstrüksionlar, arışık ve afes konstrüksionlar, v.b." Burada alnı "tandart Profiller ve utu irişler" i ele alacağı. " Öel konstrüksionlar, arışık ve afes kiriş konstrüksionlar" ı başka belgede inceleeceği.. tandart Haır Profiller ve utu irişler Çift kirişli vinçlerdede monora vinçlerde olduğu gibi e e Z = e max R Y = I b I b R R = I I R h R h I e e Z = e L P bl b I bl br R P R Y L = I I = L P L Le P h R I R h I e e = Z 5 b t u u br P( ) P( ) Y ( ) P P( ) Şekil, tandart profil Şekil, Takvieli standart profil Şekil, utu iriş b b t b P5( R) h R t h h h t şağıda Şekil ile klasik çift kirişli vinç gösterilmiştir. Genel olarak bütün çift kirişli vinçlerde hesaplarda gidilen ol tek kirişlerde olduğu gibidir. Önce kiriş profili seçilir ve kontrol hesabı apılır. Y L Ra ortasindan ra ortasina L Şekil, Çift kirişli geer köprü vinci irişin seçimi giriş fasikülünde verilen "Temel bilgilere" formuna göre apılır. İlk önce gerekli elemsilik momenti hesaplanır ve bu değere göre kiriş için gereken kesit şekli seçilir ve sonra mukavemet hesabı apılır. Eğer kiriş piasada bulunabilinecek haır profillerle apılabilinecekse piasadaki profil seçilir. Eğer bu profiller eterli değilse standart vea öel profil kutu kiriş konstrüksionuna gidilir. www.guven-kuta.ch
Ç i f t i r i ş l e r _0.. iriş profilinin seçimi Hesaplara genel olarak eksenine göre (ata eksen) konstrüksionun gerekli elemsilik momentinin bulunmasıla başlanır. LT TD TD B B... Gereken elemsilik momenti I L Şekil 5, Çift kirişte şematik kiriş (L L ) TD T ger L L LT ( ) 8 E fger I ger cm iriş profilinin - için gerekli atalet momenti TD kg Tek tekerleği etkileen dik kuvvet L cm Vinç ra açıklığı, hesapsal kiriş bou L T cm rabanın tekerlek açıklığı kg/cmm iriş malemesinin elastiklik modülü f ger cm abul edilen gerekli sehim eçilecek profilin kesit atalet momenti burada bulunan değerden daha büük olmalıdır. Yapılan mukavemet kontrolü hesabında sonuç eterli bulunmasa daha büük atalet momentli profil seçilerek kontrol hesabı eterli sonuç alınana kadar sürdürülür.... Tekerlekleri etkileen dik kuvvet Bir tekerleği etkileen dik kuvvet TD Y 0,5 ( ) aldırma ükü katsaısı Ö ağırlık katsaısı Y kg Yük kuvveti kg rabanın toplam ö ağırlık kuvveti... irişin elemsilik ve mukavemet momenti tandart profillerle apılan kirişte parçaların elemsilik momentleri a ilgili tablolardan alınır vea hesaplanarak bulunur. iriş en a iki parçadan oluşur. Hesaplanacak sistem standart profile eklenmiş çeşitli parçalardan oluşan bileşik kiriştir. Bu durumda elemsilik momentinin hesabında teiner bağıntısı ugulanır. Hesaplama sırası: istemin ağırlık merkei bulunur, Parçaların tek tek elemsilik momentleri bulunur, Parçaların tek tek alanları bulunur ve parçaların ağırlık merkei ile sistemin ağırlık merkei mesafesinin karesi ile çarpılır, Bütün değerler toplanır. istemin elemsilik momenti ( ) ile bulunur. www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r I top Ii i i ; Itop Ii i i ( ) I i, I i cm Herhangi bir parçanın indeks eksenine göre elemsilik momenti İ cm Herhangi bir parçanın alanı İ, İ cm lanı ile çarpılacak parçanın ağırlık merkeine mesafesi Y-Eksenine göre gerekli elemsilik momenti bulunduktan sonra bu değerde kirişi seçmek gerekir. Bu seçim için önceden haırlanmış piasadan kola temin edilebilen standart profillerle apılmış kirişler ve önceden haırlanmış standart kutu kirişler arasından seçim apılır. Bu profillerde etersise öel kutu kiriş konstrüksionuna gidilir.... tandart profilli kirişin elemsilik ve mukavemet momenti Varant, tandart Profili, Ralı e e Z = e max R I b I b R Y u u R I I R h R h I Şekil 6, tandart Profili, Ralı -eksenine göre atalet momenti: I I I I mm I-Profili alanı R mm Ra profil alanı Z mm ğırlık merkei Z-değeri Y mm ğırlık merkei Y-değeri e, mm ğırlık merkei ile kenarların mesafesi u, mm ğırlık merkei ile kenarların mesafesi h I mm I-Profili üksekliği b I mm I-Profili genişliği h R mm Ra profili üksekliği b R mm Ra profili genişliği I R R I I ( ) R -eksenine göre atalet momenti: I I I ( 5 ) I R Varant, tandart Profili, Ralı ve takvieli e e Z = e L P bl b I bl br R L P R I I L P Y u u L Le P h R I R h I Şekil 7, tandart Profili, Ralı ve takvieli I mm I-Profili alanı R mm Ra profil alanı L mm öşebent profil alanı Z mm ğırlık merkei Z-değeri Y mm ğırlık merkei Y-değeri e, mm ğırlık merkei ile kenarların mesafesi u, mm ğırlık merkei ile kenarların mesafesi h I mm Profilin üksekliği b I mm Profilin genişliği h R mm Raın üksekliği b R mm Raın genişliği -eksenine göre atalet momenti: -eksenine göre atalet momenti: I I R I I (I ) ( 6 ) I I I R R L R L www.guven-kuta.ch L L I I I I ( ) ( 7 ) L L L
Ç i f t i r i ş l e r _0 istemin mukavemet momentleri W x ve W W x değerinin minimum olması kirişteki gerilimlerin maksimum değerini vereceğinden, burada e max değeri W x değerinin bulunması için kullanılır. W I I ve W ( 8 ) e Y max I cm Yeksenine göre kesit atalet momenti I cm Zeksenine göre kesit atalet momenti I I cm IProfilinin kendi Yeksenine göre kesit atalet momenti I R cm Raın kendi Yeksenine göre kesit atalet momenti I I cm IProfilinin kendi Zeksenine göre kesit atalet momenti I R cm Raın kendi Zeksenine göre kesit atalet momenti W cm Yeksenine göre kesit mukavemet momenti W cm Zeksenine göre kesit mukavemet momenti..5. utu kirişin elemsilik ve mukavemet momenti Öel hallerin dışında genelde kutu kiriş Şekil 8 ile gösterildiği gibi konstrüksionu apılır. s R R Y Z R Şekil 8, utu kiriş ölçüleri Ekonomik kaanç sağlamak için; b = b h = h t = t t = t olarak alınır. Buradada hesaplar anen standart profillerde belirlendiği gibi apılır. www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r www.guven-kuta.ch 5..5.. istemin ağırlık merkei ğırlık merkeinin Y değeri alanlar momenti eşitliğine göre bulunur: 5 5 top Y top 5 5 Y ( 9 ) ğırlık merkeinin Z değeri alanlar momenti eşitliğine göre bulunur: 5 5 top Z top 5 5 Z ( 0 ) i cm Parçanın alanı, indeksine göre top cm istemin toplam alanı i cm Parçanın eksenine mesafesi, indeksine göre i cm Parçanın eksenine mesafesi, indeksine göre Buradaki değerlerin ön hesaplamasını aparsak; b t h b R t b h R h Şekil 9, utu kiriş ölçüleri t b b 0,5 t 0,5 t h B b t 0,5 t h 0,5 t b b 0,5 h t 0,5 t t h B t 0,5 b b h 0,5 t R R 5 b h B 5 t 0,5 b b R 5 h 0,5 h t t
