Türkiye de Sivil Havacılık Eğitimleri

ANALİZ Türkiye de Sivil Havacılık Eğitimleri Bu makalede, ekoomi ile arasıda etkilee-etkileye ilişkisi edei ile kamuoyuu sürekli güdemide yer ala, küresel ve ulusal gelişim oraı edei ile so yıllarda daha da dikkat çekici hale gele ve sivil havacılık edüstrisi işgücüü oluşumuu temel kayağı ola Örgü Yükseköğretim Programları ı tarihsel gelimi özetleerek, so iki yıllık değişimi ve durumu ulusal ölçekte iceleerek değerledirilecek ve edüstri ihtiyaçları yöüde bazı souçlara ulaşılacaktır. THK Üiversitesi 66 Ca EREL* / c.erel@savumahaber.com *Uçak Mühedisi Doç. Dr. Yıldırım SALDIRANER * / saldiraery@gmail.com * Edüstri Mühedisi Havacılık Öğretim ve Eğitimleride İlkler Türk havacılığıda öğretim ve eğitim faaliyetleri, ilk uçuşlarla birlikte başlamış; Bahriye Tayyare Mektebi ve Yeşilyurt Tayyare Makiist Mektebi, Hazira 1914 te, İstabul, Yeşilköy de kurularak faaliyete geçmiştir. Ayı yıl içide, ilk Türkçe tekik havacılık kitabı ola Vasıta-i Tayyare, Tayyareci Üsteğme Mithad Nuri Bey tarafıda yayılamıştır. Türk Tayyare Cemiyeti (T.Ta.C.), Türk milletii cömertliğide ve vataseverliğide yararlaarak oluşturulacak bir mali kayakla Türk havacılığıa persoel ve malzeme desteğii sağlamak, askeri havacılığa bir kayak olacak Türk sivil havacılığıı oluşturma amacı ile 1925 yılıda faaliyete başlamıştır. Kısa bir süre sora, T.Ta.C. üzerideki Erkaı Harbiye-i Umumiye Riyaseti Celilesi etkiliğii artması soucu, Kuva-yı Havaiye Müfettiş-i Umumisi ihtiyacı olacak yetişmiş ve itelikli tayyare mühedisi ve makiistleri yetiştirilmesi içi, tayyareleri uçuş öcesi / sorası kotrolüde, bakım ve oarımıa kadar uzaa sorumlulukları yükleecek, görevleri yerie getirecek tekik persoeli eğitmek üzere, Frasız Hariot firmasıyla İstabul, Yeşilköy'de, 23 Nisa 1926 güü, Tayyare Makiist Mektebi kurulmuş; ayrıca, tayyare mühedisi ihtiyacıı yurt dışı eğitimi uygulaması kapsamıda da karşılaması kararlaştırılmıştır. T.Ta.C, 1928 yılıda, Tayyare Makiist Mektebi'i Millî Müdafaa Vekâleti e devretmiştir. İlk Türk sivil havacılık okulu ise Tayyareci Vecihi Hürkuş tarafıda, Vecihi Sivil Tayyare Mektebi (V.S.T.M.) adı ile 21 Nisa 1931 tarihide, İstabul Fikirtepesi de açılmış; acak mezuları diplomalarıa deklik alıamamıştır. T.Ta.C. i adı, 1935 yılıda, Türk Hava Kurumu olarak değiştirilmiştir ve Türk Hava Kurumu kapsamıda sportif havacılık faaliyetleri içi oluşturula Türkkuşu okulları da 3 Mayıs 1935 tarihide faaliyetlerie başlamıştır. Ayı döemde, Mühürdarzade Mehmet Nuri Demirağ tarafıda; 1936 yılıda, Divriği de, ortaokul seviyeside Gök Okulu açılmış; öğrecileri tüm masrafları karşılamış ve havacılığa özemeleri içi İstabul a getirile öğrecilere, uçuş dersleri verilmiştir. 17 Ağustos 1941 tarihide de tekik elema da yetiştirilebilmesi amacı ile İstabul, Yeşilköy deki Gök Stadyumu (eski Elmas Paşa Çiftliği) araziside, Gök Okulu adı ile bir okul, 150 yatak kapasiteli bir öğreci yurdu ve diğer kolaylıklar faaliyetlerie başlamış olup bu tarih, güümüzde, Havacılık Bayramı olarak kutlamaktadır. Nuri Demirağ ı yoğu ısrar ve gayreti soucuda, 1939 yılıda, Yüksek Mühedis Mektebi Makie Bölümü de tayyare mühedisi yetiştirmek üzere bir Tayyare Şubesi kurulması çalışmalarıa başlamış; 1941 yılıda, Türk Hava Kurumuu Başbakalığa yaptığı teklif soucuda, Yüksek Mühedis Mektebi Makie Bölümü (bugükü adı ile İstabul Tekik Üiversitesi [İTÜ] Makie Fakültesi) büyeside Tayyare Mühedisliği MSI Dergisi - Ağustos 2013 www.milscit.com

