irketlerde Kriz Yönetimi

thinking growth * connected with client issues irketlerde Kriz Yönetimi Hüsnü Can Dinçsoy PricewaterhouseCoopers Dan manlk Hizmetleri, Ortak 18 Nisan 2007 *connectedthinking

çindekiler PwC Kriz Yönetimi Hizmetleri Kriz Yönetimi Nedir? Kriz Sürecinin Yönetimi Krizin Finansal Etkileri Krizden Kurtarma ve Yeniden Yap&land&rma

Bölüm 1 PwC Kriz Yönetimi Hizmetleri Kriz Yönetimi nedir? Kriz sürecinin yönetimi Krizin finansal etkileri Krizden Kurtarma ve Yeniden Yap&land&rma Örnek Olaylar

PwC Kriz Yönetimi Hizmetleri Ticari Anla0mazl&klar&n Çözümü Ticari ihtilaf problemleri bulunan mü0terilerimize a0a3&da say&lan analiz, ihtilafa konu olan miktar&n tespiti ve uzman görü0ü hizmetlerimiz sunulmaktad&r: Devralma ve kapan&0 hesaplar&na dair ihtilaflar n0aat sözle0melerine ili0kin ihtilaflar Sözle0me ve garanti ihlalleri Sat&n alma ve sat&0 sözle0meleri ihtilaflar& Kar kayb& Büyük olaylar neticesinde i0e ara verilmesinden do3an zararlara ili0kin ihtilaflar PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 4

PwC Kriz Yönetimi Hizmetleri Soru0turmalar Cezai ve düzenleyici konulara ili0kin a0a3&daki soru0turma hizmetlerimiz mevcuttur: Kurumsal doland&r&c&l&k soru0turmalar& Personel taraf&ndan giri0ilen h&rs&zl&k/zimmet olaylar&na dair soru0turmalar SEC davalar& takibi ve soru0turmalar& Sermaye piyasas& ihlalleri kas&tl& yanl&0 beyan Yat&r&m doland&r&c&l&klar& Vergi kaç&rma hilelerine dair soru0turmalar Kara para aklama soru0turmalar& Yolsuzluk ve rü0vet incelemeleri (FCPA) PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 5

PwC Kriz Yönetimi Hizmetleri Yeniden Yap&land&rma Hizmetleri >irketleri finansal çökü0ten kurtarmak ve borç verenlerin/ hissedarlar&n yat&r&mlar&n& korumak için tefti0, kurtarma ve yeniden yap&land&rma hizmetleri sunmaktay&z: 0in yeniden canland&rmas& (Regeneration) Kurumsal yeniden yap&land&rma flas incelemeleri PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 6

Bölüm 2 PwC Kriz Yönetimi Hizmetleri Kriz Yönetimi nedir? Kriz Sürecinin Yönetimi Krizin Finansal Etkileri Krizden Kurtarma ve Yeniden Yap&land&rma Örnek Olaylar

Kriz Yönetimi Nedir? Kriz geli0iyor.. Ticari faaliyetler yolunda gidiyor. Sat&0lar art&yor, personel say&s& artan talebi kar0&layacak düzeylere ç&k&yor. Hisse senetlerinin performans& beklentileri a0m&0 durumda PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 8

Kriz Yönetimi Nedir? Kriz Geli0iyor Çatlaklar göze batmaya ba0l&yor. Yeni üretim tesisinde görünmeyen problemler olu0uyor. 0çiler dü0ük kapasite çal&0&yorlar. Uygulanan Entegre Yönetim Bili0im Sistemi kar&0&k problemlerle dolu. Daha da önemlisi, son alt& ayl&k finansal verilerin karlar& yüksek gösterdi3i anla0&l&yor PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 9

DSC_0011_z Kriz Yönetimi Nedir? Kriz geli0iyor Yönetim durumdan çok 0ikayetçi görünmüyor ama etrafta söylentiler dola0&yor. Bas&nda ufak bir olumsuz haber yay&nlan&yor. Borsada 0irkete güven kaybolmaya ba0l&yor. Hissedarlar, bankac&lar, yat&r&mc&lar, mü0teriler rahats&z edici sorular sormaya ba0l&yorlar PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 10

