Farmakogenomiğin Klinikte Kullanımı

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Farmakogenomiğin Klinikte Kullanımı"

Transkript

1 25-26 Mayıs 2007, ISPARTA Farmakogenomiğin Klinikte Kullanımı Dr.Yahya Laleli Düzen Laboratuvarlar Grubu Tarih : 26 Mayıs 2007, Cumartesi Saat : Yer : Süleyman Demirel Üniversitesi, ISPARTA

2 The Most Incomprehensible thing about the World is the it is Comprehensible Einstein.

3 This Is Not a New Concept But It Has New Name: Safety Pharmacogenetics Poison is in everything, and no thing is without poison. The dosage makes it either a poison or a remedy. Paracelsus ( ) Swiss Physician Lawrence J. Lesko, Ph.D., FCP; 9th National Conference on Anticoagulant Therapy Anticoagulant Therapy Chicago, Illinois Chicago, Illinois May 4, 2007

4 Pharmacogenomics and Proteomics, Mark W.Linder et al, AACC Pres.

5 Farmakogenetik TÜM GENOMUN, İLACIN KLİNİK YARAR VEYA ZARARININ teşekkülüne etkisi incelenir.

6 Pharmacogenomics Birçok GENOMİK belirteç, ilaç kullanımının güvenliği yanında, İlaç secimi, Dozu ve diğer ilaçlarla etkileşimini belirlemede, dolayısıyla şahsa yönelik ETKİN TEDAVİ imkanı sağlamak üzere kullanılmaktadır.

7 Farmokodinamik-Farmakokinetik Farmakokinetik Farmakogenetik Genetik varyasyonunun belirlenmesi ve anlaşılmasından sonra farmakodinamik kavramlar gelişti ve FAMAKOGENETIK kavramı doğdu. İnsan genomunun belirlenmesiyle tedavide Hekimin deneme yanılma metoduyla en uygun dozun/ilacın belirlenme uygulaması şahsın genotipine bağlı olarak en fazla etki/ en az yan etkinin görüldüğü uygulama çalışmaları başlamıştır. Farmakokinetik PG Farmakogenetik Farmakodinamik

8 Farmokogenetik Uygulamasından Beklentiler İlaç dağılım ve etkisinde; genetik farklılığın, vücut kitlesi, cinsiyet, beslenme, diğer ilaçlar, infection ve organ fonksiyonlarına bağlı tüm etkilerin %20-95 teşkil ettiği kabul edilmektedir. Morbidite ve Mortaliteyi azaltmak (ABD için14x10 9 $ maliyet oluşturuyor ve 4 ncü ölüm nedeni) Potansiyel Uygunsuz İlaç Reaksiyonlarının azaltılması

9 Farmakogenetik Testler Bireylerin enzimlerinin fenotipi, ilaçları metabolize etme yetisi belirler. Bu enzimleri yetisi kendisini kodlayan genlerdeki mutasyon/polimorfizmi ile ilgilidir. İlaç tedavisinin etkinliği veya tedavi suresince ortaya çıkabilecek farklılıklar, farmakogenetik testlerle (genotip) incelenebilir.

10 Farmokogenetik Test (PGe( PGe?/?/PGx,FGx?) İlaç absorpsiyonu ve dağılımın fonksiyonu (farmokokinetik) yaninda reseptör proteinlerini, metabolizmada yer alan enzimleri ve diğer proteinleri (farmokodinamik) kodlayan DNA dizisinin, polimorfik farklılıklar dahil, çalışılmasıdır. İlaç Metabolizmasına Göre Bireyler: Hızlı Metabolizörler (EM) Orta Hızlı Metabolizörler (IM) Yavaş Metabolizörler(PM) Ultra Hızlı Metabolizörler (UM) grupta incelenebilir

11 İlaç ç ın n Metabolizmasında Olasılıklar: a. İlaç ın kendisinin metabolize edilmesi, b. Ön ilaç İlaç dönüşümü, Kodein morfin c. İlaç-İlaç etkileşimi. Kinidin,CYP2D6 ile metabolizmayi artırır

12 Erken Farmokogenetik Uygulamalar Plazma kolinesteraz yetersizliği, suksinilkolin kullanımına bağlı neuromuskuler blokaj ve apne! daha sonra otozomal resesif kalıtsal geçişe bağlı olduğu gösterilmiştir. Glukoz-6-fosfat dehidrogenaz (G-6-PD) yetersizliği, oksidan ilaçların kullanımında bu şahıslarda hemoliz görülmesi. X-Linked Mendelyen geçişe göre polimorfizim görülme sıklığı %1 dir. İnsan Genom projesinden sonra >1.4 milyondan fazla SNP tanımlanmıştır. İlaç metabolizmasına göre genetik polimorfizim (CV!)

13 Farmakogenetiğin Bilgi Hiyerarşisine Klinik Yaklaşım SNP klinik etkiyi değiştirir SNPs ilaç cevabını değiştirir SNPs Farmakokinetiği değiştirir SNPs in vitro'daki aktiviteyi değiştirir Korumacı olmayan amino asit değişiklikleri Non-synonymous SNPs in exons Ekson bazlı değişiklik Tüm SNPs Meyer UA and Flockhart DA, 2005

14 Lawrence J. Lesko, Ph.D., FCP; 9th National Conference on Anticoagulant TherapyAnticoagulant TherapyChicago, IllinoisChicago, IllinoisMay 4, 2007

15

16 Farmakogenetik Çalışmalara Niçin in Girmek İstedik! Geçerli bir Klinik Uygulama Alanı; Etkin Olmayan Tedaviler Nedeniyle, kişide yan etki, den fazla önlenebilir ölüm, milyar $ üzerinde önlenebilir sarf! Etkin tedaviye yardımcı olmak, Aranılırlığı sürdürmek!

17 İlaç hedefi olan / biyokimyasal yolakta yer alan proteinler Gen Polimorfizm Fenotip MTHFR Methylenetetrahydrofolate reductase C(677)T A(1298)C T677: methotrexate toksisitesini arttırır TYMS Thymidylate synthase 5' enhancer da 2-9 adet 28 bp tekrar TSER*3: ilaç direnci VKORC1 a Vitamin K epoxide reductase complex 1 Çok sayıda haplotip Warfarin e yanıtı değiştirir ADRB2 ß2-adrenergic receptor Arg16Gly, Gln27Glu, Thr164Ile 16Gly: altuterol ve salbutamola yanıtı azaltır ADRB1 ß1-adrenergic receptor Arg389Gly Gly389: ß1-antagonistlerine düşük KVS yanıtı ALOX5 Arachidonate5-lipoxygenase Varyant promoter SP1 bağlanma bölgesi Mutant formları ilaca yanıtı azaltır SLC6A3 Dopamine transporter 3'-VNTR 10 tekrar 10/10: metilfenidata düşük yanıt SLC6A4 Serotonin transporter (5-HTT) Uzun/kısa promoter Antidepresanların etkinliğini değiştirir HTR2A Serotonin receptor 2A His452Tyr Tyr452: Clozapin e düşük yanıt ACE Angiotensin-1 converting enzyme intron 16 da Ins/del Del/Del: ACE inhibitorlerinin proteinüri tedavisine etkisini azaltır. CETP Cholesteryl ester transfer protein TaqIB polimorfizmi B1/2 B1/B1: Statine daha iyi yanıt t(9,22) a Gleevec yalnızca Ph(+) te etkili ERBB2 a ERBB2, HER/Neu Protein ekspresyonunda artma Herceptin e yanıt sağlar EGFR a Epidermal growth factor receptor Exon mutasyonları Iressa ya daha iyi yanıt

