Faks Numarası

Transkript

1 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Adı Adresi Telefon Nuarası DSİ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ SEYRANTEPE SANAYİ MAH. ELAZIĞ BUL. NO:147 YENİŞEHİR / DİYARBAKIR Faks Nuarası Projenin Adı Proje Bedeli Proje için seçilen yerin açık adresi: ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME OCAKLARI, KIRMA-ELEME TESİSİ VE BETON SANTRALI PROJESİ TL DİYARBAKIR İLİ, ERGANİ İLÇESİ, GÖKLÜM (SALLAR) DERESİ ÜZERİ Proje için seçilen yerin koordinatları, zone: L43-a3 İLE L43-d2 NOLU PAFTALARDA VER ALAN KRDİNAT LİSTESİ SAYFA ii de Veriliştir. Projenin ÇED Yöneteliği kapsaındaki yeri (sektörü, alt sektörü): Raporun Hazırlayan Kuruluşun/Çalışa Grubunun Adı Raporu Hazırlayan Kuruluşun/Çalışa Grubunun Adresi, Telefonu Ve Faks Nuaraları EK I LİSTESİ (Çevresel Etki Değerlendiresi Uygulanacak Projeler Listesi) Madde 15. Su depolaa tesisleri (Göl haci 10 ilyon ve üzeri olan baraj ve göletler) EK II LİSTESİ (Seçe-Elee Kriterleri Uygulanacak projeler Listesi) Madde 19. Üreti kapasitesi /saat ve üzeri olan hazır beton tesisleri, çiento veya diğer bağlayıcı addeler kullanılarak şekillendiriliş alzee üreten tesisler, ön gerilili beton eleanı, gaz beton, betopan ve benzeri üreti yapan tesisler. Madde 29. Arazi kullanı vasfını değiştireyi aaçlayan projeler. ç) Tarısal aaçlı su yönetii projeleri (1000 hektar ve üzeri). Madde 49. Madencilik projeleri: Ruhsat hukuku ve aşaasına bakılaksızın; a) Madenlerin çıkarılası (Ek-I'de yer alayanlar), d) Kıra-elee tesisleri (Ek-1'de yer alayanlar) ÇEVREN MÜHENDİSLİK DANIŞMANLIK TEMZ. GIDA TAAH. İTH. İHR. TİC. LTD. ŞTİ OFİS CAMİ SOK. (SANAT SOKAĞI).GÜVEN APT. NO:1 /1 OFİS/ DİYARBAKIR 0 (412) (Pbx) / 0 (412) Raporu hazırlayan kuruluşun yeterlik belgesi no'su, tarihi, Veriliş tarihi: Yeterlik No: 159 Raporun Sunu Tarihi Karar No ve Tarihi /

2 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME OCAKLARI, KIRMA ^ -ELEME TESİSİ VE HAZIR BETON ÜRETİM TESİSLERİ KRDİNAT ÇİZELGESİ ERGANİ BARAJI GÖL ALANI KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM ii

3 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME OCAKLARI, KIRMA -ELEME TESİSİ VE HAZIR BETON ÜRETİM TESİSLERİ KRDİNAT ÇİZELGESİ Alan: BARAJ AKSI KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM , , , , YOLKÖPRÜ AGİ KRDİNATI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM , , SULAMA ALANI KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , iii

4 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME OCAKLARI, KIRMA -ELEME TESİSİ VE HAZIR BETON ÜRETİM TESİSLERİ KRDİNAT ÇİZELGESİ , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , Alan: KAZI FAZLASI MALZEME ALANI KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM , , , , , , , , , , , , , , Alan: ,9 2 BİTKİSEL TOPRAK DEPOLAMA ALANI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM , , , , , , , , Alan; ~ iv ~

5 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME OCAKLARI, KIRMA -ELEME TESİSİ VE HAZIR BETON ÜRETİM TESİSLERİ KRDİNAT ÇİZELGESİ HAZIR BETON ÜRETİM TESİSİ KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM Alan: KIRMA-ELEME TESİSİ KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM Alan: ŞANTİYE ALANI KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM , , , , , , , , Alan: MAKİNE BAKIM ALANI KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM , , , , , , , , Alan: KAYA OCAK ALANI KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM 1 560, , , , , , , , , , Alan: KİL OCAGI ALANI KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM ~ v ~

6 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME OCAKLARI, KIRMA -ELEME TESİSİ VE HAZIR BETON ÜRETİM TESİSLERİ KRDİNAT ÇİZELGESİ Alan: ,8 2 REVİZE EDİLECEK BARAJ ALANI ULAŞIM YOLU KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , Alan; ~ vi ~

7 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME OCAKLARI, KIRMA -ELEME TESİSİ VE HAZIR BETON ÜRETİM TESİSLERİ KRDİNAT ÇİZELGESİ YENİ BARAJ ALANI ULAŞIM YOLU KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , Alan; 447 KAYA OCAGI ULAŞIM YOLU KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , Alan; 637 BAGLANTI YOLU KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM , , , , , , Alan; 79 VANA ODASI ULAŞIM YOLU KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM , , , , , , , , Alan; 219 vii

8 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME İçindekiler Sayfa No Bölü 1: Projenin Tanıı ve Aacı 1 Bölü 2: Proje İçin Seçilen Yerin Konuu projenin yeri (Gölet haci dahil) (İlgili Valilik veya belediye tarafından doğruluğu onanış olan proje yerinin, lejant ve plan noktalarının da yer aldığı onanlı Çevre Düzeni Planı ve İar Planları üzerinde, bu alanlar yoksa evcut arazi kullanı haritası üzerinde gösterii), Proje kapsaındaki (Gölet haci dahil) ünitelerin konuu, teknik altyapı üniteleri, idari ve sosyal üniteler, varsa diğer üniteler, bunlar için belirlenen kapalı ve açık alan büyüklükleri, bu ünitelerin proje alanı içindeki konularının vaziyet planı veya kroki üzerinde gösterii, diğer tekniklerle tesili resi veya aket benzeri gösteriler, 27 Bölü 3: PROJENİN Ekonoik ve Sosyal Boyutları projenin gerçekleşesi ile ilgili yatırı prograı ve finans kaynakları, Projenin gerçekleşesi ile ilgili iş akı şeası veya zaanlaa tablosu, Projenin fayda - aliyet analizi, Proje kapsaında olayan ancak projenin gerçekleşesine bağlı olarak, proje sahibi veya diğer yatırıcılar tarafından gerçekleştirilesi tasarlanan diğer ekonoik, sosyal ve alt yapı projeleri, Proje kapsaında olayan ancak projenin gerçekleşebilesi için zaruri olan ve proje sahibi veya diğer yatırıcılar tarafından gerçekleştirilesi planlanan diğer ekonoik, sosyal ve alt yapı projeleri, Kaulaştıra ve/veya yeniden yerleşiin nasıl yapılacağı, Diğer hususlar 50 Bölü 4: Proje Kapsaında Etkilenecek Alanın Belirlenesi ve Bu Alan İçindeki Mevcut Çevresel Özelliklerin Açıklanası (*) Projeden etkilenecek alanın belirlenesi, ( etki alanının nasıl ve neye göre belirlendiği açıklanacak ve etki alanı harita üzerinde gösterilecek ) Etki Alanı İçerisindeki Fiziksel ve Biyolojik Çevrenin Özellikleri ve Doğal Kaynakların Kullanıı Meteorolojik ve İklisel Özellikler, Jeolojik özellikler (proje alanı ile alzee ocaklarının jeolojik yapısının fiziko-kiyasal özellikleri, tektonik hareketler ve depresellik, stratigrafik kolon kesitler, sondajlara ait loglar, ineral kaynaklar, heyelan, benzersiz oluşular, çığ, sel, kaya düşesi başlıkları altında incelenesi, 1/100000, 1/25000 ve/veya 1/5000'lik jeolojik harita ve lejantı varsa jeoteknik etütler ve bunlara ait bilgi, şekil ve haritalar), Hidrojeolojik özellikleri (yeraltı su seviyeleri, halen evcut her türlü keson, derin, artezyen vb. kuyular, proje alanına esafeleri, eniyetli çeki değeri, suyun fiziksel, kiyasal, bakteriyolojik özellikleri, kaynakların debileri, yeraltı suyunun evcut ve planlanan kullanıı), Hidrolojik Özellikler ( yüzeysel su kaynaklarının - göl, akarsu ve diğer sulak alanlar - fiziksel, kiyasal, bakteriyolojik ve ekolojik özellikleri, akarsuların debileri, evsilik değişileri, taşkınlar, su toplaa havzası, sediantasyon, drenaj, tü su kaynaklarının kıyı kullanıları, ekolojik özellikleri, projenin kurulacağı su kaynağının/kaynaklarının uzun yıllara ait aylık ortalaa değerleri ( 3 /sn), akı gözle istasyonları ve regülatör yerlerini tesil eden uzun yıllara ait akı değerlerinin, ilgili kuru (bu verilerin tein edildiği kuru) onayı alınarak sunulası, Yüzeysel su kaynaklarının evcut ve planlanan kullanıı (içe, kullana, sulaa suyu, su ürünleri istihsali, ulaşı, elektrik üretii, diğer kullanılar ve bunların proje sahasına göre konuları, esafeleri ), Projenin yer aldığı havzanın su kullanıı duruu, yağış - akış ilişkisi, ekolojik potansiyeli, projenin kurulacağı su kaynağının/kaynaklarının uzun yıllara ait aylık ortalaa değerleri ( 3 /sn) Toprak özellikleri ve kullanı duruu (toprağın fiziksel - kiyasal ve biyolojik özellikleri, arazi kullanı kabiliyeti sınıflaası, erozyon, toprağın evcut kullanıı ), 91 ~ vııı ~

9 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tarı alanları (tarısal gelişi proje alanları, özel ahsul plantasyon alanları) sulu ve kuru tarı arazilerinin büyüklüğü, ürün desenleri ve bunların yıllık üreti iktarları, ürünlerin ülke tarıındaki yeri ve ekonoik değeri, Oran alanları (ağaç türleri ve iktarları, kapladığı alan büyüklükleri ve kapalılığı bunların evcut ve planlanan korua ve/veya kullanı aaçları, oran incelee değerlendire foru), Mera alanları (era vasıf ve kapasitesi, kapladığı alan büyüklükleri, çayır, era, yaylak ve kışlak arazisi olduğuna karar verilen yerlerin harita üzerinde gösterii, çayır, era, yaylak ve kışlakların kullanı duruları) Korua alanları (Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı Korua Alanları, Yaban Hayatı Korua Alanları, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer rezervleri, Doğal Sit ve Anıtlar, Tarihi, Kültürel Sitler, Özel Çevre Korua Bölgeleri, Özel Çevre Korua Alanları, Turiz Alan ve Merkezleri, Mera Kanunu Kapsaındaki Alanlar), İç sulardaki (göl, akarsu) canlı türleri ( bu türlerin tabii karakterleri, ulusal ve uluslararası evzuatla korua altına alınan türler; bunların üree, beslene, sığına ve yaşaa ortaları; bu ortalar için belirlenen korua kararları), Flora ve Fauna (türler, endeik özellikle lokal endeik bitki türleri, alanda doğal olarak yaşayan hayvan türleri, ulusal ve uluslararası evzuatla korua altına alınan türler, nadir ve nesli tehlikeye düşüş türler ve bunların alandaki bulunuş yerleri, av hayvanlarının adları, popülasyonları ve bunlar için alınan Merkez Av Koisyonu Kararları) proje alanındaki vejetasyon tiplerinin bir harita üzerinde gösterilesi, Projeden ve çalışalardan etkilenecek canlılar için alınası gereken korua önleleri (inşaat ve işlete aşaasında). Arazide yapılacak flora çalışalarının vejetasyon döneinde gerçekleştirilesi ve bu dönein belirtilesi, Peyzaj değeri yüksek yerler ve rekreasyon alanları, Madenler ve Fosil Yakıt Kaynakları (rezerv iktarları, evcut ve planlanan işlete duruları, yıllık üretileri ve bunun ülke veya yerel kullanılar için önei ve ekonoik değerleri), Hayvancılık (türleri, beslene alanları, yıllık üreti iktarları, bu ürünlerin ülke ekonoisindeki yeri ve değeri), Devletin yetkili organlarının hükü ve tasarrufu altında bulunan araziler (Askeri Yasak Bölgeler, kau kuru ve kuruluşlarına belirli aaçlarla tahsis ediliş alanlar, vb.), Proje yeri ve etki alanının hava, su, toprak ve gürültü açısından evcut kirlilik yükünün belirlenesi, Diğer özellikler Sosyo - Ekonoik Çevrenin Özellikleri Ekonoik özellikler (yörenin ekonoik yapısını oluşturan başlıca sektörler, yöresel iş gücünün bu sektörlere dağılıı, sektörlerdeki al ve hizet üretiinin yöre ve ülke ekonoisi içindeki yeri ve önei, diğer bilgiler), Nüfus (yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfus hareketleri; göçler, nüfus artış oranları, ortalaa hane halkı nüfusu, diğer bilgiler ), Gelir (yöredeki gelirin işkollarına dağılıı, işkolları itibariyle kişi başına düşen aksiu, iniu ve ortalaa gelir), İşsizlik (yöredeki işsiz nüfus ve faal nüfus oranı), Yöredeki sosyal altyapı hizetleri (eğiti, sağlık, kültür hizetleri ve bu hizetlerden yararlanıla duruu ), Kentsel ve kırsal arazi kullanıları (yerleşe alanlarının dağılıı, evcut ve planlanan kullanı alanları, bu kapsada sanayi bölgeleri, konutlar, turiz alanları vb.), Diğer Özellikler 128 Bölü 5: Projenin Bölü 4'de Tanılanan Alan Üzerindeki etkileri Ve Alınacak Önleler (**): Arazinin hazırlanası, inşaat ve tesis aşaasındaki projeler, fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri ve alınacak önleler Arazinin hazırlanası için yapılacak işler kapsaında nerelerde ve ne kadar alanda hafriyat yapılacağı, hafriyat iktarı, hafriyat artığı toprak, taş, ku vb. addelerin nerelere taşınacakları, nerelerde depolanacakları veya hangi aaçlar için kullanılacakları, hafriyat dökü sahalarının konuu, hafriyat sırasında kullanılacak alzeeler, Taşkın önlee ve drenaj işleleri, 131 ~ ıx ~

10 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Arazinin hazırlanası sırasında ve ayrıca ünitelerin inşasında kullanılacak addelerden parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli, toksik ve kiyasal olanların taşınıları, depolanaları ve kullanıları, bu işler için kullanılacak aletler ve akineler, Proje alanı içindeki su ortalarında herhangi bir aaçla gerçekleştirilecek kazı, dip taraası vb. işleler nedeni ile çıkarılacak taş, ku, çakıl ve benzeri addelerin iktarları, nerelere taşınacakları veya hangi aaçlar için kullanılacakları, Proje kapsaındaki tesislerin yapıı dolayısıyla kullanılacak alzeenin nereden ve nasıl tein edileceği, Servis yollarının yapıı dolayısıyla kullanılacak alzeenin nereden, nasıl ve ne iktarda tein edileceği, İnşaat aşaasında kullanılak üzere açılacak olan taş ocağı, ku ocağı, kil ocağı gibi alzee ocaklarının sayısı, ocakların alan büyüklükleri, işlete alan büyüklükleri ve koordinatları, yıllara bağlı planlanan üreti iktarları, uygulanacak üreti yönteleri, basak yüksekliği, genişliği, şev açısı, basaak sayısı, ocakların başlangıç ve nihai durularının ialat haritaları üzerinde gösterii, Malzee ocaklarında patlata işleinin ne şekilde yapılacağının açıklanası, patlata paterni, bir atıda kullanılacak patlayıcı adde iktarı, taşınıları, depolanaları ve kullanıları, hava şoku ve kaya fırlaaları hesaplarının yapılarak etkilerinin değerlendirilesi, 139 Ocak alanına en yakın yerleşi yerlerindeki hassas yapıların yukarıdaki tabloda yer alan "b" tipi binalar olduğu kabul edilirse; V o hızının 5 /sn'nin üzerine çıkaası gerekektedir Malzee ocaklarında üreti iktarlarının çalışa süreleri (gün - ay - yıl), nakliye güzergahları, ulaşı altyapısı planı, altyapının inşası ile ilgili işleler, kullanılacak akine ekipanları, İnşaat esnasında kıra, öğüte, yıkaa - elee, taşıa ve depolaa gibi toz yayıcı işleler, küülatif değerler, Arazinin hazırlanası ve inşaat alanı için gerekli arazinin teini aacıyla kesilecek ağaçların tür ve sayıları, kesilecek ağaçların bölgedeki oran ekosistei üzerine etkileri, ortadan kaldırılacak tabii bitki türleri ve ne kadar alanda bu işlerin yapılacağı, fauna üzerine olabilecek etkiler, Arazinin hazırlanası, inşaat alanı için gerekli arazinin teini aacıyla elden çıkarılacak tarı alanlarını büyüklüğü, bunların arazi kullanı kabiliyetleri, ve tarı ürün türleri, Arazinin hazırlanasından ünitelerin açılasına dek yapılacak işlerde kullanılacak yakıtların türleri, özellikleri, oluşacak eisyonlar, Proje kapsaında kullanılacak suyun tein edileceği kaynaklardan alınacak su iktarları, su teini sistei ve bu suların kullanı aaçlarına göre iktarları, oluşacak atık suların cinsi ve iktarları, deşarj edileceği ortalar, Arazinin hazırlanasından ünitelerin açılasına kadar eydana gelecek katı atık iktarı, ne şekilde bertaraf edileceği, Arazinin hazırlanasından başlayarak ünitelerin açılasına dek yapılacak işler nedeni ile eydana gelecek vibrasyon, gürültünün kaynakları ve seviyesi, küülatif değerler Arazinin hazırlanasından başlayarak ünitelerin açılasına dek yerine getirilecek işlerde çalışacak personelin ve bu personele bağlı nüfusun konut ve diğer teknik/sosyal altyapı ihtiyaçlarının nerelerde ve nasıl tein edileceği, Arazinin hazırlanasından başlayarak ünitelerin açılasına dek sürdürülecek işlerden, insan sağlığı ve çevre için riskli ve tehlikeli olanlar, Proje alanında, peyzaj öğeleri yaratak ve diğer aaçlarla yapılacak saha düzenleelerinin (ağaçlandıralar ve/veya yeşil alan düzenleeleri vb.) ne kadar alanda, nasıl yapılacağı, bunun için seçilecek bitki ve ağaç türleri, Proje alanında ve yakın çevresinde yeraltı ve yerüstünde bulunan kültür ve tabiat varlıklarına (geleneksel kentsel dokuya, arkeolojik kalıntılara, korunası gerekli doğal değerlere) olabilecek etkilerin belirlenesi, Diğer özellikler, Projenin işlete aşaasındaki faaliyetler, fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri ve alınacak önleler, Proje kapsaındaki tü ünitelerin özellikleri, hangi faaliyetlerin hangi ünitelerde gerçekleştirileceği, kapasiteleri, ünitelerde üretilecek al ve/veya hizetler, nihai ve yan ürünlerin üreti iktarları, Ulusal ve uluslararası evzuatla korunası gereken alanlar üzerine etkiler, Kaynağın kullanılası sonucu su kalitesine ve su ortaındaki canlılara olabilecek etkiler, akarsuda evcut balık türlerine ait geçiş yapıları, 187 ~ x ~

11 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Dere yatağına bırakılacak can suyu hesabı (havza akıları, yağış - akış ilişkisi, ekolojik potansiyel, son 10 yıllık ortalaa debiler, varsa ulusal ve uluslararası evzuatla korunan balık türleri ve uhteel ihtiyaçları, balık geçitleri, su hakları (içe - kullana ve diğer aaçlı kullanılar tarı arazileri için ihtiyaç duyulan sulaa suyunun vb.) dikkate alınalı), yağış alanını, akı gözle istasyonlarını ve ansap can suyu çıkış yerini gösteren çiziler, Suyun tein edileceği kaynağın kullanılası, su tutulası sonucu ansapta olabilecek değişiler, bu değişilerin su kalitesine ve su ortaındaki canlılara etkileri, doğal yaşa üzerine etkiler (heyelan, erozyon, nehir hidrolojisi, sucul yaşa, sedient gelişi vb.), Projenin ebaa ve ansabında varsa diğer projelerin belirtilesi, ekosiste üzerindeki etkilerinin değerlendirilesi, Su kaynağına ait varsa diğer kullanı şekilleri (ansapta kalan yerleşi yerlerine ilişkin su hakları, içe - kullana, sulaa, tarısal faaliyetler, balık üreti tesisi vb.) ve etkileri, Yeraltı ve yüzeysel su kaynaklarına olabilecek etkiler (su kullanıı, proje debisi, ileti kanalının uzunluğu, dere yatağının genişliği, derenin alüvyon yapısı vb. paraetrelerinin değerlendirilesi), Projenin işletilesi sırasında çalışacak personelin ve bu personele ait nüfusun konut ve diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçlarının nerelerde, nasıl tein edileceği, İdari ve sosyal ünitelerde içe ve kullanı aaçlı suların kullanıı sonrasında oluşacak atık suların arıtılası için uygulanacak arıta tesisi karakteristiği, prosesin detaylandırılası ve arıtılan atık suların hangi alıcı ortalara, ne iktarda, nasıl verileceği, Konut, sosyal ve idari tesislerden oluşacak katı atık iktar ve özellikleri, bu atıkların nerelere ve nasıl taşınacakları veya hangi aaçlar için ve ne şekilde değerlendirileceği, Proje ünitelerinin işletilesi sırasında oluşacak gürültünün kaynakları ve kontrolü için alınacak önleler, Oran alanlarına olabilecek etki ve bu etkilere karşı alınacak tedbirlerin tanılanası, Tarı alanlarına olabilecek etkiler ve bu etkilere karşı alınacak tedbirlerin tanılanası, Mera alanlarına olabilecek etki ve bu etkilere karşı alınacak tedbirlerin tanılanası, Diğer özellikler Projenin Sosyo- Ekonoik Çevre Üzerine Etkileri Proje ile gerçekleşesi beklenen gelir artışları; yaratılacak istihda ikanları, nüfus hareketleri, göçler, eğiti, sağlık, kültür, diğer sosyal ve teknik altyapı hizetleri ve bu hizetlerden yararlanıla durularında değişiklikler vb., Çevresel fayda - aliyet analizi Projenin gerçekleşesine bağlı olarak sosyal etkilerin değerlendirilesi 204 Bölü 6: İşlete Proje Kapandıktan Sonra Olabilecek ve Süren Etkiler Ve Bu Etkilere Karşı Alınacak Önleler Arazi ıslahı ve reklaasyon çalışaları, Mevcut su kaynaklarına etkiler, 204 Bölü 7: Projenin Alternatifleri 205 Bölü 8: İzlee Prograı Faaliyetin inşaatı için önerilen izlee prograı, faaliyetin işletesi ve işlete sonrası için önerilen izlee prograı ve acil üdahale planı, ÇED Olulu Belgesinin verilesi duruunda, Yeterlilik Tebliği'nde "Yeterlilik belgesi alan kuru/kuruluşların yükülülükleri" başlığının ikinci paragrafında yer alan hususların gerçekleştirilesi ile ilgili progra 215 Bölü 9: Halkın Katılıı 215 Bölü 10: Yukarıdaki Başlıklar Altında Verilen Bilgilerin Teknik Olayan Bir Özeti 219 Bölü 11: Sonuçlar 222 ~ xı ~

12 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablolar Sayfa No Tablo 1 Ergani Barajı Karakteristikleri 5 Tablo 2 Ergani Barajı Ve Sulaa Alanı Koordinatları 12 Tablo 3. Arazi kullanı haritasına göre proje alanı duruu 19 Tablo 4. Proje alanı arazi kullanı duruu 27 Tablo 5. Mevcut Koşullarda Sulaa Alanı Arazi Sınıflandırılası 27 Tablo 6. Ergani Barajı proje alanına en yakın yerleşi yerleri ve esafeleri 29 Tablo 7. Diyarbakır-Ergani Barajı Kati Proje Raporu İnşaat İşleri Keşif Özeti 36 Tablo 8. Ergani Barajı projesinde yatırıın yıllara dağılıı 37 Tablo 9. Ergani Barajı ve Sulaası Projesi Keşif, Tesis, Proje ve Yatırı Bedelleri Hesap Tablosu (2010 yılı BF). 38 Tablo 10. Projenin Uygulaa Döneine ait zaanlaa tablosu 40 Tablo 11. Mevcut Duruda ve Projeli Duruda Yıllara Göre Net Gelir Değerleri ile Net Gelir Değerleri Artışı Tablo 12. Ekonoik Analiz Paraetreleri Tablosu - Fayda aliyet Tablosu 42 Tablo 13. Ergani Barajı ve sulaası Gelir ve Giderlerin Değerleri (Gelir/Gider Oranı) 43 Tablo 14. Ergani Barajı ve sulaası Gelir ve Giderlerin Değerleri (İç Karlılık Oranı) 44 Tablo 15. Ergani Barajı ve sulaası Gelir ve Giderlerin Değerleri (İç Karlılık Oranı) 45 Tablo 16. Ergani Barajı ve sulaası Gelir ve Giderlerin Değerleri (İç Karlılık Oranı) 46 Tablo 17. Ergani Barajı ve Sulaası Rezervuar Alanında Bulunan Taşınazların Fiili Ödee Değerleri 48 Tablo 18. Ergani Barajı ve Sulaası Net Gelir Kaybı 49 Tablo 19. Rüzgar Değerleri 53 Tablo 20. Rüzgar Yönünde Ortalaa Rüzgar Hızı ve Ese Sayıları Toplaı 53 Tablo 21. Sıcaklık Değerleri 54 Tablo 22. Yağış Değerleri 54 Tablo 23. Bağıl Ne Değerleri 55 Tablo 24. Teel Sondaj Kuyularında Hesaplanan Düzeltiliş PL* Değerleri 60 Tablo 25. Hesaplanan Eniyetli Taşıa Gücü Değerleri 60 Tablo 26. Sondaj Kuyuları ve Civarında Oluşacak Ani Otura Miktarları 60 Tablo 27. Ergani Barajı Teel Sondaj Kuyularına Ait Bilgiler (Planlaa Aşaası) 62 Tablo 28. Ergani Barajı Teel Sondaj Kuyularına Ait Bilgiler (Kati Proje Aşaası) 62 Tablo 29. Ergani Barajı 1. Aks Yerinde Açılan Teel Sondaj Kuyularında Geçilen Birilerin Özellikleri (Planlaa Aşaası) 63 Tablo 30. Ergani Barajı 2. Aks Yerinde Açılan Teel Sondaj Kuyularında Geçilen Birilerin Özellikleri (Revize Planlaa Aşaası) 64 Tablo 31. Ergani Barajı 3. Aks Yerinde Açılan Teel Sondaj Kuyularında Geçilen Birilerin Özellikleri (Kati Proje Aşaası) 65 Tablo 32. Proje Alanı Çevresinde Meydana Geliş M=5'ten Büyük Depreler ( ) 77 Tablo 33. Ergani Barajı Planlaa Aşaası Teel Sondajları Yeraltısuyu Duruu 77 Tablo 34. Ergani Barajı Kati Proje Aşaası Teel Sondajları Yeraltısuyu Duruu 78 Tablo 35. DSİ Nolu Sallar Çayı - Yolköprü AGİ Gözleniş Aylık Ortalaa Akı Değerleri (3/s) 81 Tablo 36. EİE 2617 Nolu Dicle Nehri - Çayönü AGİ Gözleniş Aylık Ortalaa Akı Değerleri (3/s) 82 Tablo 37. Ergani Baraj Yeri Aylık Ortalaa Akı Değerleri (3/s) 83 Tablo 38. Arazi kullanı haritasına göre proje alanı duruu 92 Tablo 39. Büyük Toprak Grupları (BTG) 93 Tablo 40. Büyük Toprak Grubu ve Toprak Özellikleri Kobinasyonu (TOK) 93 Tablo 41. Diğer Toprak Özellikleri (DTO) 95 Tablo 42. Erozyon Dereceleri (ERZ) 95 Tablo 43. Şidiki Arazi Kullanı Şekli (SAK) 95 Tablo 44. Arazi Tipleri (AZT) 95 Tablo 45. Arazi Kullanı Kabiliyet Sınıflaası (AKK) 96 Tablo 46. Arazi Kullanı Kabiliyet Alt Sınıfı (ATS) 96 Tablo 47. Diğer Coğrafi Veriler (DCV) 96 Tablo 48 Çerik Oran İşlete Şefliği sınırlarında kalan alanların eşçere özellikleri 97 Tablo 49. Proje Bölgesinde Tespit Edilen Bitki Türleri 106 Tablo 50. Proje Alanı ve Çevresinde Bulunan ve Bulunası Muhteel İki Yaşalı Türleri (Aphibia) 110 Tablo 51. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Kuş Türleri 111 Tablo 52. Sallar Çayında Tespit Edilen Meeli Faunası, Statüleri ve Koruna Duruları 115 xıı

13 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 53. Diyarbakır İlinin aden potansiyeli 119 Tablo 54. İlin Büyükbaş hayvan varlığı 120 Tablo 55. İlde yetiştirilen büyükbaş hayvan türleri 120 Tablo 56. İlde elde edilen hayvansal ürünler 121 Tablo 57. İlde ki küçükbaş hayvan varlığı 121 Tablo 58. İlde küçükbaş hayvancılıktan elde edilen hayvansal ürünler 122 Tablo 59. Sanayi Gruplarına Göre İşyeri Sayıları ve İstihda Duruu 124 Tablo 60. Kentsel Nüfusun İlk Kadee Belediyelerine Göre Dağılıı 125 Tablo 61. Diyarbakır da Kişi Başına düşen Yıllık Gelir 125 Tablo 62. İş ve İşçi Kuruuna Yapılan Başvurular ve İstihda 126 Tablo yılı itibarıyla Diyarbakır İl ve İlçelerinde Yataklı Tedavi Kurularının Duruu 127 Tablo 64. Bitkisel Toprak Depolaa Alanı 129 Tablo 65. Baraj İnşaat Hafriyat Miktarları 129 Tablo 66. Hafriyat depo alanı koordinatları 130 Tablo 67: Taşkın Hesap Sonuçları ( 3 /s) 132 Tablo 68. Kalker Ocağı Koordinatları 134 Tablo 69. Kil Ocağı Alanı Koordinatları 138 Tablo 70 : Patlata Paterni 142 Tablo 71. Patlata Sonucu Oluşan Titreşiin Çevre Yapılarına Etkisi 145 Tablo 72. Bina teelindeki titreşi hızı (V o ) Değerlerine Bağlı Olarak Patlata Nedeniyle Hasar Görebilecek Bina Türleri (Forssbland, 1981) 145 Tablo 73. Patlata Yapılan Kaya Türü ve Bina Teeli Altındaki Kayaç Türüne Bağlı Olarak Değişi Gösteren K Katsayısı Asgari ve Azai Değerleri (Arac Printing Copany) 146 Tablo 74. Kalker Ocağı İş Makineleri 146 Tablo 75. Kil Ocağı İş Makineleri 147 Tablo 76. Eisyon Faktörleri 147 Tablo 77. Baraj İnşaatı Hafriyat Miktarları 149 Tablo 78. İnşaat Faaliyeti Saatlik en yüksek toz eisyonu değerleri (^g/ 3 ) 152 Tablo 79. Motorinin Özellikleri 156 Tablo 80. Dizel Araçlardan Yayılan Kirlenenin Faktörleri 156 Tablo 81. İş Makinelerinden Kaynaklanası Beklenilen Kirletici Değerler 156 Tablo 82. Teçhizat Tipi ve Net Güç Seviyesine Göre Tanılanan Ses Gücü Seviyeleri 162 Tablo 83. Baraj İnşaatında Kullanılacak Ekipan Listesi 164 Tablo 84. İnşaat aşaasında kullanılacak İş Makinaları Ses Gücü Seviyeleri 164 Tablo 85. Baraj İnşaat Çalışalarında Kullanılacak Olan Makineler İçin 4 Oktav Bandında Ses Basıncı Düzeyi 164 Tablo 86. Atosferik Yutuş Faktörleri 166 Tablo 87. Baraj İnşaatında Mesafelere Göre 4 Oktav Bandı İçin Net Ses Düzeyi 166 Tablo 88. Düzelte Faktörleri 168 Tablo 89. Baraj İnşaatı İçin Düzeltiliş Net Ses Basıncı Düzeyi 168 Tablo 90. Arazi Hazırlık Çalışalarında Kullanılacak Olan İş Makinelerinin 4 Oktav Bandında Mesafelere Göre Topla Ses Düzeyi 170 Tablo 91. Kalker Ocağında Kullanılacak Ekipan Listesi 171 Tablo 92. İnşaat aşaasında kullanılacak İş Makinaları Ses Gücü Seviyeleri 171 Tablo 93. Kil Ocağında Kullanılacak Ekipan Listesi 171 Tablo 94. İnşaat aşaasında kullanılacak İş Makinaları Ses Gücü Seviyeleri 171 Tablo 95. Ocak Sahasında Kullanılacak Olan Makineler İçin 4 Oktav Bandında Ses Basıncı Düzeyi 172 Tablo 96. Atosferik Yutuş Faktörleri 172 Tablo 97. Şantiye Sahasında Mesafelere Göre 4 Oktav Bandı İçin Net Ses Düzeyi 173 Tablo 98. Düzelte Faktörleri 174 Tablo 99. Ocak Sahası İçin Düzeltiliş Net Ses Basıncı Düzeyi 174 Tablo 100. Şantiye Sahasında Kullanılacak Olan İş Makinelerinin 4 Oktav Bandında Mesafelere Göre Topla Ses Düzeyi 175 Tablo 101. Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri 176 Tablo 102. Proje Ünitelerinde Etkili Olan Gürültü Miktarlarının Değerlendirilesi 176 Tablo 103. İş Kanunu ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği ile ilgili Tüzükler. 179 xııı

14 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 104 Islak çevre Metoduna göre hesaplanış olan çevresel/ekosiste su ihtiyacı ve Proje debisine göre bırakılacak fazla su iktarı 189 Tablo 105. Ergani Sulaa Barajı Projesi için DSİ Onaylı Akı Verileri 190 Tablo 106 Su Altında Kalacak alanların eşçere özellikleri 201 Tablo 107. Mevcut Duruda ve Projeli Duruda, Net Gelir Değerleri ile Net Gelir Değerleri Artışı 203 Tablo 108 Çevresel Fayda-Maliyet Analizi 203 Tablo 109 Acil Duru Ekibinin Görevleri 210 Tablo 110 ÇED İzlee Prograı 212 Tablo 111 Projenin inşaat ve işlete aşaalarındaki çevresel etkileri ve alınacak önleler 224 Tablo 112 Ergani Sulaa Baraj Yeri İçin Bırakılası Gerekli Çevresel/Ekosiste Suyu 225 XİV

15 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekiller Listesi Sayfa No Şekil 1. Ergani Barajı Genel Yerleşi Planı 4 Şekil 2. Proje alanını gösterir pafta indeksi 10 Şekil 3 Çevre Düzeni Planı 11 Şekil 4 Yer Bulduru Haritası 16 Şekil 5. Ergani Baraji Rezarvuari Uydu Görüntüsü ve Sulaa Tesisi Uydu Görüntüsü 17 Şekil 6. Ergani Baraji Projesi Uydu Görüntüsü 18 Şekil 7. Toprak Gurupları Haritası 25 Şekil 8. Arazi Varlığı Haritası 26 Şekil 9. Baraj Rezarvuar Alanina Yakin Yerleşi Yerleri Ve Mesafeleri 30 Şekil 10. Proje Alanı Civarındaki Yerleşi Birileri ve Proje Ünitelerine Mesafeleri 31 Şekil 11. Baraj Rezervuarı Ve Kaya Ocağı Alanı Krokisi 32 Şekil 12. Kil Ocağı Alanı ve Depo Alanı Koordinatı Krokisi 33 Şekil 13. Sulaa Alanı Koordinatlı Krokisi 34 Şekil 14. Baraj Yolu Koordinatı Krokisi 35 Şekil 15. İş Akış Şeası 39 Şekil 16. Projenin Etki Alanı Uydu Görüntüsü 52 Şekil 17. Ortalaa Rüzgar Hızına Göre Rüzgar Gülü 54 Şekil 18. Ese sayıları toplaına göre Rüzgar Gülü 54 Şekil 19. Yağış Değerleri Grafiği 55 Şekil 20. Ergani Barajı ve Çevresi Genelleştiriliş Stratigrafik Kesiti 56 Şekil 21. Barajın Depre Bölgeleri Haritasındaki Yeri 75 Şekil 22. Baraj Yeri ve Çevresinin Diri Fay Haritası 76 Şekil 23. Baraj Yeri ve Çevresinin Hidroloji Haritası 80 Şekil 24. Ergani Barajı Hidroetri Haritası 85 Şekil 25. Ergani Barajı Havzası Bölgesel Çalışa A-Q2 Zarfı 86 Şekil 26. Ergani Sulaa Barajına Ait Su Toplaa Havzası(A) 86 Şekil 27. Ergani Barajı ve Sulaa Tesisleri Projesinin Dicle Havzasındaki Konuu 88 Şekil 28. Ergani Barajı proje alanının yüzeysel su kaynaklarına göre konuu 90 Şekil 29 Meşçere Haritası 98 Şekil 30 Korua Alanı Haritası 102 Şekil 31. Proje alanı açık ve kapalı alanlar haritasındaki konuu 103 Şekil 32 Arkeoloji Alanları Haritası 105 Şekil 33. Ergani Barajı ve Sulaa Tesisleri vejatasyon haritası 118 Şekil 34 Bitkisel Toprak Sıyıra ve Kazı işleleri sırasında uygulanacak yönteler 131 Şekil 35 Kalker Ocağı İş Akış Şeası 135 Şekil 36. Kalker Ocağı İşlete Haritası ve üreti iktarının kesit ile gösterii 136 Şekil 37. Kil Ocağı İş Akı Şeası 137 Şekil 38. Kil Ocağı İşlete Haritası ve Kil ocağı üreti iktarının kesit ile gösterii 138 Şekil 39.Patlata Paterni Yandan Görünüş 142 Şekil 40. Patlata Paterni Üstten Görünüş 143 Şekil 41. Kaya Fırlaa Mesafesi Grafiği 143 Şekil 42. İnşaat Faaliyeti Toz Dağılı Modelleesi 153 Şekil 43. Baraj İnşaatı Mesafeye Bağlı Olarak Gürültü Seviyeleri 170 Şekil 44. Ocak Alanı Mesafeye Bağlı Olarak Gürültü Seviyeleri 175 Şekil 45 Genel Olarak Uygulanası Gereken Bitkilendire Tekniği. 181 Şekil 46. Dicle havzası ve civarında bulunan Akı Gözle İstasyonlarını gösteren Hidroeteoroloji Haritası Şekil 47. Ergani Sulaa Baraj Projesinin Su Toplaa Havzası 194 Şekil 48. Ergani Sulaa Baraj Akı Verilerine İlişkin Hidrograf. 200 Şekil 49 Acil Müdahale Ekibinin Görev ve Sorululukları 207 Şekil 50. kaza halinde uygulanacak işle şeası 208 Şekil 51 Aşırı Yağış Halinde Uygulanacak Akış Şeası 211 Şekil 52 Halkın Katılıı Toplantısı Gazete İlanları 217 Şekil 53 Halkın Katılıı Toplantısına ait fotoğraflar 218 xv

16 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Deney Sonuçları Sayfa No Deney 1. Kil ocağı (A Geçirisiz Malzee) Laboratuar Deney Sonuçları 72 Deney 2. Kil (A Geçirisiz Malzee) Alanı Kati Proje Aşaası Deney Sonuçları-1 72 Deney 3. Kil (A Geçirisiz Malzee) Alanı Kati Proje Aşaası Deney Sonuçları-2 73 Deney 4. Kil (A Geçirisiz Malzee) Alanı Kati Proje Aşaası Dispersibilite Deney Sonuçları-1 73 Deney 5. Kaya Malzee ocağı Laboratuar Deney Sonuçları 73 Deney 6. Kati Proje Aşaası Kaya Malzee Laboratuar Deney Sonuçları 74 Deney 7. Kati Proje Aşaası Kaya Malzee Laboratuar Deney Sonuçları-1 74 Deney 8. Kati Proje Aşaası Kaya Malzee Laboratuar Deney Sonuçları-2 74 xvi

17 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME OCAKLARI, KIRMA-ELEME TESİSİ VE BETON SANTRALI PROJESİ ÇEVRESEL ETKİ DEGERLENDİRMESİ RAPORU xvii

18 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME BÖLÜM 1: PROJENİN TANIMI VE AMACI (Proje konusu faaliyetin tanıı, projede kurulacak tesislere ait karakteristik verileri gösteren tablo, örü, hizet aaçları, pazar veya hizet alanları ve bu alan içerisinde ekonoik ve sosyal yönden ülke, bölge ve /veya il ölçeğinde öne gereklilikleri.) Tanıı; Proje sahası; Diyarbakır ili, Ergani ilçesi sınırları içerisinde Ergani ilçe erkezinin yaklaşık 5,5 k batısında, Sallar (Gölku) Deresi üzerinde yer alaktadır. Baraj yeri, Elazığ L43-a3 Nolu 1/25000 ölçekli harita üzerinde kuzey, doğu koordinatlarında yer alaktadır. (Bkz. Ek-1) Baraj gövdesi, Ergani-Çerik karayolu üzerinde, Ergani erkezden 3 k sonra kuzeybatıya ayrılan 2 k'lik stabilize yol ile ulaşılan Sallar köyünün sınırlarından geçen Gölku (Sallar) deresi üzerinde talveg kotunda planlanan Ergani barajı silindirle sıkıştırılış beton dolgu tipinde, gövde üst kotu ve 1.0 yüksekliğinde inşa edilecek olan parapet duvar ile kret kotu olarak belirleniştir. Talvegden parapet duvar ile birlikte topla 44.0 yükseklikte teelden yüksekliği 54 ve kret uzunluğu 229,30 olarak inşa edilecek olan Ergani Barajı'nın yapıı ile brüt 1861 ha, net 1625 ha alanın yağurlaa sulaa tekniği ile sulanacağı öngörülüştür. Söz konusu proje ile baraj rezervuar alanı içerisinde toplanacak olan sular yüksek basınçlı borulu şebeke vasıtası ile önceden belirleniş sulaa alanına sevk edilecektir. Projede kullanılacak ve/veya inşa edilecek üniteler ana başlıklar halinde aşağıda sıralanıştır. Göl haci h 3 (13.45 ilyon 3 ) n Baraj göl alanı 92,6 ha n Sağ sahil Sulaa alanı ( 950 ha) n Sol Sahil sulaa alanı ( 911 ha) Şantiye alanı ( 0,32 ha) n Makine bakı alanı ( 0,11 ha) n Depo sahası (6,32 ha) n Bitkisel Toprak Depo Alanı (0,2 ha) Kil ocağı ( 22,5 ha) n Kaya ocağı ( 4,96 ha ) n Hazır beton Tesisi ( 0,134 ha) n Kıra elee tesii ( 0,136 ha ) Ayrıca baraj alanında; Ön eba ve ansap batardoları, derivasyon kondivisi, giriş ve çıkış yapıları, ayar vana odası, su ala yapısı, baraj gövdesi, dolusavak ve enfez tesisleri ile ulaşı yolları yapılacaktır. Baraj gövdesi: Baraj tipi: Ergani Barajı gövde tipi olarak; silindirle sıkıştırılış beton dolgu tipinde çalışılası planlanıştır. Baraj gövdesinin eba ve ansabına konvansiyonel beton dökülecektir. Bu iki tabaka arasında da silindirle sıkıştırılış beton dolgu ialatı yapılacaktır. Gövde içerisinden su sızıntısını engelleek aacıyla eba yüzünde 5 genişliğinde bir yastık zonu tasarlanıştır. Yastık zonu, 30 c kalınlığında serilen silindirle sıkıştırılış beton dolgu katanları arasında 1.5 c kalınlığında çiento şerbeti uygulaasından oluşacaktır. Dolusavak: Beton barajlardaki yaygın uygulaa prensibine göre gövde üzerinde projelendirilen dolusavak kotuna yerleştirilen yaklaşı kanalı ile suyu alaktadır. 2.0 yüksekliğinde ve 21.0 brüt uzunluktaki eşiğin kret kotu 'dir. Şût kanalı eğii gövdenin ansap eğiine uygun olacak şekilde 1 D: 0.78 Y olarak tasarlanıştır. Dolusavak çıkışında, savaklanan su dereye deşarj edileden önce enerjisini kırak aacıyla invert kotunda 4.0 çaplı sıçrata eşiği projelendiriliştir. Sıçrata eşiğinden çıkan su jetinin aksiu sıçraa esafesi de hesaplanarak bu kısıda teel kayasında bir erozyon yarataası açısından 50.0 uzunluğunda beton kaplaa projelendiriliştir.

19 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Dipsavak Yapıları: İnşaat süresince baraj yerini kuruya alak için işletilecek olan derivasyon kondüvisi, işlete esnasında dipsavak olarak kullanılarak dereye ve sulaaya deşarj buradan yapılacaktır. Baraj gövdesi içerisinde projelendirilen suala yapısı ile alınan su, gövde içerisinden deva eden düşey şafttan kondüvi içine yerleştirilen çelik boruya iletilecek ve buradan da kondüvi çıkışında projelendirilen dipsavak ayar vana odasında dereye veya sulaaya deşarj edilecektir. Suala yapısı girişindeki dairesel ızgaranın çapı 4.5 'dir. Dairesel çanağzı ile 1.3 çapında, uzunluğundaki çelik boruya geçiş yapılaktadır. Sulaaya verilecek olan debi ve cansuyu ise kretten indirilen kapak şaftı ile kontrol edilecektir. Göl Alanı;_Proje kapsaında lık alanda sulaa suyu teini aacıyla göl alanı oluşacaktır. Söz konusu tesis, göl haci bakıından tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Çevresel Etki Değerlendiresi (ÇED) Yöneteliği"nin EK-I listesi 15. Maddesi " Su depolaa tesisleri (Göl haci 10 ilyon 3 ve üzeri olan baraj ve göletler bendi gereği proje için ÇED Sürecine başlanıştır. Kıra elee ve hazır beton tesisleri; _Ergani Barajı ve Sulaa Tesisleri Malzee Ocakları kıra elee tesisi ve hazır beton üreti tesisleri projesi kapsaında, inşaat aşaasında işletilesi planlanan 2 adet kıra-elee tesisi, 2 adet hazır beton üreti tesisleri, Kil Ocağı ve Kaya Ocağı, entegre bir proje olduğu için ÇED raporuna dahil ediliştir. Kıra-elee tesisinin yıllık üreti iktarı 2 adet x 31,5 3 /saat olduğu için tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Çevresel Etki Değerlendiresi (ÇED) Yöneteliği" EK-II Listesi Madde 49 Madencilik projeleri: Ruhsat hukuku ve aşaasına bakılaksızın; d) Kıra-elee-yıkaa tesisleri (Ek-1'de yer alayanlar)" listesinde yer alaktadır. Hazır beton üreti tesisi yıllık üreti iktarı da 2 x 50 3 /saat olduğu için tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Çevresel Etki Değerlendiresi (ÇED) Yöneteliği" EK-II Listesi Madde 19 'Üreti kapasitesi /saat ve üzeri olan hazır beton tesisleri, çiento veya diğer bağlayıcı addeler kullanılarak şekillendiriliş alzee üreten tesisler, ön gerilili beton eleanı, gaz beton, betopan ve benzeri üreti yapan tesisler.' Kapsaında yer alaktadır. Malzee ocakları; Proje kapsaında inşaat ve dolgu alzeesi olarak kullanılak üzere birer adet kil ocağı ve kaya ocağı işleteciliği yapılacaktır. Kil ocağı; lik bir alan içerisinde, rezerve sahip kil ocağından alzee karşılanacaktır. Kaya ocağı; lik bir alan içerisinde, rezerve sahip kalker ocağından inşaat aşaasında kireçtaşı alzeesi karşılanacaktır. Kil ve kalker ocağı projeleri tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Çevresel Etki Değerlendiresi (ÇED) Yöneteliği" EK-II Listesi Madde 49 Madencilik projeleri: Ruhsat hukuku ve aşaasına bakılaksızın; a) Madenlerin çıkarılası (Ek-I'de yer alayanlar listesinde yer alaktadır. Sulaa Tesisleri; Planlaa aşaasında 1914 ha alanda yapılan arazi sınıflandıra çalışaları sonucunda (brüt) 1861 ha, net 1625 ha arazinin sulaaya elverişli alan olduğu tespit ediliştir. Ergani Barajı ile1861 ha lık tarı arazisinin; sol sahili 5000 uzunluğundaki sulaa kanalı ile, sağ sahili uzunluğundaki sulaa kanalı ile yağurlaa sulaa tekniği ile sulanası planlanıştır. (Sulaa Alanı Haritası Bkz. Ek10 )

20 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Sulaaya elverişli bu saha, batısında sağ sahil sulaa ana kanalı, doğusunda sol sahil sulaa ana kanalı güneyinde Baytan ve Hilari deresi ile sınırlanaktadır. Yeşilköy, Gedikler, Yolköprü ve Ortayazı köyleri barajın sulayacağı alan kapsaında yer alaktadır. Proje sahasının yerüstü kaynağı Sallar (Kalhana) deresi ve yan kollarıdır. Su Ala Yeri Sulaa Suyu İhtiyacı Sulaa Modülü Sulaa Alanı (Brüt) Sulaa Alanı (Net) Sol Sahil Sulaası Sulaa Sahası Başlangıç Debisi Kanal Boyu Sağ Sahil Sulaası Sulaa Sahası Başlangıç Debisi Kanal Boyu Baraj Dipsavağı /ha/yıl 1.02 l/s/ha 1861 ha (1874 ha-kısıntılı sulaa) 1625 ha (1636 ha-kısıntılı sulaa) 911 ha /s ha /s Topla 1861 ha olan Sulaa alanı, tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Çevresel Etki Değerlendiresi (ÇED) Yöneteliği" EK-II Listesi Madde 29 Arazi kullanı vasfını değiştireyi aaçlayan projeler: Madencilik projeleri: Ruhsat hukuku ve aşaasına bakılaksızın; ç) Tarısal aaçlı su yönetii projeleri (1000 hektar ve üzeri). Listesinde yer alaktadır. Proje Sahasındaki Mevcut Tesisler; Proje yerinde daha önceden sulaa suyu tein ete aacıyla Toprak-Su Teşkilatı tarafından 1965 yılında Kalhana (Sallar veya Gölku) deresi üzerinde yapılış olan bir su bendi evcuttur yılında tesis ediliş olan bu bent vasıtasıyla, Kalhana deresinin sağ ve sol sahillerinde 380 ha'lık alan ve daha sonra köylülerin yaptığı toprak ark ile sulanan 30 ha alan ile toplada 410 halık alanda sulaa yapılaktadır. Mevcut bulunan bu sulaa sistei su ihtiyaçları Ergani Barajı su teini çalışaları ve baraj işlete çalışaları esnasında göz önünde bulunduruluştur. Toprak-Su Teşkilatı bendi, yapılacak olan Ergani Baraj gövdesini oluşturacağı göl alanında kalacaktır. Sulaa alanı içerisinde kalacak olan evcut sulaanın, baraj İnşaatının başlaasıyla kesintiye uğraaası için geçici olarak baraj aks yerinin ansabında Kalhana (Sallar) deresi üzerinde kurulacak 60 kw gücünde bir popa İle sulaa kanalına su verilerek deva ettirilecektir. ( Su Hakkı Raporu Bkz. Ek-25) ~ 3 ~

21 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 1. Ergani Barajı Genel Yerleşi Planı

22 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 1 Ergani Barajı Karakteristikleri Hidroloji Drenaj Alanı 46.0 k 2 Yıllık Ortalaa Akı /s Yıllık Topla Akı h 3 Baraj Gölü Miniu İşlete Seviyesi Maksiu İşlete Seviyesi Noral İşlete Seviyesi Min. İşl. Seviyesinde Göl Haci 1.06 h 3 Nor İşl. Seviyesinde Göl Haci h 3 Aktif Göl Haci h 3 Min Su Seviyesinde Göl Alanı 0.20 k 2 Noral Su Seviyesinde Göl Alanı 0.85 k 2 Sulaaya Verilen Su h 3 /yıl Regülasyon Oranı % Planlanan Sulaa Alanı (Brüt) Planlanan Sulaa Alanı (Net) Sulanabilen Alan (Brüt) Sulanabilen Alan (Net) Baraj Gövdesi Tipi Talveg Kotu Teel Kotu Kret Kotu Parapet Duvar yüksekliği Gövde Dolgusu Üst Kotu Talvegden Yük. (Parapet duvar İle) Teelden Yük. İle) Kret Uzunluğu Kret Genişliği (Parapet duvar ha-noral sulaa ha-noral sulaa ha-kısıntılı sulaa ha-kısıntılı sulaa Silindirle sıkıştırılış beton dolgu (Parapet duvar ile birlikte) Gövde Dolgusu Meba Şevi Mansap Şevi Ön Batardo Tipi 1D:0.1Y (901.0 kotu altında) 1D:0.8Y (904.0 kotu altında) Zaiyat Dolgu ~ 5 ~

23 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Kret Kotu Talveg Kotu Kret Genişliği Meba ve Mansap Şevleri 1D : 2.0Y Meba Batardosu Tipi Kret Kotu Teel Kotu Kret Genişliği Kil Çekirdekli kaya dolgu Meba Şevi 1:2.8 Mansap Şevi 1D : 2.0Y Mansap Batardosu Tipi Kret Kotu Talveg Kotu Kret Genişliği Meba ve Mansap Şevleri Dolusavak Tipi Yeri Zaiyat Dolgu D:2.0Y Kontrolsüz, karşıdan alışlı Gövde üzerinde Kapasitesi /s Yıllık Taşkın Debisi (Q ) Yaklaşı Kanalı Kotu Eşik Kotu Eşik Uzunluğu Su Yükü-Ho Maksiu Su Seviyesi Enerji Kırıcı Yapı Tipi Taban Kotu Uzunluk Derivasyon Tüneli ve Konduvisi Tipi /s (Brüt açıklık) Sıçrata eşiği Eğii Proje Debisi /s 10 Yıllık Taşkın Debisi (Q10) /s İç Çapı Betonare kaplaalı dairesel 4.0 ~ 6 ~

24 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Konduvi Uzunluğu Dipsavak Yapıları Aacı Suala Yapısı Yeri Suala Yapısı Tipi Suala Yapısı Giriş Kotu Suala Yapısı Giriş Çapı Cebri Boru Boyu Cebri Boru Çapı Ayar Vana Odası Yeri Boyutları Teel Kotu Dereye ve sulaaya deşarj Gövde üzerinde Karşıdan alışlı dairesel çanağzı Derivasyon Kondüvisi Çıkışı 7.50 x Örü; Projenin İnşaat Süresi Yaklaşık 20 ay olarak projenin ekonoik örü, İnşaatından sonra 50 yıl olarak öngörülüştür. Malzee alanları, kıra-elee tesisi, beton santrali ve şantiye tesisleri gibi yardıcı tesislerin örü İse İnşaat süresi kadar (20 ay) olacaktır. Baraj İnşaatının taalanası İle söz konusu tesisler başka projelerde değerlendirilek üzere sökülerek proje alanından uzaklaştırılacaktır. Aacı; Proje alanı İle ilgili çalışalar 1995 yılında, istikşaf aşaasında yapılış ve "Dicle Havzası Ergani Projesi İstikşaf Raporu" hazırlanıştır. Bu kadeedeki çalışada 1212 ha brüt alanın klasik sulaa sistei İle sulanası öneriliştir yılında Ergani Barajı Mühendislik Jeolojisi Planlaa Raporu" hazırlanıştır yılında hazırlanan "Dicle Havzası Ergani Barajı Planlaa Raporu" kapsaında yapılan çalışalar sonucunda, klasik sulaa sistei yerine yağurlaa sulaa sistei seçiliştir. Yapılan çalışalar sonucunda DSİ 10. Bölge Müdürlüğü tarafından "Ergani Barajı Mühendislik Jeolojisi Revize Planlaa Raporu" 2004 yılında yayılanıştır. Proje yerinde 1965 yılında Toprak-Su Teşkilatı tarafından Kalhana (Sallar veya Gölku) deresi üzerinde yapılış olan su bendi İle sadece 380 ha'lık alana ve daha sonra köylülerin yaptığı toprak ark ile sulanan 30 ha alan, toplada 410 ha da sulaa yapılaktadır. Mevcut bulunan bu sulaa sistei tarı alanlarının sulanası için yeterli geleektedir. Ergani Barajı, toplada 1861 hektarlık bir alanı kapsayacak şekilde sulaa yapılası ve su sıkıntısına çözü getirilesi aacıyla yapılası planlanıştır. Mevcut duruda 2010 yılı fiyatlarıyla 44,75 TL/da olan tarısal net gelir, sulaa projesinin uygulanasından sonra 317,07 TL/da değerine yükselecektir. Meydana gelen gelir artışının illi ekonoiye yapacağı katkı yanında, projeden direkt faydalananların gelirlerinin artası, yörede istihda İkanlarının oluşası ticaret ve tarıa dayalı sanayi oluşuuna da yol açacaktır. Proje alanda yaşayan halkın geçi kaynağı tarı ve hayvancılık olak üzere proje alanında kuru tarı yapılakta olup, veri son derece düşüktür. Ergani Barajının yapıı İle, Ergani ve civarındaki tarı alanlarına sulaa suyu sağlanacaktır. Sulaa suyunun teini İle kuru tarıdan sulu tarıa geçiş sağlanarak, yörede başta tarı gelirleri artışı olak üzere tarıa dayalı sanayi ve artan alı gücüne bağlı diğer sanayi dallarının gelişii sağlanacaktır.

25 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Proje İle tarısal üreti veriinin yükseltilesi ve bunun yanında ekonoik değeri yüksek ürünlerin de yetiştirilesi hedefleniştir. Sulu tarı İle yetiştirilesi ve sulanası öngörülen bitki türleri İse hububat (buğday, arpa, erciek), pauk, fasulye (dane), patates, ayçiçeği, ısır ve sebzedir. Ergani Barajı ve Sulaası Projesi, geleneksel de olsa tarı ve hayvancılık kültürüne sahip proje alanının gelişe potansiyelini harekete geçirerek gelişeye dönüştürecek, sosyal gelişeyi hızlandırarak, yörede yaşayanların refahına katkı sağlayacaktır. Projenin çevresel etkileri ve alınacak önleler; Ergani Barajı sulaa aacıyla yapılacağı için, İşlete aşaasında herhangi bir çevresel olusuzluk bekleneektedir. Sadece geçici olarak İnşaat aşaasında ortaya çıkacak çevresel etkiler, alınacak önleler sayesinde iniize edilecektir. Ergani barajı ve Sulaa tesislerinin İnşaat döneinde yörede ekonoik canlılık yaşanacak, İnşaatta yöre halkı içinden vasıflı ve vasıfsız istihda sağlanacaktır. Bu şekilde vasıfsız İşgücünün İnşaat süresince vasıflı hale gelesi de ükün olabilecektir. Bu nedenlerle projenin sulaa aacı İle tarısal üreti veriinin yükseltilesi ve bunun yanında ekonoik değeri yüksek ürünlerin de yetiştirilesi hedefleniştir. Ergani Barajı ve Sulaası Projesi, geleneksel de olsa tarı ve hayvancılık kültürüne sahip proje alanının gelişe potansiyelini harekete geçirerek gelişeye dönüştürecek, sosyal gelişeyi hızlandırarak, yörede yaşayanların refahına katkı sağlayacağı düşünülektedir. İnşaat ve İşlete aşaalarında eydana gelecek çevresel etkiler ve alınacak önleler aşağıdaki özetleniştir. İnşaat Aşaasında Oluşacak Çevresel Etkiler ve Alınacak Önleler; Evsel nitelikli sıvı atıklar; Paket atıksu arıta tesisi yapılacaktır. Paket atıksu arıta tesisinde arıtılacak sular, Ergani Belediyesinin atıksu arıta tesisi oladığı için, analiz sonuçlarına göre, Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği, 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu ve Su Ürünleri Yöneteliği'ne uygun olarak Sallar Deresine deşarj edilecektir. Artıa tesisi için İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğüne başvuru yapılarak deşarj iznini İçeren Çevre izni alınacaktır. Projenin her aşaasında Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği hüküleri doğrultusunda hareket edilecektir. Evsel nitelikli katı atıklar; Evsel nitelikli katı atıklar sahada bulundurulacak ağzı kapalı çöp torbaları ve konteynır içerisinde biriktirilerek işleteci tarafından, Ergani Belediyesinin belirlediği Dicle Yolu üzerinde yer alan çöp dökü alanına götürülecektir. Konu İle ilgili olarak Ergani Belediyesinden alınan kabul yazısı rapor ekinde veriliştir (Bkz. Ek-30). Proses kaynaklı sıvı atıklar: Hazır beton üretii tesislerinde, ikserlerin ve santralin yıkanası gibi İşleler sonucu ortaya çıkan atık sudaki askıda katı adde (AKM) konsantrasyonu ve bulanıklık oldukça yüksektir. Bu nedenlerle Çöktüre Havuzları İnşa edilecektir. Fiziksel olarak çöktüre havuzunda arıtılan sular geri dönüşü yolu İle tekrara tesiste kullanılacak veya faaliyet alanının nelendirilesinde kullanılası planlanaktadır. Tesiste kullanılaası duruunda; Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği Tablo 7.5'de verilen sınır değerleri sağlaası duruunda ve Su Ürünleri Yöneteliği'ne uygun olarak arıtıldıktan sonra Çevre İzni kapsaında - deşarj izni alındıktan sonra Sallar Deresine deşarj edilecektir. İnşaat kaynaklı atıklar ; Çalışalar sırasında plastik, ca, kağıt ve hurda deir atığı çıkacaktır. Geri kazanıı ükün olan bu atıklar "Abalaj Atıklarının Kontrolü Yöneteliği" hüküleri doğrultusunda ayrı bir alanda biriktirilecek ve geri kazanı sağlaak üzere toplayan lisanslı kuruluşlara verilecektir. Hurda deir atığı gibi atıklar İse hurda olarak değerlendirilecektir. ~ 8 ~

26 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Bitkisel toprak ; İnşaat aşaasında İlk önce bitkisel toprak sıyrılarak proje alanı içerisinde depolanacaktır. İnşaat bittikten sonra Baraj çevresinin düzenlenesinde, kaya ve kil ocaklarının restorasyonunda kullanılak üzere, bitkisel toprak tekrar serilerek peyzaj aaçlı kullanılacaktır. Bitkisel toprak iktarı Bölü V.1.1. de veriliştir. Bitkisel toprak hafriyattan ayrı olarak, bitkisel toprak depo alanı içerisinde biriktirilecektir. (Bkz. Ek-1). Hafriyat artığı; İnşaat alanında yapılacak kazılardan çıkacak hafriyat artıkları söz konusudur. Çıkacak hafriyatın uygun nitelikte olanı kıra elee ve hazırbeton tesislerinde kullanılarak inşaat yapıında kullanılacak, uygun olayan kısıları dolgu alzeesi ile yol yapı ve iyileştire çalışalarında tekrar kullanılacaktır. Atık yağlar ; İş akinelerinin yağ değişilerinden çıkan atık otor yağları İle şantiyenin utfak kısından çıkacak atık kızarta yağları Atık Yağların Kontrolü Yöneteliği ile Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yöneteliği gereğince lisanslı kuruluşlara verilecektir. Atık Aküler ; Proje kapsaında çalıştırılacak İş akinelerinden çıkacak atık aküler, yenisi satın alınırken yetkili satıcıya İade edilecektir. Atık akülerin bertarafı konusunda, Atık Pil ve Aküülatörlerin Kontrolü Yöneteliği'ne uygun hareket edilecektir. Toz eisyonları; İnşaat sırasında yapılacak kazı, dolgu ve nakliye sırasında oluşacak toz eisyonlarını en aza indirgeek için aşağıda belirtilen tedbirler alınacaktır, S S S Savura yapadan yüklee-boşalta yapılacak, Çalışa alanı sıcak ve kuru havalarda nelendirilecek, Kayonların üzeri İnşaat alanı dışındaki nakliye sırasında branda İle kapatılacaktır. İşlete Aşaasında Oluşacak Çevresel Etkiler ve Alınacak Önleler; Evsel nitelikli sıvı atıklar; İnşaat aşaasında kurulacak olan paket atıksu arıta tesisi İşlete aşaasında da kullanılacaktır. Paket atıksu arıta tesisinde arıtılacak sular, Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği, 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu ve Su Ürünleri Yöneteliği'ne uygun olarak Sallar Deresine deşarj edilecektir. Artıa tesisi için Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü"ne başvuru yapılarak deşarj iznini İçeren Çevre izni alınacaktır. Projenin her aşaasında Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği hüküleri doğrultusunda hareket edilecektir. Evsel nitelikli katı atıklar; Ağzı kapaklı çöp kaplarında biriktirilecek ve işleteci tarafından, Ergani Belediyesinin belirlediği Dicle Yolu üzerinde yer alan çöp dökü alanına götürülecektir. Konu İle ilgili olarak Ergani Belediyesinden kabul yazısı alınıştır.( Bkz.Ek 30) Can suyu; Ergani barajı dere yatağındaki canlı hayatın devaı için ansaba sürekli olarak, tarısal sulaa kullanı hakları hariç olak üzere, Haziran-Teuz Ağustos-Eylül ayları için /s; Eki, Kası, Aralık, Ocak, Şubat, art, Nisan,Mayıs ayları için İse /s olarak bırakılacaktır. Balık Geçidi; Sallar deresinin Teuz-Ağustos-Eylül aylarında heen heen kuruduğu gözlenektedir. Aylık Ortalaa akı Değerleri Dosya ekinde veriliştir. (Bkz. Ek- 30 ) Dolayısıyla bu derede balık türlerini görek ükün değildir. Bu nedenle Balık geçidi yapılayacaktır. ~ 9 ~

27 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME BÖLÜM 2: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU 2.1. projenin yeri (Gölet haci dahil) (İlgili Valilik veya belediye tarafından doğruluğu onanış olan proje yerinin, lejant ve plan noktalarının da yer aldığı onanlı Çevre Düzeni Planı ve İar Planları üzerinde, bu alanlar yoksa evcut arazi kullanı haritası üzerinde gösterii), Ergani Barajı ve Sulaa Tesisleri, Beton Santralı, Kıra-Elee Tesisi ve Malzee Ocakları Projesi; Diyarbakır İli, Ergani ilçesinin 5.0 k batısında Sallar (Gölku) deresi üzerinde İnşa edilesi planlanaktadır. Ergani baraj yapısı Elazığ L43 a3 nolu 1/ ölçekli harita üzerinde ' 25" kuzey enlei İle doğu boylaı arasında yer alaktadır. Sulaa tesisleri İse L43-d2 nolu paftada yer alaktadır. (Bkz. Şekil-2). Proje alanını içerisine alan onaylı bir İar Planı bulunaakla birlikte 1/ ölçekli Çevre Düzeni Planı lejandı ve Onaylı Plan notları rapor ekinde veriliştir. (Bkz. Ek 7). Ergani belediyesi İar planı yazısı dosya ekinde sunuluştur. (Bkz. Ek-30) Proje alanı yer bulduru haritası, Şekil 4' te, uydu görüntüleri Şekil 52 te ve faaliyet alanı arazi kullanı haritası Şekil-8' de veriliştir. Proje alanına ait fotoğraflar rapor ekinde veriliştir. (Bkz.Ek-34). Proje alanına ait koordinatlar ED-50 (6 derecelik sistee göre) Tablo 2.'de veriliştir. Proje alanı Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtları, Tabiatı Korua Alanları, Kültür varlıkları, Tabiat varlıkları, Sit ve korua alanları, Boğaziçi Kanununa göre korua altına alınan alanlar, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer Rezervleri, Özel Çevre Korua Bölgeleri, Özel Korua Alanları içerisinde yer alaaktadır. (Bkz. Ek-9 ) Şekil 2. Proje alanını gösterir pafta indeksi ~ 10 ~

28 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 2 Ergani Barajı Ve Sulaa Alanı Koordinatları ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME OCAKLARI, KIRMA-ELEME TESİSİ VE HAZIR BETON ÜRETİM TESİSLERİ KRDİNAT ÇİZELGESİ UTM ED-50 DOM39 ZON37 ERGANİ BARAJI GÖL ALANI KRDİNATLARI Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM ~ 12 ~

29 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME OCAKLARI, KIRMA-ELEME TESİSİ VE HAZIR BETON ÜRETİM TESİSLERİ KRDİNAT ÇİZELGESİ ERGANİ BARAJI GÖL ALANI KRDİNATLARI Alan: BARAJ AKSI KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM , , , , YOLKÖPRÜ AGİ KRDİNATI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM , , SULAMA TESİSLERİ ALANI KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ~ 13 ~

30 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME OCAKLARI, KIRMA-ELEME TESİSİ VE HAZIR BETON ÜRETİM TESİSLERİ KRDİNAT ÇİZELGESİ ERGANİ BARAJI GÖL ALANI KRDİNATLARI , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , Alan: KAZI FAZLASI DEPO ALANI KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM , , , , , , , , , , , , , , Alan: ,9 2 ~ 14 ~

31 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME OCAKLARI, KIRMA-ELEME TESİSİ VE HAZIR BETON ÜRETİM TESİSLERİ KRDİNAT ÇİZELGESİ ERGANİ BARAJI GÖL ALANI KRDİNATLARI BİTKİSEL TOPRAK DEPOLAMA ALANI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM , , , , , , , , Alan; HAZIR BETON ÜRETİM TESİSİ KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM Alan: KIRMA-ELEME TESİSİ KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM Alan: ŞANTİYE ALANI KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM , , , , , , , , Alan: KAYA-1 OCAK ALANI KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM 1 560, , , , , , , , , , Alan: ~ 15 ~

32 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME OCAKLARI, KIRMA-ELEME TESİSİ VE HAZIR BETON ÜRETİM TESİSLERİ KRDİNAT ÇİZELGESİ ERGANİ BARAJI GÖL ALANI KRDİNATLARI KİL OCAĞI ALANI KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Cografi_WGS84 Nokta No SAĞA(Y) YUKARI(X) Nokta No ENLEM BOYLAM Alan: ,8 2 Ergani Barajı ve Sulaa Tesisleri Projesi Yerbulduru Haritası Şekil 4 Yer Bulduru Haritası 53ÖO 540GGG 55Q0 56GÖ0G 57000Û 5S GÖO ~ 16 ~

33 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME

34 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Proje alanına ait arazi kullanı duruu haritası rapor ekinde veriliştir (Bkz. Ek.3.). Proje alanı, arazi kullanı haritasına göre sulu tarı, kuru tarı, bağ, bahçe (ceviz, vişne, ayva, ela, erik, incir ve dut ağaçları), era, Kavak, Oran, terkediliş (hali) arazi, çıplak kaya, şeklinde olup, arazi kullanı sınıfı I - II - III - IV - V - VI - VII - VIII Sınıf arazi niteliğindedir. Baraj Göl alanı, arazi kullanı haritasına göre sulu tarı, kuru tarı, bağ, bahçe, era, çıplak kaya olozlar, şeklinde olup, arazi kullanı sınıfı IV - VI - VII - VIII Sınıf arazi niteliğindedir. Arazi kullanı haritasına göre proje ünitelerinin yer alacağı toprak grubunun, arazi kullanı sınıfının ve erozyon derecesinin gösterii aşağıdaki tablolarda, Arazi Kullanı Haritası şekil 8.'de veriliştir. Tablo 3. Arazi kullanı haritasına göre proje alanı duruu BARAJ ALANI BTG ERZ SAK AKK EGM Alan (ha) M 3 M VI 4 26,69 M 4 M VII 4 5,44 YOK YOK 3,58 CK CK VIII 1,99 M 2 K IV 3 54,56 CK CK VIII 0,35 Topla 92,60 DEPO SAHA BTG ERZ SAK AKK EGM Alan (ha) F 1 V III 1 0,55 F 1 N I 1 5,77 Topla 6,32 HAZIR BETON BTG ERZ SAK AKK EGM Alan (ha) F 1 N I 1 0,27 Topla 0,27 KAYA OCAÖI BTG SAK AZT AKK EGM Alan (ha) YOK YOK 1,61 CK CK CK VIII 3,36 Topla 4,96 KİL OCAÖI BTG ERZ SAK AKK EGM Alan (ha) F 1 V III 1 0,77 F 1 N I 1 1,48 Topla 2,25 MAKİNE BAKIM ATÖLYESİ BTG ERZ SAK AKK EGM Alan (ha) F 1 V III 1 0,108 F 1 N I 1 0,002 Topla 0,110 ŞANTİYE ALANI BTG ERZ SAK AKK EGM Alan (ha) F 1 V III 1 0,32 Topla 0,32 BARAJ SULAMA ALANI BTG ERZ SAK AKK EGM Alan (ha) M 3 M VI 4 135,40 YOK YOK 1,72 ~ 19 ~