6 Ç i f t i r i ş l e r _0 u u s s s br P5( R) s Y s Z e = Z e s sr s s ( ) P P( ) Y ( ) P P( ) s h R t h h h t s Y s Z s Y s s Y s s Z b t b b t b Şekil 0, utu kiriş elemsilik momenti ölçüleri s 5 s sr 5 Z..5.. irişin elemsilik momentleri x x t h t b I I I I b t / I t h / I b t / x / I b h / Rx R R x / I h t / I t b / h t / I h b / R R R u b Y u Y e Z e hrü Z irişin -eksenine göre elemsilik momenti: I 5 s s I I I I I ( ) irişin -eksenine göre elemsilik momenti: I 5 s s I I I I I ( ) s s s s s5 s5 5 5..5.. irişin mukavemet momentleri irişin -eksenine göre mukavemet momenti: I W ( ) e irişin -eksenine göre mukavemet momenti: I W ( ) u..6. irişin birim ağırlığı ğırlık hesabında her metrede, buruşmaa karşı t kalınlığında perde konulduğu kabul edilmiştir. q max max top t m 0,5 mp ( 5 ) Bir perdenin ağırlığı; m P (h hp) (b t bb) t t ( 6 ) www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r 7..7. utu iriş mukavemet hesabı irişteki normal eğilme gerilimi, kirişi etkileen genel kuvvetlerden oluşan gerilimdir ve ( 7 ) ile verilmiş olan değerlerle hesaplanır...7.. Yükleme grubu katsaısı " k B " Tablo, Yükleme grubu katsaısı "k B " ( 7 ) max k B 5 min ( 8 ) k B Yükleme grubu katsaısı kg/cm irişin ö ağırlığından oluşan gerilim kg/cm rabanıntoplam ağırlığından oluşan gerilim aldırma ükü katsaısı kg/cm Yükün ağırlığından oluşan gerilim kg/cm talet kuvvetlerinden oluşan gerilim 5 kg/cm raba kasılmasından oluşan gerilim Yüklenme grubu B B B B B5 B6 k B -katsaısı,00,0,05,08,...,,7...,0..7.. irişin kendi ağırlığından ileri gelen gerilim " " irişin ö ağırlığından oluşan gerilim ( 9 ) ve ile hesaplanır. q q P L ( 9 ) 8 W Ö ağırlık katsaısı q kg/cm irişin birim ağırlığı q P kg/cm ervis platformunun birim ağırlığı L cm irişin bou W cm irişin mukavement momenti TD TD TY TY r Şekil, utu kiriş, servis platformu ve kuvvetler www.guven-kuta.ch
8 Ç i f t i r i ş l e r _0 B q +q P M bmax L Şekil, utu kiriş, servis platformunun moment dağılımı M W irişteki aılı kuvvetten ileri gelen eğilme momenti " M ": L = M 8 irişteki aılı ük kuvveti, ani kiriş ağırlık kuvveti: (q qp) L Bölece kirişteki aılı kuvvetten ileri gelen eğilme momenti " M ": (q q ) L M P 8..7.. rabanın toplam ağırlığından oluşan gerilim " " rabanın toplam ağırlığından oluşan gerilim formül ( 0 ) ve Şekil ile hesaplanır. x L T TD TD M bmax B Şekil, Yük ve arabasının ö ağırlık momentinin kirişte dağılımı rabanın ağırlıklarından oluşan gerilimin nasıl bulunduğu monora fasikülünde anlatılmıştır. Max. Moment M L L LT L Ö ağırlık gerilmesi M W L ( 0 ) LT L W kg rabanın toplam ağırlığı L cm irişin bou W cm irişin mukavement momenti L T cm raba tekerlek mesafesi..7.. aldırma ükünden ileri gelen gerilim " " Yükün ö ağırlığından oluşan oluşan gerilim arabanın ö ağırlıklarından oluşan gerilim gibi hesaplanır. Burada ükün kuvveti Y devree girer. www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r 9 Y Max. Moment M L LT L Max. gerilim: M W L ( ) Y LT L W Y kg Yükün ağırlığı, kaldırma kapasitesi L cm irişin bou W cm irişin mukavement momenti L T cm raba tekerlek mesafesi x L T TD TD M bmax B L Şekil, Yük momentinin kirişte dağılımı..7.5. Elemsilik kuvvetlerden ileri gelen gerilim " " Elemsilik kuvvetlerden ileri gelen gerilimin nasıl bulunduğu monora fasikülünde anlatılmıştır. Max. Moment M 0,075 L q q L P Max. gerilim: M W 0,075L q qp L W ( ) Ö ağırlık katsaısı q kg/cm irişin birim ağırlığı q P kg/cm ervis platformunun birim ağırlığı L cm irişin bou W cm irişin mukavement momenti kg rabanın toplam ağırlığı www.guven-kuta.ch
0 Ç i f t i r i ş l e r _0..7.6. raba kasılmasından ileri gelen gerilme " 5 " raba kasılmasından ileri gelen gerilimin nasıl bulunduğu monora fasikülünde anlatılmıştır. Max. Moment M5 0,05 L ( Y ) Max. gerilim: 5 M W 5 0,05 L 5 ( Y ) ( ) W raba ürüüşünde vinç kirişine araba kasılmasından ileri gelen ata moment kuvvetinin hesabında EM'den alınan kasma katsaısı 0, kabul edilerek daima emnietli tarafta olunması sağlanmıştır. Bu katsaı ata kuvvetlerin dik kuvvetlere olan oranını gösterir. irişte üklemeden oluşan sınır değerler oranı " ".. Vinç kirişlerinde kama gerilmesinin hesaplanması... Burulma gerilimi " t " min min ( ) max max TY TD Burulma gerilimi " t " kirişte asimetrik olarak araba tekerleklerindeki dik ve ata kuvvetlerden ileri gelen burulma momentinin doğurduğu burulma gerilmesidir. B m 5 Burulma gerilmesi τ t : t M t Wt d Şekil 5, iriş kesiti M t burulma momenti, B M noktasını burulma merkei olarak kabul edersek, araba tekerleklerindeki dik ve ata kuvvetlerden ileri gelen burulma momenti şu şekilde belirlenir: M t ( d) TD 5 TY / / + Şekil 6, esme kuvvetinin kirişte dağılımı www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r Burada, daha önce krende kabul edilen değerlere göre ve hesapların daha güvenli olması bakımından d = 0 alınır, bölece burulma momenti: 0, TY TD Mt x TD 5 0, TD TD (x 0, 5) M Y t (x 0, 5) Mt 0,5 ( Y ) (x 0, 5) Bredt'e göre ince cidarlı içi boş bir kesitte burulma mukavemet momenti şu şekilde aklaşık olarak hesaplanır. b Or t min W t Or t min Or t min Or Burada Or ortalama alandır. iriş için: Or h Or b Or h Or Şekil 7, Bredt e göre ince cidarlı kesitte burulma Bredt e göre ince cidarlı içi boş bir kesitte burulma gerilmesi: ( 0, 5) ( Y ) t ( 5 ) t ( ) ( ) min... esme gerilimi " k " TD TD q + q P B Şekil 8, esme kuvvetinin kiriş üerinde dağılımı esme gerilmesi, kesme ükünden, ani arabanın, kaldırma ükünün ve kirişin ö ağırlık kuvvetlerin-den ileri gelen gerilmedir. Bu gerilme, kesme kuvvetinin kirişin kesmee karşı koan alanına bölün-mesile hesaplanır. k k k www.guven-kuta.ch