18 HASTALIK GRUBU TEST EDILEBILECE K İLGİLİ GEN BÖLGELERİ ALLEL/ POLİMORFİZM/ ENZİM AKTİVİTESİ İLAÇ CYP2D6 ALLEL4: S486T (1846G>A) polimorfizmi splicing defekt yaparak enzim aktivitesini düşürür. CYP2D6 nın 15 tane enzim aktivitesini düşüren allelik varyantı vardır. Bunların %75 inden ALLEL4 sorumludur. Flecainide (Tambocor ), Metaprolol (Lopressor, Toprol ) Mexiletine (Mexitil ), Timolol (Betimol, Timoptic, Blocadren, Istatol ) CYP2C9* ALLEL2: R144C (430C>T) polimorfizmi enzim aktivitesini azaltır. ALLEL3: I359L (1075A>C) polimorfizmi enzim aktivitesini azaltır. Fluvastatin (Lescol ), Irbesartan (Avalide, Avapro ) Losartan (Cozaar, Hyzaar ), Propafenone (Rythmol ), Warfarin (Coumadin ) Angiotensin Converting Enzim (ACE) Insersiyon ve delesyon ACE inhibitörleri yada ACE inhibitörleri+beta blokerleri Kadınlarda ACE DD genotiplilerde erkeklerde ise II genotiplilerde hydrochlorothiazide cevap daha etkin KARDİYOVASKÜLER/ HİPERTANSİYON α- Adducin Gly460Trp Diüretikler (furosemide, hydrocholothiazide ) Trp460 heterozigot ve homozigotlarında Gly460 homozigotlara göre diüretiklere yanıt daha etkin. Angiotensin Tip 1 reseptör 1166 A>C ATR1 reseptor blokerleri 1166CC homozigotları ve 1166AC heterozigotları 1166AA homozigotlarına göre ATR1 reseptor blokerlerine yanıt daha etkin Angiotensinog en M235T Enolopril, lisinopril, perindopril vb ACE inhibitörleri 235T alleli 235M alleline göre ACE inhibitörlerinde yanıt daha etkin Bradikinin reseptor -58 C>T promotor ACE inhibitörleri, -58T homozigot ve heterozigotlarda -58C olanlara göre terapide gece kısa şiddetli öksürük yan etkileri gelişmekte Aldosteron sentaz -344C>T promotor Irbesartan grubu (ACE inhibitörü) -344TT genotiplilerde -344CT ve CC olanlara göre tedaviye yanıt daha etkin. ANTI DIABETIKLER CYP2C9* ALLEL2: R144C (430C>T) polimorfizmi enzim aktivitesini azaltır. ALLEL3: I359L (1075A>C) polimorfizmi enzim aktivitesini azaltır. Glimepiride, Glipizide, Glyburide, Tolbutamide AGRI KESICILER/ ANTIENLAMATUARLAR CYP2C9* CYP2D6 ALLEL2: R144C (430C>T) polimorfizmi enzim aktivitesini azaltır. ALLEL3: I359L (1075A>C) polimorfizmi enzim aktivitesini azaltır. ALLEL4: S486T (1846G>A) polimorfizmi splicing defekt yaparak enzim aktivitesini düşürür. CYP2D6 nın 15 tane enzim aktivitesini düşüren allelik varyantı vardır. Bunların %75 inden ALLEL4 sorumludur. Celocoxib (Celebrex ) Codeine Tramadol PSİKİATRİ CYP2C9* ALLEL2: R144C (430C>T) polimorfizmi enzim aktivitesini azaltır. ALLEL3: I359L (1075A>C) polimorfizmi enzim aktivitesini azaltır. Phenytoin (Dilantin )

19 CYP2C19* *ALLEL2: I331V (681G>A) splicing defekt oluşturarak enzim aktivitesini düşürür. CYP2C19 un 7 tane enzim aktivitesini düşüren varyantı vardır. caucasian populasyonunda %85 inden ALLEL2 sorunludur. Citalopram (Celexa ), Clomipramine (Anafranil ) Diazepam (Diazepam Intensol, Valium ), Sertraline (Zoloft ), Escitalopram (Lexapro ) CYP1A2 Clozapine, Olanzapine (Zyprexa ) PSİKİATRİ CYP2D6 ALLEL4: S486T (1846G>A) polimorfizmi splicing defekt yaparak enzim aktivitesini düşürür. CYP2D6 nın 15 tane enzim aktivitesini düşüren allelik varyantı vardır. Bunların %75 inden ALLEL4 sorumludur. Fluoxetine (Prozac ) Desipramine, (Norpramin ) Fluvoxamine (Luvox ), Haloperidol (Haldol ) Maprotiline Nortriptyline (Pamelor, Aventyl ) Paroxetine (Paxil ), Perphenazine (Trilafon ) Risperidone (Risperdal ), Thioridazine (Mellaril ) Venlafaxine (Effexor ), Zolpidem (Ambien ) Zuclopenthixol (Clopixol ), Trazodone (Desyrel ) Aripiprazole (Abilify ), Atomoxetine (Strattera ) GASTROENTROLOJI CYP2C19* *ALLEL2: I331V (681G>A) splicing defekt oluşturarak enzim aktivitesini düşürür. CYP2C19 un 7 tane enzim aktivitesini düşüren varyantı vardır. caucasian populasyonunda %85 inden ALLEL2 sorunludur. Lansoprazole (Prevacid ), Omeprazole (Prilosec ) Pantoprazole (Protonix, Pantpas ) TPMT Azothiopirine (Imuran ) 6-Mercaptopurine (Puri-Nethol ) UGTA1A1 Irinotekan (Campto ) ONKOLOJİ TPMT 6-Merkaptopurin (Puri-Nethol ) 6-Tioguanin (Thioguanine Tabloid ) CYP2D6 ALLEL4: S486T (1846G>A) polimorfizmi splicing defekt yaparak enzim aktivitesini düşürür. CYP2D6 nın 15 tane enzim aktivitesini düşüren allelik varyantı vardır. Bunların %75 inden ALLEL4 sorumludur. Tamoksifen (Nolvadex ) Ondansetron (Zofran ) Tropisetron (Navoban ) NOT= Yeşil renk ile belirlenen kısımlar şuan rutin uygulamasını yapabileceğimiz çalışmalardır. Bunun dışında CYP2C19 ve CYP2D6 genleri yukarıda adı geçen alleler için kit sipariş ettiğimiz takdirde uygulayabiliriz.

20 FDA-approved diagnostic tests commercially available for individualizing commonly-prescribed pharmacological therapies Genetic test Drug Benefit of genetic test CYP2C9 / VKORC1 Warfarin Reduce time to target INR CYP2D6 TPMT Tamoxifen Codeine Oxycodone Tricyclic antidepressants 6-Mercaptopurine Azathioprine Reduce therapeutic failure Reduce GI toxicities/better pain control Reduce GI toxicities/better pain control Reduce therapeutic myelosuppression failure Reduce myelosuppression UGT1A1 Irinotecan Reduce neutropenia

21 Farmakogenetik Uygulaması PG Rx. Etkileşim Yönünden: a. Reseptör ve ikincil Messenger lar. B2-polimorfizmi, ADRB2 b. Transport Proteinleri, p proteinlerine bağlı ilaç geçişleri, MDR1 geni c. İlaç metabolizması; - Faz I enzimleri; Cytochrom P450 grubu, - Faz II enzimleri; Thioprine Methyltransferase (TPMT) ve Uridine diphospahte-glucuranil Transferase (UGT)

22 Thioprine Methyltransferase (TPMT) Polimorfiziminin metabolizmasını etkilediği ilaçlar: Azathioprine, 6-Mekaptoprin, 6-thioguainin Amerikan Afrikalılarının ve Avrupa kökenli beyazların %90 i EM,%0.3 PM. Uridine diphospahte-glucuranil Transferase (UGT) İrinotecan altı yerine yedi TA tekrarı olan UGTIAI*28 variant alelli şahısların ilacı glucronillemesi yavaştır. Kuzey Amerika toplumu ^%10 homozigot variant. FDA ve Firma genotip belirlemeyi önermektedir.

23

24 Warfarin: Doz Problemi CYP2C9 * 1 (yaban alel), *2 ve *3 (varyant aleller) Genotip (N = 188) Sıklık % Enzim Aktivitesi Warfarin (mg/l) Haftalık Doz (mg) Klerens/L (ml/min/kg) 2C9 *1/*1 63% 100% 0.45 (0.11) 34.1 (19.5) (0.025) 2C9 *1/*X 31% 50-70% 0.69 (0.28) 19.0 (10.8) (0.021) 2C9 *X/*X 6% 10% 1.43 (0.63) 11.5 (7.2) (0.011) Herman et al, The Pharmacogenomics J 4:

25

26

27 Genotipe Göre Risk UGT a Sıklık Nötropeni Riski Tüm hastalar / 100 Yaban tip 6/6 Genotip Heterozigot 6/7 Genotip Homozigot 7/7 Genotip 50% 40% 10% 0 / / / 100 Innocenti et al in Clin Pharmacol Ther (2004)

28 TPMT a alellerinin farklı popülasyonlardaki dağılımı TPMT*2 TPMT*3A TPMT*3C European African: Kenyans and Ghanians Egyptian Asian: Chinese and Japanese South-West Asian North American: European American African American South American: White Brazilian Non-white Brazilian Argentinian

29 PGRx Rx Çalışmaları Niye Aktive Edemedim Toplumda çoğunluğu SNP bağlı 10 milyondan fazla ortak varyasyonlar var. International Mapping Projesi kapsamında 2 milyondan fazla allele yapısı bilinen SNP tanımlaması var. SNP ilişkili genomik bölgelerin belirlenmesi için genelde Linkage Disequlibrium Mapping olarak adlandırılan genomun hibridize edilemeyen bölgelerin dizi ilişkisinin yerinin belirlenmesine dayanan metodlar kullanılır. Farklılığa/hastalığa sebep olan gen bölgesi tarandıktan sonra hasta ve kontrolde, aday genomik bölge detaylı olarak dizi analizine tabi tutulur. Ayrıca Polimorfizim in klinik olarak değeri olduğunu belirlemek için genotip/fenotip ilişkisinin kurulur.