35 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME F 1 V III 1 91,49 K 1 M III 1 22,63 F 1 N I 1 190,44 F 1 N I 1 649,53 YR YR 2,76 CK CK VIII 5,91 F 1 Sy I 1 761,12 Topla 1861 Büyük Toprak Grupları (BTG) Sebol P G M N CE D T E B U F R V Z L X Y A H S K C O Büyük Toprak Gurubu Kırızı Sarı Podzolik Topraklar Gri Kahverengi Podzolik Topraklar Kahverengi Oran Toprakları Kireçsiz Kahverengi Oran Topraklar Kestanerengi Topraklar Kırızısı Kestanerengi Topraklar Kırızı Akdeniz Toprakları Kırızı Kahverengi Akdeniz Toprakları Kahverengi Topraklar Kireçsiz Kahverengi Topraklar Kırızısı Kahverengi Topraklar Rendzinalar Vertisoller Sierozeler Regosoller Bazaltik Topraklar Yüksek Dağ Çayır Topraklar Alüvyal Topraklar Hidroorfik Topraklar Alüvyal Sahil Topraklar Kolüvyal Topraklar Tuzlu-Alkali ve Tuzlu-Alkali Karışığı Toprakları Organik Topraklar Büyük Toprak Grubu ve Toprak Özellikleri Kobinasyonu (TOK) BTG EDK Kobinasyonu Büyük Toprak Grubu (BTG) Eği - Derinlik Kobinasyonu (EDK) Sebol P G M N CE D T Anlaı Kırızı Sarı Podzolik Topraklar Gri Kahverengi Podzolik Topraklar Kahverengi Oran Toprakları Kireçsiz Kahverengi Oran Toprakları Kestanerengi Topraklar Kırızısı Kestanerengi Topraklar Kırızı Akdeniz Toprakları İ ^ E Derin 90+ Orta Derin Derinlik (c) Sığ Çok Sığ 20-0 Litozolik A B ~ 20 ~

36 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME E B U F R V Z L X Y Kırızı Kahverengi Akdeniz Toprakları Kahverengi Topraklar Kireçsiz Kahverengi Topraklar Kırızısı Kahverengi Topraklar Rendzinalar Vertisoller Sierozeler Regosoller Bazaltik Topraklar Yüksek Dağ Çayır Toprakları C D E F BTG DBK Kobinasyonu A Alüvyal Topraklar Drenaj - Bünye Kobinasyonu (DBK) Drenaj Bünye İnce Orta Kaba Çok Kaba İyi Drene Oluş Yetersiz Drenajlı Fena Drenajlı Aşırı Drenajlı 10 BTG DTABK Kobinasyonu H Drenaj - Tuz - Alkal Kobinasyonu (DTABK) Bünye Drenaj Tuz - Alkali S Hidroorfik Alüvyal Topraklar Alüvyal Sahil Bataklıkları Karışık Bünyeli Tuzsuz Hafif Tuzlu Tuzlu Alkali Hafif-Tuzlu Alkali Tuzlu Alkali Doğal halde bulunan bozuk drenajlı yerler H Hh Hs Ha Hk Hv Bir drenaj çalışası yapılış fakat halen yetersiz drenajlı Hy Hhy Hsy Hay Hky Hvy Bir drenaj çalışası yapılış fakat halen Hf Hhf Hsf Haf Hkf Hvf kötü drenajlı yerler Bozuk drenajlı yerler S Sh Ss Sa Sk Sy BTG EBDK Kobinasyonu K Kolüvyal Topraklar Eği - Bünye - Derinlik Kobinasyonu (EBDK) Bünye Derinlik Derin Orta Derin Sığ Çok Sığ Litozolik A İnce Orta Kaba ^ E ~ 21 ~

37 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME B İnce Orta Kaba C İnce Orta Kaba D Çeşitli BTG TABK Kobinasyonu C Tuzlu-Alkali ve Tuzlu-Alkali Karışığı Topraklar Tuz - Alkali ve Bünye Kobinasyonu (TABK) Tuz - Alkali Bünye İnce Orta Kaba Tuzlu Alkali Tuzlu - Alkali BTG BBK Kobinasyonu O Organik Topraklar Bünyeler ve Biriler (BBK) Mak Bünyeli Pit Bünyeli Karışık Bünyeli P r Diğer Toprak Özellikleri (DTO) Sebol h s a k v t r y f Anlaı Hafif tuzlu Tuzlu Alkali Hafif tuzlu - Alkali Tuzlu - Alkali Taşlı Kayalı Yetersiz drenajlı Kötü drenajlı Erozyon Dereceleri (ERZ) Su Erozyonu Rüzgar Erozyonu 1 Hiç veya çok az R1 Hafif 2 Orta R2 Orta 3 Şiddetli 4 Çok Şiddetli R3 Şiddetli ~ 22 ~

38 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şidiki Arazi Kullanı Şekli (SAK) Sebol anlaı S sulu tarı Sy sulu tarı (yetersiz) K kuru tarı (nadaslı) N kuru tarı (nadassız) V bağ (kuru) Vs bağ (sulu) B bahçe (kuru) Bs bahçe (sulu) M era Ç çayır O oran F fundalık T terkediliş (hali) arazi Za antep fıstığı Zç çay Zz zeytin Zf fındık Zk kestane Z uz Zt turunçgiller Zp ça fıstığı Zi incir Zd dut Arazi Tipleri (AZT) Sebol CK IY SK KK SB DK Anlaı Çıplak Kaya ve Molozlar Irak Taşkın Yatakları Kıyı Kuulları Kara Kuulları Sazlık Bataklıklar Daii Karla Örtülü Araziler Arazi Kullanı Kabiliyet Sınıflaası (AKK) Sebol I - II - III - IV V - VI - VII VIII Tanıı Toprak işleeli tarıa elverişli araziler Toprak işleeli tarıa elverişsiz araziler Tarıa elverişsiz araziler Arazi Kullanı Kabiliyet Alt Sınıfı (ATS) Sebol e s w c Tanıı Eği ve erozyon zararı Toprak yetersizliği (Taşlılık, tuzluluk ve alkalilik) Yaşlık, drenaj bozukluğu veya taşkın zararı İkli sınırlaaları ~ 23 ~

39 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Diğer Coğrafi Veriler (DCV) Sebol IR BJ GL GT DN AD AZ KU YR YS YT KO HV MP ÇF MZ KN Tanı Irak ve Nehirler Baraj Göl Gölet Deniz Ada ve Adacıklar Azak Koşu Ülke Yerleşi Alanı Sanayi Alanı Turistik Alan Köür Ocağı Hava Alanı Milli Park Çiftlik Mezarlık Su Kanalı ~ 24 ~

40 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 7. Toprak Gurupları Haritası ~ 25 ~

41 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 8. Arazi Varlığı Haritası ~ 26 ~

42 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 4. Proje alanı arazi kullanı duruu Tesisler Baraj göl alanı Sulaa tesis alanı Kaya Ocağı Kil Ocağı Şantiye Alanı-Makine parkı Depo Sahası Bitkisel Toprak Depo Sahası Hazır Beton ve Kıra Elee Tesisi Ulaşı Yolu Arazi Kullanı Haritası'na göre Mera Kuru Tarı ( Nadaslı) Sulu tarı (Yetersiz() Kuru Tarı(Nadassız) Bağ (kuru) Mera Çıplak kaya Çevre düzeni planına göre Çayır - erat Tarı arazisi Tarı arazisi Çıplak kaya Toprak Gurupları Çıplak kaya KahverengiOran Toprakları Kahverengi Oran Toprakları Kırızı Kahverengi Topraklar Koluvyal Topraklar Çıplak Kaya Çıplak Kaya Kuru Tarı(Nadassız) Bağ (kuru) Tarı arazisi Kırızı Kahverengi Topraklar Bağ (kuru) Tarı arazisi Kırızı Kahverengi Topraklar Kuru Tarı(Nadassız) Tarı arazisi Kırızı Kahverengi Bağ (kuru) Topraklar Kuru Tarı(Nadassız) Tarı arazisi Kırızı Kahverengi Topraklar Kuru Tarı(Nadassız) Tarı arazisi Kırızı Kahverengi Topraklar Kuru Tarı(Nadassız) Tarı arazisi Kırızı Kahverengi Bağ (kuru) Topraklar Tablo 5. Mevcut Koşullarda Sulaa Alanı Arazi Sınıflandırılası Sulanabilir alanlar Sınıf Sulanaaz alan (6) Genel topla Alt sınıf 2s 2st Topla 3s 3st Topla ha % 1,20 35,42 7,31 43,94 46,45 6,84 53,29 97,23 2,77 100, Proje kapsaındaki (Gölet haci dahil) ünitelerin konuu, teknik altyapı üniteleri, idari ve sosyal üniteler, varsa diğer üniteler, bunlar için belirlenen kapalı ve açık alan büyüklükleri, bu ünitelerin proje alanı içindeki konularının vaziyet planı veya kroki üzerinde gösterii, diğer tekniklerle tesili resi veya aket benzeri gösteriler, Proje alanı Diyarbakır İli Ergani İlçesi sınırları içerisinde bulunaktadır. Faaliyete ilişkin proje ünitelerini gösteren 1/ ölçekli Genel Yerleşi Planı Ek-1'de veriliştir. Projenin yükseklik haritası Şekil.'9 da ve proje üniteleri ve proje alanı yakınındaki yerleşi birileri Şekil 10. ve Şekil 11.'de verilen uydu görüntülerinde gösteriliştir. Proje kapsaındaki ünitelerin proje alanı içindeki konularının vaziyet planı üzerinde gösterii Şekil te gösteriliştir. Proje kapsaında Yer alan Baraj Göl Alanı, Sulaa Alanı, Kaya Ocağı, Kil Ocağı, Depo sahaları, Makine Parkı Şantiye alanı, hazır beton ve kıra elee tesislerinin konuları ve koordinatları ile yapılacak olan servis yolu dosya ekinde sunuluştur. (Bkz. Ek 2) ~ 27 ~

43 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Yerleşi yerleri Proje kapsaındaki ünitelerin konuları ve en yakın yerleşi birileri Tablo 6'da veriliş olup, esafe kuş uçuşu olarak en yakın yerleşi yerleri baz alınarak hesaplanıştır. Tablo 6. Ergani Barajı proje alanına en yakın yerleşi yerleri ve esafeleri Ünite Yerleşi Tesise Göre Yönü Mesafesi () Sallar Köyü Kuzeybatı 368 Gedikler Mahallesi Güney 692 Boğaz Köy Kuzey 433 Pınarkaya Güney Yolköprü Güneydoğu Baraj göl alanı Yeşil Köy Güneydoğu Salihli Köyü Güney Yapraklı Köyü Kuzey Bahçekaşı Köyü Doğu Ortayazı Köyü Güney Ergani ilçesi Doğu Yolbulan Köyü Güneybatı Kaya Ocağı Gedikler Mahallesi Güney 507 Pınarkaya Güney Gedikler Mahallesi Güneybatı 679 Kil Ocağı Boğaz Köy Kuzey 1530 Şantiye Alanı Makine Parkı Depo Sahası Bitkisel Toprak Depo Sahası Bahçekaşı Köyü Doğu Gedikler Mahallesi Güneybatı 679 Gedikler Mahallesi Güneybatı 516 Yolköprü Köyü Güney Gedikler Mahallesi Güneybatı 700 Hazır Beton ve Kıra Gedikler Mahallesi Güneybatı 634 Elee Tesisi Yolköprü Köyü Güney Ergani Baraj gölü ile Pınarkaya, Yolköprü, Yeşilköy, Ortayazı köylerinin tarı arazileri sağ sahil ve sol sahil sulaa tesisi ile sulanacaktır. Ulaşı yolları; Baraj gövdesi, Ergani-Çerik karayolu üzerinde, Ergani erkezden 3 k sonra kuzeybatıya ayrılan 2 k'lik stabilize yol ile ulaşılan Sallar köyünün sınırlarından geçen yol takip edildiği takdirde proje yerine ulaşak ükündür. Proje kapsaında toplada 1382 uzunluğunda ve 6 genişliğinde yeni yol ve 2 k lik evcut yolda iyileştire yapılası gerekektedir. Proje kapsaında yapılacak olan ulaşı yolları; Baraj ulaşı yolu; 2+447, Kaya ocağı ulaşı yolu; 637,09, Vana odası-agereç alanı; 219, Bağlantı yolu; 79,14 dir. ~ 29 ~

44 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 13. Sulaa Alanı Koordinatlı Krokisi ~ 34 ~

45 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 14. Baraj Yolu Koordinatı Krokisi ~ 35 ~

46 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME BÖLÜM 3: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI 3.1. projenin gerçekleşesi ile ilgili yatırı prograı ve finans kaynakları, Proje kapsaındaki tü üniteler için aliyet ile ilgili gerekli etraj çalışaları yapılarak, keşif özetleri hazırlanıştır. Tesislerin aliyetinde; baraj, su ala yapısı, dolusavak, derivasyon tüneli, dipsavak yapıları, şantiye tesisleri, servis ve ulaşı yolları ile ilgili aliyet biri fiyatlar kullanılarak hazırlanıştır. Proje kapsaında kullanılacak olan hazır beton ve agrega, depo sahasına kurulacak olan hazır beton üreti tesisi ve Kıra elee tesisinden karşılanası planlanaktadır. İnşaatta kullanılacak çiento, Ergani çiento fabrikasından, deir ise İskenderun Deir-Çelik Fabrikası'ndan tein edilecektir. Tesis aliyetleri hesaplanırken Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'ne ait 2010 yılı biri fiyatları kullanılıştır ve döviz kuru DPT Müsteşarlığı tarafından 2010 yılı ortalaa değeri olarak yayınlanış olan 1 ABD Doları = 1,6043 TL olarak alınıştır. Yapılan çalışalar sonucunda, inşaat işleri bedeli, TL, proje bedeli, TL yatırı bedeli, olarak hesaplanıştır. Tablo 7. Diyarbakır-Ergani Barajı Kati Proje Raporu İnşaat İşleri Keşif Özeti NO TESİS İNŞAAT KALEMLERİ KEŞİF BEDELİ (TL) (US $) 1 DERİVASYON YAPILARI MEMBA ve MANSAP BATARDOLARI DERİVASYON KONDÜVİSİ BARAJ GÖVDESİ ÖLÇÜM ALETLERİ DOLUSAVAK DOLUSAVAK KÖPRÜSÜ DİPSAVAK YAPILARI SU ALMA YAPISI KAPAK ŞAFTI AYAR VANA ODASI ULAŞIM YOLLARI, MENFEZ ve ŞANTİYE TESİSLERİ KONDÜVİ ve KRET AYDINLATMA ELEKTRİK İŞLERİ İNŞAAT İŞLERİ GENEL TOPLAMI : (1US$ = TL) ~ 36 ~

47 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 8. Ergani Barajı projesinde yatırıın yıllara dağılıı Proje Bedeli 1.(6 Ay) 2.(6 Ay) 3.(6 Ay) 4.(6 Ay) 5.(6 Ay) 6.(6 Ay) Yatırı Batardo Baraj Gövdesi Ölçü aletleri Derivasyon kondüvisi Kapak şaftı Su ala yapısı Ayar vanası Dolusavak Ulaşı Yolları ve Şantiye tesis Sulaa Tesisleri Drenaj ve Tarla İçi Hizetler Baraj Kaulaştıra Sulaa Kaulaştırası Bedeli PROJE BEDELİ TOPLAMI Proje için gerekli finansan tüüyle TL olarak Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'ne Genel Bütçe ile tahsis edilen ödeneklerden karşılanacaktır. Ergani Barajı ve Sulaa Projesi'nin uygulaasının 2010 yılı biri fiyatlarıyla belirlenen proje bedelinin l.yılda TL; 2.yılda TL; 3.yılda TL, olarak ödeneğe bağlanası öngörülektedir yılı Konsolide Devlet Bütçesinin TL olarak belirlendiği göz önüne alındığında proje yatırıı Devlet Bütçesinin 1.yılda %0 0,06'sını; 2.yılda %0 0,08'ine; 3.yılda %0 0,03'üne karşılık gelektedir. ~ 37 ~

48 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 9. Ergani Barajı ve Sulaası Projesi Keşif, Tesis, Proje ve Yatırı Bedelleri Hesap Tablosu (2010 yılı BF) C" 1 LO OD c^ co co LO co c ^ co LO LO co co LO ^ LO co co c^ co c^ 5 co 5 c^ 3 3 «.o oo = ü S c^ C" 1 co ÇQ L<0 c ^ ^ CiD CD ^ co co co 3 CD co ^ c3 c/> e CD S c3 <D -ü -s o^ oo co LO ÇQ co ÇQ co ^ c^ c^ co co ^ c^ co LO c^ c^ ^ L<0 co co c^ LO L<0 co ^ 5 CD LO c^ CiD 3 c^^ co 3 CJ co c^ 3 3 c^ 3 «.o î H P S u c^ Yenilee Faktörü LO LO LO ^ LO ^ ^ LO ^ ^ c ^ LO ^ LO c ^ LO ^ co LO 5 5 c ^ c ^ co c^ c^ 5 <D =13 = CD "H? r l GQ & çu GQ "çp I ^^ r ^o oo LO ^ c^ LO L<0 c ^ LO c ^ LO CJ LO LO c^ ^ ^ co CID ^ ^ LO co LO co L<0 LO c CJ ^ LO co c ^ ^ LO co c^ LO co c^ L<0 ^ c^ LO ^ LO co co LO ^ LO CD CT^ L<0 LO ^ CiD ^ ^ LO LO LO co LO LO LO LÇO LCO co co co co co 5 L^ co L<0 L<0 3 LÇO co co co LO 53 LCO 53 5 co 5 CiD 3 L^ c^ co c^^ 5 co 5 «.o «.o o^ Tesis Bedeli ç^ c^ L<0 ÇQ co LO c^ co c^ c^ c^ co ^ co c ^ co LO c ^ LO co c ^ c^ CiD CiD CD c ^ c^ co co co 3 c^ 5 «.o C" ^ CO co LO c ^ CJ LO L<0 LO LO ^ co c ^ CD co c^ co co ^ 5 c^ «.o d e B LO co co c ^ co c ^ c^ co LO ^ co ^ LO ^ ^ C^J co 3 co co 3 c^ co co 5 --S^ <S c/o LO LO LO LO LO LO LO LO L^ L^ "çyi C3 o :<D CJ2 co e <D <D cu c^ş '» Ulaşı Yolları ve Şantiye tesisleri cu s i e Drenaj ve Tarla İçi Hizetler LO co İS i s -St ~ 38 ~

49 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME 3.2. Projenin gerçekleşesi ile ilgili iş akı şeası veya zaanlaa tablosu, Ergani Barajı ve Sulaa Tesisleri projesinin gerçekleşesi ile ilgili iş akış şeası Şekil- 9'da, zaanlaayı gösterir iş akış şeası şekil 15. te, iş terin prograı Tablo-10 da veriliştir. Projenin inşaat ve ontajı yaklaşık 20 ayda taalanası planlanaktadır. r ' ; ~ KAMULAŞTIRMA İŞLEMİ (BKZ. ŞEKİL ) ŞANTİYE TESİSLERİNİN KURULMASI STABİLİZE YOLU İYİLEŞTİRME YENİ YOLLARIN İNŞASI DERİVASYON İŞLERİ KAZI İŞLERİ İNŞAAT İŞLERİ GÖVDE İMALATI KAZI İŞLERİ İNŞAAT İŞLERİ SU ALMA YAPISI KAZI İŞLERİ İNŞAAT İŞLERİ DRENAJ VE ENJEKSİYON İŞLERİ KAZI İŞLERİ İNŞAAT İŞLERİ DOLUSAVAK KAZI İŞLERİ İNŞAAT İŞLERİ AYAR VANA ODASI KAZI İŞLERİ İNŞAAT İŞLERİ TEST PROSEDÜRLERİ Şekil 15. İş Akış Şeası ~ 39 ~

50 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 10. Projenin Uygulaa Döneine ait zaanlaa tablosu İŞİN ADI MOBİLİZASYON Şantiye Tesisleri Kurulası Stabilizasyon Yol İyileştirilesi Kaya Ocağı Ulaşı Yolu Vana Odası Ulaşı Yolu DERİVASYON İŞLERİ Ön Batardo Meba Batardosu Mansap Batardosu Derivasyon Kondivisi Kondivi Kazısı Kondivi İalatı GÖVDE İMALATI Gövde Kazısı Gövde Dolgu İalatı Dolu Savak DRENAJ VE ENJEKSİYON İŞLERİ Su Ala Yapısı Kapak Şaftı Tıkaç Betonu AYAR VANA ODASI Vana Odası Kazısı Vana Odası İalatı Mekanik Ekipan Montajı Sulaa Tesisleri Baraj kaulaştırılası Sulaa alanı kaulaştırılası 1. YIL YIL I Gün SayisT" 75 Gün 30 Gün 60 Gün 15 Gün 15 Gün 135 Gün 15 Gün 75 Gün 15 Gün 90 Gün 60 Gün 75 Gün 300 Gün 150 Gün 240 Gün 150 Gün 210 Gün 60 Gün 60 Gün 45 Gün 90 Gün 30 Gün 30 Gün 30 Gün 180 Gün 360 Gün 360 Gün 3.3. Projenin fayda - aliyet analizi, Bu kısın hazırlanasında "Ergani Barajı ve Sulaa Tesisleri Fizibilite Raporu (2010)"ndan faydalanılıştır. Proje kapsaında düzenlenecek akılarla, baraj yerinden itibaren sulaaya elverişli 1861 ha alanın su ihtiyacı karşılanacaktır. Sulaa sahası, batısında sağ sahil sulaa ana kanalı, doğusunda sol sahil sulaa ana kanalı güneyinde Baytan Hilari deresi ile sınırlanaktadır. Proje tesisleri ile Yeşilköy, Gedikler, Yolköprü ve Ortayazı köyleri arazisi sulanacaktır. Proje Geliri; Ergani Barajı sulaa aaçlı olup, evcut duruda 2010 yılı fiyatlarıyla 44,75 TL/da olan tarısal net gelir, sulaa projesinin uygulanasından sonra 317,07 TL/da değerine yükselecektir. Meydana gelen gelir artışının illi ekonoiye yapacağı katkı yanında, projeden direkt faydalananların gelirlerinin artası, yörede istihda ikanlarının oluşası ticaret ve tarıa dayalı sanayi oluşuuna da yol açacaktır yılı fiyatlarıyla Projenin gelirlerin bu günkü değeri TL'dır. Sulaa şebekesinin işleteye açılasından itibaren elde edilecek Net Gelir Artışı değerleri, tarısal ekonoi çalışalarına göre bitkisel üretide 3 yıl, hayvansal üretide ise 4 yıl süresi ön görülen bir developana göre gerçekleşecektir. Mevcut duruda ve Projeli duruda net gelir değerleri ile net gelir artışı değerleri Tablo 11.'de veriliştir. Ergani Barajı sulaası, bu aaçla ilgili yasal prosedüre göre kurulacak bir sulaa birliği tarafından işletileceğinden, tein edilecek sulaa hizeti karşılığında Devlet hazinesine intikal edecek bir gelir söz konusu olayacaktır. ~ 40 ~

51 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 11. Mevcut Duruda ve Projeli Duruda Yıllara Göre Net Gelir Değerleri ile Net Gelir Değerleri Artışı Yıllar Net Gelir (TL/da, 1997 B.F) Mevcut Duruda Projeli Duruda NET GELİR ARTIŞI Net Gelir (TL/da, 2010 B.F) Mevcut Duruda Projeli Duruda NET GELİR ARTIŞI (1) (2) (3) = (2-1) (4) = (1)*1,10 (5) = (2)*1, 10 (6) = (4-3) 1 2,120 4,529 2,409 44,75 95,60 50,85 2 2,120 9,072 6,952 44,75 191,50 146,75 3 2,120 13,169 11,049 44,75 277,99 233,24 4 2,120 15,020 12,900 44,75 317,07 272,32 5 2,120 15,020 12,900 44,75 317,07 272,32 6 2,120 15,020 12,900 44,75 317,07 272,32 7 2,120 15,020 12,900 44,75 317,07 272,32 8 2,120 15,020 12,900 44,75 317,07 272,32 Projenin Giderleri; Ergani Barajı ve sulaası keşif bedeli 2010 yılı DSİ Biri Fiyatlarıyla TL'dir. Raporda belirlenen keşifler bilineyen giderler karşılığı %15 artırılarak tesis bedeli bulunuştur. Tesis bedeline %15 proje ve kontrollük gideri ile, kaulaştıra bedeli eklenerek proje bedeli elde ediliştir. İnşaat süresi 20 ay olarak kabul ediliş, proje bedeline inşaat süresince faiz giderleri eklenerek yatırı bedeli bulunuştur. Projenin yatırı bedeli TL'dir. Ergani Barajı göl alanında kalan araziler kaulaştırılacaktır. Planlaa Raporundan alınan topla fiili ödee tutarı 1997 yılı fiyatlarına göre TL olarak veriliştir. Toptan Eşya Çeviri Katsayısı olan 21,11 ile çarpıldığında 2010 yılı fiyatlarına göre topla fiili ödee tutarı TL olaktadır. Sulaa tesisleri ve drenaj şebekesi için verilen fiili ödee tutarı ise 3090,8 TL çeviri katsayısı ile 2010 yılına getiriliş olup, TL olaktadır. Rezervuar alanı altında kalan araziler için tarısal net gelir kaybı ve tarı dışı net gelir kaybı toplaı TL olup çeviri katsayısı ile 2010 yılına getiriliş değeri TL'dir. Proje giderleri; n Kaulaştıra giderleri, n Lisans, Patent, Know- gideri, n Arazi Düzenlee ve Geliştire Giderleri (peyzaj vb.) giderleri, n Hazırlık Yapıları (şantiye vb.) giderleri, n İnşaat Giderleri (toprak işleri, altyapı, üstyapı, sanat yapıları vb.) n Ulaşı yollarına ilişkin giderler n Makine- donanı giderleri n İşlete ve bakı giderleri, n Proje üniteleri için yapılan Tesis giderleri, n Mühendislik ve kontrolluk giderleri, n Sulaa Tesisleri aliyeti giderleri, oluşturaktadır. Sulaa tesisi aliyeti; Ergani Barajı ve Sulaası'nın sulaa alanında yapılan Tarısal Ekonoi etütlerine göre 274 işlete (çiftlik) tespit ediliştir. Bu işletelerin genişliklerinin 1 da ile 1000 da arasında değiştiği tespit ediliştir ve ağırlıklı ortalaa işlete arazisi 63 da olarak hesaplanıştır. Ergani Projesinin Proje Bedeli TL,'dir. Çiftlik başına aliyet = (6,3/1861) x = ,59 TL ~ 41 ~

52 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Sulaa şebekesinin işleteye açılasından itibaren 3.yılda ta developana ulaşacak projeli koşullarda 1861 ha (brüt) şebeke alanı içerisinde sulu tarı 1625 ha (net) alandan elde edilecek topla gelir TL/yıl (50 yıl boyunca gelirin yıllık eşdeğeri) bu üreti geliri için yapılacak yatırıın proje bedeli TL olduğundan; Maliyet/Üreti Oranı = 11,62 bulunuştur. Sulaa şebekesi 1861 ha(brüt) olduğundan baraj inşaatı dahil tü proje yatırıına göre; Hektar Maliyeti = / = TL'dir. Doğal reji koşullarındaki akarsu ortalarından herhangi bir bedel ödeneksizin tein edilecek su, projenin depolaa tesislerinde biriktirilecek ve depolanan suyun sulaa suyu ihtiyaçlarının uygun bir şekilde düzenli olarak tarı alanlarına ilete ikanı yaratılacaktır. Ergani barajı sulaası cazibeli olduğundan, Sulaa suyu çiftçiler tarafından enerji ihtiyacı gerekeksizin sulaada kullanılabilecektir. Bu nedenle, cazibeli sulaa tesislerinin işlete ve bakı ihtiyacı dışında proje girdisi olarak bir harcaa söz konusu değildir Gelir Gider Oranı; Projenin ünifor yıllık net geliri TL, yıllık topla gideri ise TL'dir. Projenin bugünkü değer yönteine göre rantabilitesi R 50 =1,113 olarak bulunuştur. ( Bkz Tablo- 13). İç Karlılık Oranı; Ergani Barajı ve Sulaası gelir ve gider projeksiyonu ile iç karlılık oranı İKO = % 5.74 olarak bulunuştur. Projenin ekonoik örü (50 yıl) boyunca gelirlerin net bugünkü değeri toplaı TL, giderlerin net bugünkü değerleri toplaı TL, net fayda TL'dir. ( Bkz Tablo-14 ) Tablo 12. Ekonoik Analiz Paraetreleri Tablosu - Fayda aliyet Tablosu Gelirlerin Bugünkü Değeri Toplaı Giderlerin Bugünkü Değeri Toplaı Net Gelirin Bugünkü Değeri Rantabilite (R) (Gelir/Gider) 1,113 İç Karlılık Oranı (IRR) 5,74% ~ 42 ~

53 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 13. Ergani Barajı ve sulaası Gelir ve Giderlerin Değerleri (Gelir/Gider Oranı) (2010 yılı BF- Ekonoik Analiz) (Sulaa sahası brüt ha; Net : ha) Giderler Gelirler Bugünkü Değer Yıl Proje İşlete ve Tarısal Topla Giderler Gelirler Bedeli Bakı Gelir Kaybı Gider Projesiz Projeli Fark (Net Gelir) (TL) (1) (2) (3) (4) (5)=(2)+(3)+(4) (6) (7) (8) (5)/1.05" (8)/1.05" Topla Gelir/Topla Gider = 1,113 Not : Faydalar Dicle Havzası Ergani Projesi Planlaa Raporundan alınış olup, 1997 yılından 2010 yılına çeviri kaytsayısı olan ile çarpılarak taşınıştır. ~ 43 ~

54 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 14. Ergani Barajı ve sulaası Gelir ve Giderlerin Değerleri ( İç Karlılık Oranı ) (2010 yılı BF- Ekonoik Analiz) (Sulaa sahası brüt ha; Net : ha) Giderler Bugünkü Değer Yıl Proje İşlete ve Tarısal Topla Net Gelir Fark Bedeli Bakı Gelir Kaybı Gider IRR = 5,74% (TL) (1) (2) (3) (4) (5)=(2)+(3)+(4) (6) (7)=(6)-(5) (8) TOPLAM

55 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 15. Ergani Barajı ve sulaası Gelir ve Giderlerin Değerleri (İç Karlılık Oranı) (2010 yılı BF- Finansal Analiz) Yıl (Sulaa sahası brüt ha; Net : ha) Giderler Gelirler Bugünkü Değer Proje İşlete ve Topla Giderler Gelirler Bedeli Bakı Gider Projesiz Projeli Fark (Net Gelir) (TL) (1) (2) (3) (5)=(2)+(3)+(4) (6) (7) (8) (5)/1.05" (8)/1.05" Topla Gelir/Topla Gider = 1,265 Not : Faydalar Dicle Havzası Ergani Projesi Planlaa Raporundan alınış olup, 1997 yılından 2010 yılına çeviri kaytsayısı olan ile çarpılarak taşınıştır. ~ 45 ~

56 ENİ J 1( ) yıl Yıl LA iani Barajı ve sulaası Gelir ve Giderlerin Değerleri (İç Karlılık Oranı) Finansal Analiz) DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TES (Sulaa sahası brüt ha; Net : ha) Giderler Bugünkü Değer Proje İşlete ve Topla Net Gelir Fark Bedeli Bakı Gider IRR = 6,48% (TL) (2) (3) (5)=(2)+(3)+(4) (6) (7)=(6)-(5) (8) ~ 46 ~

57 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME 3.4. Proje kapsaında olayan ancak projeni" gerçekleşesine bağlı olarak, proje sahibi veya diğer yatırıcılar tarafından gerçekleştirilesi tasarlanan diğer ekonoik, sosyal ve alt yapı projeleri, DSİ. Tarafından baraj alanında MÜLGA Tarı Reforu Genel Müdürlüğü Toplulaştıra çalışaları ve tarla içi hizetler sürdürülektedir. Proje kapsaında olayan ancak projenin gerçekleşesine bağlı olarak, proje sahibi veya diğer yatırıcılar tarafından gerçekleştirilesi tasarlanan diğer ekonoik, sosyal ve altyapı projeleri bulunaaktadır. İnşaat ve işlete aşaalarında çalışacak personelin büyük bir kısının yöre halkından karşılanası planlanıştır. İnşaat aşaasında, çalışanların ihtiyaçlarını karşılaak için proje alanında kap alanı kurulacak ve personelin barına, yeek, duş, tuvalet gibi ihtiyaçları burada karşılanacaktır. İşlete aşaasında ise personele servis hizeti verilecektir. Projenin sosyal yönden dışsal olarak yaratacağı en öneli etki, Türkiye'nin büyük ölçekli sosyal sorunlarının başında gelen kırsaldan kentlere yönelik iç göç hareketinin yavaşlatılası yönünde olulu katkı sağlayabilecek olasıdır. Projenin gerçekleşesinden sonra yöredeki illi gelirin artasına paralel bir şekilde oluşacak, öneli bir ekonoik etki de; tarı işgücü ihtiyacının karşılanasına yönelik istihda artışı olacaktır. Bu bağlada 1997 yılında hazırlanan "Tarısal Ekonoi Planlaa Raporu" verilerine göre evcut duruda 2,297 ada/gün/da olan işgücü ihtiyacı sulu tarıa geçildikten sonra 6,892 ada/gün/da'a yükselecek ve 1625 ha (Net) alan için ta developandan itibaren proje alanında 746,687 kişilik ilave istihda ikanı yaratılış olacaktır Proje kapsaında olayan ancak projeni" gerçekleşebilesi içi" zaruri olan ve proje sahibi veya diğer yatırıcılar tarafından gerçekleştirilesi planlanan diğer ekonoik, sosyal ve alt yapı projeleri, Proje alanına ulaşı için 2 k uzunluğunda evcut Baraj Ulaşı yolunda iyileştire çalışası ve toplada 1382 uzunluğunda yeni ulaşı yolu yapılacaktır. Bunun dışında proje kapsaında olayan ancak projenin gerçekleşebilesi için zaruri olan ve proje sahibi veya diğer yatırıcılar tarafından gerçekleştirilesi planlanan diğer ekonoik, sosyal ve altyapı projeleri bulunaaktadır Kaulaştıra ve/veya yeniden yerleşiin nasıl yapılacağı, Proje alanında herhangi bir yerleşi biriinin ortadan kalkası söz konusu oladığı için yeniden yerleşi çalışası düşünüleiştir. Proje alanının kaulaştıra planı hazırlanası çalışaları deva etektedir. Bu nedenle kaulaştırılacak alanlar kesin olaakla beraber, Baraj rezervuar alanındaki aksiu su seviyesinde topla 858 dekar arazi tespit ediliş olup, bunun 695 dekarı tarısal, geri kalan 37 dekarı dere yatağı ve boş arazi sahasından oluşaktadır. Ergani barajı rezervuarında kalacak arazilerin dağılıı tapu kayıtlarına göre aşağıda veriliştir. Tarla : 608 da Bahçe : 200 da Kavak : 44 da Oran: 15,7 da Bağ : 39 da Mera : 45 da Diğer : 34 da Ergani barajı rezervuar alanı 926 da olup, Ergani Tapu Müdrürlüğünden alınan bilgilerde kadastro bilgilerini parsel bazında verdiği için rezarvuar alanının içinde olduğu parsellerin taaı alınarak topla alan 985 da olarak hesaplanıştır. ~ 47 ~

58 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Planlanan projenin inşaat ve işlete aşaasında kullanılacak alanlarının kaulaştıra işleleri; 2942 Sayılı Kaulaştıra Kanunu ile bu Kanunda çeşitli değişiklikler yapan ve 5 Mayıs 2001 tarihli Resi Gazetede yayılanarak yürürlüğe giren 4650 sayılı Kaulaştıra Kanununa göre gerçekleştirilecektir. Oran alanları için kaulaştıra söz konusu oladığı için bu alanlarda 6831 sayılı Oran Kanunu'nun 5192 sayılı Kanun ile değişik 17. addesi gereğince izin alınacaktır. Ergani Barajı Göl alanı, arazi kullanı haritasına göre sulu tarı, kuru tarı, bağ, bahçe, era, çıplak kaya olozlar, şeklinde olup, arazi kullanı sınıfı IV - VI - VII - VIII Sınıf arazi niteliğindedir. Ergani Barajı projesi kapsaında 5403 sayılı Toprak Korua ve Arazi Kullanı Kanunu ve 4342 sayılı "Mera Kanunu" nun ilgili hükülerine uyulacaktır. Ayrıca Su Ürünlerinin korunası için 1380 sayılı "Su Ürünleri Kanunu" hükülerine ve bunu tadil eden 3288 sayılı Kanun, buna dair Yönetelik ve 35/1 nolu Su Ürünleri sirküleri hükülerine uyulacaktır. Tarı alanları için, İl Gıda, Tarı ve Hayvancılık Müdürlüğünden tarı dışı aaçla arazi kullanı izni alınacaktır. Ayrıca 5403 sayılı Toprak Korua ve Arazi Kullanı Kanununun 12. Maddesi ve kanuna ait uygulaa yöneteliğinin 12. Maddesi gereğince ilgili alanlarda Etüt Raporu hazırlanacak ve Toprak Korua Projesi hazırlanarak toprak uhafaza tedbirleri alınacaktır. Proje faaliyetleri 2942 sayılı Kaulaştıra kanununa uygun olarak Türkiye Cuhuriyetinin ilgili kuruları tarafından yapılacağı, devletin araziyi öncelikle kendi adına tescil edeceği ve ücretini ödeyeceği ayrıca kaulaştıra işlei taalanadan projenin yapıını üstlenen firalara arazi tesli edileyeceği belirtilektedir. Bu işlelerin taaı kau yararı addesine istinaden kau idareleri tarafından gerçekleştirilecektir. DSİ. tarafından yürütülecek kaulaştıra işlelerinde yapılacak işleler tablo 15.1 ve 15.2 ' de veriliştir. Arazi Bedeli (kaulaştıra giderleri) Planlaa Raporunda verilen Net Fiili Ödee Değerleri 1997 yılından 2010 yılına çeviri katsayısı ile getiriliş ve aşağıda veriliştir. Tablo 17. Ergani Barajı ve Sulaası Rezervuar Alanında Bulunan Taşınazların Fiili Ödee Değerleri Tablo 6.14 Fiili Ödee Değerleri (TL) BARAJ (1997 B.F) (2010 B.F) Kotlar Fiili Ödee Tutarı (TL) %20 Eniyet Faktörü Topla Fiili Ödee 873,5-889, , , , , , , , , ,5-916, , , Sulaa Tesisleri 888,5-887,0 1423,2 284, , Drenaj Şebekesi 1152,5 230, Planlaa Raporunda verilen Net Gelir Kaybı 1997 yılından 2010 yılına çeviri katsayısı ile getiriliş ve aşağıda veriliştir ~ 48 ~

59 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 18. Ergani Barajı ve Sulaası Net Gelir Kaybı Kotlar Tarısal Net Gelir Kaybı Tarı Dışı Net Gelir Kaybı Alan (da) Net Gelir Kaybı (TL) Alan (da) Net Gelir Kaybı (TL) Topla Tarısal Net Gelir Kaybı (1997 B.F) (1997 B.F) (2010 B.F) 873,5-889, , ,58 873, ,97 873, ,24 873,5-916,32 857, ,06 TOPLAM Rezervuar alanı altında kalan araziler için tarısal net gelir kaybı ve tarı dışı net gelir kaybı toplaı 2010 tutarı TL ve Sulaa tesisleri ve drenaj şebekesi için verilen 2010 yılı fiili ödee tutarı TL dir. I Şekil Taşınaz alların kaulaştıra işl ~ 49 ~

60 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME DSİ. tarafından Kurua üracaat Kadastro Gören Yerler Kadastro Göreyen Yerler DSİ. tarafından kaulaştıra planları ile diğer bilgi ve belgelerin hazırlanası ilgili kuruca ahallinde incelee DSİ. tarafından taşınaz alların kau allarından olup oladığı araştırasının yapılası Kau Yararı Kararı yerine geçecek Kaulaştıra Kararının alınası Kau alı oladığının ıspatı halinde zilyetlik tutanaklarının hazırlanası Tapu siciline idari şerh verilesi Kıyet Takdir Koisyonunun oluşturulası Kıyet takdirine esas olacak bilgi ve belgelerin hazırlanası Kıyet Takdir Koisyonunca kaulaştıra bedelinin belirlenesi t Uzlaşa toplantısına katılı için DSİ.tarafından hak sahiplerine tebligatların bildirilesi Uzlaşa toplantısına katılıın kabul edilesi halinde İ i Uzlaşa toplantısına katılıın kabul edileesi halinde, : i Uzlaşa Koisyonunun oluşturulası Mahallinde uzlaşa toplantısı yapılası Uzlaşa sağlanır ise IIIIIIIIIIIIIiIIIIIIIIIZ Hak sahiplerinin ferağ veresi Kaulaştıra bedellerinin ödenesi Tapu siciline kesin şerh verilesi t Uzlaşa sağlanaaz ise Mahkeeye üracaat t Mahkeece kaulaştıra bedellerinin belirlenesi T Maliye Hazinesi adına tescil işlelerinin sağlanası Şekil Özel Mülkiyete Ait Taşınaz Malların Edinilesi İşleleri İş Akı Şeası 3.7. Diğer hususlar. Bu bölüde ayrıca anlatılacak bir husus bulunaaktadır. ~ 50 ~

61 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME BÖLÜM 4: PROJE KAPSAMINDA ETKİLENECEK ALANIN BELİRLENMESİ VE BU ALAN İÇİNDEKİ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİN AÇIKLANMASI (*) 4.1 Projede" etkilenecek alanın belirlenesi, ( etki alanının nasıl ve neye göre belirlendiği açıklanacak ve etki alanı harita üzerinde gösterilecek ) (*) Bu bölüde proje için seçilen yerin çevresel özellikleri verilirken etki alanı dikkate alınalıdır. Bu bölüde sıralanan hususlar itibari ile açıklanırken, ilgili kau kuru ve kuruluşlardan, araştıra kurularından, üniversitelerden veya benzeri diğer kurulardan tein edilen bilgilerin hangi kurudan ve kaynaktan alındığı raporun notlar bölüünde belirtilir veya ilgili harita, doküan vb. belgeye işlenir. Proje sahibince kendi araştıralarına dayalı bilgiler verilek istenirse, bunlardan kau kuru ve kuruluşların yetkileri altında olanlar için ilgili kuru ve kuruluşlardan bu bilgilerin doğruluğunu belirten birere belge alınarak rapora eklenir. Ergani Barajı, Sulaa Tesisleri, Malzee Ocakları, Beton Santrali ve Kıra-Elee Tesisi Projesi kapsaında yer alan ünitelerin inşaat ve işlete aşaasında oluşacak toz, gürültü, trafik gibi olusuz etkiler ile doğal kaynak kullanıı (baraj göl alanı) göz önünde bulundurularak projeden etkilenecek alanlar belirleniştir. Projeden etkilenecek alanların gösterildiği uydu görüntüsü Şekil 16' da veriliştir. 1/ ölçekli Etki Alanı Haritası dosya ekinde veriliştir. (Bkz. Ek-4) Boğaz köy arazilerinin bir kısına ulaşı sağlayan yol, gölalanı içerisinde kalacağı için, Baraj inşaatı sırasında Boğaz köyü arazilerine ulaşıını sağlayacak yol, DSİ tarafından yapılacaktır. Arazilere ulaşı yolu haricinde göl altında kalacak herhangi bir yol veya köprü bulunaaktadır. Tesisler ve göl alanından dolayı köy ulaşı yolları etkileneyecektir. Proje alanına ulaşı yolları; Baraj gövdesi, Ergani-Çerik karayolu üzerinde, Ergani erkezden 3 k sonra kuzeybatıya ayrılan 2 k'lik stabilize yol ile ulaşılan Sallar köyünün sınırlarından geçen yol takip edildiği takdirde proje yerine ulaşak ükündür. Proje kapsaında toplada 1382 uzunluğunda ve 6 genişliğinde yeni yol ve 2 k lik evcut yolda iyileştire yapılası gerekektedir. Proje kapsaında yapılacak olan ulaşı yolları; Baraj ulaşı yolu; 2+447, Kaya ocağı ulaşı yolu; 637,09, Vana odası-agereç alanı; 219, Bağlantı yolu; 79,14 dir. Proje alanında yeni yol yapıı ve yol iyileştire çalışalarında yaaçlardan aşağıya toprak kaydırayacak şekilde ekskavatör ile yapılacaktır. İnşaatın en yoğun yapılacağı Baraj Gövdesi ile alzee ocakları. Hazırbeton kıra elee tesisi, hafriyat depo sahası, nakliye güzergahı vb. faaliyetler sonucu etkilenecek alanlar evcuttur. İnşaat sırasında eydana gelecek kirleticilerin etkisini yitirdiği yerler etki alanının sınırın oluşturaktadır. İncelee ve etki alanı bir alınış olup inşaat alanından itibaren her yönden yaklaşık 500 'lik alan kabul ediliştir. Bu alanlardan kaynaklanacak toz, gürültü ve vibrasyon en kötü koşullarda 500 'lik alanı etkileyecektir. Proje alanındaki 1. Derece haki rüzgar yönü batı-kuzeybatıdan doğu-güneydoğuya doğru esektedir. Bu nedenle inşaat sırasında eydana gelecek toz ve gürültü haki rüzgarın etkisi ile doğu-güneydoğuya doğru yayılacaktır. ~ 51 ~

62 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 16. Projenin Etki Alanı Uydu Görüntüsü ~ 52 ~

63 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME 4.2 Etki Alanı İçerisindeki Fiziksel ve Biyolojik Çevrenin Özellikleri ve Doğal Kaynakların Kullanıı Meteorolojik ve İklisel Özellikler, Proje sahası Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer aldığından baraj yerinde, karasal ikli özellikleri hakidir. Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlı geçer. Gece ve gündüz arasındaki sıcaklık farkları oldukça yüksektir. Bölgede yaz ve kış aylarında gözlenen ortalaa sıcaklık değerleri oldukça farklıdır. Proje sahası ve çevresinde en yüksek sıcaklıklar teuz ayında, en düşük sıcaklıklar ise ocak ayında gözlenektedir. Yağışlar karasal ikliin karakteristik özelliğine uygun olarak daha çok kış ve ilkbahar aylarında gözlenektedir. Bitki gelişe süresi içinde yaz aylarında bölgeye düşen yağış iktarı yeterli olaaktadır. Bölgede en yüksek sıcaklıkların gözlendiği Haziran, Teuz, Ağustos ve Eylül ayları boyunca ortalaa yağış 15.9 ertebesinde olduğundan bu zaan süresince kuraklık gözlenektedir. Diyarbakır Meteoroloji İstasyonu'nda yılları arasında kaydedilen eteoroloji verilerini içeren bülten dosya ekinde veriliştir. (Bkz. Ek-26) Rüzgar: Ortalaa aylık rüzgar hızı saniyede 2,31 /s'dir. Rüzgarın en süratli estiği ay Haziran olarak belirleniştir. Yaz evsiinde, bölgenin bozkır bitkileri bulunduğundan ve nadasa bırakılış tarlalarda yüzey kuru olduğundan, esen rüzgarlar bol iktarda toz taşırlar. Rüzgarın tozunu süzecek süzgeç görevi yapacak oranlar bulunadığından Diyarbakır ve diğer yerleşi birilerinin havası sayda ve duru olaz. Diyarbakır İline ait ortalaa rüzgar hızı bilgileri ve en hızlı rüzgar hızı ve yönü bilgileri Tablo 19 'da, rüzgar hızları Tablo 20 'da veriliştir. Tablo 19. Rüzgar Değerleri Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıl Ort. Rüz. Hızı (/sn) 1,9 2,2 2,3 2,2 2,3 3,2 3,1 2,8 2,4 1,9 1,7 1,7 2,31 En hızlı Rüz. Yönü WNW S SE WSW SSE WSW N WSW WSW NNW SE WSW WSW En hızlı rüz. Hızı (/sn) 20,9 22,5 27,6 25,1 26,2 32,2 23,7 22, , ,3 32,2 Ort. Fırt. Gün sayısı 0,5 0,4 0,9 1,1 1,1 1,3 0,4 0,2 0,7 0,4 0,1 0,3 0,62 Tablo 20. Rüzgar Yönünde Ortalaa Rüzgar Hızı ve Ese Sayıları Toplaı Rüzgar yönü Ortalaa hızı Ese sayıları Toplaı Rüzgar Yönü Ortalaa Hızı Ese sayıları Toplaı N 2, S 2,8 638 NNE 2, SSW 2,6 957 NE 1,6 675 SW 2,2 948 ENE 1, WSW 2, E 1,7 842 W 2, ESE 1, WNW 2, SE 1,8 597 NW 2, SSE 2,2 804 NNW 2, ~ 53 ~

64 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Rüzgar Yönlerine göre Rüzgar hızları ve Ese Sayıları değerlendirildiğinde projenin yapılacağı Diyarbakır İli için haki rüzgar yönü WNW (Batıkuzeybatı)'dır. Diyarbakır İli Ortalaa Rüzgar Hızına Göre rüzgar gülü Şekil 16'da, Diyarbakır İli Ese Sayıları Toplaına Göre Rüzgar Gülü ise; Şekil 17'de sunuluştur. Şekil 17. Ortalaa Rüzgar Hızına Göre Rüzgar Gülü Şekil 18. Ese sayıları toplaına göre Rüzgar Gülü Sıcaklık: Bölgede ortalaa sıcaklık 15,6 0 C'dir. Ortalaa en yüksek sıcaklık Ağustos ayında ve 44,8 0 C, en düşük sıcaklık -23,4 0 C ile Aralık ayında ölçülüştür. Sıcaklık ile ilgili eteorolojik eleanlar tablosu Tablo 21'de veriliştir. Tablo 21. Sıcaklık Değerleri Aylar I II III IV V VI VII VII IX X XI XII Ort. Ort. Sıcaklık 1,6 3,4 8,3 13,7 19,1 26,2 31,1 30,2 24,6 16,9 8,8 3,6 15,6 Ort.yük. Sıcaklığı 6,6 9 14,5 20,3 26,4 33,7 38,5 38,1 33,3 25,1 15,8 8,9 22,5 Ort.düşük sıcaklık -2,4-1,3 2,4 7 11,1 16,9 21,6 20,9 15,8 10 3,6-0,5 8,7 En yüksek sıcaklık 15,4 21,3 28,3 35,3 38,1 41,2 44,7 44, ,7 25,5 19,3 32,6 En düşük sıcaklık -22, ,8 7, ,8 6-1,2-8,8-23,4-4,7 Kaynak: Diyarbakır, eteorolojik istasyonu ( ) Yağış: Meteoroloji verilerinden görüleceği üzere 34 yıllık rasat verilerine göre il genelinde ortalaa yağış 40,2 'dir. Günlük en yüksek yağış Mart ayında görülüştür ve yağış iktarı 71,6 'dir. Yağış ile ilgili eteorolojik eleanlar tablosu Tablo 22'de veriliştir. Tablo 22. Yağış Değerleri Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıl Ort. Yağış 64 72,7 69,5 62,8 40,1 8,6 0,4 0,3 4,2 33,6 54,1 72,1 40,2 ik.() Max yağış ik. () 52,2 48,5 71,6 63,2 44,1 28,5 3,1 3, , ,5 ~ 54 ~

65 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 19. Yağış Değerleri Grafiği Ne: Meteoroloji verilerinden görüleceği üzere 34 yıllık rasat verilerine göre il genelinde ortalaa bağıl ne % 54,3'tür. En düşük bağıl ne Ağustos ayında görülüştür ve ne değeri %27,7'dir. Bağıl ne ile ilgili eteorolojik eleanlar tablosu Tablo 23'de veriliştir. Tablo 23. Bağıl Ne Değerleri Aylar I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII Yıl Ort. bağlı ne (%) En düşük 75, 1 70, 8 65,5 64,4 56,4 37,4 28,1 27,7 33,5 51,2 66,4 74,7 54,3 bağıl ne ,2 (%) Kaynak: Diyarbakır, eteoroloji istasyonu ( ) Jeolojik özellikler (proje alanı ile alzee ocaklarının jeolojik yapısının fizikokiyasal özellikleri, tektonik hareketler ve depresellik, stratigrafik kolon kesitler, sondajlara ait loglar, ineral kaynaklar, heyelan, benzersiz oluşular, çığ, sel, kaya düşesi başlıkları altında incelenesi, 1/100000, 1/25000 ve/veya 1/5000'lik jeolojik harita ve lejantı varsa jeoteknik etütler ve bunlara ait bilgi, şekil ve haritalar), Proje ile ilgili jeoloji çalışalarında "Diyarbakır-Ergani Barajı Kati Proje Yapı İşi, Kati Proje Raporu Mühendislik Jeolojisi Raporu (Aralık-2010)" 'dan yararlanılıştır. GENEL JEOLOJİ; Ergani baraj yeri ve çevresinde şu biriler yayılı gösterektedir: Karaşık seri Jura-Kretase Gercüş Forasyonu Paleosen-Alt Eosen Midyat Forasyonu Orta Eosen Silvan Forasyonu Alt Miyosen Dicle Forasyonu Alt Miyosen Genç çökel Pliyosen Alüvyon Kuvaterner Ergani Baraj yeri ve çevresinin genelleştiriliş stratigrafik kesiti Şekil 20.'de, jeoloji haritası ise Ek 5.'de veriliştir. ~ 55 ~

66 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Mesozoyik Jura- Kretase Karaşık Seri (Mkk-of) Göl alanında yayılı gösterektedir. Volkanik ve sedianter kayalardan oluşuştur. Sedianter kayalar, kireçtaşı, silisli şeyl ve radyolaritlerden ibarettir. Kireçtaşları volkanitlerle ardalanalı bantlar halinde, pebe renkli, rekristalize iri kalsit kristalli, silisifiye, çörtlü bir yapıdadır. Şeyller, kırızı, bordo renkli, radyolaritlerle ardalanalı, silisli, sert ve anganlıdır. Radyolaritler koyu ve açık kırızı, yeşil renkli, sert, kırılgan ve ince tabakalanalıdır. Volkanitler ise koyu gri, yeşil renkli yastık lav ve agloera karaşığı şeklindedir. Koçali karaşığı olarak adlandırılan bu seri, incelee alanı çevresinde Dicle forasyonu ile tektonik ilişkilidir. Şekil 20. Ergani Barajı ve Çevresi Genelleştiriliş Stratigrafik Kesiti ~ 56 ~

67 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Senozoyik Tersiyer Gercüş Forasyonu (Teg) (Paleosen-Alt Eosen) İncelee alanından geçen antiklinal ekseninin her iki kanadında ince bir şerit halinde ostra verektedir. İnce-orta-kalın tabakalı, kızıl kahve, gri, kırızı renkli, kutaşı, çaurtaşı, kiltaşı, kongloera ve arn birilerinden oluşuştur. Kongloeralar polijenik karekterdedir. Yeşil, kahve renkli ağatik kökenli kayaç parçaları ile beyaz, kahve renkli kuvarsit ve çört parçalarından oluşuştur. Taneler köşeli olup deiroksitli ve kil çientoludur. Çatlak yüzeyleri ince kalsit sıvaalıdır Kutaşları, kırızı renkli, ince taneli, orta sertlikte ve kırılgan bir yapıdadır. Çaurtaşları ile ardalanalı olup kil çientoludur. Çaurtaşları ise kırızı renkli olup kırılgan bir yapıdadır. Üst kesileri oldukça altere oluştur. Kalınlığı kadardır. Midyat Forasyonu (Te) (Orta Eosen) Bölgede yaygın olarak izlenen bu forasyon kre, beyaz renkli kireçtaşı, killi kireçtaşı biriiyle tesil edilektedir. Erie boşluklu, gözenekli yuuşak, killi ve yer yer tebeşirli bir yapıdadır. Gercüş forasyonu üzerinde uyulu olarak bulunaktadır. Midyat forasyonunun üzerinde ise uyusuz olarak Silvan forasyonu yer alaktadır. Kalınlığı arasındadır. Silvan Forasyonu (Tl) (Alt Miyosen) Baraj aks yerinin ansabında ve göl alanının kuzey kesilerinde yayılı gösterektedir. Masif, orta-kalın tabakalı, bol fosilli kireçtaşı birii ile tesil edilektedir. Oldukça sert, çatlaklı ve karstik bir yapıdadır. Resifal bir ortada çökeliş olan bu forasyon ile altındaki Midyat forasyonu arasında açısal uyusuzluk bulunaktadır. Üstünde yer alan Dicle forasyonu ile de uyulu olup yer yer giriklik gösterektedir. Kaya alzee sahası araştıraları kapsaında alınan 2 örnekte petrografik analiz yapılıştır. Örneklerin çok farklı şekillere sahip ve tane boyları arasında değişen alg ve forainifer kavkılı biyosparitik kireçtaşı oldukları tespit ediliştir. Kalınlığı civarındadır. Dicle Forasyonu (Td) (Üst Miyosen) Fliş karekterindeki bu forasyon incelee alanının güney ve kuzey kesilerinde geniş bir alanda yayılı gösterektedir. Gri, koyu gri, kre, bej, sarı renkli kutaşı, şeyl, arn birilerinin ardalanası şeklindedir. Yer yer kireçtaşı bantları içerektedir. Forasyon içinde yer yer killi kireçtaşı, kulu kireçtaşı ve kongloera düzeyleri görülektedir. Genel olarak ince-orta ve yer yer kalın tabakalıdır. Kutaşları sert, kırılgan ve karbonat çientoludur. Şeyller yeşilisi, boz, gri renkli, lainalı ve dağılgandır. Kireçtaşları ise bol fosilli, polijenik karbonat çakıllı, killi, siltli, kulu yer yer plaketli bir yapıdadır. ~ 57 ~

68 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Dicle forasyonu altındaki Silvan forasyonu ile uyulu ve yanal geçişli olup Karaşık seri ile dokanağı tektoniktir. Kalınlığı arasındadır. Genç Çökel (Tg) (Pliyosen) Ergani ovasında yayılı gösterektedir. Gri, kre renkli gevşek çientolu kutaşı, kiltaşı ve çakıltaşı birilerinin ardalanasından oluşuştur. Ovanın orta kesilerinde kalınlığı kadar olup ova kenarlarına doğru kalınlığı azalaktadır. Kuvaterner Yaaç Molozu (Qy) Baraj göl alanında değişik kesilerde yayılı gösterektedir. Gerek Karaşık seriye ve gerekse Gercüş forasyonuna ait alzeeden oluşuştur. Kalınlığı 1-3 arasındadır. Alüvyon (Qal) Gölku Deresinde dar bir alanda yayılı gösterektedir. Kil, ku, çakıl boyutundaki alzeeden oluşuştur. Kalınlığı 1-3 arasında değişektedir. Toprak Örtü (TÖ) Baraj göl alanında geniş bir alanda yüzeylenektedir. Genel olarak Karaşık serinin ayrışası sonucu oluşuştur. YAPISAL JEOLOJİ; İncelee alanı Güneydoğu Anadolu Bindire Kuşağı'nın güneyinde yer alaktadır. Bu nedenle incelee alanında faylanalar, kıvrılanalar gibi yapısal öğeler gelişiştir. Kuzeyden gelen sıkıştıranın etkisiyle yaşlı biriler daha genç olan birilerin üzerine bindiriştir. Bu duru incelee alanının kuzeybatı kesiinde görülektedir. Yine bu sıkıştıralara bağlı olarak incelee alanında Salihli köyü çevresinde birbirleriyle kesişen iki ayrı ters fay bulunaktadır. Bu iki fay arasında kalan blok aşağı itiliş ve Dicle forasyonu Karaşık seri ile kontak haline geliştir. Çalışa alanından geçen antiklinalin güney kanadında da küçük çaplı doğrultu atılı faylar gelişiştir. İncelee alanında gözlenen en öneli kıvrı göl alanından geçen kuzeydoğugüneybatı doğrultulu ve kuzeydoğuya doğru dalılı olan antiklinaldir. Bu antiklinalin eksen kısının aşınası sonucunda çekirdeğinde bulunan Karaşık seri yüzeyleniştir. Göl alanından kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda uzanan bir antiklinalin bulunası nedeniyle genel olarak tabakalana doğu - batı doğrultusunda olup tabakalar kuzeye ve güneye doğru eğilidir. Antiklinalin güney kanadında tabaka eğileri ile güneye, kuzey kanadında ise lik açılar ile kuzeye doğru eğilidir. Karaşık seride tabakalana gözleneektedir. Gercüş forasyonu antiklinalin çekirdeğine yakın olası nedeniyle tabaka eğileri diğer birilere oranla daha fazla eğilidir. Silvan ve Dicle forasyonları uyulu olup, Midyat ve Gercüş forasyonlarına oranla daha az eğilidir. ~ 58 ~

69 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME EKONOMİK JEOLOJİ; Ergani Barajı göl alanı içerisinde işletiliş ve işletilekte olan bir aden yatağı ile tarihi kalıntı veya sit alanı ilan ediliş bir yapı bulunaaktadır. İncelee alanında Gölku deresi üzerinde sulaa aaçlı Topraksu tarafından yapılış bir sedde bulunaktadır. Bu seddeden, sol ve sağ sahillerden kanalla alınan suyla Ergani ovasında sulaa yapılaktadır. MUHENDİSLİK JEOLOJİSİ; Ergani Barajı Mühendislik Jeolojisi Planlaa Raporu 1998 yılında hazırlanıştır. Bu çalışalara göre, kil çekirdekli kaya dolgu tipi olarak belirlenen baraj aks yerinde Gercüş forasyonu, Midyat forasyonu ve alüvyon yayılı gösterektedir. Baraj aks yerinde açılan 5 teel sondaj kuyusunda yapılan basınçlı su testlerinde alüvyon ile Midyat forasyonunun geçirili, Gercüş forasyonunun ise geçirisiz olduğu belirleniştir. Midyat forasyonunda olabilecek su kaçakları nedeniyle baraj aksının ebaya alınarak yeni bir aks üzerinde (eba aksı - 2. aks) revize çalışaların yapılası uygun görülüştür. Bu aaçla 2002 yılında revize planlaa çalışaları yapılıştır. Bu aks yerinde ise Karaşık seri, Gercüş forasyonu ve alüvyon yer alaktadır. Yapılan çalışalarda; Gercüş forasyonu ile alüvyonun bu aks yeri içinde aynı özellikler taşıdığı, Karaşık serinin ise geçirili olduğu belirleniştir. Karaşık seri üzerinde toprak örtünün varlığı ve konuu itibariyle bu biriden su kaçaklarının beklenediği tespiti yapılıştır. Ergani Barajı'nın inşa edilebilesi için, planlaa aşaasında yapılan etütlerin incelenerek, ihtiyaç duyulan ilave etütlerin belirlenesi ve barajın kati projesinin hazırlanası aacıyla Kati Proje Çalışaları başlatılıştır. Kati proje çalışaları kapsaında hazırlanan "Ön Rapor" da; detaylı jeolojik bilgilerin teini aacıyla baraj sahasında ve alzee alanlarında ek etütlerin yapılası öneriliş, ve planlaa-revize planlaa aşaasında belirlenen aks yerlerinin (1.aks, 2.aks) arasında, erkez kil çekirdekli kaya dolgu tipindeki bir baraj aksının çalışılası kararlaştırılıştır. Belirlenen yeni aks (3. aks) yerinde Karaşık seri, Gercüş forasyonu ve alüvyon yayılı gösterektedir. Bu doğrultuda baraj sahasında ve alzee alanlarında çalışalar yapılış ve yeni aks yerinde 4 adet, derivasyon tüneli giriş ve çıkışlarında 1'er adet ve kaya alzee sahasında 2 adet olak üzere topla 8 adet teel sondaj kuyusu açılıştır. Açılan kuyuların 5'inde geçirililik ile ilgili basınçlı su testi ve taşıa gücünün belirlenesi aacıyla presiyoetre deneyi gerçekleştiriliş ve karot örnekler üzerinde gerekli laboratuvar deneyleri yapılıştır. Ara Rapor çalışaları kapsaında etüt sonuçları detaylı olarak inceleniştir. Basınçlı su testi sonuçlarına göre gövdenin oturacağı Karaşık seri ile Gercüş forasyonunun genelde "geçirisiz-az geçirili" olduğu belirleniştir. Ancak baraj gövdesinin oturacağı Karaşık Seri ve Gercüş Forasyonunda yapılan presiyoetre deneyi sonuçlarının değerlendirilesinde, teelin gereken eniyetli taşıa gücüne sahip oladığı belirleniştir. Yapılan Presiyoetre deneyleri sonucunda; elde edilen Liit Basınç (PL), Eniyetli Taşıa Gücü ve Otura değerleri Tablo 24, Tablo 25 ve Tablo 26 da veriliştir. ~ 59 ~

70 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 24. Teel Sondaj Kuyularında Hesaplanan Düzeltiliş PL* Değerleri Derinlik ÖSK-1 ÖSK-2 Derinlik ÖSK-3 Derinlik ÖSK-4 Derinlik ÖSK-5 PL* PL* PL* PL* PL* 3 8,1 6,5 3 4,6 3 6,8 9 7,0 5 10,0 6,6 5 10,8 5 7, ,7 4,6 7 4,6 7 7, ,9 6,7 9 6,8 9 9, , ,7 11, , , , ,3 11, , , , ,2 22, , , , ,3 24, , , , ,5 27, , , ,3 54, , , ,7 Tablo 25. Hesaplanan Eniyetli Taşıa Gücü Değerleri Kuyu No Teel Derinliği Eniyetli taşıa gücü Kg/c 2 OSK-1 3,0 3,7 7,0 7,7 14,0 10,5 16,0 14,0 OSK-2 3,0 2,1 11,0 6,9 15,0 14,5 OSK-3 3,0 1,6 13,0 11,7 OSK-4 3,0 2,1 14,0 6,5 OSK-5 9,0 5,6 15,0 25,0 Tablo 26. Sondaj Kuyuları ve Civarında Oluşacak Ani Otura Miktarları Kuyu No Teel Derinliği Proje yükü Kg/c 2 Ani otura iktarı (c) OSK-1 3,0 3,7 2,50 3,0 10,0 7,00 7,0 7,7 2,40 OSK-2 3,0 2,1 3,80 3,0 10,0 18,00 11,0 6,9 1,80 15,0 11,0 0,50 OSK-3 3,0 1,6 3,00 3,0 10,0 20,00 13,0 11,7 3,20 OSK-4 3,0 2,1 3,60 3,0 10,0 18,00 ~ 60 ~

71 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Kuyu No Teel Derinliği Proje yükü Kg/c 2 Ani otura iktarı (c) 14,0 6,5 5,10 ÖSK-5 9,0 5,6 6,50 9,0 10,0 12,00 15,0 11,0 1,1 Gercüş forasyonunda açılan ÖSK-1, ÖSK-2 ve ÖSK-3 nolu kuyularda ilk 15 'lik kısın taaen ayrışalı ve Eniyetli Taşıa Gücü (qa) değerlerinin gelecek yüke göre düşük olduğu; 15 teel derinliği için ise 10, kg / c 2 arasında olduğu belirleniştir. Karaşık seride açılan ÖSK-4 nolu kuyuda yapılan Presiyoetre deneyi (23 'ye kadar yapılıştır) sonucunda ise, 3 teel derinliği için 2.1 kg / c 2 ; 14 teel derinliği için 6.5 kg / c 2 bulunuştur. Yüksekliği 45 olarak projelendirilen baraj aks yerinde iniu yük 12 kg / c 2 olup, depre ve işlete duruunda bu yükün 16 kg / c 2 'ye çıkacağı hesaplanıştır. Yapılan hesaplaalarda, teel derinliği 15 'ye indirilse bile, çıkan Eniyetli Taşıa Gücü (qa) değerlerinin Gercüş forasyonunda nispeten iyileştiği, ancak yükün büyük bir bölüünü taşıyacak olan Karaşık seride (ÖSK-4) düzelenin yetersiz kaldığı ve karotlara göre zayıf kaya şartlarının aşağıya doğru deva ettiği belirleniştir. Presiyoetre deney sonuçlarından hesaplanan otura iktarları düşük olakla beraber (en fazla % 0.4) kaya şartlarında oturanın düzenli otura yerine çöke oturaları şeklinde olacağı beklenektedir. Presiyoetre deney sonuçları, baraj teeline en az basıncı getiren kil çekirdekli kaya dolgu tipi için gereken iniu taşıa kapasitesini bile sağlayaadığını gösteriştir. Bu nedenle yeni aks yeri ve gövde tipleri üzerinde çalışalar yapılış, planlaa aşaasında çalışılan ansap aksının (1. aksın) ve silindirle sıkıştırılış beton dolgu baraj tipinin, proje için en uygun çözü olduğu sonucuna varılış ve bu aks yerinin çalışılası kararlaştırılıştır. TEMEL ARAŞTIRMALARI; S Teel Sondaj Kuyuları; Ergani Barajı çalışaları kapsaında topla 22 adet 887 derinliğinde teel sondaj kuyusu açılıştır. Bu sondajların 5 adedi (262 derinliğinde) planlaa çalışaları aşaasında, 1996 yılında açılıştır. 9 adedi (340 derinliğinde) revize planlaa çalışaları aşaasında, 2002 yılında açılıştır. Kati proje çalışaları kapsaında ise topla 285 derinliğinde 8 adet teel sondaj kuyusu açılıştır. Planlaa aşaasında açılan teel sondaj kuyularına ait bilgiler Tablo 27'de, kati proje çalışaları aşaasında açılan teel sondaj kuyularına ait bilgiler Tablo 28'de veriliştir. Tablolardaki kuyu koordinat değerleri 1/1000 ölçekli hazırlanan haritalara göre çıkarılıştır. ( Bkz. Ek.8) ~ 61 ~

72 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Kuyu No SK-1 SK-2 Tablo 27. Ergani Barajı Teel Sondaj Kuyularına Ait Bilgiler (Planlaa Aşaası) Kuyu Yeri Sol sahil aks yeri Sol sahil aks yeri Açıldığı Yıl Koordinat Kot () Der. () Geçilen Biriler Midyat Forasyonu SK-3 Talveg SK-4 SK-5 İSK-1 Sağ sahil aks yeri Sol sahil aks yeri Sol sahil kret İSK-2 Sol sahil İSK-3 Talveg İSK-4 BSK-1 ÇSK-1 ÇSK-2 Sağ sahil kret Meba batardosu Derivasyon tüneli girişi Derivasyon tüneli çıkışı Midyat Forasyonu Gercüş Forasyonu Alüvyon Midyat Forasyonu Gercüş Forasyonu Midyat Forasyonu Gercüş Forasyonu Midyat Forasyonu Gercüş Forasyonu Midyat Forasyonu Gercüş Forasyonu Nebati toprak-kil Karaşık Seri Alüvyon Karaşık seri Midyat Forasyonu Gercüş Forasyonu Neb. top-kil- alüvyon Karaşık Seri Nebati toprak-kil Karaşık Seri i Midyat Forasyonu DSK-1 Dolusavak DSK-2 Düşü havuzu Nebati toprak Midyat Forasyonu Çakıl ve bloklu kil Midyat Forasyonu Tablo 28. Ergani Barajı Teel Sondaj Kuyularına Ait Bilgiler (Kati Proje Aşaası) Kuyu No ÖSK-1 Kuyu Yeri Sol sahil aks yeri Açıldığı Yıl 2009 ÖSK-2 Talveg 2009 ÖSK-3 ÖSK-4 ÖSK-5 ÖSK-6 ÖSK-7 ÖSK-8 Sağ sahil aks yeri Talveg Gövde ebası Derivasyon tüneli girişi Dervasyon tüneli çıkışı Kaya al. alanı Kaya al. alanı Koordinat Kot () Der. () Geçilen Biriler Gercüş Forasyonu Alüvyon Gercüş Forasyonu Yaaç olozu Gercüş Forasyonu Nebati toprak Gercüş Forasyonu Nebati toprak Karaşık seri Nebati toprak Dicle Forasyonu Silvan Forasyonu Silvan Forasyonu Silvan Forasyonu Planlaa aşaasında ansap (1. aks) ve eba (2. aks) akslarında açılan teel sondaj kuyuları ile kati proje aşaasında açılan sondaj kuyularının özellikleri aşağıda ayrıntılı olarak veriliştir. Sondaj kuyularında geçilen birilerin ortalaa karot yüzdeleri, RQD değerleri, ayrışa dereceleri, çatlak sıklık değerleri ile su kaybı değerleri Tablo 29, Tablo 30 ve Tablo 31'de veriliştir. ~ 62 ~

73 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 29. Ergani Barajı 1. Aks Yerinde Açılan Teel Sondaj Kuyularında Geçilen Birilerin Özellikleri (Planlaa Aşaası) Kuyu No Geçilen Biriler Metraj () Ort. Karot Yüzdesi (%) RQD (%) Ayrışa Derecesi Çatlak Sıklığı Su Kaybı (Lugeon) w1 w2 w3 w4 w5 < >50 < >25 SK-1 SK-2 SK-3 SK-4 SK-5 TOP. % Midyat f Midyat f Gercüş f Midyat f Gercüş f Midyat f Gercüş f Midyat f Gercüş f Midyat f 161 Gercüş f Midyat f Gercüş f ~ 63 ~

74 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 30. Ergani Barajı 2. Aks Yerinde Açılan Teel Sondaj Kuyularında Geçilen Birilerin Özellikleri (Revize Planlaa Aşaası) Kuyu No İSK-1 İSK-2 İSK-3 İSK-4 BSK- 1 ÇSK- 1 ÇSK- 2 DSK- 1 DSK- 2 Geçilen Biriler Midyat f Gercüş f Karaşık seri Karaşık seri Midyat f Gercüş f Karaşık seri Karaşık seri Midyat f Midyat f Midyat f. Metraj () Midyat f 173 TOP. Gercüş f 43 Karaşık seri 102 Ort. RQD (%) Ayrışa Derecesi Çatlak Sıklığı Su Kaybı (Lugeon) Karot Yüzdesi (%) w1 w2 w3 w4 w5 < >50 < > Midyat f % Gercüş f Karaşık seri ~ 64 ~