bölümü kurulmuştur. 1981 yılıda, Orta Doğu Tekik Üiversitesi (ODTÜ) Havacılık Mühedisliği bölümü ve 1983 yılıda da İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi kurulmuştur. Sivil havacılık sektörümüzü pilot ihtiyacı, uzu yıllar Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) emeklileride; hava trafik kotrolör ihtiyacı da Devlet Hava Meydaları İşletmesi (DHMİ) Geel Müdürlüğüü kurslar ile yetiştirdiği persoelde karşılamıştır. Hava aracı bakım tekisyeleri de çoğulukla TSK kökeli persoeli sivil hava aracı tipleride eğitilmesi yoluyla sağlamıştır. Diğer sivil havacılık persoeli de Türk Hava Yolları (THY) ve DHMİ tarafıda açıla kurslarla yetiştirilmişlerdir. Havacılık Öğretim ve Eğitimleride 1983 Sorası 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kauu ile özel sektöre de havalimaı ve hava yolu kurma / işletme imkâı taımasıyla 1983 yılıda, Türk sivil havacılığıda yei bir döem başlamış; kamu kuruluşları eliyle yürütülmekte ola birçok hizmeti yaı sıra öcelik pilot eğitimleride olmak üzere, özel eğitim merkezleri de oluşmaya başlamıştır. Sivil havacılık eğitimleri kousudaki e büyük atılım ise Aadolu Üiversitesii, 1986 yılıda, Eskişehir de, Sivil Havacılık Meslek Yüksekokuluu kurmasıyla gerçekleşmiştir. 1987 yılıda öğreci alımı ile pilotaj, hava trafik kotrolörü, uçak motor-gövde, uçak elektrik-elektroik, yer hizmetleri, ikram ve kargo olmak üzere, 9 dalda eğitimler başlatılmıştır. Daha sora, öğretim programlarıı lisas seviyesie çıkartılmasıyla Sivil Havacılık Yüksekokulu adıı ala okul, 2012 yılıda, Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesie döüştürülmüştür. Bugükü Durum Güümüzde, çok sayıda yükseköğretim kurumu, sivil havacılık alaıda eğitim vermeye başlamış; orta öğretim düzeyideki programlar da artmıştır. Ayı şekilde, kamu ve özel kuruluşları kurs ve sertifika programları yaygılaşmıştır. Bezer şekilde, küresel otoritei taım ve sıırlamaları kapsamıda, kamu ve özel kuruluşlarda yaygı öğretim / eğitim (kurs ve sertifika) programları yaygılaşmıştır. So 10 yılda, ülkemiz sivil hava yolu taşımacılık faaliyetleri, düya ortalamalarıı çok üzeride bir büyüme göstermiş; havalimaı ve termial işletmeciliği ile yer hizmetleride öemli gelişmeler sağlamıştır. Ayı şekilde, hava yolu şirketlerimizce kullaıla uçakları büyük bölümüü bakım, oarım, yeileme (BOY) hizmetleri, yerli imkâlarla yapılmaya başlamış; yabacı hava yolu şirketleri uçaklarıa yöelik hizmetler de yaygılaşmıştır. Hava aracı imalat saayisi de gelişmiş; kedi uçağımızı, helikopterimizi üretmeye yöelik çalışmalar başlamıştır. Bu