Kriz Yönetimi Nedir? Kriz Yönetimi nin Tan&m& irketlerin, normal faaliyet aklar dnda gelien herhangi bir olay ya da olaylarla karlatklar durumlarda yaplan çalmalardr. Ekonomik durgunluk Sel Suiistimal Pazar pay kayb Normal faaliyetler Yeniden Yaplanma Yangn /flas Vergi incelemesi Devalüasyon Fabrika Kapan PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 11

Kriz Yönetimi Nedir? Kriz Yönetimi Neden Önemlidir? Günümüzde, kurumlar kritik sonuçlara yol açabilecek durumlar&n etkili bir 0ekilde yönetilmesini ba0ar&yla yapabilmelidirler. Aksi halde: Faaliyetlerin ciddi biçimde kesintiye u3ramas& Bas&n&n yo3un ilgisi gibi sonuçlarla yüzle0mek zorunda kalabilirler. Kriz içindeki bir kurumun yöneticisi ya da orta3& olarak, böylesi bir kriz durumuna çabuk ve etkili biçimde müdahale etmelisiniz. PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 12

Bölüm 3 PwC Kriz Yönetimi Hizmetleri Kriz Yönetimi nedir? Kriz Sürecinin Yönetimi Krizin Finansal Etkileri Krizden Kurtarma ve Yeniden Yap&land&rma Örnek Olaylar

Kriz Sürecinin Yönetimi Haz&r m&s&n&z? Bir krize müdahale etmeye ne kadar haz&rs&n&z? 0leriniz kaosa girdi3inde, i0letmeniz bu durumla nas&l ve ne derecede ba0a ç&kabilir? Her organizasyon beklenmedik olaylarla ba0 edebilmek için haz&rl&kl& olmak zorundad&r. PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 14

Kriz Sürecinin Yönetimi Ba0ar& ya da Ba0ar&s&zl&k Ticari faaliyetlerdeki ini0 ç&k&0lar 0irketleri çe0itli yönlerden etkiler. Günümüzün h&zla de3i0en ko0ullar&nda, artan say&da ticari i0letme büyüme evrelerinin bir noktas&nda ciddi zorluklarla kar0&la0maktad&r. Birçok çal&0ma, belirtilerin erken tespitiyle ticari faaliyetlerin kurtar&labilece3ini göstermi0tir. PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 15

Kriz Sürecinin Yönetimi Kurumsal Biti0 E3risi Rahatlk S&k&nt&da ancak fark&nda de3il S&k&nt&da fakat kontrol alt&nda Kontrol borç verenlerde Endi e Kriz Kontrol Eii Seçenekler 0in kayb& Felaket? PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 16

Kriz Sürecinin Yönetimi Kriz Sürecinde Kurumsal Davran&0 Seçenekler Krizin nkar& Gizli Kriz Çözülme ba0lang&c& Çökü0 yile0me Y&k&m Payda larn endi eleri PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 17

Kriz Sürecinin Yönetimi Uyar& Sinyalleri Nelerdir? Cazip olmayan ürünler Önemli mü0terilerin kayb& Payda0larla artan s&k&nt& Soft Vadesinde ödeme yapamamak Üstünkörü tahminler Sürekli politika de3i0imi/stikrars&zl&k Yöneticinin bo0vermi0li3i Stratejiyi ifade edememek Hep Bu son! lar 0 Plan& nesnellikten uzak Anlams&z k&yaslamalar Saydaml&ktan uzakl&k Eksik/yetersiz çal&0ma sermayesi Öncelikleri belirleyememek Rahats&z edici karma0&kl&k A0&r& büyüme A0&r& dalgalanmalar Yönetim Finansal Operasyonel PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 18