75 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 31. Ergani Barajı 3. Aks Yerinde Açılan Teel Sondaj Kuyularında Geçilen Birilerin Özellikleri (Kati Proje Aşaası) Kuyu No ÖSK- 1 ÖSK- 2 ÖSK- 3 ÖSK- 4 ÖSK- 5 TOP. % Geçilen Biriler Gercüş f Gercüş f Gercüş f Karaşık seri Karaşık seri Metraj () Gercüş f 159 Ort. Karot Yüzdesi (%) RQD (%) Ayrışa Derecesi Çatlak Sıklığı Su Kaybı (Lugeon) w1 w2 w3 w4 w5 < >50 < > Karaşık seri Gercüş f Karaşık seri ~ 65 ~

76 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Planlaa Aşaası Teel Sondaj Kuyuları (1. Aks) SK-1 nolu kuyu : Planlaa aşaasında, sol sahilde 60 derinlikte açılan SK-1 nolu kuyuda Midyat forasyonuna ait erie boşluklu, yer yer killi ve tebeşirli kireçtaşı geçiliştir. Kuyuda karot yüzdesi genel olarak %90 civarındadır. RQD değerleri %6 ile %100 arasında değişektedir. Kuyuda her 3 'de bir basınçlı su testi yapılıştır. Su tecrübelerinden biriin geçirililiği, topla 9 'de <1 Lugeon "geçirisiz", 33 'de 1-5 Lugeon "az geçirili", 9 'de 5-25 lugeon ""geçirili" ve 9 'de >25 Lugeon "çok geçirili"dir. Biride ayrışa derecesi w1-w2 "ayrışaış"-"az ayrışış" tır. Çatlak sıklığı genel olarak arasında olup biri "çok çatlaklı-kırıklı" bir yapıdadır. Kuyuda YAS seviyesi 'dir. SK-2 nolu kuyu: Planlaa aşaasında, 50 derinlikte açılan SK-2 nolu kuyuda ise 'ler arasında Midyat forasyonu 'ler arasında ise Gercüş forasyonu geçiliştir. Midyat forasyonunda karot yüzdesi ortalaa %63, RQD değerleri ise %6 ile %100 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden Midyat forasyonunun geçirililiği, topla 15 'de 1-5 Lugeon "az geçirili", 18 'de 5-25 Lugeon ""geçirili" dir. Biride ayrışa derecesi w1-w2 "ayrışaış"-"az ayrışış" tır. Çatlak sıklığı genel olarak 3-10 ile arasında olup biri "kırıklı", "çok çatlaklı-kırıklı" bir yapıdadır. Gercüş forasyonunda ise karot yüzdesi ortalaa %22, RQD değerleri ise %0 ile %100 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden biriin geçirililiği, topla 14 'de 1-5 Lugeon "az geçirili" dir. Biride ayrışa derecesi genel olarak w2 "az ayrışış" tır. Çatlak sıklığı ise arasında olup biri "çok çatlaklı-kırıklı" bir yapıdadır. Kuyuda YAS seviyesi 'dir. SK-3 nolu kuyu: Planlaa aşaasında, talvegte açılan 50 derinlikteki SK-3 nolu kuyuda 'ler arasında alüvyon, 'ler arasında Midyat forasyonu ve 'ler arasında Gercüş forasyonu geçiliştir. Midyat forasyonunda karot yüzdesi ortalaa %50, RQD değerleri ise %0 ile %25 arasında değişektedir. Kuyuda su kaybı olaıştır. Biride ayrışa derecesi w2 "az ayrışış" tır. Çatlak sıklığı 3-10 ile arasında olup biri "kırıklı", "çok çatlaklı-kırıklı" bir yapıdadır. Gercüş forasyonunda ise karot yüzdesi ortalaa %57, RQD değerleri ise %0 ile %42 arasında değişektedir. Kuyuda su kaybı olaıştır. Biride ayrışa derecesi genel olarak w2 "az ayrışış" tır. Çatlak sıklığı ise arasında olup biri "çok çatlaklı-kırıklı" bir yapıdadır. Kuyuda YAS seviyesi 1.50 'dir. SK-4 nolu kuyu: Planlaa aşaasında, sağ sahilde açılan 50 derinlikteki SK-4 nolu kuyuda 'ler arasında Midyat forasyonu ve 'ler arasında Gercüş forasyonu geçiliştir. Midyat forasyonunda karot yüzdesi ortalaa %83, RQD değerleri ise %0 ile %83 arasında değişektedir. Kuyuda 'ler arasında basınçlı su testi yapılaaıştır. Biride ayrışa derecesi w1-w2 "ayrışaış"-"az ayrışış"tır. Çatlak sıklığı genel olarak 3-10 ile arasında olup biri "kırıklı", "çok çatlaklı-kırıklı" bir yapıdadır. Gercüş forasyonunda ise karot yüzdesi ortalaa %72, RQD değerleri ise %0 ile %66 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden biriin geçirililiği, topla 17 'de <1 Lugeon "geçirisiz", 9 'de 1-5 Lugeon "az geçirili" dir. Biride ayrışa derecesi w1-w2 "ayrışaış"-"az ayrışış" tır. Çatlak sıklığı ile >50 arasında olup biri "çok çatlaklıkırıklı", "parçalanış" bir yapıdadır. Kuyuda YAS seviyesi 'dir. SK-5 nolu kuyu: Planlaa aşaasında, sağ sahilde açılan 52 derinlikteki SK-5 nolu kuyuda 'ler arasında Midyat forasyonu ve 'ler arasında Gercüş forasyonu geçiliştir. Midyat forasyonunda karot yüzdesi ortalaa %62, RQD değerleri ise %0 ile %65 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden Midyat forasyonunun geçirililiği, topla 6 'de <1 Lugeon "geçirisiz", 12 'de 1-5 Lugeon "az geçirili", 3 'de 5-25 lugeon ""geçirili" ve 17 'de >25 Lugeon "çok geçirili"dir. Biride ayrışa derecesi w1-w2 "ayrışaış"-"az ayrışış" tır. ~ 66 ~

77 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Çatlak sıklığı ile >50 arasında olup biri "çok çatlaklı-kırıklı", "parçalanış" bir yapıdadır. Gercüş forasyonunda ise karot yüzdesi ortalaa %40, RQD değerleri ise %0 ile %66 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden biriin geçirililiği, topla 14 'de <1 Lugeon "geçirisiz" dir. Biride ayrışa derecesi w2 "az ayrışış" tır. Çatlak sıklığı >50 olup biri "parçalanış" bir yapıdadır. Kuyuda YAS seviyesi 'dir. Planlaa aşaasında ansap aksında (1. aks) açılan sondaj kuyularının genel değerlendiresinde; Midyat forasyonunda ortalaa karot yüzdesi %69, RQD değeri %0-25 arasında "çok zayıf", ayrışa derecesi w1-w2 "ayrışaış"-"az ayrışış", çatlaklı sıklığı arasında "çok çatlaklı-kırıklı" ve su kaybı topla 27 'de <1 Lugeon "geçirisiz", 60 'de 1-5 Lugeon "az geçirili", 30 'de 5-25 Lugeon "geçirili" ve 26 'de >25 Lugeon "çok geçirili" 'dir. Gercüş forasyonunda ise ortalaa karot yüzdesi %48, RQD değeri %0-25 arasında "çok zayıf", ayrışa derecesi w2 "az ayrışış", çatlaklı sıklığı ile >50 arasında "çok çatlaklı-kırıklı", "parçalanış" ve su kaybı topla 63 'de <1 Lugeon "geçirisiz", 23 'de 1-5 Lugeon "az geçirili"'dir. Revize Planlaa Aşaası Teel Sondaj Kuyuları (2. Aks) İSK-1 nolu kuyu: Revize planlaa çalışalarında sol sahilde 50 derinliğinde açılan İSK-1nolu kuyuda 'ler arasında Midyat forasyonu ve 'ler arasında Gercüş forasyonu geçiliştir. Midyat forasyonunda karot yüzdesi ortalaa %74, RQD değerleri ise %0 ile %95 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden Midyat forasyonunun geçirililiği, topla 3 'de 1-5 Lugeon "az geçirili", 15 'de 5-25 lugeon ""geçirili" ve 3 'de >25 Lugeon "çok geçirili"dir. Biride ayrışa derecesi w1-w2 "ayrışaış"-"az ayrışış" tır. Çatlak sıklığı genel olarak 3-10 arasında olup biri " kırıklı" bir yapıdadır. Gercüş forasyonunda ise karot yüzdesi ortalaa %60, RQD değerleri ise %0 ile %60 arasında değişektedir. Basınçlı su tecrübesinin yapıldığı keside biriin geçirililiği, topla 2 'de <1 Lugeon "geçirisiz", 12 'de 1-5 Lugeon "az geçirili", 3 'de 5-25 lugeon ""geçirili" ve 6 'de >25 Lugeon "çok geçirili"dir. Biride ayrışa derecesi w1 "ayrışaış" tır. Çatlak sıklığı genel olarak 3-10 arasında olup biri " kırıklı" bir yapıdadır. Kuyuda yeraltısuyu seviyesi yoktur. İSK-2 nolu kuyu: Revize planlaa aşaasında sol sahilde 30 derinlikte açılan İSK-2 nolu kuyuda 'ler arasında toprak örtü, 'ler arasında kil ve 'ler arasında ise Karaşık seriye ait biriler geçiliştir. Karaşık serinin karot yüzdesi yüzdesi ortalaa %40, RQD değerleri ise %0 ile %80 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden biriin geçirililiği, topla 12 'de 5-25 lugeon ""geçirili" ve 12 'de >25 Lugeon "çok geçirili"dir. Biride ayrışa derecesi genel olarak w2 "az ayrışış" tır. Çatlak sıklığı genel olarak >50 olup biri "parçalanış" bir yapıdadır. Kuyuda YAS seviyesi 5.50 'dir. İSK-3 nolu kuyu: Revize planlaa aşaasında talvegte 35 derinlikte açılan İSK-3 nolu kuyuda 'ler arasında alüvyon, 'ler arasında ise Karaşık seriye ait biriler geçiliştir. Karaşık serinin karot yüzdesi yüzdesi ortalaa %68, RQD değerleri ise %0 ile %90 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden birilerin geçirililiği, topla 6 'de 1-5 Lugeon "az geçirili", 23 'de 5-25 lugeon ""geçirili" ve 3 'de >25 Lugeon "çok geçirili"dir. Biride ayrışa derecesi genel olarak w2 "az ayrışış" tır. Çatlak sıklığı genel olarak 3-10 arasında, yer yer >50 olup biri "kırıklı", "parçalanış" bir yapıdadır. Kuyuda YAS seviyesi 2.00 'dir. ~ 67 ~

78 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME İSK-4 nolu kuyu: Revize planlaa çalışalarında sağ sahilde 50 derinliğinde açılan İSK-4 nolu kuyuda 'ler arasında Midyat forasyonu ve 'ler arasında Gercüş forasyonu geçiliştir. Midyat forasyonunda karot yüzdesi ortalaa %67, RQD değerleri ise %0 ile %100 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden Midyat forasyonunun geçirililiği, topla 6 'de 1-5 Lugeon "az geçirili", 15 'de 5-25 lugeon ""geçirili" ve 6 'de >25 Lugeon "çok geçirili"dir. Biride ayrışa derecesi genel olarak w2 "az ayrışış" tır. Çatlak sıklığı genel olarak 3-10 ile >50 olup biri "kırıklı", "parçalanış" bir yapıdadır. Gercüş forasyonunda ise karot yüzdesi ortalaa %39, RQD değerleri ise %0 ile %26 arasında değişektedir. Basınçlı su tecrübesinin yapıldığı keside biriin geçirililiği, topla 5 'de 1-5 Lugeon "az geçirili" ve 15 'de 5-25 lugeon "geçirili"dir. Biride ayrışa derecesi genel olarak w1 "ayrışaış" tır. Çatlak sıklığı genel olarak 3-10 arasında, yer yer >50 olup biri "kırıklı", "parçalanış" bir yapıdadır. Kuyuda yeraltısuyu seviyesi yoktur. BSK-1 nolu kuyu: Revize planlaa aşaasında eba batardosu yerinde 30 derinliğinde açılıştır. Kuyuda 'ler arasında nebati toprak, kil depozit ve alüvyon, 'ler arasında ise Karaşık seriye ait biriler geçiliştir. Karaşık serinin karot yüzdesi yüzdesi ortalaa %68, RQD değerleri ise %0 ile %100 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden birilerin geçirililiği, topla 3 'de 5-25 lugeon ""geçirili" ve 18 'de >25 Lugeon "çok geçirili"dir. Biride ayrışa derecesi genel olarak w2 "az ayrışış" tır. Çatlak sıklığı genel olarak 3-10 arasında, yer yer >50 olup biri "kırıklı", "parçalanış" bir yapıdadır. Kuyuda YAS seviyesi 4.60 'dir. ÇSK-1 nolu kuyu: Revize planlaa aşaasında çevire tüneli girişinde 25 derinliğinde açılıştır. Kuyuda 'ler arasında nebati toprak, kil depozit ve ayrışış alzee 'ler arasında ise Karaşık seriye ait biriler geçiliştir. Karaşık serinin karot yüzdesi yüzdesi ortalaa %28, RQD değerleri ise %0 ile %20 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden birilerin geçirililiği, topla 9 'de 1-5 Lugeon "az geçirili" ve 13 'de 5-25 lugeon ""geçirili"dir. Biride ayrışa derecesi genel olarak w2 "az ayrışış" tır. Çatlak sıklığı >50 olup "parçalanış" bir yapıdadır. Kuyuda YAS seviyesi 9.50 'dir. ÇSK-2 nolu kuyu: Revize planlaa aşaasında çevire tüneli çıkışında 30 derinliğinde açılıştır. Kuyuda 'ler arasında Midyat forasyonu geçiliştir. Biriin karot yüzdesi ortalaa %36, RQD değerleri ise %0 ile %80 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden biriin geçirililiği, topla 12 'de 1-5 Lugeon "az geçirili" ve 15 'de 5-25 lugeon ""geçirili"dir. Biride ayrışa derecesi genel olarak w1 "ayrışaış" tır. Çatlak sıklığı genel olarak >50 olup biri "parçalanış" bir yapıdadır. Kuyuda YAS seviyesi 'dir. DSK-1 nolu kuyu: Revize planlaa aşaasında dolusavak üzerinde 50 derinliğinde açılıştır. Kuyuda 'ler arasında toprak örtü, 'ler arasında Midyat forasyonu geçiliştir. Biriin karot yüzdesi ortalaa %75, RQD değerleri ise %0 ile %90 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden biriin geçirililiği, topla 15 'de 1-5 Lugeon "az geçirili" ve 32 'de 5-25 lugeon ""geçirili"dir. Biride ayrışa derecesi genel olarak w1-w2 "ayrışaış"-"az ayrışış" tır. Çatlak sıklığı genel olarak 3-10 ile >50 arasında olup biri " kırıklı", "parçalanış" bir yapıdadır. Kuyuda YAS seviyesi 'dir. DSK-2 nolu kuyu: Revize planlaa aşaasında düşü havuzu yerinde 40 derinliğinde açılıştır. Kuyuda 'ler arasında kireçtaşı parça ve bloklu kil, 'ler arasında Midyat forasyonu geçiliştir. Biriin karot yüzdesi ortalaa %83, RQD değerleri ise %5 ile %90 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden biriin geçirililiği, topla 3 'de <1 Lugeon "geçirisiz", 28 'de 1-5 Lugeon "az geçirili", 3 'de 5-25 lugeon ""geçirili" ve 3 'de >25 Lugeon "çok geçirili"dir. ~ 68 ~

79 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Biride ayrışa derecesi genel olarak w1-w2 "ayrışaış"-"az ayrışış" tır. Çatlak sıklığı genel olarak 3-10 ile arasında olup biri " kırıklı", "çok parçalı-kırıklı" bir yapıdadır. Kuyuda YAS seviyesi 5.00 'dir. Revize planlaa aşaasında eba aksında (2. aks) ve yapı yerlerinde açılan sondaj kuyularının genel değerlendiresinde; Midyat forasyonunda ortalaa karot yüzdesi %77, RQD değeri %0-25 ile %25-50 arasında "çok zayıf", "zayıf", ayrışa derecesi w1-w2 "ayrışaış"-"az ayrışış", çatlaklı sıklığı 3-10, 10-50, >50 arasında "kırıklı", "çok çatlaklı-kırıklı", "parçalanış" ve su kaybı topla 3 'de <1 Lugeon "geçirisiz", 52 'de 1-5 Lugeon "az geçirili", 78 'de 5-25 Lugeon "geçirili" ve 27 'de >25 Lugeon "çok geçirili" 'dir. Gercüş forasyonunda ortalaa karot yüzdesi %49, RQD değeri %0-25 ile %25-50 arasında "çok zayıf", "zayıf", ayrışa derecesi w1 "ayrışaış", çatlaklı sıklığı 3-10, 10-50, >50 arasında "kırıklı", "çok çatlaklı-kırıklı", "parçalanış" ve su kaybı topla 2 'de <1 Lugeon "geçirisiz", 17 'de 1-5 Lugeon "az geçirili", 18 'de 5-25 Lugeon "geçirili" ve 6 'de >25 Lugeon "çok geçirili" 'dir. Karaşık seride ise ortalaa karot yüzdesi %51, RQD değeri %0-25 "çok zayıf", ayrışa derecesi w2 "az ayrışış", çatlaklı sıklığı 3-10, >50 arasında "kırıklı", "parçalanış" ve su kaybı topla 15 'de 1-5 Lugeon "az geçirili", 48 'de 5-25 Lugeon "geçirili" ve 36 'de >25 Lugeon "çok geçirili" 'dir. Kati Proje Aşaası Teel Sondaj Kuyuları (3. Aks) ÖSK-1 nolu kuyu: Kati proje aşaasında sol sahilde 50 derinlikte açılıştır. Kuyuda, 'leri arasında Gercüş forasyonu geçiliştir. Forasyonda karot yüzdesi ortalaa %73, RQD değerleri ise %0 ile %18 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden biriin geçirililiği, topla 46 'de <1 Lugeon "geçirisiz" dir. Biride ayrışa derecesi genel olarak w2-w3 "az ayrışış"-"orta derecede ayrışış" tır. Çatlak sıklığı >50 olup biri " kırıklı", "parçalanış" bir yapıdadır. Kuyuda YAS seviyesi 'dir. ÖSK-2 nolu kuyu: Kati proje aşaasında talvegte 50 derinlikte açılıştır. Kuyuda, arasında alüvyon, 'leri arasında Gercüş forasyonu geçiliştir. Forasyonda karot yüzdesi ortalaa %39, RQD değerleri ise %0 ile %15 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden biriin geçirililiği, topla 36 'de <1 Lugeon "geçirisiz", topla 8 'de 1-5 Lugeon "az geçirili"dir. Biride ayrışa derecesi genel olarak w3 "orta derecede ayrışış" tır. Çatlak sıklığı >50 olup biri "parçalanış" bir yapıdadır. Kuyuda YAS seviyesi 0.67 'dir. ÖSK-3 nolu kuyu: Kati proje aşaasında sağ sahilde 65 derinlikte açılıştır. Kuyuda, arasında alüvyon, 'leri arasında Gercüş forasyonu geçiliştir. Forasyonda karot yüzdesi ortalaa %74, RQD değerleri ise %0 ile %35 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden biriin geçirililiği, topla 46 'de <1 Lugeon "geçirisiz", topla 15 'de 1-5 Lugeon "az geçirili"dir. Biride ayrışa derecesi genel olarak w2-w3 "az ayrışış"-"orta derecede ayrışış" tır. Çatlak sıklığı ile >50 arasında olup biri "çok parçalı-kırıklı", "parçalanış" bir yapıdadır. Kuyuda YAS seviyesi 'dir. ÖSK-4 nolu kuyu: Kati proje aşaasında talvegte gövde ebaında 30 derinlikte açılıştır. Kuyuda, arasında nebati toprak, 'leri arasında Karaşık seri (ofiyolit) geçiliştir. Biride karot yüzdesi ortalaa %83, RQD değerleri ise %0 ile %13 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden biriin geçirililiği, topla 16 'de <1 Lugeon "geçirisiz", topla 10 'de 1-5 Lugeon "az geçirili"dir. Biride ayrışa derecesi genel olarak w4-w5 "çok ayrışış"-"taaen ayrışış" tır. Çatlak sıklığı >50 olup biri "parçalanış" bir yapıdadır. Kuyuda YAS seviyesi 'dir. ~ 69 ~

80 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME ÖSK-5 nolu kuyu: Kati proje aşaasında derivasyon tüneli girişinde 30 derinlikte açılıştır. Kuyuda, arasında nebati toprak, 'leri arasında Karaşık seri (ofiyolit) geçiliştir. Biride karot yüzdesi ortalaa %77, RQD değerleri ise %0 ile %50 arasında değişektedir. Su tecrübelerinden biriin geçirililiği, topla 18 'de <1 Lugeon "geçirisiz", topla 8 'de 1-5 Lugeon "az geçirili"dir. Biride ayrışa derecesi genel olarak w2 "az ayrışış" tır. Çatlak sıklığı ile >50 arasında olup biri "çok parçalıkırıklı", "parçalanış" bir yapıdadır. Kuyuda YAS seviyesi 'dir. ÖSK-6 nolu kuyu: Kati proje aşaasında derivasyon tüneli çıkışında 20 derinlikte açılıştır. Kuyuda, arasında nebati toprak, 'leri arasında Dicle forasyonu, 'ler arasında Silvan forasyonu geçiliştir. Kuyuda karot yüzdesi ortalaa %85, RQD değerleri ise %0 ile %95 arasında değişektedir. Kuyuda basınçlı su testi yapılaıştır. Kuyuda YAS seviyesi 'dir. ÖSK-7 nolu kuyu: Kati proje aşaasında kaya alzee alanında 20 derinlikte açılıştır. Kuyuda, 'leri arasında Silvan forasyonu geçiliştir. Biride karot yüzdesi ortalaa %100, RQD değerleri ise %67 ile %100 arasında değişektedir. Kuyuda basınçlı su testi yapılaıştır. Kuyuda YAS seviyesi yoktur. ÖSK-8 nolu kuyu: Kati proje aşaasında kaya alzee alanında 20 derinlikte açılıştır. Kuyuda, 'leri arasında Silvan forasyonu geçiliştir. Biride karot yüzdesi ortalaa %100, RQD değerleri ise %87 ile %100 arasında değişektedir. Kuyuda basınçlı su testi yapılaıştır. Kuyuda YAS seviyesi yoktur. Kati proje aşaasında 3. aks yerinde açılan sondaj kuyularının genel değerlendiresinde; Gercüş forasyonunda ortalaa karot yüzdesi %69, RQD değeri %0-25 arasında "çok zayıf", ayrışa derecesi w2-w3 "az ayrışış", "orta derecede ayrışış", çatlaklı sıklığı 10-50, >50 arasında "çok çatlaklı-kırıklı", "parçalanış" ve su kaybı topla 135 'de <1 Lugeon "geçirisiz", 16 'de 1-5 Lugeon "az geçirili" dir. Karaşık seride ise ortalaa karot yüzdesi %48, RQD değeri %0-25 "çok zayıf", ayrışa derecesi w2-w4-w5 "az ayrışış", "çok ayrışış", "taaen ayrışış", çatlaklı sıklığı 10-50, >50 arasında "çok çatlaklı-kırıklı", "parçalanış" ve su kaybı topla 34 'de <1 Lugeon "geçirisiz", 18 'de 1-5 Lugeon "az geçirili" dir. Diğer Yapı Yerlerinin Mühendislik Jeolojisi; S Dolusavak Gövdenin üzerine konulandırılan dolusavak yapısı Midyat forasyonu üzerinde bulunaktadır. Duraylılık yönünden bir proble bekleneektedir. S Derivasyon Kondüvisi Ergani Barajı derivasyon kondüvisi sol sahilde, betonare kaplaalı dairel kesitli, 4,00 iç çapında ve uzunluğundadır. Kondüvi yerinde, k'leri arasında 5-6 kalınlığında torak örtü, k+ler arasında üstte 1-3 kalınlığında toprak örtü, altta Karaşık seri, k'leri arasında Gercüş forasyonu, 'leri arasında ise Midyat forasyonu yayılı gösterektedir. ~ 70 ~

81 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME İSK-2 nolu sondaj kuyusu kondüvi güzergahın üzerinde bulunaktadır. Kuyuda 'ler arasında toprak örtü, 'leri arasında Karaşık seri geçiliştir. Karaşık seri ileri derecede altere oluş, ana kaya özelliği kaybetiş, parçalı kırıklı bir yapıdadır. Ayrıca ÖSK-1, SK-2 ve ÇSK-2 nolu sondaj kuyuları ise kondüvi güzergahının yakınında yer alaktadır. Bu kuyuda ise 'ler arasında Gercüş forasyonu geçiliştir. Gercüş forasyonunun üst kesileri parçalı, kırıklı, altere oluş kongloera biriinden oluşuştur. SK-2 nolu kuyuda 'ler, ÇSK-2 nolu kuyuda ise 'ler arasında Midyat forasyonu geçiliştir. Kireçtaşlarının üst kesileri yer yer çatlaklı ve kırıklı olup sert ve sağla bir yapıdadır. Gerek Gercüş forasyonunda ve gerekse Midyat forasyonunda tabaka eğileri fazla (yaklaşık ) olup ansaba doğrudur. Derivasyon kondüvisinin girişi ile k'ler arasında 1-6 kalınlıkta toprak örtü ve altında Karaşık seri, k'ler arasında ise Gercüş forasyonu geçilecektir. Bu kesi kırıklı, çatlaklı, oldukça altere oluş yapısı nedeniyle zayıf ve dağılgandır. Bu nedenle kondüvi güzergahının Karaşık seri ve Gercüş forasyonu üzerine gelecek 100 'lik kısında zein iyileştiresi gerekektedir. Ana kaya niteliğini kaybetiş üst seviyelerde dolgu ile iyileştire yapılası ükün olakla birlikte, su ile teasta farklı oturalara yol açabilecektir. Bu yüzden kondüvi teelini oluşturan 100 'lik kısın sürtüne kazığı ile desteklenecek şekilde projelendirilesi uygun bulunuştur. Yapılan hesaplaalarda 2 ara ile 2 sıra halinde, 80 c çapında ve 12 boyunda yapılacak sürtüne kazıklarının yeterli olacağı görülüştür (Kati proje raporu ''Derivasyon-Dipsavak Statik-Betonare Hesapları''bölüü) k'ler arasında ise Midyat kireçtaşları geçilecektir. Bu keside evzii aka ve düşeler dışında bir proble bekleneektedir. Derivasyon kondüvisi güzergahının Karaşık seri, Gercüş forasyonu ve bunlar üzerinde yer alan yaaç olozu üzerine gelecek k'ler arasında kazı şevleri 1 Düşey / 1 Yatay olarak alınalıdır. Midyat kireçtaşları üzerine gelecek k'ler arasında ise kazı şevleri 3 Düşey / 1 Yatay olarak alınalıdır. S Meba Batardosu Meba batardosu yerinde Karaşık seri, Gercüş forasyonu, alüvyon, yaaç olozu ve toprak örtü yayılı gösterektedir. Batordonun oturacağı yerin sol sahilinde toprak örtü, dere yatağında alüvyon, sağ sahilinde yaaç olozu bulunaktadır. Bu genç alzeenin altında ise batardonun eba kısında Karaşık seri, ansap kısında ise Gercüş forasyonu yer alaktadır. Üstteki genç alzeenin kalınlığı 1-5 arasında değişektedir. Genç alzee ile Karaşık seri ve Gercüş forasyonunun ayrışış kesilerinin kısen hafredilesi duruunda geçirililik ve stabilite açısından herhangi bir proble bekleneektedir. Malzee ocak Sahaları; Proje kapsaında inşaat işlerinde kullanılak üzere iki adet elzee ocağı işletilecektir. Ergani Barajı Doğal Yapı Malzeeleri Planlaa Raporu safhasında, göl alanı dışında, barajın ansabında uygun nitelikte 1 adet kil ocağı sahası ile baraj aksının ansabında sağ yaacında yüzeylenen kireçtaşından oluşan kalker ocağı sahası tespit ediliştir. ~ 71 ~

82 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME > Kil ocağı sahası: ocak sahasında geçirisiz alzee iktarını ve özelliklerini belirleeye yönelik araştıra çukurları açılış ve bunlardan uygun görülenlerden laboratuvar deneyleri için örnek alınış ve örnekler üzerinde laboratuvar deneyleri yapılıştır. Malzee alanı olarak tespit edilen sahanın taaı özel ülkiyetli tarı arazisidir. Kil alzee sahasından alınan örnekler üzerinde yapılan laboratuar deneylerine ait sonuçları dosya ekinde sunuluştur. (Bkz. Ek-32 ) Deney.1 de görüleceği üzere geçirisiz alzee sahası olarak tespit edilen kil alzee sahasının çoğunluğu CH-MH sınıfındadır. Bu çalışalar kapsaında bu sahada topla 24 adet araştıra çukuru açılış ve bunların 18'inden örnek alınıştır. Açılan araştıra çukurlarında aksiu 3,55 etre seviyesine kadar iniliş ve kuyuların hiçbirinde yeraltı suyuna rastlanaıştır. Yapılan deneylerin toplu sonuçları Deney.2,Deney.3 ve Deney 4.''te veriliştir. Laboratuvar deney sonuçlarına göre, alzeenin çoğunluğu liit değerler içindedir. Malzee sahalarında açılan araştıra çukurlarında aksiu 4 etre seviyesine kadar iniliş ve kuyuların hiçbirinde yeraltı suyuna rastlanaıştır. Deney 1. Kil ocağı (A Geçirisiz Malzee) Laboratuar Deney Sonuçları Özgül Sıkıştıra Kıva Liitleri Tane Dağılıı Sıra Malzee Örnek Grup Ağ. 3 YKax Wopt Kil Ku Çakıl No Sahası No g/c g/c 3 LL PL PI Sebolü % % % % ,70 1,56 22,3 57,6 30,8 26, CH-MH ,67 1,54 23,5 50,8 28,7 21, MH 3 Kil 205 2,67 1,49 25,0 52,5 29,9 22, MH 4 Sahası 206 2,70 1,48 22,5 67,4 32,5 34, CH ,63 1,59 20,0 38,8 24,5 14, SC ,65 1,66 19,5 36,9 27,3 9, ML Deney 2. Kil (A Geçirisiz Malzee) Alanı Kati Proje Aşaası Deney Sonuçları-1 Sıra Malzee Örnek No Sahası No Özgül Ağ. 3 g/c Sıkıştıra Kıva Liitleri Tane Dağılıı ykax Wopt Kil Ku Çakıl g/c 3 LL PL PI % % % % ,66 1,571 21, CL ,69 1,563 22, CL ,53 1,598 19, CL ,57 1,503 24, CH ,56 1,495 25, CH ,59 1,483 26, CL ,67 1,632 20, CL ,56 1,491 24, CL 9 A (kil) 226 2,58 1,487 25, CH 10 Sahası 227 2,63 1,602 20, CL ,65 1,561 23, CL ,54 1,578 19, CL ,57 1,655 20, GC ,70 1,620 22, CL ,66 1,671 19, SC ,58 1,652 19, CL ,64 1,696 19, CL ,60 1,559 21, CL Grup Sebo lü ~ 72 ~

83 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Deney 3. Kil (A Geçirisiz Malzee) Alanı Kati Proje Aşaası Deney Sonuçları-2 Sıra No Malzee Sahası Örnek No Üç Eksenli Basınç Dayanıı c (kg/c 2 ) 0 ( 0 ) Konsolidasyon Doğal Boşluk Oranı en Sonraki Boşluk Oranı ef Pereabilite K ( c/s*10-5 ) , ,60 0,54 2, , ,68 0,62 2, , ,74 0,63 1, , ,77 0,72 1,670 5 A 225 1, ,73 0,66 1,690 6 Sahası 226 1,61 9 0,76 0,64 1, , ,74 0,63 1, , ,64 0,58 1, , ,67 0,61 2, , ,55 0,49 1,740 Bu çalışalar kapsaında Kil (A geçirisiz alzee) sahasından alınan 4 örnek üzerinde dispersibilite deneyi yapılış ve özet sonuçları aşağıda veriliştir. Deney 4. Kil (A Geçirisiz Malzee) Alanı Kati Proje Aşaası Dispersibilite Deney Sonuçları-1 Örnek No İğne Deliği Deneyi Dağıla Deneyi 212 Dispersif değil Dispersif değil 221 Dispersif değil Dispersif değil 228 Dispersif değil Dispersif değil 233 Dispersif değil Dispersif değil > Kalker Ocak Alanı; Planlaa aşaasında, kaya alzee teini için baraj aksının ansabında sağ yaacında yüzeylenen kireçtaşından oluşan Kaya ocağı belirleniştir. Malzee alanından alınan birer örnek üzerinde yapılan laboratuvar deney sonuçlarına göre, alzee özellikleri kaya dolgu ve riprap olarak kullanıa uygundur. Deney 5. Kaya Malzee ocağı Laboratuar Deney Sonuçları Kaya Ocağı Örnek No Özgül Ağ, 3 g/c Su Ee % Los Angeles Aşına Kaybı 100 Devir % 500 Devir % Basınç Dayanıı kg/c 2 Don Sonu Basınç Dayanıı Kg/c 2 Na2SO4 Don Kaybı % Görünen Porozite % KAYA-1 T1 2,74 1,0 5, ,0 2,6 Malzee Sahasında 2 adet 20'şer derinlikte araştıra sondaj kuyusu açılıştır. Bu alanda açılan ÖSK-7 nolu kuyudan 'ler ile 'ler arasından ve ÖSK-8 nolu kuyudan ise 'ler ile 'ler arasından örnekler alınış laboratuvarda serbest basınç dayanıı ile biri ağırlık değerleri tespit ediliştir. Deney sonuçları aşağıda veriliştir. Kalker Ocağı Kuyu Fotoğrafları, Karot Logleri Labaratuar deney sonuçları dosya ekinde veriliştir. (Bkz. Ek-33 ) ~ 73 ~

84 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Deney 6. Kati Proje Aşaası Kaya Malzee Laboratuar Deney Sonuçları Kaya Ocağı Örnek No Derinlik () Biri Ağırlık g/c 3 Basınç Dayanıı kg/c 2 KAYA-1 OSK-7 4,70-4,90 2,67 839,0 KAYA-1 OSK-7 16,30-16,60 2,70 832,9 KAYA-1 OSK-8 3,90-4,10 2,66 893,0 KAYA-1 OSK-8 13,20-13,40 2,66 468,3 Karot örnekler üzerinde yapılan deney sonuçlarına göre biriin basınç dayanıı değerleri 468,3-893,0 kg/c 2, biri ağırlık değerleri ise 2,66-2,70 g/c 3 arasındadır. Ayrıca bu alandan 2 adet kaya örneği de alınarak özgül ağırlık, su ee, aşına kaybı, don kaybı, pereabilite, doğal biri ağırlık ve sebest basınç dayanıı deneyleri yapılıştır. Bunlara ait deney sonuçları da aşağıda veriliştir. Deney 7. Kati Proje Aşaası Kaya Malzee Laboratuar Deney Sonuçları-1 Kaya Ocağı Örnek No Özgül Ağ. 3 g/c Su Ee % Los Angeles Aşına Kaybı 100 Devir % 500 Devir % 2-4,76 4,76-9,5 Na 2 SO 4 Don Kaybı (Tek tane sınıfları) % KAYA-1 T3 2,67 0,65 4,80 21,60 1,00 0,80 1,10 0,60 3,50 KAYA-1 T4 2,67 0,47 5,50 24,20 1,20 0,60 1,10 0,90 6,50 9,5-12,7 12, ,5 Deney 8. Kati Proje Aşaası Kaya Malzee Laboratuar Deney Sonuçları-2 Tek Eksenli Don Sonu Kaya Ocağı Örnek No Doğal Biri Ağırlık g/c 3 Basınç Dayanıı Basınç Dayanıı Porozite % kg/c 2 kg/c 2 KAYA-1 T3 2,65 603,3-0,04 KAYA-1 T3 2,60-397,6 KAYA-1 T4 2,68 481,2-0,02 KAYA-1 T4 2,67-324,0 Kalker (Kaya-1) alzee sahasından alınan örnekler üzerinde yapılan deney sonuçlarına göre alzeenin özgül ağırlığı 2,67 g/c 3, su ee yüzdesi 0,47-0,65 arasında, Los Angeles aşına kaybı 100 devirde 4,80-5,50, 500 devirde 21,60-24,20 arasında, don sonu basınç dayanıı 324,0-397,6 kg/c 2 arasında, tek eksenli basınç dayanıı 481,2-603,3 kg/c 2 arasında, porozite 0,02-0,04 arasındadır. Na 2 SO 4 don kaybı ise tek tane sınıfları değerlendiresine göre % 0,60-6,50 arasındadır. T3 ve T4 nolu kaya örneklerinin petrografik analizi yapılıştır. Petrografik analizde her iki örneğin de biyosparitik kireçtaşı olduğu belirleniştir. Deney sonucu rapor ekinde veriliştir. DEPREM DURUMU; Ergani Baraj yeri, "Türkiye Depre Bölgeleri Haritası"na göre 1. Derece Depre Bölgesi içinde yer alaktadır Bkz. Şekil 21. Baraj yeri ve çevresinin diri fay haritası Şekil 22'de veriliştir. ~ 74 ~

85 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 21. Barajın Depre Bölgeleri Haritasındaki Yeri ~ 75 ~

86 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Ergani Barajı, Güneydoğu Anadolu Bindire Fayı'nın heen güneyinde yer alaktadır. Barajla ilgili Depre Risk Analiz Raporu hazırlanıştır. Bu raporla OBE, a=0,175g ve MDE, a=0,289g olarak belirleniştir. Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi Depre İzlee Merkezi'nin verilerine göre; bölgede yılları arasında eydana geliş deprelere ait bilgiler Tablo 32'de veriliştir. Tablo 32. Proje Alanı Çevresinde Meydana Geliş M=5'ten Büyük Depreler ( ) Tarih Saat GMT Enle Boyla Derinlik k Büyüklük :05 38,37 39,32 5 5, :22 38,39 39,06 5 5, :22 38,39 39,06 5 5, :56 38,26 38,81 9 5, :48 38,41 39,21 5 5, :48 38,32 39,00 5 5, :15 38,69 40, :39 38,58 40, :40 38,4 40,3 53 5, :23 38,09 38, :08 38,27 39, :09 38,27 38, , :08 37,69 38, :20 38,52 39,4 0 5, :48 37,62 39, ,4 Ergani Barajı için veriliştir (Bkz. Ek 23.). Sisik Değerlendire Raporu hazırlanış olup, rapor e <inde Hidrojeolojik özellikleri (yeraltı su seviyeleri, halen evcut her türlü keson, derin, artezyen vb. kuyular, proje alanına esafeleri, eniyetli çeki değeri, suyun fiziksel, kiyasal, bakteriyolojik özellikleri, kaynakların debileri, yeraltı suyunun evcut ve planlanan kullanıı), Ergani Baraj yeri ve çevresinde yayılı gösteren birilerden sadece Silvan ve Midyat Forasyonları akifer özelliğindedir. Diğer biriler ise yeraltısuyu içerecek özellikler taşıaaktadır. Göl alanının kuzey kesiinde 913 kotunda Midyat forasyonundan ortalaa debisi 123 l/s olan kaynaklar boşalaktadır. Gerek planlaa çalışaları aşaasında ve gerekse kati proje çalışaları aşaasında topla 22 adet teel sondaj kuyusu açılıştır. Bu kuyuların yeraltısuyu duruu Tablo 33 ve Tablo 34'te veriliştir. Tablo 33. Ergani Barajı Planlaa Aşaası Teel Sondajları Yeraltısuyu Duruu Kuyu No Geçilen Biriler Kotu () Derinlik () YAS Seviyesi () YAS Kotu () SK-1 Midyat Forasyonu SK-2 Midyat Forasyonu Gercüş Forasyonu SK-3 Alüvyon Midyat Forasyonu Gercüş Forasyonu SK-4 Midyat Forasyonu Gercüş Forasyonu ,30 SK-5 Midyat Forasyonu Gercüş Forasyonu İSK-1 Midyat Forasyonu Gercüş Forasyonu YOK - İSK-2 Nebati toprak-kil Karaşık seri ~ 77 ~

87 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME İSK-3 Alüvyon Karaşık seri İSK-4 Midyat Forasyonu Gercüş Forasyonu YOK - BSK-1 Nebati toprak-kil-alüvyon Karaşık seri ÇSK-1 Nebati toprak-kil Karaşık seri ÇSK-2 Midyat Forasyonu DSK-1 Nebati toprak Midyat Forasyonu DSK-2 Çakıl ve bloklu kil Midyat Forasyonu Tablo 34. Ergani Barajı Kati Proje Aşaası Teel Sondajları Yeraltısuyu Duruu Kuyu No Geçilen Biriler Kotu () Derinlik () YAS Seviyesi () YAS Kotu () ÖSK-1 Gercüş Forasyonu ÖSK-2 Alüvyon Gercüş Forasyonu ÖSK-3 Yaaç olozu Gercüş Forasyonu ÖSK-4 Nebati toprak Gercüş Forasyonu ÖSK-5 Nebati toprak Karaşık seri ÖSK-6 Nebati toprak Dicle Forasyonu Silvan Forasyonu ÖSK-7 Silvan Forasyonu Yok - ÖSK-8 Silvan Forasyonu Yok - Kati proje çalışaları deva ederken, planlaa aşaasında açılış olan sondaj kuyularında su seviyesi ölçüleri yapılıştır. Kuyuların bir çoğunun tahrip edilesi nedeniyle yerleri bulunaaıştır. Ölçü yapılan kuyuların su seviyeleri aşağıda veriliştir. Kuyu No Ölçü Tarihi Su Seviyesi () SK SK SK İSK Dolgu var İSK Su yok CSK de dolgu var DSK de dolgu var Son yapılan ölçülerle kuyuların açıldığı dönedeki su seviyeleri arasında bir fark görüleiştir. Aks yerinde açılan sondaj kuyularındaki yeraltısuyu seviyeleri incelendiğinde sol sahildeki SK-1 nolu kuyuda yeraltısuyu seviyesi kotu , SK-2 nolu Kuyuda YAS seviyesi kotu , sağ sahildeki SK-4 nolu kuyuda yeraltısuyu seviyesi kotu ve SK-5 nolu kuyuda yeraltısuyu seviyesi kotu ise 870 'dir. Bu duruda he sol sahilde ve he de sağ sahilde yeraltısuyu seviyesi talveg kotu olan 874 kotunun altındadır. Barajın üzerinde inşa edileceği Gölku deresinin ana kaynağı göl alanının son kesiinde Midyat forasyonundan boşalan kaynaktır. 913 kotundan boşalan kaynağın ortalaa debisi 123 l/s'dir. ~ 78 ~

88 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Hidrolojik Özellikler ( yüzeysel su kaynaklarının - göl, akarsu ve diğer sulak alanlar - fiziksel, kiyasal, bakteriyolojik ve ekolojik özellikleri, akarsuların debileri, evsilik değişileri, taşkınlar, su toplaa havzası, sediantasyon, drenaj, tü su kaynaklarının kıyı kullanıları, ekolojik özellikleri, projenin kurulacağı su kaynağının/kaynaklarının uzun yıllara ait aylık ortalaa değerleri ( 3 /sn), akı gözle istasyonları ve regülatör yerlerini tesil eden uzun yıllara ait akı değerlerinin, ilgili kuru (bu verilerin tein edildiği kuru) onayı alınarak sunulası, Projenin su kaynağı, Ergani barajı aksında 46 k 2 yağış alanına sahip olan Sallar çayı (Kalhana deresi) ve yan kollarıdır. Sallar çayı, Ergani'nin kuzey batısında kardeş tepesi eteklerinden doğar, güneye doğru akışa geçer ve Kuru dere adını alır. Sallar köyü yakınlarında kuru dere, Gölku deresi ve yan kolarıyla birleşip baraj aks yerine gelerek Sallar çayını adını alır. Güney yönünde akışına deva edip, Devegeçidi baraj gölüne karışır. Ergani Baraj Yeri ve Çevresinin Hidroloji Haritası Şekil 23' de, Hidroetri Haritası Şekil 24' te veriliştir. (Bkz. Ek 12) Projenin üzerinde bulunduğu Sallar çayı üzerinde yer alan Yolköprü Akı Gözle İstasyonu (AGİ) gözleniş Aylık Ortalaa Akı Değerleri Tablo 35' te, Ergani Baraj Yeri Aylık Ortalaa Akı Değerleri Tablo 36'da veriliştir. ~ 79 ~

89 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Akı Gözle İstasyonları Projenin üzerinde bulunduğu Sallar çayı üzerinde DSİ Nolu Sallar çayı - Yolköprü AGİ yer alaktadır. Ergani baraj aks yerinin heen ansabında talveg kotunda yer alan bu istasyon, baraj yeri su teini çalışalarında kullanılıştır. Ergani baraj aksı ve DSİ nolu AGİ'nin yağış alanları defalarca kez ölçülüş; Ergani barajı yağış alanı 46 k 2 ve DSİ nolu AGİ yağış alanı 52.9 k 2 olarak hesaplanıştır. Ayrıca, DSİ Nolu AGİ'nin akılarını uzatak aacıyla EİE 2617 Nolu Dicle nehri - Çayönü AGİ kullanılıştır. DSİ Nolu Sallar Çayı - Yolköprü AGİ: Ergani - Çerik yolu 4.k Kalhana köyü köprüsündedir. Yaklaşık 850 kotunda, 52.9 k 2 yağış alanına sahip istasyon, 1988 yılında açılış ve halen işletededir. İstasyonun aylık ortalaa doğal akıları Tablo 35'te veriliş olup; gözle periyodundaki ortalaa yıllık akı değeri /s'dir. Tablo 35. DSİ Nolu Sallar Çayı - Yolköprü AGİ Gözleniş Aylık Ortalaa Akı Değerleri (3/s) Alan: k 2 Kot : Ortalaa Aylık Akılar ( 3 /s) EKİ KAS ARA OCA ŞUB MAR NİS MAY HAZ TEM AĞU EYL ORTALAMA AKIM ( ) ORT ( 3 /s) VERIM (l/s/k 2 ) YILLIK TOPLAM AKIM : YILLIK VERIM : ( ) (l/s/k 2 ) ~ 81 ~

90 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME EİE 2617 Nolu Dicle Nehri - Çayönü AGİ: Ergani - Dicle yolunun Erganiden takriben 30 k esafedeki beton köprünün 150 ebaındadır. Yaklaşık 695 kotunda k2 yağış alanına sahip istasyon, 1972 yılında açılış 1997 yılında Kralkızı barajı etkisinde kaldığından kapatılıştır. İstasyonun aylık ortalaa akı değerleri Tablo 35'te veriliş olup; gözle periyodundaki ortalaa yıllık akı değeri /s'dir. Tablo 36. EİE 2617 Nolu Dicle Nehri - Çayönü AGİ Gözleniş Aylık Ortalaa Akı Değerleri (3/s) Ortalaa Aylık Akılar ( 3 /s) Alan : k 2 Kot : EKİ KAS ARA OCA ŞUB MAR NİS MAY HAZ TEM AĞU EYL ORTALAMA AKIM ( ) ORT ( 3 /s) VERIM (l/s/k 2 ) YILLIK TOPLAM AKIM : YILLIK VERIM : ( ) (l/s/k 2 ) ~ 82 ~

91 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Proje Yeri Akılarının Hesaplanası Ergani barajı ansabında yer alan DSİ nolu AGİ'nin yağış alanı büyüklüğüyle ( 52.9 k 2 ) ile Ergani barajı yağış alanı büyüklüğü ( 46.0 k 2 ) birbirine yakın olduğundan dolayı, Ergani baraj yeri akılarının belirlenesinde DSİ nolu AGİ'nin akılarının alan oranında baraj yerine taşınasının uygun olacağına karar veriliştir. Yağış Alanı (AErgani/A26-62 * Q26-62, Doğal= 46.0 / 52.9 * Q26-62, Doğal = * Q26-62, Doğal) oranında taşıa yapılarak belirlenen Ergani baraj yerinin aylık ortalaa akıları Tablo 37'de veriliştir. Tablo 37. Ergani Baraj Yeri Aylık Ortalaa Akı Değerleri (3/s) Alan: k 2 Ortalaa Aylık Akılar ( 3 /s) EKİ KAS ARA OCA ŞUB MAR NİS MAY HAZ TEM AĞU EYL ORTALAMA ~ 83 ~

92 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Ortalaa Aylık Akılar ( 3 /s) Alan : k 2 EKİ KAS ARA OCA ŞUB MAR NİS MAY HAZ TEM AĞU EYL ORTALAMA AKIM ( ) ORT ( 3 /s) VERIM (l/s/k 2 ) YILLIK TOPLAM AKIM : YILLIK VERIM : ( ) (l/s/k 2 ) Proje Alanında Su Teini ve Su Verii İlişkileri Projenin gerçekleştirileceği havzanın su verii DSİ nolu Akı Gözle İstasyonunun (AGİ) yılları arasındaki akılarına dayandırılıştır. Sallar Çayı üzerinde yapıı planlanan Ergani Sulaa Barajı projesinin drenaj alanı 52,90 k 2 'dir. Yıllık ortalaa debi 0,739 3 /s, ortalaa yıllık topla akı 23,173 h 3 olarak belirleniştir. Sallar Çayı üzerindeki projeye ait DSİ tarafından onaylanış veriler dikkate alındığında, projenin yapılacağı alanda kış evsiinde yağışların daha çok kar ve yağur şeklinde düştüğü anlaşılaktadır. Karların ilkbahar evsiinde eriesine bağlı olarak Mart, Nisan ve Mayıs aylarında dere akılarının arttığı gözlenektedir. Debi değerleri incelendiğinde ortalaa değer olarak en yüksek debi değerlerinin ilkbaharda 1,494 3 /s (ortalaa) ile eydana geldiği, bunu sırasıyla kış 0,986 3 /s, sonbahar 0,338 3 /s ve yaz 0,136 3 /s evsilerinin takip ettiği anlaşılaktadır. Havzanın su verii; DSİ nolu Akı Gözle İstasyonunun (AGİ) verilerine dayandırılaktadır. Bu AGİ'lerden alınan genişlik, şakül, debi, eşel seviye, ortalaa derinlik ve ortalaa hız değerleri elde ediliştir. Bu verilerden yararlanılarak Islak çevre hesaplanıştır. Su akışının en fazla olduğu aylar Mart, Nisan ve Mayıs aylarıdır. Su akışının en az olduğu aylar ise Ağustos ve Eylül aylarıdır. Su veriinin (Akış haci/havza alanı) İlkbahar aylarında karların eriesiyle birlikte III, IV ve V aylarda yüksek olduğu görülektedir. Bu AGİ'ler, projenin üzerinde yer aldığı Sallar Çayı havzasında işletilektedir. ~ 84 ~

93 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Ergani Sulaa Baraj projesinin su toplaa havzası "V" şeklinde geniş ve yayvan vadilerle yükselerek su ayırı çizgisine kadar çıkaktadır. Havzadaki hidrolojik olaylar üzerinde etkili olan faktörler arasında aksiu havza reliyefi ve reliyef oranı yer alaktadır. Çalışa kapsaında aksiu havza reliyefi 215, reliyef oranı ise % 2,6 olarak belirleniştir. Maksiu havza reliyefi dendiğinde, su toplaa havzasının en üst noktasındaki su ayırı çizgisi (eba kısı) ile suyun baraj gövdesinin başlaış olduğu en alt nokta akla gelir. Diğer taraftan reliyef oranı dikkate alındığında, aksiu havza reliyefinin ana derenin uzunluğuna bölünesi sonucu ortaya çıkaktadır. Reliyef oranı yükseldikçe havzadaki konsantrasyon zaanı kısalacaktır. Şöyle ki, havzanın en üst bölgesine düşecek yağışın eba kısına ulaşası kısa bir zaan diliinde gerçekleşiş olacaktır. Böylece suyun toplana zaanı kısalacak ve yağışlardan sonra debinin hidrograf üzerindeki etkisi artacaktır. Su toplaa havzalarında su verii; havzanın şekline bağlı olarak değişi gösterektedir. Havzaların şeklini tesil eden iki öneli karakteristik vardır. Bunlar; havza uzunluğu (boyuna kesit) ve havza genişliği (enine kesit) olarak bilinektedir. Havza şeklini tesil eden ve suyun toplana zaanı üzerinde etkili olan faktörlerden biri de for (B/L) faktörüdür. For faktörü, birden küçük bir değer alaktadır. Ergani Sulaa Baraj projesinin su toplaa havzasındaki for faktörü 0,24 tespit ediliştir. Bu sonuçtan da görüleceği üzere su toplaa havzasının boyu eninin dört katı civarındadır. Havzadaki su verii-akış ilişkilerini etkileyen paraetrelerden biri de ana dere eğiidir. Akarsuyun eğii dere akış hızını direkt olarak etkiler ve eği artıkça akış hızı da artar. Konsantrasyon zaanı ve pik akılar da eği tarafından etkilenektedir. Çalışa alanı için belirleniş olan ortalaa akarsu eğii %6' dır. Havzalardaki drenaj yoğunluğu (L/A), 1 k 2 ' ye düşen ortalaa akarsu uzunluğu olarak tanılanaktadır. Bölgedeki ikli şartlarının akarsu uzunluğuna etkisini gösteren bu değer genellikle 0,5-2,5 k/k 2 arasında değişektedir. Zira drenaj yoğunluğunun yüksek olası, iyi gelişiş bir drenaj sisteini ve yüzeysel akışın çabukça oluşacağını gösterektedir (Şekil 3). Projenin gerçekleştirildiği alanın su toplaa bölüünde yer alan havzanın drenaj yoğunluğu 1,52 k/k 2 olarak belirleniştir. Elde edilen değer beklenen aksiu değerin % 60' lık bölüünü tesil etektedir. Bu sonuç, diğer havza karakteristiklerinin su toplana zaanı üzerindeki olulu etkileri ile birleştiğinde, havzadaki konsantrasyon zaanının kısa süreceğini gösterektedir. Yani havzadaki akarsu ağının ileri boyutlarda olduğu anlaşılaktadır. Bu da dere akılarını artırıcı etki yapacaktır. Ergani Sulaa Baraj alanına ait son ortalaa akı değerleri kullanılarak hidrograf hazırlanıştır. Hidrograf yardııyla ortalaa yıllık akış , düz çizgi etoduna göre (Schulz,1976) ortalaa yıllık taban akışı ,1 3 olarak hesaplanıştır. Bu verilerden topla akışın %35'inin taban akışı olarak gerçekleştiği görülektedir. Taban akış yüzdesi Otalaa Taban Akışı/Ortalaa Yıllık Akış şeklinde hesaplanaktadır. (Bkz. Şekil 28) Bu sonuçlar, bir havzadaki karakteristiklerin sağlıklı bir biçide ölçülesi duruunda havzanın hidrolojik, hidrojeolojik ve ekolojik etkileşileri hakkında değerli bilgilerin elde edileceğini gösterektedir. Yukarıdaki açıklaalardan da anlaşılacağı üzere, havzadaki yağış-akış ilişkilerini etkileyen havza karakteristiklerine ilişkin verilerin büyük bir kısı havzanın konsatrasyon (toplana) zaanının uzun olacağına işaret etektedir. ~ 87 ~

94 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 28. Ergani Sulaa Baraj Akı Verilerine İlişkin Hidrograf Yüzeysel su kaynaklarının evcut ve planlanan kullanıı (içe, kullana, sulaa suyu, su ürünleri istihsali, ulaşı, elektrik üretii, diğer kullanılar ve bunların proje sahasına göre konuları, esafeleri ), Proje alanının başlıca akarsuyu Sallar (Kalhana) deresi ve yan kollarıdır. Ergani'nin kuzeybatısında Kardeş Tepesi eteklerinden doğar ve güneye doğru akışa geçer. Kuru dere adını alır. Sallar köyü yakınlarında Kuru dere, Gölku deresi ve yan kollarıyla birleşip baraj aks yerine gelerek Sallar çayı adını alır. Güney yönünde akışa deva edip, Devegeçidi Barajı rezervuarına karışır. Proje alanın Yüzeysel su kaynaklarına göre konuu gösteren 1/ ölçekli harita dosya ekinde sunuluştur. ( Bkz. Ek 10.) ~ 89 ~

95 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 28. Ergani Barajı proje alanının yüzeysel su kaynaklarına göre konuu ~ 90 ~

96 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Proje yeri içe suyu tein edilen kıta içi yüzeysel su havzasında yer alaaktadır. Toprak su teşkilatı tarafından yapılan su bendinin inşaat aşaasında kesintiye uğraaası için Su Kullanı hakkı raporuna göre gereği yapılacaktır. Ergani Barajı için hazırlanan Devlet Su İşleri X. Bölge Müdürlüğü tarafından onaylanan Su Kullanı Hakkı Raporu rapor ekinde veriliştir. (Bkz. Ek.25.). Su Kullanı Hakkı Raporunda; S Sulaa alanı, baraj su ala yapısının heen ansabından başladığı için ansap S S S kısında su hakları bakıından bir sorun bulunaaktadır. Proje alanında; baraj ile sulaa sahası arasında, halen kullanılakta olan ve su kullanı hakkı söz konusu olabilecek değiren, alabalık tesisi, YAS, içe-kullana vb. gibi su ile çalışan herhangi bir tesis bulunaaktadır. Proje yerinde daha önceden sulaa suyu tein etek aacıyla Toprak-Su Teşkilatı tarafından 1965 yılında Sallar deresi üzerinde yapılış olan bir su bendi evcuttur. Bu bend, baraj göl alanında kalacaktır. Bentten sulanan 380 ha arazi projeiz kapsaında kesintisiz olarak sulanacaktır. Buna ilave olarak köylü tarafından inşaa edilen ark ile de 30 ha alan sulanacaktır. Mevcut sulaa alanlarının aylık ve yıllık sulaa suyu ihtiyaçları ayıs-eki ayları arasında topla sulaa suyu ihtiyacı hesaplanıştır. Ergani Barajı projesinin ekosiste üzerindeki etkileri, eba ve ansabında yer alan diğer tesisler ile birlikte öğreti görevlileri tarafından değerlendiriliş rapor ekinde yer alan Hidrolik Faaliyet Talepleri İçin Değerlendire Raporu içerisinde veriliştir (Bkz. Ek.24.). Proje kapsaında tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Tehlikeli Maddelerin Su ve Çevresinde Neden Olduğu Kirliliğin Kontrolü Yöneteliği" ile tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren "Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirleniş Sahalara Dair Yönetelik hükülerine uyulacaktır Projenin yer aldığı havzanın su kullanıı duruu, yağış - akış ilişkisi, ekolojik potansiyeli, projenin kurulacağı su kaynağının/kaynaklarının uzun yıllara ait aylık ortalaa değerleri ( 3 /sn) Projenin yer aldığı havzanın su kullanıı duruu, yağış - akış ilişkisi, ekolojik potansiyeli, projenin kurulacağı su kaynağının/kaynaklarının uzun yıllara ait aylık ortalaa değerleri ( 3 /sn) Bölü başlığı ve Ergani Barajı Sulaa Tesisleri için hazırlanan Hidrolik Faaliyet Talepleri İçin Değerlendire Raporunda ayrıntılı olarak açıklanıştır. (Bkz. Ek.24.) Toprak özellikleri ve kullanı duruu (toprağın fiziksel - kiyasal ve biyolojik özellikleri, arazi kullanı kabiliyeti sınıflaası, erozyon, toprağın evcut kullanıı ), Baraj Göl alanı, arazi kullanı haritasına göre sulu tarı, kuru tarı, bağ, bahçe, era, çıplak kaya olozlar, şeklinde olup, arazi kullanı sınıfı IV - VI - VII - VIII Sınıf arazi niteliğindedir. Proje alanına ait arazi kullanı duruu haritası rapor ekinde veriliştir (Bkz. Ek.3.). Arazi kullanı haritasına göre proje ünitelerinin yer alacağı toprak grubunun, arazi kullanı sınıfının ve erozyon derecesinin gösterii tablolarda veriliştir. ( Bkz. Tablo 38- Tablo 42). ~ 91 ~

97 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 38. Arazi kullanı haritasına göre proje alanı duruu BARAJ ALANI BTG ERZ SAK AKK EGM Alan (ha) M 3 M VI 4 26,69 M 4 M VII 4 5,44 YOK YOK 3,58 CK CK VIII 1,99 M 2 K IV 3 54,56 CK CK VIII 0,35 Topla 92,60 DEPO SAHA BTG ERZ SAK AKK EGM Alan (ha) F 1 V III 1 0,55 F 1 N I 1 5,77 Topla 6,32 HAZIR BETON BTG ERZ SAK AKK EGM Alan (ha) F 1 N I 1 0,27 Topla 0,27 KAYA OCAĞI BTG SAK AZT AKK EGM Alan (ha) YOK YOK 1,61 CK CK CK VIII 3,36 Topla 4,96 KİL OCAĞI BTG ERZ SAK AKK EGM Alan (ha) F 1 V III 1 0,77 F 1 N I 1 1,48 Topla 2,25 MAKİNE BAKIM ATÖLYESİ BTG ERZ SAK AKK EGM Alan (ha) F 1 V III 1 0,108 F 1 N I 1 0,002 Topla 0,110 ŞANTİYE ALANI BTG ERZ SAK AKK EGM Alan (ha) F 1 V III 1 0,32 Topla 0,32 BARAJ SULAMA ALANI BTG ERZ SAK AKK EGM Alan (ha) M 3 M VI 4 135,40 YOK YOK 1,72 F 1 V III 1 91,49 K 1 M III 1 22,63 F 1 N I 1 190,44 F 1 N I 1 649,53 YR YR 2,76 CK CK VIII 5,91 F 1 Sy I 1 757,66 Topla 1857,54 ~ 92 ~

98 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 39. Büyük Toprak Grupları (BTG) Sebol P G M N CE D T E B U F R V Z L X Y A H S K C O Büyük Toprak Gurubu Kırızı Sarı Podzolik Topraklar Gri Kahverengi Podzolik Topraklar Kahverengi Oran Toprakları Kireçsiz Kahverengi Oran Topraklar Kestanerengi Topraklar Kırızısı Kestanerengi Topraklar Kırızı Akdeniz Toprakları Kırızı Kahverengi Akdeniz Toprakları Kahverengi Topraklar Kireçsiz Kahverengi Topraklar Kırızısı Kahverengi Topraklar Rendzinalar Vertisoller Sierozeler Regosoller Bazaltik Topraklar Yüksek Dağ Çayır Topraklar Alüvyal Topraklar Hidroorfik Topraklar Alüvyal Sahil Topraklar Kolüvyal Topraklar Tuzlu-Alkali ve Tuzlu-Alkali Karışığı Toprakları Organik Topraklar Tablo 40. Büyük Toprak Grubu ve Toprak Özellikleri Kobinasyonu (TOK) BTG EDK Kobinasyonu Büyük Toprak Grubu (BTG) Eği - Derinlik Kobinasyonu (EDK) Sebol P G M N CE D T E B U F R V Z L X Y Anlaı Kırızı Sarı Podzolik Topraklar Gri Kahverengi Podzolik Topraklar Kahverengi Oran Toprakları Kireçsiz Kahverengi Oran Toprakları Kestanerengi Topraklar Kırızısı Kestanerengi Topraklar Kırızı Akdeniz Toprakları Kırızı Kahverengi Akdeniz Toprakları Kahverengi Topraklar Kireçsiz Kahverengi Topraklar Kırızısı Kahverengi Topraklar Rendzinalar Vertisoller Sierozeler Regosoller Bazaltik Topraklar Yüksek Dağ Çayır Toprakları. 1 ^ E Derin 90+ Orta Derin Derinlik (c) Sığ Çok Sığ 20-0 Litozolik A B C D E F ~ 93 ~

99 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME BTG DBK Kobinasyonu A Alüvyal Topraklar Drenaj - Bünye Kobinasyonu (DBK) Drenaj Bünye İnce Orta Kaba Çok Kaba İyi Drene Oluş Yetersiz Drenajlı Fena Drenajlı Aşırı Drenajlı 10 BTG DTABK Kobinasyonu H Drenaj - Tuz - Al kal Kobinasyonu (DTABK) Bünye Drenaj Tuz - Alkali S Hidroorfik Alüvyal Topraklar Alüvyal Sahil Bataklıkları Karışık Bünyeli Tuzsuz Hafif Tuzlu Tuzlu Alkali Hafif-Tuzlu Alkali Tuzlu Alkali Doğal halde bulunan bozuk drenajlı yerler H Hh Hs Ha Hk Hv Bir drenaj çalışası yapılış fakat halen yetersiz drenajlı Hy Hhy Hsy Hay Hky Hvy Bir drenaj çalışası yapılış fakat halen Hf Hhf Hsf Haf Hkf Hvf kötü drenajlı yerler Bozuk drenajlı yerler S Sh Ss Sa Sk Sy BTG EBDK Kobinasyonu K Kolüvyal Topraklar Eği - Bünye - Derinlik Kobinasyonu (EBDK) Eği Bünye Derinlik % Derin Orta Derin Sığ Çok Sığ Litozolik A İnce Orta Kaba B İnce Orta Kaba C İnce Orta Kaba D Çeşitli BTG TABK Kobinasyonu C Tuzlu-Alkali ve Tuzlu-Alkali Karışığı Tuz - Alkali ve Bünye Kobinasyonu (TABK) ~ 94 ~

100 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Topraklar Tuz - Alkali Bünye İnce Orta Kaba Tuzlu Alkali Tuzlu - Alkali BTG BBK Kobinasyonu O Organik Topraklar Bünyeler ve Biriler (BBK) Tablo 41. Diğer Toprak Özellikleri (DTO) Mak Bünyeli Pit Bünyeli Karışık Bünyeli P r Sebol Anlaı h Hafif tuzlu s Tuzlu a Alkali k Hafif tuzlu - Alkali v Tuzlu - Alkali t Taşlı r Kayalı 4 Yetersiz drenajlı f Kötü drenajlı Tablo 42. Erozyon Dereceleri (ERZ) Su Erozyonu Rüzgar Erozyonu 1 Hiç veya çok az R1 Hafif 2 Orta R2 Orta 3 Şiddetli Çok Şiddetli R3 Şiddetli Tablo 43. Şidiki Arazi Kullanı Şekli (SAK) Sebol anlaı S sulu tarı Sy sulu tarı (yetersiz) K kuru tarı (nadaslı) N kuru tarı (nadassız) V bağ (kuru) Vs bağ (sulu) B bahçe (kuru) Bs bahçe (sulu) M era Ç çayır O oran F fundalık T terkediliş (hali) arazi Za antep fıstığı Zç çay Zz zeytin Zf fındık Zk kestane Z uz Zt turunçgiller Zp ça fıstığı Zi incir Zd dut Tablo 44. Arazi Tipleri (AZT) Sebol Anlaı ~ 95 ~

101 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME CK IY SK KK SB DK Çıplak Kaya ve Molozlar Irak Taşkın Yatakları Kıyı Kuulları Kara Kuulları Sazlık Bataklıklar Daii Karla Örtülü Araziler Tablo 45. Arazi Kullanı Kabiliyet Sınıflaası (AKK) Sebol I - II - III - IV V - VI - VII VIII Tanıı Toprak işleeli tarıa elverişli araziler Toprak işleeli tarıa elverişsiz araziler Tarıa elverişsiz araziler Tablo 46. Arazi Kullanı Kabiliyet Alt Sınıfı (ATS) Sebol e s w c Tanıı Eği ve erozyon zararı Toprak yetersizliği (Taşlılık, tuzluluk ve alkalilik) Yaşlık, drenaj bozukluğu veya taşkın zararı İkli sınırlaaları Tablo 47. Diğer Coğrafi Veriler (DCV) Sebol IR BJ GL GT DN AD AZ KU YR YS YT KO HV MP ÇF MZ KN Tanı Irak ve Nehirler Baraj Göl Gölet Deniz Ada ve Adacıklar Azak Koşu Ülke Yerleşi Alanı Sanayi Alanı Turistik Alan Köür Ocağı Hava Alanı Milli Park Çiftlik Mezarlık Su Kanalı Projenin inşaat ve işlete aşaalarında toprakta herhangi bir kirliliğe sebebiyet verileyecektir. Ancak olası bir sızıntı döküntü duruunda Bölü VIII.1.'de belirtilen "Sızıntıdöküle Acil Duru Müdahale Planı"na uyulacaktır Tarı alanları (tarısal gelişi proje alanları, özel ahsul plantasyon alanları) sulu ve kuru tarı arazilerinin büyüklüğü, ürün desenleri ve bunların yıllık üreti iktarları, ürünlerin ülke tarıındaki yeri ve ekonoik değeri, Proje sahasında, Güneydoğu Anadolu Bölgesinin genelinde olduğu gibi halkın ana geçi kaynağını tarı ve hayvancılık oluşturaktadır. Özellikle tarla tarıı etkin durudadır. Yaz aylarında düşen yağış azlığı ve yüksek sıcaklık nedeniyle tarı kötü etkilenektedir. Proje sahası genelinde kurak evsilerde sulu tarıı deva ettirek aacıyla Toprak - Su Teşkilatı tarafından 1965 yılında yaptırılış olan bir su bendi evcut bulunaktadır. Proje sahası ve çevresinde Kalhana deresi üzerinde kurulan su bendi vasıtasıyla, başta pauk olak üzere bostan, ayçiçeği, şekerpancarı, ısır ve yonca yetiştirilektedir. ~ 96 ~

102 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Diyarbakır'da 650 bin hektara yakın bir alan ekilektedir. Tahıl başta gelen ürünüdür. Sebze ve eyvecilik gelişektedir. Tahıl ürünü 20 sene içinde 3 isli artıştır. Başlıca tarı ürünleri ise buğday, arpa, darı, pirinç, erciek, baklagiller, saf pauk, tütün, susa ve keten tohuudur. Son 10 sene içinde sebzecilik çok gelişiştir. Hıyar, doates, patlıcan, biber, fasulye, kabak ve taze soğan yetişir. Diyarbakır karpuzu ve kavunu iri olduğu gibi, çok lezzetlidir. Türkiye'de yetişen karpuzun % 10'a yakını ve kavunun % 5'i Diyarbakır'da yetişir. Meyvecilikte daha çok üzü, ceviz, bade, nar, dut ve arut yetişir. Diğer eyveler azdır. Suni gübre kullanııyla odern tarı araçları kullanıı artıştır. ( Bkz. Ek-27 ) Oran alanları (ağaç türleri ve iktarları, kapladığı alan büyüklükleri ve kapalılığı bunların evcut ve planlanan korua ve/veya kullanı aaçları, oran incelee değerlendire foru), Proje alanının 15,7 da lık kısı, Şanlıurfa Oran Bölge Müdürlüğü'ne bağlı Diyarbakır Oran İşlete Müdürlüğü-ÇerikOran İşlete Şefliği'nin sınırları içerisinde kalaktadır. Şanlıurfa Oran Bölge Müdürlüğü'nden alınış olan İncelee-Değerlendire foru rapor ekinde veriliştir (Bkz. Ek-30). Proje kapsaında İncelee-Değerlendire forunda belirtilen hususlara uyulacaktır. Proje alanı için yapılan çalışalar sonucunda proje alanının girdiği Oran İşlete Şeflikleri, eşçere tipleri tespit ediliştir. Oluşturulan eşçere haritası (Bkz.Ek-13), Meleket Haritası, Oran Aenajan Haritası ve oran parsellerine ait fotoğraflar rapor ekinde veriliştir(bkz.ek-30), Baraj rezarvuar alanı, Meleket paftasına göre aplike edildiğinde Beyaz Renk ile ifade edilen Oransız alanlarda kaldığı; Beyazdağ serisi Oran Aenajan Haritasına aplike edildiğinde ise Z (Ziraat) Ruuzu ile ifade edilen oransız alanlarda kaldığı görülektedir. Boğaz köy hudutları dahilinde yılında 3402 saılı Kanun kapsaında kadastro çalışası yapılış ve kesinleşiştir.kadastro paftasına göre Baraj rezarvuar alanı 128/11,128/12,128/13,128/18,128/20 nulu Oran parsellerine isabet etektedir. Tablo 48 Çerik Oran İşlete Şefliği sınırlarında kalan alanların eşçere özellikleri SU ALTINDA KALACAK ALAN Kadastro Meşçere Kapalılık Alanı Açıklaaları Paftası Tipi Oranı (%) (ha) 128/11 BBt2 Bozuk Baltalık Meşçere Tipi 2 0, /12 BBt2 Bozuk Baltalık Meşçere Tipi 2 0, /13 BBt2 Bozuk Baltalık Meşçere Tipi 2 0, /18 BBt2 Bozuk Baltalık Meşçere Tipi 2 0, /20 BBt2 Bozuk Baltalık Meşçere Tipi 2 0,262 TOPLAM 1,57 ~ 97 ~

103 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 29 Meşçere Haritası ~ 98 ~