30 PGRx Rx Çalışmaları Niye Aktive Edemedim II Etik, kanuni, finans, teknoloji ilişkili konular, Genotip neticesi ön görülen fenotip ile beraber rapor edilmemesi gereği, bu bilginin ilaç/etnik gruplar için sürekli yenilenmesi, İlaç-İlaç etkileşimi hakkında kısıtlı bilgi... Bu kısıtlamalara rağmen, İLAÇ BAZINDA (TAMOXFEN, AZATHIOPRINE, COUMADIN vs) ADR SEBEP OLABİLECEK POLİMORFİZİMLERİ tarıyoruz.

31 ÖZET Onaylanmış ilaçların takriben %10 da PGx bilgi mevcuttur. Her2, c-kit, EGER lar biomarker olup gen expresyonuna dayanarak ilaca cevap verecekleri belirlemede kullanılır. Hastalar aşırı toksisiteden korunmak için Dapsone, Fluorouraacil ve Valforic asit kullanımından önce sırasıyla G6PD, DPD ve OTC polimorfizimler araştırılmalıdır. NAT (Isoazanide), TPMT (6-MP), UGT1A1 (Irinotecan), CYP2D6, CYP2C19&CYP2Cq sebep olabilir, dozaj ayarlamada kullanılır.

32 Uygulamaya başlad ladığımız z ilaçlar lar ve metabolik yolları İLAÇ Phenytoin Fluvastatin Irbesartan Losartan Propafenone Warfarin Glimepiride Glipizide Glyburide Tolbutamide Celocoxib Imatinib TEST EDILEBILECEK İLGİLİ GENLER CYP2C9 CYP2C9 CYP2C9 CYP2C9 CYP2C9 CYP2C9 CYP2C9 CYP2C9 CYP2C9 CYP2C9 CYP2C9 ABL T315I CYP2C9 için incelenen polimorifzmler aşağıda belirtilmektedir. ALLEL2: R144C (430C>T) polimorfizmi enzim aktivitesini azaltır. ALLEL3: I359L (1075A>C) polimorfizmi enzim aktivitesini azaltır.

33 Laboratuvarımızda taraması yapılmakta olan gen bölgeleri b ve ilgili alleller TEST EDILEBILECEK İLGİLİ GEN BÖLGELERİ Angiotensin Converting Enzim (ACE) α- Adducin Angiotensin Tip 1 reseptör Angiotensinogen Bradikinin reseptor Bradikinin reseptor CYP2C9 ABL ALLEL/POLİMORFİZM/ENZİM AKTİVİTESİ Insersiyon ve delesyon Gly460Trp 1166 A>C M235T -58 C>T promotor -58 C>T promotor ALLEL2: R144C (430C>T) polimorfizmi enzim aktivitesini azaltır. ALLEL3: I359L (1075A>C) polimorfizmi enzim aktivitesini azaltır. Tirozin kinaz domain nokta mutasyonları

34 Farmakogenetik testin geleceği: Çoklu Değişkenler Bir Fenotipik Yanıt Oluşturur SNP klinik etkiyi değiştirir SNP ilaç cevabını değiştirir SNP farmakokinetiği değiştirir SNP in vitro aktiviteyi değiştirir Amino asit değişiklikleri SNP eş anlamlı olmayan değişiklikler Ekson bazlı değişiklikler Tüm SNP FDA Pharmacogenetic Labels A Clinical Perspective, David A Flockhart MD, PhD, November 14th, 2005

FARMAKOGENETİK. Prof. Dr. Nejat Akar TOBB-ETÜ Hastanesi

FARMAKOGENETİK. Prof. Dr. Nejat Akar TOBB-ETÜ Hastanesi FARMAKOGENETİK Prof. Dr. Nejat Akar TOBB-ETÜ Hastanesi Prof. Dr. Orhan Ulutin anısına, 30.NİSAN.2010 FARMAKOGENETİK Prof. Dr. Nejat Akar TOBB-ETÜ Hastanesi İnsanlar doğada birbirlerine benzerler

Detaylı

SNP TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMLERİ (SINGLE NUCLEOTIDE POLYMORPHISMS)

SNP TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMLERİ (SINGLE NUCLEOTIDE POLYMORPHISMS) SNP TEK NÜKLEOTİD POLİMORFİZMLERİ (SINGLE NUCLEOTIDE POLYMORPHISMS) Herhangi iki bireyin DNA dizisi %99.9 aynıdır. %0.1 = ~3x10 6 nükleotid farklılığı sağlar. Genetik materyalde varyasyon : Polimorfizm

Detaylı

KANSEROLOJİDE FARMAKOGENOMİ

KANSEROLOJİDE FARMAKOGENOMİ KANSEROLOJİDE FARMAKOGENOMİ Prof.Dr. Işık TUĞLULAR Ege Üniversitesi İlaç Geliştirme ve Farmakokinetik Araştırma - Uygulama Merkezi ( ARGEFAR ) Müdürü Farmakogenomik Kursu 24 Mart 2010 ANTALYA İLAÇ Klinik

Detaylı

Kanserde Bireyselleştirilmiş Tedavi ve İzlem. Prof. Dr. Ahmet Demirkazık Ankara Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ABD Tıbbi Onkoloji BD

Kanserde Bireyselleştirilmiş Tedavi ve İzlem. Prof. Dr. Ahmet Demirkazık Ankara Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ABD Tıbbi Onkoloji BD Kanserde Bireyselleştirilmiş Tedavi ve İzlem Prof. Dr. Ahmet Demirkazık Ankara Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ABD Tıbbi Onkoloji BD Yanıt ve Toksisite FARMAKOKİNETİK: Zaman ve plazma konsantrasyonu (metabolizma

Detaylı

ÜSKÜDAR ÜNIVERSITESI NP- İSTANBUL HASTANESI KLINIK FARMAKOLOJI UYGULAMALARI

ÜSKÜDAR ÜNIVERSITESI NP- İSTANBUL HASTANESI KLINIK FARMAKOLOJI UYGULAMALARI ÜSKÜDAR ÜNIVERSITESI NP- İSTANBUL HASTANESI KLINIK FARMAKOLOJI UYGULAMALARI DOÇ D R. E S R A KÜSDÜL SAĞLAM Ü S K Ü D A R Ü N I V E R S I T E S I N P İ S T A N B U L H A S T A N E S I F K L I N I K F A

Detaylı

Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması

Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması İ.Ü. CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TIBBİ BİYOLOJİ ANABİLİM DALI Parkinson Hastalığı ile α-sinüklein Geni Polimorfizmlerinin İlişkisinin Araştırılması Araş.Gör. Yener KURMAN İSTANBUL

Detaylı

AİLESEL AKDENİZ ATEŞİ (AAA-FMF)

AİLESEL AKDENİZ ATEŞİ (AAA-FMF) AİLESEL AKDENİZ ATEŞİ (AAA-FMF) MOLEKÜLER YAKLAŞIMLAR DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ SERPİL ERASLAN, PhD AİLESEL AKDENİZ ATEŞİ Otozomal resesif kalıtım Akdeniz ve Ortadoğu kökenli populasyonlarda

Detaylı

AKILCI İLAÇ KULLANIMI

AKILCI İLAÇ KULLANIMI AKILCI İLAÇ KULLANIMI 04.Kasım.2012 Abant-BOLU Prof. Dr. Akçahan Gepdiremen AİBÜ Tıp Fakültesi Tıbbi Farmakoloji AD Bşk. ÜLKEMİZDE YILLARA GÖRE REÇETE SAYILARI 2007: 271 milyon adet 2008: 302 milyon adet