Kriz Sürecinin Yönetimi Kriz Yönetiminde Kritik Ad&mlar Kriz öncesi: Acil durum planlar&n&n haz&rlanmas& Önemli kriz göstergelerinin belirlenmesi ve düzenli olarak izlenmesi Alternatif durumlara müdahele edebilecek kriz yönetimi ekibinin kurulmas& Kriz yönetiminde uzmanla0m&0 profesyonel dan&0manlardan gerekli altyap&n&n ol u0turulmas&nda destek al&nmas& Kriz sürecinde: lgili taraflar& an&nda ve aç&kça bilgilendirin Acil durum planlar&n&z& vakit kaybetmeden uygulay&n Do3ru ve eksiksiz bilgi ak&0& sa3lay&n Profesyonel dan&0manlardan yard&m almaktan çekinmeyin ve önerilen ac& reçeteleri uygulay&n K&sa vadeli kay&plar& dü0ünürken krizin uzun vadeli etkilerini unutmay&n PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 19

Bölüm 4 PwC Kriz Yönetimi Hizmetleri Kriz Yönetimi nedir? Kriz Sürecinin Yönetimi Krizin Finansal Etkileri Krizden Kurtarma ve Yeniden Yap&land&rma Örnek Olaylar

Krizin Finansal Etkileri Sebepler Bir i0letmenin finansal problemlerle kar0&la0mas&n&n birçok sebebi vard&r: Zorlu ekonomik ortam De3i0en piyasalar ve rakipler Demode teknoloji Operasyonel eksiklikler ve stratejik planlama yetersizlikleri Ancak bütün bunlardan ba3&ms&z sebeplerden kaynaklanan bir kriz de 0irketi mali s&k&nt&ya sokabilir. PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 21

Krizin Finansal Etkileri Kriz Çe0itleri Teknoloji ve piyasa de9i imlerine ba9l Teknoloji Krizi Büyüme Krizi Kriz Tipleri Farkl / tigal Konular (Yatrmlar, birle me ve satnalmalar) De9er Yaratma Krizleri (De9er yaratma zinciri) Kriz tipinden ba9msz olarak, tüm krizlerin finansal etkileri kaçnlmazdr PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 22

Krizin Finansal Etkileri Sonuçlar Kriz unsurlar&ndan biri veya birkaç&n&n gerçekle0mesi belli ba0l& mali sorunlar& tetikleyebilir: Dü0ük performans Azalan karlar Likidite ve nakit ak&0& sorunlar& Borsada gözden dü0mek Payda0 bask&s& Bu sorunlar sonucu kontrol kayboldu3unda ciddi, kimi zaman da geri dönü0ü olmayan sonuçlara sebep olabilir. PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 23

Krizin Finansal Etkileri Azalma E3risi Kurumsal salk Dü ük performans Sknt Gelir tablosu Kriz Bilanço Seçenekler Nakit Zaman PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 24

Krizin Finansal Etkileri Finansal Kriz Durumunda 0letmenin stikrar& Krizin sebepleri nelerdir? Payda0lar&n güvenini kazanmak için çal&0malar yap&n Nakit durumu istikrar&n& sa3lay&n ve nakit ak&m kontrollerini s&k&la0t&r&n Yeni finansman kaynaklar& var m&? K&sa vadeli performans kazan&m& seçenekleri var m&? ( h&zl& kazan&mlar ) Önemli payda0larla müzakere edin PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 25

Bölüm 5 PwC Kriz Yönetimi Hizmetleri Kriz Yönetimi nedir? Kriz Sürecinin Yönetimi Krizin Finansal Etkileri Krizden Kurtarma ve Yeniden Yaplandrma Örnek Olaylar

Krizden Kurtarma ve Yeniden Yap&land&rma Yeniden Yap&land&rmay& Ba0arabilmek >irketin durumunu inceleyin ve performans dü0üklü3ünün sebeplerini belirleyin Faaliyet konusunun geçerlili3ini de3erlendirin Yeniden Yap&land&rma Plan& geli0tirin Yeniden Yap&land&rma Plan&n&n uygulanmas&n& sa3lay&n ve uygulamay& gözlemleyin Kontrol Eii Yaplandrabilme ans Kriz dönemlerinde zaman&n daha h&zl& akt&3&n& unutmay&n: Çabuk, etkili ve kararl& hareket edin Kurumda panik havas& olu0mas&na olanak vermeyin Kurumsal Biti0 E3risi nde a0a3&ya kaymamak için payda0lar&n güvenini kazan&n PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 27