Ç i f t i r i ş l e r _0 Bir kirişteki maksimum kesme gerilmesi kmax şu şekilde hesaplanır. Bir kirişteki kesilme etkisinde olan alan k alnı dik an plakaların alanından oluşur. uşaklar kesme gerilmesinde hesaba katılmalar. k t h Bölece kren kirişinde tekerlek kuvvetlerinden ileri gelen kesme gerilmesi " τ k " bilinen ana büüklüklerle şu şekilde hesaplanır: Y kb k ( 6 ) t h t h t t t h P b k b h Şekil 9, esilmee orlanan kesit " k "... Toplam kama gerilmesi " top " Vinç kirişindeki toplam kama gerilmesi " τ top " Bu formüle değerleri erleştirirsek: top top t ( 0, 5) ( Y kb ) Y kb t ( ) ( ) t h ren kirişinde tekerlek kuvvetlerinden ileri gelen toplam kama gerilimi "τ top " bilinen ana büüklüklerle şu şekilde hesaplanır: k max Y k t B ( 0, 5 ) ( ) h ( 7 ).. Vinç kirişinde toplam karşılaştırma gerilmesi Vinç kirişinde toplam karşılaştırma gerilimi bulunup bu emnietli mukavemet değerleri ile karşılaştırılır. kar max max ( 8 ) Bu karşılaştırma; Dç( D )EM Dinamik kontrol için; kar ( 9 ) tatik kontrol için; çem / kar ( 0 ) şartlarını gerçekleştirmeli ve emnietli statik ve dinamik mukavemet değerlerini aşmamalıdır. www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r. Ters sehim giriş rabanın ükle ortadan kenara hareketinde okuş ukarı çıkmaması için ters sehim hesabı apılır. irişin konstrüksionu apılırken ve üretilirken bu değerler dikkate alınıp konstrüksion ve üretim ona göre apılmalıdır. Bunun içinde arabanın ükle kirişin ortasında olması düşünülür ve kirişin ati ağırlık değeride dikkate alınır. Yardımcı değer olarak araba tam kiriş ortasındaken kirişin sehimini bulmak için araba tekerleklerile kiriş uçları arasındaki mesafe bilinmelidir. Bu değere " Yan boşluk değeri " denir ve ( ) ile hesaplanır. L C 0,5 (L L ) ( ).. irişin ö ağırlık sehimi irişin ö ağırlık sehimi tam aılı ük altında klasik kiriş sehimi olarak hesaplanır. f i dn T 5 L (q qp) ( ) 8 E I L cm öprü ra açıklığı, hesapsal kiriş bou, q kg/cm irişin birim ağırlığı q P kg/cm ervis platformu birim ağırlığı kg/cm iriş malemesinin elastiklik modülü I cm iriş profilinin - ekseni atalet momenti... rabanın ö ağırlık sehimi rabanın ö ağırlık sehimi için iki eşit ükün klasik kiriş sehimi olarak hesaplanır. f dn C L C ( L L ) ( ) 96 E I kg rabanın ö ağırlığı L cm öprü ra açıklığı, hesapsal kiriş bou, L C cm Ortada araba tekerleği ile ra arası mesafesi E dn kg/cm iriş malemesinin elastiklik modülü I cm iriş profilinin - ekseni atalet momenti... Yükün ağırlık sehimi Yükün ağırlık sehimi iki eşit ükün klasik kiriş sehimi olarak literatürden alınan formülle hesaplanır. f Y dn C Y L C ( L L ) ( ) 96 E I Y kg Yükün ağırlığı L cm öprü ra açıklığı, hesapsal kiriş bou, L C cm Ortada araba tekerleği ile ra arası mesafesi E dn kg/cm iriş malemesinin elastiklik modülü I cm iriş profilinin - ekseni atalet momenti www.guven-kuta.ch
Ç i f t i r i ş l e r _0... Toplam sehim f top f f f ( 5 ) i Y f i cm irişin ö ağırlık sehimi f cm Ceraskal ve arabanın ö ağırlık sehimi f Y cm Yükün ağırlık sehimi... Ters sehim f Ters f f 0,5 f ( 6 ) i Y f i cm irişin ö ağırlık sehimi f cm Ceraskal ve arabanın ö ağırlık sehimi f Y cm Yükün ağırlık sehimi..5. irişe ters sehim verilmesi irişe ters sehim verilmesi Şekil 0 ile gösterilmiştir. Genelde kiriş ters olarak dü bir sahaa atırılır. Hesaplanmış ters sehim ölçüsündeki takolar kirişin iki ucuna erleştirilir. lt kuşak Ters f f L L f fters L L Şekil 0, Monora kirişte ters sehim irişin bouna ve konstrüksionuna göre kiriş ortası dü sahaa değecek şekilde sehim verilir. Eğer kiriş bou arada destek istiorsa ara takoların kalınlığı formül ( 7 ) ile hesaplanır. f i L f / L ( 7 ) i Ters f i cm ra takoların kalınlığı Li cm ra takoların mesafesi f Ters cm iriş ucunda verilecek ters sehim L cm iriş bounun arısı www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r 5. Öet ve öneriler.. Çift kiriş vinçlerde öet Tablo, Çift kiriş vinçlerde kiriş hesabının öeti Tanım Gerekli sehim ormül f L ger / k f Tekerlek kuvvetleri 0,5 TD T Gerekli elemsilik momenti Iger L L LT Hesaplanan sehim f hes TD TD (L L 8 E f ger L L 8 E I T ) Y L L L T irişin ağırlığından oluşan gerilim q q 8 W P L L rabanın toplam ağırlığından oluşan gerilim L LT Y Yükün ağırlığından oluşan gerilim L LT L talet kuvvetlerinden oluşan gerilim 0,075 q q L 0,05 LT raba kasılmasından oluşan gerilim 5 ( Y ) W irişteki normal eğilme gerilimi L W W W P max kb 5 Max ve min normal eğilme gerilimi irişte burulma gerilimi t ( t min 0, 5) ( Y ) ( ) ( ) min irişte kesme gerilimi k Y kb t h irişte toplam kama gerilimi max Y k t B ( 0, 5 ) ( ) h Toplam karşılaştırma gerilimi kar max max www.guven-kuta.ch
6 Ç i f t i r i ş l e r _0.. Çift kiriş vinçlerde öneriler utu kiriş konstrüksionunda ve hesaplamalarında dikkat edilecek hususlar şunlardır; anak konstrüksionu hesaplarda dinamik karşılaştırma mukavemet değeri için önemlidir. utu kiriş kanak konstrüksionunda önemli bağlantı ra altına bağlanan an plaka kanağıdır. Diğer köşe bağlantılarında normal köşe dikişi apılır ve hesaplarda bağlantı şekli dikkate alınma. b b R b R h R h t t t t = 5 cm h P h b b b P b B b B b Şekil, utu kiriş, normal utu kiriş kanak bağlantı varantları Şekil, utu kiriş kanak bağlantıları Şekil, Çentik grubu "" Şekil, Çentik grubu "a" Şekil 5, Çentik grubu "b" Değişken mukavemet değeri B W = '800 kg/cm B W = '7 kg/cm B W = 900 kg/cm B 5 W = 66 kg/cm B 6 W = 50 kg/cm Değişken mukavemet değeri B W = '080 kg/cm aktör 0,60 B W = 76 kg/cm aktör 0,60 B W = 50 kg/cm aktör 0,60 B 5 W = 8 kg/cm aktör 0,60 B 6 W = 70 kg/cm aktör 0,60 Görüldüğü gibi çentik grubu "" ile "" arasındaki orantı 0,6 dır. akat maliette "a" erine "b" konstruksionu aşağı ukarı arı arıa olur. ma "b" ile "" kıaslanırsa, malietin faktör vea olacağı kesindir. utu kirişlerin plaka boutları seçilirken dikkat edilecek