104 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Mera alanları (era vasıf ve kapasitesi, kapladığı alan büyüklükleri, çayır, era, yaylak ve kışlak arazisi olduğuna karar verilen yerlerin harita üzerinde gösterii, çayır, era, yaylak ve kışlakların kullanı duruları) Proje alanına ait arazi varlığı haritası rapor ekinde veriliştir (Bkz. Ek.3.). Baraj Göl alanı, arazi kullanı haritasına göre sulu tarı, kuru tarı, bağ, bahçe, era, çıplak kaya olozlar, şeklinde olup, arazi kullanı sınıfı IV - VI - VII - VIII Sınıf arazi niteliğindedir. Ergani Barajı projesi kapsaında 5403 sayılı Toprak Korua ve Arazi Kullanı Kanunu ve 4342 sayılı "Mera Kanunu" nun ilgili hükülerine uyulacaktır. Ayrıca Su Ürünlerinin korunası için 1380 sayılı "Su Ürünleri Kanunu" hükülerine ve bunu tadil eden 3288 sayılı Kanun, buna dair Yönetelik ve 35/1 nolu Su Ürünleri sirküleri hükülerine uyulacaktır. Tarı alanları için İl Gıda Tarı ve Hayvancılık Müdürlüğünden tarı dışı aaçla arazi kullanı izni alınacaktır. Ayrıca 5403 sayılı Toprak Korua ve Arazi Kullanı Kanununun 12. Maddesi ve kanuna ait uygulaa yöneteliğinin 12. Maddesi gereğince ilgili alanlarda Etüt Raporu hazırlanacak ve Toprak Korua Projesi hazırlanarak toprak uhafaza tedbirleri alınacaktır. Ayrıca proje alanında zeytinlik çıkası duruunda, 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılası Hakkında Kanun hükülerine uygun hareket edilecektir Korua alanları (Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı Korua Alanları, Yaban Hayatı Korua Alanları, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer rezervleri, Doğal Sit ve Anıtlar, Tarihi, Kültürel Sitler, Özel Çevre Korua Bölgeleri, Özel Çevre Korua Alanları, Turiz Alan ve Merkezleri, Mera Kanunu Kapsaındaki Alanlar), Ergani Barajı proje alanı ve çevresine ait açık ve kapalı alanlar haritasına göre (Bkz. Şekil 31.), arazi gözleleriiz, kuru görüşleri ve literatür çalışalarıız göre; Milli Park Tabiat Parkı Tabiat Anıtı Tabiat Korua Alanları Yaban Hayatı Korua Alanları Biyogenetik Rezerv Alanları Biyosfer Rezervleri, Turiz Alan ve Merkezleri Özel Çevre Korua Alanı Tohu eşcereleri, Gen Korua alanları bulunaaktadır. Ergani Barajı ve Sulaa Tesisleri Projesi Korunan alanlar haritasını şekil 31 veriliştir. ( Bkz. Ek 9.) de Proje kapsaında oluşacak atık yağlar ve tehlikeli atıklar, ilgili Yöneteliklere uygun olarak şantiye alanı içerisinde, lisanslı kuruluşlara tesli edilinceye kadar geçici olarak depolanacaktır. Geçici depolaa için gerekli sızdırazlık önleleri alınacaktır. Atık yağ ve tehlikeli atıkların dere yatağına karışasına olanak verileyecektir. ~ 99 ~

105 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Proje kapsaında yapılacak olan Baraj alanı, Malzee ocakları, Kıra-Elee Tesisi ve Beton Santrali için proje inşa işleleri başlaadan önce Sulak Alanların Korunası Yöneteliği hüküleri çerçevesinde tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Sulak Alanların Korunası Yöneteliği" kapsaında her bir ünitenin ayrı ayrı başvurusu yapılarak Ek-2 Sulak Alan Faaliyeti İzin Belgesi izinleri alınılacaktır. İnşaat çalışalarına başlaadan önce tarı arazileri için 5403 sayılı "Toprak Korua ve Arazi Kullanı Kanunu" ve era alanı çıkası duruunda 4342 sayılı "Mer'a Kanunu" ayrıca su ürünlerinin korunası için 1380 Sayılı "Su Ürünleri Kanunu" hükülerine uyulacak, gerekli izinler alınacaktır. (Tarı Görüşü Bkz. Ek-30) Diyarbakır İli, Ava açık ve kapalı alanlar haritası Şekil 30.'de veriliştir. Ergani Barajı proje alanı herhangi bir ava yasak alan içerisinde kalaktadır. En yakın ava yasak saha proje alanına yaklaşık 5,5 k esafededir. Diyarbakır İli'nde Merkez Av Koisyonunca Av Döneinde avın yasaklandığı sahalar ve sınırları aşağıda sıralanıştır. Merkez Av Koisyonunca Av Döneinde Avın Yasaklandığı Sahalar: 1-Ergani İlçesi: Doğusu: Diyarbakır İli Ergani-Dicle ilçe sınırı. Kuzeyi: Maden Çayı- Kralkızı Barajı. Batısı: Diyarbakır İli Ergani İlçesine bağlı Kavurküpü Köy Merkezinden başlayıp kuzeye doğru Devletkuşu Köyünden geçerek Maden Çayıyla kesiştiği noktada son bulur. Güneyi: Diyarbakır İli Ergani İlçesine bağlı Kavurküpü Köy Merkezinden başlayıp doğuya doğru Sabırlı, Dallıdağ Köylerinden geçerek doğuya doğru Ergani-Dicle ilçe sınırının kesiştiği yerde son bulur. 2-Silvan İlçesi: Doğusu: Batan Barajı Kuzeyi: Diyarbakır İli Silvan İlçesine bağlı Taşpınar Köyünden başlayıp doğuya doğru Çiğdeli, Deirkuyu Köyünden geçerek Batan Barajı ile kesiştiği noktada son bulur. Batısı: Diyarbakır İli Silvan İlçesine bağlı Yaaçköy erkezinden başlayıp kuzeye doğru stabilize yolu takiben Taşpınar Köyünde son bulur. Güneyi: Devlet karayolu 3-Çerik-Çüngüş İlçeleri: Doğusu: Diyarbakır İli Çerik İlçesine bağlı Ağaçhan Köyünden geçen il yolunun Siverek İlçesiyle kesiştiği noktadan başlayıp kuzeye doğru devala yolu takiben Çerik İlçe erkezinden geçerek il yolunu takiben Yeniköy, Çüngüş İlçe erkezinden geçerek Değirensuyu, Malkaya,Gökçepelit Köy erkezlerinden geçerek Çatakdut Köyünün Elazığ il sınırı ile kesiştiği noktada son bulur. Kuzeyi: Çüngüş İlçesine bağlı Çatakdut Köyünün Elazığ il sınırı ile kesiştiği noktadan başlayıp batıya doğru il sınırını takiben Karakaya Barajı ile kesiştiği yerde son bulur. Batısı: Fırat Nehri-Karakaya Barajı. Güneyi: Diyarbakır İli Çerik İlçesine bağlı Ağaçhan Köyünün Şanlıurfa İline bağlı Siverek İlçe sınırları ile kesiştiği noktadan başlayıp, batıya doğru ilçe sınırını takiben Çukurela Köyünden geçerek Fırat Nehri ile kesiştiği noktada son bulur. 4-Hazro-Kocaköy-Eğil İlçeleri: İlçe sınırları ile çevrili alanlarda avlana yasaklanıştır. 5-Dicle İlçesi: Doğusu: Dicle-Hani ilçe sınırları devlet karayolu ile kesiştiği noktada başlayıp kuzeye doğru ilçe sınırını takiben Diyarbakır-Elazığ il sınırı ile kesiştiği noktada son bulur. Kuzeyi: Diyarbakır-Elazığ il sınırı. Batısı: Dicle-Ergani ilçe sınırlarının devlet karayolu ile kesiştiği noktadan başlayıp kuzeye doğru ilçe sınırlarını takiben Diyarbakır-Elazığ il sınırı ile kesiştiği noktada son bulur. Güneyi: Dicle-Ergani ilçe sınırlarının devlet karayolu ile ~ 100 ~

106 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME kesiştiği noktadan başlayıp doğuya doğru devlet karayolunu takiben Dicle ilçe erkezinden geçerek Dicle-Hani ilçe sınırlarıyla ile kesiştiği noktada son bulur. 6-Hani İlçesi: Doğusu: Hani-Lice ilçe sınırlarının Diyarbakır-Bingöl il sınırı ile kesiştiği noktadan başlayarak güneye doğru ilçe sınırını takiben Hani-Lice İlçeleri arasında bulunan Duru Köyü sınırında son bulur. Kuzeyi: Diyarbakır-Bingöl il sınırı. Batısı: Hani-Dicle ilçe sınırından başlayarak kuzeye doğru ilçe sınırını takiben Diyarbakır-Elazığ il sınırı ile kesiştiği noktada son bulur. Güneyi: Hani ilçe erkezinden Kuyular Köyüne giden yolu takiben Abacılar Köy erkezinden geçerek Kuyular Balde erkezinden devala batıya doğru Hani- Dicle ilçe sınırlarının kesiştiği noktada son bulur. Ayrıca Hani İlçe erkezinden Kalaba Köyüne giden karayolunu takiben Gülbırak Mezrasından geçerek patika yolu devala Hani- Lice ilçe sınırı olan Duru Köyünde son bulur. 7-Lice İlçesi: Doğusu: Lice ilçesine bağlı Bağlan Köyünden başlayıp kuzeye doğru stabilize yolu takiben Yalaza, Yolçatı Köy erkezlerinden geçerek Lice İlçe erkezinden geçen devlet karayolunda son bulur. Ayrıca Lice-Kulp İlçe sınırlarının devlet karayoluyla kesiştiği noktadan başlayıp kuzeye doğru ilçe sınırını takiben Diyarbakır-Bingöl il sınırı ile kesiştiği noktada son bulur. Kuzeyi: Diyarbakır-Elazığ il sınırı. Batısı: Lice-Hani-Kocaköy İlçe sınırların kesiştiği noktadan başlayıp kuzeye doğru ilçe sınırını takiben Diyarbakır-Bingöl il sınırı ile kesiştiği noktada son bulur. Güneyi: Lice İlçesine bağlı Bağlan Köyünün Hazro ilçe sınırıyla kesiştiği noktadan başlayarak doğuya doğru ilçe sınırını takiben Hani-Kocaköy ilçe sınırıyla kesiştiği noktada son bulur. Ayrıca Lice İlçe erkezinden geçen devlet karayolu takiben Lice-Kulp ilçe sınırıyla kesiştiği noktada son bulur. 8-Kulp İlçesi: Doğusu: Diyarbakır-Batan-Muş il sınırları. Kuzeyi: Kulp-Lice İlçe sınırlarının devlet karayoluyla kesiştiği noktadan başlayıp doğuya doğru devlet karayolunu takiben Kulp İlçe erkezinden geçerek Kulp Çayı ile kesiştiği noktada son bulur. Ayrıca Diyarbakır-Muş il sınırı. Batısı: Kulp-Lice İlçe sınırlarının devlet karayoluyla kesiştiği noktadan başlayıp güneye doğru ilçe sınırları içinde kalan alanlar, ayrıca Kulp İlçesinde Muş İline giden devlet karayolundan ayrılan stabilize yolu takiben Kulp İlçesine bağlı Yaylak Köy erkezinden geçerek Diyarbakır-Muş il sınırı ile kesiştiği noktada son bulur. Güneyi: Kulp- Silvan ilçe sınırı. İnşaat süreci boyunca ve işlete aşaasında proje alanında fauna türlerine üdahale edileyecek, yılı Merkez Av koisyonu Karalarına uyulacaktır. ~ 101 ~

107 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 30 Korua Alanı Haritası ~ 102 ~

108 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Ergani Barajı proje alanı için Kültür ve Turiz Bakanlığı Yatırı ve İşleteler Genel Müdürlüğünden kuru görüşü alınış olup, söz konusu alanın 4957/2634 sayılı Turiz Teşvik Kanunu kapsaında Bakanlar Kurulu Kararı ile ilan edilen herhangi bir Turiz Merkezi veya Kültür ve Turiz Korua ve Gelişi Bölgesi sınırları içerisinde kaladığı bildiriliştir. Söz konusu kuru görüşü rapor ekinde sunuluştur (Bkz. Ek.30.). Ergani Barajı proje alanı için Diyarbakır Valiliği İl Kültür ve Turiz Müdürlüğünden kuru görüşü talep ediliş olup, Müze Müdürlüğünden alınan yazı rapor ekinde veriliştir (Bkz. Ek.30.). Diyarbakır Müze Müdürlüğü'nün tarihinde Ergani İlçesi, Boğaz Köyü sınırları içerisinde yer alan; baraj inşaatı su toplaa rezervuar alanı, sulaa alanı ve kaya ocağında yerinde yapılan inceleede; S Ergani Barajı Su Rezervinin Tutula Alanı; Söz konusu bu alan, Bogaz Köyün yaklaşık olarak 500 güneyinde, Salar Köyünün yaklaşık 100 güneybatısında, Boz Dağının Yaklaşık 200 kuzeybatısında kalan bir alanı kapsaaktadır. Bu alanda yapılan yüzey araştırası sonucunda 2863 ve değişik 3386 sayılı yasalar kapsaında herhangi bir kültür varlığına rastlanaıştır. S Ergabi Barajı Sulaa Alanı; Bu alan, Boğaz Köy, Yol Köprü Köyü,Ortayazı Köyü, Sesverenpınar Köyü ve Yeşil Köyü sınırlarında bulunan arazileri içinde kalaktadır. Sulaa alanı içinde yer alanı içinde yer alan Çayönü Tepesi Höyüğü ve Kalhana Höyükleri il Helbeto (Yeşil Köy) Höyükleri bulunaktadır. Bu höyüklerden Çayönü Höyüğü tarih ve 390 sayılı, Kalhana Höyüğü ise tarih ve 2202 sayılı Diyarbakır Kültür ve Tabiat Varlıklarını Korua Bölge Kurulunun kararıyla 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescillenerek korua altına alınıştır. Helbeto Höyüğü ise 2011 yılı içinde Diyarbakır Müze Müdürlüğü koordinasyonunda yapılan Diyarbakır ilçeleri Kültür Envanteri Projesi kapsaında tespit edilip, tescil edilesi için gerekli raporlar hazırlanarak Diyarbakır Müze Müdürlüğü'nün tarih ve 1705 sayılı yazısı ile Diyarbakır Kültür ve tabiat Varlıklarını Korua Bölge Kuruluna gönderilerek tescil işleleri başlatılıştır.sulaa alanı içinde yer alan 2863 ve değişik 3386 sayılı yasalar kapsaındaki bu höyüklerden Çayönü Tepesinde; 1963 yılında arkeolojik çalışalar başlatılış ve çalışalar 1991 yılına kadar deva etiştir. Bu çalışalar sonucunda Kuzey Mezopotayanın en eski tarıcı köy topluluklarına ait, MÖ 8750 tarihine kadar giden iari yapılar ile kültür varlıkları tespit ediliştir. Kalhana ve Helbeto Höyüklerinde ise sadece yüzey araştırası yapılış olup bu höyüklerde de MÖ 4.bin ile Bizans ve İslai dönelere kadar yerleşe gördüklerine dair seraik parçaları tespit ediliştir. S Kaya Ocağı Alanı; Ergani İlçesi batısında, Gedikler köyünün kuzey yaacında yer alaktadır. Hırbe Meıke olarak adlandırılan alanda yapılan yüzey araştırasında alanda yoğun şekilde seraik parçaları ve çatı kireitlerine rastlanıştır. İncelenen seraik parçalarının Bizans ve İslai döne seraikleri olduğu görülüştür. Alanın taaı incelendiğinde dağın zirvesinde ana kayaya oyuluş bir sarnıç tespit ediliştir. Sarnıç yaklaşık 1 etre ağız genişliğine sahip olakla birlikte, alt kısa doğru yaklaşık 2 etreye ulaşan genişliğe ve yaklaşık 2 etre derinliğe sahiptir. Söz konusu Gedikler köyünün kuzey yaacında yer alan bu yaaç yerleşkesi 200 x 150 etre ebatlara sahiptir ve ocak sahasının sınırları içinde kalaktadır. S Sonuç olarak Ergani Baraj inşaatı için incelenen alanlardan su tuta rezerv alanında; 2863 ve değişik 3386 sayılı yasalar kapsaında herhangi bir kültür varlığına rastlanaıştır. Sulaa alanı içinde kalan alanda da 2 adet tescilli höyük ile 1 adet tescil işleleri başlatılış höyük bulunaktadır. Ayrıca kaya ocağında 2863 ve değişik 3386 sayılı yasalar kapsaında kalan bir yaaç yerleşesi tespit ediliştir. Söz konusu Baraj inşaatını gerçekleşesi için Sulaa alanı içinde kalan höyüklerin sulaa alanı dışında tutulası, sulaa kanallarının bu kanallar dışından geçirilesi ve he sulaa he de sulaa kanallarının bu koordinatlardan en az 50 korua bandı dışında yapılası gerekektedir. Kaya ocağı ise 2863 ve değişik 3386 sayılı ~ 104 ~

109 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME yasalar kapsaında kalan yerlerden olası nedeniyle, ocak sahasının başka bir yere taşınası ya da koordinatları verilen alandan en az 50 korua bandı oluşturulacak bir şekilde çalışaların yapılası gerektiğini bildiriştir. Ergani Barajı ve Sulaa Tesisleri Projesi alanında inşaat sırasında yapılan kazılarda kültür varlığına rastlanası duruunda inşaat durdurulacak ve en yakın Müze Müdürlüğü'ne veya ülki idare airliğine haber verilecektir. O O O S E Î t ' ^ O O O f S î t ' O O O E E Z t ' OZZZt OVSZ? O O O O E Z t ' ooossîf ooosszt' ooot'eît' oooeezfr oooztzt oooveztr ooooezf Şekil 32 Arkeoloji Alanları Haritası ~ 105 ~

110 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME İç sulardaki (göl, akarsu) canlı türleri ( bu türlerin tabii karakterleri, ulusal ve uluslararası evzuatla korua altına alınan türler; bunların üree, beslene, sığına ve yaşaa ortaları; bu ortalar için belirlenen korua kararları), İç sulardaki (göl, akarsu) canlı türleri ( bu türlerin tabii karakterleri, ulusal ve uluslararası evzuatla korua altına alınan türler; bunların üree, beslene, sığına ve yaşaa ortaları; bu ortalar için belirlenen korua kararları), Ergani Barajı Sulaa Tesisleri için hazırlanan Hidrolik Faaliyet Talepleri İçin Değerlendire Raporu içerisinde ayrıntılı olarak açıklanıştır (Bkz. Ek.24.) Flora ve Fauna (türler, endeik özellikle lokal endeik bitki türleri, alanda doğal olarak yaşayan hayvan türleri, ulusal ve uluslararası evzuatla korua altına alınan türler, nadir ve nesli tehlikeye düşüş türler ve bunların alandaki bulunuş yerleri, av hayvanlarının adları, popülasyonları ve bunlar için alınan Merkez Av Koisyonu Kararları) proje alanındaki vejetasyon tiplerinin bir harita üzerinde gösterilesi, Projeden ve çalışalardan etkilenecek canlılar için alınası gereken korua önleleri (inşaat ve işlete aşaasında). Arazide yapılacak flora çalışalarının vejetasyon döneinde gerçekleştirilesi ve bu dönein belirtilesi, Ergani barajı ve sulaa tesisleri, alzee ocakları, kıra-elee tesisi ve beton santrali projesi için Hes projeleri ve diğer hidrolik faaliyet talepleri için değerlendire raporu; Karadeniz Teknik Üniversitesi, Oran Fak.Toprak İli ve Ekoloji ABD Başkanı Prof. Dr. Lokan ALTUN, Fen Fak. Hidrobiyoloji ABD Prof. Dr. Bilal KUTRUP ve Müh. Fak. Uygulaalı Jeoloji ABD Yrd. Doç.Dr. Fata GÜLTEKİN tarafından hazırlanıştır. Tablo 49. Proje Bölgesinde Tespit Edilen Bitki Türleri Failya Adı Tür Adı Türkçe Adı Fitocoğrafik Bölge ANACARDIACEAE Pistacia khinjuk Stocks Menengiç Iran-Turan eleenti Endeniz IUCN/Bern CAMPANULACEAE Capanula reuterana Boiss.& Bal. Çan çiçeği Iran-Turan eleenti COMPOSITAE (ASTERACEAE) Antheis cotula L Papatya COMPOSITAE (ASTERACEAE) Antheis tinctoria L. var. Tinctoria Papatya COMPOSITAE (ASTERACEAE) Antheis tinctoria L. var. tinctoria Papatya Endeik LR (lc) COMPOSITAE (ASTERACEAE) Centaurea depressa Bieb. Peygaber çiçeği CRASSULACEAE Sedu pallidu Bieb. var. Pallidu Ubilicus erectus DC. DIPSACACEAE Pterocephalus pluosus (L.) Coulter EUPHORBIACEAE Euphorbia chaaesyce L. Da koruğu Sütleğen FAGACEAE Quercus brantii Lindley Meşe Iran-Turan eleenti LABIATAE (LAMIACEAE) Phlois pungens Willd. var. Pungens Binbirdelik otu ~ 106 ~

111 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME LABIATAE (LAMIACEAE) Salvia syriaca L. Adaçayı İran-Turan eleenti LABIATAE (LAMIACEAE) Stachys iberica Bieb. subsp. stenostachya (Boiss.) Rech Adaçayı İran-Turan eleenti LABIATAE (LAMIACEAE) Scutelleria orientalis L. subsp. bicolor (Hochst.) Edondson Dağ Çayı İran-Turan eleenti LABIATAE (LAMIACEAE) Teucriu poliu L İran-Turan eleenti Endeik LR (lc) LABIATAE (LAMIACEAE) Thyus longicaulis C. Presl subsp. chaubardii (Boiss. & Heldr.ex Reichb. fil.) Jalas var.chaubardii LEGUMINOSAE (FABACEAE Kekik Astragalus captoceras Bunge Geven İran-Turan eleenti LEGUMINOSAE (FABACEAE Astragalus gunifer Lab Geven İran-Turan eleenti LEGUMINOSAE (FABACEAE Astragalus lagurus Willd. Geven İran-Turan eleenti LEGUMINOSAE (FABACEAE Astragalus esites Boiss. & Buhse Geven LEGUMINOSAE (FABACEAE Cicer echinosperu P.H. Davis Nohut İran-Turan eleenti Endeik VU LEGUMINOSAE (FABACEAE Glycyrrhiza glabra L. var. glabra Meyan LEGUMINOSAE (FABACEAE Lathyrus annuus L. Burçak Akdeniz Burçak Akdeniz eleenti LEGUMINOSAE (FABACEAE Lathyrus aphaca L. var.aphaca Burçak LEGUMINOSAE(FABACEAE Lathyrus cassius Boiss. Burçak Doğu Akdeniz eleenti LEGUMINOSAE (FABACEAE Lathyrus vinealis Boiss. & Noe. Burçak İran-Turan eleenti LEGUMINOSAE (FABACEAE) Onobrychis egataphros Boiss Korunga LEGUMINOSAE (FABACEAE) Trifoliu abigiu Bieb Üçgül LEGUMINOSAE (FABACEAE) Trifoliu angustifoliu L. var. angustifoliu. Üçgül LEGUMINOSAE (FABACEAE) Trifoliu capestre Schreb. Üçgül LEGUMINOSAE (FABACEAE) LEGUMINOSAE (FABACEAE) Trifoliu Boiss.var. Hausknechtii hausknechtii Üçgül Trifoliu hirtu All. Üçgül Akdeniz eleenti ~ 107 ~

112 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME LEGUMINOSAE (FABACEAE) Trifoliu speciosu Willd. Uçgül LEGUMINOSAE (FABACEAE) Vicia articulata Horne. Fiğ LEGUMINOSAE (FABACEAE) Vicia assyriaca Boiss. Fiğ LEGUMINOSAE (FABACEAE) Vicia cracca L. subsp. stenophylla Vel Fiğ LEGUMINOSAE (FABACEAE) Vicia hybrida L. Fiğ OLEACEAE Fraxinus angustifolia Vahl. subsp. Angustifolia Dişbudak OROBANCHACEAE Orobanche aegyptiaca Pers. Canavar otu PAPAVERACEAE Papaver arenariu Bieb. Gelincik RANUNCULACEAE Adonis aestivalis L. subsp. aestivalis. Kan dalası RANUNCULACEAE Adonis aleppica Boiss. Kan dalası Iran-Turan eleenti RANUNCULACEAE Nigella unguicularis (La.) Spenner Çörek otu RANUNCULACEAE Ranunculus arvensis L. Düğün çiçeği RANUNCULACEAE Ranunculus cornutus DC. Düğün çiçeği RANUNCULACEAE Ranunculus cuneatus Boiss. Düğün çiçeği RANUNCULACEAE Ranunculus illyricus L. subsp. illyricus Düğün çiçeği RHAMNACEAE Paliurus spina-christi Miller Karaçalı ROSACEAE Aygdalus counis L. Bade Iran-Turan eleenti ROSACEAE ROSACEAE Cratageus aronia (L.) Bosc. ex DC. var. Aronia Cratageus orientalis Pallas ex Bieb. var. Orientalis ROSACEAE Potentilla recta L. Alıç Alıç ROSACEAE Pyrus syriaca Boiss. var. Syriaca Arut ROSACEAE Rosa canina L. Gül ~ 108 ~

113 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME ROSACEAE Rubus sanctus Schreber Böğürtlen SCROPHULARIACEAE Verbascu agrioniifoliu (C. Koch) Hub.-Mor. subsp. Agrioniifoliu Iran-Turan eleenti URTICACEAE Urtica dioica L. Isırgan otu Avrupa-Sibirya eleenti VALERIANACEAE Valerianella kotschyi Boiss. Iran-Turan eleenti VERBENACEAE Verbena officinalis L. Mine Çiçeği VERBENACEAE Vitex agnus-cactus L. Hayıt Meyvesi Iran-Turan eleenti VIOLACEAE Viola kitabeliana Roe. & Schult. Menekşe VIOLACEAE Viola odesta Fenzl Menekşe VIOLACEAE Viola parvula Tineo Menekşe TAMARICACEAE Taarix srynensis Bunge Ilgın GRAMINEAE (POACEAE) Avena sterilis L. subsp. Sterilis Bro GRAMINEAE (POACEAE) Brous danthoniae Trin Bro GRAMINEAE (POACEAE) Brous squarrosus L. Bro GRAMINEAE (POACEAE) Brous sterilis L. Bro GRAMINEAE (POACEAE) Brous tectoru L. Bro GRAMINEAE (POACEAE) Triticu baeoticu Boiss. subsp. Baeoticu GRAMINEAE (POACEAE) Triticu dicoccoides (Koern.) Koern. Buğdağ Buğdağ Iran-Turan eleenti GRAMINEAE (POACEAE) Ventenata subenervis Boiss. & Bal. Doğu Akdeniz eleenti Endeik VU IRIDACEAE Crocus cancellatus Herbert subsp. daascenus (Herbert) Mathew IRIDACEAE Crocus pallasi Goldb. subsp. turcicus Mathew Çiğde Çiğde Iran-Turan eleenti IRIDACEAE Iris aucheri (Baker) Sealy İris Iran-Turan eleenti IRIDACEAE Iris gatesii Foster İris Iran-Turan eleenti ~ 109 ~

114 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME IRIDACEAE Iris asia Stapf ex Foster İris Iran-Turan eleenti IRIDACEAE Iris pseudocarus L. İris IRIDACEAE Iris reticulata Bieb. var. Reticulata İris Iran-Turan eleenti LILIACEAE Alliu noeanu Reuter ex Regel Soğan Iran-Turan eleenti LILIACEAE Alliu trachycoleu Wendelbo Soğan Iran-Turan eleenti LILIACEAE Colchicu szovitsii Fisch. & Mey. Çiğde Iran-Turan eleenti LILIACEAE Muscari coosu (L.) Miller Dağ sübülü Akdeniz eleenti LILIACEAE Tulipa alepensis Boiss. ex Regel Lale Iran-Turan eleenti Proje sahası içerisinde ve çevresinde yayılış gösteren bitki türlerinden Antheis tinctoria L. var. tinctoria, Teucriu poliu L, Cicer echinosperu P.H. Davis, Ventenata subenervis Boiss. & Bal hariç hiç biri ulusal ve uluslararası korua kriterleri (ENDEMİK, ENDER, IUCN, BERN ve CITES) içerisinde yer alaaktadır. Tablo 50. Proje Alanı ve Çevresinde Bulunan ve Bulunası Muhteel Iki Yaşalı Türleri (Aphibia) Takı / Failya Tür ve Türkçe adı Habitatı Anura/ Bufonidae Anura / Ranidae Testudines/ Testudinidae Squaata/ Gekkonidae Squaata/ Agaidae Squaata/ Lacertidae Squaata/ Typhlopidae Squaata/ Boidae Bufo viridis (Pseudepidalea viridis) Gece Kurbağası Rana ridibunda (Pelophylax ridibundus) Su Kurbağası Testudo graeca Yaygın Kara Kaplubağası Cyrtopodion kotschyi İnce paraklı keler Laudakia ruderata Bozkır keleri Lacerta parva Cüce kertenkele Ophisops elegans Tarla Kertenkelesi Typhlops vericularis Kör yılan Eryx jaculus Mahuzlu yılan Dere kenarı yoğunluklu olak üzere neli topraklar Derelerde ve gölet kenarlarında Korua statüsü Bern IUCN Ek- II LC Ek- III LC Kayalık alanlarda Ek- II VU Kayalık alanlarda ve bina duvarlarında Çöl veya çölüsü stepler, taşlı ve topraklı alanlar Az bitkili kurak yüksek stepler, taşlık yerler açık alanlarda bulunur Neli toprak içi ve taş altları Genellikle kurak, kulu ve taşlı ortalar Ek- II Ek III Ek- II Ek- II Ek III Ek III LC LC ~ 110 ~

115 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Squaata/ Colubridae Dolichophis caspius Hazer yılanı Coluber ravergieri Kocabaş yılan Coluber schidti Kırızı yılan Eirenis odestus Uysal Yılan Suya yakın oran kesilerinde Az bitkili taşlık bölgeler Taşlık ve çalılık dere kenarları, yaaçlar ve tarlalar Step arazilerde ve tarı alanlarında bulunur Ek III Ek III Ek II Ek III LC LC Elaphe quatuorlineata Sarı yılan Neli alanlar, toprak altında Ek II NT Natrix natrix Yarısucul yılan Natrix tesellata Su yılanı Suya yakın çayırlıklarda Sularda ve su kenarlarında Ek III Ek II LC Squaata/ Viperidae Vipera aodytes Boynuzlu engerek Oran içinde toprak altında Ek II LC Vipera xanthina (Montivipera raddei) Şeritli engerek Oran içinde toprak altında Ek II NT Tablo 51. Proje Alanı ve Çevresinde Tespit Edilen Kuş Türleri No Bilisel Adı Takı/Failya Tür Türkçe Adı Korua Statüsü Bern IUCN Göçenlik Duruu Ciconiifores/Ciconiidae 1 Ciconia ciconia Leylek II LC 2 Ciconia nigra Kara leylek II LC Falconifores/Accipitridae 3 Neophron percnopterus Küçük akbaba II Yazın üree Yazın üree Yaz göçeni 4 Aquila heliaca Şah kartal II Kış göçeni 5 Circaetus gallicus Yılan Kartalı II LC 6 Hieraaetus pennatus Küçük Kartal II LC 7 Milvus igrans Kara çaylak II LC 8 Circus pygargus Çayır Delicesi II LC Yazın üree Yazın üree Yaz göçeni Yaz göçeni 9 Buteo rufinus Kızıl şahin II LC Kış göçeni 10 Buteo buteo Şahin II LC Yerli 11 Accipiter brevipes Yoz Ataca II LC Yaz göçeni 12 Falco tinnunculus Kerkenez II LC Yerli 13 Falco vespertinus Ala Doğan II NT 14 Falco vespertinus Ala Doğan II NT 15 Falco subbuteo Delice doğan II LC Yaz göçeni Yaz göçeni Yazın üree ~ 111 ~

116 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME 16 Falco colubarius Boz doğan II LC Kış göçeni Colubiifores/Colubidae 17 Coluba livia Kaya güvercini III LC Yerli 18 Coluba oenas Gökçe Güvercin III LC Yerli 19 Streptopelia decaocto Kuru III LC Yerli 20 Streptopelia turtur Üveyik III LC Yazın üree 21 Streptopelia senegalensis Küçük Kuru III LC Yerli Strigifores/Strigidae 22 Athene noctua Kukuav II LC Yerli 23 Strix aluco Alaca Baykuş II LC Yerli 24 Asio otus Kulaklı Oran Baykuşu II LC Yerli 25 Bubo bubo Puhu II LC Yerli 26 Otus scops İshakkuşu II LC Yerli 27 Tyto alba Peçeli baykuş II LC Yerli Capriulgifores/ Capriulgidae 28 Capriulgus europaeus Çobanaldatan II LC Apodifores/Apodidae 29 Apus apus Ebabil III LC 30 Apus elba Ak karınlı ebabil II LC Coraciifores/Upupidae 31 Upupa epops İbibik II LC Coraciifores/Alcedinidae Yazın üree Yazın üree Yaz göçeni Yazın üree 32 Alcedo atthis Yalıçapkını II LC Yerli Coraciifores/Meropidae 33 Merops apiaster Arıkuşu II LC Coraciifores/Coraciidae 34 Coracias garrulus Gökkuzgun II NT Picifores/Picidae 35 Jynx torquilla Boyunçeviren II LC Yazın üree Yazın üree Yaz göçeni 36 Dendrocopos inor Küçük ağaçkakan II LC Yerli Passerifores/Alaudidae 37 Alauda arvensis Tarlakuşu III LC Yerli 38 Galerida cristata Tepeli toygar III LC Yerli 39 Calandrella brachydactyla Bozkır toygarı II LC 40 Calandrella rufescens Çorak toygarı II LC Yazın üree Yaz göçeni 41 Melanocorypha calandra Boğaklı toygar II LC Yerli Passerifores/Hirundinidae 42 Hirundo rustica Kır kırlangıcı II LC Yazın üree ~ 112 ~

117 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME 43 Riparia riparia Ku kırlangıcı II LC 44 Delichon urbicu Ev Kırlangıcı II LC 45 Ptyonoprogne rupestris Kaya Kırlangıcı II LC Yazın üree Yazın üree Yazın üree Passerifores/Motacillidae 46 Anthus capestris Kır İncirkuşu II LC Yaz göçeni 47 Anthus spinoletta Dağ İncirkuşu II LC Kış göçeni 48 Anthus pratensis Çayır İncirkuşu II LC Kış göçeni 49 Anthus trivialis Ağaç İncirkuşu II LC 50 Anthus cervinus Kızıl Gerdanlı İncirkuşu 51 Motacilla flava Sarı kuyruksallayan II LC II LC Yaz göçeni Yaz göçeni Yaz göçeni 52 Motacilla alba Ak kuyruksallayan II LC Yerli 53 Motacilla cinerea Dağ Kuyruksallayanı II LC Passerifores/Troglodytidae Yaz göçeni 54 Troglodytes troglodytes Çıtkuşu II LC Yerli Passerifores/Prunellidae 55 Prunella odularis Dağ bülbülü II LC Yerli Passerifores/Turdidae 56 Erithacus rubecula Kızılgerdan II LC Yerli 57 Luscinia egarhynchos Bülbül II LC Yazın üree 58 Phoenicurus ochruros Kara kızılkuyruk II LC Yerli 59 Phoenicurus phoenicurus Kızılkuyruk II LC 60 Oenanthe oenanthe Kuyrukkakan II LC 61 Oenanthe isabellina Boz kuyrukkakan II LC 62 Oenanthe hispanica Kara Kulaklı Kuyrukkakan 63 Saxicola rubetra Çayır taşkuşu II LC 64 Saxicola torquata Taşkuşu II LC 65 Monticola saxatilis Taşkızılı II LC II LC Yazın üree Yazın üree Yazın üree Yazın üree Yaz göçeni Yazın üree Yaz göçeni 66 Turdus philoelos Öter Ardıç II LC Yerli 67 Turdus iliacus Kızıl Ardıç III LC Kış göçeni 68 Turdus erula Karatavuk III LC Yerli 69 Turdus pilaris Tarla Ardıcı III LC Kış göçeni Passerifores/Sylviidae 70 Hippolais pallida Ak Mukallit II LC Yaz göçeni ~ 113 ~

118 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME 101 Eberiza hortulana Kirazkuşu III LC Yazın üree 102 Eberiza citrinella Sarı kirazkuşu II LC Kış göçeni 103 Eberiza elanocephala Kara başlı çinte II LC 104 Miliaria calandra Tarla kirazkuşu III LC Tablo 52. Sallar Çayında Tespit Edilen Meeli Faunası, Statüleri ve Koruna Duruları Yazın üree Yazın üree Takı / Failya Tür ve Türkçe adı Habiitatı Korua statüsü Bern IUCN Sfliioäaa Meonjys teres Bataklık faresi Su kenarları Ek-lll LC Crato lâueadjan SiyÜÜunJu fare Açık arazi, oran sınırlan, çalılık alanlar Ek-lll LC ftoüs. raroliâ Fare kulaklı Büyük yarasa Oranlık alanlarda dere yataklarında uçar, yazın terk ediliş etruk yerler kışın ise ağaralara yuvalanır Ek- II LC MJİOÜS. ÜMtÜİ Fare Kulaklı Küçük Yarasa Etraftaki ağaralarda ve terk ediliş etruk yerlerde yuvalanır Ek- II LC Cüce yarasa Hat civarındaki evlerin çatı yarıkları İçine yuvalanır Ek-lll LC Beyaz şeritli yarasa Bina ve eski yapıların çatı ve saçakları Ek-lll LC Yabani tavşan Oran içinde veya açıklıklarda bulunur Ek-lll LC RodMaeiMlö.ae Mesocüus lonı Türktlasten Ilisitara. Çöl sıçanı Step arazilerde yayılış yapar Ek-lll LC Step ve kültür arazileri, vadiler - LC BERN Sözleşesi Avrupa'nın Yaban Hayatı ve Yaşaa Ortalarının Korunası Sözleşesi ilk defa 1979 yılında Bern'de kabul ediliştir. Türkiye ise bu sözleşeyi 1984 yılında izalayarak sözleşeye taraf oluştur. Bu sözleşenin aacı: Nesli tehlikeye düşüş ve düşebilecek türlerin özellikle göçen olanlarına öncelik verilek üzere, yabani flora ve fauna ve bunların yaşa ortalarının korunasını sağlaak ve bu konuda birden fazla devletin işbirliğini geliştirektir. Bern Sözleşesine göre korua altına alınan fauna türleri iki kategoriye ayrılıştır. Ek II Ek III Kesin olarak korua altına alınan türler Korunan türler ~ 115 ~

119 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Bern Sözleşesi Madde 6 hüküleri: Her akit Taraf, II no.lu ek listede belirtilen yabani fauna türlerinin özel olarak korunasını güvence altına alacak uygun ve gerekli yasal ve idari önleleri alacaktır. Bu türler için özellikle aşağıdaki hususlar yasaklanacaktır: a) Her türlü kasıtlı yakalaa ve alıkoya, kasıtlı öldüre şekilleri; b) Üree veya dinlene yerlerine kasıtlı olarak zarar verek veya buraları tahrip etek; c) Yabani faunayı, bu Sözleşenin aacına ters düşecek şekilde, özellikle üree, geliştire ve kış uykusu dönelerinde kasıtlı olarak rahatsız etek; d) Yabani çevreden yuurta toplaak veya kasten tahrip etek veya boş dahi olsa bu yuurtaları alıkoyak; e) Bu adde hükülerinin etkinliğine katkı sağlayacak hallerde, tahnit ediliş hayvanlar ve hayvandan elde ediliş kolayca tanınabilir herhangi bir kısı veya bunun kullanıldığı alzee dahil, bu hayvanların canlı veya cansız olarak elde bulundurulası ve iç ticareti. Ek II: Kesinlikle korua altına alınası gereken fauna türlerini içeren liste Ek II içinde yer alaktadır. Sözleşeye akdeden taraflar Ek II'de belirtilen vahşi fauna türlerinin özel olarak korua altına alınası için gerekli yasal ve idari önleleri alacaktır. Bu türlerle ilgili olarak aşağıda belirtilen durular özellikle yasaklanacaktır: Ek III: Korua altına alınan fauna türlerinin listesini içerektedir. Sözleşeyi akdeden her bir taraf Ek III'de belirtilen vahşi fauna türlerinin korua altına alınasını tein etek için uygun ve gerekli yasal ve idari önleleri alacaktır. Ek II'de belirtilen vahşi fauna türlerinin istisar edilesi konusu, 2. Maddede ileri sürülen şartlar göz önüne alınarak popülasyonları tehlikeden uzak tutak için düzenlenecektir. Buna yönelik önleler aşağıdakileri içerecektir: Ek-IV Yasaklanan Av Metodu ve Araçları ile Diğer Yasak İşlete Şekilleri Bern Sözleşesi Madde 7 hüküleri: 1 - Her Âkit Taraf, III no.lu ek listede belirtilen yabani faunanın korunasını güvence altına alacak uygun ve gerekli yasal ve idari önleleri alacaktır. 2 - III no.lu ek listede belirtilen yabani faunanın her türlü işlete şekli, 2. addenin şartları göz önünde tutularak, populasyonlarının varlığını tehlikeye düşüreyecek şekilde düzenleniş olacaktır. Alınacak önleler; a)kapalı av evsilerini ve/veya işleteyi düzenleyen diğer esasları, b)yabani faunayı yeterli populasyon düzeylerine ulaştırak aacıyla, uygun durularda, işletenin geçici veya bölgesel olarak yasaklanasını, c)yabani hayvanların canlı ve cansız olarak satışının, satak aacıyla elde bulundurulasının ve nakledilesinin veya satışa çıkarılasının uygun şekilde düzenlenesi hususlarını, kapsayacaktır. ~ 116 ~

120 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME IUCN (International Union for Conservation of Nature and Natural Resources) IUCN (International Union for Conservation of Nature and Natural Resources: Doğa ve Doğal Kaynakların Korunası için Uluslararası Birlik) Tehlike Kategorileri (Red Data Book) ve anlaları aşağıda veriliştir. EX (Extinct) EW (Extinct In The Wild) CR (Critically Endangered) EN (Endangered) VU (Vulnerable) NT (Near Threatened) LC (Least Concern) DD (Data Deficient) NE (Not Evaluated) Nesli tükeniş olan takson (Tükeniş) Doğada yok oluş takson(doğada Tükeniş) Kritik olarak tehlikede olan takson(kritik) Tehlike altında olan takson(tehlikede) Neslinin doğada tükene riskinin yüksek olduğu takson (Duyarlı-Hassas-Zarar Görebilir) Tehdit altına girebilir (Tehdite Yakın) Geniş yayılışlı ve nüfusu yüksek olan takson (Düşük Riskli) Yeterli bilgi bulunadığı için yayılışına ve/veya nüfus duruuna bakarak tükene riskine ilişkin bir değerlendire yapanın ükün oladığı takson (Yetersiz Verili) Değerlendirileiş takson (Değerlendirileiş) Merkez Av Koisyonu (MAK) Çevre ve Oran Bakanlığı Doğa Korua ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü' nün her yıl Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren Merkez Av Koisyonu kararına göre alandaki türler Ek Listelerde verilen kategorilere göre de sınıflandırılıştır. MAK Kararlarına göre; Ek Liste- I Ek Liste-II Ek Liste-III Çevre ve Oran Bakanlığı'nca korua altına alınan yaban hayvanları Merkez Av Koisyonu'nca korua altına alınan av hayvanları Merkez Av Koisyonu'nca avına belli edilen sürelerde izin verilen av hayvanları İnşaat süreci boyunca ve işlete aşaasında proje alanında fauna türlerine üdahale edileyecek, yılı Merkez Av koisyonu kararları doğrultusunda Av Dönelerine ait korua listelerinde bulunan türler için bu koisyon kararlarında belirtilen korua tedbirlerine uygun hareket edilecektir. ~ 117 ~

121 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Peyzaj değeri yüksek yerler ve rekreasyon alanları, Proje alanı içerisinde peyzaj değeri yüksek yerler ve rekreasyon alanları yer alaaktadır. Bölge kırsal yapıdadır Madenler ve Fosil Yakıt Kaynakları (rezerv iktarları, evcut ve planlanan işlete duruları, yıllık üretileri ve bunun ülke veya yerel kullanılar için önei ve ekonoik değerleri), Bu bölüün hazırlanasında Mülga Diyarbakır İl Çevre ve Oran Müdürlüğü tarafından hazırlanan "İl Çevre Duru Raporu -2010"dan yararlanılıştır. Diyarbakır İlinin aden potansiyeli Tablo 53.'de veriliştir. Tablo 53. Diyarbakır İlinin aden potansiyeli MADEN ADI BULUNDUĞU İLÇE TENÖR REZERV Görünür ton Maden Köürü Hazro-Dada - Muhteel 400 ton Mükün ton Linyit Ergani-Salihli Çerik-Petekkaya Merer Hazro-Zogbiri Görünür Hani-Koki İşletilebilir Çüngüş Lice Tuz Turba Ha Petrol Doğalgaz Uranyu Toryu Deir Kulp-Koçkan % Fe % 1.96 A1203 % Si02 % 0.08 Ti02 % 0.51 Mn ton % 0.24 Ca0 % 0.001'den az As % Zn % 0.31 S Kro %45-48 Cr203 Çüngüş -Koçak Köyü %45-50 Cr203 Ergani-Kündikan- Maer %10 Fe Köyü %4.8 Si ton Bakır Çerik-Mahudan Kö ton Altın Manganez Boksit Bor Pirit Dicle-Viskül Köyü % BaS04 Barit Bircik Köyü % 4 Si ton Keferbere Köyü % 0.4 Fe203 Manyezit Feldispat Pozata Kurşun-Çinko Dicle-Pirejan % 19.5 Pb Gör+Muh ton 88 gr/ton Ag Mü ton ~ 119 ~

122 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 58. İlde küçükbaş hayvancılıktan elde edilen hayvansal ürünler Hıjvsd iriıkr Miktar (toıı) Fiyat (TL'tg) Değer (YTL> FuariniH değeri (\TL) Süt Koyun sütü Kıl keçisi sütü Tiftik keçisi sütü Et İU Koyun eti Kıl keçisi eti Tiftik keçisi eti Deri Koyun derisi Kı' keçisi derisi Tiftik keçisi derisi Yapağı Kıl S2 Tiftik Devletin yetkili organlarının hükü ve tasarrufu altında bulunan araziler (Askeri Yasak Bölgeler, kau kuru ve kuruluşlarına belirli aaçlarla tahsis ediliş alanlar, vb.), Proje alanının yaklaşık 1,5 k batısında askeri bölge bulunaktadır. Proje alanı yakın çevresinde kau kuru ve kuruluşlarına belirli aaçlarla tahsis ediliş alanlar bulunaaktadır Proje yeri ve etki alanının hava, su, toprak ve gürültü açısından evcut kirlilik yükünün belirlenesi, Proje yeri ve etki alanının hava, su, toprak ve gürültü açısından evcut kirlilik yükü alt başlıklar halinde değerlendiriliştir. Hava Kirliliği Bölgedeki evcut hava kalitesi duruu, önerilen projenin gerçekleştirilesinden sonra yörede eydana gelesi uhteel kirlilik değerlerinin tespitinde öneli faktörlerden birisidir. Bölgedeki hava kalitesinin değerlendirilesi için en pratik yol, evcut izlee istasyonlarından tein edilecek uzun vadeli ölçü değerlerinin Hava Kalitesi Değerlendire ve Yönetii Yöneteliğinde verilen 'sınır değerler' ile karşılaştırılasıdır. Proje alanı ve yakın çevresinde kirletici türleri ve eisyon değerlerine ait ölçüler yapıladığından bunlarla ilgili veriler verek ükün olaaktadır. Ancak yapılan arazi çalışaları ve gözlelere göre proje sahasının bulunduğu bölge ve yakın çevresinde hava kirliliğine yol açacak bir faaliyet bulunaaktadır. Bu nedenle bölgenin evcut hava kalitesi oldukça yüksektir. ~ 122 ~

123 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Baraj ve Sulaa Tesisi inşaatı sırasında ve Kurulacak olan Kıra Elee tesisinden kaynaklı geçici olarak hava kalitesinde düşüş yaşanacaktır. Ancak bu düşüş Hava Kalitesi Değerlendire ve Yönetii Yöneteliğinde verilen sınır değerleri aşayacaktır. İnşaat taalanıp sulaa barajı işleteye geçtiğinde, evcut hava kalitesini olusuz yönde etkileyecek bir faaliyet yapılayacağı için evcut hava kalitesi değişeyecektir. Su Kirliliği Proje alanı ve yakın çevresinde endüstri ve sanayi tesisi bulunadığından bölgede su kirliği görüleektedir. Toprak Kirliliği Ülkeizde tarısal çalışaların gelişesi ve sanayi faaliyetlerinin artasıyla birlikte toprak kirliliği bir çevre sorunu olarak karşııza çıkaktadır. Toprak kirliliğine neden olan faktörleri değerlendirdiğiizde yerleşi alanlarından çıkan atıklar, egzoz gazları, endüstri atıkları, tarısal ücadele ilaçları ve kiyasal gübreler en başta gelektedir. Proje alanı ve yakın çevresinde endüstri ve sanayi tesisi bulunadığından bölgede bu açıdan kirlilik görüleektedir. Ancak proje sahası ve çevresinde az iktarda da olsa tarı arazileri bulunakta olup, tarı arazilerinde gübre kullanıı söz konusudur. Bölgede yapılan tarısal faaliyetlerden dolayı toprak kirliliği problei yaşanaaktadır. Söz konusu proje endüstriyel bir yatırı oladığı ve herhangi bir kiyasal adde kullanıladığı için ileride de çevresel açıdan toprak kirliliğinin oluşaası bekleneektedir. Gürültü Kirliliği Proje alanı ve etki alanı içerisinde Baraj ve Sulaa Tesisi inşaatı sırasında gürültü kirliliği oluşturaktadır. Proje ünitelerinin baraj inşaat çalışaları ve ocak çalışaları sırasında iş akinelerinden kaynaklı olarak en yakın gürültüye hassas ortalarda oluşası beklenen gürültü düzeyleri ÇGDYY'de verilen sınır değerleri sağlaakta olup, iş akinelerinin çalışasından kaynaklı olarak söz konusu alıcı ortalarda herhangi bir olusuz etkinin oluşası bekleneektedir. ( Bkz. Bölü ) Diğer özellikler. Bu bölüde ayrıca anlatılacak bir husus bulunaaktadır Sosyo - Ekonoik Çevrenin Özellikleri Ekonoik özellikler (yörenin ekonoik yapısını oluşturan başlıca sektörler, yöresel iş gücünün bu sektörlere dağılıı, sektörlerdeki al ve hizet üretiinin yöre ve ülke ekonoisi içindeki yeri ve önei, diğer bilgiler), Tarı ve Hayvancılık; Proje sahasında, Güneydoğu Anadolu Bölgesinin genelinde olduğu gibi halkın ana geçi kaynağını tarı ve hayvancılık oluşturaktadır. Özellikle tarla tarıı etkin durudadır. Yaz aylarında düşen yağış azlığı ve yüksek sıcaklık nedeniyle tarı kötü etkilenektedir. Proje sahası genelinde kurak evsilerde sulu tarıı deva ettirek aacıyla Toprak - Su Teşkilatı tarafından 1965 yılında yaptırılış olan bir su bendi evcut bulunaktadır. Proje sahası ve çevresinde Kalhana deresi üzerinde kurulan su bendi vasıtasıyla, başta pauk olak üzere bostan, ayçiçeği, şekerpancarı, ısır ve yonca yetiştirilektedir. ~ 123 ~

124 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Ticaret; Proje alanındaki ticaretin çoğunluğu tarısal ürünlerin satışına dayalıdır. Tarısal ürünlerin alıı satıı, tarısal üretide kullanılan girdilerin teini ve tüketi ihtiyaçlarını karşılayan al alı satıı bölgedeki ticaret faaliyetlerini oluşturaktadır. Tarı ürünleri arasında pauk ve hububat en öneli allardır. Hayvansal ürünlerin üretii genelde aile ihtiyacının karşılanası şeklinde olup, ihtiyaç fazlası üreti ilçe pazarında satılarak değerlendirilektedir. Madencilik; Proje sahasının içerisinde bulunduğu bölge Türkiye'nin petrol ihtiyacının büyük bir kısının karşılayan rezervlere yataylık etektedir. Aynı şekilde proje sahası yakınlarında da öneli petrol rezervleri bulunaktadır. TPAO ve bazı özel yabancı şirketler tarafından açılan kuyulardan ha petrol üretii yapılaktadır. Üretilen ha petrol Batan ve İskenderun rafinerilerinde değerlendirilektedir. İlde faaliyet gösteren sanayi tesislerin il genelinde sayıları ve istihda duruu Tablo 59' da gösteriliştir. Tablo 59. Sanayi Gruplarına Göre İşyeri Sayıları ve İstihda Duruu Sektörler Gıda Sanayi Kiya - Plastik Sanayi Tekstil Sanayi Ağaç ve Oıaıı Ürünleri Saııayı Metal Eşya- M akııı e Sanayi Taş ve Toprağa Dayalı Sanayi Maden (Merer) Sanayi Diğer İşyeri Sayısı İstihda Duruu Kaynak: Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü Nüfus (yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfus hareketleri; göçler, nüfus artış oranları, ortalaa hane halkı nüfusu, diğer bilgiler ), Diyarbakır ili erkez ilçe ile birlikte 17 ilçe, 28 bucak 29 belediye ve 800 köyden oluşaktadır yılı nüfus tespitine göre Diyarbakır ilinin topla nüfusu 'dir.Bunun 'si şehir erkezlerinde; 'sı kırsal kesilerde yaşaaktadır. Buna göre, 2010 yılında nüfusun %71,3'ü kentlerde, %28,7'si kırsal kesilerde yaşaaktadır. Başka bir değişle Diyarbakır'da kentleşe oranı %71.3'dür. İlin nüfus yoğunluğuna bakıldığında k 2 başına 101 kişi düşektedir. Kent erkezindeki nüfus yoğunluğu alt belediye ve ahallelere göre farklılaşaktadır. ~ 124 ~

125 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 60. Kentsel Nüfusun ilk Kadee Belediyelerine Göre Dağılıı İLK KADEME BELEDİYESİ Konut Yerleşi Alanı (M(1) YÜRÜRLÜKTEKİ 2005 YILI UYGULAMA İMAR 1/ ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI PLANI Nüfus Planlı Konut Yerleşi Ala (ha) İar Planı Nüfus Kapasitesi Konut Yerleşi Alanı (ha)(1) Nüfusun Alt Sınırı Nüfusun Üst Sınırı Nazını İıııar Planının Öngörüsü SUR 250, , , YENİŞEHİR 469, , , BAĞLAR 547, , , KAYAPINAR 382, , , BAGIVAR 94, , ÇARIKLI 42, , DİYARBAKIR BUYUKŞEHIR TOPLAM 1787, , , (1) Konut yerleşi alanlarına, konuta hizet veren donatı alanları ile içinde konut yer alan erkez ve ticaret bölge eri dahildir. İlde son yıllarda göç gerçeği; düzensiz ve kaçak yapılaşa, altyapı gibi bir çok çevre sorununa neden olarak yapılan planların işlerliğini kaybetesine neden olakta ve planlar gerçekleştire aşaasına geleeden revizyon çalışaları başlatılaktadır; ancak halen ilde devlet tarafından yapılış bir göç çalışası evcut değildir. Kii dernekler tarafından bu konuda yürütülen çalışalar bulunakla birlikte bunlar resen geçerli kabul edileektedir. Göçebe İşçiler ( Mevsilik ) Bölge içerisinde göçebe olarak evsilik çalışan işçilerin istihda edildikleri işkolları genel olarak inşaat, tarıa dayalı sanayi ve kau kuruları olup, göçebe niteliğindeki işçilerin büyük bölüü özel inşaat sektöründe çalışaktadır. Tarı sanayi ve kau kuruluşlarında evsilik çalışan işçilerin yoğunluğunu genel olarak yörenin yerli halkı oluşturaktadır. Bu itibarla göçebe niteliğindeki evsilik işçiler bölge içerisinde yoğun bir çalışa gösteren yazlık ve kışlık konut inşaatlarında beton, deir, sıva, boya, kalıp ve iskele yapılarında usta ve işçi olarak çalışaktadır. Bu nitelik içerisinde uğraş veren göçebe çalışanlar ikaetlerini genelde çalışış olduğu inşaat içerisinde konaklaakla sağlaakta olup, inşaat evsiinin durgunlaşası sonucunda gurbetçilikten çıkıp ailelerine geri dönektedirler. Göçebe işçi yoğunluğu kırsal kesiden ( köylerde koşu illerden ) gelektedirler Gelir (yöredeki gelirin işkollarına dağılıı, işkolları itibariyle kişi başına düşen aksiu, iniu ve ortalaa gelir), Diyarbakır da kişi başına düşen yıllık gelir ve Türkiye katkı oranı Tablo 61.'de veriliştir. Tablo 61. Diyarbakır da Kişi Başına düşen Yıllık Gelir Nüfus Türkiye'ye katkısı Türkiye'ye katkısı (%) Kişi başı yıllık gelir $ ,1 $8029 ~ 125 ~

126 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME İşsizlik (yöredeki işsiz nüfus ve faal nüfus oranı), 1996 yılı itibarıyla İş ve İşçi bula kuruuna yapılan başvurular ve işe yerleştirilenler Tablo 61'de veriliştir. Tablo 62. İş ve İşçi Kuruuna Yapılan Başvurular ve İstihda Yıl içinde yapılan başvuru Noral : Özürlü : 152 Eski Hükülü : 46 Topla : Yıl içinde işe yerleştire Noral : 36 Özürlü : 12 Eski Hükülü : 3 Topla : 51 Mevcut Kayıtlar: Noral : Özürlü : Eski Hükülü : 602 Topla : YILI VERİLERİ Topla Başvuru : Topla İşe Yerleşen : 220 Topla Kayıtlar : İşsizlik Oranı (12 ve daha üst yaştaki nüfus-2004) (%): Türkiye : 10.3 Diyarbakır : 10.8 İşgücüne Katılı (12 ve daha üst yaştaki nüfus-2004) (%): Türkiye : 48.7 Diyarbakır : 39.2 Sanayide İstihda Edilen Nüfusun Topla Nüfus İçindeki Oranı (2000 Yılı) (%): Türkiye : 13.3 Diyarbakır : 3.8 İşyeri ve Ortalaa Çalışan Sayısı (2002) Türkiye : Diyarbakır : İalat Sanayinde Çalışanların Yıllık Ortalaasının Türkiye İçindeki Payı (2002) (%) : Diyarbakır : 0.15 Kaynak : Diyarbakır İş ve İşçi Bula Kuruu İl Müdürlüğü İşsizlik oranı (15 ve daha üst yaştaki nüfus ) (%): Türkiye: 11,9, Diyarbakır, Şanlıurfa: 13,1 İşgücüne katılı (15 ve daha üst yaştaki nüfus ) (%): Türkiye : 48,8 Diyarbakır, Şanlıurfa : 33,5 Faaliyet kollarına göre istihda (Bin kişi, 15 + yaş ): Topla Tarı - (%) Sanayi - (%) Hizetler - (%) Türkiye : , , ,6 Diyarbakır, Şanlıurfa : , , ,7 Kaynak: TÜİK Yöredeki sosyal altyapı hizetleri (eğiti, sağlık, kültür hizetleri ve bu hizetlerden yararlanıla duruu ), Eğiti; Gerek Diyarbakır'da gerek Ergani ilçesinde halkın eğitie karşı olulu bir ilgisi vardır. Ergani ilçesinde lise ve teknik liselerin yanında Dicle Üniversitesine bağlı eslek yüksek okulu evcuttur. Okullar: Diyarbakır ilinde, özellikle terör ve göçler nedeniyle büyük ölçüde gerileyen okullaşa oranı, son yıllarda sağlanan huzur ortaı içinde yeniden ileri düzeylere ulaştırılıştır. Çeşitli nedenlerle kapalı bulunan 151 köy okulu ve eğiti-öğreti yıllarında eğitie açılıştır. Ayrıca yoğun göçler nedeniyle yıllarında artan devasızlık oranı alınan tedbirler sonucu öğreti yılında düşeye başlaıştır. ~ 126 ~

127 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Sağlık Duruu; Ergani İlçesinde sağlık ocağı evcuttur. Ayrıca Diyarbakır'da Dicle Üniversitesine bağlı tıp fakültesi hastanesi, Diyarbakır Devlet Hastanesi, S.S.K. Hastaneleri ve birçok özel hastaneler evcuttur. Proje alanında tarısal işgücünü olusuz yönde ve öneli derecede etkileyebilecek herhangi bir salgın hastalık görüleiştir. Münferit olarak tifo, kolera, burusella, kızaık gibi hastalıklara rastlanılaktadır. Tablo yılı itibarıyla Diyarbakır İl ve İlçelerinde Yataklı Tedavi Kurularının Duruu Sağlık kuruunun adı Yatak Heki sarısı Yoğun Kan Heınodializ Bakı ııı Merkezi Ünitesi Kadro Fiili Yatak Uz. Prts. Ünitesi işgal oraııı Diyarbakır D. Hast Doğuevi Hast D.Bakır Çocuk Hast D.Bakır Göğüs Hast Bisil Devlet. Hast Ergani D. Hast Lice D. Hast Silvan D. Hast Çınar Sağlık Merk Çüııgüş Sağlık Meık Dicle Sağlık Merk Hazıo Sağlık Merk Kulp Sağlık Merk Dicle Ü. Eğit. Arş.Has SSK Diyarbakır Hast Özel Diyarbakır Hast Özel Sevgi Hast TOPLAM 2SB Ulaşı ve Haberleşe; Proje sahasına ulaşı olanakları oldukça iyidir. Proje sahası Ergani ilçesine asfalt yoldan ayrılan stabilize bir yolla bağlanaktadır. Haberleşe PTT tarafından yürütülektedir. Ergani ve köylerinde haberleşe sistei evcuttur. Diyarbakır iline deiryolu ve karayolu ulaşıı evcuttur. Devlet deiryolları baraj gövdesinin yaslandığı sol sahilden geçektedir. Diyarbakır iline havadan ulaşı da sağlanaktadır. Askeri hava üssünde noral hava trafiğine ayrılış kısıdan Diyarbakır iline pek çok ilden günlük hava yolu seferleri düzenlenektedir. Turiz; Diyarbakır ili ve çevresi he doğal he de tarihi değerlere sahiptir. Diyarbakır ilinde en göze çarpan tarihi eser, şehrin gelişip genişleeden önceki alanını çevreleyen tarihi surlardır. ~ 127 ~

128 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Daha sonraki zaanlarda surların doğal yapısına zarar vereden yapılan düzenleeler ile şehrin alan olarak genişleesine izin verilerek iki kısı arasındaki ulaşı sağlanıştır. Tarihi olarak surların yanı sıra pek çok tarihi eseri barındıran Diyarbakır etnik dokusu ile turistik açıdan oldukça ilgi çeken bir erkez haline geliştir. Tarihi zenginliğinin yanı sıra Çerik ilçesinde bulunan kaplıcalar daha çok iç turizi yönünden bölgeye canlılık getirektedir Kentsel ve kırsal arazi kullanıları (yerleşe alanlarının dağılıı, evcut ve planlanan kullanı alanları, bu kapsada sanayi bölgeleri, konutlar, turiz alanları vb.), İlde tarı toprakları Dicle Irağı'na dere ve çayların vadilerinde zincirlee bir sıra oluşturur. Büyük bir bölüü alüvyal vadi tabanlarından oluşur. %10'un üstünde olan tarı toprakları dalgalı platolara, dağlık ve tepelik alanlara yayılış durudadır. Merer, Hani ve Lice ovaları gibi küçük düzlüklerin dışında kalan ovaların büyük bir bölüünde topraklar killi olup, Dicle vadisinde yer yer orta ve hafif yapıda topraklara rastlanır. Islakken çok yapışkan olan bu topraklar neli iken dağılabilir yapıdadır. Nadas alanlarında yağışlardan sonra yüzey 3-4 c. kalınlığında bir kabuk bağlar. Bununla birlikte kolaylıkla kırılarak tanecikli bir nitelik alırlar. Kireç oranları genellikle iyi ise de üstteki kirecin tüüya da bir bölüü yıkanıştır. Merer ovası engebeli dağlık bir alan olup ana adde yer yer kalkerli kulu ya da siltli kildir. Kireçtaşı bakıından genellikle derin, geçirgenlikleri iyi, içerdikleri organik adde oranı düşüktür. Kalker bir taban üzerinde oluşan Lice ve Hani ovalarının toprakları kahverengi oran toprakları grubuna girer. Diyarbakır havzasında yer alan tarıa elverişli bu topraklar arasında özellikleri bakıından öneli farklar görülür Diğer Özellikler Bu bölüde ayrıca anlatılacak bir husus bulunaaktadır. ~ 128 ~

129 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME BÖLÜM 5: PROJENİN BÖLÜM 4'DE TANIMLANAN ALAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER (**): (Bu bölüde; projenin fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri, bu etkileri önleek, en aza indirek ve iyileştirek için alınacak yasal, idare ve teknik önleler 5.1 ve 5.2 başlıkları için ayrı ayrı ve ayrıntılı bir şekilde açıklanır). (**) Bu bölüde su teini faaliyeti için Bölü 4'de verilen evcut çevre üzerinde olası uhteel etkiler ortaya konarak, alınacak önleler belirtilelidir Arazinin hazırlanası, inşaat ve tesis aşaasındaki projeler, fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri ve alınacak önleler Arazinin hazırlanası için yapılacak işler kapsaında nerelerde ve ne kadar alanda hafriyat yapılacağı, hafriyat iktarı, hafriyat artığı toprak, taş, ku vb. addelerin nerelere taşınacakları, nerelerde depolanacakları veya hangi aaçlar için kullanılacakları, hafriyat dökü sahalarının konuu, hafriyat sırasında kullanılacak alzeeler, Ergani baraj inşaatı aşaasında baraj alanı içerisinde kazı çalışaları sonucu bitkisel toprak ve hafriyat oluşacaktır. Ayrıca, kalker ocağının yüzeyinin sıyrılası aşaasında bitkisel toprak oluşacaktır. a. Baraj İnşaatı Bitkisel Toprak Faaliyeti Baraj inşaatı sırasında ortalaa ' lik alanda sıyıra işleleri gerçekleştirilecektir. Arazide yapılan sondaj faaliyetleri sonucu ortalaa 20 c kalınlığında bitkisel toprak bulunaktadır. Bitkisel toprağın yoğunluğu 1,6 ton/ 3 'dür. İnşaat boyunca ortalaa ton bitkisel toprak çıkacaktadır. Bu bitkisel toprak, baraj inşaat alanına yaklaşık 350 esafedeki bitkisel toprak depolaa alanına gönderilecektir. Bu alanda bitkisel toprak, geçici olarak depo edilecektir. Daha sonra, faaliyet alanının rehabilitasyon işlelerinde kullanılacaktır. Bitkisel Toprak Depolaa alanı koordinatları tablo 64.' te sunuluştur. Tablo 64. Bitkisel Toprak Depolaa Alanı UTM ED-50 DOM39 ZON37 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) b. Baraj İnşaatı Hafriyat Faaliyeti Baraj inşaatında yapılacak kazı yerleri ve oluşacak hafriyat iktarları aşağıdaki tabloda sunulaktadır. Tablo 65. Baraj İnşaat Hafriyat Miktarları Baraj İnşaat Yerleri Hafriyat Miktarı ( 3 ) Meba ve Mansap Batardoları Derivasyon Kondivisi Gövde Ulaşı Yolları Topla ~ 129 ~

130 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Baraj inşaatı 20 ay sürecektir. Bu süre boyunca topla hafriyat oluşacaktır. Oluşacak bu hafriyatlar, baraj inşaat alanına yaklaşık 350 esafedeki hafriyat dökü alanına gönderilecektir. Elde edilecek hafriyatın 'ü Hafriyat depolaa alanının yanındaki Hazır Beton Tesisleri'ne gönderilerek, hazır beton yapıında kullanılacaktır. Geriye kalan 'ü ise; yol yapıı, dolgu işleleri ve faaliyet alanı rehabilitasyon gibi işlelerde kullanılacaktır. Projede kullanılacak olan hafriyat ve bitkisel toprak depolee alanı tarısal arazi vasfındadır. Tarı ve Hayvancılık İl Müdürlüğü'nün görüşü doğrultusunda proje ile ilgili olarak DSİ Tarafından 4342 Mera Kanunu ve 5403 sayılı Toprak Korua ve Arazi Kullanıı Kanunu gereği yapılacaktır. Proje alanının kaulaştıra planı hazırlanası çalışaları deva etektedir. Bu nedenle kaulaştırılacak alanlar ve ülkiyet duruları kesin olaakla beraber, Baraj rezervuar alanındaki aksiu su seviyesinde topla 858 dekar arazi tespit ediliş olup, bunun 695 dekarı tarısal alan, 15,7 dekarı oranlık alan, geri kalan 21 dekarı dere yatağı ve boş arazi sahasından oluşaktadır. Projede yer alan oranlık alan; Baraj rezervuar alanının sol üst köşesini kapsaaktadır. Oran sayılan alanlarda ağaç kesii ve proje inşaatı sırasında herhangi bir pasa, atık, kazı fazlası veya herhangi bir alzee döktürüleyecektir. Projede yer alan hazırbeton santrali ve kıra elee tesisi ile kazı fazlası depolaa sahası yerleri oranlık alanlar içerisinde yer alaaktadır.meleket Haritası Bkz. Ek.30.12) c. Kalker Ocağı Bitkisel Toprak Faaliyeti Kalker ocak faaliyeti 20 ay sürecektir. Bu süre boyunca, 'lik alanda yüzeyden bitkisel toprak sıyrılacaktır. Ortalaa bitkisel toprak oluşacaktır. Bu sıyrılacak bitkisel toprak, ocak alanına yaklaşık 300 esafedeki bitkisel toprak depolaa alanına gönderilecektir. Geçici olarak depo edilen bu bitkisel toprak, daha sonra ocak ve faaliyet alanının rehabilitasyonunda kullanılacaktır. Proje alanı için belirlenen kazı fazlası dökü sahası ve bitkisel toprak depo alanı topla 6,32 ha'lık alanı kapsaaktadır. Bu alanın 0,2 ha'ı bitkisel toprak depolaa alanı olarak ayrılış, geriye kalan 6,12 ha'lık kısı ise kazı fazlası dökü sahası ve ara ürün depolaa alanı olarak ayrılıştır. Faaliyet alanında bitkisel toprak, hafriyat ve ara ürünler ayrı ayrı depo edilecektir. Kazı fazlası dökü sahası depo alanı koordinatları tablo-66.' da sunulaktadır. Tablo 66. Kazı Fazlası Dökü Sahası Alanı Koordinatları KAZI FAZLASI DEPO ALANI KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) Alan: ,9 2 ~ 130 ~

131 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 34 Bitkisel Toprak Sıyıra ve Kazı işleleri sırasında uygulanacak yönteler Taşkın önlee ve drenaj işleleri, Dicle Havzası Ergani Projesi Ergani Barajı, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde 26 nolu Dicle Havzasında, Dicle Nehri'nin eba yan kollarından olan Sallar Çayı (Gölku Deresi) üzerinde planlanıştır. Ergani Baraj yeri, Diyarbakır İlinin batısında Ergani - Çerik karayonunu 5.5 k'sinden kuzeye ayrılan 2 k'lik stabilize yolun sonundaki Boğaz köyü yakınındadır. Ergani Barajı Sallar Çayı üzerinde, talveg kotunda, 46,0 k 2 yağış alanına sahip olarak yer alaktadır. Dicle Havzası, Ergani Projesi kapsaında bulunan Ergani Barajı, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alıp, proje yeri ve çevresinde bulunan derelerdeki taşkınlara, genellikle kış ve ilkbahar evsiinde rastlanır. Hidroetri istasyonlarında gözleniş en büyük taşkınlar ve bunların pik debilerinin tarihleri bu havzada taşkınların %50'sinin ocak-art aylarında, % 71 'i ocak-ayıs aylarında geldiğini gösterektedir. Eki-Aralık aylarında ise taşkınlara % 30 oranında rastlaak ükündür. Sallar Çayı üzerinde, Ergani Barajı baraj aksının ansabında yağış alanı 52,9 k2 olan DSİ tarafından 1988 yılında açılış nolu Sallar Çayı - Yolköprü AGİ'nin bulunakta olup 1995 yılı hariç yılı gözleleri bulunaktadır. Barajların olası en büyük taşkınlar; olası en büyük yağışın eydana getirdiği yağur hidrograflarına, olası en büyük taşkın için hesaplanan baz akılarının ilavesiyle hesaplanış ve hidrografları çiziliştir. Taşkın yinelene debilerinin hesaplanasında; proje alanı ve çevresindeki akı gözle istasyonlarına ait anlık en büyük debilerin frekans analizinden, Bölgesel Taşkın Yinelene Analizi'nden ve uygun sentetik biri hidrograf yöntelerinden faydalanılıştır. Proje taşkın çalışaları; Ergani Baraj yeri için gerçekleştiriliştir. Proje taşkın debilerinin hesabı için: Sentetik Yönteler Gözleleniş Akılar kullanılıştır. Taşkın yinelene hesapları; gözleniş akılardan faydalanılarak, Noktasal Frekans Analizi, Bölgesel Frekans Analizi ile Sentetik yönteler için DSİ Sentetik ve Süperpozesiz Mockus Metodları kullanılıştır. Ergani Baraj yeri taşkın çalışaları sonuçları Tablo 67.' de verilektedir. ~ 131 ~