Krizden Kurtarma ve Yeniden Yap&land&rma De3erlendirilmesi Gereken Konular Hangi Hangi faaliyet faaliyet birimleri birimleri elden elden çkartlmal? çkartlmal? Hangi Hangi piyasalara, piyasalara, ürünlere ürünlere ve ve mü mü terilere terilere odaklanmal? odaklanmal? Ne Ne kadar kadar zamanmz zamanmz var? var? Maaliyet Maaliyet yaps yaps uygun uygun mu? mu? / / letme letme Sermayesi Sermayesi minimize minimize edildi edildi mi? mi? Kredi Kredi limitlerinde limitlerinde yeterli yeterli bo bo luk luk pay pay var var m? m? Finansal Finansal tahminler tahminler yeterince yeterince güçlü güçlü mü? mü? Yönetim Yönetim do9ru do9ru bilgileri bilgileri alyor alyor mu? mu? Yeterli Yeterli becerilere becerilere sahip sahip ekip ekip var var mi? mi? Kurumda Kurumda moral moral nasl? nasl? PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 28

Krizden Kurtarma ve Yeniden Yap&land&rma Bu Alandan Nas&l Ç&kars&n&z? F/NANSAL BECER/LER OPERASYONEL BECER/LER YEN/DEN YAPILANMA KOR/DORU YEN/DEN YAPILANMA veya ÇIKI ÇÖKÜ veya /Y/LEME /FLAS YEN/DEN YAPILANMA NOKTASI PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 29

Krizden Kurtarma ve Yeniden Yap&land&rma Ana Mesajlar Ba ar Deneyimler /nsanlar Kritik ba ar faktörleri Ani ve beklenmedik krizlere nas&l kar0&l&k verdi3inize ba3l&d&r Ba0ar&s&zl&k felaket olabilir Kriz esnas&nda insanlar&n nadiren planlar& uygulad&3&n& gösterir 0e yarar çözümlerin en önemli faktörleridir Zaman& geldi3inde do3ru davranabilmek için prova yapmal&d&rlar Aç&kça belirlenmi0 ekip yap&lar& Net tan&mlanm&0 roller PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 30

Bölüm 6 PwC Kriz Yönetimi Hizmetleri Kriz Yönetimi nedir? Kriz Sürecinin Yönetimi Krizin Finansal Etkileri Krizden Kurtarma ve Yeniden Yap&land&rma Örnek Olaylar

Örnek Olaylar Örnek Proje 1: Arka Plan Milyar dolar ciroya sahip üretici; Artan fiyat bask&s& yüzünden birle0melere sahne olan bir sektörde; Baz& sektörlerde rekabetçi de3il ve sürekli zarar ediyor; Yeniden yap&lanma ihtiyac& içinde; Yeniden yap&lanmak için finansman ihtiyac& var. PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 32

Örnek Olaylar Örnek Proje 1: Önemli Hususlar Karma0&k üretim ve fabrika yap&s& ve bask&c& borç verenler; Hassas payda0 müzakeresi gerekli ve karma0&k hukuki konular mevcut; Süreci destekleyecek ilgili finansal bilgi ve beceri eksik; Yeniden finansman seçeneklerinin analizi ve ola3anüstü k&sa zaman zarf&nda uygulamaya konulmas& zaruri; Fiyat dalgalanmalar&na a0&r& hassasiyet; ve Taze finansman& destekleyecek 0irket kayna3& yetersizli3i. PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 33

Örnek Olaylar Örnek Proje 1: PwC nin Rolü Etkili Proje Yönetimi Yap&s& önerisi ve uygulanmas&; Kritik ili0kilerin belirlenmesi, muhtemel risklerin tan&mlanmas&, risklerin olas& etkilerini azaltacak stratejilerin uygulanmas&; Yeniden finansman seçeneklerinin analizi, yönetim kuruluna ve dan&0manlara raporlanmas&; Etkili senaryo analizine imkan veren karma0&k bir modelin kurulmas&; ve Yönetime, bilgi toplama, analiz ve müzakere konular&nda destek verilmesi. PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 34