hususlar şunlardır: Piasadan temin edilebilecek sac ölçüleri: Levha genişliği: vea,5 m ve levha kalınlıkları: 6, 8, 0 ve mm (fala kapitali depoa atırmamak için) Minimum fire vermek için kirişte şu ana boutlar kabul etmek ekonomik üretim apmaktır. ac genişliği metre için: adet 990 mm ac genişliği adet 90 mm adet 90 mm,5 metre için: er adet 990 mm ve 90 mm adet 90 mm adet 90 mm 5 adet 90 mm "_08 Pratik öneriler" fasikülünde daha detalı karşılaştırma ve öneriler verilmiştir. www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r 7. Örnekler.. Örnek, 6tx5m Geer köprü vinci 6tx5m Geer köprü vincin bilinen değerleri ve kabuller aşağıda verilmiştir. L R L T L Ra ortasından ra ortasına L TV Şekil 6, Çift kirişli geer köprü vinci. Vincin çalıştığı er ve saat *). Vincin kaldırma kapasitesi Y = 6 t. aldırma hıı v = 8 m/dak. aldırma üksekliği H = 0 m 5. Vincin ra açıklığı, kiriş bou L = 5 m 6. öprü ürüme hıı v V = 5 m/dak 7. rabanın ağırlığı G = 700 kg 8. raba ürüme hıı v = 5 m/dak 9. raba tekerlek aks açıklığı L T =, m 0. raba tekerlek saısı n Tek =. ehim oranı katsaısı k f = 000. Vincin ükleme hali *) Yü Ha = H. Vincin kaldırma sınıfı DIN 508 *) a ı = H. Vincin ükleme grubu DIN 508 *), *) Yü Gr = B 5. Vincin tahrik grubu DIN 500 *) Ta Gr = m 6. raba tekerlek ra açıklığı L R = m 7. Yükün raa en akın mesafesi L min =,5 m 8. irişin çentik grubu *)5 Çe Gr = *) *) apalı atölede çalışacak vinç. erek kullanmalı uun molalı işletme. Bak "Çelik onstrüksiona Genel Giriş" afa 5, Tablo 6, *) apalı binada rügar etkisi olmadan çalışan işletme. Bak "Çelik onstrüksiona Genel Giriş" afa, Paragraf., *) Devamlı fakat molalı işletme. Hafif derecede üklenme, max ük serek. Bak "Çelik onstrüksiona Genel Giriş" afa, Tablo 5, *) Devamlı küçük ükler. Nadiren orta ve max ükler. Ortalama günlük çalışma saati ile 8 saat. Bak "Çelik onstrüksiona Genel Giriş" afa 6, Tablo 9. *)5 Vincin çentik grubunu önce "" kabul edip hesabımıı apalım. Duruma göre kanak bağlantısını değiştiriri. Bak "Çelik onstrüksiona Genel Giriş" afa 7, Tablo 0. Öel şartlar: Normal atöle vinci. Çimento tou, tulu rutubet, asit ve anıcı madde içerikli hava, ve beneri kötü etki edecek çevre durumu ok. Burada _0 Monora kiriş dosasında verilen konstrüksion önerilerini hatırlaalım; www.guven-kuta.ch
8 Ç i f t i r i ş l e r _0 Örnek, 6tx5m Geer köprü vincinin kiriş hesabı Gerekli sehim f ger 000 L f ger 5mm Dinamik katsaısı. 0.00minm.5 Ö ağırlık katsaısı. Malemenin mukavemet değerleri Maleme Maleme "t 7" opma mukavemeti R m 00kgcm kma mukavemeti R e 50kgcm Elastiklik modülü E dn.0 6 kgcm Poisson saısı t 0. Ögül ağırlığı t 7850kgm tatik değerler, I. Hal için : çeki tçem 600kgcm v H bası tbem 00kgcm kama tem 90kgcm Hesap için gerekli tekerlek kuvveti Y Bir tekerleğin kuvveti TD TD 0kg Gerekli atalet momenti TD L L T J ger L L L T 8E dn f J ger 067cm ger Bu değere göre kutu kiriş boutlarını seçelim. e = Z e s sr s s b t u u s s s br ( ) P P( ) Y ( ) P P( ) b b s t b P5( R) h R t h h h t Şekil 7, utu kiriş ölçüleri n Tek Yan plaka ükseliği,,5 m den iki adet almak için h 70mm h h Yan plaka kalınlığı t x h 5 t x 5.9mm t 6mm t t lt ve st kuşak genişliği,,5 m den üç adet almak için b 90mm b b Üst ve alt kuşak kalınlığı t x.t t x 6mm t 6mm t t Ra ölçüleri h R 0mm b R 0mm Perde üksekliği h Per h 50mm h Per 690mm onsolu genişliği b B 0mm Perde eni b Per b b B t t b Per 8mm Perde aralığı L Pe m Perde kalınlığı t Per 6mm Z ekseni üst kuşak alt kenarı h Z h t h Z 7.6cm irişin hesapsal üksekliği h t h h R h 79mm www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r Parçaların ve sistemin alanı: b t 7cm h t cm b t 7cm h t cm R h R b R R 6cm 9 top R top 9.6cm Parçaların ağırlık merkelerinin koordinatları: Y 0.5b Y.5cm Z 0.5t Z 0.cm Y b B 0.5t Y.cm Z t 0.5h Z 7.6cm Y 0.5b Y.5cm Z t 0.5t h Z 7.9cm Y b b B 0.5t Y 5.7cm Z t 0.5h Z 7.6cm Y R b b B 0.5t Y R 5.7cm Z R t t h 0.5h R Z R 77.cm ğırlık merkei koordinatları Y ve Z Y Y Y Y Y R R Y Y 5.78cm top Z Z Z Z Z R R Z Z.cm top Parçaların ağırlık merkeine uaklıkları Y Y Y Y.cm Z Z Z Z.8cm Y Y Y Y.5cm Z Z Z Z.5cm Y Y Y Y.cm Z Z Z Z.8cm Y Y Y Y 9.9cm Z Z Z.5cm Y R Y Y R 9.9cm Z R Z R Z Z R 5.06cm Parçaların kendi atalet momentleri b t I Y I Y 0.5 cm t h I Y I Y 06cm b t I Y I Y 0.5 cm t h I Y I Y 06cm b R h R I RY I RY. cm h R b R I RZ I RZ.cm t b I Z I Z 9 cm h t I Z I Z.cm t b I Z I Z 9 cm h t I Z I Z.cm irişin atalet momentleri I Y I Y I Y I Y I Y I RY I Y 055cm I Y Z Z Z Z Z R R I Y 706cm irişin - ekseni atalet momenti I Y I Y I Y I Y 77cm irişin - ekseninde gerekli atalet momenti J ger 067cm I Z I Z I Z I Z I Z I RZ I Z 6cm www.guven-kuta.ch
0 Ç i f t i r i ş l e r _0 I Z Y Y Y Y Y R R I Z 96cm irişin - ekseni atalet momenti I Z I Z I Z I Z 579cm talet dairesi arı çapı u Y u 57.8mm e Z e.cm u b Y u.mm e h e e 7.cm 5.8cm e max.cm u max I irişin - ekseni karşı koma momenti W W Y 68cm I irişin - ekseni karşı koma momenti W W Z 97cm ehim kontrolü: İşletmede hesaplanan hakiki sehim TD L L T f Hes L L L T 8E dn I f Hes.8mm Y Gerekli sehim f ger 5mm e max u max Hakiki sehim oranı fl L f Hes fl 08 İstenilen sehim oranı k f = '000 Hesaplanan sehim gerekli sehimden küçük olduğundan fonksion için eterlidir. irişin birim ağırlığı "q " Toleranslardan doğan farklılık oranı k rtol.0 G Per q h Per b Per t Per t G Per 7. kg top t q 0m kg irişin birim ağırlığı " q ": q q G Per L Pe q kgm irişin toplam ağırlığı "G top " G top q L k rtol q.m kg ervis Platformu birim ağırlığı q P 0 kg Mukavemet kontrolü: irisinin ö ağırlığından oluşan gerilim " " irisinin ö ağırlık momenti q q P L M 8 M m 77kgcm M Ö ağırlık gerilimi 80kgcm W Y Ceraskal ve rabanın ağırlığından oluşan gerilim " " rabanın ağırlık momenti M L L T M 9760kgcm L M rabanın ağırlık gerilimi kgcm W Y Yükün ağırlığından oluşan gerilim " " Y Yük ağırlık momenti M L L T M 06800kg cm L M Yük ağırlık gerilimi 9kgcm W Y