Detaylı

Tıbbın Geleceğine dair.. Genetik Testler ve Kişiselleşmiş Tıp Anlayışı. B. Aysin Sermen

Tıbbın Geleceğine dair.. Genetik Testler ve Kişiselleşmiş Tıp Anlayışı. B. Aysin Sermen Tıbbın Geleceğine dair.. Genetik Testler ve Kişiselleşmiş Tıp Anlayışı B. Aysin Sermen Daha güçlü.. Daha atletik.. Daha genç.. Daha huzurlu.. Daha mutlu.. Daha akıllı.. Daha sağlıklı.. Daha akıllı ve sağlıklı

Detaylı

MOLEKÜLER TANISI DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ. SERPİL ERASLAN, PhD

MOLEKÜLER TANISI DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ. SERPİL ERASLAN, PhD β-talaseminin MOLEKÜLER TANISI DÜZEN GENETİK HASTALIKLAR TANI MERKEZİ SERPİL ERASLAN, PhD BETA TALASEMİ HEMOGLOBİNOPATİLER Otozomal resesif (globin gen ailesi) Özellikle Çukurova, Akdeniz kıyı şeridi,

Detaylı

KOLON KANSERĐNDE FARMAKOGENOMĐ

KOLON KANSERĐNDE FARMAKOGENOMĐ KOLON KANSERĐNDE FARMAKOGENOMĐ Dr. Yasemin BASKIN DEÜ Onkoloji Enstitüsü Temel Onkoloji AD Farmakogenomi nedir? Bir molekülün ilaç olarak tanımlanabilmesi için etkin ve güvenli olduğu belirlenmelidir.

Detaylı

HEPATİT C Tedavisinde Güncel Gelişmeler

HEPATİT C Tedavisinde Güncel Gelişmeler HEPATİT C Tedavisinde Güncel Gelişmeler DAA/Peg-IFN/RBV Kombinasyon Tedavisinin Kontrendikasyonları Boseprevir ve Telaprevir Kombinasyonlarının Kontrendikasyonları Peg-IFN+RBV tedaivinin kontrendikasyonları,

Detaylı

Gen Arama Yordamı ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili Gen Keşfi Çalışmalarına Türkiye den Örnekler

Gen Arama Yordamı ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili Gen Keşfi Çalışmalarına Türkiye den Örnekler Gen Arama Yordamı ve Nörolojik Hastalıklarla İlgili Gen Keşfi Çalışmalarına Türkiye den Örnekler Doç. Dr. Sibel Aylin Uğur İstanbul Üniversitesi Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü-Genetik 13. Ulusal Sinirbilim

Detaylı

Farmakovijilansın Ekonomi-Politiği''

Farmakovijilansın Ekonomi-Politiği'' Farmakovijilansın Ekonomi-Politiği'' Prof. Dr. Nurettin Abacıoğlu'nun yazısından alıntılar Uzm. Dr. Ayşe Ayaz İKU İdari Editörü - Omega CRO Farmakovijilans ve ekonomipolitik! Her iki kavram nedir, nerede

Detaylı

GENETİK POLİMORFİZMLER. Prof. Dr. Filiz ÖZBAŞ GERÇEKER

GENETİK POLİMORFİZMLER. Prof. Dr. Filiz ÖZBAŞ GERÇEKER GENETİK POLİMORFİZMLER Prof. Dr. Filiz ÖZBAŞ GERÇEKER Genomu bir kitap olarak düşünürsek... (Ridley, 2000) Kromozom olarak adlandırılan 23 bölüm Her bölüm birkaç bin hikayeden oluşur ki bunlar genlerdir.

Detaylı

Onkoloji ilaçlarında Farmakogenomik Araştırmalar

Onkoloji ilaçlarında Farmakogenomik Araştırmalar Onkoloji ilaçlarında Farmakogenomik Araştırmalar SEMRA ŞARDAŞ Marmara Üniv.Eczacılık Fakültesi Toksikoloji Anabilim Dalı Farmakogenetik İlaç Güvenliliği Birimi Snyder,L.H (1932)- Scientific phenylthiocarbamide

Detaylı

Etik Kurullar Perspektifinden Farmakogenetik Bilgiye Bakış

Etik Kurullar Perspektifinden Farmakogenetik Bilgiye Bakış Etik Kurullar Perspektifinden Farmakogenetik Bilgiye Bakış Prof. Dr. Meral Tuncer H.Ü. Tıp Fakültesi, Farmakoloji Anabilim Dalı 20. Ulusal Farmakoloji Kongresi, 4-7 Kasım 2009, Antalya Genetik Araştırma

Detaylı

KHDAK da Güncel Hedef Tedaviler

KHDAK da Güncel Hedef Tedaviler KHDAK da Güncel Hedef Tedaviler Prof.Dr. Adnan Aydıner İstanbul Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü İstanbul William, WN et al. Nature Reviews, 2009 a Güncel Hedef Tedaviler EGFR İnhibitörleri EGFR: transmembran

Detaylı

Farmakogenetikte Kullanılan Temel Yöntemler

Farmakogenetikte Kullanılan Temel Yöntemler Farmakogenetikte Kullanılan Temel Yöntemler Dr. Melih Ö. Babaoğlu Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji A.D. XIII. TFD Eğitim Sempozyumu Van 1 Hastalık derecesi Fizyolojik durum İlaç etkileşmeleri

Detaylı

Metabolik Sendromu ve kilo artışını yordayan etmenler. Dr. Hasan Herken Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi

Metabolik Sendromu ve kilo artışını yordayan etmenler. Dr. Hasan Herken Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Metabolik Sendromu ve kilo artışını yordayan etmenler Dr. Hasan Herken Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Açıklama 2008 2010 Araştırmacı: Lundbeck (Sertindol Çalışması Türkiye Koordinatörü 2008 2009)

Detaylı

DAA/Peg-IFN/RBV Kombinasyon Tedavisinin Kontrendikasyonları

DAA/Peg-IFN/RBV Kombinasyon Tedavisinin Kontrendikasyonları DAA/Peg-IFN/RBV Kombinasyon Tedavisinin Kontrendikasyonları Boseprevir/Peg-IFN/RBV ve Telaprevir/Peg- IFN/RBV Kombinasyon Tedavilerinin Benzer Kontrendikasyonları Vardır Hem boseprevir hem de telaprevir

Detaylı

Yaygın Hastalıklarda Genetik Yaklaşım

Yaygın Hastalıklarda Genetik Yaklaşım GENETİKTE YENİ AÇILIMLAR Yaygın Hastalıklarda Genetik Yaklaşım Ajlan Tükün XVIII. DÜZEN LABORATUVARLARI KLİNİK BİYOKİMYA GÜNLERİ Ankara, 19.10.2008 Riskim nedir? Risk Sınıflaması Risk Düzeyi Düşük Girişim

Detaylı

En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test

En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test En Etkili Kemoterapi İlacı Seçimine Yardımcı Olan Moleküler Genetik Test Yeni Nesil DNA Dizileme (NGS), İmmünHistoKimya (IHC) ile Hastanızın Kanser Tipinin ve Kemoterapi İlacının Belirlenmesi Kanser Tanı

Detaylı

Açıklama 2012-2013. Araştırmacı: Yok. Danışman: Yok. Konuşmacı: Yok

Açıklama 2012-2013. Araştırmacı: Yok. Danışman: Yok. Konuşmacı: Yok Açıklama 2012-2013 Araştırmacı: Yok Danışman: Yok Konuşmacı: Yok ALKOL BAĞIMLILIĞINDA DOPAMİNERJİK SİSTEM GENETİĞİ Dr.Erhan Akıncı Plutarchos (M.S. 45-120) İkiz ve evlat edinme çalışmaları kalıtılabilir

Detaylı

Kanser Önemli Bir Sağlık Sorunudur

Kanser Önemli Bir Sağlık Sorunudur KANSER SAĞALTIMININ BĐREYE ÖZGÜ YÖNETĐMĐNDE FARMAKOGENOMĐ Doç. Dr. Yasemin BASKIN Dokuz Eylül Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Temel Onkoloji AD Kanser Önemli Bir Sağlık Sorunudur Kanser milyonları etkileyen,

Detaylı

Dünyada, biyokimyasal maddelerin birle erek

Dünyada, biyokimyasal maddelerin birle erek Güncel Gastroenteroloji Genetik Polimorfizm ve Polimorfizm Çal flmalar Filiz EM R 1, Ali ÖZDEN 2 Ankara Üniversitesi T p Fakültesi, Hepatoloji Enstitüsü 1, Gastroenteroloji Anabilim Dal 2, Ankara Dünyada,

Detaylı

2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru yanıt hayır olabilir mi?