132 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 67 : Taşkın Hesap Sonuçları ( 3 /s) Proje Kesitleri Yağış Alanı (k 2 ) Yönte Yinelene (yıl) OEBT DSİ Sentetik Metot 25,3 44,5 56,3 70,5 80,6 90,3 113,8 123,9 157,6 266,8 ERGANİ BARAJI 46,0 Süperpozesiz Mockus Metodu Bölgesel Frekans Analizi 22,3 41,0 52,8 66,9 76,8 86,2 14,5 28,1 38,7 53,5 65,6 78,7 Noktasal Taşkın Frekans Analizi (26-062) AGİ'den taşıa 1 5,9 30, 6 43,1 62, 1 78, 6 97, Arazinin hazırlanası sırasında ve ayrıca ünitelerin inşasında kullanılacak addelerden parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli, toksik ve kiyasal olanların taşınıları, depolanaları ve kullanıları, bu işler için kullanılacak aletler ve akineler, Proje kapsaında inşaat işleri sırasında patlayıcı addeler iş akinesi ile söküleeyen sertlik ve yapıda kaya kazısı ile karşılaşıldığı durularda kullanılacaktır. Patlata işlei için 3 adet kaya delici ve 3 adet kopresör kullanılacaktır. Proje alanında patlayıcı adde deposu yapılayacaktır. Patlayıcı addelerin kullanıı ile ilgili olarak 29 Eylül 1987 tarih ve sayılı "Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle, Av Malzeesi ve Benzerlerinin Üretii, İthali, Taşınası, Saklanası, Depolanası, Satışı, Kullanılası, Yok Edilesi, Denetlenesi Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük" hükülerine uyulacaktır. Patlata jandaranın gözetiinde gündüz saatlerinde yapılacaktır. Patlata yapıladan önce patlatanın yeri ve saati yöre halkına duyurulacaktır. Projede kullanılacak İş akinelerinin bakıları, yakıt ikalleri ve yağ değişileri Ergani ilçe erkezinde bulunan ruhsatlı akaryakıt ikal istasyonlarında yapılası planlanaktadır. Bu nedenle proje alanında akaryakıt depolaa istasyonu kurulayacaktır Proje alanı içindeki su ortalarında herhangi bir aaçla gerçekleştirilecek kazı, dip taraası vb. işleler nedeni ile çıkarılacak taş, ku, çakıl ve benzeri addelerin iktarları, nerelere taşınacakları veya hangi aaçlar için kullanılacakları, Proje alanında Sallar deresi üzerinde, Ergani barajı için inşaat faaliyetleri gerçekleştirilecektir. Sallar deresinin yaklaşık 2 k'lik kısı baraj altında kalacaktır. Bu kısı inşaat aşaasında derivasyon kanalı yapılarak, derivasyonu sağlanacak ve kuru hale getiriliş zein üzerinde çalışalar yapılacaktır. Baraj inşaat alanında topla 'lik alanda hafriyat çalışaları yapılacaktır. Hafriyat çalışaları sonucunda topla 'lük hafriyat oluşacaktır. Oluşan bu hafriyatlar öncelikli olarak baraj alanına 350 esafede bulunan kazı fazlası dökü sahası alanına gönderilecektir. Kazı fazlası dökü sahasında geçici olarak depo edilen hafriyatların, uygun olanları Kıra Elee Tesislerine gönderilerek, hazır beton ya da agrega yapıında kullanılacaktır. Uygun olayanları ise, yol yapıı, faaliyet alanının dolgu ve rehabilitasyon faaliyetlerinde kullanılacaktır. ~ 132 ~

133 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Proje kapsaındaki tesislerin yapıı dolayısıyla kullanılacak alzeenin nereden ve nasıl tein edileceği, Proje İnşaatı için gerekli dolgu alzeesinin bir kısı inşaat sırasından çıkacak uygun alzee ile karşılanacak olup geri kalan kısı kalker ve kil ocağından tein edilecektir. Proje kapsaında kullanılacak olan hazır beton ve agrega, kazı fazlası depolaa sahasına kurulacak olan 2 adet hazır beton üreti tesisi ve 2 adet Kıra elee tesisinden tein edilecektir. Bu tesislerin yapıı için gerekli deir, çelik konstrüksiyonlar v.b. alzeeler piyasadan satın alınacak ve faaliyet alanına getirilecektir. İnşaatta kullanılacak çiento, Ergani çiento fabrikasından, deir ise İskenderun Deir- Çelik Fabrikası'ndan tein edilecektir. Faaliyet alanında topla 2 adet Kıra Elee Tesisi kullanılacaktır. Her bir kıra elee tesisi'nin saatlik kapasitesi 31,25 3 /saat olacaktır. Her bir Kıra Elee Tesisi'nin saatlik tonajı; 82,81 ton/saat olacaktır. Faaliyet alanında topla 2 adet Hazır Beton Tesisi kullanılacaktır. Her bir hazır beton tesisi'nin saatlik kapasitesi 50 3 /saat olacaktır. Her bir Hazır Beton Tesisi'nin saatlik tonajı; 100 ton/saat olacaktır. Kalker Ocak alanı ile kıra elee ve hazır beton üreti tesisleri arası esafe 550 'dir Servis yollarının yapıı dolayısıyla kullanılacak alzeenin nereden, nasıl ve ne iktarda tein edileceği, Servis yollarının yapıı sırasında dolgu alzeelerine ihtiyaç duyulacaktır. Bu dolgu alzeelerinden agrega, inşaat aşaasında kurulacak olan Kıra Elee Tesislerinden elde edilecektir. Diğer dolgu ihtiyaçları ise, baraj inşaat alanında yapılacak hafriyat çalışaları sonucu oluşacak hafriyat dolgu alzeesi kullanılacaktır İnşaat aşaasında kullanılak üzere açılacak olan taş ocağı, ku ocağı, kil ocağı gibi alzee ocaklarının sayısı, ocakların alan büyüklükleri, işlete alan büyüklükleri ve koordinatları, yıllara bağlı planlanan üreti iktarları, uygulanacak üreti yönteleri, basak yüksekliği, genişliği, şev açısı, basaak sayısı, ocakların başlangıç ve nihai durularının ialat haritaları üzerinde gösterii, Ergani barajının inşaat aşaasında kalker ve kil alzeesi ihtiyacı bulunaktadır. Bu ihtiyaçların karşılanası için 1 adet kil ocağı ve 1 adet kalker ocağı işletilecektir. Barajın inşaat çalışaları topla 20 ay sürecektir. Yılda 12 ay, ayda 25 gün ve günde 8 saat (tek vardiya) çalışılacaktır. İnşaat aşaasında topla 100 personel çalışacaktır. Kalker Ocağı; Kalker ocağı baraj aks yerinin sağ tarafında bulunaktadır. Faaliyet sahasına ulaşı evcut ulaşı yoluna ek olarak 637 servis yolu açılarak sağlanacaktır. Ocak alanında üreti faaliyetleri gündüz gerçekleştirileceğinden herhangi bir elektrik ihtiyacı bulunaaktadır. Ocak alanı 1/ ölçekli topoğrafik haritasında Elazığ L 43 a3 paftasında yer alaktadır. Topla 4,96 ha'lık alanı kapsaaktadır. Kalker ocağının yüzeyinde ostra görülekte ve geniş bir alana yayılaktadır. Yüzeyde yaklaşık 20 c kalınlığında bitkisel toprak bulunaktadır. Bu bitkisel toprak yüzeyden sıyrılacak ve ocak alanına 300 esafedeki bitkisel toprak depolaa alanına gönderilecektir. Bu alanda geçici olarak depo edilen bitkisel toprak, daha sonra faaliyet alanının rehabilitasyonunda kullanılacaktır. Kaya ocağında gerçekleştirilecek üreti yöntei patlatalı açık ocak işleteciliği şeklinde olup; üreti akış şeası Şekil 36' da veriliştir. ~ 133 ~

134 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Ocak alanının taaıa kalker dağılıştır. Topla 'lük rezerv bulunaktadır. Yapılan sondaj çalışaları sonucunda ortalaa 15 kalınlığında rezerv tespit ediliştir. 20 ay boyunca topla kalkere ihtiyaç bulunaktadır. Yılda kalker üretilecektir. Ayda , günde ve saatte 62,5 3 kalker üretilecektir. Kalker ortalaa 2,65 ton/ 3 yoğunluğa sahiptir. Yılda üretilecek tonaj iktarı; x 2,65 ton/ 3 = ton/yıl kalker üretilecektir. Kalker ocağında açık işlete yöntei uygulanacaktır. Kalker, sert forasyona sahip olduğundan, hazırlık aşaasında dele - patlata yöntei ile yüzeyden sıyrılacaktır. Dele - patlata ile yüzeyden sıyrılan kalkerler, ekskavatör - kayon yöntei ile kazı ve nakliyatı yapılacaktır. İşlenek üzere ocak alanına yaklaşık 550 esafedeki Kıra Elee Tesisi'ne gönderilecektir.tesiste Kıra Elee işlelerinden geçirilen alzeeler, daha sonra Hazır Beton Tesisi'ne gönderilecektir. Üreti faaliyetlerine üst kotlardan başlanacaktır. Aşağıya doğru basaaklar oluşturulacaktır. Yaaçta üreti yapılacaktır. Arazi oldukça eğili bir araziye sahiptir. Ocak alanında topla 40 'lik kot farkı bulunaktadır. Basaaklar 10 yüksekliğinde, 10 genişliğinde ve basaak şev açısı 75 derece olacaktır. Genel şev açısı 39 derece olacaktır. Ocak alanında topla 4 adet basaak oluşturulacaktır. Üreti boyunca alzee alınacaktır. Kalker ocağına ait koordinatlar aşağıdaki tabloda sunulaktadır. Ocak alanına ait Terin Planı Ek.17'de sunulaktadır. Doğaya yeniden kazandıra planı rapor ekinde veriliştir. (Bkz. Ek.21) Tablo 68. Kalker Ocağı Koordinatları KAYA OCAK ALANI KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Nokta No SAGA(Y) YUKARI(X) 1 560, , , , , , , , , , Alan: 4,96 ha ~ 134 ~

135 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Gürültü Toz Eisyonu Gürültü Toz Eisyonu Vibrasyon Gürültü Toz Eisyonu Gürültü Toz Eisyonu Gürültü Toz Eisyonu Şekil 35 Kalker Ocağı İş Akış Şeası Tarih ve Sayılı Resi Gazete' de yayılanarak yürürlüğe giren "Madencilik Faaliyetleri İzin Yöneteliğinde Değişiklik Yapılasına Dair Yönetelik" hüküleri gereği yapılacak kaya ocağı işletesi ile ilgili olarak; Ha Madde Üreti İzin Belgesi alınıştır. (Bkz. Ek-30). İşlete aşaasında "Sağlık Korua Bandı Mesafesi" bırakılacaktır. Çalışa alanının köşe noktalarına poligon taşı dikilerek, çalışa saha sınırı belirlenecek ve haadde üreti izni alanı dışından alzee alınayacaktır. Kaya ocağında üreti yönteini gösterir işlete haritası rapor ekinde veriliştir (Bkz. Ek.17.). ~ 135 ~

136 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 36. Kalker Ocağı İşlete Haritası ve üreti iktarının kesit ile gösterii Şekil 36.'da Kalker ocağı üreti iktarını gösterir kesitlerden de görüleceği üzere kaya Ocağında 2 yılda topla kaya üretii yapılası planlanaktadır. Kil Ocağı Baraj aks yerinin 350 güneydoğusunda kil ocağı bulunaktadır. Açık işlete yöntei ile kil üretilecektir. Yüzeyde bitkisel toprak bulunaaktadır. Kil ocağı, topla 2,26 ha'lık alanı kapsaaktadır. Elazığ L 43 a3 paftasında yer alaktadır. Kil yuuşak forasyona sahip olduğundan, herhangi bir dele - patlata faaliyeti yapılayacaktır. Ekskavatör - kayon yöntei ile yüzeyden sıyrılacaktır. ~ 136 ~

137 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Çıkarılan alzee 350 esafedeki baraj inşaat alanına gönderilecektir. Ocak alanında yol sorunu yoktur. Ocak alanına kadar yol bulunaktadır. Üreti faaliyetleri gündüz gerçekleştirileceği için, herhangi bir elektrik ihtiyacı bulunaaktadır. Ocak alanında yapılan sondaj çalışaları sonucunda ortalaa 2,5 kalınlığında kile rastlanılıştır. Ocak alanında topla kil rezervi bulunaktadır. Bu rezervin taaı alınacaktır. 20 ay boyunca topla kil üretilecektir. Yılda , ayda ve günde ve saatte 12,5 3 kil üretilecektir. Kilin ortalaa yoğunluğu 2 ton/ 3 'dür. Yıllık tonaj iktarı; x 2 ton/ 3 = ton/yıl'dır. Ocak alanında 20 ay çalışılacaktır. Yılda 12 ay, ayda 25 gün ve günde 8 saat (tek vardiya) faaliyet gösterilecektir. Basaaklar 2,5 yüksekliğinde, 2,5 genişliğinde ve 45 o basaak açısı olacaktır. Genel şev açısı 27 derece olacaktır. Ocak alanında 1 adet basaak oluşturulacaktır. Ocak alanına ait koordinatlar aşağıdaki tabloda sunulaktadır. Ocak alanına ait Terin Planı ve proje faaliyeti sona erdiğinde alacağı son terin Ek 19.'te sunulaktadır. Kil ocağı alanı susuz Tarı Arazisi olduğu için Tarısal aaçlı kullanılacak alanlarda Gıda Tarı ve Hayvancılık İl Müdürlüğü'nün görüşü doğrultusunda proje ile ilgili olarak DSİ Tarafından 4342 Mera Kanunu ve 5403 sayılı Toprak Korua ve Arazi Kullanıı Kanunu 12. Maddesi ve kanuna ait uygulaa yöneteliğinin gereğince ilgili alanlarda Etüt Raporu hazırlanacak ve Toprak Korua Projesi hazırlanarak toprak uhafaza tedbirleri alınacaktır. Kil ocağına ait güncel arazi kullanı duruu, proje faaliyeti sona erdiğinde alacağı son terin planını gösterir restorasyon haritası rapor ekinde veriliştir. (Bkz. Ek. 20) söz konusu Kil ocağı tarihli ve sayılı resi gazetede yayınlanan Çakıl ve Benzeri Maddelerin Alınası, İşletilesi ve Kontrolü Yöneteliği kapsaında yer alaaktadır. Kil Ocağının üreti akış şeası Şekil 37e veriliştir. Gürültü Toz Eisyonu Gürültü Toz Eisyonu Gürültü Toz Eisyonu Şekil 37. Kil Ocağı İş Akı Şeası ~ 137 ~

138 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 69. Kil Ocağı Alanı Koordinatları KIL OCAĞI ALANI KRDİNATLARI UTM ED-50 DOM39 ZON37 Nokta No SAĞA(Y) YUKARI(X) Alan: ,8 2 Şekil 38. Kil Ocağı İşlete Haritası ve Kil ocağı üreti iktarının kesit ile gösterii Kil ocak alanının köşe noktalarına poligon taşı dikilerek, çalışa saha sınırı belirlenecek ve haadde üreti izni alanı dışından alzee alınayacaktır. ~ 138 ~

139 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Malzee ocaklarında patlata işleinin ne şekilde yapılacağının açıklanası, patlata paterni, bir atıda kullanılacak patlayıcı adde iktarı, taşınıları, depolanaları ve kullanıları, hava şoku ve kaya fırlaaları hesaplarının yapılarak etkilerinin değerlendirilesi, Ergani barajının inşaat aşaasında 1 adet kalker ve 1 adet kil ocağı kullanılacaktır. Kalker, sert forasyona sahip olduğundan, sadece kalker ocağında patlata yapılacaktır. Kalker Ocağı Patlata Faaliyeti Hazırlık aşaasında dele - patlata faaliyeti uygulanacaktır. Asıl patlayıcı adde olarak Anfo (teknik aonyu nitrat) kullanılacaktır. Anfo'yu yeleek için ise yeleyici olarak dinait kullanılacaktır. Delikler dik delinecektir. Delik tabanında yük fazla olacağından, delik tabanındaki yükü yenek için, delikler basaak yüksekliğinden biraz fazla delinecektir. Bu bölüe delik taban payı denilektedir. He delikler arasında he de sıralar arasında gecike süreleri uygulanacaktır. Milisaniyeli aralıklar şeklinde, delikler ortalaa 30 s aralıklarla tek tek patlatılacaktır. Delik dele dizaynına göre önceden yeri belirlenecek ve yerinde delinecektir. Patlata faaliyeti yapıladan önce ayna önünde alzee olayacaktır. Delikler, delinir delinez şarjlanıp patlatılacaktır. Şarjlanadan önce, delikteki ne ve su duruu kontrol edilecektir. Neli deliklerde, torbalara konuluş anfo ile patlatılacaktır. Sulu deliklerde ise, patlatadan önce, delikteki sular delik dışına deşarj edilecektir. Delikler şeşbeş (şaşırtalı) düzende delinecektir. Delikten çıkan kırıntılar, sıkılaa alzeesi olarak kullanılacaktır. Ocak alanında patlayıcı deposu yapılayacaktır. Patlayıcı adde üreten firalar, günlük patlayıcı ihtiyaçlarını ocak alanına getirecek ve patlata işlelerini gerçekleştireceklerdir. Patlata faaliyetinden sonra, patlaaış delik olup oladığı kontrol edilecek, patlaaış delik varsa derhal iha edilecektir. Patlata faaliyeti Jandara gözetiinde yapılacaktır. Patlata faaliyeti ateşçi belgesine sahip personel tarafından yapılacaktır. Patlata yapıladan önce, patlatanın yapılacağı anons ile duyurulacaktır. Patlata faaliyetinde, ocak alanındaki tü çalışalar durdurulacaktır. Dele - Patlata Dizaynı; Delikler 89 çapında delinecektir. Basaak yüksekliği 10 olacaktır. a. Dili Kalınlığı Hesabı (Atlas Powder Copany Yaklaşıı) B = 19,7 x d 079 B = dili kalınlığı () d = Delik çapı () B = 19,7 x (0,089) 0 79 = 2,91 b. Delikler Arası Mesafe S = 1,25 x B S = Delikler arası esafe () ~ 139 ~

140 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME S = 1,25 x 2,91 = 3,63 c. Delik Taban Payı T = 0,3 x B T = Delik taban payı () T = 0,3 x 2,91 = 0,87 d. Delik Boyu L = H + T L = Delik boyu () H = Basaak yüksekliği () L = ,87 = 10,87 e. Sıkılaa Boyu hs = B h s = Sıkılaa boyu () h s = 2,91 f. Delik Dibi Şarj Boyu h d = 1,3 x B hd = Delik dibi şarj boyu () h d = 1,3 x 2,91 = 3,78 g. Delik Kolon Boyu h k = L - (hd + hs) hk = Delik kolon boyu () h k = 10,87 - (3,78 + 2,91) = 4,18 h. Delik Dibi Şarj Konsantrasyonu Qd = (d 2 ) / 1000 Q d = Delik dibi şarj konsantrasyonu (kg/) d = Delik çapı () Q d = 89 2 /1000 = 7,9 kg/ i. Delik Dibi Şarj Miktarı ~ 140 ~

141 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Qhd = Qd x hd Q hd = Delik dibi şarj iktarı (kg) Q hd = 7,9 x 3,78 = 29,86 kg j. Delik Kolonu Şarj Konsantrasyonu Qk = 0,5 x Qd Qk = Delik kolonu şarj konsantrasyonu (kg/) Q k = 0,5 x 7,9 = 3,9 kg/ k. Delik Kolonu Şarj Miktarı Qhk = Qk x h k Qhk = Delik kolonu şarj iktarı Q hk = 3,9 x 4,18 = 16,3 kg L. Deliğe Konulacak Topla Patlayıcı Miktarı Q T = Qhd + Qhk Q T = 29, ,3 = 46,16 kg n. Özgül Şarj Q = Q T / Delikten elde edilecek iktar ( 3 ) Q = Q T / B x S x H Q = 46,16 / 2,91 x 3,63 x 10 Q = 0,43 kg/ 3 bulunur. Ayrıca; Anfoyu patlatabilek için delik başına 1 kg dinait yerleştirilecektir. Deliğe konulacak topla patlayıcı iktarı; 46, = 47,16 kg olacaktır. Delik dibinde yük daha fazla olduğundan, dinait delik dibine yerleştirilecektir. Bir delikten elde edilecek alzee iktarı = B x S x H Bir delikten elde edilecek alzee iktarı = 2,91 x 3,63 x 10 Bir delikten elde edilecek alzee iktarı = 105,6 3 bulunur. Yılda kalker elde edilecektir. Haftada 1 patlata yapılacaktır. Bir patlatada 28 delik delinecektir. 2 sıra halinde delinecektir. İlk sırada 14 delik delinecek ve ikinci sırada 14 delik delinecektir. Sıralar arası esafe ise dili kalınlığı ile aynı = 2,91 olacaktır. Bir atıda; 28 x 105,6 = kalker elde edilecektir. ~ 141 ~

142 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 70 : Patlata Paterni Basaak Yüksekliği 10 Delik Çapı 89 Delik Boyu 10,87 Delik Taban Payı 0,87 Dili Kalınlığı 2,91 Delikler Arası Mesafe 3,63 Sıra Sayısı 2 Sıralar Arası Mesafe 2,91 Delik Eğii Dik Delik Düzeni Şeşbeş Bir Atıda Delinecek Delik Sayısı 28 Bir Delikten Elde Edilecek Kalker Miktarı 105,6 3 Bir Atıda Elde Edilecek Kalker Miktarı Delik Başına Kullanılacak Anfo Miktarı 46,16 kg Delik Başına Kullanılacak Dinait Miktarı 1 kg Delikte Kullanılacak Topla Patlayıcı Miktarı 47,16 kg Atı Başına Kullanılacak Anfo Miktarı 1293 kg/atı Atı Başına Kullanılacak Dinait Miktarı 28 kg Kullanılacak Elektriksiz Kapsül Delikler Arası 28 adet Kullanılacak Elektriksiz Kapsül Sıralar Arası 1 adet Kalker atıında yılda kullanılacak Anfo iktarı; 52 x 1293 kg/atı = kg/yıl'dır. Yılda kullanılacak dinait iktarı; 52 x 28 = 1456 kg/yıl'dır. Yukarıda yapılan hesaplaalar ışığında patlata patern şekli aşağıda sunulaktadır. :: Sıkılaa Şekil 39.Patlata Paterni Yandan Görünüş Delikler arası 30 s gecike süreleri ile tek tek patlatılacaktır. (Bkz. Şekil 40.) ~ 142 ~

143 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 40. Patlata Paterni Üstten Görünüş Patlata Faaliyeti Çevresel Etkiler Ocak alanında yapılacak patlata sonucunda kaya fırlaası, hava şoku, vibrasyon gibi olusuz etkiler olabilektedir. a. Kaya Fırlaa Hesapları Patlata sonucu oluşan parçalanış kayaların çok uzak esafelere uça tehlikesi bulunabilektedir. Kaya fırlaa esafesi daha çok; sıkılaa boyu ve dili kalınlığının yanlış seçilesinden kaynaklanasına rağen, bu bağıntıları da içeren özgül şarj iktarı ile orantılandırılarak, denee atıları ile aşağıdaki grafik elde ediliştir. (Kaynak : Kaya Şev Stabilitesi, 1999, Karpuz C. ve diğerleri) Oı gut Şekil 41. Kaya Fırlaa Mesafesi Grafiği ~ 143 ~

144 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Yapılan patlata sonucu, en uzak fırlata esafesi 0,43 kg/ 3 özgül şarj olan patlata faaliyetlerinde 35 olaktadır. Faaliyet alanına en yakın yerleşi yerler 507 güneyde bulunan Gedikler Mahallesi'dir. Patlata sonucu oluşan kaya fırlaa etkileri; Gedikler Mahallesi'ndeki evlere olusuz etkiler oluşayacaktır. b. Hava Şoku Hesapları Patlata sonucu oluşan hava şoku aşağıdaki bağıntıdan hesaplanaktadır. (CALZİA, 1969) Şiddetli Etki Zonu : D < 5 VW Orta Şiddette Etki Zonu : 5 VW < D < 10 VW Hafif Şiddette Etki Zonu : 10 VW < D < 15 VW W = Bir gecike aralığında patlatılan patlayıcı iktarı (kg) D = Etki zon aralığı () Bir gecike aralığında 47,16 kg patlatıcı patlatılacaktır. Şiddetli Etki Zonu : D < 5 V47,16 = 34,33 Orta Şiddette Etki Zonu : 5 VW < D < 10 VW = 34,33 < D < 68,66 Hafif Şiddette Etki Zonu : 10 VW < D < 15 VW = 68,66 < D < 103 Ocak alanında yapılacak patlata sonucu oluşacak hava şokunun etki esafesi 103 olacaktır. Faaliyet alanına en yakın yerleşi yerleri 507 güneyde bulunan Gedikler Mahallesi'dir. Patlata sonucu oluşan hava şoku etkileri; Gedikler Mahallesi'ndeki evlere olusuz etkiler oluşayacaktır. c. Vibrasyon (Titreşi) Hesabı Bina teellerinde oluşabilecek vibrasyon etkisini; Devine Bağıntısı ve Titreşi Genliği yönünden olak üzere 2 şekilde hesaplanacaktır. 1. Devine Bağıntısı ile Vibrasyon Hesaplaa Patlata sonucu oluşacak titreşiin çevre yapılarına etkisi Devine Bağıntısı (Devine et al, 1966) ile tespit edilektedir. v = k (D/VW} -1, 6 v = Kayaç içindeki yayılan titreşi hızı (inç/sn) k = Kayaç türüne bağlı katsayı (26-260) D = Patlata noktası ile çevresel biriler arası esafe (feet) W = Bir gecike aralığındaki patlayıcı iktarı (libre) K katsayısı kayacın titreşii ilerlete kapasitesi olarak anılaktadır. Patlata kaynağı ile hassas nokta arasındaki birilerin değişkenliği, kırık, fay, çatlak gibi süreksizliklerin yoğunluğu k katsayısını etkileektedir. Hoojen bir biride k katsayısı 260'a yaklaşırken, tektonik etkilerin yoğunluğu ve geçilen her farklı biri katsayıyı 26 sayısına yaklaştıraktadır. Hesaplaalarda k katsayısı birilerin kırıklı olduğu varsayıından hareketle 200 olarak alınıştır. Aşağıdaki tabloda kayalık zeinlerde yapılacak patlata ile vibrasyon hız değerleri hesaplanıştır. Kayaç içindeki yayılan titreşi hızının % ile 1/5 arasındaki değeri; V o değeri olarak kabul edilir. (Forssbland,1981) ~ 144 ~

145 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME V = Kayaç içindeki yayılı hızı (/sn) V o ( Bina teelindeki titreşi hızı) = % V ile 1/5 V arasındadır. Tablo 71. Patlata Sonucu Oluşan Titreşiin Çevre Yapılarına Etkisi k D () V (inç/sn) V (/sn) 1/5*V (/sn) Sonuç 1/2*V (/sn) ,35 59,63 11,93 29, ,77 19,67 3,93 9, ,40 10,28 2,06 5, ,37 9,27 1,85 4, ,33 8,42 1,68 4, ,26 6,49 1,30 3, ,13 3,39 0,68 1, ,08 2,14 0,43 1, ,07 1,77 0,35 0, ,06 1,50 0,30 0, ,04 1,12 0,22 0, ,03 0,87 0,17 0, ,03 0,78 0,16 0, ,03 0,71 0,14 0, ,02 0,58 0,12 0, ,02 0,49 0,10 0, ,01 0,35 0,07 0, ,01 0,26 0,05 0, ,01 0,16 0,03 0, ,00 0,09 0,02 0,04 Tablo 72. Bina teelindeki titreşi hızı (V o ) Değerlerine Bağlı Olarak Patlata Nedeniyle Hasar Görebilecek Bina Türleri (Forssbland, 1981) Bina Türü V o (/sn) a - Yıkılaya yüz tutuş çok eski tarihi binalar 2 b - Sıvalı briket, kerpiç, yığa tuğla evler 5 c - Betonare Binalar 10 d - Fabrika gibi çok sağla yapıda endüstriyel binalar Ocak alanına en yakın yerleşi yerlerindeki hassas yapıların yukarıdaki tabloda yer alan "b" tipi binalar olduğu kabul edilirse; V o hızının 5 /sn'nin üzerine çıkaası gerekektedir. Tablo 71 incelendiğinde; 47,16 kg'lık şarjın etkisiyle oluşan titreşi hızı patlata noktasından itibaren 160 sonra 5 /sn'nin altına inektedir. Delik başına 47,16 kg'lık patlayıcı kullanılarak yapılacak patlatalar için vibrasyon etki esafesi 160 'dir. Tablo 70'e göre patlata sonucu oluşacak vibrasyon etkisinin, 500 de 0,75 /sn olduğu görülektedir. Bu duruda patlatanın, ocak alanının yaklaşık 507 guneyinde bulunan Gedikler Mahallesi'ndeki evlere olusuz etkisi olayacaktır. 2. Binalardaki Hasarların Titreşi Genliği Yönünden İncelenesi Patlata sonucu oluşan titreşilerin genliği aşağıdaki bağıntıdan hesaplanaktadır. (Arac Printing Copany) ~ 145 ~

146 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME A = (K VW) / D A = Patlata sonucu oluşan titreşilerin azai genliği () K = Kayaç türüne bağlı katsayı W = Bir gecike aralığında ateşlenen patlayıcı iktarı (kg) D = Patlata kaynağı ile çevre yerleşi birileri arasındaki etkili esafe () Tablo 73. Patlata Yapılan Kaya Türü ve Bina Teeli Altındaki Kayaç Türüne Bağlı Olarak Değişi Gösteren K Katsayısı Asgari ve Azai Değerleri (Arac Printing Copany) Patlata Yapılan Biri Teel Altı Kayaç Türü K Katsayısı Miniu Maksiu 1 - Kaya Kaya 0,57 1, Kaya Kil (Toprak) 1,15 2,3 3 - Kil (Toprak) Kaya 1,15 2,3 4 - Kil (Toprak) Kil (Toprak) 2,3 3,4 Genlik değerinin 0,05 'nin altında olası duruunda binalarda hasar oladığı bilindiğinden (Arac Printing Copany); aksiu patlayıcı iktarı (47,16 kg) ile yapılan atılardaki etki esafesi; D = (K VW) / A = (1,15 V 47,16) / 0,05 = 158 Delik başına 47,16 kg patlayıcı konularak yapılacak patlatalar için vibrasyon etki esafesi 158 olarak bulunuştur. Ocak alanının 507 güneydoğusunda bulunan Gedikler Mahallesi'ndeki evlere, titreşi genliği yönünden vibrasyonun olusuz etkisi olayacaktır Malzee ocaklarında üreti iktarlarının çalışa süreleri (gün - ay - yıl), nakliye güzergahları, ulaşı altyapısı planı, altyapının inşası ile ilgili işleler, kullanılacak akine ekipanları, Ergani barajı inşaat aşaasında; 1 adet kil ocağı ve 1 adet kalker ocağı kullanılacaktır. Ocaklarda üreti süresi 20 ay sürecektir. Ocaklarda yılda 12 ay, ayda 25 gün ve günde 8 saat (tek vardiya) çalışılacaktır. Kalker ocağında yılda kalker üretilecektir. Ayda , günde ve saatte 62,5 3 kalker üretilecektir. Üreti boyunca topla kalker üretilecektir. Kalker ocağında herhangi bir yol sorunu bulunaaktadır. Ocak alanına kadar yol bulunaktadır. Ocak alanından elde edilecek kalkerler, işlenek üzere Kıra Elee Tesisi'ne gönderilecektir. Ocak alanı ile kıra elee tesisi arası esafe 550 'dir. Kalker ocağında topla 16 personel çalışacaktır. Ocak alanında oluşturulacak prefabrik şantiyede, personelin tü ihtiyaçları karşılanacaktır. Kalker Ocağında kullanılacak iş akineleri tablo 74.'te sunulaktadır. Tablo 74. Kalker Ocağında kullanılacak İş Makineleri İş Makine Cinsi Sayısı Delici Makine 1 Paletli Beko 1 Paletli Ekskavatör 1 Dozer 1 Kayon 3 ~ 146 ~

147 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Kil ocağında yılda kil üretilecektir. Ayda , günde ve saatte 12,5 3 kil üretilecektir. Üreti boyunca topla kil üretilecektir. Kil ocağında herhangi bir yol sorunu bulunaaktadır. Ocak alanına kadar yol vardır. Ocak alanından elde edilecek alzee direkt olarak baraj inşaat alanına gönderilecektir. Ocak alanı ile baraj inşaat alanı arası esafe 350 'dir. Kil ocağında topla 16 personel çalışacaktır. Ocak alanında oluşturulacak prefabrik şantiyede, personelin tü ihtiyaçları karşılanacaktır. Kil Ocağında kullanılacak iş akineleri tablo' 75 da sunulaktadır. Tablo 75. Kil Ocağı İş Makineleri İş Makine Cinsi Sayısı Paletli Beko 1 Paletli Ekskavatör 1 Dozer 1 Kayon İnşaat esnasında kıra, öğüte, yıkaa - elee, taşıa ve depolaa gibi toz yayıcı işleler, küülatif değerler, Projenin inşaat süresi 20 aydır. Baraj inşaatının kazısı, yüklenesi, taşınası ve depolanası faaliyetinde, ocak alanlarının patlata ve üreti faaliyetleri ile Kıra Elee Tesisleri ile Hazır Beton Tesis'lerinde yapılan işleler sonucu toz eisyonları oluşacaktır. Toz eisyonu hesaplaalarında "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yöneteliği" Ek-12 Tablo 12.6'da verilen eisyon faktörleri kullanılış olup bu faktörler aşağıda belirtiliştir. Tablo 76. Eisyon Faktörleri Kaynaklar Eisyon Faktörleri kg/ton Kontrolsüz Kontrollü Patlata 0,08 - Söke (Kazı) 0,025 0,0125 Yüklee 0,010 0,005 Nakliye (gidiş-dönüş topla esafesi) 0,7 kg /k 0,35 kg/k Boşalta 0,010 0,005 Depolaa 5,8 kg/ha - gün 2,9 kg/ha - gün Birincil Kırıcı 0,243 0,0243 İkincil Kırıcı 0,585 0,0585 (SKHKKY Ek-12 Tablo 12.6 Eisyon Faktörleri) 1. Kalker Ocağı Bitkisel Toprak Sıyıra Kazısı Ocak alanında topla alanda sıyıra faaliyeti yapılacaktır. Ortalaa 20 c kalınlığında bitkisel toprak bulunaktadır bitkisel toprak çıkacaktır. Bitkisel toprak sıyıra işlei ortalaa 20 ay sürecektir. 496,1 3 /ay, günde 19,84 3 /gün ve saatte 2,4 3 /saat bitkisel toprak sıyrılacaktır. Bitkisel topağın yoğunluğu 1,6 ton/ 3 'dür. Saatte 3,9 ton/saat bitkisel toprak sıyrılacaktır. Sıyrılacak bu bitkisel toprak; 300 esafedeki bitkisel toprak depolaa alanına gönderilecektir. 0,2 ha'lık alanda depo edilecektir. ~ 147 ~

148 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Kontrollü Bitkisel Toprak Sıyıra Faaliyeti Toz Eisyonu Söke Yüklee Nakliye Boşalta Depolaa Topla 3,9 ton/saat x 0,0125 kg/ton 3,9 ton/saat x 0,005 kg/ton 3,9 ton/saat x 0,35 kg/k x 0,6 k 3,9 ton/saat x 0,005 kg/ton 3,9 ton/saat x 2,9 kg/ha - gün x 0,2 ha / 24 saat = 0,04 kg/saat = 0,01 kg/saat = 0,8 kg/saat = 0,01 kg/saat = 0,09 kg/saat = 0,95 kg/saat Kalker ocağında bitkisel toprak kontrollü sıyıra faaliyeti sonucu oluşan toz eisyonu 0,95 kg/saat'tir. Bu değerler, "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yöneteliği" Ek-2 Tablo 2.1'de verilen Noral işlete şartlarında ve haftalık iş günlerindeki işlete saatleri için verilen kütlesel debi (<1 kg/saat) (Baca dışındaki yerler) değerini aşaaktadır. Bu nedenle toz dağılı odelleesi yapılaıştır. Kontrolsüz Bitkisel Toprak Sıyıra Faaliyeti Toz Eisyonu Söke Yüklee Nakliye Boşalta Depolaa Topla 3,9 ton/saat x 0,025 kg/ton 3,9 ton/saat x 0,01 kg/ton 3,9 ton/saat x 0,7 kg/k x 0,6 k 3,9 ton/saat x 0,01 kg/ton 3,9 ton/saat x 5,8 kg/ha - gün x 0,2 ha / 24 saat = 0,09 kg/saat = 0,03 kg/saat = 1,6 kg/saat = 0,03 kg/saat = 0,18 kg/saat = 2,88 kg/saat Kalker ocağında bitkisel toprak kontrolsüz sıyıra faaliyeti sonucu oluşan toz eisyonu 2,88 kg/saat'tir. Bu değerler, "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yöneteliği" Ek-2 Tablo 2.1'de verilen Noral işlete şartlarında ve haftalık iş günlerindeki işlete saatleri için verilen kütlesel debi (>1 kg/saat) (Baca dışındaki yerler) değerini aşaktadır. Bu nedenle toz dağılı odelleesi yapılıştır. 2. Baraj Alanında Yapılacak Bitkisel Toprak Sıyıra Faaliyeti Ergani baraj alanında yaklaşık 'lik alanda bitkisel toprak sıyıra faaliyeti yapılacaktır. Ortalaa 20 c kalınlığında bitkisel toprak bulunaktadır. Topla bitkisel toprak sıyrılacaktır. Bitkisel toprağın yoğunluğu 1,6 ton/ 3 'dür. Topla; ton bitkisel toprak sıyrılacaktır. Bitkisel toprak sıyıra faaliyeti 20 ay sürecektir. Ayda; 565,2 ton/ay, günde 22,6 ton/gün ve saatte 2,82 ton/saat bitkisel toprak sıyrılacaktır. Baraj inşaat alanı ile bitkisel toprak depolaa alanı esafe 350 'dir. Baraj Alanında Bitkisel Toprak Kontrollü Sıyıra Faaliyeti Toz Eisyonu Söke Yüklee Nakliye Boşalta Depolaa Topla 2,82 ton/saat x 0,0125 kg/ton = 0,03 kg/saat 2,82 ton/saat x 0,005 kg/ton = 0,01 kg/saat 2,82 ton/saat x 0,35 kg/k x 0,7 k = 0,69 kg/saat 2,82 ton/saat x 0,005 kg/ton = 0,01 kg/saat 2,82 ton/saat x 2,9 kg/ha - gün x 0,2 ha / 24 saat = 0,06 kg/saat = 0,8 kg/saat Baraj inşaatında bitkisel toprak kontrollü sıyıra faaliyeti sonucu oluşan toz eisyonu 0,8 kg/saat'tir. Bu değerler, "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yöneteliği" Ek-2 Tablo 2.1'de verilen Noral işlete şartlarında ve haftalık iş günlerindeki işlete saatleri için verilen kütlesel debi (<1 kg/saat) (Baca dışındaki yerler) değerini aşaaktadır. Bu nedenle toz dağılı odelleesi yapılaıştır. ~ 148 ~

149 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Baraj İnşaatında Bitkisel Toprak Kontrolsüz Sıyıra Faaliyeti Toz Eisyonu Söke Yüklee Nakliye Boşalta Depolaa Topla 2,82 ton/saat x 0,025 kg/ton = 0,07 kg/saat 2,82 ton/saat x 0,01 kg/ton = 0,02 kg/saat 2,82 ton/saat x 0,7 kg/k - araç x 0,7 k = 1,3 kg/saat 2,82 ton/saat x 0,01 kg/ton = 0,02 kg/saat 2,82 ton/saat x 5,8 kg/ha - gün x 0,2 ha / 24 saat = 0,13 kg/saat = 1,54 kg/saat Baraj inşaatında bitkisel toprak kontrolsüz sıyıra faaliyeti sonucu oluşan toz eisyonu 1,54 kg/saat'tir. Bu değerler, "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yöneteliği" Ek-2 Tablo 2.1'de verilen Noral işlete şartlarında ve haftalık iş günlerindeki işlete saatleri için verilen kütlesel debi (>1 kg/saat) (Baca dışındaki yerler) değerini aşaktadır. Bu nedenle toz dağılı odelleesi yapılıştır. 3. Kalker Ocağında Yapılacak Patlata Faaliyeti Toz Eisyonu Kalker ocağında haftada 1 patlata gerçekleştirilecektir. 1 atıda 28 delik delinecek ve topla (7836 ton) alzee elde edilecektir. Patlata sonucu oluşacak tozun % 80'i 1-2 dakika içerisinde çökelecektir. % 20'si ise ortalaa 1 saat içerisinde çökelecektir. Yapılan hesaplaalarda; 7836 ton x 0,2 = 1567,2 ton/patlata değeri toz olarak değerlendiriliştir. Patlata Toz Eisyonu = 1567,2 ton/patlata x 0,08 kg/ton = 125,37 kg/patlata Kalker Ocağında patlata sonucu oluşan toz eisyonu 125,37 kg/saat'tir. Bu değerler, "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yöneteliği" Ek-2 Tablo 2.1'de verilen Noral işlete şartlarında ve haftalık iş günlerindeki işlete saatleri için verilen kütlesel debi (>1 kg/saat) (Baca dışındaki yerler) değerini aşaktadır. Bu nedenle toz dağılı odelleesi yapılıştır. 4. Hafriyat Faaliyeti, Kalker ve Kil Ocağı Üreti, Kıra Elee Tesisleri, Hazır Beton Tesisleri Üreti ve Depolaa Faaliyeti Toz Eisyonu Baraj alanında yapılacak Kazı ve Hafriyat Miktarları aşağıdaki tabloda sunulaktadır. Tablo 77. Baraj İnşaatı Hafriyat Miktarları Meba ve Mansap Batardoları Derivasyon Kondüvisi Gövde Ayar Vana Odası Ulaşı Yolları Topla Baraj inşaatı topla 20 ay sürecektir. İnşaat aşaasında topla hafriyat yapılacaktır. Ayda 9505,85 3, günde 380,2 3 ve saatte 47,52 3 /saat hafriyat yapılacaktır. Hafriyat alzeesinin yoğunluğu 1,8 ton/ 3 'dür. 85,53 ton/saat hafriyat çıkacaktır. Kalker Ocağında üreti faaliyeti 20 ay sürecektir. Yılda ( ton), ayda ton/ay, günde 1325 ton/gün ve saatte 165,62 ton/saat üreti yapılacaktır. Kil ocağında üreti faaliyeti 20 ay sürecektir. Yılda ton/ay, günde 200 ton/gün ve saatte 25 ton/saat üreti yapılacaktır. ( ton), ayda ~ 149 ~

150 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Faaliyet alanında topla 2 adet Kıra Elee Tesisi kullanılacaktır. Her bir kıra elee tesisi'nin saatlik kapasitesi 31,25 3 /saat olacaktır. Her bir Kıra Elee Tesisi'nin saatlik tonajı; 82,81 ton/saat olacaktır. Faaliyet alanında topla 2 adet Hazır Beton Tesisi kullanılacaktır. Her bir hazır beton tesisi'nin saatlik kapasitesi 50 3 /saat olacaktır. Her bir Hazır Beton Tesisi'nin saatlik tonajı; 100 ton/saat olacaktır. İnşaat Faaliyeti Kontrollü Toz Eisyonu Baraj inşaat alanı söke Kalker Ocağı faaliyeti söke Kil Ocağı faaliyeti söke Baraj inşaat alanı yüklee Kalker Ocağı faaliyeti yüklee Kil Ocağı faaliyeti yüklee Baraj inşaatı nakliyat Kalker Ocağı nakliyat Kil Ocağı Nakliyat Baraj inşaatı boşalta 85,53 ton/saat x 0,0125 kg/ton 165,62 ton/saat x 0,0125 kg/ton 25 ton/saat x 0,0125 kg/ton 85,53 ton/saat x 0,005 kg/ton = 1,06 kg/saat = 2,07 kg/saat = 0,31 kg/saat = 0,42 kg/saat = 0,82 kg/saat = 0,12 kg/saat 165,62 ton/saat x 0,005 kg/ton 25 ton/saat x 0,005 kg/ton 85,53 ton/saat x 0,35 kg/k x 0,7 k = 20,95 kg/saat 165,62 ton/saat x 0,35 kg/k x 0,6 k = 34,78 kg/saat 25 ton/saat x 0,35 kg/k x 0,1 k = 0,87 kg/saat 85,53 ton/saat x 0,005 kg/ton Kalker Ocağı faaliyeti boşalta : 165,62 ton/saat x 0,005 kg/ton = 0,42 kg/saat = 0,82 kg/saat Kil Ocağı faaliyeti boşalta Birincil Kırıcı 1 Faaliyeti Birincil Kırıcı 2 Faaliyeti İkincil Kırıcı 1 Faaliyeti İkincil Kırıcı 2 Faaliyeti 25 ton/saat x 0,005 kg/ton 82,81 ton/saat x 0,0243 kg/ton 82,81 ton/saat x 0,0243 kg/ton 82,81 ton/saat x 0,0585 kg/ton 82,81 ton/saat x 0,0585 kg/ton = 0,12 kg/saat = 2,01 kg/saat = 2,01 kg/saat = 4,84 kg/saat = 4,84 kg/saat Hazır Beton Tesisi 1 Boşalta 100 ton/saat x 0,005 kg/ton = 0,5 kg/saat Hazır Beton Tesisi 2 Boşalta : 100 ton/saat x 0,005 kg/ton = 0,5 kg/saat Hafriyat Depolaa 85,53 ton/saat x 2,9 ton/ha - gün x 5,8 ha / 24 saat = 59,94 kg/saat Topla = 137,4 kg/saat İnşaat faaliyeti sonucu oluşan kontrollü toz eisyonu 137,4 kg/saat'tir. Bu değerler, "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yöneteliği" Ek-2 Tablo 2.1'de verilen Noral işlete şartlarında ve haftalık iş günlerindeki işlete saatleri için verilen kütlesel debi (>1 kg/saat) (Baca dışındaki yerler) değerini aşaktadır. Bu nedenle toz dağılı odelleesi yapılıştır. İnşaat Faaliyeti Kontrolsüz Toz Eisyonu Baraj inşaat alanı söke 85,53 ton/saat x 0,025 kg/ton Kalker Ocağı faaliyeti söke 165,62 ton/saat x 0,025 kg/ton Kil Ocağı faaliyeti söke 25 ton/saat x 0,025 kg/ton Baraj inşaat alanı yüklee 85,53 ton/saat x 0,01 kg/ton Kalker Ocağı faaliyeti yüklee : 165,62 ton/saat x 0,01 kg/ton Kil Ocağı faaliyeti yüklee 25 ton/saat x 0,01 kg/ton = 0,25 kg/saat Baraj inşaatı nakliyat Kalker Ocağı nakliyat Kil Ocağı Nakliyat 85,53 ton/saat x 0,7 kg/k x 0,7 k = = 41,9 kg/saat 165,62 ton/saat x 0,7 kg/k x 0,6 k = 69,56 kg/saat 25 ton/saat x 0,7 kg/k x 0,1 k = 1, 75 kg/saat Baraj inşaatı boşalta 85,53 ton/saat x 0,01 kg/ton = Kalker Ocağı faaliyeti boşalta : 165,62 ton/saat x 0,01 kg/ton = Kil Ocağı faaliyeti boşalta Birincil Kırıcı 1 Faaliyeti Birincil Kırıcı 2 Faaliyeti 25 ton/saat x 0,01 kg/ton 82,81 ton/saat x 0,243 kg/ton 82,81 ton/saat x 0,243 kg/ton 2.13 kg/saat 4.14 kg/saat 0,625 kg/saat 0,85 kg/saat 1,65 kg/saat 0,85 kg/saat 1,65 kg/saat 0,25 kg/saat 20,12 kg/saat 20,12 kg/saat ~ 150 ~

151 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME İkincil Kırıcı 1 Faaliyeti : 82,81 ton/saat x 0,585 kg/ton = 48,44 kg/saat İkincil Kırıcı 2 Faaliyeti : 82,81 ton/saat x 0,585 kg/ton = 48,44 kg/saat Hazır Beton Tesisi 1 Boşalta : 100 ton/saat x 0,01 kg/ton = 1 kg/saat Hazır Beton Tesisi 2 Boşalta : 100 ton/saat x 0,01 kg/ton = 1 kg/saat Hafriyat Depolaa : 85,53 ton/saat x 5,8 ton/ha - gün x 5,8 ha / 24 saat = 119,88 kg/saat Topla = 417,12 kg/saat İnşaat faaliyeti sonucu oluşan kontrolsüz toz eisyonu 417,12 kg/saat'tir. Bu değerler, "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yöneteliği" Ek-2 Tablo 2.1'de verilen Noral işlete şartlarında ve haftalık iş günlerindeki işlete saatleri için verilen kütlesel debi (>1 kg/saat) (Baca dışındaki yerler) değerini aşaktadır. Bu nedenle toz dağılı odelleesi yapılıştır. Yayılı Modelinin Tanıı; En kötü ihtial düşünülerek hesaplanan topla toz eisyonu değeri tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile tarih ve sayı ile değişiklik yapılan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yöneteliği'nde Ek-2'de verilen 1 kg/saat sınır değerinin üzerinde olduğu durularda "Hava Kirlenesine Katkı Değerleri ve bu değerlerle teşkil edilen Topla Kirlene Değerlerinin" hesaplanası gerekliliği getiriliştir. Yayılı hesapları USA EPA (ABD Çevre Korua Ajansı) tarafından geliştirilen (Trinity Consultants, 1993) ve ABD'de yapılan Çevre Etki Değerlendire çalışalarında kullanılası aynı kuruluş tarafından onaylanış olan BREEZE AİR ISCST2 (Industrial Source Coplex Sort Ter 2) odeli kullanılarak en yüksek yıllık ortalaa Hava Kirlenesine Katkı Değeri (HKD) hesaplanıştır. ISCST2 odeli, en yüksek yıllık ortalaa verilerini baz alarak yıllık yer seviyesi konsantrasyonlarını tahin edebilen en gelişiş bilgisayar odellerinden birisidir. Model, izole bacalardan, kaçak kirleticilere kadar değişik kaynaklar için (nokta, alan, çizgi) farklı yayılı odeli hesaplaalarını bünyesinde barındırakta, ayrıca herhangi bir kaynaktan çıkan kirleticilerin uğrayabileceği aerodinaik dalgalar, türbülans gibi olayları da göz önüne alaktadır. Model, kullanıcı tarafından tanılanan bir ağ sisteinde çalışakta, hesaplar ağ sisteini oluşturan her bir alıcı orta eleanının köşe noktaları için yapılaktadır. Yer seviyesi konsantrasyonlarına ilave olarak, atosferin belli yükseklikleri için de hesaplaalar gerçekleştirilektedir. Yayılı hesaplaalarında Pasquill kararlılık sınıfı kullanılaktadır. Modelde, engebeli araziyi göz önüne alak için de bir seçenek bulunaktadır. ISCST2 odeli aşağıda belirtilen üç değişik türde veri kullanaktadır. - Rüzgar yönü, rüzgar hızı, sıcaklık, Pasquill kararlılık sınıfı, karışa yüksekliği, rüzgar profili eksponenti ile potansiyel dikey ısı farkını içeren en yüksek yıllık ortalaa eteorolojik veri seti. - Kullanıcı tarafından tespit edilen bir başlangıç noktasına göre belirlenen kaynak koordinatları, kaynak yüksekliği, çapı, kirletici çıkış hızı, ısısı ve debisini içeren kaynak verileri. ~ 151 ~

152 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Modelleede Kullanılan Veriler; Modellee kapsaında, haki rüzgar yönü 1. dereceden WNW (Batıkuzeybatı) forülünün kabul ettiği ortalaa değer olan 2,31 /sn, ortalaa sıcaklık 15,6 C olarak alınış olup, topoğrafik yükseklik değerleri ve karışı tabakası yüksekliği de hesaba katılıştır. & İNŞAAT FAALİYETİ SIRASINDA OLUŞACAK TOZ EMİSYON MİKTARI KONTROLLÜ DURUM TOZ DAĞILIM MODELLEMESİ; Yapılan odellee sonucunda oluşan toz konsantrasyon dağılıının gösterildiği grafik (Bkz. Şekil 43.),odel çıktıları da rapor ekinde veriliştir (Bkz. Ek.22.). Toz konsantrasyon dağılı grafiğinde de görüldüğü gibi, en yüksek toz konsantrasyon değeri 652,70 jg/ 3 olarak hesaplanıştır. Bu değer tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile tarih ve sayı ile değişiklik yapılan, Sanayi Kaynaklı Hava Kalitesinin Korunası Yöneteliği Ek- 2 Tablo 2.2'de 2012 yılı için verilen 140 jg/ 3 Kısa Vadeli Sınır Değerin üzerinde çıkaktadır. Ancak en yakın yerleşi yerlerinde toz konsantrasyon değeri sınır değerlerin altında kalaktadır. Modellee sonucu çıkan en yüksek 10 değer halinde tablo 78 de veriliştir. Tablo 78. İnşaat Faaliyeti Saatlik en yüksek toz eisyonu değerleri ( jg/ 3 ) SIRA NO Doğu Kuzey TOZ EMİSYONU , , , , , , , , , ,91 ~ 152 ~

153 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 42. İnşaat Faaliyeti Toz Dağılı Modelleesi Arazinin hazırlanası ve inşaat alanı için gerekli arazinin teini aacıyla kesilecek ağaçların tür ve sayıları, kesilecek ağaçların bölgedeki oran ekosistei üzerine etkileri, ortadan kaldırılacak tabii bitki türleri ve ne kadar alanda bu işlerin yapılacağı, fauna üzerine olabilecek etkiler, Ergani Barajı proje alanının yaklaşık 15,7 da kısı oran sayılan alanlar üzerinde kalaktadır. Konu ile ilgili olarak Şanlıurfa Oran Bölge Müdürlüğü'nün görüşü ve İncelee ve Değerlendire Foru rapor ekinde veriliştir (Bkz. Ek.30.). Proje alanının da Oran Bölge Müdürlüğü ve İşlete Şeflikleri tarafından eşçere tipleri tespit ediliştir. İncelee ve değerlendire foruna göre; Meşçerenin İşlete şekli; Baltalık İşletesi Mevcut ağaç cinsi; Meşe, Meşçere Tipi: Z ( Aktüel duru BBt2) dir. ~ 153 ~

154 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Projenin oran alanlarından geçen bölüünde kalan Oran evallari ( Meşe ağaçları) kesileyecektir. Oran evallerinin kesilesi duruunda Olağanüstü Hasılat Etası olarak değerlendirilecektir. Proje kapsaında İncelee-Değerlendire forunda belirtilen hususlara uyulacaktır. Baraj rezarvuar alanı, Meleket paftasına göre aplike edildiğinde Beyaz Renk ile ifade edilen Oransız alanlarda kaldığı; Beyazdağ serisi Oran Aenajan Haritasına aplike edildiğinde ise Z (Ziraat) Ruuzu ile ifade edilen oransız alanlarda kaldığı görülektedir. Baraj Göl alanı, arazi kullanı haritasına göre sulu tarı, kuru tarı, bağ, bahçe (ceviz, vişne, ayva, ela, erik, incir ve dut ağaçları), era, çıplak kaya olozlar, Oran, terkediliş (hali) arazi, alanları üzerinde üzerinde kalaktadır. Fauna Üzerine Olabilecek Etkiler; Akarsular üzerinde gerçekleştirilecek baraj projelerinde en büyük dönüşü baraj ile önü kesilecek akarsuda eydana gelecektir. Genellikle vadi tipinde bir topoğrafyada, değişik tiplerde tesis edilen bir baraj gövdesi sayesinde bir rezervuar oluşacaktır. Bu rezervuarların tipi baraj tipine ve topoğrafyaya göre değişektedir. Baraj gövdesi tesis edildikten sonra he su seviyesi yükselecek, he de akarsuyun kapladığı yüzeyden çok daha fazla genişlikte bir yüzey su altında kalacaktır. Bu kesilerde yıl boyunca bulunacak su iktarı da baraj öncesi dönee göre çok daha fazla olacaktır. Rezervuarın eydana geleceği kesilerde doğal olarak bulunan karasal fauna ve flora bileşenleri akarsu yatağında ve her iki sahilde eydana gelecek bu köklü dönüşüden doğrudan etkileneceklerdir. Bu etkilene en azından bu kesilerden değişik şekillerde istifade eden yabanıl forların habitatlarını kaybeteleri şeklinde sergilenecektir. Bu kesilerde sürekli olarak bulunacak büyük iktardaki su, karasal forları daha uzak esafelerde bulunaya zorlayacaktır. Proje sahası içerisinde kaydediliş ve listelerde veriliş olan eeli hayvan türlerinin büyük bir kısı bu kesilerde sürekli olarak bulunan, bir kısı da su içek aacıyla su kıyısına düzensiz olarak geldiği düşünülen türlerdir. Proje alanı içerisinde bazı kesilerde zeinde barınan türlere ait yuva girişleri veya toprak üstü tüsekleri belirleniştir. Bu kesiler keirgenler veya sürüngenler tarafından kullanılan habitatlardır. İnşaat faaliyetlerine başlanadan heen önce, özellikle de dönüşüün eydana geleceği kesilerde bu habitatlarla ilgili gözle ve kontroller gerçekleştirilelidir. Bu kontroller ile zeinde barınan Oran Fareleri gibi keirgen türlerine ait yuva giriş deliklerinin yerleri belirlenecektir. Bilindiği gibi zein üzerindeki bu yapılar yer altında barınan keirgenlerin evcudiyetinin göstergesidir. Benzer şekilde toprak içerisinde, yüzeye yakın kesilerde kurbağa, kertenkele, yılan gibi herpetofauna bileşenleriyle diğer eeli forların bulunası olasılığı her zaan için söz konusudur. Bu kesilerde gerçekleştirilecek çalışalarda dikkatli olunacaktır. Yabanıl forların habitatları civarında çalışacak iş akinelerinin veya çalışanların üdahalesi sonucunda bu bireylerin ortaya çıkabilecek, hatta bu esnada çeşitli derecelerde zarara uğrayabilecekleri göz önünde bulundurularak isteneyen bu duruun önüne geçebilek, yani yabanıl forların iş akinelerinden etkilenesinin önüne geçebilek için kendiliklerinden kaçalarına üsaade edilecektir. Gözleler sonrasında akarsu yatağında su seviyesinin düşesi sonucunda veya suyla taşınan ateryalin akarsu yatağında sığ kesilerde birikesi sonucunda da küçük adacıklar ortaya çıkabilecektir. Bu gibi habitatlar yabanıl forlar tarafından güvenli görüldüğü için, özellikle de kuşlar tarafından üree, beslene ve dinlene aacıyla kullanılabilecektir. ~ 154 ~

155 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Zaanla bu kesilerde gelişebilecek saz veya kaışlar yabanıl fauna bileşenlerini bu kesilere çekecektir. Daha sonra doğal reji ile veya su tutulası sonrasında nehir yatağındaki su iktarında ortaya çıkabilecek artışlar bu kesileri kullanan forları olusuz etkileyebilir. Özellikle üree döneinde, olası yuurta veya yavru kayıpları nedeniyle riskler artacaktır. Faaliyete başlaadan önce bu kesiler son kez görsel olarak kontrol edilecektir. Bu kesilere sonradan geliş olan yabanıl forlar ya rahatsız edilerek kaçırılacak, ya da taşıa yöntelerinden yararlanılarak bu kesilerden uzaklaştırılacaklardır. Bu üdahalelerin özellikle üree döneinde gerçekleştirileesine özen gösterilelidir. İnşaat faaliyeti öncesinde ve inşaat aşaasında çok daha yoğun olak üzere alanda çalışacak çeşitli taşıt ve iş akinelerinden kaynaklanacak yoğun bir trafik söz konusu olacaktır. Faaliyetle bağlantılı olarak evcut ve yeni açılacak yolların kenarlarındaki alanlarda sürekli olarak yaşayan veya geçici süreler için buralarda bulunan yabanıl forlar araç kaynaklı değişik risklerle karşı karşıya kalacaklardır. Araçların çarpası veya ezile gibi riskler dışında söz konusu olabilecek risklerin en önelileri kontainasyon ve eksoz ürünlerinin eydana getirebileceği zehirlene riskidir. Bilindiği gibi araç lastiklerinin kaplaa addeleri, otorun hareketli parçaları, gövdenin diğer bileşenleri, fren izleri ve yağlaa yağlarının yana ürünleri kontainasyona yol açan bileşenlerdir. Bu risk sadece yaban hayvanları için değil hali hazırda yörede kullanılakta olan yolların civarında yaşayan, yöre sakinleri dâhil çevredeki tü canlılar için de geçerlidir Arazinin hazırlanası, inşaat alanı için gerekli arazinin teini aacıyla elden çıkarılacak tarı alanlarını büyüklüğü, bunların arazi kullanı kabiliyetleri, ve tarı ürün türleri, Ergani Barajı projesi sulu tarı, kuru tarı, bağ, bahçe (ceviz, vişne, ayva, ela, erik, incir ve dut ağaçları), era, Kavak, Oran, terkediliş (hali) arazi, alanları üzerinde üzerinde kalaktadır. Baraj rezarvuar alanı içerisinde kalan taşınazların cinsi rapor ekinde veriliştir. ( Bkz. Ek.27.). Ergani Barajı projesi kapsaında 5403 sayılı Toprak Korua ve Arazi Kullanı Kanunu ve 4342 sayılı "Mera Kanunu" nun ilgili hükülerine uyulacaktır. Ayrıca Su Ürünlerinin korunası için 1380 sayılı "Su Ürünleri Kanunu" hükülerine ve bunu tadil eden 3288 sayılı Kanun, buna dair Yönetelik ve 35/1 nolu Su Ürünleri sirküleri hükülerine uyulacaktır. Tarı alanları için İl Gıda, Tarı ve Hayvancılık Müdürlüğünden tarı dışı aaçla arazi kullanı izni alınacaktır. Ayrıca 5403 sayılı Toprak Korua ve Arazi Kullanı Kanununun 12. Maddesi ve kanuna ait uygulaa yöneteliğinin 12. Maddesi gereğince ilgili alanlarda Etüt Raporu hazırlanacak ve Toprak Korua Projesi hazırlanarak toprak uhafaza tedbirleri alınacaktır. Ayrıca proje alanında zeytinlik çıkası duruunda, 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılası Hakkında Kanun hükülerine uygun hareket edilecektir Arazinin hazırlanasından ünitelerin açılasına dek yapılacak işlerde kullanılacak yakıtların türleri, özellikleri, oluşacak eisyonlar, Projenin inşaatı kapsaında kullanılacak yakıtlar; ^ ^ ^ ^ İş akinelerinde yakıt olarak otorin Kış aylarında ısına aacı ile otorin ve ithal köür Banyolara ve utfağa verilecek sıcak su eldesi için otorin ve ithal köür Şantiye alanındaki utfak için LPG kullanılacaktır. Kullanılacak kazan sistelerinin bakıları periyodik olarak yapılacaktır. Isınadan Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yöneteliği'ne uyulacaktır. ~ 155 ~

156 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Projenin inşaatı aşaasında çalışacak iş akinelerinde yakıt olarak otorin kullanılacaktır. Motorinin genel özellikleri Tablo 79.' da verilektedir. Tablo 79. Motorinin Özellikleri ÖZELLİKLER MOTORİN ÖZELLİKLER MOTORİN Kıva Çok Akıcı Karbon Artıkları (%) Eser Tip Daıtılış Kükürt (%) Renk Aber Oksijen-Azot (%) 0.2 Yoğunluk (15oC-gr/c 3 ) Hidrojen (%) 12.7 Viskozite (38 o C) 2.68 Karbon (%) 86.4 Aka Noktası ( o C) -18 Su ve Çökelti (%) Eser Atoizasyon Sıcaklığı ( o C) Atosferik Kül (%) Eser Popalaa Sıcaklığı ( o C) Atosferik Isı Değeri (Kcal /Lt) Kaynak: Hava Kirliliği Kontrol ve Deneti, Kiya Müh. Odası, Mayıs,1999 Sahada çalışacak iş akineleri için gerekli otorin ihtiyacının yaklaşık 418,1 lt/saat olacağı düşünülürse buna göre; 418,1 lt/saat x 0,8654 kg/lt = 361,82 kg/saat (0,361 ton/saat) olacaktır. Sahada iş akinelerinin çalışası sonucu eisyon oluşuu söz konusu olacaktır. Araçlardan oluşacak kirlenenin biri değerleri Tablo 79.' da veriliştir. Tablo 80. Dizel Araçlardan Yayılan Kirlenenin Faktörleri KİRLETİCİ DİESEL(kg/t) Karbononoksit 9,7 Hidrokarbonlar 29,0 Azot Oksitler 36,0 Kükürt Oksitler 6,5 Toz 18,0 Kaynak: Hava Kirliliğinin ve Kontrolünün Esasları, 1991 Buna göre iş akinelerinden kaynaklanası beklenilen kirletici tahini değerleri aşağıda veriliştir. Tablo 81. İş Makinelerinden Kaynaklanası Beklenilen Kirletici Değerler Karbononoksit 9,7 kg/t x 0,361 t/h = 3,5 kg/h Hidrokarbonlar 29,0 kg/t x 0,361 t/h = 10,5 kg/h Azot Oksitler 36,0 kg/t x 0,361 t/h = 13 kg/h Kükürt Oksitler 6,5 kg/t x 0,361t/h = 2,3 kg/h Toz 18,0 kg/t x 0,361t/h = 6,5 kg/h Proje kapsaında kullanılacak iş akinelerinin egzoz gazı eisyonları düzenli olarak yetkili kuruluşlar tarafından ölçülecek ve egzoz gazı eisyonları için belirleniş olan sınır değerleri sağladıkları belgelendirilecektir. Ayrıca araçların egzoz gazları için tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Egzoz Gazı Eisyonu Kontrolü Yöneteliği hükülerine uyulacaktır. Kullanılacak iş akinelerinin otorin ihtiyacı Ergani İlçe Merkezindeki akaryakıt istasyonlarından karşılanacaktır. Proje alanında; şantiye alanı içerisinde akaryakıt depolaa tankı kurulası duruunda ise kullanılacak tankın her türlü sızdırazlık önlei ve gerekli eniyet önleleri (sabotaj, sızıntı, yangın vb.) alınacaktır. ~ 156 ~

157 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Proje kapsaında kullanılacak suyun tein edileceği kaynaklardan alınacak su iktarları, su teini sistei ve bu suların kullanı aaçlarına göre iktarları, oluşacak atık suların cinsi ve iktarları, deşarj edileceği ortalar, İnşaattan kaynaklı kullanılacak sular; çalışacak personeller için gerekli içe - kullana suyu, taşıa güzergahının ve çalışa alanlarının sulanası için gerekli sulaa suyu, kıra elee tesislerinde toz bastıra işlei, hazır beton tesislerinde hazır beton yapıı için proses suları, yıkaa ve teizlik için sulara ihtiyaç duyulaktadır. Faaliyetin inşaat aşaasında yaklaşık 100 personel çalışacaktır. Kişi başına günlük su ihtiyacı 150 lt/gün - kişi (Kaynak: Atıksu Arıta Sistelerinin Tasarı Esasları, D.E.Ü.Doç. Dr. Hiket TOPRAK, Çevre Müh. Böl. İzir, 1996) olduğu kabul edilektedir. İnşaat aşaasında çalışacak personel için gerekli su; 100 kişi x 150 lt/gün = lt/gün = 15 3 /gün bulunur. İnşaat aşaasında gerekli içe - kullana suyu piyasadan satın alınarak şantiye alanına getirilecektir. İçe suları, piyasadan abalajlı olarak satın alınarak, kullana suyu ise tankerler ile şantiye alanına getirilecektir. İnşaat aşaasında stabilize olacak servis yollarında ve taşıa güzergahlarında sulaa yapılacaktır. Ortalaa 20 3 /gün sulaa yapılacaktır. Bu su, Ergani İlçe erkezinden tankerler ile taşıa yolu ile veya gerekli izinler alındıktan sonra Sallar Deresi'nden karşılanacaktır. Kıra Elee Tesisleri'nde ton başına 1 lt su, pülverize olarak toz bastıra suyu kullanılacaktır. Her bir tesiste; 50 3 /s x 2,65 ton/s = 132,5 ton/saat üreti yapılacaktır. 2 tesiste ise; 265 ton/saat üreti yapılacaktır. Günlük topla; 265 ton/s x 8 = 2120 ton/gün üreti yapılacaktır. Tozu bastırak için; 2120 ton/gün x 1 lt/ton = 2120 lt/gün = 2,12 3 /gün toz bastıra suyu kullanılacaktır. Gerekli su ihtiyacı Ergani ilçe erkezinden tankerlerle satınala yolu ile veya gerekli izinler alındıktan sonra Sallar deresinden karşılanacaktır. Hazır Beton Tesisleri'nde üretilecek alzeenin % 10'u'nda su kullanılacaktır. 31,25 3 /s her bir tesiste üreti yapılacaktır. 31,25 x 2 = 62,5 3 /saat her iki tesisin topla üretii olacaktır. Günde /gün hazır beton üretilecektir /gün su tüketilecektir. Hazır beton üretii tesislerinde, ikserlerin ve santralin yıkanası gibi işleler esnasında da yaklaşık 5 3 /gün su tüketilecektir. Gerekli su, Ergani ilçe erkezinden taşıa yolu ile veya gerekli izinler alındıktan sonra Sallar Deresi'nden karşılanacaktır. Hazır beton üretii tesislerinde, ikserlerin ve santralin yıkanası gibi işleler sonucu ortaya çıkan atık sudaki askıda katı adde (AKM) konsantrasyonu ve bulanıklık oldukça yüksektir. Bu nedenlerle Çöktüre Havuzları inşa edilecektir. çöktüre havuzlarında arıtılan su geri dönüşü yolu ile tekrara tesiste kullanılacak veya faaliyet alanının nelendirilesinde kullanılası planlanaktadır. Tesiste geri dönüşü yolu ile kullanılaası halinde fiziksel olarak çöktüre havuzunda arıtılan su; Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği Tablo 7.5'e ve Su Ürünleri Yöneteliği'ne uygun olarak deşarj izni alındıktan sonra Sallar Deresine deşarj edilecektir. Çökelte Havuzu; atıksu giriş yapısı ile birinci çökelti havuzuna alınır. Çökelte havuzunda sağlanan durgun hidrolik koşullar nedeni ile, havalandıra havuzunda oksijen varlığında gelişiş olan floklaşış çaur dibe çökecektir. Mikrobiyal kütleden ayrılan su, üstten savaklar ile alınarak dezenfeksiyon ünitesine geçecek, çökelen çaur ise sistein başına geri devir ettirilecektir. Sistede oluşacak fazla çaur, çaur toplaa ünitesine ~ 157 ~

158 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME alınacaktır. Atıksuların ve agreganın geri kazanılası aacıyla beton santrali sahası üzerinde 20 3 (5 x 2 x 2 ) hacili iki odalı çökelte havuzu planlanaktadır. Geri Dönüş 1 2 Havuz içerisinde bulunan ve AKM yönünden arıtılış su yüzeye yerleştirilecek popa Vasıtası ile geri döngü yapılarak ikserlerin yıkanasında kullanılacaktır. Havuz dibinde toplanan çaur ise kurutulaya alındıktan sonra proje kapsaında dolgu alzeesi olarak kullanılacaktır. İnşaat aşaasında kullanılacak içe - kullana sularının 1/1 oranında atıksuya dönüşeceği varsayıından; 15 3 /gün atık su oluşacaktır. Bu suların arıtıı için; biyolojik paket arıta kurulacaktır. Paket arıtadan geçen sular, analiz sonuçlarına göre, Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ile Su Ürünleri Yöneteliğine uygun olarak Sallar Deresine deşarj edilecektir. Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünden Çevre İzni kapsaında deşarj izni alınacaktır. İşlete aşaasında ise; topla 20 personel çalışacaktır. Personel için gerekli içe - kullana suyu kullanılacaktır. Gerekli içe - kullana suyu piyasadan satın alınacaktır. İşlete aşaasında kullanılacak içe - kullana suyu; 20 x 150 lt/gün = 3000 lt/gün = 3 3 /gün su tüketilecektir. İşlete aşaasında oluşacak atıksular atıksu arıta tesisine verilecektir. İnşaat aşaasında kurulası planlanan paket arıta tesisi kaldırılayacak, işlete aşaasında da kullanılacaktır. Paket arıtadan geçen sular, analiz sonuçlarına göre, Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ile Su Ürünleri Yöneteliğine uygun olarak en yakın dere yatağına deşarj edilecektir. İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğünden deşarj iznini içeren Çevre İzni alınacaktır Arazinin hazırlanasından ünitelerin açılasına kadar eydana gelecek katı atık iktarı, ne şekilde bertaraf edileceği, Katı Atık Miktar ve Özellikleri Evsel Nitelikli Katı Atıklar Proje kapsaında çalışacak personelden kaynaklı evsel nitelikli katı atıklar olacaktır. alzee alanları ve Kıra-Elee Tesisinde toplada 100 kişi çalıştırılası planlanakta olup; günlük kişi başına üretilen evsel nitelikli katı atık iktarı 1,16 kg/kişi-gün değeri kullanılarak aşağıdaki şekilde hesaplanıştır (Kaynak: T.C. Çevre ve Oran Bakanlığı Çevre Yönetii Genel Müdürlüğü Atık Yönetii Eyle Planı ). Çalışan Sayısı Biri katı atık iktarı Katı atık iktarı : 100 kişi : 1,16 kg/kişi.gün : 100 x 1,16 = 116 kg/gün Evsel nitelikli katı atıklar içerisinde; yeek atıkları, plastik, ca, büro atıkları (kağıt vb.) vb. türü atıklar da bulunacaktır. ~ 158 ~