www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r talet kuvvetlerinden oluşan gerilim" " talet momenti M 0.075L q q P L M 509kgcm M talet gerilimi 6kgcm W Z raba kasılmasından oluşan gerilim " 5 " raba kasılması momenti M 5 0.05L T Y M 5 600.0kgcm M 5 raba kasılması gerilimi 5 5 7.kgcm W Z H - Hali için vinç kirişindeki normal gerilmeler egi ve min Yükleme grubu katsaısı "k B " Yükleme grubu B için k B.05 max normal gerilme max max k B 5 max 6kgcm Min normal gerilme min min 9kgcm min Genel sınır değerler oranı hes hes 0. irişteki kama gerilmesi " max " max Y k B irişte torsion momenti M t Y M t 56mkg Bret'e göre ortalama torsion alanı Or Y Y Z Z Or 67cm max Y k B Y 0.Z R t Y Y h max 90.6kgcm tatik kontrol Z Z kar max max kar 56kgcm kar 56kgcm. tçem 600 kg cm tçem.7 kar i O Dinamik kontrol EM e göre dinamik değişken mukavemet değeri: ınır değerler oranı hes 0. Yükleme grubu Yü Gr "B" ve Çe Gr "" için W 7kgcm 5 0 0 için değişken mukavemet değeri DçEM0 W DçEM0 kgcm hes 0. için DçEM Emniet katsaısı DçEM0 DçEM0 0.75R m hes DçEM 08kgcm DçEM.758 kar i O www.guven-kuta.ch
Ç i f t i r i ş l e r _0 Önerilerde belirtildiği gibi burada Çentik grubunu "a vea b" olarak kabul edip kontrolümüü apalım ve sonucu görelim: ınır değerler oranı hes 0. Yükleme grubu Yü Gr "B" ve Çe Gr = "" için W 76kgcm 5 0 0 için değişken mukavemet değeri DçEM0 W DçEM0 7kgcm hes 0. için DçEM Emniet katsaısı DçEM0 DçEM0 0.75R m hes DçEM kgcm DçEM.8 kar Görüldüğü gibi Çentik grubunu almamıa rağmen emniet katsaısı den büüktür. i O Emniet katsaıları den büük olduğundan kiriş fonksionunu apar. akat üst kuşak ile an plakanın buruşması kontrol edilmelidir. Ters sehim Yan boşluk değeri L C 0.5 L L T L C 6.9 m 5L irişin ö ağırlık sehimi q q P f i f i.mm 8E dn I Y rabanın ağırlığından oluşan tekerlek ükü Tek 0.5 Tek 5kg rabanın ağırlık sehimi Tek L C L L C f f 0.5cm E dn I Y Yükten oluşan tekerlek ükü YTek 0.5 Y YTek 500kg Yükün sehimi YTek L C L L C f Y f Y 9.0mm E dn I Y Toplam ehim f Top f i f f Y f Top.6cm Ters sehim f Ters f i f 0.5f Y f Ters mm iriş ortasına f Ters kadar ters sehim verilir. onstrüksiona göre ters sehim uçlara doğru orantılı verilir. Üst kuşak ile an plakanın DIN 8800 ve DIN e göre apılan hesaplarında konstrüksionun boulmaacağı ve buruşma olmaacağı görülmüştür. Bak _0 irişte Buruşma,.5 Örnek 5, 6tx5m, Çift kiriş, utu kiriş. www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r.. Örnek, 50tx5m Geer köprü vinci 50tx5m Geer köprü vincin bilinen değerleri ve kabuller aşağıda verilmiştir. L R L T L Ra ortasından ra ortasına L TV Şekil 8, Çift kirişli geer köprü vinci. Vincin çalıştığı er ve saat *). Vincin kaldırma kapasitesi Y = 50 t. aldırma hıı v = m/dak. aldırma üksekliği H = 8 m 5. Vincin ra açıklığı, kiriş bou L = 5 m 6. öprü ürüme hıı v V = 5 m/dak 7. rabanın ağırlığı G = 6000 kg 8. raba ürüme hıı v = 5 m/dak 9. raba tekerlek aks açıklığı L T =,5 m 0. raba tekerlek saısı n Tek =. ehim oranı katsaısı k f = 000. Vincin ükleme hali *) Yü Ha = H. Vincin kaldırma sınıfı DIN 508 *) a ı = H. Vincin ükleme grubu DIN 508 *), *) Yü Gr = B 5. Vincin tahrik grubu DIN 500 *) Ta Gr = m 6. raba tekerlek ra açıklığı L R = m 7. Yükün raa en akın mesafesi L min =,5 m 8. Çentik grubu *)5 Çe Gr = *) antralın makina binasında çalışacak vinç. erek kullanmalı uun molalı işletme. Bak "Çelik onstrüksiona Genel Giriş" afa 5, Tablo 6, *) apalı binada rügar etkisi olmadan çalışan işletme. Bak "Çelik onstrüksiona Genel Giriş" afa, Paragraf., *) erek kullanmalı uun molalı işletme. Orta derecede üklenme. Bak "Çelik onstrüksiona Genel Giriş" afa, Tablo 5, *) Hemen hemen devamlı tam ük. Ortalama günlük çalışma saati 0,5 ile saat. Bak "Çelik onstrüksiona Genel Giriş" afa 6, Tablo 9. *)5 Vincin çentik grubunu önce "" kabul edip hesabımıı apalım. Duruma göre kanak bağlantısını değiştiriri. Bak "Çelik onstrüksiona Genel Giriş" afa 7, Tablo 0. Öel şartlar: Çimento tou, tulu rutubet, asit ve anıcı madde içerikli hava, ve beneri kötü etki edecek çevre durumu ok. www.guven-kuta.ch
Ç i f t i r i ş l e r _0 Örnek, 50tx5m Geer köprü vincinin kiriş hesabı Gerekli sehim f ger 000 L f ger 0mm Dinamik katsaısı. 0.00minm. Ö ağırlık katsaısı. Malemenin mukavemet değerleri Maleme Maleme "t 7" opma mukavemeti R m 00kgcm kma mukavemeti R e 50kgcm Elastiklik modülü E dn.0 6 kgcm Poisson saısı t 0. Ögül ağırlığı t 7850kgm tatik değerler, I. Hal için : çeki tçem 600kgcm v H bası tbem 00kgcm kama tem 90kgcm Hesap için gerekli tekerlek kuvveti Y Bir tekerleğin kuvveti TD Tek 685kg Gerekli atalet momenti TD L L T J ger L L L T 8E dn f J ger 05958cm ger Bu değere göre kutu kiriş boutlarını seçelim. e = Z e s sr s s b t u u s s s br ( ) P P( ) Y ( ) P P( ) b b s t b P5( R) h R t h h h t Şekil 9, utu kiriş ölçüleri n Tek Yan plaka ükseliği,,5 m den bir adet almak için h 90mm h h Yan plaka kalınlığı t x h 5 t x.9mm t mm t t lt ve st kuşak genişliği,,5 m den iki adet almak için b 70mm b b Üst ve alt kuşak kalınlığı t x.t t x 8mm t 5mm t t Ra ölçüleri h R 60mm b R 60mm Perde üksekliği h Per h 50mm h Per 0mm onsolu genişliği b B 0mm Perde eni b Per b b B t t b Per 66mm Perde aralığı L Pe m Perde kalınlığı t Per t t Per mm Z ekseni üst kuşak alt kenarı h Z h t h Z 50.5cm irişin hesapsal üksekliği h t h h R h 580mm www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r Parçaların ve sistemin alanı: b t cm h t 79cm b t cm h t 79cm R h R b R R 6cm 5 top R top 65.6cm Parçaların ağırlık merkelerinin koordinatları: Y 0.5b Y 7cm Z 0.5t Z 0.75cm Y b B 0.5t Y.6cm Z t 0.5h Z 76cm Y 0.5b Y 7cm Z t 0.5t h Z 5.5cm Y b b B 0.5t Y 69.cm Z t 0.5h Z 76cm Y R b b B 0.5t Y R 69.cm Z R t t h 0.5h R Z R 55cm ğırlık merkei koordinatları Y ve Z Y Y Y Y Y R R Y Y 8.89cm top Z Z Z Z Z R R Z Z 80.6cm top Parçaların ağırlık merkeine uaklıkları Y Y Y Y.9cm Z Z Z Z 79.9cm Y Y Y Y.cm Z Z Z Z.6cm Y Y Y Y.9cm Z Z Z Z 70.6cm Y Y Y Y 0.5cm Z Z Z.6cm Y R Y Y R 0.5cm Z R Z R Z Z R 7.8cm Parçaların kendi atalet momentleri b t I Y I Y 0.8 cm t h I Y I Y 0795cm b t I Y I Y 0.8 cm t h I Y I Y 0795cm b R h R I RY I RY 08 cm h R b R I RZ I RZ 08cm t b I Z I Z 5065 cm h t I Z I Z.6cm t b I Z I Z 5065 cm h t I Z I Z.6cm irişin atalet momentleri I Y I Y I Y I Y I Y I RY I Y 6679cm I Y Z Z Z Z Z R R I Y 6866cm irişin - ekseni atalet momenti I Y I Y I Y I Y 065cm irişin - ekseninde gerekli atalet momenti J ger 05958cm I Z I Z I Z I Z I Z I RZ I Z 057cm www.guven-kuta.ch