gelişmeleri rakamsal olarak ifade etmek gerekirse so 10 yılda; ticari uçuş sayısı yüzde 196, taşıa yolcu sayısı yüzde 280 ve taşıa kargo miktarı yüzde 126 artmış; 32 havalimaıda yolcu termialleri yapılmış ya da yeilemiş; düya yolcu trafik sıralamasıda 20 ci sırada yer alımıştır. Türkiye, so yıllarda, düya geelide uçuş ağıı e çok geliştire ülke olup sefer yapıla toplam 241 uçuş oktası ile düyada ilk 10 içerisidedir. So yıllarda, ülkemiz sivil havacılık eğitim kurumları sayısıda da öemli artışlar yaşamıştır. Üiversiteleri 2013-2014 akademik yılı programları kapsamıda, sivil havacılık alaıdaki toplam 12 bölüm içi 4.952 koteja açılmıştır. Söz kousu üiversiteler, bölümleri ve 2012-2013 yılları içi kotejaları Tablo 1 ve 2 de gösterilmiştir. Tabloları icelemeside görüleceği üzere; 2013 yılıda, toplam 33 yükseköğretim kurumuda, 12 program altıda, 2012 yılıa göre yüzde 38 artış ile toplam 4.952 öğreci içi koteja açılmıştır. 4 yıllık lisas programlarıda e yüksek koteja artışı, yüzde 53 ile Sivil Hava Ulaştırma İşletmeciliği Bölümü de yapılmıştır. Bu artışı gerekliliği, tartışılması gereke öemli bir koudur. Uçak, uzay ve havacılık mühedislikleri bölümlerideki koteja artışı ise yei açıla üiversite ve bölümlerde kayaklamaktadır. 2 yıllık ö lisas programlarıdaki; uçak tekolojisi (tekisyelik), havacılıkta yer hizmetleri ve kabi hizmetleri bölümlerideki, edüstriyel gelişmeyle paralellik taşımaya dikkat çekici yüksek koteja artışlarıı, kaygı verici seviyede olduğu değerledirilmektedir. Kotejalardaki bu artışlar, sivil havacılık sektörüdeki reel gelişmelerle doğruda bağlatılı olmayıp, özellikle yei açıla yükseköğretim kurumları veya bölümlerde kayaklamaktadır. İleriki paragraflarda bu hususa tekrar değiilecektir. Orta öğretim kurumlarıda ise 2012 yılı sou itibariyle sivil havacılık eğitimi vere toplam 9 tekik ve edüstri meslek liseside, 354 öğreci kotejaı mevcuttur. Ayrıca, gerek kamu gerekse özel kuruluşlarca, çok sayıda kurslar düzelemekte; özellikle pilot, kabi memurluğu, hava trafik kotrolörlüğü, uçuş harekât uzmalığı gibi eğitimler verilmektedir. Yükseköğretim kurumlarıdaki lisas ve ö lisas ile orta öğretim kurumları ve kurs şeklideki programlara bakıldığıda, ilk dikkat çeke, ayı isimli programları hepside verildiği, verilebildiğidir. Havacılık gibi küresel ölçekli bir alada, Avrupa Yeterlilik Çerçevesi (AYÇ) referas seviyelerie uyumu sağlaamaması da dikkat çekmekte; mesleki taımlarda karmaşaya sebep olmaktadır. Pilot ve hava aracı bakım tekisyeliği ile ilgili programlar e çarpıcı öreklerdir Pilot eğitimlerie yöelik e az 4 yıl süreli yüksek öğretim (lisas seviyesi) programları yaıda çok daha kısa süreli kurslar buluması veya 67 www.savumahaber.com MSI Dergisi - Ağustos 2013