2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru yanıt hayır olabilir mi? ÇOCUKLARDA İLAÇ KULLANIMINDA FARMAKOKİNETİK VE FARMAKODİNAMİK FARKLILIKLAR 17.12.2004 ANKARA Prof.Dr. Aydın Erenmemişoğlu ÇOCUKLARDA İLAÇ KULLANIMINDA FARMAKOKİNETİK VE 2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİYOTEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ

ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİYOTEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİYOTEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ DEPRESYON HASTALARINDA SERTRALİN NİN FARMAKOGENETİK YÖNDEN ARAŞTIRILMASI VE PLAZMA İLAÇ VE METABOLİTİNİN TAYİNİ DOKTORA TEZİ Nazan Nihal YÜCE DANIŞMAN Prof.

Detaylı

Antineoplastik Kemoterapinin Bireysellefltirilmesi ve Farmakogenetik

Antineoplastik Kemoterapinin Bireysellefltirilmesi ve Farmakogenetik ULUSLARARAS HEMATOLOJİ-ONKOLOJİ DERGİSİ DERLEME / REVIEW International Journal of Hematology and Oncology Antineoplastik Kemoterapinin Bireysellefltirilmesi ve Farmakogenetik Özlem KARAKURT, Mehmet MELLİ

Detaylı

Yeni Nesil Genomik Sistemler. ve Uygulamaları

Yeni Nesil Genomik Sistemler. ve Uygulamaları Yeni Nesil Genomik Sistemler ve Uygulamaları Sunum Başlıkları Mikroarray Sistemleri (iscan) Ekspresyon Array SNP Array Metilasyon Array Yeni Nesil Dizileme Teknolojileri Ekspresyon Array Tüm Genom Gen

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI

ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI ONKOLOJİ ECZACILIĞINA DOKTOR BAKIŞI Dr. Evren Özdemir Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Ankara 05.04.2014 Akılcı İlaç Kullanımı İçin Sorumluluk Sahibi Taraflar Hekim Eczacı Hemşire Diğer sağlık personeli

Detaylı

ECZACILAR ĠÇĠN BĠREYE ÖZGÜ ĠLAÇ KULLANIMI

ECZACILAR ĠÇĠN BĠREYE ÖZGÜ ĠLAÇ KULLANIMI ANADOLU ÜNĠVERSĠTESĠ ECZACILIK FAKÜLTESĠ ve 9. BÖLGE ESKĠġEHĠR-BĠLECĠK ECZACI ODASI ve ÖNGÖRÜSEL VE BĠREYE ÖZGÜ TEDAVĠ DERNEĞĠ (BĠTED) EĞĠTĠM PROGRAMI 24 ġubat 2013, Pazar ECZACILAR ĠÇĠN BĠREYE ÖZGÜ ĠLAÇ

Detaylı

Metallothionein-2A Heterezigot Gebe Kadınlar ve Yenidoğanları Daha Yüksek Kan Kurşun Düzeyleri İçin Risk Grubu mudur?

Metallothionein-2A Heterezigot Gebe Kadınlar ve Yenidoğanları Daha Yüksek Kan Kurşun Düzeyleri İçin Risk Grubu mudur? Metallothionein-2A Heterezigot Gebe Kadınlar ve Yenidoğanları Daha Yüksek Kan Kurşun Düzeyleri İçin Risk Grubu mudur? DR. DENİZ TEKİN Ankara Üniversitesi Adli Tıp Enstitüsü KURŞUN Kurşun maruziyeti, ciddi

Detaylı

BİYOLOJİK AJANLARIN DİĞER İLAÇLARLA ETKİLEŞİMLERİ. Mustafa ÖZGÜROĞLU Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı

BİYOLOJİK AJANLARIN DİĞER İLAÇLARLA ETKİLEŞİMLERİ. Mustafa ÖZGÜROĞLU Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı BİYOLOJİK AJANLARIN DİĞER İLAÇLARLA ETKİLEŞİMLERİ Mustafa ÖZGÜROĞLU Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı İki ilaç etkileşime girdiği zaman ne tür ürünle karşımıza gelebilirler? Pozitif etkileşim

Detaylı

KANSERDE HORMONAL TEDAVİLERLE İLAÇ ETKİLEŞİMİ. Dr Dilek DİNÇOL

KANSERDE HORMONAL TEDAVİLERLE İLAÇ ETKİLEŞİMİ. Dr Dilek DİNÇOL KANSERDE HORMONAL TEDAVİLERLE İLAÇ ETKİLEŞİMİ Dr Dilek DİNÇOL Mart-2014 Oral İlaçlarda Absorbsiyonu Etkileyen Faktörler Pasajı geciktiren ilaçlar: antikolinerjikler, gangliyon blokörleri, nikotin, morfin,

Detaylı

Sebahat Usta Akgül 1, Yaşar Çalışkan 2, Fatma Savran Oğuz 1, Aydın Türkmen 2, Mehmet Şükrü Sever 2

Sebahat Usta Akgül 1, Yaşar Çalışkan 2, Fatma Savran Oğuz 1, Aydın Türkmen 2, Mehmet Şükrü Sever 2 BÖBREK NAKLİ ALICILARINDA GLUTATYON S-TRANSFERAZ ENZİM POLİMORFİZMLERİNİN VE GSTT1 POLİMORFİZİMİNE KARŞI GELİŞEN ANTİKORLARIN ALLOGRAFT FONKSİYONLARI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Sebahat Usta Akgül 1, Yaşar Çalışkan

Detaylı

HAFTA III Bağlantı, Asosiyasyon, Haritalama

HAFTA III Bağlantı, Asosiyasyon, Haritalama Biyoteknoloji ve Genetik I HAFTA III Bağlantı, Asosiyasyon, Haritalama Prof. Dr. Hilâl Özdağ T.H. Morgan ve A.H. Sturtevant 1911 Morgan ın soruları: 1. Gen ayrılmasının kaynağı nedir? Janssens ve ark:

Detaylı

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 10.03.2009

Detaylı

Genetik Farklılığın İlaç Toksisitesi Üzerine Etkileri

Genetik Farklılığın İlaç Toksisitesi Üzerine Etkileri Genetik Farklılığın İlaç Toksisitesi Üzerine Etkileri Prof. Dr. Semra Şardaş Marmara Üniversitesi,Eczacılık Fakültesi,Toksikoloji Anabilim Dalı Farmakogenetik ve İlaç Güvenliliği Birimi AKIŞ Farmakogenetik/genomik

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir.

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir. ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI ALZAMED 5 mg Film Tablet 2. BİLEŞİM Etkin madde: Donepezil hidroklorür 5 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde

Detaylı

DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU MOLEKÜLER TANI MERKEZİ İSTANBUL

DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU MOLEKÜLER TANI MERKEZİ İSTANBUL DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU MOLEKÜLER TANI MERKEZİ İSTANBUL PRENATAL VE POSTNATAL MOLEKÜLER TANI TESTLERİ Dr.Belgin Eroğlu Kesim *1800 lerde Mendel ile başlayan serüven, *1900 lerde kalıtım biriminin gen

Detaylı

Renin-Angiotensin System Blockers May Prolong Survival of Metastatic Non-Small Cell Lung Cancer Patients Receiving Erlotinib

Renin-Angiotensin System Blockers May Prolong Survival of Metastatic Non-Small Cell Lung Cancer Patients Receiving Erlotinib Medicine (Baltimore). 2015 Jun;94(22):e887. doi: 10.1097/MD.0000000000000887. Renin-Angiotensin System Blockers May Prolong Survival of Metastatic Non-Small Cell Lung Cancer Patients Receiving Erlotinib

Detaylı

ANALJEZİKLERDE ETKİLEŞİM. Dr. Sevil Bavbek İ.T.F. İçhastalıkları ABD, Tıbbi Onkoloji BD İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü

ANALJEZİKLERDE ETKİLEŞİM. Dr. Sevil Bavbek İ.T.F. İçhastalıkları ABD, Tıbbi Onkoloji BD İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü ANALJEZİKLERDE ETKİLEŞİM Dr. Sevil Bavbek İ.T.F. İçhastalıkları ABD, Tıbbi Onkoloji BD İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü ETKİLEŞİMDE PRENSİPLER Farmasötik Farmakokinetik Emilim Dağılım infüzyon sıvılarındakimyasal

Detaylı

İleri yaş psikiyatrik olgularda "Kişiye Özel Tedavi" kapsamında Klinik Farmakogenetik uygulamaları