6 Ç i f t i r i ş l e r _0 I Z Y Y Y Y Y R R I Z 0976cm irişin - ekseni atalet momenti I Z I Z I Z I Z 5cm talet dairesi arı çapı u Y u 88.9mm e Z e 80.6cm u b Y u 5.mm e h e e 77.cm 8.9cm e max 80.6cm u max I irişin - ekseni karşı koma momenti W W Y 65cm I irişin - ekseni karşı koma momenti W W Z 75cm ehim kontrolü: İşletmede hesaplanan hakiki sehim TD L L T f Hes L L L T 8E dn I f Hes.mm Y Gerekli sehim f ger 5mm e max u max Hakiki sehim oranı fl L f Hes fl 07 İstenilen sehim oranı k f = '000 Hesaplanan sehim gerekli sehimden küçük olduğundan fonksion için eterlidir. irişin birim ağırlığı "q " Toleranslardan doğan farklılık oranı k rtol.0 G Per q h Per b Per t Per t G Per 86.kg top t q 8.kgm irişin birim ağırlığı " q ": q q G Per L Pe q 56.kgm irişin toplam ağırlığı "G top " G top q L G top 55kg k rtol ervis Platformu birim ağırlığı q P 50 kg Mukavemet kontrolü: irisinin ö ağırlığından oluşan gerilim " " q irisinin ö ağırlık momenti q P L M 8 M m 95kgm M Ö ağırlık gerilimi 87.kgcm W Y Ceraskal ve rabanın ağırlığından oluşan gerilim " " rabanın ağırlık momenti M L L T M 69kgm L M rabanın ağırlık gerilimi 6kgcm W Y Yükün ağırlığından oluşan gerilim " " Y Yük ağırlık momenti M L L T M 06kgm L M Yük ağırlık gerilimi 5.6kgcm W Y www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r 7 talet kuvvetlerinden oluşan gerilim" " talet momenti M 0.075L q q P L M 0996kg cm M talet gerilimi 8.7kgcm W Z raba kasılmasından oluşan gerilim " 5 " raba kasılması momenti M 5 0.05L T Y M 5 7000kgm M 5 raba kasılması gerilimi 5 5 5.kgcm W Z H - Hali için vinç kirişindeki normal gerilmeler egi ve min Yükleme grubu katsaısı "k B " Yükleme grubu B için k B.05 max normal gerilme max max k B 5 max kgcm Min normal gerilme min min 5kgcm Genel sınır değerler oranı hes 0.0 irişteki kama gerilmesi " max " Y k B irişte torsion momenti M t Y M t 0.mkg Bret'e göre ortalama torsion alanı Or Y Y Z Z Or 975.cm max Y k B Y 0.Z R t Y Y h max 58.5kgcm tatik kontrol Z Z kar max max kar 7kgcm kar 7kgcm. tçem 600 kg cm tçem.59 kar i O Dinamik kontrol EM e göre dinamik değişken mukavemet değeri : Yükleme grubu Yü Gr "B" ve Çe Gr "" için W 7kgcm ınır değerler oranı hes 0. 5 0 0 için değişken mukavemet değeri DçEM0 W DçEM0 kgcm hes 0. için DçEM Emniet katsaısı DçEM0 DçEM0 0.75R m hes DçEM 96kgcm DçEM.78 kar i O www.guven-kuta.ch
8 Ç i f t i r i ş l e r _0 Yükleme grubu Yü Gr "B" ve ÇeGr = "" için Wx 76kgcm ınır değerler oranı hes 0. 5 0 0 için değişken mukavemet değeri DçEM0 W DçEM0x 7kgcm hes 0. için DçEM Emniet katsaısı DçEM0 DçEM0 0.75R m Çentik grubunu almamıa rağmen hesaplar eterli sonuç verior. hes DçEMx 7kgcm DçEMx.5 kar i O Emniet katsaıları den büük olduğundan kiriş fonksionunu apar. akat an ve üst kuşak plakalarının buruşma kontrolü apılmalıdır. Ters sehim Yan boşluk değeri L C 0.5 L L T L C.m 5L irişin ö ağırlık sehimi q q P f i f i 6.6mm 8E dn I Y rabanın ağırlığından oluşan tekerlek ükü Tek 0.5 Tek 500kg rabanın ağırlık sehimi Tek L C L L C f f 0.cm E dn I Y Yükten oluşan tekerlek ükü YTek 0.5 Y YTek 500kg Yükün sehimi YTek L C L L C f Y f Y 7.9mm E dn I Y Toplam ehim f Top f i f f Y f Top.7cm Ters sehim f Ters f i f 0.5f Y f Ters 7.7mm iriş ortasına f Ters kadar ters sehim verilir. onstrüksiona göre ters sehim uçlara doğru orantılı verilir. Üst kuşak ile an plakanın DIN 8800 ve DIN e göre apılan hesaplarında konstrüksionun boulmaacağı ve buruşma olmaacağı görülmüştür. Bak _0 irişte Buruşma,.6 Örnek 6, 50tx5m, Çift kiriş, utu kiriş. www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r 9.. Örnek, 50tx5m Geer köprü vinci, hafif Örnek de hesapladığımı 50tx5m Geer köprü vinç kirişinin ağır olduğunu düşünerek daha hafif konstrüksion apmaı deneelim. Bilinen değerler ve kabuller Örnek nin anı aşağıda verilmiştir. L R L T L Ra ortasından ra ortasına L TV Şekil 0, Çift kirişli geer köprü vinci. Vincin çalıştığı er ve saat. Vincin kaldırma kapasitesi Y = 50 t. aldırma hıı v = m/dak. aldırma üksekliği H = 8 m 5. Vincin ra açıklığı, kiriş bou L = 5 m 6. öprü ürüme hıı v V = 5 m/dak 7. rabanın ağırlığı G = 6000 kg 8. raba ürüme hıı v = 5 m/dak 9. raba tekerlek aks açıklığı L T =,5 m 0. raba tekerlek saısı n Tek =. ehim oranı katsaısı k f = 000. Vincin ükleme hali Yü Ha = H. Vincin kaldırma sınıfı DIN 508 a ı = H. Vincin ükleme grubu DIN 508 Yü Gr = B 5. Vincin tahrik grubu DIN 500 Ta Gr = m 6. raba tekerlek ra açıklığı L R = m 7. Yükün raa en akın mesafesi L min =,5 m 8. Çentik grubu *) Çe Gr = *) irişin çentik grubunu başlangıçta "" kabul edelim. Hedefimi sehim ve mukavemet sınırları içinde daha hafif konstrüksion apmak. Örnek de kirişin ağırlığı: '55 kg. www.guven-kuta.ch
