Makale Article Sakarya Medical Joural 130 doi: 10.5505/sakaryamj.2011.68077 İdari Amaçlı Muayeeler: Acil Olmaya Aciller Examiatio for Admiistrative Purposes: No-Emerget Emergecies Our Yeşil 1, Tuba Cimilli Öztürk 1, Şebem Ere Çevik 2, Özlem Güeysel 3 1 SB Ümraiye Eğitim ve Araştırma Hastaesi, Acil Tıp Kliiği, İstabul/TÜRKİYE 2 SB Paşabahçe Devlet Hastaesi, Acil Servis, İstabul/TÜRKİYE 3 Dr Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastaesi, Acil Tıp Kliiği, İstabul/TÜRKİYE Özet Amaç: İdari amaçlı muayee kavramı kısaca işe girme, kurumlara kabul, askere alıma, spora katılım ve ceza evie giriş öcesi yapıla muayee ile sigorta ve tıbbi belgei çıkarılması, gözaltıa alıma ve serbest bırakılma amacıyla yapıla muayeeler içi kullaılmaktadır. Çalışmamızı amacı; acil olmaya idari amaçlı muayee hasta grubuu Acil Servise getirdiği iş yüküü verilerle ortaya koymak, Acil Servisle ilişkisii etleştirmek ve çözüm öerileride bulumaktır. Gereç ve Yötemler: Çalışmamız geriye döük olarak, hastaemiz Acil Servisie 01.01.2009-31.12.2010 tarihleri arasıda yapıla tüm başvurular, hastae dijital veri tabaı kayıtları taraarak yapıldı. Bu tarihler arasıdaki tüm başvurular arasıda ICD Z02 kodu ile taımlı İdari Amaçlı Muayeeler taraarak hasta sayısıa ulaşıldı. Yaş, cisiyet, acil servise başvuru zamaları, hafta sou, hafta içi, resmi tatiller ve mevsimsel farklılıklar karşılaştırıldı. Bulgular: İki yıllık döem içide Acil Servise yapıla başvuruları sayısı 769.746 ( 28,04) olarak bulumuş ve buları 27.416 sı ( 3,5) idari amaçlı muayee, 28.389 u ( 3,6) adli muayee olarak kaydedilmiştir. Ayı süre zarfıda mesai saatleri içi yapıla idari amaçlı muayee sayısı 19.326 (70,5), hafta sou tatilide yapıla 7.097 (25,9) ve resmi tatil güleride ise 993 (3,6) tür. Bu başvurular e yüksek orada mesai saatleride (0800-1600) görülürke (41,9), buu akşam (1600-2400) (36,8) ve gece saatleri (2400-0800) ( 21,3) izlemektedir. Souç: İdari amaçlı muayeeler Acil Servise tüm gü boyuca ciddi bir iş yükü getirmektedir. Acil Servislerde etki bir hizmeti verilebilmesi ve bakım kalitesii e yüksek orada tutulabilmesi açısıda hastaelerde Acil Servis dışıda idari amaçlı muayeeleri yapılabileceği ayrı bir alaı sağlaması ve öerile bu alaı 24 saat süresice açık olması gereklidir. Aahtar Kelimeler: İdari amaçlı muayee, Adli muayee, Acil Servis Başvuru Tarihi: 25.03.2011 Kabul Tarihi: 31.05.2011 Abstract Objective: As a term; examiatio for admiistrative purposes covers the geeral physical examiatio ad preparatio of official documets that is doe whe people start to a ew job, military obligatio, or a sport activity, ad it is also doe before takig offeders ito custody ad before releasig from custody. The purpose of our study is to verify the additioal workload of the emergecy rooms due to this group of o emerget patiets, ad to have proposed a solutio. Materials ad Methods: We retrospectively aalysed the whole admissios to Umraiye Educatio ad Research Hospital Emergecy Room betwee 01.01.2009-31.12.2010. We used the hospital digital data base for this. The ICD Z02 coded examiatio for admiistrative purposes patiets were extracted amog them. Age, geder, ad emergecy room admissio times were examied. Ad also, weekeds, weekdays, official holidays, ad seasos were compared for ay differece. Results: There was 769.746 ( 28,04) admissios to the emergecy room i two years period. 27.416 ( 3,5) of them were examiatio for admiistrative purposes patiets. 28.389 ( 3,6) patiets were recorded as foresic cases. There was 19.326 (70.5) examiatio for admiistrative purposes withi workig hours 7.097 (25.9) at weekeds ad 993 (3,6) at bak holidays. The admissios withi workig hours (0800-1600) had the highest proportio (41,9) ad it was followed by admissios at eveig shifts (1600-2400), (36,8) ad ight shifts(2400-0800), ( 21,3) i descedig order. Coclusio: Examiatio for admiistrative purposes brigs a cosiderable workload over the Emergecy Rooms. I order to provide efficiet emergecy health service ad to improve the quality of patiet care, special examiatio rooms must be hired withi the hospitals other tha Emergecy Room for this group of patiets. Keywords: Examiatio for admiistrative purpose, Foresic examiatio, Emergecy Departmet Aplicatio: 25.03.2011 Accepted: 31.05.2011 Yazışma Adresi/Correspodig to: Özlem Güeysel, Şemsi Deizer Caddesi, E-5 Karayolu Cevizli Mevkii Kartal-İstabul/Türkiye GSM: 0 532 221 13 68, e-mail: gueysel@gmail.com