İleri yaş psikiyatrik olgularda Kişiye Özel Tedavi kapsamında Klinik Farmakogenetik uygulamaları İleri yaş psikiyatrik olgularda "Kişiye Özel Tedavi" kapsamında Klinik Farmakogenetik uygulamaları Prof.Dr.Nevzat Tarhan Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Geropsikiyatri 2011 İstanbul KİŞİYE ÖZEL

Detaylı

Kanser hastalarında farmakogenetik uygulamaları ve farmakoekonomi

Kanser hastalarında farmakogenetik uygulamaları ve farmakoekonomi Derleme/Review Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi Kanser hastalarında farmakogenetik uygulamaları ve farmakoekonomi Pharmacogenetic applications and in pharmacoeconomics in cancer patients Yasemin

Detaylı

ANTİFUNGAL DİRENÇ MEKANİZMALARI ve DUYARLILIK TESTLERİ. Nilgün ÇERİKÇİOĞLU 2014 MARMARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ AD

ANTİFUNGAL DİRENÇ MEKANİZMALARI ve DUYARLILIK TESTLERİ. Nilgün ÇERİKÇİOĞLU 2014 MARMARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ AD ANTİFUNGAL DİRENÇ MEKANİZMALARI ve DUYARLILIK TESTLERİ Nilgün ÇERİKÇİOĞLU 2014 MARMARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ AD İn Vitro Duyarlılık Test Sonuçları Duyarlı (MİK) Doza bağımlı duyarlı

Detaylı

J Popul Ther Clin Pharmacol 8:e257-e260;2011

J Popul Ther Clin Pharmacol 8:e257-e260;2011 SİTOMEGALOVİRUS (CMV) Prof. Dr. Seyyâl ROTA Gazi Ü.Tıp Fakültesi LOW SYSTEMIC GANCICLOVIR EXPOSURE AND PREEMPTIVE TREATMENT FAILURE OF CYTOMEGALOVIRUS REACTIVATION IN A TRANSPLANTED CHILD J Popul Ther

Detaylı

Ülkemizde Sık Karşılaştığımız Sağlık Sorunlarına Genetik Yaklaşım Multidisipliner Vizyon ile

Ülkemizde Sık Karşılaştığımız Sağlık Sorunlarına Genetik Yaklaşım Multidisipliner Vizyon ile Ülkemizde Sık Karşılaştığımız Sağlık Sorunlarına Genetik Yaklaşım Multidisipliner Vizyon ile Ajlan Tükün İnfertilite Kadın İnfertilitesi (%48) Anamnez Fizik muayene Hormon profili Transvajinal US Histerosalpingografi

Detaylı

KANSER TANI VE TEDAVİSİNDE BİREYSEL TIP UYGULAMALARI. Doç. Dr. Yasemin BASKIN Dokuz Eylül Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Temel Onkoloji AD

KANSER TANI VE TEDAVİSİNDE BİREYSEL TIP UYGULAMALARI. Doç. Dr. Yasemin BASKIN Dokuz Eylül Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Temel Onkoloji AD KANSER TANI VE TEDAVİSİNDE BİREYSEL TIP UYGULAMALARI Doç. Dr. Yasemin BASKIN Dokuz Eylül Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü Temel Onkoloji AD Kanser Önemli Bir Sağlık Sorunudur Kanser milyonları etkileyen,

Detaylı

GENAR Enstitüsü AB 6. Çerçeve Programı EPICURE Projesi

GENAR Enstitüsü AB 6. Çerçeve Programı EPICURE Projesi GENAR Enstitüsü AB 6. Çerçeve Programı EPICURE Projesi GENAR Enstitüsü AB 6. Çerçeve Programı EPICURE Projesi AB 7. Çerçeve Programı Sağlık 3.Çağrı Bilgi Günleri - Ankara Dr. Tomris Cesuroğlu GENAR Enstitüsü,

Detaylı

Farmakoloji bilgileri kullanılarak farmakoloji dışında yanıtlanabilecek olan toplam soru sayısı: 8

Farmakoloji bilgileri kullanılarak farmakoloji dışında yanıtlanabilecek olan toplam soru sayısı: 8 Soruların konulara göre dağılımı: Otonom Sinir Sistemi : 5 Santral Sinir Sistemi : 5 Genel Farmakoloji: 2 Kardiyovaskuler sistem: 3 Otakoid: 2 Endokrin sistem: 2 Antiviral ilaçlar: 1 Konu dağılımı daha

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Akılcı İlaç Kullanımı, İlaç Tedarik YöneAmi ve TanıBm Daire Başkanlığı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Akılcı İlaç Kullanımı, İlaç Tedarik YöneAmi ve TanıBm Daire Başkanlığı T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Akılcı İlaç Kullanımı, İlaç Tedarik YöneAmi ve TanıBm Daire Başkanlığı Tüm maddeler zehirdir, ilacı zehirden ayıran dozudur 3 Akılcı İlaç Kullanımı

Detaylı

Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD

Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD Yaşlılarda Psikofarm akoloji Uygulam a Prensipleri Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD ABD > 65 yaş, nüfusun %13 ancak reçete edilen tüm ilaçların % 35 > 70 yaş, hastaneye yatış 1/6 ilaç yan etkisi

Detaylı

Yeni oral antikoagülanlar: Hipertansiyonda ve böbrek hastalarında kullanım

Yeni oral antikoagülanlar: Hipertansiyonda ve böbrek hastalarında kullanım Yeni oral antikoagülanlar: Hipertansiyonda ve böbrek hastalarında kullanım Dr. Yahya Büyükaşık Hacettepe Hematoloji ORAL ANTİKOAGÜLAN AJANLARIN TERİHSEL GELİŞİMİ 1920-1930 1930-1940 1940-1950 1950-1960

Detaylı

ARAŞTIRMA (Research Report)

ARAŞTIRMA (Research Report) ARAŞTIRMA (Research Report) Taşçıoğlu N, Taheri S, Saatçi Ç, Özkul Y GASTROİNTESTİNAL SİSTEM KANSERLERİNDE METİLENTETRAHİDROFOLAT REDÜKTAZ GENİ 677C T POLİMORFİZMİNİN İNCELENMESİ The Investigation of Methylenetetrahydrofolate

Detaylı

14 HhBbeeAa X HhBbEeAa genotipli bireylerin çaprazlanmasından oluşacak bireyler kaç farklı genotipte olabilir? A) 16 B) 54 C) 27 D) 11 E) 4

14 HhBbeeAa X HhBbEeAa genotipli bireylerin çaprazlanmasından oluşacak bireyler kaç farklı genotipte olabilir? A) 16 B) 54 C) 27 D) 11 E) 4 KALITIM 1 AaBb X AaBb şeklindeki çaprazlanmadan 256 oğul birey oluşmuştur. ab fenotipindeki bireyler oluştuktan kısa bir süre A) 32 B) 64 C) 128 D) 192 E) 240 2 2) Bir karakter üzerinde A, B, C, D, E şeklinde

Detaylı

AROMATĠK AMĠNO ASĠT DEKARBOKSĠLAZ AKTĠVĠTESĠNDE ARTIM TETĠKLEME NĠTELĠĞĠ SERGĠLEYEN PĠRANOZĠN TÜREVLERĠNĠ HAĠZ BĠR KOMPOZĠSYON VE

AROMATĠK AMĠNO ASĠT DEKARBOKSĠLAZ AKTĠVĠTESĠNDE ARTIM TETĠKLEME NĠTELĠĞĠ SERGĠLEYEN PĠRANOZĠN TÜREVLERĠNĠ HAĠZ BĠR KOMPOZĠSYON VE 1 Tarifname AROMATĠK AMĠNO ASĠT DEKARBOKSĠLAZ AKTĠVĠTESĠNDE ARTIM TETĠKLEME NĠTELĠĞĠ SERGĠLEYEN PĠRANOZĠN TÜREVLERĠNĠ HAĠZ BĠR KOMPOZĠSYON VE BU KOMPOZĠSYONUN DOPAMĠNERJĠK DEFEKTLERĠN TEDAVĠSĠ AMAÇLI KULLANIMI

Detaylı

Psikogenomik: Psikiyatride Bireye Özgün Tedavi

Psikogenomik: Psikiyatride Bireye Özgün Tedavi Psikogenomik: Psikiyatride Bireye Özgün Tedavi Uygulamaları Doç. Dr. Esra Sağlam 1, Uz. Dr. İ. Yaman Sağlam 2 1 Maltepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı 2 Göztepe