159 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Proje kapsaında çalışan işçilerden kaynaklı olarak yaklaşık 116 kg/gün evsel nitelikli katı atık eydana gelecektir. Oluşacak olan evsel nitelikli bu atıklar kapalı kaplarda uhafaza edilecek ve düzenli olarak, kapalı özel araçlarla Ergani Belediyenin belirlediği Dicle Yolu üzerinde yer alan çöp dökü sahasına uzaklaştırılacaktır. Katı atıkların toplanası, biriktirilesi ve uzaklaştırılası "Katı Atıkların Kontrolü Yöneteliği"nde belirtildiği üzere yapılacaktır. Evsel nitelikli katı atıkların " tarih ve sayılı "Katı Atıkların Kontrolü Yöneteliği" Madde 18'de belirtildiği gibi; denizlere, göllere ve benzeri alıcı ortalara, caddelere, oranlara ve çevrenin olusuz yönde etkilenesine sebep olacak yerlere dökülesi yasaktır. Bu sebeple oluşacak katı atıklar (etal, ca, plastik, kağıt vb.), biriktire kaplarında niteliklerine göre ayrı ayrı toplanarak görünüş, koku, toz, sızdıra ve benzeri faktörler yönünden çevreyi kirleteyecek şekilde kapalı özel araçlarla taşınacaktır. Atıkların biriktirildiği kaplar sürekli olarak kapalı tutularak keirici hayvan ve haşerenin önlenesi sağlanacaktır. Bu kaplar uygun aralıklarla dezenfekte edilerek tekrar kullanıa sunulacaktır. Gerekli tedbirler alındığı taktirde, faaliyetten kaynaklı çevre üzerine olusuz bir etki olayacaktır. Faaliyet süresince, tarih ve sayılı Resi Gazetede yayılanarak yürürlüğe giren "Katı Atıkların Kontrolü Yöneteliği" ile " tarih ve sayılı "Katı Atıkların Kontrolü Yöneteliğinde Değişiklik Yapılasına Dair Yönetelik" hükülerine uyulacaktır. Bitkisel Toprak Proje sahasındaki bitkisel toprak kalınlığı 20 c'dir. Faaliyet alanında yer alan bitkisel toprak üretie paralel olarak yüzeyden sıyrılarak alınacak olup, bitkisel toprak depolaa sahasında su ve rüzgar erozyonuna karşı tedbirler alınarak depolanacaktır. Bitkisel toprak alıı işleleri sırasında herhangi bir patlayıcı adde kullanıı söz konusu olaakla birlikte, alzee alıı ve taşınası için kepçe ve kayon gibi iş akineleri kullanılacaktır. Hafriyat alzeesi ekskavatör yardııyla sıyrılarak alınacak; su ve rüzgâr erozyonuna karşı tedbirler alınarak bitkisel toprak depolaa sahasında depolanacaktır. Depolanan alzee işletenin terki duruunda, bitkilendire ve ağaçlandıraya uygun bir biçide alan üzerine serilecektir. Faaliyet alanında topla bitkisel toprak sıyrılacaktır. Sıyıra işlei 20 ay sürecektir. 0,2 ha'lık bitkisel toprak depolaa alanında geçici olarak depo edilecektir. Daha sonra, faaliyet alanının rehabilitasyon faaliyetinde kullanılacaktır. Proje kapsaında tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanan "Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yöneteliği" hükülerine uyulacaktır. Hafriyat atıklarının dere yataklarına boşaltılası ve yönetelik hükülerinin dışında yöntelerle depolanası ya da bertaraf edilesi söz konusu olayacaktır. Abalaj Atıkları Proje kapsaında, çalışacak personelden ve inşaat alzeelerinden (çiento, boru vs) kaynaklı abalaj atığı oluşası söz konusudur. Katı atıkların ağırlıkça % 30'unu abalaj atıkları oluşturaktadır (Kaynak: T.C. Çevre ve Oran Bakanlığı Çevre Yönetii Genel Müdürlüğü Atık Yönetii Eyle Planı ). Proje kapsaında oluşacak evsel nitelikli katı atık iktarı günde 11,6 kg olarak hesaplanıştır. Buna göre oluşacak abalaj atığı iktarı; ~ 159 ~

160 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Abalaj Atığı Miktarı = Katı Atık Miktarı x 30/100 = 116 x 30/100 = 34,8 kg/gün Bu atıklar, diğer katı atıklardan ayrı olarak toplanacak ve geri dönüşüleri için lisanslı firalara verilecektir. Abalaj atıklarının bertarafı tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanan "Abalaj Atıklarının Kontrolü Yöneteliği"ne göre sağlanacaktır. Atık Pil ve Aküülatörler Proje kapsaında oluşabilecek atık aküülatörler, kullanılan ekipanın bitiş aküleridir. Ayrıca faaliyet sırasında işçiler tarafından kullanılan elektronik eşyalardan kaynaklı atık pillerin oluşası söz konusu olacaktır. Atık piller evsel atıklardan ayrı toplanacak, pil ürünlerinin dağıtıını ve satışını yapan işletelerce veya belediyelerce oluşturulacak toplaa noktalarına tesli edilecektir. Araçların aküülatörleri değiştirilirken eskisi, aküülatör ürünlerinin dağıtı ve satışını yapan işleteler ve araç bakı-onarı yerlerini işletenlerin oluşturduğu geçici depolaa yerlerine ücretsiz tesli edilecektir. Faaliyet sırasında oluşacak atık pil ve aküülatörlerin toplanası ve bertarafında tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanan ve tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanan değişikliğiyle birlikte "Atık Pil ve Aküülatörlerin Kontrolü Yöneteliği" hükülerine uyulacaktır. Örünü Taalaış Lastikler Faaliyet esnasında, araç ve iş akinelerinin lastiklerinin proje sahasında değiştirilesinin gerekesi halinde eydana gelesi uhteel atıklardır. Proje kapsaında araç ve iş akinelerinin lastiklerinin proje sahasında değiştirilesinin gerekesi halinde oluşacak atık lastiklerin geri kazanıı esas alınacak; geri kazanı ve bertaraf işleleri, hava, su, toprak, bitki ve hayvanlar üzerinde tehlike yaratadan, ses ve koku yoluyla çevreye herhangi bir olusuz etkide bulunadan ve doğal çevre ile korua alanlarına zarar vereden yapılacaktır. Ayrıca, örünü taalaış lastikler hangi sebeple olursa olsun vadi veya çukurlarda dolgu alzeesi olarak kullanılayacak, katı atık depolaa tesislerinde depolanayacak, ısınada kullanılayacak, gösteri ve benzeri fiilleri kapsayacak şekilde her ne aaçla olursa olsun yakılayacaktır. Örünü taalaış lastiklerin bertarafı ile ilgili belge ve doküanlar düzenli bir şekilde Diyarbakır İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğüne verilecektir. Ayrıca, birer örneği faaliyet alanında bulundurularak deneti esnasında yetkililere ibraz edilecektir. Örünü taalaış lastiklerin toplanası ve bertaraf edilesi konularında tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanan değişikliğiyle birlikte "Örünü Taalaış Lastiklerin Kontrolü Yöneteliği" hükülerine uyulacaktır. Atık Yağlar Proje kapsaında oluşabilecek atık yağlar, kullanılan ekipandan kaynaklanabilecek atık otor yağları ile sınırlıdır. ~ 160 ~

161 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Ekipanların bakı ve onarıı, bu çalışalar için gerekli altyapısı sağlanış olan yerlerde yapılacak, böylece atık yağ oluşası ihtiali en aza indiriliş olacaktır. Ancak herhangi bir nedenle ortaya çıkacak atık yağların geçici depolanası, taşınası ve bertarafı "Atık Yağların Kontrolü Yöneteliği" hükülerine uygun olarak gerçekleştirilecektir. S Atık yağ üretiini en az düzeye indirecek şekilde gerekli tedbirler alınacaktır. S Atık yağ analizleri "Atık Yağların Kontrolü Yöneteliği" hükülerine uygun olarak yapılacak veya yaptırılacaktır. S Atık yağlar, geçirisiz zein üzerine yerleştiriliş tanklar/konteynerler içinde, kategorilerine göre ayrı ayrı geçici depolanacaktır. S Tesisten kaynaklanan farklı kategorideki atık yağlar birbirleriyle, PCB ve diğer tehlikeli atıklarla karıştırayacak; tehlikeli atıkla kirleniş yağların bertarafı için "Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yöneteliği" hükülerine uyulacaktır. S Atık yağlar, lisans alış taşıyıcılar vasıtasıyla, lisanslı işlee ve bertaraf tesislerine gönderilecektir. S Atık yağların tesis dışına taşınası duruunda Ulusal Atık Taşıa Foru doldurulacaktır. S "Atık Yağların Kontrolü Yöneteliği" 26. addeye göre kayıt tutulacak ve EK-2'de yer alan Atık Yağ Beyan Forunu doldurularak takip eden bir sonraki yılın Şubat ayı sonuna kadar Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'ne gönderilecektir. S Atık yağların taşınasında işlee veya bertaraf tesisi işletecisi ile uyuşazlık çıkası halinde, bu uyuşazlık giderileezse on beş gün içinde uyuşazlık Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'ne ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na bildirilecek; bu süre içinde uyuşazlığa konu olan atık yağlar uhafaza altına alınacaktır. Proje kapsaındaki tü faaliyetler süresince, tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanan değişikliğiyle birlikte "Atık Yağların Kontrolü Yöneteliği"nin tü hükülerine uyulacaktır. Tıbbi Atıklar Proje kapsaında çalışacak olan personele proje alanında yapılacak olan ilk yardı üdahalesi gibi durularda bir iktar tıbbi atık oluşası uhteeldir. Proje kapsaında oluşabilecek tıbbi atıklar çevre ve insan sağlığına zarar verecek şekilde doğrudan veya dolaylı olarak alıcı ortaa verileyecektir. Tıbbi atıklar, tehlikeli ve evsel atıklar ile karıştırılayacak, kaynağında diğer atıklardan ayrı olarak toplanacak, biriktirilecek, taşınacak ve bertaraf edilecektir. Tıbbi atıkların toplanasında; yırtılaya, delineye, patlaaya ve taşıaya dayanıklı; orijinal orta yoğunluklu polietilen haaddeden sızdıraz, çift taban dikişli ve körüksüz olarak üretilen, çift kat kalınlığı 100 ikron olan, en az 10 kilogra kaldıra kapasiteli, üzerinde görülebilecek büyüklükte ve her iki yüzünde "Uluslararası Biyotehlike" ablei ile "DİKKAT TIBBİ ATIK" ibaresini taşıyan kırızı renkli plastik torbalar kullanılacaktır. Torbalar en fazla % oranında doldurulacak, ağızları sıkıca bağlanacak ve gerekli görüldüğü hallerde her bir torba yine aynı özelliklere sahip diğer bir torbaya konularak kesin sızdırazlık sağlanacaktır. Tıbbi atıklar, yapılacak bir protokol çerçevesinde bölgede faaliyet gösteren hastane vb. bir sağlık kuruluşuna verilecektir. Proje kapsaında oluşacak tıbbi atıkların toplanası, taşınası ve bertarafı konusunda, tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanan ve tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanan değişikliğiyle birlikte "Tıbbi Atıkların Kontrolü Yöneteliği" hükülerine uyulacaktır. ~ 161 ~

162 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tehlikeli Atıklar Faaliyet kapsaında çalışacak iş akinelerinin bakı ve onarıları yetkili servislerde yaptırılacaktır. Ancak, proje alanında herhangi bir nedenle tehlikeli atık oluşası duruunda, atıklar ocak sahası dışında, beton saha üzerine yerleştiriliş sağla, sızdıraz, eniyetli ve uluslararası kabul görüş standartlara uygun konteynırlar içerisinde geçici olarak uhafaza edilecek, konteynırların üzerinde tehlikeli atık ibaresine yer verilecek, depolanan addenin iktarı ve depolaa tarihi konteynırlar üzerinde belirtilecek, konteynırların hasar göresi duruunda atıklar, aynı özellikleri taşıyan başka bir konteynıra aktarılacak, konteynırların devalı kapalı kalası sağlanacak, atıklar kiyasal reaksiyona gireyecek şekilde geçici depolanacaktır. Geçici olarak depolanan tehlikeli atıklar, en yakın yerdeki lisanslı tehlikeli atık geri kazanı tesisine veya lisanslı tehlikeli atık bertaraf ete tesisine gönderilecektir. Taşıada lisanslı araçlar kullanılacaktır. Faaliyet süresince tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanan değişikliğiyle birlikte "Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yöneteliği" hükülerine uyulacaktır Arazinin hazırlanasından başlayarak ünitelerin açılasına dek yapılacak işler nedeni ile eydana gelecek vibrasyon, gürültünün kaynakları ve seviyesi, küülatif değerler Proje kapsaında yapıı planlanan ünitelerden kaynaklı gürültü hesapları aşağıda ayrıntılı olarak veriliştir. Oluşacak gürültü seviyesinin tahini için tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanan giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Çevresel Gürültünün Değerlendirilesi ve Yönetii Yöneteliği" esas alınıştır. Sahada oluşacak gürültünün, uhteel gürültü kaynaklarının gürültü seviyeleri; Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanıp, tarih ve Sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren "Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından O1uşturu1an Çevredeki Gürültü Eisyonu ile İlgili Yönetelik" in 5. addesinde verilen tabloda tanılanan otor gücü seviyelerine göre verilen forüller yardııyla bulunaktadır. 5. addede sunulan tabloda belirtilen akine ekipan listesinden; bu sahada kullanılacak olan Ekipan Tipleri ve bunların otor güçlerine göre tanılanan forüller ise Tablo 82.'de veriliştir. Tablo 82. Teçhizat Tipi ve Net Güç Seviyesine Göre Tanılanan Ses Gücü Seviyeleri Teçhizatın tipi Sıkıştıra akineleri (titreşili silindirler, titreştirici levhalar, titreşili çekiçler) Paletli dozerler, paletli yükleyiciler, paletli kazıcı yükleyiciler Net kurulu güç P(kW), Elektrik gücü Pel ( 1 )(kw), Uygulaa kütlesi (kg), Kese genişliği L (c) Müsaade edilen ses gücü seviyesi db/1 pw 3 Teuz 3 Ocak 2004'den 2006'dan itibaren itibaren I. Safha II. Safha P < ( 2 ) 8 < P < ( 2 ) P > log P log P( 2 ) P < ( 2 ) P > log P log Tekerlekli dozerler, tekerlekli yükleyiciler, P < ( 2 )( 3 ) P( 2 ) ~ 162 ~

163 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Teçhizatın tipi Net kurulu güç P(kW), Elektrik gücü Pel ( 1 )(kw), Uygulaa kütlesi (kg), Kese genişliği L (c) Müsaade edilen ses gücü seviyesi db/1 pw 3 Teuz 3 Ocak 2004'den 2006'dan itibaren itibaren I. Safha II. Safha tekerlekli kazıcı-yükleyiciler, daperli kayonlar, greyderler, yükleyici tipli toprak dolduralı sıkıştırıcılar, içten yanalı otor tahrikli karşı ağırlıklı hidrolik kaldıralı kayonlar, hareketli P > log P log vinçler, sıkıştıra akineleri (titreşisiz P( 2 )( 3 ) silindirler), kaldırı perdah akineleri, hidrolik güç oluştura akineleri Kazıcılar, eşya taşıak için yük asansörleri, yapı P < (konstrüksiyon) vinçleri, otorlu çapalaa log P > log P akineleri P < Elle tutulan beton kırıcıları ve deliciler log 15< < log ( 2 ) > log log Kule vinçleri 98 + log P 96 + log P 95 + log Pel < log P el Kaynak ve güç jeneratörleri Pel 2 < Pel < log P el 96 + log Pel Pel > log Pel 95 + log Pel P < Kopresörler log P > log P P L < Çi biçe akineleri, çi düzelte/çi kenar 50< L < düzelte akineleri 70< L < L > (2) (1) Kaynak jeneratörleri için P el : İalatçı tarafından verilen faktörün en küçük değeri için bilinen yük gerilii ile çarpılan klasik kaynak akıı. Güç jeneratörleri için Pel : ISO : 1993 standardının adde 'sine göre ana güç. (2) II. Safhaya ait değerler aşağıdaki ekipan tipleri için taaen örnek niteliğindedir: - arkasından yürünen titreşili silindirler, - titreşili plakalar (> 3 kw) - titreşili çekiçler - dozerler (çelik raylı) - yükleyiciler (çelik raylı > 55 kw) - içten yanalı otorla çalışan karşı ağırlıklı hidrolik kaldıralı kayonlar - sıkıştıra parçalı kaldırı perdah akineleri - elle tutulan içten yanalı otorlu beton kırıcılar ve kazalar (15 < < 30) - çi biçe akineleri, çi düzelte akineleri / çi kenar düzelte akineleri Kesin değerler, Koisyonun yapacağı değişikliklere bağlı olacaktır. Böyle bir tadilat olaası duruunda I. Safhaya ait değerler II. Safha için geçerli olaya deva edecektir. (3) Tek otorlu seyyar vinçler için, I. Safhaya ait değerler 3 Ocak 2008 tarihine kadar geçerli olaya deva edecektir. Bu tarihten sonra II. Safha değerleri geçerli olacaktır. İzin verilen ses gücü seviyesi en yakın tasayıya yuvarlanalıdır (0,5'ten küçükler için küçük sayı, 0,5'e eşit veya büyükler için büyük sayı kullanılır). 9 9 co 2) Proje kapsaında arazi hazırlık faaliyetleri kullanılacak ekipanlar aşağıda tablolar halinde veriliştir. İnşaat aşaasında; baraj inşaat faaliyetlerinde, kalker ocağı üreti, kil ocağı üreti olak üzere 3 farklı noktada faaliyet gerçekleştirilecektir. ~ 163 ~

164 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Baraj İnşaat Faaliyeti Gürültü Hesapları Tablo 83. Baraj İnşaatında Kullanılacak Ekipan Listesi Makine Cinsi Sayısı Motor Gücü Motor Gücü (kw) Dozer HP 239 kw Grayder HP 90 kw Yükleyici HP 90 kw Kayon HP 75 kw Silindir HP 90 kw Kule Vinç 3 68 HP 50 kw Mobil Vinç 1 68 HP 50 kw Arazöz HP 75 kw Binek oto 2 68 HP 50 kw Arazi Aracı 2 90 HP 68 kw Minibüs HP 94 kw *** 1 HP= 0,746 Kw Makine Ses Gücü Düzeylerinin Hesaplanası Tablo 82.'de verilen forüller doğrultusunda her akinenin Ses Gücü Seviyesi aşağıda hesaplanıştır. Tablo 84. İnşaat aşaasında kullanılacak İş Makinaları Ses Gücü Seviyeleri Araç Motor Net Kurulu Gücü Ses Gücü Seviyesi Ses Gücü gücü Değerlendiresi Hesabı Seviyesi Dozer (1 adet) 239 kw P = 239 kw > 55 kw Lw = log db Grayder (3 adet) 90 kw P = 90 kw > 55 kw Lw = log db Yükleyici (3 adet) 90 kw P = 90 kw > 55 kw Lw = log db Kayon (4 adet) 75 kw P = 75 kw > 55 kw Lw = log db Silindir (8 adet) 90 kw P = 90 kw > 55 kw Lw = log db Kule Vinç (3 adet) 50 kw - Lw = 96 + Log db Mobil Vinç (1 adet) 50 kw P=50kW>15kW Lw = log db Arazöz (5 adet) 75 kw P = 75 kw > 55 kw Lw = log db Faaliyet sahası içerisinde arazi hazırlığında kullanılacak iş akineleri için belirlenen 4 oktav bandında ses basıncı düzeyleri aşağıdaki tablolarda veriliştir. Tablo 85. Baraj İnşaat Çalışalarında Kullanılacak Olan Makineler İçin 4 Oktav Bandında Ses Basıncı Düzeyi Gürültü Kaynağı Mesafe () Ses Basınç Düzeyi (db) Lpt 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz 50 66,03 66,03 66,03 66,03 72, ,01 60,01 60,01 60,01 66, ,99 53,99 53,99 53,99 60, ,47 50,47 50,47 50,47 56,50 Dozer ,97 47,97 47,97 47,97 54, ,03 46,03 46,03 46,03 52, ,51 42,51 42,51 42,51 48, ,01 40,01 40,01 40,01 46, ,07 38,07 38,07 38,07 44, ,49 36,49 36,49 36,49 42, ,99 33,99 33,99 33,99 40, ,47 30,47 30,47 30,47 36,50 ~ 164 ~

165 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Gürültü Kaynağı Mesafe () Ses Basınç Düzeyi (db) Lpt 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz 50 63,80 63,80 63,80 63,80 69, ,78 57,78 57,78 57,78 63, ,76 51,76 51,76 51,76 57, ,24 48,24 48,24 48,24 54,30 Grayder ,74 45,74 45,74 45,74 51, ,80 43,80 43,80 43,80 49, ,28 40,28 40,28 40,28 46, ,78 37,78 37,78 37,78 43, ,84 35,84 35,84 35,84 41, ,26 34,26 34,26 34,26 40,30 Yükleyici ,76 31,76 31,76 31,76 37, ,24 28,24 28,24 28,24 34, ,80 65,80 65,80 65,80 71, ,78 59,78 59,78 59,78 65, ,76 53,76 53,76 53,76 59, ,24 50,24 50,24 50,24 56, ,74 47,74 47,74 47,74 53, ,80 45,80 45,80 45,80 51, ,28 42,28 42,28 42,28 48, ,78 39,78 39,78 39,78 45, ,84 37,84 37,84 37,84 43, ,26 36,26 36,26 36,26 42, ,76 33,76 33,76 33,76 39, ,24 30,24 30,24 30,24 36, ,05 64,05 64,05 64,05 70, ,03 58,03 58,03 58,03 64, ,01 52,01 52,01 52,01 58, ,49 48,49 48,49 48,49 54,50 Kayon ,99 45,99 45,99 45,99 52, ,05 44,05 44,05 44,05 50, ,53 40,53 40,53 40,53 46, ,03 38,03 38,03 38,03 44, ,09 36,09 36,09 36,09 42, ,51 34,51 34,51 34,51 40,50 Silindir ,01 32,01 32,01 32,01 38, ,49 28,49 28,49 28,49 34, ,06 70,06 70,06 70,06 76, ,04 64,04 64,04 64,04 70, ,02 58,02 58,02 58,02 64, ,50 54,50 54,50 54,50 60, ,00 52,00 52,00 52,00 58, ,06 50,06 50,06 50,06 56, ,54 46,54 46,54 46,54 52, ,04 44,04 44,04 44,04 50, ,10 42,10 42,10 42,10 48, ,52 40,52 40,52 40,52 46, ,02 38,02 38,02 38,02 44, ,50 34,50 34,50 34,50 40, ,03 54,03 54,03 54,03 60, ,01 48,01 48,01 48,01 54,00 ~ 165 ~

166 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Gürültü Kaynağı Mesafe () Ses Basınç Düzeyi (db) Lpt 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz Mobil Vinç ,99 41,99 41,99 41,99 48, ,47 38,47 38,47 38,47 44, ,97 35,97 35,97 35,97 42, ,03 34,03 34,03 34,03 40, ,51 30,51 30,51 30,51 36,50 Arazöz ,01 28,01 28,01 28,01 34, ,02 65,02 65,02 65,02 71, ,00 59,00 59,00 59,00 65, ,98 52,98 52,98 52,98 59, ,46 49,46 49,46 49,46 55, ,96 46,96 46,96 46,96 53, ,02 45,02 45,02 45,02 51, ,50 41,50 41,50 41,50 47, ,00 39,00 39,00 39,00 45,00 Proje sahasında arazi hazırlık aşaasında iş akinelerinden kaynaklı oluşacak olan gürültü ses düzeyinin belirlenesi için, kullanılacak olan atosferik yutuş faktörleri Tablo 86. da veriliştir. Tablo 86. Atosferik Yutuş Faktörleri ,02 0,08 0,30 1, ,04 0,15 0,60 2, ,11 0,30 1,20 4, ,02 0,45 1,79 7, ,15 0,60 2,39 9, ,19 0,75 2,99 11, ,28 1,12 4,49 17, ,37 1,50 5,98 23, ,47 1,87 7,48 29, ,56 2,24 8,97 35, ,75 2,99 11,96 47, ,12 4,49 17,94 71,76 Baraj inşaat aşaasında kullanılacak olan akinelerin 4 oktav bandında atosferik yutuş faktörleri ile düzenleniş ses basıncı düzeyleri Tablo 87.' de veriliştir. Tablo 87. Baraj İnşaatında Mesafelere Göre 4 Oktav Bandı İçin Net Ses Düzeyi Gürültü Kaynağı Mesafe () Ses Basınç Düzeyi (db) Lpt 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz Dozer 50 66,01 65,96 65,73 64,83 71, ,97 59,86 59,41 57,62 65, ,88 53,69 52,79 49,21 58, ,45 50,02 48,68 43,29 54, ,82 47,37 45,58 38,40 52, ,84 45,28 43,04 34,07 49, ,23 41,39 38,03 24,57 45, ,64 38,52 34,03 16,09 42, ,60 36,20 30,60 8,17 40, ,93 34,25 27,52 0,61 38,50 ~ 166 ~

167 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Gürültü Kaynağı Mesafe () Ses Basınç Düzeyi (db) Lpt 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz ,24 31,00 22,03-13,85 35, ,35 25,99 12,53-41,29 31, ,78 63,73 63,50 62,60 69, ,74 57,63 57,18 55,39 63, ,65 51,46 50,56 46,98 56, ,22 47,79 46,45 41,06 52, ,59 45,14 43,35 36,17 49,80 Grayder ,61 43,05 40,81 31,84 47,50 Yükleyici ,00 39,16 35,80 22,34 43, ,41 36,29 31,80 13,86 40, ,37 33,97 28,37 5,94 38, ,70 32,02 25,29-1,62 36, ,01 28,77 19,80-16,08 33, ,12 23,76 10,30-43,52 28, ,78 65,73 65,50 64,60 71, ,74 59,63 59,18 57,39 65, ,65 53,46 52,56 48,98 58, ,22 49,79 48,45 43,06 54, ,59 47,14 45,35 38,17 51, ,61 45,05 42,81 33,84 49, ,00 41,16 37,80 24,34 45, ,41 38,29 33,80 15,86 42, ,37 35,97 30,37 7,94 40, ,70 34,02 27,29 0,38 38, ,01 30,77 21,80-14,08 35, ,12 25,76 12,30-41,52 30, ,03 63,98 63,75 62,85 69, ,99 57,88 57,43 55,64 63, ,90 51,71 50,81 47,23 56, ,47 48,04 46,70 41,31 52,90 Kayon ,84 45,39 43,60 36,42 50, ,86 43,30 41,06 32,09 47, ,25 39,41 36,05 22,59 43, ,66 36,54 32,05 14,11 40, ,62 34,22 28,62 6,19 38, ,95 32,27 25,54-1,37 36, ,26 29,02 20,05-15,83 33, ,37 24,01 10,55-43,27 29, ,04 69,99 69,76 68,86 75, ,00 63,89 63,44 61,65 69, ,91 57,72 56,82 53,24 62, ,48 54,05 52,71 47,32 58, ,85 51,40 49,61 42,43 56,00 Silindir ,87 49,31 47,07 38,10 53, ,26 45,42 42,06 28,60 49, ,67 42,55 38,06 20,12 46, ,63 40,23 34,63 12,20 44, ,96 38,28 31,55 4,64 42, ,27 35,03 26,06-9,82 39, ,38 30,02 16,56-37,26 35,10 Mobil Vinç 50 54,01 53,96 53,73 52,83 59, ,97 47,86 47,41 45,62 53, ,88 41,69 40,79 37,21 46, ,45 38,02 36,68 31,29 42,90 ~ 167 ~

168 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Gürültü Kaynağı Mesafe () Ses Basınç Düzeyi (db) Lpt Arazöz 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz ,82 35,37 33,58 26,40 40, ,84 33,28 31,04 22,07 37, ,23 29,39 26,03 12,57 33, ,64 26,52 22,03 4,09 30, ,00 64,95 64,72 63,82 70, ,96 58,85 58,40 56,61 64, ,87 52,68 51,78 48,20 57, ,44 49,01 47,67 42,28 53, ,81 46,36 44,57 37,39 51, ,83 44,27 42,03 33,06 48, ,22 40,38 37,02 23,56 44, ,63 37,51 33,02 15,08 41,70 Tablo 88. Düzelte Faktörleri Düzelte Faktörü ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1,00 Baraj inşaat kullanılacak ekipanların belirtilen esafelerde 4 oktav bandında ki net ses düzeyleri (Lpi) Tablo 88.' de verilen düzelte faktörleri kullanılarak Tablo 89. düzenleniştir. Tablo 89. Baraj İnşaatı İçin Düzeltiliş Net Ses Basıncı Düzeyi Gürültü Kaynağı Mesafe () Ses Basınç Düzeyi (db) Lpt 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz 50 62,81 65,96 66,93 65,83 71, ,17 59,86 58,21 56,62 66, ,08 53,69 51,59 48,21 59, ,65 50,02 47,48 42,29 56, ,02 47,37 44,38 37,40 53,30 Dozer ,04 45,28 41,84 33,07 51, ,43 41,39 36,83 23,57 47, ,84 38,52 32,83 15,09 44, ,80 36,20 29,40 7,17 42, ,13 34,25 26,32-0,39 40, ,44 31,00 20,83-14,85 37, ,55 25,99 11,33-42,29 33,40 Grayder 50 60,58 63,73 64,70 63,60 69,40 ~ 168 ~

169 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Gürültü Kaynağı Mesafe () Ses Basınç Düzeyi (db) Lpt 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz ,54 57,63 58,38 56,39 63, ,45 51,46 51,76 47,98 56, ,02 47,79 47,65 42,06 52, ,39 45,14 44,55 37,17 49, ,41 43,05 42,01 32,84 46, ,80 39,16 37,00 23,34 42, ,21 36,29 33,00 14,86 39, ,17 33,97 29,57 6,94 37, ,50 32,02 26,49-0,62 35, ,81 28,77 21,00-15,08 31, ,92 23,76 11,50-42,52 27, ,58 65,73 66,70 65,60 71, ,54 59,63 60,38 58,39 65, ,45 53,46 53,76 49,98 58, ,02 49,79 49,65 44,06 54, ,39 47,14 46,55 39,17 51, ,41 45,05 44,01 34,84 48,90 Yükleyici ,80 41,16 39,00 25,34 44, ,21 38,29 35,00 16,86 41, ,17 35,97 31,57 8,94 39, ,50 34,02 28,49 1,38 37, ,81 30,77 23,00-13,08 33, ,92 25,76 13,50-40,52 29, ,83 63,98 64,95 63,85 69, ,79 57,88 58,63 56,64 63, ,70 51,71 52,01 48,23 56, ,27 48,04 47,90 42,31 52, ,64 45,39 44,80 37,42 49,50 Kayon ,66 43,30 42,26 33,09 47, ,05 39,41 37,25 23,59 42, ,46 36,54 33,25 15,11 39, ,42 34,22 29,82 7,19 37, ,75 32,27 26,74-0,37 35, ,06 29,02 21,25-14,83 32, ,17 24,01 11,75-42,27 27, ,84 69,99 70,96 69,86 75, ,80 63,89 64,64 62,65 69, ,71 57,72 58,02 54,24 62, ,28 54,05 53,91 48,32 58, ,65 51,40 50,81 43,43 55,50 Silindir ,67 49,31 48,27 39,10 53, ,06 45,42 43,26 29,60 48, ,47 42,55 39,26 21,12 45, ,43 40,23 35,83 13,20 43, ,76 38,28 32,75 5,64 41, ,07 35,03 27,26-8,82 38, ,18 30,02 17,76-36,26 33,20 Mobil Vinç 50 50,81 53,96 54,93 53,83 59, ,77 47,86 48,61 46,62 53, ,68 41,69 41,99 38,21 46,50 ~ 169 ~

170 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Gürültü Kaynağı Mesafe () Ses Basınç Düzeyi (db) Lpt 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz ,25 38,02 37,88 32,29 42, ,62 35,37 34,78 27,40 39, ,64 33,28 32,24 23,07 37, ,03 29,39 27,23 13,57 32, ,44 26,52 23,23 5,09 29,70 Arazöz 50 61,80 64,95 65,92 64,82 70, ,76 58,85 59,60 57,61 64, ,67 52,68 52,98 49,20 57, ,24 49,01 48,87 43,28 53, ,61 46,36 45,77 38,39 50, ,63 44,27 43,23 34,06 48, ,02 40,38 38,22 24,56 43, ,43 37,51 34,22 16,08 40,70 Baraj inşaatında kullanılacak iş akineleri faaliyeti ile oluşan gürültü düzeylerin esafelere göre değerlendiriliş verileri Tablo 90.'da, grafiği Şekil 44.'de veriliştir. Tablo 90. Arazi Hazırlık Çalışalarında Kullanılacak Olan İş Makinelerinin 4 Oktav Bandında Mesafelere Göre Topla Ses Düzeyi Mesafe () Lgündüz 50 80, , , , , , , , , , , ,10 (dba) Yönetelikteki Sınır Değer Madde 23; (70 dba) Mesafe ı Şekil 43. Baraj İnşaatı Mesafeye Bağlı Olarak Gürültü Seviyeleri ~ 170 ~

171 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Kalker Ocağı Üreti Faaliyeti Gürültü Hesapları Tablo 91. Kalker Ocağında Kullanılacak Ekipan Listesi Makine Cinsi Sayısı Motor Gücü Motor Gücü (kw) Delici Makine HP 90 kw Ekskavatör HP 283 kw Dozer HP 239 kw Kayon HP 75 kw Makine Ses Gücü Düzeylerinin Hesaplanası Tablo 82'de verilen forüller doğrultusunda her akinenin Ses Gücü Seviyesi aşağıda hesaplanıştır. Tablo 92. İnşaat aşaasında kullanılacak İş Makinaları Ses Gücü Seviyeleri Araç Motor Net Kurulu Gücü Ses Gücü Seviyesi Ses Gücü gücü Değerlendiresi Hesabı Seviyesi Delici Makine (1 adet) 90 kw P = 90kW > 15 kw Lw = log db Ekskavatör (2 adet) 283 kw P = 284 kw > 55 kw Lw = log db Dozer (1 adet) 239 kw P = 239 kw > 55 kw Lw = log db Kayon (4 adet) 75 kw P = 75 kw > 55 kw Lw = log db Kil Ocağı Üreti Faaliyeti Gürültü Hesapları Tablo 93. Kil Ocağında Kullanılacak Ekipan Listesi Makine Cinsi Sayısı Motor Gücü Motor Gücü (kw) Ekskavatör HP 283 kw Dozer HP 239 kw Kayon HP 75 kw Makine Ses Gücü Düzeylerinin Hesaplanası Tablo 82' de verilen forüller doğrultusunda her akinenin Ses Gücü Seviyesi aşağıda hesaplanıştır. Tablo 94. İnşaat aşaasında kullanılacak İş Makinaları Ses Gücü Seviyeleri Araç Motor Net Kurulu Gücü Ses Gücü Seviyesi Ses Gücü gücü Değerlendiresi Hesabı Seviyesi Ekskavatör (2 adet) 283 kw P = 284 kw > 55 kw Lw = log db Dozer (1 adet) 239 kw P = 239 kw > 55 kw Lw = log db Kayon (4 adet) 75 kw P = 75 kw > 55 kw Lw = log db Ocak sahası içerisinde kullanılacak iş akineleri için belirlenen 4 oktav bandında ses basıncı düzeyleri Tablo 95' te veriliştir. ~ 171 ~

172 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 95. Ocak Sahasında Kullanılacak Olan Makineler İçin 4 Oktav Bandında Ses Basıncı Düzeyi Gürültü Kaynağı Mesafe () Ses Basınç Düzeyi (db) Lpt 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz 50 69,04 69,04 69,04 69,04 75, ,02 63,02 63,02 63,02 69, ,00 57,00 57,00 57,00 63, ,48 53,48 53,48 53,48 59,50 Ekskavatör ,98 50,98 50,98 50,98 57, ,04 49,04 49,04 49,04 55, ,52 45,52 45,52 45,52 51, ,02 43,02 43,02 43,02 49, ,08 41,08 41,08 41,08 47, ,50 39,50 39,50 39,50 45, ,00 37,00 37,00 37,00 43, ,48 33,48 33,48 33,48 39, ,03 66,03 66,03 66,03 72, ,01 60,01 60,01 60,01 66, ,99 53,99 53,99 53,99 60, ,47 50,47 50,47 50,47 56, ,97 47,97 47,97 47,97 54, ,03 46,03 46,03 46,03 52, ,51 42,51 42,51 42,51 48, ,01 40,01 40,01 40,01 46, ,07 38,07 38,07 38,07 44, ,49 36,49 36,49 36,49 42,50 Dozer ,99 33,99 33,99 33,99 40, ,47 30,47 30,47 30,47 36, ,05 64,05 64,05 64,05 70, ,03 58,03 58,03 58,03 64, ,01 52,01 52,01 52,01 58, ,49 48,49 48,49 48,49 54, ,99 45,99 45,99 45,99 52,00 Kayon ,05 44,05 44,05 44,05 50, ,53 40,53 40,53 40,53 46, ,03 38,03 38,03 38,03 44, ,09 36,09 36,09 36,09 42, ,51 34,51 34,51 34,51 40, ,01 32,01 32,01 32,01 38, ,49 28,49 28,49 28,49 34,50 Ocak alanında iş akinelerinden kaynaklı oluşacak olan gürültü ses düzeyinin belirlenesi için, kullanılacak olan atosferik yutuş faktörleri Tablo 96.da veriliştir. Tablo 96. Atosferik Yutuş Faktörleri Atosferik Yutuş ,02 0,08 0,30 1, ,04 0,15 0,60 2, ,11 0,30 1,20 4, ,02 0,45 1,79 7, ,15 0,60 2,39 9,57 ~ 172 ~

173 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME 500 0,19 0,75 2,99 11, ,28 1,12 4,49 17, ,37 1,50 5,98 23, ,47 1,87 7,48 29, ,56 2,24 8,97 35, ,75 2,99 11,96 47, ,12 4,49 17,94 71,76 Ocak sahasında kullanılacak olan akinelerin 4 oktav bandında atosferik yutuş faktörleri ile düzenleniş ses basıncı düzeyleri Tablo 97.'da veriliştir. Tablo 97. Şantiye Sahasında Mesafelere Göre 4 Oktav Bandı İçin Net Ses Düzeyi Gürültü Kaynağı Mesafe () Ses Basınç Düzeyi (db) Lpt 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz 50 69,02 68,97 68,74 67,84 74, ,98 62,87 62,42 60,63 68, ,89 56,70 55,80 52,22 61, ,46 53,03 51,69 46,30 57,90 Ekskavatör ,83 50,38 48,59 41,41 55, ,85 48,29 46,05 37,08 52, ,24 44,40 41,04 27,58 48, ,65 41,53 37,04 19,10 45, ,61 39,21 33,61 11,18 43, ,94 37,26 30,53 3,62 41, ,25 34,01 25,04-10,84 38, ,36 29,00 15,54-38,28 34, ,01 65,96 65,73 64,83 71, ,97 59,86 59,41 57,62 65, ,88 53,69 52,79 49,21 58, ,45 50,02 48,68 43,29 54, ,82 47,37 45,58 38,40 52,00 Dozer ,84 45,28 43,04 34,07 49, ,23 41,39 38,03 24,57 45, ,64 38,52 34,03 16,09 42, ,60 36,20 30,60 8,17 40, ,93 34,25 27,52 0,61 38, ,24 31,00 22,03-13,85 35, ,35 25,99 12,53-41,29 31, ,03 63,98 63,75 62,85 69, ,99 57,88 57,43 55,64 63, ,90 51,71 50,81 47,23 56, ,47 48,04 46,70 41,31 52, ,84 45,39 43,60 36,42 50,00 Kayon ,86 43,30 41,06 32,09 47, ,25 39,41 36,05 22,59 43, ,66 36,54 32,05 14,11 40, ,62 34,22 28,62 6,19 38, ,95 32,27 25,54-1,37 36, ,26 29,02 20,05-15,83 33, ,37 24,01 10,55-43,27 29,10 ~ 173 ~

174 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 98. Düzelte Faktörleri Düzelte Faktörü ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1, ,20 0,00 1,20 1,00 Sahada kullanılacak ekipanların belirtilen esafelerde 4 oktav bandında ki net ses düzeyleri (Lpi) Tablo 97.'de verilen düzelte faktörleri kullanılarak Tablo 99.' da düzenleniştir. Tablo 99. Ocak Sahası İçin Düzeltiliş Net Ses Basıncı Düzeyi Gürültü Kaynağı Mesafe () Ses Basınç Düzeyi (db) Lpt 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz 50 65,82 68,97 69,94 68,84 74, ,18 62,87 61,22 59,63 69, ,09 56,70 54,60 51,22 62, ,66 53,03 50,49 45,30 59,10 Ekskavatör ,03 50,38 47,39 40,41 56,30 Dozer ,05 48,29 44,85 36,08 54, ,44 44,40 39,84 26,58 50, ,85 41,53 35,84 18,10 47, ,81 39,21 32,41 10,18 45, ,14 37,26 29,33 2,62 43, ,45 34,01 23,84-11,84 40, ,56 29,00 14,34-39,28 36, ,81 65,96 66,93 65,83 71, ,77 59,86 60,61 58,62 65, ,68 53,69 53,99 50,21 58, ,25 50,02 49,88 44,29 54, ,62 47,37 46,78 39,40 51, ,64 45,28 44,24 35,07 49, ,03 41,39 39,23 25,57 44, ,44 38,52 35,23 17,09 41, ,40 36,20 31,80 9,17 39, ,73 34,25 28,72 1,61 37, ,04 31,00 23,23-12,85 33, ,15 25,99 13,73-40,29 29,20 Kayon 50 60,83 63,98 64,95 63,85 69, ,79 57,88 58,63 56,64 63, ,70 51,71 52,01 48,23 56, ,27 48,04 47,90 42,31 52,50 ~ 174 ~

175 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME ,64 45,39 44,80 37,42 49, ,66 43,30 42,26 33,09 47, ,05 39,41 37,25 23,59 42, ,46 36,54 33,25 15,11 39, ,42 34,22 29,82 7,19 37, ,75 32,27 26,74-0,37 35, ,06 29,02 21,25-14,83 32, ,17 24,01 11,75-42,27 27,20 Ocak alanında kullanılacak iş akineleri faaliyeti ile oluşan gürültü düzeylerin esafelere göre değerlendiriliş verileri Tablo 100. ' de, grafiği Şekil 44' te veriliştir. Tablo 100. Şantiye Sahasında Kullanılacak Olan İş Makinelerinin 4 Oktav Bandında Mesafelere Göre Topla Ses Düzeyi Mesafe () 50 80, , , , , , , , , , , ,70 Lgündüz (dba) Yönetelikteki Sınır Değer Madde 23; (70 dba) r 40 J I T T T T T S Mesafe () Şekil 44. Ocak Alanı Mesafeye Bağlı Olarak Gürültü Seviyeleri Değerlendire tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Çevresel Gürültünün Değerlendirilesi ve Yönetii Yöneteliği" Ek-7 Tablo 5'te farklı şantiye alanı için Çevresel Gürültü Sınır Değerleri veriliştir. Bu değerler Tablo 100'de sunulduğu gibidir. ~ 175 ~

176 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 101. Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri Faaliyet türü (yapı, yıkı ve onarı) Lgündüz (dba) Bina 70 Yol 75 Diğer kaynaklar 70 Tablo 102. Proje Ünitelerinde Etkili Olan Gürültü Miktarlarının Değerlendirilesi Projede Gürültü Oluşacak Yerler Yönetelikte Öngörülen Sınır Değer Topla Gürültü Seviyesinin Öngörülen Sınır Değerlerin Altına Düştüğü Mesafe En Yakın Yerleşi Yeri ve Mesafesi Baraj İnşaat Çalışaları 70 dba Güneyinde Gedikler Mahallesi bulunaktadır. Kalker Ocağı Faaliyeti Kil Ocağı Faaliyeti 70 dba dba güneyinde Gedikler Mahallesi bulunaktadır. 678 güneybatısında Gedikler Mahallesi bulunaktadır. Proje ünitelerinin baraj inşaat çalışaları ve ocak çalışaları sırasında iş akinelerinden kaynaklı olarak en yakın gürültüye hassas ortalarda oluşası beklenen gürültü düzeyleri ÇGDYY'de verilen sınır değerleri sağlaakta olup, iş akinelerinin çalışasından kaynaklı olarak söz konusu alıcı ortalarda herhangi bir olusuz etkinin oluşası bekleneektedir. Proje kapsaında yetkili erci tarafından istenesi duruunda sürekli ölçüleri yapılarak oluşan gürültü düzeyleri belirlenecektir. Yürütülecek olan tü çalışalarda tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren "İş Sağlığı ve Güvenliği Yöneteliği"nin ilgili hükülerine uyulacaktır. Çalışa alanlarında eydana gelecek gürültüden dolayı; çalışanların sağlığını koruyabilek, faaliyetin sürekliliğini sağlayabilek için kulaklık veya kulak tıkaçları gibi uygun koruyucu araç ve gereçler kullanılası sağlanacaktır. ÇGDYY Madde 23 kapsaında yapılan değerlendireye göre, 70 dba'lık (ÇGDYY Ek- VIII, Tablo 5) sınır değerin altına inildiği (200.) esafeye kadar şantiye sahası çevresinde okul, hastane gibi hassas alıcı noktalar bulunaaktadır. Konut bölgelerinin yakın çevresinde gerçekleştirilen şantiye faaliyetlerinin, ÇGDYY Ek- VIII, Tablo 5'te verilen gündüz zaan dilii (07:00-19:00) dışında akşa (19:00-23:00) ve gece (23:00-07:00) zaan dililerinde sürdürülesi yasaktır. ~ 176 ~

177 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Arazinin hazırlanasından başlayarak ünitelerin açılasına dek yerine getirilecek işlerde çalışacak personelin ve bu personele bağlı nüfusun konut ve diğer teknik/sosyal altyapı ihtiyaçlarının nerelerde ve nasıl tein edileceği, Faaliyetin inşaat aşaasında 100 kişi çalışacak olup, çalışacak personel yakın yerleşi yerlerinden sağlanacağından personel için ayrıca barına yeri yapılayacaktır. Faaliyet alanında personellerin ihtiyaçlarının karşılanası için şantiye alanı kurulacaktır. Personelin sağlık sorunlarının çözüü için şantiye alanında 1 adet revir yapılacak ve 1 adet doktor tahsis edilecektir. Proje kapsaında çalışacak personelin ihtiyacı olan içe suyu, piyasadan daacanalarla satın ala yolu ile tein edilecek, personelin kullana suyu ve ocakta sulaa aaçlı kullanılacak su yine piyasadan tankerlerle tein edilecektir Arazinin hazırlanasından başlayarak ünitelerin açılasına dek sürdürülecek işlerden, insan sağlığı ve çevre için riskli ve tehlikeli olanlar, İnşaat aşaasında yapılacak faaliyetlerden, çalışacak akine, araç ve ekipan kullanıından, dışarıdan gelebilecek heyelan, sel vb. kaynaklı iş kazalarının ola olasılığı vardır. Çalışalar sırasında, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili tü evzuat hüküleri yerine getirilecek ve olası tü kaza ve risklerin ükün olan en alt düzeye indirilesi için gerekli önleler alınacaktır. Çalışa süreleri içerisinde kısa olalar verilerek konsantrasyon azalasına bağlı iş kazalarının oluşa riskinin önüne geçilecektir. Kullanılacak araç ve gereçler insan anatoi ve fizyolojisine uygun, ergonoik özelliklerde olanlardan seçilecektir. Şantiyede İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu oluşturularak, aylık olarak toplanası ve iş sağlığı ve güvenliği konularının takip edilesi sağlanacaktır. Şantiye faaliyetleri "Çok Tehlikeli İşler" sınıfında olduğundan; tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre yasal süresinde A gurubu İSG Uzanı ve İşyeri Hekii ile diğer sağlık personelini de içeren İşyeri Sağlık Güvenlik Birii (İSGB) oluşturulacak, revir ve abulans bulundurularak gerekli sağlık alzeeleri tein edilecektir. Çalışan personelin akciğer grafileri çekilecek, işite odyoetrik ölçüleri yapılacak, solunu fonksiyon testi, kan ve idrar tahlilleri vb. sağlık taraaları sonucu işe uygun "Ağır ve Tehlikeli İşlerde Çalışabilir" sağlık raporları alınacaktır. Şantiyede çalışan personele işe girişlerinde oryantasyon, Teel İş Sağlığı ve Güvenliği ile Çevre Bilinçlendire eğitileri verilecektir. Şantiye, kap alanı, tesisler ve çalışa alanlarında personeli ve 3. kişileri uyarıcı nitelikte ikaz levhaları, sesli ve ışıklı uyarı sisteleri kurulacaktır. Tehlike arz eden çukur alanlar ve yüksekte yapılacak çalışalarda fosforlu şerit, alan perdesi, bariyer, telfens, duvar vb. fiziki önlelerle olası riskler giderilecektir. Kap ve çalışa alanlarına ilgisiz kişilerin girişini kontrol altına alınasını sağlayacak fiziki önleler (çevre duvarı veya telfens, bariyer, görevli personel, kaera izlee sistei vb) alınacaktır. Şantiye faaliyet konuları ile ilgili risk analizleri hazırlanacak ve tespit edilen riskleri önleyici tedbirler alınacaktır. Şantiye için acil duru üdahale planları hazırlanacak, acil duru ekipleri oluşturularak yapılacak tatbikatlarla personelin bu tür durulara hazırlıklı olası sağlanacaktır. Şantiye kap alanı, tesisler, çalışa alanları ile iş akineleri ve araçlarda yangın söndüre cihazları ile ilkyardı kitleri bulundurulacak, yönetelik gereği çalışan sayısının %10'u oranında sertifikalı ilkyardıcı istihda edilecektir. ~ 177 ~

178 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şantiye faaliyetleri ile ilgili olarak ehliyet ve sertifika sahibi olayı gerektiren (şoför, iş akinesi operatörü, kaynakçı, elektrikçi, ateşleyici, kazancı vb.) işlerde uygun belge sahibi personel çalıştırılacak, tü çalışanların esleki yeterliliğini gösteren esleki eğiti belgelerinin olasına dikkat edilecektir. Şantiye ve çalışa alanlarında yapılan işin özelliğine ve orta koşullarına göre personele; kişisel koruyucu donanılar (KKD) olarak (baret, fosforlu iş elbisesi, çelik askaratlı ayakkabı veya çize, koruyucu gözlük, kulak koruyucu, toz askesi, ağır iş eldiveni, antistatik kıyafet vb.) verilecek ve kullanaları sağlanacaktır. Şantiyede akaryakıt tankı kurulayacaktır, ancak kurulası halinde kullanılacak yağyakıt tankları için taşa ve yangın tehlikesine karşı sızdıraz nitelikte taşa havuzu, sundura, elektrik topraklaası, uyarı levhası vb. önleler alınacaktır. Kullanılacak tehlikeli likit kiyasalların Türkçe alzee güvenlik bilgi forları tein edilecek, panolara asılacak ve verilecek eğitilerle personelin bilgi sahibi olası sağlanacaktır. Şantiye kap alanı, tesisler ve çalışa alanlarında bulunacak tü elektrik trafoları, panoları, ekipanlar, tesisatlarda elektrik topraklaaları yapılacak, tesisat direnç ölçüleri ile topraklaa ölçüleri yetkili kuruluşlara yaptırılacaktır. Aynı şekilde bu alanları yıldırı tehlikesine karşı koruyacak paratonerler tesis edilerek topraklaa ölçüleri de yaptırılacaktır. Şantiyede kullanılacak tü iş akineleri, araç ve ekipanların periyodik bakı ve testleri süresinde yaptırılacak, standart donanı eksikliklerinin olaası ve bu ekipanların aacına uygun işlerde ehil kişilerce kullanılası sağlanacaktır. Şantiyede ikaet eden personelin sosyal gereksinilerini karşılayacak şekilde, sosyal tesisler, utfak, yeekhane, dinlene salonları, çaaşırhane, banyo ve tuvaletler yeter sayıda yapılacak, buralarda hijyen kurallarının sağlanası için görevliler tahsis edilerek teizlikler yapılacaktır. Ofis binaları, sosyal tesisler ve çalışa ortaında teral konfor gereklerini karşılayabilek için tedbirler alınacak, akredite laboratuarlara gürültü, toz, titreşi ölçüleri ile yakın yerleşkelerde çevresel gürültü ile orta tozu ölçüleri yaptırılarak, sonuçlarına göre etki azaltıcı önleler alınacaktır. Şantiyede kullanılacak içe ve kullana suları arıtılacak, yaptırılacak kiyasal ve biyolojik analizlerin uygun çıkası halinde kullanılacaktır. Malzee taşınırken yola dökülelerin denetlenesi için inşaat sahası dışında alzee üstü naylon branda ile kapatılacaktır. Böylece olası bir alzee dökülesi sonucu nakliye yolu olusuz olarak etkileneiş olacaktır. Patlatalarda Patlayıcı Maddeler Tüzüğü hükülerine uyulacak, uygun ateşleyici ehliyetine sahip personelce yapılacak patlatalarda; 30 ilisaniye gecikeli tavikli kapsül kullanılacak, böylece bir gecike aralığındaki patlayıcı adde iktarı da (anlık şarj) düşürülerek, ateşlee sonucu oluşacak hava ve yer vibrasyon seviyeleri, taş fırlaası öneli ölçüde azaltılacaktır. Patlata yapılacağı personele ve yakın yerleşkelerde yaşayanlara önceden duyurulacak, patlata yapılacak alan izole edilerek ilgisiz hiç kise bu alana sokulayacaktır. Kap alanı, tesisler ve çalışa alanlarında oluşacak atık sular, evsel ve inert katı atıklar ve tehlikeli atıklar çevre ve insan sağlığı açısında ilgili evzuata uygun olarak ayrıştırılarak toplanakta, uygun şekilde geçici olarak depolanakta ve evzuatına uygun olarak bertaraf edilektedir. Kap ve çalışa alanlarında haşerat ve sürüngenlere karşı uygun periyotlarda ilaçlaa yapılacaktır. Ayrıca inşaat işleleri, yol yapı ve iyileştire çalışaları sırasında erozyon önleyici tedbirler alınacaktır. ~ 178 ~

179 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 103. İş Kanunu ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği ile ilgili Tüzükler. Kanun ve Yönetelik İlgili addesi Alınacak önleler - Gürültünün zararlı etkilerinden korunak için (İSGT adde 22 ve 78) İşçi sağlığı yönünden gürültü ölçüleri yaptırılacak gürültü derecesi 80 desibeli geçeyecektir. Geçesi duruunda işçilere kulaklık veya kulak tıkaçları gibi uygun koruyucu araç ve gereçler verilecektir. - Tozlarla ortaya çıkabilecek eslek hastalıklarına karşı alınacak özel tedbirler bölüündeki (Madde 76) Toz çıkaran işlerde çalışan işçilere, işin özelliğine ve tozun niteliğine göre uygun kişisel koruna araçları ile askeler verilecektir. - İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu (İş Kanunu adde:80) İşyerindeki tehlikeler ve alınası gereken önlelerle ilgili olarak ilgili yöneteliğe göre oluşturulacak ve toplanası sağlanarak, bu kurulda alınan kararlar uygulaaya geçirilecektir. - İşyeri Sağlık ve Güvenlik Birii (İş Kanunu adde:81) İşyerinde tehlike derecesi ve çalışan sayısına göre ilgili yönetelik süresinde A gurubu İSG Uzanı ile İşyeri Hekii ve diğer sağlık personeli ile donanıı bulundurulacaktır. - İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitileri (İş Kanunu adde:77) Çalışan tü personel ilgili yönetelik gereği Oryantasyon, İş Sağlığı ve Güvenliği, Acil Duru, İşyeri Riskleri hakkında eğitilecek ve bu eğitiler belirli periyotlarla tekrarlanacaktır. - Risk Analizleri (İş Kanunu adde:77) İşyeri faaliyetleri, proses, iş akine, araç ve ekipanlar ile dışarıdan gelebilecek tehlikeler dikkate alınarak risk analizleri hazırlanacak ve alınacak önlelerle bu riskler asgari seviyeye indirilecektir. Risk analizi çalışalarına çalışan personelin katılıı sağlanacak, riskler ve önleler hakkında çalışanlar bilgilendirilecektir. - İş Sağlığı ve Güvenliği İlgili Tüzükler (İş Kanunu adde:78) İşyerinde yapılan faaliyet, iş akine ve ekipanları ile işyeri bina ve eklentilerinde ilgili eri evzuat hükülerine taaen uyulacaktır. - İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü ve İlgili Yönetelik İşyeri bina ve eklentilerinde yangın tehlikesine karşı önleler alınacak, oluşturulacak ekiplerle acil duru tatbikatları yapılarak personelin bu tür durulara hazırlıklı olası sağlanacaktır. - Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yöneteliği İşyerindeki tehlikeler ile ilgili uyarı levha ve sisteleri uygun yerlere kurulacak ve bunların hangi anlalara geldiği verilecek eğitilerle personele öğretilecektir. - Kişisel Koruyucu Donanı Yöneteliği - İş Ekipanlarının Kullanıında Sağlık ve Güvenlik şartları Yöneteliği Çalışan personele ilgili yönetelik gereği, yaptıkları işin nevi ve orta koşullarında iş kazası ve eslek hastalıkları riskini önleyecek şekilde uygun kişisel koruyucu donanılar verilecek ve kullanıları sağlanacaktır. İş akine, araç ve ekipanları ilgili yönetelik gereği, sertifika sahibi ehil personelce aacına uygun olarak kullanılacak, periyodik test ve bakıları süresinde yetkili kuru ve kişilerce yapılarak dosyalarına kaydedilecektir. Makine, araç ve ekipanlarda iş güvenliği ile ilgili standart donanı eksiklikleri ile arızaların giderilesi sağlanacaktır. ~ 179 ~

180 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Kanun ve Yönetelik İlgili addesi Alınacak önleler - Patlayıcı Maddeler Tüzüğü (87/12028) Açık alan ve tünellerde yapılacak patlatalarda, patlayıcı adde nakli ve depolanasında ilgili Tüzük hüküleri doğrultusunda hareket edilecektir. - Elektrik Tesisat Yöneteliği Tü elektrik tesisat ve ekipanlarında ilgili yönetelik hüküleri doğrultusunda önleler alınacaktır. Çalışa alanında aşağıdaki önleler alınacaktır. S Yol kenarlarına işaret levhaları konulacaktır. S Her 100 etrede bir fosforlu plakası (kedigözü) olan çubuk yere çakılacaktır. S Keskin virajlara bariyer konulacaktır. S Araçlara hız sınırlaası getirilecektir (20 k/saat) S Çalışa alanının da belirlenecek yerlerde yangın söndüre cihazı ve yangın eğitii alış personel bulundurulacaktır. S Tü personele iş sağlığı ve güvenliği eğitileri verilecektir S Acil üdahale planları hazırlanacak ve personellere görevleri bildirilecek ve gerekli eğitiler verilecektir. S Patlata işlei, tü güvenlik önleleri alındıktan ve sesli ikaz yapıldıktan sonra güvenli esafeden, anyeto ile yapılacaktır. S Patlatadan sonra deliklerin taaının patlayıp patlaadığı ateşleyiciler tarafından kontrol edilecek, kontrol sonrası ateşleyici tarafından, çalışılabileceğine dair onay verildikten sonra çalışa başlatılacaktır. S Patlata işleleri, 87/12078 Sayılı Patlayıcı Maddeler Tüzüğü hükülerine uygun olarak yapılacaktır. S Çalışan iş akinesi operatörlerinin kişisel aruziyet titreşi ölçüleri yaptırılacaktır. S Çalışanların, Gürültü Yöneteliği gereği kişisel aruziyet gürültü ölçüleri yapılacaktır. S Çalışanlara, baret, iş elbisesi, eldiven, çelik burunlu bot veya çize, toz askesi, kulak tıkacı vb. kişisel koruyucu donanıları verilecek ve kullanılası denetlenerek sağlanacaktır. S Çalışanların Ağır ve Tehlikeli İşlerde Çalışabilir raporlarının yanı sıra, akciğer grafileri çektirilecek, odyoetrik işite ölçüleri yapılacak ve periyodik sağlık kontrolünden geçirilecektir. S Lastik tekerlekli yükleyici ve kayonların gösterge, far sinyal, geri vites sesli ikaz aları, eniyet keeri, dikiz aynası, yangın söndüre cihazı, ilkyardı çantası vb. standart donanıı olacaktır. S Lastik tekerlekli yükleyici ve kayonlar, uygun ehliyetli ve sertifikalı personel tarafından kullanılacaktır. Bu personele, yaptıkları işin riskleri ile ilgili eğiti verilecektir. ~ 180 ~

181 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Proje alanında, peyzaj öğeleri yaratak ve diğer aaçlarla yapılacak saha düzenleelerinin (ağaçlandıralar ve/veya yeşil alan düzenleeleri vb.) ne kadar alanda, nasıl yapılacağı, bunun için seçilecek bitki ve ağaç türleri, Baraj projeleri ile su tutulası sonucunda söz konusu dere/akarsu ekosisteleri durgun olan yapay göl ekosistelerine dönüşektedir. Akarsu habitatının durgun su habitatına dönüşesi ile kıyıda bulunan birtakı bitki türü sular altında kalacak, bu nedenle bitki sayısında azala olacaktır. Proje kapsaında peyzaj aaçlı olarak, baraj aks yeri ve çevresi, kaya ve kil ocak alanı, şantiye-kap alanı çevresine, bitkisel toprak depolaa alanı ile kazı fazlası depo alanına doğal yapıya uygun bitkiler ve ağaçlar dikilecek, bazı bölüler çilendirilecektir. İnşaat ve işlete aşaasında sıyrılacak olan bitki örtüsü, sıyrılan üst toprak ve eği nedeniyle erozyon derecesinde artış görülesi uhteeldir. Bu aaçla inşaat çalışalarının ardından, eğiin yüksek olduğu ve toprak kayasının görüldüğü bölgelerde, şekiller oluşturak suretiyle, daha düz yüzeyler elde edilecek ve bu bölgelerde bitkilendire çalışaları yapılacaktır. Bu çalışa ile he toprağın yüzey suyuna akışı he de göle sedian taşınıı azaltılacaktır. Erozyonun görüldüğü bölgelerde gerçekleştirilecek olan bitkilendire çalışalarının başarıya ulaşası için gerekli uyarı levhaları konulacak ve alana girişlerin azaltılası için gerekli durularda çit ya da bitkisel bariyerler oluşturulacaktır. Hazır beton santrali ve kıra elee tesisi inşaat bittikten sonra kaldırılacak ve araziye bitkisel toprak serilerek otsu bitkilerin yetişesi için doğal orta hazırlanacaktır. Kazı fazlası alzee alanında depolaa taalandıktan sonra duraylılığın sağlanası ve erozyonun engellenesi aacı ile erozyon önleyici tedbirlerden (riprap, teraslaa, sedde çeke, drenaj, vb.) işlelerinden en uygun olanı seçilerek uygulanacaktır. Uygun yerlere inşaat sırasında ayrılan bitkisel toprak serilerek otsu bitkilerin yetişesi için doğal orta hazırlanacaktır. Peyzaj çalışaları esnasında yüksek sırt, yaaç ve dere içi gibi alanlarda uygulanası gereken genel bitkilendire Sistei Şekil-46' da gösteriliştir. Buna göre, alandaki kurak yüksek sırtlar ve yaaçlarda ibreli ağaçlar kullanılalı, bu ağaçlar sırtların en yüksek kısıları ile bu sırtları dere içlerine bağlayan yaaçların üst kısılarında yer alalıdır. Yüksek Sırt, Y a a ç ve Dere İçlerinde Bîtkilencîire Sistei Şekil 45 Genel Olarak Uygulanası Gereken Bitkilendire Tekniği Kaynak: Aran, S "Orta Anadolu Süs Bahçeciliği İçin Ziynet Ağaçları Teini" Bu tür bitkilendire çalışasında ağaçlar geniş ve saf topluluklar halinde, ibreli ağaç ve çalılar ise bu grupları birleştirici öğe olarak kullanılalıdır. Yüksek sırtları dere içlerine bağlayan yaaçların alt kısıları yapraklı ağaçlarla ayrılalıdır. Bu bitki gruplarının arasına küçük ağaçlar ve yüksek çalılar yerleştirilebilir. Dere içlerine yaklaştıkça bu bitkilendire yerini çalılığa bırakalıdır. Bu alanlarda çalılar ve soliter olarak küçük ağaçlar kullanılalıdır. ~ 181 ~

182 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Ülkeiz tarafından 10 Haziran 2003 tarih ve 4881 sayılı "Avrupa Peyzaj Sözleşesinin Onaylanasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun", bu Kanuna istinaden 27 Teuz 2003 tarih ve sayılı Resî Gazete'de yayılanış olan ve 1 Mart 2004 tarihinde yürürlüğe giren Avrupa Peyzaj Sözleşesi'ne göre Peyzaj Planlaa; peyzajların iyileştirilesi, onarıı ve yaratılası için yapılan ileriye dönük etkin eyle olarak tanılanıştır. Kültürel ve sosyo-ekonoik çevreye ilişkin verilerin analizlerine ve değerlendirilelere dayalı peyzaj planlaa çalışaları, gerek sağlıklı sürdürülebilir ve görsel kalitesi yüksek yaşa çevresi yaratayı aaçlayan yapısal ve bitkisel peyzaj tasarıı çalışaları oluşturaktadır. Peyzaj; Doğal, görsel ve kültürel peyzaj diye üç teel aşaaya ayrılabilir Doğal peyzaj ; 3 ana eleandan oluşur. Bunlar arazi ve arazi orfoloji, atosfer ve atosfer olayları ve Flora dır. Doğal peyzajı etkileyen faktörler: ikli bakı doğal bitki örtüsü haki rüzgar yönü, arazi eğii, toprak yapısı yükseklik hayvan ve insan davranışları tahribat ile üdahaledir. Görsel Peyzaj: Projede Sallar Deresi suyu, bitki örtüsü (vejetasyon) ile anzara oluşturaktadır. Kültürel Peyzaj: Kırsal peyzaj, Kentsel peyzaj, Endüstri Peyzajı, Yol Peyzajı, Oran Peyzajı,Turistik Peyzaj olarak sınıflandırılır. Proje alanı kırsal yapıda olup tarı alanları, eyve-sebze bahçeleri, hayvancılık ve sulaa tesisleri bu peyzaj sınıfı içine girer. Proje altında kalacak tarihi ve kültürel yapı ve herhangi bir antik kent yer alaaktadır. Baraj alanı çevresinde ve sulaa alanı içerisinde yer alan kültürel iraslara projeden kaynaklı herhangi bir etki söz konusu olayacaktır. Proje bittikten sonra yapılacak peyzaj çalışalarında alanın doğal görsel ve kültürel irasının ileriye taşınası aaçlanaktadır. Avrupa Peyzaj Sözleşesi kapsaında 'Peyzaj Yönetii' Sürdürülebilir Kalkına açısından yapılan faaliyetlerdir. Bu faaliyetler ile peyzajın düzenli bakıını yaparak sosyal, ekonoik ve çevresel süreçler sonucunda eydana gelen değişikliklere kılavuzluk eder ve uyulaştırır şeklinde ifade edilir. Peyzaj çalışaları sırasında kullanılacak olan bitkilerin yörenin eteorolojik, topoğrafik yapısına uygun olasına ve yörede yetişen bitkilerden seçilesine özen gösterilecektir. Proje kapsaında Baraj göl alanı, kalker ocak alanı ve kil ocak alanında doğal yapıyı bozacak faaliyetler söz konusu olacaktır. Kaya ve Kil ocak alanında üreti yapıladan önce yüzeyden sıyrılarak Bitkisel toprak depolaa alanında biriktirilen bitkisel toprak üreti taalandıktan sonra ocak alanına serilerek bitki yetişesi için doğal yapısına kavuşası sağlanacaktır. Proje inşaatı taalandıktan sonra Kalker Ocağı sahası için, dosya ekinde verilen Doğaya Yeniden Kazandıra Planı iş takvii baz alınarak gerekli rehabilitasyon işlei yapılarak, peyzaj çalışaları yaplacaktır. (Bkz. Ek-8) Proje inşaatının taalanasından sonra belirlenen açık alanlarda çevre düzenleesi aacıyla bitkilendire çalışaları yaptırılacaktır. Bitkilendire çalışaları sırasında göl altında kalan Floranın korunası ve sürdürülebilirliği olacaktır. Arazi hazırlık aşaasında yapılacak kazı çalışalarında toprak yüzeyinde bulunan nebati (bitkisel) toprak yüzeyden alınarak peyzaj çalışalarında kullanılak üzere Bitkisel toprak depolaa alanı içerisinde depolanarak, üzeri hava geçirgenli bir alzeeyle kapatılıp, uhafaza edilecektir. DSİ, baraj alanı ve çevresine yapılacak ağaçlandıra ve bitkilendire çalışalarını Oran İşlete Müdürlüğü ile ağaç sayısını ve türünü belirleyerek yapacaktır. Proje inşaatı için 20 ay süre öngörülüş olup, İnşaat taalandıktan sonra depolanan bu nebati toprak öncelikli olarak kullanılak üzere bölgenin ikli, toprak özellikleri ve arazi yapısı göre ağaçlandıra ve çilendire çalışaları yapılacaktır. Uygun olarak bitkilendire ve çevre düzenlee çalışalarında değerlendirilecektir. Bu çalışalar işlete dönei için yapılacak bir peyzaj projesi kapsaında uygulanacaktır. Proje sahası için hazırlanan peyzaj duru raporu dosya ekinde veriliştir. (Bkz. Ek-8.) ~ 182 ~

183 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo-103.Peyzaj planı uygulaa takvii İnşaat işleleri Sona Erdiği Yıl peyzaj Planı Uygulaa Takvii Sıra Faaliyet 1 J Ay Arazideki çukur ve boşlukların doldurulası, eğili ve engebeli yerlerde arazi düzenleesi X 2 Arazi Tasfiyesi X X ı- ı- 3 Muhafaza edilen Bitkisel Toprağın Serilesi LU < X LU < 4 Gerekli görülen yerlerde yeniden düzenlenerek tekrar otsu türde bitkilerin yetişesi için gerekli koşulların sağlanası. 5 Belirlenen alanların çilendirilesi D.>R < z LU H ^ LU 2 Z Q OtL 2 3 Q OT > OH LU < «! ^ tşy X X D.>R < z LU H ^ LU 2 Z Q._ OtL 2 3 Q OT > OH LU < ^ U>^ ^ tşş X X X X 6 ikli, toprak özelliklerine göre yetişesi uygun ağaçların ekilesi < O X < o X 7 8 Düzenlenen alanlarda; bitki bakıı, sulaa işleleri arazi düzenleesi vs. işlelerin kontrolü Otura bankları ve spor tesislerinin yapılası X X X X ~ 183 ~

184 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Proje alanında ve yakın çevresinde yeraltı ve yerüstünde bulunan kültür ve tabiat varlıklarına (geleneksel kentsel dokuya, arkeolojik kalıntılara, korunası gerekli doğal değerlere) olabilecek etkilerin belirlenesi, tarihli T.C. Kültür ve Turiz Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün gönderdiği yazıda "Konunun 2863 sayılı Kanun ve ilgili evzuat kapsaında, Diyarbakır Kültür Varlıklarını Korua Bölge Kurulu Müdürlüğünce incelenerek, gerekli işlelerin yapılası ve sonucundan Kültür ve Turiz Bakanlığı'nın, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'ne bilgi verilesi hususunda" görüşü bulunaktadır. Diyarbakır Kültür Varlıklarını Korua Bölge Kurulu Müdürlüğü'nün yaptığı çalışalar sonucunda; S Ergani Baraj inşaatı için incelenen alanlardan su tuta rezerv alanında; 2863 ve değişik 3386 sayılı yasalar kapsaında herhangi bir kültür varlığına rastlanaıştır. Sulaa alanı içinde kalan alanda da 2 adet tescilli höyük ile 1 adet tescil işleleri başlatılış höyük bulunaktadır. Ayrıca kaya ocağında 2863 ve değişik 3386 sayılı yasalar kapsaında kalan bir yaaç yerleşesi tespit ediliştir. Söz konusu Baraj inşaatını gerçekleşesi için Sulaa alanı içinde kalan höyüklerin sulaa alanı dışında tutulası, sulaa kanallarının bu kanallar dışından geçirilesi ve he sulaa he de sulaa kanallarının bu koordinatlardan en az 50 korua bandı dışında yapılası gerekektedir. Kaya ocağı ise 2863 ve değişik 3386 sayılı yasalar kapsaında kalan yerlerden olası nedeniyle, ocak sahasının başka bir yere taşınası ya da koordinatları verilen alandan en az 50 korua bandı oluşturulacak bir şekilde çalışaların yapılası gerektiğini bildiriştir. (Bkz. Ek-30). Ayrıca, inşaat sırasında yapılacak kazılarda, kültür varlığına rastlanıldığında, inşaat durdurularak en yakın Müze Müdürlüğü'ne bilgi verilecektir Diğer özellikler, Bu bölüde aktarılacak başka husus bulunaaktadır Projenin işlete aşaasındaki faaliyetler, fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri ve alınacak önleler, Proje kapsaındaki tü ünitelerin özellikleri, hangi faaliyetlerin hangi ünitelerde gerçekleştirileceği, kapasiteleri, ünitelerde üretilecek al ve/veya hizetler, nihai ve yan ürünlerin üreti iktarları, Tesislerin Karakteristikleri Diyarbakır - Ergani Barajı Kati Proje Yapıı işi kapsaında nihai olarak tasarıı yapılış olan silindirle sıkıştırılış beton dolgu tipi ve ilgili yapıların detayları ilerleyen bölülerde verilen çalışalar neticesinde geliştirilen proje karakteristikleri aşağıdaki şekildedir. Genel: Yeri Aacı Hidroloji: Drenaj Alanı: Yıllık Ortalaa Akı Yıllık Topla Akı : Diyarbakır ili Ergani ilçesinin 5.0 k batısında Gölku (Sallar) dere üzerindedir. : Sulaa suyu teini 46.0 k /s h : 3 184