Örnek Olaylar Örnek Proje 1: Sonuçlar ve Mü0teriye Faydalar& 400 milyon dolar üzerinde yeniden finansman sa3land&; Muhtemel risk unsurlar& belirlendi, tehditleri hafifletici faaliyet önerilerini içeren bir Yol Haritas& olu0turuldu ve uygulamaya konuldu; H&zl& senaryo analizine imkan veren model, borç verenlerin gözünde kredibilite art&0& sa3lad&; ve Piyasaya duyurulan geli0meleri takiben hisse fiyat&nda ciddi bir art&0 görüldü. PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 35

Örnek Olaylar Örnek Proje 2: Arka Plan Telekom 0ebeke kapasitesi tedarikçisi; >ebekede mevcut bir fiber optik kablonun kiralanmas&na 148 milyon dolar yat&rd&; lk hamle avantaj&yla di3er oyuncular sektörde varl&klar&n& olu0turmadan kendi 0ebeke in0aat&n& bitirme acelesinde; Sürdüremeyece3i kadar yüksek maliyet taban& ve sermaye maliyetine sahip; Daha fazla finansman bulamaz halde. PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 36

Örnek Olaylar Örnek Proje 2: Önemli Hususlar Güçlü rekabet; Pazarda h&zla dü0en fiyatlar; Rekabet üstünlü3ünün kayb&; Hizmet aksakl&klar& sebebiyle mü0terilere, ödeme güçlükleri sebebiyle borç verenlere, tamamlanamayan yat&r&mlar sebebiyle çal&0anlara kar0& itibar kayb&; Geni0 hissedar taban& h&zl& tepki gösterip sermaye enjeksiyonunu gerçekle0tiremedi; 23 milyon dolar ciroya kar0&l&k 58 milyon dolar net zarar; Finansman bulamayan 0irket kendisini sat&0a ç&kard&. PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 37

Örnek Olaylar Örnek Proje 2: PwC nin Rolü Planlanan sat&0 yap&lamad&; Yönetim PwC yönetici olarak tayin edildi. Takrar sat&0 için pazarlama çal&0malar& sürecinde, i0letmeyi idare ettik: >ebekeyi çal&0&r durumda tutmak; Devam eden ticari faaliyetin fonlanmas&; Finansal kapasitenin incelenmesi - Stratejik opsiyonlar&n de3erlendirilmesi, nakit ak&0& incelemesi ve Kar/Zarar tahminlerinin incelenip revize edilmesi; Sat&0 sürecinde, tahminlerin ve nakit ak&0&n&n takibi. PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 38

Örnek Olaylar Örnek Proje 2: Sonuçlar ve Mü0teriye Faydalar& >ebeke i0ler halde tutuldu; Mü0terinin ticarete devam edebilmesini sa3layan finansman sa3land&; Önemli tedarikçiler ve bak&m kontratlar& için uygun ko0ullarda anla0malar sa3land&; Fazla miktardaki gayrimenkul elden ç&kart&ld&. Finansal kiralama kontratlar&nda yeniden müzakereye gidildi; >irketin de3erinin dü0memesi ve di3er grup 0irketlerinin ani çökü0ler ya0amamas& için grup yap&s& korundu; >irket ilk a0amada belirlenen fiyat&n %45 üzerinde bir de3erle sat&ld&. PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 39

Sorular? PwC Dan manlk Hizmetleri/Kriz Yönetimi Sayfa 40

PwC Kriz Yönetimi Hizmetleri Ticari Anla mazlklarn Çözümü Suiistimal /ncelemeri Yeniden Yaplandrma Hizmetleri Hüsnü Can Dinçsoy Dan&0manl&k Hizmetleri, Ortak +90 212 326 6054 husnu.dincsoy@tr.pwc.com Wayne Anthony Kriz Yönetimi Hizmetleri Lideri, K&demli Müdür +90 212 326 6152 wayne.anthony@tr.pwc.com