131 Yeşil ve Ark. Acil Olmaya Aciller Sakaryamj;2011(4):130-134 Giriş İdari amaçlı muayee farklı taımlamalara sahip bir kavramdır. Acilleri çok ilgiledirmemekle birlikte işe girme, kurumlara kabul, askere alıma, spora katılım ve ceza evie giriş öcesi yapıla muayee ile sigorta ve tıbbi belgei çıkarılması olarak taımlamaktadır. 1 Acilleri ilgiledire yöüyle adli olaylarda yakalaa kişii gözaltıa alımada öce ve yerii değiştirilmesi, gözaltı süresii uzatılması, serbest bırakılması veya adli mercilere sevk edilmesi durumuda hekim kotrolüde geçirilerek o adaki sağlık durumuu belirlemesi, bir suça ilişki kaıt elde etmek amacıyla şüpheli veya saık üzeride iç bede muayeesi yapılması ile vücutta ka veya bezeri biyolojik örekler alıması da idari amaçlı muayee kapsamıa girmektedir. ICD kodlaması (Iteratioal Statistical Classificatio of Diseases ad Related Health Problems-ICD) Düya Sağlık Örgütüce yayımlaır; hastalıkları ve sağlık sorularıı uluslararası olarak sııflamasıı sağlar. Ülkemizde 2005 yılıa kadar uluslararası hastalık sııflamasıı 8. sürümü kullaılırke, 2005 yılıda itibare 10. sürüm kullaılmaktadır. 2 Bu kodlamaı araştırma iceleme yapmak ve hastalıkları daha iyi yöetebilmek gibi bir takım avatajları olduğu kadar; hekimleri aradıkları taıyı tam olarak bulamamaları edeiyle iş yüküü arttırması ve işlemi çabuk bitmesi içi e yakı taıyı kodlamaları gibi dezavatajları da vardır. Türkçe literatürde idari amaçlı muayee ile ilgili herhagi bir yayı, yazı veya bilgi buluamamıştır. Bu çalışmaya kadar bezer durumlar sadece adli olgu ya da adli muayee adı altıda sııflamıştır. 3 Çalışmamızı amacı; acil olmaya idari amaçlı muayee hasta grubuu Acil Servise getirdiği iş yüküü verilerle ortaya koymak, Acil Servisle ilişkisii etleştirmek ve çözüm öerileride bulumaktır. Acil Servise 01.01.2009-31.12.2010 tarihleri arasıda yapıla tüm başvurular, hastae dijital veri tabaı (Bilbest, Health Iformatio Systems) kayıtları taraarak iceledi. Bu tarihler arasıdaki tüm başvurular arasıda ICD-Z02 kodu (İdari Amaçlı Muayee) taraarak idari amaçlı muayee edile hasta sayısıa ulaşıldı. Elde edile veriler istatistiksel aaliz içi programa aktarıldı. Hastaları yaşları, cisiyetleri, Acil Servise başvuru saatleri, hafta içi, hafta sou ve resmi tatil gülerideki muayee yoğulukları ve mevsimsel başvurular değerledirildi. Ayı tarihlerde Acil Servise başvura ve Adli Olgu kavramı içide değerledirile taılar da derledi. İstatistiksel Aaliz İstatistiksel aalizler NCSS (Number Crucher Statistical System) 2007&PASS (Power Aalysis ad Sample Size) 2008 Statistical Software (Utah, USA) programı kullaılarak yapıldı. Taımlayıcı istatistiksel metotlar ve veri karşılaştırmasıda Ki-Kare test, iki ora arasıdaki farkı öemlilik testi kullaıldı; alamlılık p < 0,05 düzeyide değerledirildi. Bulgular Ümraiye Eğitim ve Araştırma Hastaesi e 01.01.2009-31.12.2010 tarihleri arasıda toplam 2.745.028 hasta başvurmuştur. Bu başvuruları 769.746 sı ( 28,04) Acil Servise yapılmış ve buları 27.416 sı ( 3,5) idari amaçlı muayee, 28.389 u ( 3,6) adli muayee olarak kaydedilmiştir (Şekil 1). Şekil 1: Acil Servisteki muayee oraları Materyal-Metod Çalışmamız Ümraiye Eğitim ve Araştırma Hastaesi Acil Tıp Kliiği de yapılmıştır. Hastaemize yılda ortalama 1.450.000 hasta başvurusu olmakta, bu başvuruları yaklaşık 385.000 i Acil Servise yapılmaktadır.