185 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Baraj Gölü: Miniu İşlete Seviyesi Maksiu İşlete Seviyesi Noral İşlete Seviyesi Min. İşl. Seviyesinde Göl Haci Nor İşl. Seviyesinde Göl Haci Aktif Göl Haci Min Su Seviyesinde Göl Alan Noral Su Seviyesinde Göl Alanı Sulaaya Verilen Su Regülasyon Oranı Planlanan Sulaa Alanı (Brüt) Planlanan Sulaa Alanı (Net) Sulanabilen Alan (Brüt) Sulanabilen Alan (Net) Baraj Gövdesi: Tipi Talveg Kotu Teel Kotu Kret Kotu Parapet Duvar yüksekliği Gövde Dolgusu Üst Kotu Talvegden Yük. (Parapet duvar ile) Teelden Yük. (Parapet duvar ile) Kret Uzunluğu Kret Genişliği Gövde Dolgusu Meba Şevi Mansap Şevi Ön Batardo: Tipi Kret Kotu Talveg Kotu Kret Genişliği Meba ve Mansap Şevleri Meba Batardosu: Tipi Kret Kotu Teel Kotu Kret Genişliği Meba Şevi Mansap Şevi Mansap Batardosu: Tipi Kret Kotu Talveg Kotu Kret Genişliği Meba ve Mansap Şevleri I.06 h h h k k 2 II.92 h 3 /yıl % ha-noral sulaa ha-noral sulaa ha-kısıntılı sulaa ha-kısıntılı sulaa Silindirle sıkıştırılış beton dolgu (Parapet duvar ile birlikte) D:0.1Y (901.0 kotu altında) 1D:0.8Y (904.0 kotu altında) Zaiyat Dolgu D : 2.0Y Kil Çekirdekli kaya dolgu :2.8 1D : 2.0Y Zaiyat Dolgu D:2.0Y Dolusavak: ~ 185 ~

186 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tipi Kontrolsüz, karşıdan alışlı Yeri Gövde üzerinde Kapasitesi /s Yıllık Taşkın Debisi (Q ) /s Yaklaşı Kanalı Kotu Eşik Kotu Eşik Uzunluğu 21.0 (Brüt açıklık) Su Yükü-Ho 1.98 Maksiu Su Seviyesi Enerji Kırıcı Yapı: Tipi Sıçrata eşiği Taban Kotu Uzunluk 6.0 Derivasyon Tüneli ve Konduvisi: Tipi Betonare kaplaalı dairesel Eğii Proje Debisi /s 10 Yıllık Taşkın Debisi (Q 10 ) /s İç Çapı 4.0 Konduvi Uzunluğu Dipsavak Yapıları: Aacı Suala Yapısı Yeri Suala Yapısı Tipi Suala Yapısı Giriş Kotu Suala Yapısı Giriş Çapı Cebri Boru Boyu Cebri Boru Çapı Ayar Vana Odası: Yeri Boyutları Teel Kotu Dereye ve sulaaya deşarj Gövde üzerinde Karşıdan alışlı dairesel çanağzı Derivasyon Kondüvisi Çıkışı 7.50 x Ergani Barajı Sulaası Su Ala Yeri Baraj Dipsavağı Sulaa Suyu İhtiyacı /ha/yıl Sulaa Modülü 1.02 l/s/ha Sulaa Alanı (Brüt) 1861 ha (1874 ha-kısıntılı sulaa) Sulaa Alanı (Net) 1625 ha (1636 ha-kısıntılı sulaa) Sol Sahil Sulaası Sulaa Sahası 911 ha Başlangıç Debisi /s Kanal Boyu Sağ Sahil Sulaası Sulaa Sahası 950 ha Başlangıç Debisi /s Kanal Boyu ~ 186 ~

187 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Ulusal ve uluslararası evzuatla korunası gereken alanlar üzerine etkiler, Ergani Barajı; Sallar Deresi üzerinde yer alaktadır. Proje kapsaında yapılacak olan Baraj alanı, Malzee ocakları, Kıra-Elee Tesisi ve Beton Santrali için proje inşa işleleri başlaadan önce Sulak Alanların Korunası Yöneteliği hüküleri çerçevesinde tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Sulak Alanların Korunası Yöneteliği" kapsaında her bir ünitenin ayrı ayrı başvurusu yapılarak Ek-2 Sulak Alan Faaliyeti İzin Belgesi izinleri alınılacaktır. Ergani barajının inşaat aşaasında paket atıksu arıta tesisi kurulacaktır. Paket atıksu arıta tesisinde arıtılacak sular, Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği, 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu ve Su Ürünleri Yöneteliği'ne uygun olarak Sallar Deresine deşarj edilecektir. Artıa tesisi için Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne başvuru yapılarak deşarj iznini içeren Çevre izni alınacaktır. Projenin her aşaasında Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği hüküleri doğrultusunda hareket edilecektir. Proje kapsaında yürütülecek çalışalar sırasında dere yatağında uygun akış koşulları sağlanacak, dere yatağına her hangi bir üdahalede bulunulayacak, dere yatağına kesinlikle alzee döküleyecek, yatak kesiti daraltılayacak ve doğal hayatın devalılığı için gerekli su iktarının bırakılacak ve kontrolleri yapılacaktır Kaynağın kullanılası sonucu su kalitesine ve su ortaındaki canlılara olabilecek etkiler, akarsuda evcut balık türlerine ait geçiş yapıları, Proje kapsaında Sallar Çayı üzerinde yaşayan sucul flora ve fauna türlerinin tespiti yapılıştır. Bu tespitler Bölü IV.2.13'de veriliştir. Yapılan tespitlere göre projenin sucul flora ve fauna üzerine etkileri aşağıda değerlendiriliştir. Proje ile Sallar Deresi'nde su tutulası aşaasında, su akılarında azala olacaktır. Deredeki su akış iktarında eydana gelecek azaladan kaynaklı sucul habitatta yaşayan canlıların olusuz yönde etkilenesini önleek aacıyla, en düşük akı debisi dereye sürekli olarak verilecek ve su azalasından sucul canlıların iniu düzeyde etkilenesi sağlanacaktır. Ancak sucul yaşa üzerinde inşaat aşaasında olduğu gibi işlete aşaasında da olusuz etkiler olacaktır. Bu etkileri en az düzeye indirebilek aacıyla su depolaaya başlandığı dönede dip savaktan Mutlak surette iniu Çevresel/ekosiste suyunun (0, /s) bırakılacaktır. Bu kapsada bırakılacak can suyu debilerine uyulacaktır. Depolaa işlei taalanıp işlete çalışaya başladığı dönede bırakılacak olan çevresel/ekosiste suyu yeterli olacaktır. Dolayısıyla kuyruk suyu kısında eydana gelen doğal yağış - akış ilişkileri derenin devaındaki flora-fauna ve sucul yaşa koşullarının tabii seyrine dönüşesini sağlayacak, ekosiste devalılığı ve sürdürülebilirlik açısından her hangi bir sorun eydana geleyecektir. Bırakılacak değerler de doğal hayatın devaı için ekosiste bütünlüğünü bozayacak ölçüdedir. Yüzeysel su kaynağı olan barajda su tutulasının gerçekleşesi ile su kalitesinde değişiler eydana gelecek, durgun su ekosisteinin oluşası sonucu su katanları farklı sıcaklıkta olacaktır. Su sıcaklığında eydana gelen farklılaşa da sudaki çözünüş oksijen konsantrasyonunu olulu yönde etkileyecektir. Sallar deresinin Teuz-Ağustos-Eylül aylarında heen heen kuruduğu gözlenektedir. Aylık Ortalaa akı Değerleri Dosya ekinde veriliştir (Bkz. Ek-30). Dolayısıyla bu derede balık türlerini görek ükün değildir. Bu nedenle Balık Geçitleri yapılayacaktır. ~ 187 ~

188 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Dere yatağına bırakılacak can suyu hesabı (havza akıları, yağış - akış ilişkisi, ekolojik potansiyel, son 10 yıllık ortalaa debiler, varsa ulusal ve uluslararası evzuatla korunan balık türleri ve uhteel ihtiyaçları, balık geçitleri, su hakları (içe - kullana ve diğer aaçlı kullanılar tarı arazileri için ihtiyaç duyulan sulaa suyunun vb.) dikkate alınalı), yağış alanını, akı gözle istasyonlarını ve ansap can suyu çıkış yerini gösteren çiziler, Projenin gerçekleştirileceği havzanın su verii DSİ nolu Akı Gözle İstasyonunun (AGİ) yılları arasındaki akılarına dayandırılıştır. Sallar Çayı üzerinde yapıı planlanan Ergani Sulaa Barajı projesinin drenaj alanı 52,90 k 2 'dir. Yıllık ortalaa debi 0,739 3 /s, ortalaa yıllık topla akı 23,173 h 3 olarak belirleniştir. Sallar Çayı üzerindeki projeye ait DSİ tarafından onaylanış veriler dikkate alındığında, projenin yapılacağı alanda kış evsiinde yağışların daha çok kar ve yağur şeklinde düştüğü anlaşılaktadır. Karların ilkbahar evsiinde eriesine bağlı olarak Mart, Nisan ve Mayıs aylarında dere akılarının arttığı gözlenektedir. Debi değerleri incelendiğinde ortalaa değer olarak en yüksek debi değerlerinin ilkbaharda 1,494 3 /s (ortalaa) ile eydana geldiği, bunu sırasıyla kış 0,986 3 /s, sonbahar 0,338 3 /s ve yaz 0,136 3 /s evsilerinin takip ettiği anlaşılaktadır. Havzanın su verii; DSİ nolu Akı Gözle İstasyonunun (AGİ) verilerine dayandırılaktadır. Bu AGİ'lerden alınan genişlik, şakül, debi, eşel seviye, ortalaa derinlik ve ortalaa hız değerleri elde ediliştir. Bu verilerden yararlanılarak Islak çevre hesaplanıştır. Su akışının en fazla olduğu aylar Mart, Nisan ve Mayıs aylarıdır. Su akışının en az olduğu aylar ise Ağustos ve Eylül aylarıdır. Su veriinin (Akış haci/havza alanı) İlkbahar aylarında karların eriesiyle birlikte III, IV ve V aylarda yüksek olduğu görülektedir. Bu AGİ'ler, projenin üzerinde yer aldığı Sallar Çayı havzasında işletilektedir Islak çevre Metoduna göre hesaplanış olan çevresel/ekosiste su ihtiyacı ve Proje debisine göre bırakılacak fazla su iktarı Tablo-104' te veriliştir. ~ 188 ~

189 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 104 Islak çevre Metoduna göre hesaplanış olan çevresel/ekosiste su ihtiyacı ve Proje debisine göre bırakılacak fazla su iktarı Aylar Ortalaa ( 3 /sn) debi Çevresel /ekosiste su ihtiyacı ( 3 /sn) Ocak 0,841 0,100 0,741 Şubat 1,473 0,100 1,373 Mart 1,894 0,100 1,794 Nisan 1,517 0,100 1,417 Mayıs 1,071 0,100 0,971 Haziran 0,288 0,100 0,188 Teuz 0,080 0,100 - Ağustos 0,040 0,100 - Eylül 0,043 0,100 - Eki 0,636 0,100 0,536 Kası 0,337 0,100 0,237 Aralık 0,646 0,100 0,546 Proje debisine göre bırakılacak fazla su iktarı ( 3 /sn) *: Kullanılabilecek iktarı aylık ortalaa debiden iniu ekosiste /çevresel su ihtiyacının (0,100 3 /s) çıkarılası ile bulunuştur. Projenin ekolojik ihtiyaç debisinin belirlenesi aacıyla Karadeniz Teknik Üniversitesi, Öğreti Görevlileri tarafından Hes projeleri ve diğer hidrolik faaliyet talepleri için değerlendire raporu hazırlanıştır. Oran ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Korua Milli Parklar Genel Müdürülüğü uzanlarınca söz konusu raporun incelenesi neticesinde tarısal sulaa kullanı hakları hariç olak üzere, Haziran-Teuz Ağustos-Eylül ayları için /s; Eki, Kası, Aralık, Ocak, Şubat, art, Nisan,Mayıs ayları için ise /s olası uygun bulunuştur. ~ 189 ~

190 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 105. Ergani Sulaa Barajı Projesi için DSİ Onaylı Akı Verileri Sütun1 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AGUSTOS EYLÜL ORTALAMA ,605 0,47 0,691 0,594 0,47 0,923 0,489 0,138 0,062 0,004 0,004 0,019 0, ,126 0,525 1,239 0,786 2,669 0,973 0,675 0,393 0,14 0,09 0,05 0,014 0, ,198 0,476 0,138 0,128 1,11 2,094 0,821 0,65 0,244 0,061 0,027 0,016 0, ,096 0,157 0,688 0,759 0,987 3,806 0,767 0,455 0,344 0,068 0,022 0,031 0, ,157 0,183 0,822 0,733 0,952 1,755 2,126 5,484 0,639 0,181 0,122 0,015 1, ,05 0,101 0,085 0,221 1,003 0,783 0,544 0,369 0,092 0,045 0,042 0,059 0, ,496 0,251 0,124 1,045 1,576 4,362 3,044 1,108 0,639 0,153 0,055 0,134 1, ,145 0,152 1,24 0,691 1,171 1,316 2,403 0,692 0,273 0,063 0,032 0,032 0, ,36 1,45 1,673 1,192 4,215 3,441 2,886 1,383 0,548 0,159 0,051 0,078 2, ,127 0,185 0,521 0,377 1,012 0,802 1,31 0,353 0,154 0,054 0,028 0,059 0, ,133 0,21 0,329 0,878 3,542 1,106 0,38 0,116 0,025 0,003 0,003 0,004 0, ,08 0,119 0,263 0,168 0,235 0,672 3,796 3,903 0,429 0,124 0,056 0,032 0, ,199 0,328 1,701 2,318 0,68 1,563 2,123 0,846 0,337 0,093 0,032 0,045 0, ,225 0,272 0,172 0,852 1,221 4,109 1,698 0,572 0,264 0,086 0,044 0,052 0, ,112 0,3 0,366 2,416 1,933 1,013 0,502 0,346 0,182 0,044 0,039 0,033 0, ,069 0,221 0,279 0,298 0,787 1,581 0,711 0,325 0,23 0,053 0,03 0,06 0,387 AKIM (106 3 ) 1,704 0,875 1,729 2,253 3,563 5,073 3,932 2,868 0,754 0,215 0,106 0,111 ort. ( 3 /s) 0,636 0,337 0,646 0,841 1,473 1,894 1,517 1,071 0,288 0,08 0,04 0,043 0,739 veri(l/s/k 2 ) 12,028 6,378 12,203 15,899 27,838 35,801 28,678 20,242 5,436 YILLIK TOPLAM AKIM: ( YILLIK VERİM: (l/s/k 2 ) 1,515 0,751 0,809 ~ 190 ~

191 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Suyun tein edileceği kaynağın kullanılası, su tutulası sonucu ansapta olabilecek değişiler, bu değişilerin su kalitesine ve su ortaındaki canlılara etkileri, doğal yaşa üzerine etkiler (heyelan, erozyon, nehir hidrolojisi, sucul yaşa, sedient gelişi vb.), Nehir yatağında yapılacak çalışalar İnşaat çalışaları sırasında, kazı çalışaları sonucu oluşabilecek ateryaller, akış aşağıya akarak su kalitesinde bazı değişilere neden olabilektedir. Bu duru çoğunlukla baraj inşaatı sırasında ortaya çıkabilecektir ve bir takı etkiler yapabilir. Ancak, baraj gövdesinin inşaatı sırasında, faaliyetin sürdürüleceği kısıda suyun yatağı değiştirileceğinden, su ile teas edileyecek olası kazıa çalışaları sonucu oluşacak silt ve alzeenin de akış aşağı gitesini engelleyecek bir önle olacaktır. Ancak zaan zaan akıntılı kısıdaki dere yatağına üdahale edilesi duruunda, bu etkinin uzun süre olaasına dikkat edileli ve aşağı kısılara yoğun sedian gitesi engellenelidir. Bu engellee çoğunlukla jeo-tekstil alzeelerden yapılan sedian tutucular ile gerçekleştirilektedir. Dere yatağına yoğun bir üdahale yapılası duruda, faaliyetin 100 etre akış aşağısına çekilen bu alzee sedianı tutakta ve aşağılara gitesini engelleektedir. Dere yatağına olan bu tür üdahaleler geçici olup, çalışa sonrası akarsu sistei tekrar noral koşularına dönecektir. Sallar deresinin Teuz-Ağustos-Eylül aylarında heen heen kuruduğu gözlenektedir. Dolayısıyla bu derede balık türlerini görek ükün değildir. Baraj inşaatı sırasında oluşacak fiziksel ve ekanik çalışalar (patlata, nehir sisteine partikül karışıı gibi) sucul canlılara olusuz etkiler yapabilecektir. Ancak inşaat aşaasından sonra siste kendini kısa sürede toparlayabilecek bir dinaik etkileşi potansiyeline sahiptir. İnşaat Sırasında Şantiye Atıklarının Etkisi Faaliyetin gerçekleştirileceği alan ve kap alanı Sallar deresi kenarından olacağından, proje kapsaında oluşacak atıkların dereye bırakılaası gerekektedir. Çalışan işçilerin oluşturduğu kanalizasyon ve diğer atıkların dereye deşarj edileden bertaraf edilesi gerekir. Arıtıladan dereye verilecek sular, derenin organik adde iktarını arttırarak ötrofikasyon sürecini hızlandırabilir. Bunun için septik tanklar kullanılabilir ya da paket arıta tesisleri kullanılarak pis sular arıtılabilinir. Su Kalitesi Değişileri Akıntılı su sistelerindeki fiziksel koşullar ile durgun sistelerdeki koşullar birbirinden farklıdır. Bu nedenle su kalitelerinde de farklılık görülür. Örneğin akıntılı ortaların su sıcaklığı düşük ve çözünüş oksijen değerleri ise yüksektir. Durgun alanlarda ise bu duru tersi olabilir. Barajın yapıından sonra akıntılı su sistei yerine küçük de olsa durgun bir alan olacak ve su kalitesi bir iktar değişebilecektir. Özellikle üst havzadaki sel suları ile gelen sedian ve bazı yerleşi bölgelerinden gelen kirletici besin addelerinin birikesi ile baraj su toplaa ortaında su kalitesi değerleri düşürebilir. Ayrıca suların altında kalacak olan bitki topluluklarının su toplanaya başlanadan önce teizlenesi gerekektedir. Aksi taktirde kısa sürede ayrışaya başlayacak olan bu bitki toplulukları aşırı besin addesi birikiine neden olabilektedirler. Bu duru doğal göllerde görülen ötrofikasyon sürecini hızlandırır. ~ 191 ~

192 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Besin addesinin artışı fitoplanktonik organizaların belli zaanlarda patlaa düzeyinde artışlarına neden olabilir ve bu duru sistein ekolojik dengesinin taaen bozası anlaına gelektedir. Bu tür gelişeler, su tuta yapılarının örü ve rekreasyon aaçlı kullanıı için olusuz sonuçlar doğurur. Biotik Yaşaın Değişii Sallar deresi üzerinde kurulacak olan Ergani barajı, bölgedeki lotik habitat (dere, kaynak, nehir) yerine lentik habitat (göl, gölet, rezervuar)'ın oluşasına neden olacaktır. Bu duru alglerin evcut habitatlarının azalası ve yeni habitat yapısının oluşası anlaına gelektedir. Akarsu ortaında, bağlı olarak yaşayan türler, göl ve gölet oluşuu ile serbest yaşayan planktonik forlar halinde görüleye başlayacaklardır. Lentik ortalarda yine sedien, taş ve bitkiler üzerinde bağlı yaşayan forlar evcudiyetlerini sürdüreceklerdir. Bununla birlikte su kütlesinin durgunlaşası ile akarsu ortaında az bulunan fitoplanktonik forlar oldukça artacaktır. Durgunlaşan su askıdaki partiküllerden kurtulacağı için ışığın derinlere kadar inesi de sağlanabilecektir. Taşlara, bitkilere ve sediene bağlı yaşayan türler yaşalarını, göl kenarlarında ve ışığın derinlere girebildiği yere kadar deva ettireceklerdir. Artan fitoplanktonik (serbest hareket edebilen algler) organizalar gölalanı içerisinde zooplanktonik organizalara besin kaynağı olacaklardır. Genel anlaı ile bölgenin tatlısu alg florasını olusuz yönde etkileyebilecek bir duru söz konusu olayacaktır. Çünkü tatlısu algleri evcut durularını göl sistei içerisinde de deva ettirebileceklerdir. Zooplanktonik organizaların yaşa ortalarının durgun sular olduğu dikkate alınacak olunursa, yapıı düşünülen baraj alanına oluşacak durgun su kütlesi bu canlıların öneli oranda artışı ile sonuçlanacaktır. Suyun ekanik sürükleyici etkisinin ortadan kalkası ve bu canlıların besinlerini oluşturan fitoplanktonik organizaların regülatör alanlarındaki artışları zooplankton açısından olulu sonuç doğuracak ve gerek yoğunluk gerekse de tür çeşitliliğinde bir artış olacaktır. Bölgede tür çeşitliliği ve populasyon yoğunluğu oldukça az olarak bulunan zooplanktonik organizalar, regülatörler su tutaya başladıktan sonra oldukça fazla tür ve yoğunlukla tesil edileye başlanacaktır. Yani planlanan faaliyet gerçekleştikten sonra zooplanktonik organizalar için optiu koşullar sağlanış olacaktır. Akıntılı suya adaptasyon gösteren bentik canlılar, durgun su olan rezervuar alanlarında daha az türle tesil edileye başlanacaktır. Ancak bu türlerin yerine durgun suya adapte olan, derin ve balçıklı alanları tercih eden bentik türler baraj bölgelerinde yoğunluk bakıından artacaklardır. Ayrıca sürüklene davranışı gösteren türlerin dağılıında da değişiklik ortaya çıkabilecektir. Baraj yapıı, bentik tür kopozisyonunu nitelik ve nicelik açısından değiştirecektir. Bu alanlarındaki akıntının azalası ve hatta yok olası ile birlikte dip yapısı da değişecektir. Çakıllı ve büyük kayalıklı zein yapısı yerine, geniş olarak çaur ve balçıklı alanlar oluşacaktır. Bu alanlar önceden evcut olayan bazı türler için uygun özellik taşıyabilecektir. Ayrıca oluşacak durgun su kütlesi, su kuşları açısından da beslene, barına ve konaklaa ikanı sağlayacağından dolayı bölgenin faunal tür sayısında olulu bir etki olacaktır. Bölgedeki çeşitliliğin artasını sağlayacak bir diğer etkende, oluşacak durgun su habitatı ve akıntılı ortalar olacaktır. Çünkü her iki sisteinde barındığı tür kopozisyonu farklıdır ve sucul canlı çeşitliliği artış gösterebilecektir. Akış Aşağıdaki Doğal Yapıya Etkiler Barajın yapıından sonra, akış aşağıda taşkın alanlarındaki doğal besin döngüsünde değişiler olacaktır. Barajlar derelerdeki su akışının doğal iktarını ve süresini ciddi olarak değiştirektedirler. Doğal sistelerinde yaşayan türlerin evcudiyetleri, akıntının iktarı ile yakından ilişkilidir. Dere sistei boyunca hareketli olan sedien, derenin dip ve kıyı yapısını şekillendirektedir. Bu ateryallerin özellikleri sucul canlılar için hayati önee sahiptir. ~ 192 ~

193 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Barajın yapıından sonra bu ateryaller rezervuar alanında toplanacak ve alt sistelere ulaşaayacaktır. Bu duru, akış aşağıdaki siste için gerekli organik ateryalin eksilesine ve dolayısı ile alt kısıdaki sucul ekosistede belli habitat kayıplarına yol açabilecektir. Barajın gövdesinde sedient ve besin addelerinin tutulası aşağı kısılardaki dere yatağı ve taşkın alanlar için bir sorundur. Bu duru birçok türün habitatının da kaybı anlaına gelektedir. Su tuta yapıları yoluyla azaltılan sedient taşınası, nehrin alt kısılarında kıyıların bozulasına ve doğal habitatlarının ve durgun su vejetasyonun azalasına, sucul kuşların ve diğer sediana bağlı türlerin (bentik acroinvertabrates) olusuz etkilenesine neden olabilir. Dünyadaki tü su tuta yapılarında bu duru kaçınılaz bir olgudur. Bu ateryal birikii, yapının örünü kısaltakta ve işlete niteliğini bozabilektedir. Proje alanı için de Sallar deresinin Teuz-Ağustos-Eylül aylarında heen heen kuruduğu gözlenektedir. Dolayısıyla bu derede balık türlerini görek ükün olaaktadır. Dere ekosisteinin akış hızındaki değişilerin biyolojik yaşaa ve çeşitliliğine olan etkileri çok öneli bir unsurudur. Akıntı iktarının zaanı, süresi ve sıklığı bitki ve hayvan koüniteleri için kritik önee sahiptir. Doğal siste içerisinde küçük nitelikteki akıntılar ourgasız göçleri için biyolojik bir sinyal niteliğindedir. Akıntı iktarının artası duruda ise aşındıra ya da sedianın taşınası yoluyla habitatlar düzenlenir ve uhafaza edilir. Ergani Barajı Balık Geçidi Projesinin Değerlendirilesi Çalışa alanındaki Sallar deresinin Teuz-Ağustos-Eylül aylarında heen heen kuruduğu gözlenektedir. Bu yargıya aylık ortalaa verilerinden var ükündür. Dolayısıyla bu derede balık türlerini görek ükün değildir. Bu nedenle Balık geçidi yapılayacaktır Projenin ebaa ve ansabında varsa diğer projelerin belirtilesi, ekosiste üzerindeki etkilerinin değerlendirilesi, Proje sahasında yapılacak olan çalışalar ile hidrolojik, jeoorfolojik ve ekolojik özellikler arasındaki etkileşileri değerlendireyi; projenin gerçekleştirileceği alanın su toplaa havzası, baraj alanı (depo) proje alanının kuyruksuyu kısı olak üzere üç başlık altında toplaaız ükündür. a. Projenin Su Toplaa Havzası ve Depolaa Kısına İlişkin Etkileşiler Ergani Sulaa Barajı projesinin su toplaa havzası su ayırı çizgisi ile sınırlandırılış Şekil 47.'de veriliştir. Su toplaa alanının büyük bir kısı alpin vejetasyonunda yer alaktadır. Bu havzayı besleyen yağışlar yağur ve kar şeklinde düşektedir. Yağışların ana dereye ulaşası üzerinde havza şekli (for faktörü, şekil faktörü, dairesellik oranı, uzaa oranı vb. gibi), reliyef - eği karakteristikleri (ortalaa eği, aksiu eği, havza reliyefi, reliyef oranı, oransal reliyef vb. gibi), havza alanı büyüklüğü, alan yükseklik dağılıı, havzada depolaa, havzadaki yeryüzü şekilleri, akarsu ve drenaj ağı karakteristikleri (akarsu yatağının özellikleri) etkili olaktadır. ~ 193 ~

194 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME c.proje Kapsaında Ocak ve Hafriyat Depolaa Sahaları, Enerji Yapı ve Hatları, Hidrolojik Derivasyon-İsale Hatları Öngörülüyorsa, Yer Seçilerinin Mevcut Hidrolojik Sistei, Ekolojik İşleyişi ve Peyzaj Bütünlüğünü Olusuz Etkileyecek Şekilde Varsa Hafriyat Depolaa Alanlarının Biyolojik Çeşitliliği Olusuz Etkileyeeyecek Şekilde Değerlendirilesi Proje, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde Diyarbakır ili, Ergani İlçesi, sınırları içerisinde Sallar Çayı havzasında yer alaktadır. Su, Ergani Sulaa Baraj Gölünde biriktirilecek yöredeki tarı alanlarının sulanasında kullanılacaktır. Taaen sulaa aaçlı olarak kurulacak tesis, kaya dolgu tipinde planlanaktır. Ergani Sulaa Barajı Drenaj Alanı k 2, Yıllık Ortalaa Akı /s, Yıllık Topla Akı h 3, Miniu işlete Seviyesi , Maksiu İşlete Seviyesi , Noral işlete Seviyesi , Min. 1.işlete Seviyesinde Göl Haci 1.06 h 3, Nor l. Seviyesinde Göl Haci h 3, Aktif Göl Haci h 3, Min Su Seviyesinde Göl Alanı 0.20 k2, Noral Su Seviyesinde Göl Alanı 0.85 k 2, Sulaaya Verilen Su h 3 /yıl, Regülasyon Oranı % 59.01, Planlanan Sulaa Alanı (Brüt) ha noral sulaa, Planlanan Sulaa Alanı (Net) ha noral sulaa, Sulanabilen Alan (Brüt) ha alanın kısıntılı sulaa ve Sulanabilen Alan (Net) ha kısın ise kısıntılı sulaa şeklinde ayırıa tabi tutuluştur. Planlaa çalışaları aşaasında 1914 ha alanda yapılan arazi sınıflandıra çalışaları sonucunda (brüt) 1861 ha, net 1625 ha arazinin sulaaya elverişli olduğu tespit ediliştir. Ergani Barajı ile1861 ha bir tarı arazisinin sol sahili 5000 uzunluğundaki sulaa kanalı ile, sağ sahili uzunluğundaki sulaa kanalı ile yağurlaa sulaa tekniği uygulanarak sulanası planlanıştır. Sulaaya elverişli bu saha, batısında sağ sahil sulaa ana kanalı, doğusunda sol sahil sulaa ana kanalı güneyinde Baytan deresi ve Hilari deresi ile sınırlanaktadır. Yeşilköy, Gedikler, Yolköprü ve Ortayazı köyleri barajın sulayacağı alan kapsaında yer alaktadır. Proje sahasının yerüstü kaynağı Sallar deresi ve yan kollarıdır. Proje yerinde daha önceden sulaa suyu tein ete aacıyla Toprak-Su Teşkilatı tarafından 1965 yılında Sallar deresi üzerinde yapılış olan bir su bendi evcuttur yılında tesis ediliş olan bu bent vasıtasıyla Sallar deresinin sağ ve sol sahillerinde toplada 380 ha'lık alana sulaa yapılaktadır. Mevcut bulunan bu sulaa sistei su ihtiyaçları Ergani Barajı su teini çalışaları ve baraj ilete çalışaları esnasında göz önünde bulunduruluştur. Toprak-Su Teşkilatı bendi, yapılacak olan Ergani Baraj gövdesini oluşturacağı göl alanında kalacaktır. Sulaa alanı içerisinde kalacak olan evcut sulaanın, baraj inşaatının başlaasıyla kesintiye uğraaası için geçici olarak baraj aks yerinin ansabında Sallar deresi üzerinde kurulacak 60 kw gücünde bir popa ile sulaa kanalına su verilerek deva ettirilecektir. Proje inşaatlarında kullanılak üzere 2 tane alzee sahası belirleniştir. Baraj gövde tipi, kil çekirdekli kaya dolgudan silindirle sıkıştırılış beton dolguya çevrilecektir. Bununla ilgili olarak gerekli kil ve kaya alzee sahaları belirleniştir. Bu sahaların kullanılabilir nitelikte oldukları saptanıştır. Proje kapsaında Ergani Baraj Gölü oluşacaktır. Barajı besleyen su kaynaklarındaki suların ve barajın kendisinde depolanan suyun kalite açısından dönesel olarak kontrol edilesi gerekektedir. Zira barajdan sulaa aaçlı su alıı yapılacaktır. Diğer taraftan, baraj içerisine doğal olarak gelebilecek veya dışarıdan suni olarak balık atılası duruunda, yüzeysel sular yöneteliğine göre su kalite sınıflarını ortaya koyabilek aacıyla sularda; ~ 195 ~

195 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME aonyu azotu, BOİ, KOİ, Mangan, nitrat azotu, ph, renk, sülfat iyonu ve elektriksel iletkenlik gibi analizleri dönesel olarak ve öneli dere bağlantı noktalarını tesil edecek şekilde ayarlanarak yapılacaktır. Baraj derinlik analizleri ise hasu kalitesinin kapak seviyelerinde izlenesi aacıyla periyodik olarak yapılacaktır. Elde edilen sonuçlar Yüzeysel Sular Yöneteliği: İçe Suyu Elde Edilen veya Elde Edilesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesine Dair Yönetelik kapsaında değerlendirilecektir. Bazen doğal sebeplere dayalı olarak BOİ, KOİ, Bulanıklık vb. paraetreler açısından yüksek değerler çıktığı takdirde, gerçekleştirilecek kapak operasyonları sayesinde tesis giriş su kalitesinin iniu etkilenesi sağlanacaktır. Diyarbakır ili, Dicle havzası içerisinde kalaktadır. Bununla birlikte Dicle havzasını besleyen Sallar, Habur, Hezil, Kızılsu ve Nerdüş gibi akarsularda bu il sınırı içinde yer alaktadır. Suların debileri evsilere bağlı olarak değişiklik gösterektedir. Akarsuların geçtiği kısılara yakın tarı arazilerinde sulaa yapılarak sulu tarı yapılaktadır. Nerdüş Çayı Üzerinde bulunan regülatör evcut olup ha. Alan sulanaktadır. Kızılsu çayı ve Dicle Nehri üzerinde Kızılsu ve Cizre barajları sulaa aaçlı olarak planlanaktadır. Projenin yapıldığı Sallar Çayı havzasında da sulu tarı yapılası planlanaktadır. Dolayısı ile tuzlana, drenaj, erozyon, topraktaki besinlerin suyla kaybedilesi, gübre ve tarısal ilaçların kullanılasından doğacak sakıncaları taşıası ükündür. Bu gibi olusuzluklara karşı gerekli tedbirlerin alınası gerekektedir. Planlanan Sulaa Barajı ile oluşacak göl kısının yer aldığı alandaki bitki örtüsü su altında kalacaktır. Bu alanda yöreye has endeik bitki türleri bulunaaktadır. Göl çevresi dışındaki alanlarda yöreye has bitki türleri evcuttur. Dolayısıyla biyolojik çeşitliliğin olusuz yönde etkilenesi söz konusu olayacaktır. Oluşacak göl alanının çevre ikliine olulu katkıları olacaktır. Havanın neinin artasına bağlı olarak bölgede eydana gelecek yağışlarda da artışlar gözlenecektir. Bu etki yörede yetişekte olan bitkilerin üree ve gelişiini, don tehlikesine karşı korunasını sağlayacaktır. Diğer taraftan sulak ortaları seven ve bu alanları yaşa alanı olarak tercih eden canlıların bu bölgede yeni popülâsyonlar oluşturaları ükün olabilecektir. Planlanan Sulaa Barajı projesinin hayata geçirilesi sırasında topoğrafik yapıda bir takı değişikliklerin olacağı uhakkaktır. Daha sonra yapılacak ağaçlandıra, erozyon kontrolü ve peyzaj projeleri ile ekosistein yeniden rehabilite edilesi ükündür. Çalışa alanında ve çevresindeki doğal ekosistelerin yıllar önce tahrip edilerek toprak-bitki-su arasındaki dengenin bozulduğu görülektedir. Yapılacak bu örnek çalışalarla alanın eski hüviyetine kavuşturulası belki de bu projenin en öneli ayağını oluşturacaktır. Böylece erozyonla alzee taşınası iniize edilecek, Barajın ekonoik örünün uzatılası sağlanış olacaktır. Proje kapsaında su kirliliği kontrol yöneteliğinde belirtilen hususlara uyulacak ve Peyzaj bütünlüğünü sağlaaya yönelik arazi rehabilite edilerek yeşillendire çalışaları yapılacaktır. Ergani Sulaa Barajı projesinin gerek yapıı sırasında ve gerekse işlete aşaasında eydana gelebilecek sıvı atıklar inşaat aşaasında kurularak, işlete aşaasında da kullanılacak olan paket atıksu arıta tesisinde arıtılacak ve katı atıkların ilgili yöneteliklerin ön gördüğü prensipler dâhilinde alandan uzaklaştırılarak Ergani belediyesi'nin belirlediği alana götürülecektir. İnşaata ilişkin atıklar kesinlikle dere yatağına veya oranlık alana bırakılayacaktır. Diğer taraftan akarsu kenarına ve yatağına gelişigüzel dökülecek ateryal, aşırı yağış ~ 196 ~

196 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME sonucu beraberinde sel, taşkın erozyon felaketlerine sebep olabilir. İşte bundan dolayı hafriyat depolaa konusunda titiz davranılacaktır. İnşaat sırasında erozyon, aka, kaya, heyelan gibi toprak kaybına neden olacak olayların eydana geleesi için ialat sırasında gerekli hassasiyetin gösterilesi gerekektedir. Diğer taraftan inşaat sırasında kıra, öğüte, taşıa ve depolaa, toz yayıcı işleler ve hava kirletici eisyonlara karşı tedbirlerin titizlikle alınası gerekektedir. Proje kapsaındaki faaliyetlerin tü aşaalarında hava kirliliği, su kirliliği ve gürültü kirliliği gibi konularda yasa ve yöneteliklerin ön gördüğü sınırlar içerisinde kalabilek için gerekli hassasiyetin gösterilesi için personel gerekli eğitii alarak azai özen gösterecektir. Atosfere salınacak gazlar, toz partikülleri o bölgede yer alan vejetasyon ve floranın yaprakları üzerinde birikerek (su ile teas) stoaların tıkanasına neden olur. Bu ise yaprakların içerisinde yer alan "chlorenchya" ile bağlantıyı keserek zaan içerisinde bitkilerin ölüüne sebebiyet verebilir. Diğer taraftan sulara intikal edecek kil, toz, yağ vb. gibi atıklar güneş ışınlarının suyun içerisine giresini engelleyen unsurlardır. Bu duru ise sucul ekosistein güneş ışınlarından yeterli düzeyde yararlanasını engelleyebilir. Sayılan bu olusuzlukların eydana geleesi için kirletici unsurların ükün olduğunca doğaya salınaası gerekektedir. Evsel atık sular doğal ortalara deşarj edildiklerinde içerisindeki BOİ 5, KOİ, Topla Organik Karbon, Askıda Katı Madde, Klorür, Topla Azot, fosfor gibi organik besinlerden ve yüksek konsantrasyonda ikroorganizalardan oluşaktadır. Bunlar heen bozulaya yatkın olup, kanallardan suyun akası sırasında dahi biyolojik bozulaları deva eder. Deşarj noktalarında dere yatağında yeterli iktarda suyun bulunasına dikkat edilelidir (Altun vd.2009). Ayrıca inşaat artıkları içerisinde yer alabilecek ve toprakla kontaine ola ihtiali bulunabilecek artıklar (yağ, boya, abalaj alzeeleri) ayrı olarak toplanarak bertaraf edilesi gerekektedir. Ergani Barajı projesi kapsaında çalışacak personelin faydalanabilesi için şantiye tesisi içerisinde acil üdahaleler için gerekli olan sağlık ekipan ve alzeelerinin bulundurulacaktır. Bu aşaada tıbbi atık olarak çok az iktarda yara bandı, sargı bezi vb. atıkların oluşası uhteeldir. Bunların bertaraf edilesinde ilgili yöneteliklerde belirtilen hususlara uygun hareket edilecektir. Proje kapsaında arazinin hazırlanası ve inşaat aşaasında kullanılacak akinelerin bakıları şantiye sahası içerisinde akine parkında yapılacaktır. Çalışa alanındaki Sallar deresinin Teuz-Ağustos-Eylül aylarında heen heen kuruduğu gözlenektedir. Bu yargıya aylık ortalaa verilerinden var ükündür. Dolayısıyla bu derede balık türlerini görek ükün değildir. Sallar Çayını sadece bir su üreti alanı olarak görek doğal ekosistelere ekanik bir faydalana yaklaşııdır. Bu havzadaki doğal ekosistelerin dengelerini bozadan sulaa yaparak ürün iktarı ve kalitesini arttırak ükündür. Bu sebeple Sallar Çayında ve Güney Doğu Anadolu Bölüü'ndeki benzeri derelerde sulaa aaçlı projelerinin ekolojik açıdan değerlendirilesi gerekektedir. Yukarıdaki bilgilerin ışığı altında gerek projenin yapıı sırasında ve gerekse işlete aşaasında ilgili yönetelik hüküleri doğrultusunda gereği yapılacaktır. ~ 197 ~

197 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Ergani Sulaa Barajı tesisleri Türkiye akarsularında evcut su potansiyelinin sulaada değerlendirilesi ve bilhassa bu yolla ürün iktarının arttırılarak yöre ve ülke ekonoisine katkılar sağlaası bakıından büyük öne taşıaktadır. Yukarıdan beri belirtilen Çevresel ve ekolojik tedbirler alındığı takdirde, planlanan brüt sulaa alanı ha olup, bu alanın net olarak sulanacak iktarı ise ha olacaktır. Bu çalışanın ülkeiz için öneli katkılar sağlayacağı sonuç ve kanaatine varılıştır Su kaynağına ait varsa diğer kullanı şekilleri (ansapta kalan yerleşi yerlerine ilişkin su hakları, içe - kullana, sulaa, tarısal faaliyetler, balık üreti tesisi vb.) ve etkileri, Ergani Barajı ve Sulaası, Diyarbakır ili Ergani ilçesi sınırları içinde yer alaktadır. Arazi sınıflandıra çalışaları sonucunda 1625 ha (net) arazinin sulaaya elverişli olduğu tespit ediliştir. Sulaaya elverişli bu saha, batısında sağ sahil sulaa ana kanalı, doğusunda sol sahil sulaa ana kanalı güneyinde Baytan deresi ve Hilar deresi ile sınırlanaktadır. Yeşilköy, Gedikler, Yolköprü ve Ortayazı köyleri barajın sulayacağı alan kapsaında yer alaktadır. Proje sahasında yer alan Ergani ovası genelde az eyilli olup, eyil kuzeyden güneye ve doğudan batıya doğrudur. Denizden yüksekliği 845 ile 870 arasında değişir. Projenin su kaynağı, Ergani barajı aksında 46 k 2 yağış alanına sahip olan Sallar çayı ve yan kollarıdır. Sallar çayı, Ergani'nin kuzey batısında kardeş tepesi eteklerinden doğar, güneye doğru akışa geçer ve Kuru dere adını alır. Sallar köyü yakınlarında kuru dere, Gölku deresi ve yan kollarıyla birleşip baraj aks yerine gelerek Sallar çayı adını alır. Proje sahası karasal ikli özellikleri gösterir. Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlı geçer. Gece ve gündüz arasındaki sıcaklık farkları oldukça yüksektir. Proje sahası ve çevresinde en yüksek sıcaklıklar Teuz ayında, en düşük sıcaklıklar ise Ocak ayında gözlenektedir. Yağışlar karasal ikliin karakteristik özelliğine uygun olarak daha çok kış ve ilkbahar aylarında gözlenektedir. Bitki gelişe süresi içinde yaz aylarında bölgeye düşen yağış iktarı yeterli değildir. Bu sebeple sulaa zorunludur. Proje yerinde daha önceden sulaa suyu tein etek aacıyla Toprak-Su Teşkilatı tarafından 1965 yılında Sallar deresi üzerinde yapılış olan bir su bendi evcuttur. Bu bent vasıtasıyla, sallar deresinin sağ ve sol sahillerinde topla 380 ha alanda sulaa yapılaktadır. Ayrıca köylülerin yaptığı toprak ark ile sulanan 30 ha alan ile toplada 410 ha sulaa yapılaktadır. Ergani Barajı Sulaa alanı içerisinde kalacak olan evcut sulaanın, baraj inşaatı süresince kesintiye uğraaası için geçici olarak baraj aks yerinin ansabında Sallar deresi üzerinde kurulacak 60 kw gücünde bir popa ile evcut sulaa kanallarına su verilerek sulaa deva ettirilecektir. Proje alanında; baraj ile sulaa sahası arasında, halen kullanılakta olan ve su kullanı hakkı söz konusu olabilecek değiren, alabalık tesisi, YAS, içe-kullana vb. gibi su ile çalışan herhangi bir tesis bulunaaktadır Yeraltı ve yüzeysel su kaynaklarına olabilecek etkiler (su kullanıı, proje debisi, ileti kanalının uzunluğu, dere yatağının genişliği, derenin alüvyon yapısı vb. paraetrelerinin değerlendirilesi), Ergani Sulaa Barajı Sallar Çayı üzerinde yer alakta olup, drenaj alanı 52,90 k 2, ortalaa debi 0,739 3 /s, ortalaa yıllık topla akı 23,173 h 3 'tür. Ergani Sulaa Barajı projesinin su toplaa havzası su ayırı çizgileri ile ayrılarak, A sigesi ile gösteriliş ve Şekil 47' de veriliştir. ~ 198 ~

198 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Ergani Sulaa Baraj projesinin su toplaa havzası "V" şeklinde geniş ve yayvan vadilerle yükselerek su ayırı çizgisine kadar çıkaktadır. Havzadaki hidrolojik olaylar üzerinde etkili olan faktörler arasında aksiu havza reliyefi ve reliyef oranı yer alaktadır. Çalışa kapsaında aksiu havza reliyefi 215, reliyef oranı ise % 2,6 olarak belirleniştir. Maksiu havza reliyefi dendiğinde, su toplaa havzasının en üst noktasındaki su ayırı çizgisi (eba kısı) ile suyun baraj gövdesinin başlaış olduğu en alt nokta akla gelir. Diğer taraftan reliyef oranı dikkate alındığında, aksiu havza reliyefinin ana derenin uzunluğuna bölünesi sonucu ortaya çıkaktadır. Reliyef oranı yükseldikçe havzadaki konsantrasyon zaanı kısalacaktır. Şöyle ki, havzanın en üst bölgesine düşecek yağışın eba kısına ulaşası kısa bir zaan diliinde gerçekleşiş olacaktır. Böylece suyun toplana zaanı kısalacak ve yağışlardan sonra debinin hidrograf üzerindeki etkisi artacaktır. Su toplaa havzalarında su verii; havzanın şekline bağlı olarak değişi gösterektedir. Havzaların şeklini tesil eden iki öneli karakteristik vardır. Bunlar; havza uzunluğu (boyuna kesit) ve havza genişliği (enine kesit) olarak bilinektedir. Havza şeklini tesil eden ve suyun toplana zaanı üzerinde etkili olan faktörlerden biri de for (B/L) faktörüdür. For faktörü, birden küçük bir değer alaktadır. Ergani Sulaa Baraj projesinin su toplaa havzasındaki for faktörü 0,24 tespit ediliştir. Bu sonuçtan da görüleceği üzere su toplaa havzasının boyu eninin dört katı civarındadır. Havzadaki su verii-akış ilişkilerini etkileyen paraetrelerden biri de ana dere eğiidir. Akarsuyun eğii dere akış hızını direkt olarak etkiler ve eği artıkça akış hızı da artar. Konsantrasyon zaanı ve pik akılar da eği tarafından etkilenektedir. Çalışa alanı için belirleniş olan ortalaa akarsu eğii %6' dır. Havzalardaki drenaj yoğunluğu (L/A), 1 k 2 ' ye düşen ortalaa akarsu uzunluğu olarak tanılanaktadır. Bölgedeki ikli şartlarının akarsu uzunluğuna etkisini gösteren bu değer genellikle 0,5-2,5 k/k 2 arasında değişektedir. Zira drenaj yoğunluğunun yüksek olası, iyi gelişiş bir drenaj sisteini ve yüzeysel akışın çabukça oluşacağını gösterektedir (Şekil 20). Projenin gerçekleştirildiği alanın su toplaa bölüünde yer alan havzanın drenaj yoğunluğu 1,52 k/k 2 olarak belirleniştir. Elde edilen değer beklenen aksiu değerin % 60' lık bölüünü tesil etektedir. Bu sonuç, diğer havza karakteristiklerinin su toplana zaanı üzerindeki olulu etkileri ile birleştiğinde, havzadaki konsantrasyon zaanının kısa süreceğini gösterektedir. Yani havzadaki akarsu ağının ileri boyutlarda olduğu anlaşılaktadır. Bu da dere akılarını artırıcı etki yapacaktır. Ergani Sulaa Baraj alanına ait son ortalaa akı değerleri kullanılarak hidrograf hazırlanıştır (Şekil 48). Hidrograf yardııyla ortalaa yıllık akış , düz çizgi etoduna göre (Schulz,1976) ortalaa yıllık taban akışı ,1 3 olarak hesaplanıştır. Bu verilerden topla akışın %35'inin taban akışı olarak gerçekleştiği görülektedir. Taban akış yüzdesi Otalaa Taban Akışı/Ortalaa Yıllık Akış şeklinde hesaplanaktadır (Özhan, 2004). ~ 199 ~

199 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 48. Ergani Sulaa Baraj Akı Verilerine İlişkin Hidrograf Yukarıdaki açıklaalardan da anlaşılacağı üzere, havzadaki yağış-akış ilişkilerini etkileyen havza karakteristiklerine ilişkin verilerin büyük bir kısı havzanın konsatrasyon (toplana) zaanının uzun olacağına işaret etektedir. Bu sonuçlar, bir havzadaki karakteristiklerin sağlıklı bir biçide ölçülesi duruunda havzanın hidrolojik, hidrojeolojik ve ekolojik etkileşileri hakkında değerli bilgilerin elde edileceğini gösterektedir Projenin işletilesi sırasında çalışacak personelin ve bu personele ait nüfusun konut ve diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçlarının nerelerde, nasıl tein edileceği, Projenin işlete aşaasında topla 20 personel çalışacaktır. İşlete aşaasında çalışacak personel civar bölgeden tein edilecektir. Bu nedenle, personel ve personele ait nüfusun sosyal / teknik altyapı ihtiyaçlarını kendi doğal duruları nedeniyle karşılanış olacaktır. Çalışa esnasında, personelin ihtiyaçları için idari binadan karşılanacaktır. Yeek v.b. ihtiyaçları için dışarıdan hizet satın alınacaktır İdari ve sosyal ünitelerde içe ve kullanı aaçlı suların kullanıı sonrasında oluşacak atık suların arıtılası için uygulanacak arıta tesisi karakteristiği, prosesin detaylandırılası ve arıtılan atık suların hangi alıcı ortalara, ne iktarda, nasıl verileceği, İşlete aşaasında 20 personel için gerekli su; 150 lt/gün - kişi x 20 = 3000 lt/gün = 3 3 /gün olacaktır. Personel için gerekli içe - kullana suyu civardan satın alınarak, daacanalar ve tankerlerle işlete sahasına getirilecektir. inşaat aşaasında kurulacak olan paket atıksu arıta tesisi işlete aşaasında da kullanılacaktır. Paket atıksu arıta tesisinde arıtılacak sular, Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği, 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu ve Su Ürünleri Yöneteliği'ne uygun olarak Sallar Deresine deşarj edilecektir. Artıa tesisi için Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne başvuru yapılarak deşarj iznini içeren Çevre izni alınacaktır. Projenin her aşaasında Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği hüküleri doğrultusunda hareket edilecektir. Paket atıksu arıta tesisinin Proses detayı dosya ekinde veriliştir. (Bkz-Ek-29) ~ 200 ~

200 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Konut, sosyal ve idari tesislerden oluşacak katı atık iktar ve özellikleri, bu atıkların nerelere ve nasıl taşınacakları veya hangi aaçlar için ve ne şekilde değerlendirileceği, İşlete aşaasında topla 20 personel çalışacaktır. Personellerin çalışası sonucu; 1,16 kg/gün - kişi x 20 = 23,2 kg/gün evsel nitelikli katı atık oluşacaktır. Bu evsel nitelikli katı atıklar, özelliklerine göre ayrı ayrı konteynırlarda biriktirilecektir. Daha sonra, Ergani Belediye'sinin Belirlediği çöp depolaa alanına uzaklaştırılacaktır Proje ünitelerinin işletilesi sırasında oluşacak gürültünün kaynakları ve kontrolü için alınacak önleler, Barajlar çevresel açıdan genelde gürültülü faaliyetler olarak değerlendirileekle birlikte bu santrallerin evcut gürültü potansiyelleri değerlendirilerek, azaltılası yönündeki görüşler proje ve işlete aşaasında değerlendirilektedir Oran alanlarına olabilecek etki ve bu etkilere karşı alınacak tedbirlerin tanılanası, Proje alanı Şanlıurfa Oran Bölge Müdürlüğü'ne bağlı Diyarbakır Oran İşlete Müdürlüğü'nün Çerik Oran İşlete Şefliği sınırları içerisinde kalaktadır. Şanlıurfa Oran Bölge Müdürlüğü'nden alınış olan İncelee-Değerlendire foru rapor ekinde veriliştir (Bkz. Ek-30.10). Proje kapsaında İncelee-Değerlendire forunda hususlara uyulacaktır. Yapılan çalışalar sonucunda proje alanının girdiği Oran İşlete Şeflikleri, eşçere tipleri tespit ediliştir. Oluşturulan eşçere haritası rapor ekinde veriliştir (Bkz. Ek-13). Baraj rezarvuar alanı, Meleket paftasına göre aplike edildiğinde Beyaz Renk ile ifade edilen Oransız alanlarda kaldığı; Beyazdağ serisi Oran Aenajan Haritasına aplike edildiğinde ise Z (Ziraat) Ruuzu ile ifade edilen oransız alanlarda kaldığı görülektedir. Boğaz köy hudutları dahilinde yılında 3402 saılı Kanun kapsaında kadastro çalışası yapılış ve kesinleşiştir.kadastro paftasına göre Baraj rezarvuar alanı 128/11,128/12,128/13,128/18,128/20 nulu Oran parsellerine isabet etektedir. Tablo 106 Su Altında Kalacak alanların eşçere özellikleri SU ALTINDA KALACAK ALAN Kadastro Meşçere Kapalılık Alanı Açıklaaları Paftası Tipi Oranı (%) (ha) 128/11 BBt2 Bozuk Baltalık Meşçere Tipi 2 0, /12 BBt2 Bozuk Baltalık Meşçere Tipi 2 0, /13 BBt2 Bozuk Baltalık Meşçere Tipi 2 0, /18 BBt2 Bozuk Baltalık Meşçere Tipi 2 0, /20 BBt2 Bozuk Baltalık Meşçere Tipi 2 0,262 TOPLAM 1, Tarı alanlarına olabilecek etkiler ve bu etkilere karşı alınacak tedbirlerin tanılanası, İnşaat işleleri sırasında kaya ocağı patlatalarından, yapılacak kazı, doldura, boşalta ve taşıa işlelerinden kaynaklanacak toz eisyonu iniua indirek için tedbirler alınacaktır. İnşaat alanında kullanılacak yollar özellikle sıcak ve rüzgarlı havalarda sürekli arazöz ile sulanarak nelendirilecektir. Böylece nakliye sırasında oluşacak toz eisyonu iniua indirilecektir. İnşaat aşaası süresince Endüstri Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yöneteliği'ne uyulacaktır. ~ 201 ~

201 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Proje sahası genelinde kurak evsilerde sulu tarıı deva ettirek aacıyla Toprak - Su Teşkilatı tarafından 1965 yılında yaptırılış olan bir su bendi evcut bulunaktadır. Toprak-Su Teşkilatı tarafından yapılış olan su bendi, Ergani Baraj gövdesini oluşturacağı göl alanında kalacaktır. Sulaa alanı içerisinde kalacak olan evcut sulaanın, baraj inşaatının başlaasıyla kesintiye uğraaası için geçici olarak baraj aks yerinin ansabında Kalhana (Sallar) deresi üzerinde kurulacak 60 kw gücünde bir popa ile sulaa kanalına su verilerek deva ettirilecektir. ( Su Hakkı Raporu bkz Ek 25 ) Mera alanlarına olabilecek etki ve bu etkilere karşı alınacak tedbirlerin tanılanası, Ergani Barajı projesi sulu tarı, kuru tarı, bağ, bahçe(, ceviz, vişne, ayva, ela, erik, incir ve dut ağaçları), era, Kavak, Oran, terkediliş (hali) arazi alanları üzerinde üzerinde kalaktadır. İnşaat işleleri sırasında kaya ocağı patlatalarından, yapılacak kazı, doldura, boşalta ve taşıa işlelerinden kaynaklanacak toz eisyonu iniua indirek için tedbirler alınacaktır. İnşaat alanında kullanılacak yollar özellikle sıcak ve rüzgarlı havalarda sürekli arazöz ile sulanarak nelendirilecektir. Böylece nakliye sırasında oluşacak toz eisyonu iniua indirilecektir. İnşaat aşaası süresince Endüstri Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yöneteliği'ne uyulacaktır Diğer özellikler. Bu bölüde aktarılacak başka husus bulunaaktadır Projenin Sosyo- Ekonoik Çevre Üzerine Etkileri Yapılacak tesis, inşaat ve işlete aşaalarında, gerek ilgili köyün ve yaylaların faaliyet sahasına uzaklığı gerekse etki alanındaki nüfusun azlığı nedeniyle ciddi bir sosyal etki yaratayacaktır Proje ile gerçekleşesi beklenen gelir artışları; yaratılacak istihda ikanları, nüfus hareketleri, göçler, eğiti, sağlık, kültür, diğer sosyal ve teknik altyapı hizetleri ve bu hizetlerden yararlanıla durularında değişiklikler vb., Projenin inşaat ve işlete aşaasında istihda edilecek eleanlar eğiti duruu ve iş tecrübelerine göre yöre halkından seçilerek yörede istihda ikanı sağlanış olacaktır. Proje kapsaında düzenlenecek akılarla, baraj yerinden itibaren sulaaya elverişli 1861 ha alanın su ihtiyacı karşılanacaktır. Sulaa sahası, batısında sağ sahil sulaa ana kanalı, doğusunda sol sahil sulaa ana kanalı güneyinde Baytan deresi ve Hilari deresi ile sınırlanaktadır. Proje tesisleri ile Yeşilköy, Gedikler, Yolköprü ve Ortayazı köyleri arazisi sulanacaktır. Mevcut duruda 2010 yılı fiyatlarıyla 44,75 TL/da olan tarısal net gelir, sulaa projesinin uygulanasından sonra 317,07 TL/da değerine yükselecektir. Meydana gelen gelir artışının illi ekonoiye yapacağı katkı yanında, projeden direkt faydalananların gelirlerinin artası, yörede istihda ikanlarının oluşası ticaret ve tarıa dayalı sanayi oluşuuna da yol açacaktır yılı fiyatlarıyla Projenin gelirlerin bu günkü değeri TL'dır. Sulaa şebekesinin işleteye açılasından itibaren elde edilecek Net Gelir Artışı değerleri, tarısal ekonoi çalışalarına göre bitkisel üretide 3 yıl, hayvansal üretide ise 4 yıl süresi ön görülen bir developana göre gerçekleşecektir. Mevcut duruda ve Projeli duruda net gelir değerleri ile net gelir artışı değerleri Tablo 107.' de veriliştir. ~ 202 ~

202 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Tablo 107. Mevcut Duruda ve Projeli Duruda, Net Gelir Değerleri ile Net Gelir Değerleri Artışı Yıllar Net Gelir (TL/da, 2010 B.F) Mevcut Duruda Projeli Duruda NET GELİR ARTIŞI (1) = (1)*1,10 (2) = (2)*1,10 (3) = (2-1) 1 44,75 95,60 50, ,75 191,50 146, ,75 277,99 233, ,75 317,07 272, ,75 317,07 272, ,75 317,07 272, ,75 317,07 272, ,75 317,07 272, Çevresel fayda - aliyet analizi. Proje için yapılan çevresel fayda-aliyet analizi Tablo 108.' de veriliştir. Tablo 108 Çevresel Fayda-Maliyet Analizi Sıra No İnşaat öncesi İnşaat aşaası İşlete Aşaası Tablodaki sebollerin açıklaası + : Çevresel fayda sağlanacak - : Çevresel fayda sağlanayacak Açıklaa Çalışanların yöre halkından seçilesine özen gösterilecektir. Gerek yöreden tein edilen personele istihda yaratılası, gerekse şehir dışından gelen personelin ihtiyaçlarının yöreden karşılanası dolayısıyla yerel ekonoiye de katkı sağlanacaktır. İnşaat sırasında inşaat alzeeleri alıı, araç ve iş akinesi kiralanası ile bunların servis hizetleri yöreden sağlanacak ve bu yönden de yerel ekonoiye katkı sağlanış olacaktır. İnşaat ve göl alanında tabii bitki örtüsü ortadan kalkacak, ancak yeni bir ekolojik yaşa ortaya çıkacaktır. Yatırılarda alınan çevresel tedbirler ve uygulaalar daha sonra yapılacak yatırılar için örnek teşkil edecektir. (Yerel otoriteler, üteahhit ve taşeronlar, çalışanlar için öğretici bir deneyi olacaktır.) Evsel atık sular için atık su arıta tesisi yapılacağı için çevresel sorun oladan bertarafı sağlanış olacaktır. Evsel katı atıkların alınası konusunda, Belediyenin Belirlediği çöp dökü alanı kullanılarak, oluşan evsel katı atıkların koku, haşere, hastalık oluşuu vb. çevresel sorunların oluşaası sağlanacaktır. Barajın işleteye geçesi ile birlikte kuru tarı alanlarında sulu tarı yapılacaktır. Baraj inşaatının olduğu alanda ve baraj gölü altında kalacak araziler ortadan kalkacaktır. İnşaat ve işlete aşaalarında kış aylarında erkezlere bağlantı yollarının açık olası için karla ücadele çalışaları yapılacaktır. Böylece yöre halkının da erkezlerle irtibatı kesileiş olacaktır. İnşaat ve işlete aşaalarında kullanılacak ulaşı yollarının bakıları yapılacak ve rehabilite edilecektir. Böylece yöre halkı da bu durudan yararlanış olacaktır. ~ 203 ~

203 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Projenin gerçekleşesine bağlı olarak sosyal etkilerin değerlendirilesi. Ergani Barajı proje sahası, Güneydoğu Anadolu Bölgesi Dicle Havzasında, Diyarbakır ili, Ergani ilçesi sınırları içerisinde yer alaktadır. Ergani ilçe erkezinin yaklaşık 5.5 k batısında, Sallar (Gölku) Dere üzerinde planlanan Ergani Barajının yapıı ile, Ergani ve civarındaki tarı alanlarına sulaa suyu sağlanacaktır. Proje kapsaında, Sallar (Gölku) Dere üzerinde, talveg kotunda planlanan Ergani Barajı'nın farklı baraj tipleri değerlendireleri sonucunda, silindirle sıkıştırılış beton dolgu tipinde projelendirilesi uygun bulunuştur gövde üst kotu ve 1.0 yüksekliğinde inşa edilecek olan parapet duvar ile kret kotu olarak belirleniştir. Talvegten parapet duvar ile birlikte topla 44.0 yükseklikte inşa edilecek olan Ergani Barajı'nın yapıı ile 1861 ha brüt alanın yağurlaa sulaa tekniği ile sulanacağı öngörülüştür. Sulaa suyunun teini ile kuru tarıdan sulu tarıa geçiş sağlanarak, yörede başta tarı gelirleri artışı olak üzere tarıa dayalı sanayi ve artan alı gücüne bağlı diğer sanayi dallarının gelişii sağlanacaktır. BÖLÜM 6: İŞLETME PROJE KAPANDIKTAN SONRA OLABİLECEK VE SÜREN ETKİLER VE BU ETKİLERE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER 6.1. Arazi ıslahı ve reklaasyon çalışaları, Ergani Barajı ve Sulaa Tesisleri projesinin DSİ tarafından inşa edilerek işletilesi planlaıştır. Tesisin ekonoik örü 50 yıl olarak planlanıştır. Barajların öürlerini arttırabilek ve sedient dolasını engelleek aacıyla dünyada halen araştıralar ve çalışalar deva etektedir. Bu konuda yapılabilecek en iyi çalışa erozyonla ücadeleyi hızlandıraktır. Bu nedenle ekonoik örü 50 yıl kabul edilen barajın; ileride gelişen teknolojiye paralel olarak aynı verililikte kullanıı ükün olabilecektir. Baraj inşaatının taalanası ile birlikte kullanılan alzee alanlarının faaliyetleri de sona erecektir. Söz konusu alanlarda faaliyetin durasından sonra üreti sonucu oluşan boşlukların doldurulası, Teraslaa yapılası depo sahası ve şantiye alanını eski yapısına kavuşası için bitsisek toprak serilerek otsu bitkilerin yetiştirilesi vb. işleler yapılacaktır. Proje inşaatı taalandıkdan sonra dosya ekinde sunulan peyzaj duru raporu ve alzee ocakları rehabilitasyon projelerine göre arazinin peyzaj bütünlüğünün kazanılası sağlanacaktır Mevcut su kaynaklarına etkiler, Baraj işleteye kapatıldığında su kaynaklarına herhangi bir etkisi olayacaktır. ~ 204 ~

204 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME BÖLÜM 7 : PROJENİN ALTERNATİFLERİ (Bu bölüde yer seçii, teknoloji, alınacak önleler, alternatiflerin karşılaştırılası ve tercih sıralaası belirtilecektir,) Proje alanı ile ilgili çalışalar 1995 yılında, istikşaf aşaasında yapılış ve "Dicle Havzası Ergani Projesi İstikşaf Raporu" hazırlanıştır. Bu kadeedeki çalışada 1212 ha brüt alanın klasik sulaa sistei ile sulanası öneriliştir yılında hazırlanan "Dicle Havzası Ergani Barajı Planlaa Raporu" kapsaında yapılan çalışalar sonucunda, klasik sulaa sistei yerine yağurlaa sulaa sistei seçiliştir. Bu yeni siste ile 1861 ha brüt alanın sulanacağı öngörülüştür. Ergani Barajı derivasyon yapıları tasarıı için sol sahilden geçen deiryolu tüneli kısıtlayıcı bir kriter olarak göz önün de bulundurulup farklı alternatifler değerlendiriliştir. Sağ sahilin topoğrafik ve jeolojik özellikleri nedeniyle, ekonoik ve uygulanabilir bir tünel veya kondüvi güzergahı yerleşii açısından uygun oladığı belirleniştir. Bu sebeple sol sahilden geçirilecek derivasyon güzergahı alternatifleri üzerinde çalışılıştır. Sol sahil kayası içerisinden patlatalı kazı ile çalışılacak bir tasarı buradan deva eden deiryolu tüneli açısından sakıncalı bir duru oluşturabileceğinden kondüvi seçenekleri değerlendiriliştir. Sonuç olarak giriş taban kotu , çıkış taban kotu ve topla uzunluğu olan güzergah belirleniştir. Bu güzergah boyunca sabit kondüvi eğii olarak hesaplanıştır. Ergani Barajı, silindirle sıkıştırılış beton dolgu tipinde olduğundan, inşaat aşaasında olası taşkınlara karşı dolgu barajlara göre daha dayanıklıdır. Bu sebeple derivasyon yapıları 10 yıl tekerrür periyotlu taşkın debisi kullanılarak boyutlandırıldıktan sonra 25 yıl tekerrür periyotlu taşkın debisi kullanılarak kontrol ediliştir. 4.0 iç çapında dairesel kesitli, betonare kaplaalı olarak tasarlanıştır. Deşarj kapasitesi, /s'dir. Gövde tipinin belirlenesi aacıyla "Ergani Barajı Ön Raporu ve Ek Etütler" kapsaında 4 baraj forülasyon geliştiriliştir. Merkez kil çekirdekli kaya dolgu, ön yüzü beton kaplı kaya dolgu, eğik kil çekirdekli kaya dolgu ve silindirle sıkıştırılış beton dolgu gövdeleri ve her gövde tipi ile ilgili yapıların tasarıı yapılış, detaylı keşif-etraj özetleri çıkarılıştır. Yapılan bu çalışalar sonucunda Ergani Barajı gövde tipi olarak, en uygun alternatif olan erkez kil çekirdekli kaya dolgu tipi seçiliştir. Deiryolunun projeden olusuz yönde etkileneesi için, DSİ Genel Müdürlüğü Barajlar ve HES Dairesi Başkanlığı'nın Mühendislik Jeolojisi raporunda; dolgunun iki yaacında aksiu su kotuna kadar olan yaklaşık lik bir alanın sedde veya riprapla destekleneceği belirtiliştir. Ayrıca T.C. Devlet Deiryolları İşletesi 5. Bölge Müdürlüğünün görüşü doğrultusunda teelin en az 1,5 olacak şekilde, Deiryolunu altındaki dinaik/aksiu su seviyesinin yine 1,5 üzerinde betonare perde yapılasının daha eniyetli ve uygun olacağı belirtiliş olup bu doğrultuda gereken tü önleler yapılacaktır. ( Bkz Ek -32) Fakat taalanan ek etüt çalışaları sonucunda baraj teelinin bu yerleşi açısından yeterli taşıa kapasitesinde oladığı belirleniştir. Yapılan analizler sonucunda, çok zayıf olan eba forasyonları ile ansapta yer alan sağla kireçtaşı forasyonlarının sebep olacağı farklı oturaların gövde içerisinde tolere edileeyecek kese zonları oluşturası ve gövde dolgusunun bu kısılarda oluşan kese kuvvetleri altında yenilerek akası sebebiyle bu gövde tipinden vazgeçiliştir. "Ergani Barajı Tip Değişi Gerekçe Raporu" kapsaında detaylı olarak yapılan çalışalar sonucunda sağla kireçtaşlarında projelendirilecek silindirle sıkıştırılış beton dolgu tipinin çalışılası uygun bulunuştur. ~ 205 ~

205 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME BÖLÜM 8 : İZLEME PROGRAMI 8.1. Faaliyetin inşaatı için önerilen izlee prograı, faaliyetin işletesi ve işlete sonrası için önerilen izlee prograı ve acil üdahale planı, Diyarbakır ili, Ergani ilçesi, Sallar (Gölku) Deresi üzerinde DSİ Genel Müdürlüğü x. Bölge Müdürlüğü tarafından yapıı planlanan Ergani Barajı Ve Sulaa Tesisleri,Malzee Ocakları, Kıra-Eleetesisi Ve Beton Santralı Projesine ilişkin tarihinde İncelee ve Değerlendire Toplantısı yapılarak, İDK Koisyonunca rapor Nihai kabul edilerek yatırıın inşaat başlangıç döneine ait izlee planının 6 ayda bir yapılasına karar veriliştir. (Bkz. Ek-35). Projenin inşaat aşaasında, Nihai ÇED Raporundaki taahhütlere uyulup uyuladığını "Yeterlik Belgesi Tebliği'ne göre proje sahibi tarafından görevlendirilen, yeterlik belgesi sahibi bir fira yapacaktır. Bu kapsada inşaat bitinceye kadar 6 ayda bir izleeler yapılacak olup, "ÇED Raporlarında Verilen Taahhütlere Ait Yatırıın İnşaat Dönei İzlee-Kontrol Foru" doldurularak Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bildirilecektir. Proje kapsaında inşaat işlerine başlaadan önce kontrol birilerine bilgi verilecek ve bilgi verileden faaliyete başlanayacaktır. Ergani Barajı projesi kapsaında he inşaat he de işlete sırasında oluşabilecek acil durular için acil eyle planı hazırlanıştır. ACİL EYLEM PLANI AMACI; Acil duru şartları doğal afetler (yangın, depre, yıldırı düşesi vb.), yolların kapanası, haberleşe kayıpları, tesis içi kazalar, yanlış işlete, düzensiz bakı, personel dalgınlığı, vb. sonucunda oluşabilir. Bu duruları önleek aacıyla plan hazırlanıştır. Genel olarak şantiyede/işletede uygulanacak acil üdahale planları aşağıda belirtiliştir. ACİL EYLEM EKİBİ; Şantiye şefi/işlete üdürü tarafından bir acil üdahale ekibi görevlendirilecek ve bu personele eğitiler verilerek görevleri belirtilecektir. Mevcut personelin örgütlenesi ve hareket planının hazırlanasından kilit konudaki idareciler soruludur. Karaşayı en aza indirecek planın başarıyla uygulanabilesi için, her bir personelin acil duruda üstleneceği sorululuğu bilesi gerekektedir. Acil üdahale planı çerçevesinde işlete sahibinin görev ve sorululukları Şekil 49.' da veriliştir. ~ 206 ~