ANALİZ 68 hava aracı bakım tekisyeliğie yöelik eğitimleri (modül temelli) kurslar yaıda bu eğitimi lise seviyesi veya 2 yıllık (ö lisas), 4 veya 5 yıllık (lisas) programları ile yüksek öğretim programlarıda düzeleebildiği görülmektedir. Bezer örekler çoğaltılabilir; bu farklı uygulamaları ede olduğu sorulara, izleye bölümlerde değiilecektir. Hedefler Ülkemizi sivil havacılık faaliyetleride gelişmeye yöelik hedefleri oldukça büyük olup, 2009 yılıda yapıla 10 ucu ve 2013 yılı solarıda yapılması plalaa 11 ici Ulaştırma, Deizcilik ve Haberleşme Şurası rapor ve ö çalışmaları icelediğide, sivil havacılık eğitimi ve havacılıkta isa kayakları koularıa ilişki; Sivil havacılık sektörüde yükseköğretim ve lisas / sertifika eğitimi alalarıda bölge lideri ve düyaı öde gele ülkeleri arasıda yer alma vizyouu belirlediği görülmektedir. Söz kousu vizyo kapsamıda, ülkemiz sivil havacılık eğitimlerii mevcut durumu, soruları ve bu soruları giderilmesi içi yapılması gerekeler kousu, yukarıda belirtildiği gibi, hem 11 ici Ulaştırma, Deizcilik ve Haberleşme Şurası ö çalışmaları kapsamıda ele alımış hem de Sivil Havacılık Geel Müdürlüğü (SHGM) ile Yükseköğretim Kurulu (YÖK) arasıda, 23 Kasım 2012 tarihide imzalaa protokol ile kapsamlı çalışmalar başlatılmıştır. Protokol ile aşağıda belirtile çalışmaları yapılması hedeflemiştir: Sivil havacılık eğitimleride soruları tespiti ve raporlaması ile hedefler bağlamıda buları giderilmesie yöelik çözümleri oluşturulması, Sivil havacılık sektörüü ihtiyaç duyacağı yükseköğretim bölümlerii teşvik edilmesi, açılması (büyüme hızıa bağlı kısa, orta ve uzu vadede ihtiyaç duyulacak isa kayağıı belirlemesi), Sivil havacılık sektörüü ve sivil havacılık mevzuatıı gerektirdiği iteliklere sahip eğitimlere esas müfredat çalışmalarıı yapılması (bu kapsamda ders isimlerii ve müfredatı uyumlaştırılması ve eğiticileri yeterliklerii belirlemesi), Ortak kullaıma esas eğitici yayılar hazırlaması, Zorulu staja tabi ola öğreciler içi gerekli koordiasyou sağlaması. Protokol ayrıca, ülkemiz sivil havacılığı gelişimie ve ulusal hedefleri gerçekleştirilmesie yöelik sektör aalizlerii yapılması, soruları belirleerek çözüm öerilerii geliştiril- Tablo 1. Türkiye de sivil havacılık eğitimi vere 4 yıllık yükseköğretim kurumları, mevcut bölümleri ve kotejaları YÜKSEKÖĞRETİM KURUMU (4 YIL) Sayı İsim 2012 2013 % Değişim İTÜ, Necmetti Erbaka Ü. Uçak, Uzay, Havacılık Mühedislikleri 5 ODTÜ, 321 387 21 ODTÜ Kuzey Kıbrıs Yerleşkesi (KKTC) Aadolu Ü. Pilotaj 3 Özyeği Ü. 136 145 7 Hava Trafik Kotrolörü 1 Aadolu Ü. 15 15 0 Aadolu Ü. Uçak Elektrik-Elektroik 4 Atılım Ü. Erciyes Ü. 210 205-2 Kocaeli Ü. 4 Aadolu Ü. Uçak Gövde-Motor Bakımı Atılım Ü. Erciyes Ü. 231 225-3 Kocaeli Ü. Aadolu Ü. Atılım Ü. Erciyes Ü. Erzica Ü. İstabul Aydı Ü. İstabul Ticaret Ü. Kocaeli Ü. Sivil Hava Ulaştırma İşletmeciliği 16 Mustafa Kemal Ü. 643 986 53 Necmetti Erbaka Ü. Nişataşı Ü. Oka Ü. Odokuzmayıs Ü. Özyeği Ü. Akdeiz Karpaz Ü. (KKTC) Gire Amerika Ü. (KKTC) Toplam 19 1556 1963 21 Türkiye de sivil havacılık eğitimi vere yükseköğretim kurumları, mevcut bölümleri ve kotejaları ( Toplam ve Geel Toplam hücreleride farklı programlara sahip her yükseköğretim kurumu 1 kere sayılmıştır). MSI Dergisi - Ağustos 2013 www.milscit.com