Yeşil ve Ark. Sakaryamj;2011(4):130-134 Acil Olmaya Aciller 132 Acil Servise idari amaçlı muayee edeiyle getirile olguları 4.324 ü kadı ( 15,8), 23.092 si ( 84,2) erkektir. Olguları yaşları 0 ile 86 arasıda değişmekte ve ortalama yaş 31,45 ± 11,39 dur (Tablo 1). Tablo 1: İdari amaçlı muayeeleri taımlayıcı özellikleri MİN-MAX ORT±SS Yaş 0-86 31,45±11,39 Cisiyet Erkek 23.092 84,2 Kadı 4.324 15,8 Acil Servise idari amaçlı muayee edeiyle başvura olgular e yüksek orada mesai saatleride (0800-1600) görülürke (41,9), buu akşam (1600-2400) (36,8) ve gece saatleri (2400-0800) ( 21,3) izlemektedir. Başvuru saatleri arasıda alamlı farklılık saptamıştır (p < 0,01) (Tablo 3, Şekil 3). Şekil 3: İdari amaçlı muayeeleri yapıldığı saat aralıkları Ayı süre zarfıda mesai saatleri içi yapıla idari amaçlı muayee sayısı 19.326 (70,5) ve gülük ortalama 38,19 kişidir. Hafta sou tatilide yapıla idari amaçlı muayee sayısı 7.097 (25,9) ve gülük ortalama 37,15 kişidir; aralarıda istatistiksel olarak alamlı farklılık buluamamıştır (p > 0,05). Resmi tatil güleride (milli ve dii bayramlar) ise 993 (3,6) idari amaçlı muayee yapılmış ve gülük ortalama 30,09 kişi olarak saptamıştır; hafta içi ve hafta sou sayılarıyla karşılaştırıldığıda alamlı düzeyde düşük olarak bulumuştur (p < 0,05)(Tablo 2, Şekil 2). Tablo 2: İdari amaçlı muayeeleri gülere göre dağılımı Başvuru sayısı - Ortalama gülük başvuru sayısı Mesai saatleri içi 19.326 (70,5) 38,19 Hafta sou tatilleri 7.097 (25,9) 37,15 Resmi tatiller 993 (3,6) 30,09* * p < 0,05 Şekil 2: İdari amaçlı muayeeleri ortalama gülük başvuru Tablo 3: İdari amaçlı muayeeleri yapıldığı saat aralıkları Saat aralıkları () p 2400-0800 5.850 21,3 0800-1600 11.474 41,9 1600-2400 10.092 36,8 Mevsimler arası farklılık icelediğide 2009 yılı ilkbaharıda yapıla idari amaçlı muayeeler diğer mevsimlere göre alamlı düzeyde düşük orada görülürke (p = ); 2010 yılı ilkbaharı diğer mevsimlerde alamlı derecede yüksek bulumuştur (p = ). 2009 yılıda e yüksek muayee oraı sobaharda saptamış ve 2009 sobaharı ile diğer mevsimler arasıda alamlı farklılık saptamıştır (p = ). 2010 yılıda ilkbahar dışıdaki diğer mevsimlerde yapıla idari amaçlı muayee oraları birbirie yakıdır ve aralarıda istatistiksel olarak alamlı farklılık yoktur (p = 0,615) (Tablo 4, Şekil 4). Yıl ve aylara göre yapıla idari amaçlı muayee sayı ve oraları Tablo 5 ve Şekil 4 te gösterilmiştir.