Detaylı

Kolorektal Kanserli Hastalarda Sitokrom P450 (CYP2C9 ve CYP2C19) Genetik Polimorfizm S kl

Kolorektal Kanserli Hastalarda Sitokrom P450 (CYP2C9 ve CYP2C19) Genetik Polimorfizm S kl ULUSLARARASı HEMATOLOJI-ONKOLOJI DERGISI MAKALE / ARTICLE International Journal of Hematology and Oncology Kolorektal Kanserli Hastalarda Sitokrom P450 (CYP2C9 ve CYP2C19) Genetik Polimorfizm S kl Murat

Detaylı

Kanser Tedavisi: Günümüz

Kanser Tedavisi: Günümüz KANSER TEDAVİSİNDE MOLEKÜLER HEDEFLER Doç. Dr. Işık G. YULUĞ Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü yulug@fen.bilkent.edu.tr Kanser Tedavisi: Günümüz Geleneksel sitotoksik ilaçlar ve

Detaylı

IV. FAKTÖR VII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU BÖLÜM ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013

IV. FAKTÖR VII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU BÖLÜM ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013 ULUSAL TANI VE TEDAVİ KILAVUZU 2013 FAKTÖR VII EKSİKLİĞİ IV. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU FAKTÖR VII EKSİKLİĞİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU FAKTÖR VII EKSİKLİĞİ Dr. Tunç FIŞGIN ve THD Hemofili Bilimsel Alt

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

Kan ve Ürünlerinin Transfüzyonu. Uz.Dr. Müge Gökçe Prof.Dr. Mualla Çetin

Kan ve Ürünlerinin Transfüzyonu. Uz.Dr. Müge Gökçe Prof.Dr. Mualla Çetin Kan ve Ürünlerinin Transfüzyonu Uz.Dr. Müge Gökçe Prof.Dr. Mualla Çetin Olgu-şikayet 2 yaş, erkek hasta, Kahramanmaraş Tekrarlayan akciğer ve cilt enfeksiyonları, ağızda aftlar ve solukluk. Olgu-Öykü Anne

Detaylı

DNA ONARIMI VE MUTASYON. Merve Tuzlakoğlu Öztürk Bakteri genetiği dersi Sunum-2 18.11.2005

DNA ONARIMI VE MUTASYON. Merve Tuzlakoğlu Öztürk Bakteri genetiği dersi Sunum-2 18.11.2005 DNA ONARIMI VE MUTASYON Merve Tuzlakoğlu Öztürk Bakteri genetiği dersi Sunum-2 18.11.2005 *DNA nın dölden döle değişmeden aktarımı için 2 süreç önemlidir: DNA ONARIMI 1. Replikasyon sürecinin doğru yapılması

Detaylı

Küçük Hücreli Dışı Akciğer Karsinomlarının EGFR Mutasyon Analizinde Real-Time PCR Yöntemi ile Mutasyona Spesifik İmmünohistokimyanın Karşılaştırılması

Küçük Hücreli Dışı Akciğer Karsinomlarının EGFR Mutasyon Analizinde Real-Time PCR Yöntemi ile Mutasyona Spesifik İmmünohistokimyanın Karşılaştırılması Küçük Hücreli Dışı Akciğer Karsinomlarının EGFR Mutasyon Analizinde Real-Time PCR Yöntemi ile Mutasyona Spesifik nın Karşılaştırılması Dr.M.Çisel Aydın, Doç.Dr.Sevgen Önder, Prof.Dr.Gaye Güler Tezel Hacettepe

Detaylı

Warfarin doz ayarlanmasında genetik varyasyonların etkisi

Warfarin doz ayarlanmasında genetik varyasyonların etkisi doi 10.5578/tt.7425 Geliş Tarihi/Received: 14.03.2014 Kabul Ediliş Tarihi/Accepted: 17.03.2014 DERLEME REVIEW Warfarin doz ayarlanmasında genetik varyasyonların etkisi Gülbahar DARILMAZ YÜCE 1 1 Dışkapı

Detaylı

RNAi Teknolojisinin Deneysel Aşamaları ve Tedavideki Geleceği

RNAi Teknolojisinin Deneysel Aşamaları ve Tedavideki Geleceği RNAi Teknolojisinin Deneysel Aşamaları ve Tedavideki Geleceği sirna Doç.Dr. Metiner Tosun EÜ Eczacılık Fakültesi Farmakoloji AD Trabzon Ekim 07 Geleneksel ilaç geliştirme fazları: Doğrusal süreç 1-5 yıl

Detaylı

Akut Lenfoblastik Löseminin Farmakogenetiği

Akut Lenfoblastik Löseminin Farmakogenetiği Akut Lenfoblastik Löseminin Farmakogenetiği Elif ÜNAL İNCE *, Mehmet ERTEM ** Akut Lenfoblastik Löseminin Farmakogenetiği Bir ilacın etkinliğinin ve toksisitesinin kişiden kişiye farklılık gösterdiği yaklaşık

Detaylı

Endotelyal Nitrik Oksit Sentaz Gen Polimorfizmi

Endotelyal Nitrik Oksit Sentaz Gen Polimorfizmi Endotelyal Nitrik Oksit Sentaz Gen Polimorfizmi Prof. Dr. Süleyman DEMİR Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi XXIII. Ulusal Biyokimya Kongresi - Adana Nobel Ödülü Kardiyovasküler sistemde bir sinyal molekülü

Detaylı

G6PD B: En sık görülen normal varyanttır. Beyaz ırk, Asya ve siyah ırkın büyük bir kısmında görülür (sınıf-iv).

G6PD B: En sık görülen normal varyanttır. Beyaz ırk, Asya ve siyah ırkın büyük bir kısmında görülür (sınıf-iv). Glukoz 6 Fosfat Dehidrogenaz Enzim Eksikliği Tanı ve Tedavi Kılavuzu Eritrositlerin normal yaşamlarını devam ettirebilmek için enerjiye gereksinimleri vardır. Eritrositlerde mitokondri bulunmadığından,

Detaylı

PREİMPLANTASYON GENETİK TANIDA KULLANILAN YÖNTEMLER ve ÖNEMİ

PREİMPLANTASYON GENETİK TANIDA KULLANILAN YÖNTEMLER ve ÖNEMİ PREİMPLANTASYON GENETİK TANIDA KULLANILAN YÖNTEMLER ve ÖNEMİ Yrd. Doç. Dr. Hakan GÜRKAN Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Genetik Anabilim Dalı PGT NEDİR? Gebelik öncesi genetik tanı (PGT) adı verilen

Detaylı

HEPATİT C TEDAVİSİNDE YENİLİKLER. Dr.Yunus Gürbüz

HEPATİT C TEDAVİSİNDE YENİLİKLER. Dr.Yunus Gürbüz HEPATİT C TEDAVİSİNDE YENİLİKLER Dr.Yunus Gürbüz Günümüzde hepatit C nin standart tedavisi pegileinterferon alfa 2A veya 2B ve ribavirin kombinasyonudur. Bu kombine tedaviyle elde edilen kalıcı viral yanıt(kvy)

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindekipayı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 Akılcı İlaç Kullanımı;

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Tıbbi Genetik Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Baran GENCER Oğuz GÜÇLÜ Erkam KÖMÜRCÜ Staj Eğitim Sorumlusu: Genel

Detaylı

BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ

BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ BCC DE GÜNCEL Prof. Dr. Kamer GÜNDÜZ Celal Bayar Üniversitesi Deri ve Zührevi Hastalıklar Anabilim Dalı-MANİSA Bazal Hücreli Kanser (BCC) 1827 - Arthur Jacob En sık rastlanan deri kanseri (%70-80) Açık

Detaylı

nikotinik reseptörler rler ve sigara Dokuz Eylül Üniversitesi kları AD. oguz.kilinc@deu.edu.tr Sunum planı Bağı Nikotin bağı

nikotinik reseptörler rler ve sigara Dokuz Eylül Üniversitesi kları AD. oguz.kilinc@deu.edu.tr Sunum planı Bağı Nikotin bağı Reseptörden kliniğe: Santral nikotinik reseptörler rler ve sigara Dr. Oğuz O KılınçK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp p Fakültesi Göğüs s Hastalıklar kları AD. oguz.kilinc@deu.edu.tr Sunum planı Bağı ğımlılık

Detaylı

MEME KANSERİ HASTALARINDA JAM-A VE LFA-1 GEN VARYASYONLARININ ETKİSİNİN İNCELENMESİ

MEME KANSERİ HASTALARINDA JAM-A VE LFA-1 GEN VARYASYONLARININ ETKİSİNİN İNCELENMESİ MEME KANSERİ HASTALARINDA JAM-A VE LFA-1 GEN VARYASYONLARININ ETKİSİNİN İNCELENMESİ Bengü TOKAT, 1,2 Deniz KANCA, Tülin ÖZTÜRK, M.Fatih SEYHAN, Zerrin CALAY, Şennur İLVAN, Özlem KURNAZ-GÖMLEKSİZ, Hülya

Detaylı

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk 62 y., kadın, emekli bankacı İzmir de oturuyor. Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk Öykü: 12 yıldır hipertansif. İlaçlarını düzenli aldığını ve diyete

Detaylı

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Genelde hepsi kalıtsal ve otozomal resesifir

Detaylı

100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir?