Tablo 2. Türkiye de sivil havacılık eğitimi vere 2 yıllık yükseköğretim kurumları, mevcut bölümleri ve kotejaları YÜKSEKÖĞRETİM KURUMU (2 YIL) Sayı İsim 2012 2013 % Değişim Balo Pilotluğu 1 Kapadokya MYO 5 11 120 Uçak Tekolojisi 11 Aadolu Ü. Ege Ü. Erzica Ü. İstabul Ü. İstabul Arel Ü. İstabul Aydı Ü. 260 701 170 İstabul Kültür Ü. Kapadokya MYO, Maltepe Ü. Nişataşı Ü. Akdeiz Ü. Atatürk Ü. Beykoz Lojistik MYO, Ege Ü. Gümüşhae Ü. Sivil Hava Ulaştırma İşletmeciliği 11 İstabul Arel Ü. 960 974 1 İstabul Gelişim Ü. Kapadokya MYO Muğla Sıtkı Koçma Ü. Nişataşı Ü. Oka Ü. Adıgüzel MYO Aadolu Ü. Beykoz Lojistik MYO Erzica Ü. İstabul Ü. İstabul Aydı Ü. Kabi Hizmetleri 14 Kapadokya MYO 660 1033 57 Kırklareli Ü. Maltepe Ü. Nişataşı Ü. Oka Ü. Akdeiz Karpaz Ü. (KKTC) İstabul Kültür Ü. Havacılıkta Yer Hizmetleri 3 70 180 157 Akdeiz Karpaz Ü. (KKTC) Hava Lojistiği 2 İstabul Kültür Ü. İstabul Ticaret Ü. 90 90 0 Toplam 22 2045 2989 46 Geel Toplam (Tablo 1 ve2) 33 3601 4952 38 mesi, bu çalışmaları yapacak araştırma merkezlerii kurulması, aalitik raporları hazırlaması ve Türkiye i sivil havacılık eğitimleride uluslararası bir merkez olması koularıı da kapsamaktadır. Hâle devam etmekte ola çalışmalarda dikkat çeke ilk tespitler şu şekildedir; Mevcut kotejaları sektör ihtiyaçlarıa göre düzelemesi gerekmektedir. Programlar bazıda yabacı dil eğitimii gerekliliği aaliz edilmelidir (Bazı programlar içi İgilizce hazırlık sııfları zorulu olmalıdır). Eğitimleri yeterlikleri icelemelidir. Eğitmeleri taşıması gerekli asgari özellikler belirlemeli, sektör uzmalarıı yükseköğretim kurumlarıda ders vermeleri kolaylaştırılmalıdır. Yei bölümler açılırke gerekli ola altyapı tesislerii mevcudiyeti aramalıdır. Verile eğitimlerde; lise, ö lisas ve lisas mezuları uvaları değerledirilmelidir. Lisasüstü eğitimleri hedefleri belirlemeli, Ar-Ge faaliyetleri geliştirilmelidir. Sorular ve Öeriler TOBB Türkiye Sivil Havacılık Meclisi 2012 Yılı Sektör Raporu da, devam etmekte ola SHGM-YÖK çalışmaları ile 11 ici Ulaştırma, Deizcilik ve Haberleşme Şurası ö çalışmaları da dikkate alıarak, ülkemiz sivil havacılık eğitimleri değerledirilmiş ve aşağıda yer ala sorular üzeride durularak, çözüm öerileri suulmuştur: Sivil havacılık sektörü isa kayağı ve eğitim ihtiyacıa ilişki bir master plaı mevcut olmayışı soucu, eğitim kurumları kotejalarıı ihtiyaçlara uygu belirlemesi: So yıllarda, özellikle yüksek öğretim kurumları, kotejalarıı her yıl belirli orada arttırmakta, yei programlar açmakta veya yei okullar açılmaktadır. Yaşamakta ola bu artışları, sektör ihtiyaçlarıyla hiç bir ilgisi / ilişkisi bulumayıp; bu durum, kurumları bir öceki koteja doluluk oraları kapsamıda, daha fazla öğreci eğitme yaklaşımıda kayaklamaktadır. Yapıla birçok ö çalışma, bugü içi dahi bazı programlarda ihtiyacı üzeride koteja açıldığıı göstermektedir. Aadolu Üiversitesi 69 www.savumahaber.com MSI Dergisi - Ağustos 2013