133 Yeşil ve Ark. Acil Olmaya Aciller Sakaryamj;2011(4):130-134 Tablo 4: İdari amaçlı muayeeleri mevsimlere göre dağılımı. Mevsim İlkbahar Yaz Sobahar Kış YIL 2009 2010 2381 18,9 3192 25,3 4108 32,6 2931 23,2 12612 100,0 3968 26,8 3631 24,5 3641 24,6 3564 24,1 14804 100,0 p TOPLAM 6349 23,2 6823 24,9 7749 28,3 6495 23,7 27416 100,0 p 0,136 0,105 Şekil 4: İdari amaçlı muayeeleri yıllara ve aylara göre dağılımı. oraları saatleri dışıda da Acile Servise başvuru yapılabilmesi ve birici basamak sağlık kuruluşlarıa güve eksikliği kişileri acil olmaya durumlarda da Acil Servislere başvurmasıı etkileye edelerdedir. Bütü bu yoğuluğu içide idari amaçlı muayeeler acil tıp doktorlarıı iş yüküü daha da artmasıa ede olmaktadır. Hastaelerde bu amaçla açıla polikliikler bulumadığıda bu muayeeler hastaeleri Acil Servisleride yapılmaktadır. Acil Servise başvura hastaları kaliteli hizmet alamamasıı edeleri arasıda idari amaçlı muayee içi getirileler de ayrı bir yer etmektedir. Hastaları doktorlar tarafıda muayee edilme sürelerii kısalması hizmet kalitesii azalmasıa ede olmaktadır. Kaybedile zama ve bakım kalitesi, kalp krizi ya da beyi kaaması geçire hastaı hayatıda çalmaktadır. Bu tür sorulara çözüm üretilmedikçe Acil Servisler, sorularıyla çözümsüzlüğü daha da arttığı alalar olmaya devam edecektir. Tartışma İdari amaçlı muayee kavramı kısaca resmi ve özel kurumlara kabul öcesi yapıla muayee olduğu kadar gözaltıa alıma ve serbest bırakılma gibi adli işlemler içi de kullaılmaktadır. Acil servisler hastaları kabul edilmesi zorulu alalardır. Hastaeleri Acil Servisleri hasta ve yakılarıı acil tıbbi gereksiimleride ilk başvuru oktalarıdır. Türkiye Ekoomi Politikaları Araştırma Vakfı ı yaptığı çalışmaya göre Türkiye de Acil Servise başvuruları toplam başvurular içerisideki payı yüzde 27 dir. 4 Acil servislere, geel taımı itibari ile kazalar ve beklemedik şekilde ortaya çıka durumlarda başvuru yapılması beklemektedir. Hastaeleri Acil Servise başvura hastaları hiçbir şekilde geri çevirememeleri, Acil Servislerde katkı payı alımaması, mesai Hastaemizde yapıla idari amaçlı muayee oraı 3,56 dır. Yabacı dilde ve Türkçe literatürde çalışmamıza bezer özelliğe sahip bir çalışma bulumamaktadır. Bu özelliği ile çalışmamız alaıda bir ilktir. Literatürde idari amaçlı muayeeler ile ilgili bilgi olmaması, adli amaçla yapıla muayeeler ile ayı başlık altıda değerledirilmiş olmasıda kayaklaabilir. Zate, kavram itibarıyla idari amaçlı muayee sıklıkla adli muayee ile karıştırılmaktadır. Ülkemizde yayılaa çalışmalarda, acil servislerde yapıla adli muayee oraları 3,34 ile 6 arasıda değişmektedir. 5,6 Çalışmamızda bu ora 3,68 dir ve öceki cümlede yer ala savımız göz öüe alıdığıda Türkiye ortalaması ile bezerlik göstermektedir. Hastaemizi lokalizasyou itibarıyla Ümraiye, İstabul u başlıca göç ala ilçeleri arasıda olup işsizlik oraıı göreceli olarak yüksek olduğu bir bölgedir. Gecekodulaşma fazla, okuma-yazma oraı düşüktür. Bölgede kadılar zamalarıı daha çok evleride geçirmekte, sokağa erkeklere göre daha az çıkmakta, daha az alkol tüketmekte ve bu edelerle suça daha az orada karışmaktadırlar. Bu edelerle çalışmamızda erkek-kadı oraı belirgi şekilde erkek lehiedir. Adli muayeelerle ilgili olarak yapıla diğer çalışmalarla bezerlik göstermektedir. 7,8 Yalış bir uygulama olarak; idari amaçlı muayeeler adli