100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir? 100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir? A) Karbamazepin B) Lamotrijin C) Lityum karbonat D) Valproik asit E) Duloksetin Referans:

Detaylı

Doç. Dr. Z. Ceren KARAHAN

Doç. Dr. Z. Ceren KARAHAN Viral Salgınların Araştırılması Sekans Temelli Genotiplendirme Yöntemleri Doç. Dr. Z. Ceren KARAHAN Genotipleme Genomun genetik karakterizasyonu Bir bireyi/suşu, diğerlerinden ayıran mutasyonları (nt dizisi

Detaylı

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi

Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Kahramanmaraş 1. Biyokimya Günleri Bildiri Konusu: Romatizmal Mitral Darlığında Fetuin-A Düzeyleri Ve Ekokardiyografi Bulguları İle İlişkisi Mehmet Aydın DAĞDEVİREN GİRİŞ Fetuin-A, esas olarak karaciğerde

Detaylı

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar

Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı. Doç.Dr.Vesile Altınyazar Psikiyatride Akılcı İlaç Kullanımı Doç.Dr.Vesile Altınyazar Tüm dünyada ilaç harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindeki payı ortalama %24,9 Ülkemizde bu oran 2000 yılı için %33,5 DSÖ tahminlerine

Detaylı

Hipertansiyon Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar-2014. Dr. Mehmet KANBAY Nefroloji B.D. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi

Hipertansiyon Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar-2014. Dr. Mehmet KANBAY Nefroloji B.D. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Hipertansiyon Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar-2014 Dr. Mehmet KANBAY Nefroloji B.D. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Kontrolsüz Hipertansiyonun Bedeli SVO geçiren hastaların.. J Rendon et al.,

Detaylı

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ

MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ MEME KANSERİ KÖK HÜCRELERİNİN GEN EKSPRESYON PROFİLİ Sait Murat Doğan, A. Pınar Erçetin, Zekiye Altun, Duygu Dursun, Safiye Aktaş Dokuz Eylül Üniversitesi Onkoloji Enstitüsü, İzmir Slayt 1 / 14 Meme Kanseri

Detaylı

POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP)

POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP) Deney: M 1 POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP) a) PCR yöntemi uygulaması b) RPLF sonuçları değerlendirilmesi I. Araç ve Gereç dntp (deoksi Nükleotid

Detaylı

Kronik Hepatit C Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar

Kronik Hepatit C Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar Kronik Hepatit C Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar Asıl Dr. Alpay alt başlık ARIstilini düzenlemek için tıklatın İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

Detaylı

HCV Enfeksiyonunda Prognozu Etkileyen Faktörler: Konak- Virüs. İmre Altuğlu Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD

HCV Enfeksiyonunda Prognozu Etkileyen Faktörler: Konak- Virüs. İmre Altuğlu Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD HCV Enfeksiyonunda Prognozu Etkileyen Faktörler: Konak- Virüs İmre Altuğlu Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD HCV Enfeksiyonu Minimal değişiklikler yaygın fibrozis, siroz, karaciğer

Detaylı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Bir ARB Olarak Olmesartan Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı PatenT (Prevalence, awareness, treatment and control of hypertension

Detaylı

ECZACILIK FAKÜLTESİ BİYOKİMYA

ECZACILIK FAKÜLTESİ BİYOKİMYA PROGRAM KOORDİNATÖRÜ Prof. Dr. Güldal MEHMETÇİK, gmehmetcik@neu.edu.tr YÜKSEK LİSANS DERSLERİ EBM 600 Uzmanlık Alanı Dersi Z 4 0 4 EBM 601 Biyokimya I S 3 0 3 EBM 602 Biyokimya I Laboratuvar S 0 3 1 EBM

Detaylı

AKILCI İLAÇ KULLANIMI. Dr. M. Bülent Sönmez 9. Ulusal Alkol ve Madde Bağımlılığı Kongresi 10-12 Aralık 2015, Edirne

AKILCI İLAÇ KULLANIMI. Dr. M. Bülent Sönmez 9. Ulusal Alkol ve Madde Bağımlılığı Kongresi 10-12 Aralık 2015, Edirne AKILCI İLAÇ KULLANIMI Dr. M. Bülent Sönmez 9. Ulusal Alkol ve Madde Bağımlılığı Kongresi 10-12 Aralık 2015, Edirne AKILCI İLAÇ KULLANIMI Akılcı İlaç Kullanımı tanımı ilk defa 1985 yılında Dünya Sağlık

Detaylı

Bülten YIL: 17 SAYI: 54 AĞUSTOS 2012

Bülten YIL: 17 SAYI: 54 AĞUSTOS 2012 ULUSLARARASI KALİTE GÜVENCESİ www.duzen.com.tr LABORATUVARLAR GRUBU GÜVENİNİZLE TAMAMLANAN 3 6 Y I L Bülten YIL: 17 SAYI: 54 AĞUSTOS 2012 Editörden Dr. Yahya Laleli Ramazan Bayramınız kutlu olsun... Petermann

Detaylı

KRĠTĠK HASTALIKARDAN KORUNMADA GENETĠK FAKTÖRLER

KRĠTĠK HASTALIKARDAN KORUNMADA GENETĠK FAKTÖRLER KRĠTĠK HASTALIKARDAN KORUNMADA GENETĠK FAKTÖRLER Doç. Dr. Murat Derbent BaĢkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Doğumsal anomaliler, kromozomal, tek gen hastalıklarından

Detaylı

HLA Tiplendirmesi PCR-SSP. Türker Duman PhD

HLA Tiplendirmesi PCR-SSP. Türker Duman PhD HLA Tiplendirmesi PCR-SSP Türker Duman PhD Büyük Doku Uygunluk Kompleksi (Major Histocompatibility Complex - MHC) İlk olarak farklı fare suşlarında deri naklinin reddiyle tanımlanan genetik bölgedir Alloreaktiviteden

Detaylı

KEÇĠÖREN EĞĠTĠM VE ARAġTIRMA HASTANESĠ PANĠK DEĞERLER UYGULAMA VE GERĠ BĠLDĠRĠM TALĠMATLARI

KEÇĠÖREN EĞĠTĠM VE ARAġTIRMA HASTANESĠ PANĠK DEĞERLER UYGULAMA VE GERĠ BĠLDĠRĠM TALĠMATLARI KEÇĠÖREN EĞĠTĠM VE ARAġTIRMA HASTANESĠ PANĠK DEĞERLER UYGULAMA VE GERĠ BĠLDĠRĠM TALĠMATLARI 1. AMAÇ: Laboratuvarda testlerin çalışmaları sonucunda panik değerler ortaya çıktığı zaman, çalışan personelin

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / KALITIM KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR

FEN ve TEKNOLOJİ / KALITIM KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR 1 Kalıtım : Bir canlının sahip olduğu özelliklerin nesilden nesile aktarılması olayına kalıtım denir. Genetik: Canlı soyları arasındaki benzerlik ve farklılıkların ortaya çıkmasını

Detaylı

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13. Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13. Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13 Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Prof. Dr. Hilal Özdağ A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: 2225826/125 Eposta: hilalozdag@gmail.com Gen İfadesi

Detaylı

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ

PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ PERİTON DİYALİZİ HASTALARINDA AKIM ARACILI DİLATASYON VE ASİMETRİK DİMETİLARGİNİN MORTALİTEYİ BELİRLEMEZ Sami Uzun 1, Serhat Karadag 1, Meltem Gursu 1, Metin Yegen 2, İdris Kurtulus 3, Zeki Aydin 4, Ahmet

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Genomik ve Proteomik Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans (X) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (X) Uzaktan Öğretim(

Detaylı