ANALİZ 70 Bu öğrecileri, zorulu stajlarıı yaptırılmasıda dahi sıkıtı yaşamaktadır. Mümkü ola e kısa sürede, sektör ihtiyaçlarıı ayrıtılı olarak belirlemesi ve bua uygu program / koteja oluşturulmasıa esas bir master pla çalışmasıı yapılması zorululuk arz etmektedir. Aksi takdirde, bazı iş kolları içi gereğide çok fazla persoel eğitilecek; gereksiz kayak israfı bir yaa, bazı mezular iş bulamayacaktır. Eğitim kurumlarıı veya programları açılışlarıda, eğitimi sektör ihtiyaçlarıa uygu verilebilmesie esas kalifiye eğitme ve tesislere yöelik stadartları bulumayışı / aramayışı ile sektör deeyimie haiz kişileri yükseköğretim kurumlarıda eğitim vermeleride yaşaa darboğazlar: Yükseköğretim kurumları, öcelikle YÖK mevzuatıa uygu açılmakta her bir bölüm içi 3 öğretim üyesi ve bu şekilde faaliyete geçmektedir. Birçok program içi, yükseköğretim sistemi içide eğitme buluması eredeyse imkâsız olup sektörde deeyimli eğitmelere ihtiyaç vardır. Lisas / sertifikaya tabi eğitimlerde, uluslararası geçerlilik içi bu zate bir zorululuktur. Geellikle yarı zamalı öğretim görevlisi olarak eğitmelik yapacak bu persoeli görevledirilmeleri (ve kamu kurumu iteliğideki yükseköğretim kurumlarıda uygu şekilde ücretledirilmeleride) öemli darboğazlar mevcuttur. Bezer durumlar, meslek liseleri içi de geçerlidir. Acak, bilie bu sorular eğitime başlama kararları öceside, maalesef geellikle göz ardı edilmektedir. Öte yada, tekik eğitimler içi tesis stadartları olmayışı da yeterli eğitimi verilememesie ede olmaktadır. Mevcut eğitim kurumlarıdaki programları kapsamı ve veriliş şekilleri arasıdaki farklılıklar ile eğitici persoele ilişki stadartları bulumayışı: YÖK-SHGM çalışmaları sırasıda gerçekleştirile bazı araştırmalar, ayı isimli programlarda dahi öemli müfredat farklılıkları olduğuu göstermiştir. Bu durumu, mesleki koularda ders verecek eğitme kousuda yaşaa sıkıtılarda kayakladığı bilimektedir. Mesleki dersleri verecek eğitmelere ilişki stadartları olmayışı, bu dersleri uygu eğitmelerle verilmemesi durumuu ortaya çıkartmakta, bu da eğitim kalitesii düşürmektedir. E kısa sürede, müfredatları uyumlaştırılması ve özellikle mesleki dersleri verecek eğitmeler içi stadartları belirlemesi gerekmektedir. Lisas / sertifikaya tabi eğitim programlarıda SHGM ve kurumlar arasıda yaşaa sorular: Pilot, kotrolör ve tekisye eğitimi vere kuruluşlar, Milli Eğitim Bakalığı-YÖK mevzuatıı yaı sıra bu koulardaki uluslararası stadartlar doğrultusuda, SHGM deetimie de tabidirler. Lisas / sertifikasyoa esas işlemler bağlamıda, eğitim programlarıı kapsamlarıı ve eğitmeleri SHGM tarafıda oaylaması gerekmektedir. Aksi durumda, mezular lisas / sertifika alamayacaklardır. Hâle, bazı eğitim kurumları, SHGM oay işlemleri geellikle eğitici stadartları bağlamıda- kousuda sıkıtı yaşamaktadırlar. Soruu çözümü içi, lisas / sertifikaya tabi eğitimlerde, okul / bölüm / program açılımlarıda SHGM izi de aramalıdır. Ar-Ge faaliyetlerii yetersizliği: Yapıla birçok toplatı ve / veya çalışmada, sektör kuruluşları, uygulaabilir / yararlaabilir / edüstrileştirilebilir master-doktora tez çalışmalarıı yetersizliğie dikkat çekmiştir. Bu durum, 31 Mayıs ta yapıla, TOBB Türkiye Sivil Havacılık