0 Ç i f t i r i ş l e r _0 Örnek, 50tx5m Geer köprü vincinin hafif kirişinin hesabı u u s s s br P5( R) Eski Yeni h = 90 mm h = h h 790mm h h e = Z e s sr s s ( ) P P( ) Y ( ) P P( ) s h R t h h h t t = mm t = t t 6mm t t b = 70 mm b = b b 990mm b b t = 5 mm t = t t 0mm t t h R = 60 mm b R = 60 mm h R 0mm b R 60mm h Per = 0 mm b t b b t b b B = 0 mm b B 0mm Şekil, utu kiriş ölçüleri Perde eni b Per b b B t t b Per 898mm Perde aralığı L Pe m Perde kalınlığı t Per t t Per 6mm Z ekseni üst kuşak alt kenarı h Z h t h Z 80cm irişin hesapsal üksekliği h t h h R h 850mm Parçaların ve sistemin alanı: b t 99cm h t 07cm b t 99cm h t 07cm R h R b R R cm top R top 6.8cm Parçaların ağırlık merkelerinin koordinatları: Y 0.5b Y 9.5cm Z 0.5t Z 0.5cm Y b B 0.5t Y.cm Z t 0.5h Z 90.5cm Y 0.5b Y 9.5cm Z t 0.5t h Z 80.5cm Y b b B 0.5t Y 9.7cm Z t 0.5h Z 90.5cm Y R b b B 0.5t Y R 9.7cm Z R t t h 0.5h R Z R 8cm ğırlık merkei koordinatları Y ve Z Y Y Y Y Y R R Y Y 5.98cm top Z Z Z Z Z R R Z Z 95.58cm top Parçaların ağırlık merkeine uaklıkları Y Y Y Y.5cm Z Z Z Z 95.cm Y Y Y Y 7.7cm Z Z Z Z 5.cm Y Y Y Y.5cm Z Z Z Z 8.9cm Y Y Y Y.7cm Z Z Z 5.08cm Y R Y Y R.7cm Z R Z R Z Z R 87.cm www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r Parçaların kendi atalet momentleri b t I Y I Y 8.5 cm t h I Y I Y 86767cm b t I Y I Y 8.5 cm t h I Y I Y 86767cm b R h R I RY I RY cm h R b R I RZ I RZ 7cm t b I Z I Z 80858 cm h t I Z I Z.cm t b I Z I Z 80858 cm h t I Z I Z.cm irişin atalet momentleri I Y I Y I Y I Y I Y I RY I Y 5758cm I Y Z Z Z Z Z R R I Y 797867cm irişin - ekseni atalet momenti I Y I Y I Y I Y 79cm irişin - ekseninde gerekli atalet momenti J ger 05958cm I Z I Z I Z I Z I Z I RZ I Z 6795cm I Z Y Y Y Y Y R R I Z 858cm irişin - ekseni atalet momenti I Z I Z I Z I Z 66979cm talet dairesi arı çapı u Y u 59.8mm e Z e 95.6cm u b Y u 70.mm e h e e 89.cm 95.6cm e max I irişin - ekseni karşı koma momenti W W Y 8cm I irişin - ekseni karşı koma momenti W W Z 6cm ehim kontrolü: İşletmede hesaplanan hakiki sehim TD L L T f Hes L L L T 8E dn I f Hes.7mm Y Gerekli sehim f ger 5mm e max u max Hakiki sehim oranı fl L f Hes fl 5 İstenilen sehim oranı k f = '000 Hesaplanan sehim gerekli sehimden küçük olduğundan fonksion için eterlidir. irişin birim ağırlığı "q " Toleranslardan doğan farklılık oranı k rtol.0 G Per q h Per b Per t Per t G Per 7.6kg top t q.9m kg irişin birim ağırlığı " q ": q q G Per L Pe q 79.7m kg www.guven-kuta.ch
Ç i f t i r i ş l e r _0 irişin toplam ağırlığı "G top " G top q L G top 9777kg k rtol ervis Platformu birim ağırlığı q P 50 kg Mukavemet kontrolü: irisinin ö ağırlığından oluşan gerilim " " q irisinin ö ağırlık momenti q P L M 8 M m 696kgm M Ö ağırlık gerilimi 8.8kgcm W Y Ceraskal ve rabanın ağırlığından oluşan gerilim " " rabanın ağırlık momenti M L L T M 69kgm L rabanın ağırlık gerilimi M W Y 68.kgcm Yükün ağırlığından oluşan gerilim " " Y Yük ağırlık momenti M L L T M 06kgm L M Yük ağırlık gerilimi 568.kgcm W Y talet kuvvetlerinden oluşan gerilim" " talet momenti M 0.075L q q P L M 75kg cm M talet gerilimi 0.5kgcm W Z raba kasılmasından oluşan gerilim " 5 " raba kasılması momenti M 5 0.05L T Y M 5 7000kgm M 5 raba kasılması gerilimi 5 5 56.kgcm H - Hali için vinç kirişindeki normal gerilmeler max ve min W Z Yükleme grubu katsaısı "k B " Yükleme grubu B için k B.05 max normal gerilme max max k B 5 max kgcm Min normal gerilme min min 7kgcm min Genel sınır değerler oranı hes hes 0.8 irişteki kama gerilmesi " max " max Y k B irişte torsion momenti M t Y M t 0mkg Bret'e göre ortalama torsion alanı Or Y Y Z Z Or 67cm max Y k B Y 0.Z R t Y Y h max 59kgcm Z Z www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r tatik kontrol Dinamik kontrol kar max max kar 0kgcm kar 0kgcm. tçem 600 kg cm tçem.8 kar i O EM e göre dinamik değişken mukavemet değeri : Yükleme grubu Yü Gr "B" ve ÇeGr = "" için Wx 76kgcm ınır değerler oranı hes 0.8 5 0 0 için değişken mukavemet değeri DçEM0 W DçEM0x 7kgcm hes 0.8 için DçEM Emniet katsaısı DçEM0 DçEM0 0.75R m hes DçEMx 97kgcm DçEMx.07 kar i O Çentik grubunu almamıa rağmen hesaplar eterli sonuç verior. Emniet katsaıları den büük olduğundan kiriş fonksionunu apar. akat an ve üst kuşak plakalarının buruşma kontrolü apılmalıdır. Ters sehim Yan boşluk değeri L C 0.5 L L T L C.m 5L irişin ö ağırlık sehimi q q P f i f i.mm 8E dn I Y rabanın ağırlığından oluşan tekerlek ükü Tek 0.5 Tek 500kg rabanın ağırlık sehimi Tek L C L L C f f 0.9cm E dn I Y Yükten oluşan tekerlek ükü YTek 0.5 Y YTek 500kg Yükün sehimi YTek L C L L C f Y f Y 6.mm E dn I Y Toplam ehim f Top f i f f Y f Top.cm Ters sehim f Ters f i f 0.5f Y f Ters.mm iriş ortasına f Ters kadar ters sehim verilir. onstrüksiona göre ters sehim uçlara doğru orantılı verilir. Örnek de kirişin ağırlığı: '55 kg. Örnek de kirişin ağırlığı: 9'777 kg. irişimi ' kg daha hafif, ama buruşma nasıl? Üst kuşak ile an plakanın DIN 8800 ve DIN e göre apılan hesaplarında plakaların buruşacağı görülmüştür. www.guven-kuta.ch
Ç i f t i r i ş l e r _0.. Örnek, 50tx5m Geer köprü vinci, hafif, takvieli Örnek de hesapladığımı 50tx5m Geer köprü vinç kirişini daha hafif konstrüksion olarak Örnek te aptık. akat plakalarda buruşma göüktü. Şimdi buruşmaı önlemek için takvieli kiriş hesabını apalım. L R L T L Ra ortasından ra ortasına L TV Şekil, Çift kirişli geer köprü vinci. Vincin çalıştığı er ve saat. Vincin kaldırma kapasitesi G Y = 50 t. aldırma hıı v = m/dak. aldırma üksekliği H = 8 m 5. Vincin ra açıklığı, kiriş bou L = 5 m 6. öprü ürüme hıı v V = 5 m/dak 7. rabanın ağırlığı G = 6000 kg 8. raba ürüme hıı v = 5 m/dak 9. raba tekerlek aks açıklığı L T =,5 m 0. raba tekerlek saısı n Tek =. ehim oranı katsaısı k f = 000. Vincin ükleme hali Yü Ha = H. Vincin kaldırma sınıfı DIN 508 a ı = H. Vincin ükleme grubu DIN 508 Yü Gr = B 5. Vincin tahrik grubu DIN 500 Ta Gr = m 6. raba tekerlek ra açıklığı L R = m 7. Yükün raa en akın mesafesi L min =,5 m 8. Çentik grubu *) Çe Gr = *) irişin çentik grubunu başlangıçta "" kabul edelim. Hedefimi sehim ve mukavemet sınırları içinde daha hafif konstrüksionun buruşmasını önlemek. www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r 5 Örnek, 50tx5m Geer köprü vincinin hafif, takvieli kiriş hesabı u u s s s br P( ) P5( R) h R t e = Z e s sr s s L L P( ) Y ( ) P P( ) sl s h h h t a T h L b D b i h t b t b b t b Şekil, utu kiriş ölçüleri 790mm b 990mm h h b b h R 0mm 6mm t 0mm t t t t b R 60mm Perde bou (üksekliği) h Per h 50mm h Per 70mm Perde eni b Per b b B t t b Per 898mm Perde aralığı L Pe m Perde kalınlığı t Per t t Per 6mm Z ekseni üst kuşak alt kenarı h Z h t h Z 80cm irişin hesapsal üksekliği h t h h R h 850mm Takvie köşebendinin değerleri: öşebent kalınlığı t t t 6 mm Buna göre köşebentimii seçelim Takvie köşebenti B "60x60x6" öşebent kenarı b B 6cm öşebent lanı B 69mm öşebent birim ağırlığı G B 5.kgm öşebent e ölçüsü Le.69cm öşebent sıra saısı n n Parçaların ve sistemin alanı: b t 99cm h t 07cm b t 99cm h t 07cm R h R b R R cm topb n n B topb.8cm top R topb top 50.6cm. Bölge genişliği a T 500mm Parçaların ağırlık merkelerinin koordinatları: Y 0.5b Y 9.5cm Z 0.5t Z 0.5cm Y b B 0.5t Y.cm Z t 0.5h Z 90.5cm Y 0.5b Y 9.5cm Z t 0.5t h Z 80.5cm www.guven-kuta.ch