Yeşil ve Ark. Sakaryamj;2011(4):130-134 Acil Olmaya Aciller 134 Tablo 5: İdari amaçlı muayeeleri yıllara ve aylara göre dağılımı oraları Ay Ocak Şubat Mart Nisa Mayıs Hazira Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıl 2009 2010 943 7,5 1236 8,3 729 5,8 1188 8,0 847 6,7 1402 9,5 737 5,8 1294 8,7 797 6,3 1272 8,6 946 7,5 1127 7,6 1022 8,1 1224 9,7 1523 12,1 1357 10,8 1228 9,7 1259 10,0 12612 100,0 1345 9,1 1159 7,8 1240 8,4 1199 8,1 1202 8,1 1140 7,7 14804 100,0 2179 7,9 1917 7,0 2249 8,2 2031 7,4 2069 7,5 2073 7,6 2367 8,6 2383 8,7 2763 10,1 2556 9,3 2430 8,9 2399 8,8 27416 100,0 p 0,008 0,727 0,004 muayee kavramı içide irdelemekte ve bu şekilde kayıt altıa alımaktadır. Adli muayee kavramıda hastaı acil tıbbi yardıma gereksiimi vardır ya da olabilir; oysa idari amaçlı muayeede böyle bir durum söz kousu değildir. Öceki cümlelerimizde hareketle yalız adli muayeeler değil ayı zamada idari amaçlı muayeeler de güü her saati acil servislere başvurmaktadır. Türkçüer ve ark çalışmasıda adli olguları mesai dışı saatlerde daha yoğu başvurdukları bildirilmiştir. 9 Çalışmamızı souçlarıa dayaarak idari amaçlı muayeelerii de mesai içi saatlerde yoğulukla başvurdukları göz öüe alıdığıda; aslıda Acil Servisleri pek ilgiledirmeye bu hasta grubuu Acil Servis dışıda farklı bir alada ve 24 saat açık tutula bir birim tarafıda bakılması öerisi Acil Servis yoğuluğuu azaltılması adıa matıklı görümektedir. Çıkarım İdari amaçlı muayeeler e yüksek orada mesai saatleride yapılıyor olsa da Acil Servise tüm gü boyuca ciddi bir iş yükü getirmektedir. Acil Servislerde etki bir hizmeti verilebilmesi ve bakım kalitesii e yüksek orada tutulabilmesi açısıda hastaelerde Acil Servis dışıda idari amaçlı muayeeleri yapılabileceği ayrı bir alaı sağlaması ve öerile bu alaı 24 saat süresice açık olması gereklidir. Kayaklar 1. http://hastaeler.erciyes.edu.tr. Erişim Tarihi: 14.03.2011. 2. http://www.saglik.gov.tr. Erişim Tarihi: 03.02.2011. 3. Fatma Yücel B. Adli rapor kousuda hekim sorumluluğu. Aadolu Psikiyatri Dergisi 2000; 1(4):231-234. 4. http://www.tepav.org.tr. Erişim Tarihi: 18.01.2011. 5. Nursel Gamsız B, Haka C, Erta M. Mersi Üiversitesi Tıp Fakültesi Hastaesi Acil Servisie Başvura Adli Olguları Özellikleri. Adli Bilimler Dergisi. Aralık 2004, Sayı 4;37-44. 6. Mustafa Fatih Y, Periha B, Mehmet Suay Y, Coşku Y. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Acil Servisie Başvura Adli Olguları Değerledirilmesi. Adli Bilimler Dergisi. Aralık 2002;Sayı 2:21-26. 7. Altı G, Azmak D, Yılmaz A, Yılmaz G. Trakya Üiversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisie başvura adli olguları özellikleri. Adli Tıp Bültei 1997;2:62-66. 8. Güaydı G, Demirel O, Şahi TK, Demirci Ş. Selçuk Üiversitesi Acil Serviside verile adli raporlar ve buları hayati tehlike kavramı yöüde değerledirilmesi. 8. Ulusal Adli Tıp Güleri Poster Kitabı. Atalya, 1995. S:271-275. 9. Türkçüer İ, Gözlükaya A, Serike M, Öze M, Aydı B. Adli olguları Acil Servise başvuru zamaları. Akademik Acil Tıp Dergisi 2010;2:89-92.