Meclisi toplatısıda da güdeme gelmiş ve sektör kuruluşları ile üiversiteler arasıda iş birliğii geliştirecek çalışmalar yapılması gerekliliği yöüde karar alımıştır. Sektörü ihtiyaç duyduğu araştırma koularıı belirlemesi, yükseköğretim kurumları araştırmacılarıı bu koulara yöledirilmeleri ve sektör kuruluşlarıı da gerekli bilgi desteğii sağlamaları halide, uygulaabilir / yararlaabilir tez sayısıı artacağı muhakkaktır. Öte yada, ülke çapıdaki Ar-Ge kuruluşlarıyla da iş birliklerii geliştirilmesi uygu olacaktır. MSI Dergisi - Ağustos 2013 www.milscit.com

ANALİZ 72 Souç ve Yazarları Öerileri Ülkemizdeki sivil havacılık faaliyetleri, düya ortalamalarıı çok üzeride büyümektedir. Bu durum, sektörü yetişmiş isa gücüe ola ihtiyacı da öemli ölçüde arttırmaktadır. Bugü içi dahi bazı alalarda persoel sıkıtısı yaşamaya başlamıştır. Sivil havacılık eğitim kurumlarıı sayıları ve program / kotejaları artmakla birlikte, sektör ihtiyaçlarıa uygu düzelemeler ve belirlemeler yapılmadığıda, gerekli kalifiye iş gücüü sağlamasıda sorular yaşaacağı muhakkaktır. Bu kouda, özellikle SHGM ye ve YÖK e öemli görevler düşmektedir. Öcelikle, sektörü iş gücü ihtiyaçları ve bu ihtiyaçları karşılayacak özellikleri öğretim / eğitim programlarıda e şekilde yer alacağı kesi olarak belirlemede yei programlar açılmamalı ve yüksek orada koteja arttırımları yapılmamalıdır. Diğer bir ifadeyle SHGM koordiatörlüğüde, sektör işletmeleri ve eğitim kurumlarıı da katkı sağlayacağı- kapsamlı bir master pla çalışması başlatılmalı ve kısa sürede souçladırılmalıdır. Master pla kapsamıda, mevcut öğretim kuruluşlarıı programları / mezuları ile mezuları sektörde yer alma durumları da detaylı olarak tespit edilmelidir. Yakı zamada sebep olacağı sosyal sorular yaıda, çalışma barışı ve iş disipliide oluşturacağı sorular dikkate alıarak, yaygı ve örgü programlarla meslek lisesi (AYÇ Referas Seviyesi 4) seviyeside verilebilecek mesleki öğretim ve eğitim programlarıı, zamala Sivil Havacılık Yüksekokulu ve hatta so zamalarda devreye girmeye başlaya Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi gibi lisas (AYÇ Referas Seviyesi 6) seviyesi yapıladırılarak faaliyet göstermesi kousuda yapılmış düzelemeler yeide gözde geçirilmeli ve havacılık alaıdaki meslekleri uluslararası ormlara uyumu dikkate alımalıdır. Gerekli ve yeterli eğitme kadrosu ve altyapı tesisleri oluşturulmada eğitime başlama izi verilmemelidir. Eğitme yeterlikleri, akademisyeler yaıda mutlaka edüstri uzmalarıa da yer verilecek şekilde belirlemelidir. Ayı / bezer programları verildikleri süreler ve müfredatları ayrıtılı bir şekilde değerledirilerek, mezuları uva ve görevledirmeleride yaşayacakları sorular dikkate alıarak çözümler geliştirilmeli; AYÇ referas seviyelerie uymaya yalışlıklar kısa sürede düzeltilmelidir. İgilizce eğitim programları arttırılmalı, yabacı öğreci sayısıı arttırıcı düzelemeler yapılmalıdır. Hagi programlar içi İgilizce hazırlık eğitimleri verileceği veya tüm programı İgilizce gerçekleştirileceği hususu karara