6 Ç i f t i r i ş l e r _0 Y b b B 0.5t Y 9.7cm Z t 0.5h Z 90.5cm Y R b b B 0.5t Y R 9.7cm Z R t t h 0.5h R Z R 8cm Y L b B t b B Le Y L 8.9cm Y L b b B t b B Le Y L 90.09cm Z L h Z a T Le Z L 8.mm ğırlık merkei koordinatları Y ve Z Y Y Y Y Y R R n B Y L Y L Y Y 5.9cm top Z Z Z Z Z R R n B Z L Z Z 96.59cm top Bölge vea son bölge hakiki buruşma genişliği. Bölge genişliği a T h a T a T 90mm h L h a T t b D h L Z b i b D 0cm b D.cm b i 66.8cm h L Parçaların ağırlık merkeine uaklıkları Y Y Y Y.5cm Z Z Z Z 95.cm Y Y Y Y 7.7cm Z Z Z Z 5.cm Y Y Y Y.5cm Z Z Z Z 8.9cm Y Y Y Y.7cm Z Z Z 5.08cm Y R Y Y R.7cm Z R Z R Z Z R 87.cm Y L Y Y L Y L cm Z L Z Z L Z L.7cm Y L Y Y L Y L 8.8cm Parçaların kendi atalet momentleri b t I Y I Y 8.5 cm t h I Y I Y 86767cm b t I Y I Y 8.5 cm t h I Y I Y 86767cm b R h R I RY I RY cm h R b R I RZ I RZ 7cm t b I Z I Z 80858 cm h t I Z I Z.cm t b I Z I Z 80858 cm h t I Z I Z.cm I BY 0.95cm I BZ 0.95cm irişin atalet momentleri I Y I Y I Y I Y I Y I RY n n I BY I Y 5760cm I Y Z Z Z Z Z R R n B Z L I Y 86cm irişin - ekseni atalet momenti I Y I Y I Y I Y 8580cm irişin - ekseninde gerekli atalet momenti J ger 05958cm I Z I Z I Z I Z I Z I RZ n n I BZ I Z 687cm www.guven-kuta.ch
_0 Ç i f t i r i ş l e r 7 I Z Y Y Y Y Y R R n B Y L Y L I Z 50806cm irişin - ekseni atalet momenti I Z I Z I Z I Z 66985cm talet dairesi arı çapı u Y u 59.mm e Z e 96.6cm u b Y u 70.9mm e h e e 88.cm 5.9cm e max 96.6cm u max I irişin - ekseni karşı koma momenti W W Y 70cm I irişin - ekseni karşı koma momenti W W Z 905cm ehim kontrolü: İşletmede hesaplanan hakiki sehim TD L L T f Hes L L L T 8E dn I f Hes.5mm Y Gerekli sehim f ger 5mm e max u max Hakiki sehim oranı fl L f Hes fl 6 İstenilen sehim oranı k f = '000 Hesaplanan sehim gerekli sehimden küçük olduğundan fonksion için eterlidir. irişin birim ağırlığı "q " Toleranslardan doğan farklılık oranı k rtol.0 G Per q h Per b Per t Per t G Per 7.6kg top t q 5.7m kg irişin birim ağırlığı " q ": q q G Per L Pe q 90.5m kg irişin toplam ağırlığı "G top " G top q L G top 0056kg k rtol ervis Platformu birim ağırlığı q P 0 kg Mukavemet kontrolü: irisinin ö ağırlığından oluşan gerilim " " q irisinin ö ağırlık momenti q P L M 8 M m 69990kg cm M Ö ağırlık gerilimi 50kgcm W Y Ceraskal ve rabanın ağırlığından oluşan gerilim " " rabanın ağırlık momenti M L L T M 6988kg cm L M rabanın ağırlık gerilimi 69kgcm W Y Yükün ağırlığından oluşan gerilim " " Y Yük ağırlık momenti M L L T M 70806kg cm L www.guven-kuta.ch
8 Ç i f t i r i ş l e r _0 M Yük ağırlık gerilimi 69kgcm W Y talet kuvvetlerinden oluşan gerilim" " talet momenti M 0.075L q q P L M 98kg cm M talet gerilimi 85kgcm W Z raba kasılmasından oluşan gerilim " 5 " raba kasılması momenti M 5 0.05L T Y M 5 700000kgcm M 5 raba kasılması gerilimi 5 5 5kgcm H - Hali için vinç kirişindeki normal gerilmeler max ve min W Z Yükleme grubu katsaısı "k B " Yükleme grubu B için k B.05 max normal gerilme max max k B 5 max 08kgcm Min normal gerilme min min 8kgcm min Genel sınır değerler oranı hes hes 0.8 irişteki kama gerilmesi " max " max Y k B irişte torsion momenti M t Y M t 7mkg Bret'e göre ortalama torsion alanı Or Y Y Z Z Or 67cm max Y k B Y 0.Z R t Y Y h max 58.9kgcm tatik kontrol Dinamik kontrol Z Z kar max max kar 89kgcm kar 89kgcm www.guven-kuta.ch. tçem 600 kg cm tçem. kar i O EM e göre dinamik değişken mukavemet değeri : Yükleme grubu Yü Gr "B" ve ÇeGr = "" için Wx 76kgcm ınır değerler oranı hes 0.8 5 0 0 için değişken mukavemet değeri DçEM0 W DçEM0 7kgcm hes 0.8 için DçEM Emniet katsaısı DçEM0 DçEM0 0.75R m hes DçEM 00kgcm DçEM.086 kar i O
_0 Ç i f t i r i ş l e r 9 Çentik grubunu almamıa rağmen hesaplar eterli sonuç verior. Emniet katsaıları den büük olduğundan kiriş fonksionunu apar. akat an ve üst kuşak plakalarının buruşma kontrolü apılmalıdır. Ters sehim Yan boşluk değeri L C 0.5 L L T L C.m 5L irişin ö ağırlık sehimi q q P f i f i.mm 8E dn I Y rabanın ağırlığından oluşan tekerlek ükü Tek 0.5 Tek 500kg rabanın ağırlık sehimi Tek L C L L C f f 0.9cm E dn I Y Yükten oluşan tekerlek ükü YTek 0.5 Y YTek 500kg Yükün sehimi YTek L C L L C f Y f Y 6.0mm E dn I Y Toplam ehim f Top f i f f Y f Top.cm Ters sehim f Ters f i f 0.5f Y f Ters.mm iriş ortasına f Ters kadar ters sehim verilir. onstrüksiona göre ters sehim uçlara doğru orantılı verilir. Üst kuşak ile an plakanın DIN 8800 e göre apılan hesaplarında plakaların buruşmaacağı görülmüştür. Üst kuşak ile an plakanın DIN e göre apılan hesaplarında plakaların buruşacağı görülmüştür. on hesap şeklimi DIN 8800 olduğu için kontrüksionu bu ölçülerle apabiliri. Örnek de kirişin ağırlığı '55 kg ve Örnek de 0'056 kg. irişimi '98 kg daha hafif. DİT; Bütün apılan hesapların analii konstrüksion kıritiği ile _08 dosasına görülecektir. www.guven-kuta.ch
0 Ç i f t i r i ş l e r _0 5. onu İndeksi rabanın ö ağırlığından oluşan gerilim " "...8 B Bir tekerleği etkileen dik kuvvet... iriş profilinin seçimi... irişe ters sehim verilmesi... irişin ö ağırlığından oluşan gerilim " "...7 irişin ö ağırlık sehimi... irişteki enine gerilim egii... irişteki normal eğilme gerilimi " egi "...7 M Mukavemet momenti... R Ralı profil T Ters sehim, Toplam kama gerilimi "τ top "... Toplam sehim Y Yükleme grubu katsaısı "k B "... 7 Yükün ağırlık sehimi... www.guven-kuta.ch