206 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 49 Acil Müdahale Ekibinin Görev ve Sorululukları KAZALAR İnşaat/İşlete sırasında olabilecek kazalar yaralanalara ve hatta ölülere neden olabilektedir. En yakın hastaneden olası yaralana durularında yararlanılacaktır. Bu durular için şantiyede bir adet araç sürekli hazır bekletilecektir. Birisi yaraladığında aşağıdaki yol izlenecektir : n İlk yardı uygulaası yapılır, n Derhal acil/tıbbi yardıa başvurulur, n Alanda daha fazla zararı önleek için eniyete alınır, n Yangın olasılığı araştırılır, n Dökülen addeler teizlenir, n Tıbbi yardı ve kurtara ekibi için alan teizlenir. Yakıt, yağ, benzin veya diğer zararlı sıvılar da, kaza sonucu yüzey sularına karışabilir. Yakıt veya diğer zararlı addeler suda yüzer halde görüldüğünde itfaiye aranacak ve yardıı istenecektir. Yakıt, yağ, benzin ve diğer benzeri yüzen addeler sıyıra yolu ile sudan ayrılacaktır. Bu addeler toplanarak sızdırasız kaplarda biriktirildikten sonra "Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yöneteliği"ne uygun olarak bertaraf edilecektir. İlk Yardı ve Kurtara Ekiplerinin Görev ve Sorululukları I. Acil Durua Hazırlık 1. Ekip lideri, bölgesinde bulunan ekip üyelerini iyi tanıalı, ekip uygun aralıklarla bir araya gelelidir. Toplana işinin organizasyonunu ekip lideri yapar. 2. Bütün ekip üyeleri, bölgelerinde hangi bölgelerde hangi tür yaralana riski bulunduğunu bilelidir. II. Acil Duruda 1. Acil duruda, ekip üyeleri sorululuk bölgelerinde yaralı araştırası yaparlar. Bu konuda gerekirse ekip lideri görev dağılıı yapabilir. 2. Yaralı tespit edildiğinde heen ilkyardı faaliyetine başlarlar. Ancak ilkyardı konusunda tereddüde düşülürse, yetkili birinin gelesini bekleek gerekir. Yaralının duruunu kötüleştirebilecek bir girişide bulunulaalıdır. ~ 207 ~

207 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME 3. İlkyardı faaliyetleri esnasında liderin görevlendireceği bir üye abulansın gelebileceği en uygun yol kavşağına giderek gelen aracı olay bölgesine yönlendirir. 4. Abulans geldikten sonra, istenesi halinde ekip üyeleri ilkyardı faaliyetlerine yardıcı olur. 5. İlkyardı işleleri esnasında bölgeye ilgisiz kişilerin girişini engeller. 6. Acil duru sonrası yaralı tespit edileişse, ekip üyelerinin sayıı yapılır ve üyeler, ekip liderinin başkanlığında toplu olarak hazır bulunur. Proje sahasında uhteel kazalara karşı hazır bulunacak olan ilkyardı ve kurtaraekiplerinin görev ve sorululukları Şekil 50'de veriliştir. Sorulu olunan bölgede veya ekip liderinin yönlendirdiği yerde yaralı İlk yardı taalandıktan ve hastalar durularına göre hastaneye sevk edildikten sonra tutanak tutulur. Şekil 50. kaza halinde uygulanacak işle şeası YANGIN Özellikle oranlık alanlardan yangına hassas bölge olası nedeniyle İnşaat/İşlete aşaasında, özellikle kurak evsilerde saha dışında ateş yakılayacak ve yapılacak çalışalarda yangın çıkaası için gerekli tedbirler alınacaktır. Bununla beraber yangın çıkaası ile ilgili tedbirlerin yanı sıra, uhteel yangınların en kısa sürede söndürülesi aacıyla gerekli tedbirler alınacaktır. ~ 208 ~

208 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Olası bir yangına karşı çalışa alanında gerekli yerlere yangın söndürücü alet ve ekipan konulacaktır. Alanda 1 adet su deposu halihazırda bekletilecektir. Oran yangınları için alınacak önleler; Faaliyet alanı, 15,7 da lık kısı oran örtüsü üzerinde yer alıp, söz konusu yer; 6831 Sayılı Oran Kanunun 18. Maddesindeki; Yangın Görüş Oran alanı, gençleştirileye ayrılış veya ağaçlandırılan sahalarla baraj havzasında kalaaktadır. Faaliyet esnasında çıkabilecek olası yangınlara karşı, Şantiyede yangın söndüre alet, araç ve gereçleri hazır bulundurulacak, Bu konuda personele gerekli eğiti verilerek uyarılar yapılacak, Saha içerisine ikaz levhaları yerleştirilecek ve yangın anında itfaiye ekibine haber verilecektir İşlete faaliyetlerine başlanıladan önce itfaiye raporu hazırlattırılacak ve konu ile ilgili gerekli izinler alınacaktır, Ayrıca acil eyle planı hazırlanarak Afet ve Acil Duru Yönetii Başkanlığı' na onaylatılacaktır. Olası bir yangınla karşılaşılası duruunda Yangın üdahale ekibi tarafından ilk üdahale yapılarak yangının büyüklüğüne göre zaan kaybeteden 77 no'lu telefondan Oran Teşkilatına, 156 no.lu telefondan Jandara Koutanlıklarına, 155 no.lu telefon-dan Eniyet Teşkilatına, 110 no.lu telefondan İtfaiye Müdürlüğüne yangın ihbarı yapılarak alevleri kontrol altında tutaya çalışılacaktır. Tesiste eydana gelebilecek herhangi bir acil duruda ilk üdahalenin yapılası aacıyla Acil Duru Ekibi oluşturulacaktır. Yangın, depre ve benzeri afetlerde binada bulunanların tahliyesini sağlaak, olaya ilk üdahaleyi yapak, araa-kurtara ve söndüre olaylarına katılak bu ekibin görevleridir. Tesiste çalışa saatleri içinde her vardiya için yangın söndüre sorulusu ve yangın kurtara ekibi belirlenerek, Sorulu, çalışa saatinin başlangıcından bitiine kadar sorulu olacak, yangına karşı koruna önlelerini kontrol etek ve aldırakla yükülü olacaktır. Bu görev esai saati dışında gece bekçisinin olacaktır. Tesiste olası bir yangın duruunda ilk üdahalenin yapılası için aşağıda belirtilen ekipler kurulacaktır. a) Söndüre ekibi b) Kurtara ekibi c) Korua ekibi d) İlk yardı ekibi Yangını haber alan ekip personeli söndürede kullanılası gereken cihaz ve teçhizatı ile birlikte yangın ahalline en kısa sürede ulaşıp söndüre ve yangının yayılasını önlee çalışalarına başlar. Görevlilerden başkasının yangının bulunduğu bölgeye yaklaşasına izin verilez. Yangın kapalı alanda ise gaz askeleri kullanılır. Açık alandaki yangınları söndüre işlei rüzgar arkaya alınarak önden arkaya doğru söndürülür. Yangın Mücadele Ekiplerinin Görev ve Sorululukları I. Acil Durua Hazırlık 1. Ekip lideri bölgesinde bulunan ekip üyelerini iyi tanıalı, ekip uygun aralıklarla bir araya gelelidir. Toplana işinin organizasyonunu ekip lideri yapar. 2. Bütün ekip üyeleri, bölgelerinde hangi bölgelerde hangi tür yangın riski bulunduğunu bilelidir. Yine hangi tür yangında ne şekilde ve hangi tür söndürücü ile üdahale edileceği bilinelidir. ~ 209 ~

209 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME II. Acil Duruda 1. Acil duruda, ekip üyeleri sorululuk bölgelerinde yangın araştırası yaparlar. Bu konuda gerekirse ekip lideri görev dağılıı yapabilir. 2. Yangın tespit edilirse veya acil duruun kendisi yangın ise ekip lideri kontrolünde, panik yapadan söndüre faaliyetlerine başlar. 3. Söndüre faaliyetleri esnasında liderin görevlendireceği bir üye itfaiyenin gelebileceği en uygun yol kavşağına giderek, itfaiyeyi yangın alanına yönlendirir. 4. İtfaiye geldikten sonra, istenesi halinde ekip üyeleri söndüre faaliyetlerine yardıcı olur. 5. Yangın söndüre işleleri esnasında bölgeye ilgisiz kişilerin girişini engeller. 6. Acil duru sonrası yangın tespit edileişse, ekip üyelerinin sayıı yapılır ve üyeler, ekip liderinin başkanlığında toplu olarak hazır bulunur. DEPREM; Depre sırasında ve sonrasında personelin alası gereken önleler liste halinde aşağıda özetleniştir: Depre esnasında: İç ekanda iseniz, sağla bir asa veya sıra altına girin. Pencere, kapı eşiği, ağır obilya veya araçların uzağında durun. Bina sallanırken erdiveni kullanayın. Dışarıda iseniz, açıklığa ilerleyin, bina ve enerji hatlarından uzaklaşın. Araba sürüyor iseniz, eniyetli bir yerde durun ancak dışarı çıkayın. Köprü üzerinde, kavşakta veya tünelde durayın. Mükün olduğunca çabuk trafikten çıkın. Ağaç, elektrik labaları, enerji hatları veya levhaların altında durayın. Depreden sonra: Sakin kalaya çalışın. Derhal airinize haber verin. Tü eleanları sayın, eniyette ve yaralanaış olduklarından ein olun. Yaralıları bildirin. Kontrole çıkın. Bu aşaada öncelikler listesini izleyin. Yapısal hasarları denetleyin. Eğer eniyetli görünüyor ise yanına yaklaşayın. Denetlee ve kontrol taalandığında bulgularınızı derhal airinize bildirin. Tablo 109 Acil Duru Ekibinin Görevleri Kurulan Servisler Kontrol Merkezi ve Karargah Eniyet ve Klavuz Kurtara İlkyardı Sosyal Yardı Teknik Onarı Görevi İkaz ve Alar Haberlerini Alak, Yayak, Üniteler Arasındaki Haberleşeyi, Sevk ve İdareyi Sağlaak Yangın Söndüre Alet ve Araçlarının Geçeceği Yolları Açık Bulundurak, Asayişi Bozacak ve Panik Yaratacak Vakalara Meydan Vereek Yangın Anında Can ve Mal Eniyetini Sağlaak, Yangın Söndüre Alet Ve Araçlarının Geçeceği Yolları Açık Bulundurak Yanık ve Yaralı Varsa Teiz Havaya Çıkartak, Yaralının Duruuna Göre Gerekli Müdahaleyi Yapak Tehlike Sırasında Personeli Duru Hakkında Sık Sık Aydınlatak, Morallerini Kuvvetlendirek Moral Bozucu Söylentilerin Çıkasını Önleek Teknik Servislerde Meydana Gelecek Kısa Zaanda Yapılası Gereken Basit Bozuklukların Acil Bakı Ve Onarılarını Yapak, Faaliyetlerin Devalılığını Sağlaaktır. ~ 210 ~

210 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME SIZINTI-DÖKÜLME ACİL DURUM MÜDAHALE PLANI Yol veya Toprak Kirlenesi Karayolu üzerine; yağ ve akaryakıt dışında boya vb. addeler de dökülebilir. Bu addelerin karayolu üzerine dökülesi sonrası ilk 30 dakika içinde yapılacaklar kirliliğin engellenesi açısından önelidir. Kaza sonrasında herhangi şunlardır: bir sızıntı ve/veya döküle duruunda yapılacaklar S Sızıntı kaynağı belirlenip ükünse sızıntı durdurulacaktır, S Sızıntının yayılasını önleek aacıyla çevresine ku torbaları koyulacaktır, S Büyük sızıntılarda, arazinin eğiine göre sızıntının alt ucunda küçük bir kanal açılacak ve içi eici alzee ile doldurulup sızan alzeenin burada birikesi sağlanacak, böylece sızıntının yeraltı suyuna karışası engellenecektir, S Kirletici alzee, kirlenen eici alzee ve toprak, uygun büyüklük ve sağlalıkta torbalara koyulup üzeri etiketlenecektir. S Sızıntı ve döküntünün 50 litreden fazla olası duruunda, kaza derhal şantiye şefine/işlete üdürüne rapor edilecektir. S Karayolu üzerinde kaza yapan kayon, iş akinesi vb. araç, ükün olduğunca çabuk noral pozisyonuna getirilerek daha fazla sızıntı ve dökülenin oluşası önlenecektir. S Tıbbi atıklar, konulduğu kırızı torbaların patlaası veya başka bir nedenle etrafa yayılası durularında dezenfekte edilecektir. Su Kaynaklarına Olan Sızıntılar Herhangi bir kaza sonucunda, su kaynaklarına olabilecek yağ-akaryakıt ve kiyasal adde sızıntılarında sızıntının yayılasını engelleek ve toplaak üzere eici dubalar kullanılacaktır. Eici dubaların içleri eici lifli alzee ile dolu olacaktır. Sızıntının büyüklüğü ve su kaynağının debisi dikkate alınarak, sızıntı taaen toplanıncaya kadar gerektiğinde birkaç sıra duba kullanılacaktır. Su kaynağının su kalitesi, sızıntının eydana geldiği alanın ansap ve ebasında izlenecektir. Bu işle sonrası oluşan atıklar, "Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yöneteliği"ne uygun olarak bertaraf edilecektir. Aşırı Yağış Proje alanı içerisinde eydana gelebilecek aşırı yağış duruunda acil üdahale ekibinin yapacakları Şekil-51.' deveriliştir. Şekil 51 Aşırı Yağış Halinde Uygulanacak Akış Şeası ~ 211 ~

211 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Kirliliği Önleyici Ekipan ve Malzeeler S Ku : Yol ve toprak üzerinde oluşan kirliliği edirek ve yayılasını önleek için ku iyi bir alzeedir. Ancak kuun kuru olası gerekir. S Talaş : Yola ve toprağa dökülen sıvı addelerin yayılasını önleek aacıyla talaş da kullanılabilecek addelerdendir. S Teneke, varil vb. abalajlardan oluşan sızıntılarda ise alzee derhal sağla bir teneke, varil vb.ne boşatılacaktır. S Eici dubalar (en az 30 ). S Eici yastık (10 2 ). S Lastik eldiven, özel giysiler ve kişisel koruyucu ekipanlar. S Vaku popası. S Kiyasal addeye dayanıklı varil (en az 100 lt). S Sağla plastik torba Acil Duruun Bitesi ve Bunu Takip Eden Eyleler Acil duruun bittiğini gösteren koşullar oluşuş ve Acil Eyle Planı Koordinatörü projealanı güvenliğini onaylaış ise gerekli olan biriler konu ile ilgili olarak bilgilendirilecektir. Acil üdahale ekibi, Acil Eyle Planı Koordinatörü yönetiinde bir araya gelerek, duruun genelbir değerlendirilesini yapacak ve acil duru ile ilgili olarak tutanak hazırlayacaktır. Acildurua üdahale sırasında gerçekleştirilen eylelerin Acil Müdahale Planı'na uygunluğu tartışılacak, gerekli olan düzelteler veya ekleeler plana entegre edilecektir. Öngörüleyen bir acil duru ile karşılaşılası söz konusu olduğunda, bu duruun Acil Müdahale Planı içerisinde yer alası ve bununla ilgili önleyici tedbirlerin ve üdahale planlarının geliştirilesi sağlanacaktır. İZLEME PLANI; Diyarbakır ili, Ergani ilçesi, Sallar (Gölku) Deresi üzerinde DSİ Genel Müdürlüğü x. Bölge Müdürlüğü tarafından yapıı planlanan Ergani Barajı Ve Sulaa Tesisleri,Malzee Ocakları, Kıra-Eleetesisi Ve Beton Santralı Projesine ilişkin, yatırıın inşaat başlangıç döneine ait izlee planının 6 ayda bir yapılasına İDK Koisyonunca karar veriliştir. Proje kapsaında inşaat ve işlete aşaasında eydana gelecek çevresel etkiler ve alınacak önleler Tablo 110.' da veriliştir; Tablo 110 ÇED İzlee Prograı Aşaa Hangi Paraetrelerin İzleneceği Paraetrelerin Nerede İzleneceği Paraetrelerin Nasıl İzleneceği/ hangi tip ekipanla izleneceği Paraetrelerin Ne Zaan Hangi Sıklıkta İzleneceği İNŞAAT ÖNCESİ İnşaat öncesi Su kalitesi Baraj arasındaki eba ve ansap kısında S.K.K.Y. Tablo 1'de (radyoaktivite paraetresi hariç) verilen pareetrelerin analizi yapılacaktır. Çevre ve Şehircilik Bakanlığından Laboratuvar Yeterlik belgesine sahip olan DSİ Laboratuvarlara yaptırılacaktır. İnşaat başlaadan Önce 1 kez İNŞAAT AŞAMASI İnşaat İnşaat Tarihi, kültürel ve arkeolojik varlıklar Erozyon/Çaur sızıntısı Arazi Çalışa alanında Gözle -İndirgeyici önlelerin tanzi edilip edilediği kontrol edilelidir. -Yüzeysel sular gözle kontrol edilelidir. Kültür varlığına rastlanıldığında -Her gün bir kez -Yağurlu ve rüzgarlı havalarda ertesi gün ~ 212 ~

212 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Aşaa Hangi Paraetrelerin İzleneceği Paraetrelerin Nerede İzleneceği Paraetrelerin Nasıl İzleneceği/ hangi tip ekipanla izleneceği Paraetrelerin Ne Zaan Hangi Sıklıkta İzleneceği İnşaat Toz (PM10) Alıcı ortada orta toz (PM10) ölçüü yapılacaktır. Toz ölçüü, Çevre ve Şehircilik Bakanlığından Yeterlik Belgesi alış kuruluşlara yaptırılacaktır. 6 ayda 1 kez İnşaat Evsel atık su Çalışa alanında İnşaat Hafriyat artığı Şantiye ve çalışa alanında (yüklee-boşalta-taşıa sırasında) İnşaat Katı Atıklar Çalışa ve kap alanında İnşaat Atık otor yağları ve bitkisel atık yağlar Sızıntının olabileceği şantiye ve çalışa alanındaki iş akinelerinin hepsinde İnşaat Tehlikeli Atıklar Çalışa ve kap sahaları Paket Atıksu Arıta Tesisi proje onayının alınası, tesisin inşa edilesi, Deşarj izninin alınası ve arıta tesisinin sürekli çalışır halde olası Hafriyat artığının bir kısı inşatta kullanılacaktır. Kullanılayan kısının belirleniş kazı fazlası alzee alanında depolandığı kontrol edilecektir. Çalışa alanı ve yakınlarında etrafta hafriyat artığı alzeenin atılıp atıladığı izlenecektir. Gözlelerle tespit edilecek Belediyenin göstereceği çöp dökü alanına katı atık taşıyan kayonların tutanakları tutulacaktır. Ayrıştırılan atıkların geri kazanı aaçlı kuruluşlara tesli edildiğine dair tutanaklar incelenecektir. Gözlesel olarak bakılacaktır. Atık yağların geçici olarak depolandığına dair kayıtlara bakılacaktır. Günlük olarak sızıntı, döküntü olup oladığı kontrol edilecektir. Sızıntı ve döküntü anında kayıt tutulacak ve şantiye şefine haber verilerek sızıntı-döküntü acil üdahale planı uygulanacaktır. Yıllık olarak Atık Yağların Kontrolü Yöneteliği gereği Ek-2 forlarının doldurularak İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü'ne düzenli olarak gönderildiğine dair belgelere bakılacaktır. Yine alınan yağ iktarları kontrol edilecektir. Yağ, yakıt, boya vb. bulaşış eldiven, üstüpü, abalaj vb. atıklar ayrı olarak biriktirilecek ve belirli iktara ulaşınca lisanslı taşıyıcılar vasıtası ile lisanslı bertaraf tesisine gönderilecektir. Ulusal atık taşıa foru İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğüne gönderilecektir. Deşarj izni sırasında çıkan analiz sonuçları ile Yılda 1 kez yapılacak analiz sonuçlarına bakılacaktır. Günlük Günlük Günlük Günlük İnşaat Gürültü Alıcı ortalarda Yıllık olarak Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yöneteliği gereği Tehlikeli Atık Beyan sisteine atık beyanı yapıldığına dair belgelere bakılacaktır. Gürültü ölçü cihazı ile Çevresel Gürültünün Değerlendirilesi ve Yönetii Yöneteliği'ne uygun olarak yetkili laboratuarlara ölçü yaptırılacaktır. 6 ayda 1 kez İnşaat Yerel ve ekonoik aktivitelerin zarara uğraaası Çalışa alanında Gözle kontrol edilecektir. Şikayet noktasında kontrol yapılacaktır. Günlük İnşaat İş Sağlığı ve Güvenliği Kap ve çalışa sahasında İş Kanunu ve Yöneteliği gerekleri kontrol edilecektir Periyodik kontrol listeleri doldurularak İş Günlük/Haftalık/Aylık ~ 213 ~

213 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Aşaa Hangi Paraetrelerin İzleneceği Paraetrelerin Nerede İzleneceği Paraetrelerin Nasıl İzleneceği/ hangi tip ekipanla izleneceği Paraetrelerin Ne Zaan Hangi Sıklıkta İzleneceği Kanunu ve Yöneteliği gerekleri kontrol edilecektir. Ayrıca Risk analizi ve İş Sağlığı ve Güvenliği Yöneti prograına göre kontrol edilecektir. OSGB Hizeti alınacaktır. İnşaat Halkın Güvenliği Çalışa alanlarında İnşaat ph, BOİ, yağ-gres Bir kaza sonucunda yüzey sularına veya yeraltı sularına atık yağ, akaryakıt vb. atıkların bulaşası sonucunda bu alanlardan da nuuneler alınarak analizleri yaptırılacaktır. İşçi sağlığı yönünden gürültü ölçüleri yaptırılacak gürültü derecesi sınır değerleri geçeyecektir. Geçesi duruunda işçilere başlık, kulaklık veya kulak tıkaçları gibi uygun koruyucu araç ve gereçler verilecektir. Toz çıkaran işlerde çalışan işçilere, işin özelliğine ve tozun niteliğine göre uygun kişisel koruna araçları ile askeler verilecektir. İkaz panolarının yerinde olup oladığı, reflektör labalarının çalışıp çalışadığı kontrol edilelidir. Güvenlik personeli tarafından çalışa alanına görevliden başkasının gireesi sağlanacaktır. DSİ laboratuarlara analizler yaptırılacaktır. Günlük Çevresel kaza sonucu suya karışa oluşsa İŞLETME AŞAMASI İşlete Evsel Atık su Tesis sahası Paket Atıksu Arıta Tesisi proje onayının alınası, tesisin inşa edilesi, Deşarj izninin alınası ve arıta tesisinin sürekli çalışır halde olası Deşarj izni sırasında çıkan analiz sonuçları ile Yılda 1 kez yapılacak analiz sonuçlarına bakılacaktır. İşlete Katı atıklar Tesis sahası İşlete Bitkisel atık yağlar Tesis utfağında İşlete İşlete İş Sağlığı ve Güvenliği Canlı hayatın devaı için bırakılacak su Çalışa alanlarında Baraj ansabında kalan dere yatağında Gözlesel olarak izlenecektir. Katı atıkların Belediyenin çöp depolaa sahasına araçlarla gönderilesi sırasında tutulan tutanaklara bakılacaktır. Bitkisel atık yağlar sızdıraz kaplarda biriktirilip, lisanslı geri kazanı tesislerine verilecektir. Ulusal atık taşıa forları İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğüne gönderilecektir. İş Kanunu ve Yöneteliği gerekleri kontrol edilecektir. Periyodik kontrol listeleri doldurularak İş Kanunu ve Yöneteliği gerekleri kontrol edilecektir. Ayrıca Risk analizi ve İş Sağlığı ve Güvenliği Yöneti prograına göre kontrol edilecektir. İşçi sağlığı yönünden gürültü ölçüleri yaptırılacak gürültü derecesi sınır değerleri geçeyecektir. Geçesi duruunda işçilere başlık, kulaklık veya kulak tıkaçları gibi uygun koruyucu araç ve gereçler verilecektir. Debietre ile ölçü yapılarak sonuçlar kaydedilecektir. Ayda bir Atık yağ kapları doldukça Günlük/Haftalık/Aylık Sürekli ~ 214 ~

214 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Aşaa Hangi Paraetrelerin İzleneceği iktarı Paraetrelerin Nerede İzleneceği Paraetrelerin Nasıl İzleneceği/ hangi tip ekipanla izleneceği Paraetrelerin Ne Zaan Hangi Sıklıkta İzleneceği İşlete Halkın güvenliği Baraj etrafı Güvenlik ekibi tarafından gözlesel olarak izlenecektir. Sürekli 8.2. ÇED Olulu Belgesinin verilesi duruunda, Yeterlilik Tebliği'nde "Yeterlilik belgesi alan kuru/kuruluşların yükülülükleri" başlığının ikinci paragrafında yer alan hususların gerçekleştirilesi ile ilgili progra. ÇED Olulu Belgesi alınasından sonra inşaat süresince izlee raporları hazırlanarak 6 ayda bir Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na ve Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne sunulacaktır. İzlee raporunda, Bölü 8.1.'de verilen izlee planındaki hususlar ile Nihai ÇED raporunda verilen taahhütlere uyulup uyuladığı kontrol edilecektir. Her izlee periyodunda yapılan işleler ve evcut duru fotoğraflanacaktır. Fotoğraflar izlee raporu ekinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığına sunulacaktır. BÖLÜM 9 : HALKIN KATILIMI (Projeden etkilenesi uhteel yöre halkının nasıl ve hangi yöntelerle bilgilendirildiği, proje ile ilgili halkın görüşlerinin ve konu ile ilgili açıklaaların ÇED Raporuna yansıtılası) Ergani Barajı ve Sulaa Tesisleri projesi için Diyarbakır ili, Ergani İlçesi, Yolköprü Köyünde Tarihinde saat 14.00, Yolköprü Köyü İlköğreti Okulunda, Halkın Katılıı toplantısı yapılıştır. Ergani Brajı ve Sulaa Tesisleri Halkın Katılıı Toplantısı; ÇED Yöneteliğinin 9. Maddesi gereğince toplantı tarihini, saatini, yerini ve konusunu belirten ilanlar, biri yerel biri ulusal düzeyde yayılanakta olan topla iki gazetede yayılatılıştır. Halkın Katılıı Toplantısı Ergani Kayakalığında askıda ilan ettiriliş, ayrıca proje alanı yakınında bulunan Yolköprü Köy uhtarı, Yeşil Köy Muhtarı, Boğazköy Muhtarı, Pınarkaya Köy Muhtarı, Yoköprü Köy Muhtarı vasıtası ile gerekli duyurular yapılarak tutanaklar tutuluştur. Toplantıya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, DSİ X. Bölge Müdürlüğü, Çevren Mühendislik Danışanlık Ltd. Şti. Ergani Haber Gazetesi Muhabiri, çevre köy uhtarları ve köy halkı olarak topla 35 kişi katılıştır. Projenin çevresel etkileri Çevren Mühendislik ve Danışanlık şirketi yetkilisi tarafından proje hakkında görsel sunu ile bilgi verilerek anlatılış, inşaat aşaasında oluşacak çevresel etkiler ve alınacak önleler hakkında kısaca bilgi veriliştir. Yöre halkının toplantı sırasında dile getirdiği soru, görüş ve öneriler ile bunlara ÇED çalışa grubuuz ve DSİ proje yetkilileri tarafından getirilen açıklaalar toplantı tutanaklarında sunuluştur( Bkz. Ek-30). Yöre halkının en çok erak ettiği konu Sulaa Tesislerinin nerelerden geçeceği, kendi arazilerinden geçip geçeyeceği ve ne kadar alanın tarısal sulaaya açılacağı soruları geliştir. Çevren Mühendislik Danışanlık Şti yetkilileri tarafından söz konusu sorulara gerekli cevap veriliştir. DSİ proje yetkilisi Kaulaştıra işlei sırasında bu konunun dikkate alınacağını belirtiliştir. ~ 215 ~

215 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME OCAKLARI, KIRMA-ELEME TESİSİ VE BETON SANTRALI Toplantıya katılı gösteren kişiler teel olarak proje ile ilgili bilgi edinişler ve projenin olusuz etkilerini soruşlardır. Toplantıya katılı gösteren halk, projenin ilçelerine ve köylerine olabilecek faydaları üzerine yoğunlaşıştır. Yapılış olan toplantıda yöre halkı, sulu tarıa geçilesi ve yöresel ekonoiye kazanı sağlanası açısından projenin hayata geçirilesi yönünde olulu görüşü beyan etiştir. Halkın Katılıı Toplantısı Gazete İlanları aşağıda veriliştir. ^. Î; Î/FR.-V 8B-1İ V.-:.'- J L - l İL lüs : 22 Kası 2011 Sah www. hürriyet.coati.tr Fiyatı: 50 Kr J Pilisi* 9 ı la ı&sa İLAN ^ f i i ^ 9 \ fçes Gûk,U (Sailar) Derssi V gerçekleştirilesi planlanan Ergan^ Baraı ı ve Sulaa Tesisleri, Malzee Ocakları, Kıra-Eiee-Yıkaa Tesisi ve Beton Santralı Projesi üe ilgili oiarak : tarih ve sayifı Resi Gazetede yayılanarak yürürlülüğe giren ÇED Yöneteliği'nin 9. Maddesi gereği Proje Sahibi tarafından halkı yaun hakkında bilgilendirek görüş ve önerilerini alak aacıyla aşağıda belirtilen yer, gün ve saatte 'ÇED Sürecine Halkın Katılıı Toplantısı" düzenlenecektir. Topiarsî! Yeri: Yolköprü Köyü İlköğreti Okulu /Yolköcrü Köyü Ergani / Diyarbakrr Toplantı Tarihi: Toplant! Saati: ' Proje Sahibi: DSİ X. Bölge Müdürlüğü Tel I Fax: / PJ^ft^M^^r D a n ' 5 a n! l k Teiz " k G,da îaah ' lîh ' ihr " " c Ltd?,i - Güneydoğu 'nun dünyaya açttan pcncercsi 22 KASIM 2011 SALI FİYATI: 50 Kuı iyarhakır, Batan, Siirt, Mardin, Bingöl, Bitlis, Şırnaft, IL/VN Van ve Hakkari'deyiz. Diyarbakır İli, Ergani İlçesi, Göklü (Sallar) Deresi Üzerinde gerçekleştirilesi planlanan " Ergani Barajı ve Sulaa Tesisleri, Malzee Ocakları, Kıra-Elee-Yıkaa Tesisi ve Beton Santrali Projesi" ile ilgili olarak, Z008 tarih ve sayılı Resi Gazetede yayılanarak yürürlülüğe giren ÇED Yöneteliği nin 9. Maddesi gereği Proje Sahibi tarafından halkı yatırı hakkında bilgilendirek görüş ve önerilerini alak aacıyla aşağıda belirtilen yer, gün ve saatte "ÇED Sürecine Halkın Katilii Toplantısı" düzenlenecektir. Toplantı Yeri : Yolköprü Köyü İlköğreti Okulu /Yolköprü Köyü Ergani / Diyarbakır Toplantı Tarihi: i 1 Toplantı Saati : 14:QO Proje Sahibi : DSİ X, Bölge Müdürlüğü Tel/Fax : O /O Raporu Hazırlayan Fira: Çevren Mühendislik Danışanlık Teizlik Gıda Taah. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. Tel/Fax : O /O ~ 216 ~

216 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 52 Halkın Katılıı Toplantısı Gazete İlanları ~ 217 ~

217 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Şekil 53 Halkın Katılıı Toplantısına ait fotoğraflar ~ 218 ~

218 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME BÖLÜM 10: YUKARIDAKİ BAŞLIKLAR ALTINDA VERİLEN BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ (Projenin inşaat ve işlete aşaalarında yapılası planlanan tü çalışaların ve çevresel etkiler için alınası ön görülen tü önlelerin, ükün olduğunca basit, teknik teri içereyecek şekilde ve halkın anlayabileceği sadelikte anlatılası) DSİ X. Bölge Müdürlüğü tarafından; Diyarbakır ili, Ergani ilçesi sınırları içerisinde Ergani ilçe erkezinin yaklaşık 5,5 k batısında, Sallar (Gölku) Deresi üzerinde, Ergani Barajı ve Sulaa Tesisleri Malzee Ocakları kıra elee tesisi ve hazır beton üreti tesisleri projesi yapıı planlanıştır. Ergani barajı Gölku (Sallar) deresi üzerinde talveg kotunda lik alanda sulaa suyu teini aacıyla göl alanı oluşacaktır. Silindirle sıkıştırılış beton dolgu tipinde, talvegden parapet duvar ile birlikte topla 44.0 yükseklikte ve 229,30 kret uzunluğu olarak inşa edilecek olan Ergani Barajı'nın yapıı ile brüt 1861 ha, net 1625 ha alanın yağurlaa sulaa tekniği ile sulanacağı öngörülüştür. Sulaaya elverişli bu saha, batısında sağ sahil sulaa ana kanalı, doğusunda sol sahil sulaa ana kanalı güneyinde Baytan deresi ve Hilar deresi ile sınırlanaktadır. Ergani Baraj gölü ile Yeşilköy, Gedikler, Yolköprü ve Ortayazı köylerinin tarı arazileri sağ sahil ve sol sahil sulaa tesisi ile sulanacaktır. Proje yerinde daha önceden sulaa suyu tein etek aacıyla Toprak-Su Teşkilatı tarafından 1965 yılında Sallar deresi üzerinde yapılış olan bir su bendi evcuttur. Bu bend, baraj göl alanında kalacaktır. Bentten sulanan 380 ha arazi proje kapsaında kesintisiz olarak sulanacaktır. Buna ilave olarak köylü tarafından inşaa edilen ark ile de 30 ha alan sulanacaktır. Söz konusu proje ile baraj rezervuar alanı içerisinde toplanacak olan sular yüksek basınçlı borulu şebeke vasıtası ile önceden belirleniş sulaa alanına sevk edilecektir. Baraj göl alanı Ergani ilçesinin yaklaşık 5,5 k kadar doğusunda, en yakın yerleşi olan Sallar Köyünün 368 güneydoğusunda yer alaktadır. Proje kapsaında inşaat aşaasında 100 kişi, işlete aşaasında da 20 kişi çalışacaktır. Çalışanların bölge halkından seçilesine öncelik tanınacaktır. Çalışacak personelin barına, yeek vb. ihtiyaçları için şantiye alanı kurulacaktır. Projenin inşaatı yaklaşık 20 ay sürecek olup, yılda 12 ay, ayda 25 gün, günde 8 saat, tek vardiya şeklinde çalışılacaktır. Ergani Barajı göl alanı sulu tarı, kuru tarı, bağ, bahçe(, ceviz, vişne, ayva, ela, erik, incir ve dut ağaçları, era, Kavak, Oran, terkediliş (hali) arazi alanları şeklinde olup, arazi kullanı sınıfı IV - VI - VII - VIII Sınıf arazi niteliğindedir. Proje yerlerine yakın kesilerde bulunan ahallelere ulaşı sorunu yoktur. 2 k esafedeki Sallar Köyünden sonra proje alanına ulaşabilek için yeni yollar yapılası gereklidir. Proje yerine ulaşı için toplada 1382 uzunluğunda yeni yol ve 2 k lik evcut yolda iyileştire yapılası planlanaktadır. Projenin ekolojik ihtiyaç debisinin belirlenesi aacıyla Karadeniz Teknik Üniversitesi, Öğreti Görevlileri tarafından Hes projeleri ve diğer hidrolik faaliyet talepleri için değerlendire raporu hazırlanıştır. ~ 219 ~

219 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Söz konusu rapor içerisinde yüzeysuyunun ekolojik değerlendiresi ayrıntılı olarak yapılış olup, dere yatağındaki canlı hayatın devaı için ansaba sürekli olarak, tarısal sulaa kullanı hakları hariç olak üzere, Eki-Mayıs dönei için /s (94 litre) ve Haziran- Teuz-Ağustos-Eylül dönei için ise /s (109 litre) çevresel /ekosiste suyu bırakılacağı tespit ediliştir. Bu çevresel/ekosiste suyu değerleri için ortalaa derinlik ve ortalaa hız sırasıyla 94 litre için 0,27, 0,25 /s ve 109 litre için ise için 0,28, 0,26 /s olarak tespit ediliştir. Ancak Oran ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Korua Milli Parklar Genel Müdürülüğü uzanlarınca söz konusu raporun incelenesi neticesinde tarısal sulaa kullanı hakları hariç olak üzere, Haziran-Teuz Ağustos-Eylül ayları için /s; Eki, Kası, Aralık, Ocak, Şubat, art, Nisan,Mayıs ayları için ise /s olası uygun ütalaa ediliştir. İnşaat Aşaasında Oluşacak Çevresel Etkiler ve Alınacak Önleler; Evsel nitelikli sıvı atıklar; Biyolojik paket atıksu arıta tesisi yapılacaktır. Paket atıksu arıta tesisinde arıtılacak sular, Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği, 1380 Sayılı Su Ürünleri Kanunu ve Su Ürünleri Yöneteliği'ne uygun olarak Sallar Deresine deşarj edilecektir. Artıa tesisi için Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne başvuru yapılarak deşarj iznini içeren Çevre izni alınacaktır. Projenin her aşaasında Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği hüküleri doğrultusunda hareket edilecektir. Evsel nitelikli katı atıklar; Evsel nitelikli katı atıklar sahada bulundurulacak ağzı kapalı çöp torbalarında ve özelliklerine göre ayrı ayrı konteynırlarda biriktirilecek ve işleteci tarafından, Ergani Belediyesinin belirlediği Dicle Yolu üzerinde yer alan çöp dökü alanına götürülecektir. Konu ile ilgili olarak Ergani Belediyesinden alınan kabul yazısı rapor ekinde veriliştir (Bkz. Ek-30). Proses kaynaklı sıvı atıklar: Hazır beton üretii tesislerinde, ikserlerin ve santralin yıkanası gibi işleler sonucu ortaya çıkan atık sudaki askıda katı adde (AKM) konsantrasyonu ve bulanıklık oldukça yüksektir. Bu nedenlerle Çöktüre Havuzları inşa edilecektir. Fiziksel olarak çöktüre havuzunda arıtılan sular geri dönüşü yolu ile tekrara tesiste kullanılacak veya faaliyet alanının nelendirilesinde kullanılası planlanaktadır. Tesiste kullanılaası duruunda; Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği Tablo 7.5'de verilen sınır değerleri sağlaası duruunda ve Su Ürünleri Yöneteliği'ne uygun olarak arıtıldıktan sonra Çevre İzni kapsaında - deşarj izni alındıktan sonra Sallar Deresine deşarj edilecektir. İnşaat kaynaklı atıklar ; Çalışalar sırasında plastik, ca, kağıt ve hurda deir atığı çıkacaktır. Geri kazanıı ükün olan bu atıklar "Abalaj Atıklarının Kontrolü Yöneteliği" hüküleri doğrultusunda ayrı bir alanda biriktirilecek ve geri kazanı sağlaak üzere toplayan lisanslı kuruluşlara verilecektir. Hurda deir atığı gibi atıklar ise hurda olarak değerlendirilecektir. Bitkisel toprak ; İnşaat aşaasında ilk önce bitkisel toprak sıyrılarak proje alanı içerisinde depolanacaktır. İnşaat bittikten sonra baraj çevresinin düzenlenesinde bitkisel toprak tekrar serilerek peyzaj aaçlı kullanılacaktır. Bitkisel toprak iktarı Bölü V de veriliştir. Bitkisel toprak hafriyattan ayrı olarak, hafriyat depo alanları içerisinde belirlenen yerlerde depolanacaktır (Bkz. Ek-1). Hafriyat artığı ; İnşaat alanında yapılacak kazılardan çıkacak hafriyat artıkları söz konusudur. Baraj inşaatı süresince topla hafriyat oluşacaktır. Çıkacak hafriyatın uygun nitelikte olan kısıları ( ) Hazır Beton Tesisleri'ne gönderilerek, hazır beton yapıında geriye kalan kısıları ( ) ise; yol yapı ve iyileştire çalışalarında, dolgu işleleri ve faaliyet alanı rehabilitasyon gibi işlelerde kullanılacaktır. ~ 220 ~

220 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Atık yağlar ; İş akinelerinin yağ değişilerinden çıkan atık otor yağları ile şantiyenin utfak kısından çıkacak atık kızarta yağları Atık Yağların Kontrolü Yöneteliği ile Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yöneteliği gereğince lisanslı kuruluşlara verilecektir. Atık Aküler ; Proje kapsaında çalıştırılacak iş akinelerinden çıkacak atık aküler, yenisi satın alınırken yetkili satıcıya iade edilecektir. Atık akülerin bertarafı konusunda, Atık Pil ve Aküülatörlerin Kontrolü Yöneteliği'ne uygun hareket edilecektir. Toz eisyonları ; İnşaat sırasında yapılacak kazı, dolgu ve nakliye sırasında oluşacak toz eisyonlarını en aza indirgeek için aşağıda belirtilen tedbirler alınacaktır, S Savura yapadan yüklee-boşalta yapılacak, S Çalışa alanı sıcak ve kuru havalarda nelendirilecek, S Kayonların üzeri inşaat alanı dışındaki nakliye sırasında branda ile kapatılacak, İşlete Aşaasında Oluşacak Çevresel Etkiler ve Alınacak Önleler; Evsel nitelikli sıvı atıklar; inşaat aşaasında kurulacak olan paket atıksu arıta tesisi işlete aşaasında da kullanılacaktır. Paket arıta tesisinde arıtılacak sular Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği Tablo 7.5'de verilen deşarj paraetrelerini sağlaası duruunda Diyarbakır İl Çevre Şehircilik Müdürlüğünden Çevre İzni kapsaında - deşarj izni alındıktan sonra en yakın alıcı ortaa deşarj edilecektir. Evsel nitelikli katı atıklar; Özelliklerine göre ayrı ayrı ağzı kapaklı konteynırlarda biriktirilecektir biriktirilecek ve işleteci tarafından, Ergani Belediyesinin belirlediği Dicle Yolu üzerinde yer alan çöp dökü alanına götürülecektir Konu ile ilgili olarak Ergani Belediyesinden kabul yazısı alınıştır. (Bkz Ek-30) Can suyu; Ergani barajı dere yatağındaki canlı hayatın devaı için ansaba sürekli olarak, tarısal sulaa kullanı hakları hariç olak üzere, Haziran-Teuz Ağustos-Eylül ayları için /s; Eki, Kası, Aralık, Ocak, Şubat, art, Nisan,Mayıs ayları için ise /s olarak bırakılacaktır. Balık Geçidi; Sallar deresinin Teuz-Ağustos-Eylül aylarında heen heen kuruduğu gözlenektedir. Aylık Ortalaa akı Değerleri Dosya ekinde veriliştir. (Bkz. Ek - 30) Dolayısıyla bu derede balık türlerini görek ükün değildir. Bu nedenle Balık geçidi yapılayacaktır. ~ 221 ~

221 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME BÖLÜM 11: SONUÇLAR (Yapılan tü açıklaaların özeti, projenin öneli çevresel etkilerinin sıralandığı ve projenin gerçekleşesi halinde olusuz çevresel etkilerin önlenesinde ne ölçüde başarı sağlanabileceğinin belirtildiği genel bir değerlendire, proje kapsaında alternatifler arasında seçiler ve bu seçilerin nedenleri) Proje alanı ile ilgili çalışalar 1995 yılında, istikşaf aşaasında yapılış ve "Dicle Havzası Ergani Projesi İstikşaf Raporu" hazırlanıştır yılında Ergani Barajı Mühendislik Jeolojisi Planlaa Raporu" hazırlanıştır yılında hazırlanan "Dicle Havzası Ergani Barajı Planlaa Raporu" kapsaında yapılan çalışalar sonucunda, klasik sulaa sistei yerine yağurlaa sulaa sistei seçiliştir. Yapılan çalışalar sonucunda DSİ 10. Bölge Müdürlüğü tarafından "Ergani Barajı Mühendislik Jeolojisi Revize Planlaa Raporu" 2004 yılında yayılanıştır. Proje sahası; Diyarbakır ili, Ergani ilçesi sınırları içerisinde Ergani ilçe erkezinin yaklaşık 5,5 k batısında, Sallar (Gölku) Deresi üzerinde yer alaktadır. Baraj yeri, Elazığ L43-a3 Nolu 1/25000 ölçekli harita üzerinde kuzey, doğu koordinatlarında yer alaktadır. Ergani barajı silindirle sıkıştırılış beton dolgu tipinde, talveg kotunda, gövde üst kotu ve 1.0 yüksekliğinde inşa edilecek olan parapet duvar ile kret kotu olarak belirleniştir. Talvegden parapet duvar ile birlikte topla 44.0 yükseklikte teelden yüksekliği ise 54 ve kret uzunluğu 229,30 olarak inşa edilecek olan Ergani Barajı'nın yapıı ile brüt 1861 ha, net 1625 ha alanın yağurlaa sulaa tekniği ile sulanacağı öngörülüştür. Sulaaya elverişli bu saha, batısında sağ sahil sulaa ana kanalı, doğusunda sol sahil sulaa ana kanalı güneyinde Baytan deresi ve Hilar deresi ile sınırlanaktadır. Ergani Baraj gölü ile Yeşilköy, Gedikler, Yolköprü ve Ortayazı köylerinin tarı arazileri sağ sahil ve sol sahil sulaa tesisi ile sulanacaktır. Proje yerinde daha önceden sulaa suyu tein etek aacıyla Toprak-Su Teşkilatı tarafından 1965 yılında Sallar deresi üzerinde yapılış olan bir su bendi evcuttur. Bu bend, baraj göl alanında kalacaktır. Sulaa alanı içerisinde kalacak olan evcut sulaanın, baraj inşaatının başlaasıyla kesintiye uğraaası için geçici olarak baraj aks yerinin ansabında Sallar deresi üzerinde kurulacak 60 kw gücünde bir popa ile sulaa kanalına su verilerek bentten sulanan 380 ha arazi proje kapsaında kesintisiz olarak sulanacaktır. Buna ilave olarak köylü tarafından inşaa edilen ark ile sulanan 30 ha alan da kesintisiz sulanacaktır. Ergani Barajı ve Sulaa Tesisleri ; baraj gölü, su ala yapısı, dolusavak, derivasyon tüneli, dipsavak yapıları, şantiye tesisleri, servis ve ulaşı yolları ile ilgili aliyet biri fiyatlar kullanılarak hazırlanıştır. Ergani Barajı gövde yapısını oluşturan üniteler; Ön eba ve ansap batardoları, derivasyon kondivisi, giriş ve çıkış yapıları, ayar vana odası, su ala yapısı, baraj gövdesi, dolusavak enfez ile baraj gövdesine ulaşıı sağlayacak ulaşı yolları yapılacaktır. Projede kullanılacak ve/veya inşa edilecek üniteler ana başlıklar halinde aşağıda sıralanıştır. Göl haci h 3 (13.45 ilyon 3 ) n Baraj göl alanı 92,6 ha n Sağ sahil Sulaa alanı ( 950 ha) n Sol Sahil sulaa alanı ( 911 ha) Şantiye alanı ( 0,32 ha) n Makine bakı alanı ( 0,11 ha) ~ 222 ~

222 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME n Depo sahası (6,32 ha) n Bitkisel Toprak Depo Alanı (0,2 ha) Kil ocağı ( 22,5 ha) n Kaya ocağı ( 4,96 ha ) n Hazır beton Tesisi ( ha ) n Kıra elee Tesisi ( ha ) Projenin inşaatı yaklaşık 20 ay sürecek olup, yılda 12 ay, ayda 25 gün, günde 8 saat, tek vardiya şeklinde çalışılacaktır. Proje kapsaında inşaat aşaasında 100 kişi, işlete aşaasında da 20 kişi çalışacaktır. Çalışanların bölge halkından seçilesine öncelik tanınacaktır. Çalışacak personelin barına, yeek vb. ihtiyaçları için şantiye alanı kurulacaktır. İnşaat için gerekli dolgu alzeesinin bir kısı inşaat sırasından çıkacak uygun alzee ile karşılanacak olup geri kalan kısı kalker ve kil ocağından ocaklardan tein edilecektir. Proje kapsaında kullanılacak olan hazır beton ve agrega, depo sahasına kurulacak olan 2 adet hazır beton üreti tesisi ve 2 adet Kıra elee tesisinden tein edilecektir. İnşaatta kullanılacak çiento, Ergani çiento fabrikasından, deir ise İskenderun Deir-Çelik Fabrikası'ndan tein edilecektir. Proje alanı, arazi kullanı haritasına göre sulu tarı, kuru tarı, bağ, bahçe (ceviz, vişne, ayva, ela, erik, incir ve dut ağaçları), era, Kavak, Oran, terkediliş (hali) arazi, çıplak kaya, şeklinde olup, arazi kullanı sınıfı I - II - III - IV - V - VI - VII - VIII Sınıf arazi niteliğindedir. Proje yerlerine yakın kesilerde bulunan ahallelere ulaşı sorunu yoktur. 2 k esafedeki Sallar Köyünden sonra proje alanına ulaşabilek için yeni yollar yapılası gereklidir. Proje yerine ulaşı için toplada uzunluğunda yeni yol ve 2 k lik evcut yolda iyileştire yapılası planlanaktadır. İnşaat süreci boyunca ve işlete aşaasında proje alanında fauna türlerine üdahale edileyecek, yılı Merkez Av koisyonu Karalarına uyulacaktır. Proje kapsaında Sulak Alanların Korunası Yöneteliği hükülerine uygun hareket edilecek Ergani Barajı ve Sulaa tesisleri projesi ile ilgili olarak Ek-2 Faaliyet İzin Belgesi alınacaktır. Projeye ait onaylı fizibilite raporunda taşkın hidrolojisi konusundaki hususlara ve taşkın konusundaki önerilere aynen uyulacaktır. Ergani Barajı proje alanı için Kültür ve Turiz Bakanlığı Yatırı ve İşleteler Genel Müdürlüğünden kuru görüşü alınış olup, söz konusu alanın 4957/2634 sayılı Turiz Teşvik Kanunu kapsaında Bakanlar Kurulu Kararı ile ilan edilen herhangi bir Turiz Merkezi veya Kültür ve Turiz Korua ve Gelişi Bölgesi sınırları içerisinde kaladığı bildiriliştir. Söz konusu kuru görüşü rapor ekinde sunuluştur (Bkz. Ek.30.). Diyarbakır Müze Müdürlüğü'nün tarihinde Ergani İlçesi, Boğaz Köyü sınırları içerisinde yer alan; baraj inşaatı su toplaa rezervuar alanı, sulaa alanı ve kaya ocağında yerinde yapılan inceleede; en az 50 korua bandı oluşturulacak bir şekilde çalışaların yapılası gerektiğini bildiriştir (Bkz. Ek.30.). ~ 223 ~

223 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Ergani Barajı ve Sulaa Tesisleri Projesi alanında inşaat sırasında yapılan kazılarda kültür varlığına rastlanası duruunda inşaat durdurulacak ve en yakın Müze Müdürlüğü'ne veya ülki idare airliğine haber verilecektir. İnşaat süresince ilgili Kanun, Tüzük ve Yöneteliklerde belirtilen hususlara riayet edilecek, kap alanında sağlık ve revir personeli bulundurulacaktır. Proje kapsaında oluşacak hafriyat kuru dere yataklarına ve yüzey sularına kesinlikle döküleyecektir. Yine hafriyat toprağının akarak yüzey suyuna karışasını engelleek erozyon önleyici tedbirler alınacaktır. Tablo 111 Projenin inşaat ve işlete aşaalarındaki çevresel etkileri ve alınacak önleler İnşaat aşaasındaki etkiler ve alınacak önleler; Atığın türü Nerden kaynaklandığı Nasıl bertaraf edildiği Paket atıksu arıta tesisi yapılacaktır Burada Evsel nitelikli sıvı atıklar Personelin su kullanıı sonrası arıtılacak sular Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ile Su Ürünleri Yöneteliğine uygun olarak Sallar Deresine deşarj edilecektir. İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğünden deşarj iznini içeren Çevre İzni alınacaktır. Proses kaynaklı sıvı atık Hazır beton santrali ( ikserlerin ve santralin yıkanası sırasında oluşacak sıvı atık) Beton Santralinde oluşacak atıksuyun saha içinde yapılacak olan çökelti havuzu ile geri kazanılarak yeniden kullanılası planlanaktadır. Evsel nitelikli katı atıklar İnşaat kaynaklı atıklar Toz eisyonları Bitkisel toprak Hafriyat artığı Tıbbi Atıklar Çalışan personelden Kağıt, deir, plastik vb. İnşaat kazıları sırasında İnşaat aşaasında ilk önce bitkisel toprak sıyrılarak bitkisel toprak depo alanı içerisinde depolanacaktır. İnşaat sırasında yapılan kazılardan Çalışan personelden Kap alanında ve çalışa alanında bulundurulacak ağzı kapaklı sızdırasız çöp kaplarında torbalar içerisinde biriktirilecek ve Ergani Belediyesinin belirleiş olduğu çöp dökü alanına götürülecektir. Ayrı ayrı biriktirilerek bu tür atıkları değerlendirek için toplayan Lisanslı firalara verilecektir. Savura yapadan yüklee-boşalta yapılacak, Çalışa alanı sıcak ve kuru havalarda arazöz ile sulanarak nelendirilecek, Kayonların üzeri inşaat alanı dışındaki nakliye sırasında branda ile kapatılacak, Açıkta depolanan alzeenin tozuasını engelleek için gerekli önleler alınacaktır (yığının üzerinin örtülesi veya nelendirilesi vb.). İnşaat bittikten sonra çevre düzenlenesinde bitkisel toprak tekrar serilerek peyzaj aaçlı kullanılacaktır. Uygun olan kısıları inşaat işlerinde kullanılak üzere Hazır Beton Tesisleri'ne gönderilerek, hazır beton yapıında kullanılacak, Uygun olayan kısıları ise yol yapı ve iyileştire çalışalarında, dolgu işleleri ve faaliyet alanı rehabilitasyon işlerinde kullanılacaktır. özel tıbbi atık torbalarında, ayrı bir kapta biriktirilecektir. Bölgede faaliyet gösteren hastane vb. bir sağlık kuruluşuna yapılacak bir protokol çerçevesinde verilecektir Atık yağlar İş akinelerinin yağ değişilerinde Atık Yağların Kontrolü Yöneteliği gereğince lisanslı kuruluşlara tesli edilecektir. ~ 224 ~

224 DSİ GENEL MÜDÜRLÜGÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜGÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME İşlete aşaasındaki etkiler ve alınacak önleler; Atığın türü Nerden kaynaklandığı Nasıl bertaraf edildiği Paket atıksu arıta tesisi yapılacaktır Burada Sıvı atıklar Personelin su kullanıı sonrası arıtılacak sular Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ile Su Ürünleri Yöneteliğine uygun olarak Sallar Deresine deşarj edilecektir. İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğünden deşarj iznini içeren Çevre İzni alınacaktır. Evsel nitelikli katı atıklar Canlı hayatın devaı için bırakılacak su iktarı Çalışan personelden Baraj ansabına Ağzı kapaklı çöp kaplarında biriktirilecek ve Ergani Belediyesi'nin göstereceği çöp dökü alanına götürülecektir. Ergani barajı ansabında kalan dere yatağındaki canlı hayatın devaı için regülatörden ansaba sürekli olarak, tarısal sulaa suyu iktarları ve diğer kullanı hakları hariç olak üzere, Haziran- Teuz-Ağustos-Eylül dönei için ise /s diğer aylarda 0,11 3 /s çevresel /ekosiste suyu bırakılacaktır. Ergani barajı ve sulaa tesisleri, alzee ocakları, kıra-elee tesisi ve beton santrali projesi için Hes projeleri ve diğer hidrolik faaliyet talepleri için değerlendire raporu; Karadeniz Teknik Üniversitesi, Oran Fak.Toprak İli ve Ekoloji ABD Başkanı Prof. Dr. Lokan ALTUN, Fen Fak. Hidrobiyoloji ABD Prof. Dr. Bilal KUTRUP ve Müh. Fak. Uygulaalı Jeoloji ABD Yrd. Doç.Dr. Fata GÜLTEKİN tarafından hazırlanıştır. Rapora göre tarısal sulaa suyu iktarları ve diğer kullanı hakları hariç olak üzere, Eki-Mayıs dönei için /s (94 litre) ve Haziran-Teuz-Ağustos-Eylül dönei için ise /s (109 litre) çevresel /ekosiste suyunun bırakılası gerekektedir. Bu çevresel/ekosiste suyu değerleri için ortalaa derinlik ve ortalaa hız sırasıyla 94 litre için 0,27 (27 c), 0,25 /s ve 109 litre için ise için 0,28 (28 c), 0,26 /s olarak tespit ediliştir. Ancak Oran ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Korua Milli Parklar Genel Müdürülüğü uzanlarınca söz konusu raporun incelenesi neticesinde tarısal sulaa kullanı hakları hariç olak üzere, Haziran-Teuz Ağustos-Eylül ayları için /s; Eki, Kası, Aralık, Ocak, Şubat, art, Nisan,Mayıs ayları için ise /s olası uygun ütala ediliştir. Ergani Sulaa Baraj Yeri İçin Bırakılası Gerekli Çevresel/Ekosiste Suyu akı değerleri tablo 112 de gösterildiği iktarlarda bırakılacaktır. Tablo 112 Ergani Sulaa Baraj Yeri İçin Bırakılası Gerekli Çevresel/Ekosiste Suyu A Environental Flow (Çevresel Akış) ( 3 /sn) AYLAR 1.AY 2.AY 3.AY 4.AY 5.AY 6.AY 7.AY 8.AY 9.AY 10.AY 11.AY 12.AY 0,11 0,11 0,11 0,11 0,11 0,10 0,10 0,10 0,10 0,11 0,11 0,11 Ergani barajı ve sulaa tesisleri, alzee ocakları, kıra-elee tesisi ve beton santrali projesi için hazırlanan Hes projeleri ve diğer hidrolik faaliyet talepleri için değerlendire raporunda belirtilen projede alınası gereken önleler alınacak ve Oran ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Korua Milli Parklar Genel Müdürülüğü uzanlarınca belirlenen çevresel akış suyu iktarı bırakılacağı İşleteci tarafından taahhüt ediliştir. İnşaat süresince ilgili Kanun, Tüzük ve Yöneteliklerde belirtilen hususlara riayet edilecek, kap alanında sağlık ve revir personeli bulundurulacaktır. ~ 225 ~

225 DSİ GENEL MUDURLUGU X. BÖLGE MUDURLUGU ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Proje alanının kaulaştıra planı hazırlanası çalışaları deva etektedir. Bu nedenle kaulaştırılacak alanlar kesin olaakla beraber, Baraj rezervuar alanındaki aksiu su seviyesinde topla 858 dekar arazi tespit ediliş olup, bunun 695 dekarı tarısal alan, 15,7 dakarı oranlık alan geri kalan 21 dekarı dere yatağı ve boş arazi sahasından oluşaktadır. Planlanan projenin inşaat ve işlete aşaasında kullanılacak alanlarının kaulaştıra işleleri; 2942 Sayılı Kaulaştıra Kanunu ile bu Kanunda çeşitli değişiklikler yapan ve 5 Mayıs 2001 tarihli Resi Gazetede yayılanarak yürürlüğe giren 4650 sayılı Kaulaştıra Kanununa göre gerçekleştirilecektir. İnşaat çalışalarına başlaadan önce tarı arazileri için 5403 sayılı "Toprak Korua ve Arazi Kullanı Kanunu" ve 4342 sayılı "Mer'a Kanunu" ayrıca su ürünlerinin korunası için 1380 Sayılı "Su Ürünleri Kanunu" hükülerine uyulacak, gerekli izinler alınacaktır. Projenin inşaat ve işlete aşaalarındaki çevresel etkileri ve alınacak önleler aşağıdaki tabloda kısaca özetleniştir; Kaulaştıra sırasında Mer'a vasfında olan yerlerin çıkası duruunda, 4342 sayılı Mera Kanunu kapsaında kalan arziler için 4342 sayılı Mera Kanunu tahsis aacı değişikliği ile ilgili, 5751 sayılı Kanun'un 3. Maddesi ve bu Kanun'da değişiklik yapan 5784 sayılı Kanun'un 26. addesiyle, Mera Kanunu'nun tahsis aacı değişikliğini düzenleyen 14. Maddesine (ğ) ve (h) bendi eklenek suretiyle değişiklik yapılıştır. Bu düzenleeyle eklenen (ğ) bendi gereği, Enerji Piyasası Düzenlee Kuruu'nun talebi üzerine, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu hükülerine göre, elektrik faaliyetleri için ihtiyaç duyulan yerlerde tahsis aacı değişikliği yapılacaktır sayılı Mera Kanunu uyarınca gerekli izinler alınacaktır. Oran alanları için kaulaştıra söz konusu oladığı için bu alanlarda 6831 sayılı Oran Kanunu'nun 5192 sayılı Kanun ile değişik 17. addesi gereğince izin alınacaktır. Su Ürünlerinin korunası için 1380 sayılı "Su Ürünleri Kanunu" hükülerine ve bunu tadil eden 3288 sayılı Kanun, buna dair Yönetelik ve 35/1 nolu Su Ürünleri sirküleri hükülerine uyulacaktır. Tarı alanları için İl Gıda, Tarı ve Hayvancılık Müdürlüğünden tarı dışı aaçla arazi kullanı izni alınacaktır. Ayrıca 5403 sayılı Toprak Korua ve Arazi Kullanı Kanununun 12. Maddesi ve kanuna ait uygulaa yöneteliğinin 12. Maddesi gereğince ilgili alanlarda Etüt Raporu hazırlanacak ve Toprak Korua Projesi hazırlanarak toprak uhafaza tedbirleri alınacaktır. Ayrıca proje alanında zeytinlik çıkası duruunda, 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılası Hakkında Kanun hükülerine uygun hareket edilecektir. Proje kapsaında, Tarih ve Sayılı Resi Gazetede yayılanarak yürürlüğe giren "2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Yöneteliği" ile Tarihli Resi Gazetede yayılanarak yürürlüğe giren "14765 Sayılı İş Kanunu, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü" ve değişen Tarih ve sayılı Resi Gazetede yayılanarak yürürlüğe giren "İş Sağlığı ve Güvenliği Yöneteliği" hüküleri doğrultusunda hareket edilecektir. Proje kapsaında çalışanların sağlık ve güvenliklerini sağlaak için 4857 sayılı İş Kanununa istinaden hazırlanıp yayınlanış olan ve halen yürürlükte bulunan Tüzük ve Yönetelik hükülerine uyulacaktır sayılı Uui Hıfzıssıhha Kanunu ve bu Kanuna istinaden çıkarılan yöneteliklere uygun şekilde faaliyetler gerçekleştirilecek olup, yapılan bu faaliyetler esnasında doğabilecek Çevre ve Toplu Sağlığı ile ilgili tedbirler alınacaktır. ~ 226 ~

226 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği 22. addesinde belirtilen hususlara uyulacak olup, yer altı suyu rezervlerine haiz akifer karakterindeki her türlü forasyondan elzee tein edileyecektir tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve tarihinde değişiklik yapılan "Katı Atıkların Kontrolü Yöneteliği", tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü", tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve tarihinde değişiklik yapılan "Atık Pil ve Aküülatörlerin Kontrolü Yöneteliği", tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Su Kirliliği Kontrolü Yöneteliği", tarih ve Sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yöneteliği" tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Sulak Alanların Korunası Yöneteliği", tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren "Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirleniş Sahalara Dair Yönetelik", tarih ve Sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren "Atıkların Düzenli Depolanasına Dair Yönetelik", tarih ve Sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Tıbbi Atıkların Kontrolü Yöneteliği" tarih ve sayılı Resi Gazetede yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Örünü Taalaış Lastiklerin Kontrolü Yöneteliği", tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren "Abalaj Atıklarının Kontrolü Yöneteliği" tarih ve Sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayılı değişiklik yapılan "Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yöneteliği", tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Çevresel Gürültünün Değerlendirilesi ve Yönetii Yöneteliği", ~ 227 ~

227 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Çevresel Etki Değerlendiresi", tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Atık Yağların Kontrolü Yöneteliği", tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayılı değişiklik yapılan "Çevre Denetii Yöneteliği", tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayılı değişiklik yapılan "Çevre Kanununca Alınası Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetelik", tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren "Atık Yönetii Genel Esaslarına İlişkin Yönetelik", tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yöneteliği", tarih ve sayılı Resi Gazetede yayılanarak yürürlüğe giren "Ku Çakıl ve Benzeri Maddelerin Alınası, İşletilesi ve Kontrolü Yöneteliği" tarih ve sayılı Resi Gazetede yayılanarak yürürlüğe giren "Madencilik Faaliyetleri ile Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılası Yöneteliği", tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Tehlikeli Maddelerin Su ve Çevresinde Neden Olduğu Kirliliğin Kontrolü Yöneteliği" tarih ve sayılı Resi Gazetede yayılanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayı ile değişiklik yapılan "Su Ürünleri Yöneteliği", 3194 sayılı İar Kanunu, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve İlgili Yönetelik hükülerine, Projede yazılı olan bu yukarıda belirtilen Yöneteliklere ve tarih ve sayılı Resi Gazete'de yayılanarak yürürlüğe giren "Çevre Kanununda Değişiklik Yapılasına Dair Kanun"da yer alan ilgili hükülere uyulacağı taahhüt ediliştir. ~ 228 ~

228 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME KAYNAKLAR Çevre Bakanlığı Mevzuatı, T.C. Çevre Bakanlığı Araştıra Planlaa Ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı. Afet İşleri Genel Müdürlüğü, Depre Araştıra Dairesi, 1997, Ankara. Diyarbakır Arazi Varlığı (Köy Hizetleri Genel Müdürlüğü) Ergani Barajı Fizibilite Raporu 2010) Diyarbakır İl Çevre Duru Raporları Rehberi-2010 Diyarbakır Meteoroloji İstasyonu Uzun Yıllar Meteoroloji Bülteni ( ) Yerel Yönetiler Portalı Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü Diyarbakır Ayhan, A., 1988, 1/ ölçekli açınsaa nitelikli Türkiye Jeoloji Haritaları Serisi T.C. Çevre ve Oran Bakanlığı Çevre Yönetii Genel Müdürlüğü Atık Yönetii Eyle Planı ( ) Aran, S "Orta Anadolu Süs Bahçeciliği İçin Ziynet Ağaçları Teini" Hava Kirliliği Kontrol ve Deneti, Kiya Müh. Odası, Mayıs,1999 Karpuz C., 1999, Kaya Şev Stabilitesi Kutrup, B., "Trabzon Yöresinde Tatlısu Balıklarının Taksonoisi Üzerine Araştıralar," Doğa Türk Zooloji Der., 20: (1996). Kutrup, B., "Abundance and Ecology of the Freshwater Fish in Trabzon Region", Pakistan Journal of Biological Sciences, 3, 4: (2000). Kutrup, Doğu Karadeniz Bölgesinde Yaşayan Reptilia ve Afibia Türlerinin Sisteatik ve Serolojik Yönden Araştırılası, KTÜ Projesi, , Proje Yöneticisi, Kutrup, B., "Preliinary data on 229ren lizards collected fro Çarşıbaşı (Trabzon), Erenköy (Artvin) and Köse (Güüşhane), Turkey" BIOTA, 2, 2: (2002). Kutrup, B., "The identification of new speciens of Vipera fro Trabzon, Turkey with affinities to Vipera barani and V. Pontica," Herpetological review, 34(1): (2003). Deirsoy A. 1996, Afibiler, Meteksan A.Ş., Ankara Deirsoy, A. 1996, Sürüngenler, Meteksan A.Ş., Ankara Özdeir, A.D., Karaca, Ö., Erkuş, M.K. "Akarsularda Ekolojik Dengenin Korunası İçin Düşük Akı Hesabı", Nehir Havzaları Yönetii Uluslar arası Kongresi, Antalya, Tuna, H., Malkoç, F. Ve Yılaz, Ö. Çoruh Havzasında Spi İle Kuraklık Analizi Ve Çevresel Etkileri FORUM 2009 Doğu Karadeniz Bölgesi Hidroelektrik Enerji Potansiyeli ve Bunun Ülke Enerji Politikalarındaki Yeri, Kası 2009, Trabzon,2009. Altun, L., Yılaz, M., Karagül, R., Okatan, A., Seasonal Variations of Water Quality in River of the Düzce Watershed (Turkey), Fresenius Environental Bulten, Clark, R. J & Clark, D. E. (1973): Report on collection of Aphibians and Reptiles fro Turkey.-Occasional Papers Calif. Acad. Sci. San Francisco Davis J. G. and Bennet W. R. (1993). Helth Effects of Low-Frequency Electric and Magnetic Fields, Environental Science and Technology, Miller, G. S. (1908): New aals fro Asia Minor.- Ann. Mag. Nat. Hist. ~ 229 ~

229 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Morlok, W. F. (1978): Nagetiere aus der Türkei (Maalia: Rodentia).- Senckenberg. Biol. Özkurt, Ş., Sözen, M., Yiğit, N. and Çolak, E., (1999) Kadıoğlu, A., Bitki Fziyolojisi, Dördüncü Baskı,Trabzon, Weruth, H. (1967): Liste der rezenten Aphibien und Reptilien: Agaidae.- Das Tierreich, Berlin ~ 230 ~

230 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME EKLER Ek 1. 1/ Ölçekli Genel Yerleşi Planı, Yer bulduru haritası, Ek 2. Proje Ünitelerinin Koordinatlı Haritaları Ek 3. Arazi Kullanı Duruu Haritası Arazi Varlığı Haritası Ek 4. 1/ Ölçekli Etki Alanı haritası, Yükseklik Haritası Ek 5. Proje Alanı Jeoloji Haritaları Ek 5.1 Ergani Barajı Ve Sulaa Tesisi Genel Jeoloji Haritaları Ek 5.2. Göl Alanı Jeoloji Haritası Ek 6. 1/5.000 Ölçekli Malzee Ocakları jeoloji haritası Ek 7. 1/ Ölçekli Çevre Düzeni Planı Ek 8. Peyzaj Onarı Planı Ek 9. Arkeoloji Alanları (Korunan Alanlar) Haritası Ek 10. Sulaa Alanı Haritası Ek 11. Ergani Barajı proje alanının yüzeysel su kaynaklarına göre konuu Ek 12. Hidroloji Haritası ile Hidroetri Haritası Ek 13. Meşçere Haritası Vejetasyon Haritası Ek 14. Proje Ünitelerine Ait Teknik Çiziler Plan ve Kesitler Ek 15. Havza Konu Haritası Ek 16. Toprak Gurupları Haritası Ek 17. Kalker Ocağı İalat Haritası Ek 18. Kalker Ocağı Restorasyon Planı Ek 19. Kil Ocağı İalat Haritası Ek 20. Kil Ocağı Restorasyon Planı Ek 21. Kalker Ocağı Alanı Doğaya Yeniden Kazandıra Planı Ek 22. Toz Modelleesi Ek 23. Sisik Değerlendire Raporu Ek 24. Hidrolik Faaliyet Raporu Ek 25. Onaylı Su Hakkı Raporu Ek 26. Diyarbakır-Ergani Meteoroloji İstasyonu Uzun Yıllar Meteoroloji Bülteni ( ) Ek 27. Baraj Göl Sahasındaki Taşınazların Cinsi ve Değerleri Ek 28. Deiryolu Dolgu Alanları haritası Ek 29. Paket Atıksu Arıta Tesis Detayı Ek 30. Resi Yazılar ve Döküanlar Ek İDK Toplantı Tutanağı - Halkin Katılıı Toplantı Tutanağı Ek DSİ'den Alınan Onaylı Akı Değerleri Ve Üstyazısı ~ 231 ~

231 DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ X. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ ERGANİ BARAJI VE SULAMA TESİSLERİ, MALZEME Ek DSI fizibilite raporu onay yazısı Ek Devlet Deiryolu İşletesi Görüşü Ek Mige Haadde Üreti İzin Belgeleri Ek Ergani Belediyesi Görüşleri Ek Kültür ve Turiz Bakanlığı Yatırı ve İşleteler Genel Müdürlüğü Görüşü Ek Diyarbakır Valiliği İl Kültür ve Turiz Müdürlüğünden kuru görüşü Ek Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Korua Genel Müdürlüğü Ek Kültür Ve Turiz Bakanlığı Diyarbakır Kültür Varlıklarını Korua Bölge Kurulu Müdürlüğü Görüşü Ek Gıda Tarı Ve Hayvancılık İl Müdürlüğü Görüşü Ek Oran Genel Müdürlüğü Şanlıurfa Bölge Müdürlüğü Görüşü İncelee ve Değerlendire Foru Ek Diyarbakır İl Özel İdaresi Görüşü Ek Diyarbakır Valiliği İl Afet Ve Acil Duru Müdürlüğü Görüşü Ek Çevre Ve Şehircilik Bakanlığı Tarı Ve Gıda Şube Müdürlüğü Görüşü Ek MTA Genel Müdürlüğü Görüşü Ek 30.17Enerji Ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürüğü Görüşü Ek Çevre Ve Şehircilik Bakanlığı Petrol Ve Madencilik Şubesi Görüşü Ek 31. Jeoteknik Etüt Raporu Ek 32. Kil Ocağı (A Geçirisiz Malzee Alanı LaboratuarDeney Sonuçlerı Ek 33. Kalker Ocağı (Kaya Ocağı) Kuyu Logları, Laboratuar Deney Sonuçlerı Ek 34. Fotoğraflar Ek 35. Taahhütnae- Yetki Belgesi Ek 36. Raporu Hazırlayan Kuruluş Ek Personel Evrakları ~ 232 ~