bağlamalı ve uygulamalıdır. Havacılık öğretim / eğitim programlarıda uluslararası ormları geçerliliğii her seviyede sağlaması ve edüstriyel ihtiyaca uyguluk içi Mesleki Yeterlilik Kurumu u belirlemeleri de dikkate alıarak, öğreim seviyesi ve içeriğii işe tam olarak uya itelik ve bilgi (e eksik-e de fazla) alayışı hâkim kılımalıdır. Her seviyedeki (yüksek ve düşük itelik gerektire) iş gruplarıda uzmalaşmayı sağlayarak çalışma verimliliğii arttıracak uygulamaları (Ar-Ge ve Ür-Ge destekleri kapsamıa alıarak) geliştirilmesi teşvik edilmelidir. Aadolu Üiversitesi Aadolu Üiversitesi MSI Dergisi - Ağustos 2013 www.milscit.com

Aadolu Üiversitesi Askeri havacılık okulları programları, asker-sivil ortak çalışmalar dikkate alıarak, mümkü olduğuca sivil sertifikasyoa uygu düzelemelidir (Askeri hava araçlarıda, A400M uçağıda olduğu gibi, sivil hava araçlarıa yöelik sertifikasyo uygulamaları sürdürülecek ise bu uygulamaya öcelik verilmelidir). Ar-Ge desteklerii geliştirilmesi ve etki olarak kullaılması içi, bulara yöelik uygulama ve deetim süreçleride, devleti mali desteğii, büyük ölçekli özel girişimlerle beraber oluşturulacak bir havuzda toplaması gerekli olarak değerledirilmektedir. Ayrıca, temel (yazılım ihtiyaçları gibi geel ve paylaşılabilir) ihtiyaçlara yöelik müferit destekler yerie, buları bir merkezde alıarak sağlaması; desteklee çalışma souçlarıı edüstrileşmesi içi hedefler koulması ve tutturulamaya hedeflere sahip proje desteklerii geri alımasıı sağlayacak yöetim-deetimi devlet / özel sektör karması tarafıda karara bağlaması uygu olacaktır. Hızla arta küresel iş gücü ihtiyacıa rağme, kaybedilecek pazar payıı egelleme amacı ile açık veya gizli olarak uygulaa sıırlamalar ve iş gücüü uluslararası dolaşımı kousudaki gelişmeler, her seviyede yakıda takip edilmeli; buları Türkiye ye etkisi aaliz edilmeli ve sıırlamalarla mücadele programları oluşturulmalıdır. KAYNAKÇA 1. EREL, Ca; "Türkiye de Hava Aracı Bakım, Oarım ve Yeileme Alaıa Yöelik Örgü Öğretim Programlarıı Değerledirmesi"; MSI Dergisi, Şubat 2012. 2. EREL, Ca; "Türkiye de Havacılık Edüstrisie Yöelik Örgü Akademik Öğretim Programlarıı Değerledirmesi"; MSI Dergisi, Ocak 2012 3. EREL, Ca; Türkiye'de, Edüstrii Gelişimide İz Bırakalar: Mühürdarzade Mehmet Nuri Demirağ ; MSI Dergisi, Aralık 2012. 4. EREL, Ca; Türkiye'de, Edüstrii Gelişimide İz Bırakalar: Tayyareci Vecihi Hürkuş ; MSI Dergisi, Kasım 2012. 5. EREL, Ca; Türkiye'de, Edüstrii Gelişimide İz Bırakalar: Türk Tayyare Cemiyeti ve Avrupa ya Göderdiği Tayyare Mühedisliği Öğrecileri ve Makiist Stajyerler ; MSI Dergisi, Şubat 2013. 6 SALDIRANER, Doç. Dr. Yıldırım; Türk Sivil Havacılık Sektörü GZTF Aalizi, MSI Dergisi, Hazira 2013. 7. SALDIRANER, Doç. Dr. Yıldırım; Türkiye de Sivil Havacılık Yükseköğretim Eğitim Programları, Cumhuriyet Gazetesi, Bilim ve Tekoloji Eki, Ekim 2012. 8. TOBB Türkiye Sivil Havacılık Meclisi 2012 yılı Sektör Raporu, 2013. 9. Ulaştırma, Deizcilik ve Haberleşme Bakalığı 11. Şura Ö Çalışmaları, 2013. www.savumahaber.com