KAR HUKUKU VE SOSYAL DE ME SLÂM ARISINDA AKLAIMLAR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KAR HUKUKU VE SOSYAL DE ME SLÂM ARISINDA AKLAIMLAR"

Transkript

1 )! $L$KK$N+K SOSYAL DE ME KAR ARISINDA SLÂM HUKUKU VE YEN YAKLA AKLAIMLAR * Prof.Dr.Hamdi DÖNDÜREN ** 9&:;>8Q7#8M;* 0&1 '( O PH83 # # "1&"(## 0( "1&"&( &(&##&(&1&"() # &&9#(0&& &$& & & (& 0& 1 3' $ & ## && & 3 # &# ( 0& 3 &$ 1 ( "& ( & ( & " # # && 3 3 " "& ( ( ##& ;3 # " 3& & ( 3 & '# & " '"( &$O P$H$01O 3(# &&(&# 0(& Sosyal de(iim açsndan bakld(nda &slâm 23 yllk vahiy döneminde ba döndürücü bir sonuca ulamtr. Güçlünün zayf ezdi(i, hak ve adalet kavramlarnn tannmad( hicaz toplumunun rk, renk, dil ve din fark gözetilmeksizin evrensel de(erlere sahip klnmas tarihin kaydetti(i en önemli bir de(iim sürecidir. Bu süreç birkaç yüzyl içinde bütün Arabistan, orta do(u, kuzey Afrika, Endülüs ten Mâverâünnehir e kadar çok geni bir alandaki kültürleri içine alm, özümsemi, kendi dönemlerinde ve günümüzde orijinalli(ini koruyan saysz kültür, sanat, medeniyet, vakf ve yönetim sistem ve müesseseleri meydana getirmitir. &slâm n di(er inanç gruplarna kendi içinde yer vermesi, diyalog halinde birlikte yaama esaslar getirmesi, kadn haklarnn gözetilmesini istemesi, Allah tan sa- * 2002 Yl Kutlu Doum haftas dolaysyla Türkiye Diyanet Vakf nca Mays 2002 dedüzenlenen Ça&mzda Sosyal De&i+me ve slâm konulu sempozyumda bildiri olarak sunulmutur. ** Uluda Üniversitesi lahiyat Fakültesi

2 K %, knma dnda Arab n Acem e bir üstünlü(ünün bulunmad(n bildirmesi, ekonomiyi faizden arndrmas, mal, can, nesil, akl ve dini korumak için gerekli önlemleri almas balca de(iim alanlarndandr. Biz aa(da sosyal de(iimler karsnda &slâm n izledi(i yolu belirleme(e çalaca(z. &slâmî hükümler temelde aslî ve fer î diye adlandrlan iki çeit delile dayanr. Aslî deliller; kitap, sünnet, icma ve kyastan ibarettir. Fer î deliller ise; maslahat (yarar sa(lama veya zarar önleme ilkesi), istihsan (bir eyin fert veya toplum için iyi ve güzel bulunmas), örf-âdet (nass larla çelimeyen sahih örfler), önceki eriatler (önceki semavî dinlere ait olup, Kur an ve sünnette yer alan ve yürürlükten kaldrld( belirtilmeyen hükümler), sahabenin görüü ve seddu zerâyi (kötülü(e giden yolu kapama) metotlardr. Kur an ve sünnette yer alan ve yükümlülük bildiren hükümlerden her birinin gerekçesi (esbâb- mûcibe) vardr. Sosyal ve ekonomik hayatla ilgili &slâmî hükümlerin temelde illet denilen bir gerekçeye sahip oldu(u konusunda görü birli(i vardr. Bu illet ve hikmetlerdeki de(iiklikler, sosyal yaamla ilgili konularda de(iimi de beraberinde getirir. Bu yüzden biz aa(da bu terimleri ksaca açklayarak &slâm toplumlarndaki sosyal de(iime ilikin uygulama örnekleri verece(iz. 9$2HK1#+28O::2>(12>321*#:*(*>:K# &llet, Arapça bir sözcük olup sözlükte; hastalk ve etken sebep anlamna gelir. Serahsî (ö. 490/1096) bir usul terimi olan illeti Nass larda bulunan ve mevcut hükmü de(itiren bir anlam 1 olarak tarif etmitir. Bir er î hükmün illeti ya âri (Allah ve Elçisi) ya da müctehitlerce ortaya konulur. Birincisine vad î illet, ikincisine ise ictihatla konulan illet ad verilir. Bir er î hükümde yer alan emir veya yasa(n konulma nedenini belirledikten sonra, ayn niteli(i tayan benzer problemlere bu hükmü uygulamak mümkün hale gelir. Meselâ, arabn yasaklanma nedenini Allah n Elçisi sarho etme (iskâr) niteli(i olarak belirlemitir. Hadiste Her sarho edici içki araptr. Her arap da haramdr 2 buyurulmutur. Günümüzün beerî hukukunda, kanun hazrlamada iki metodun kullanld( görülür. Mücerred (genel ilke) ve kazüist (meseleci) metot. Bakasnn malna zarar veren kimse, tazminle yükümlüdür kural mücerred metoda göre düzenlenmi iken, Bir kimsenin bir uzvunu i göremez duruma getiren kimse u kadar tazminatla yükümlüdür gibi her uzuv için ayr ayr tazminat miktarlarnn belirlenmesi, kazüist yani meseleci bir metottur. Hüküm bildiren Kur an ve sünnet metinlerinde her iki metodun da kullanld( görülür. Ancak ortak nitelik olan illet in tespit edilmesi, hükmün benzer meselelere de uygulanmasn sa(lad( için, illet &slâmî hükümleri mücerred metoda yaklatrmaktadr. -( Hikmet sözlükte; yarar, maslahat, eyann gerçe(ini oldu(u gibi bilmek ve ge- 1 es-serahsî, el-usûl, Kahire 1372, II, Müslim, Eribe, 73-75;Buhârî, Edeb, 80, Ahkâm, 22, Megâzî, 60;Ebû Dâvud, Eribe, 5, 7.

3 H!?!Q re(ince amel etmek anlamlarna gelir. Usûlde hikmet; hükmün meyvesi yani er î hükmün uygulanmas sonucunda ortaya çkacak olan maslahat ifade eder. 3 Usûlde maslahat; yalnz iyi ve yararl eyler için de(il, genel anlamda celb-i menâfi ve def -i mefâsid (yarar sa(lamak ve zarar kaldrmak) anlamnda kullanlmtr. Ber î hükümler hikmetler sebebiyle konulmutur. Ancak bu hükümler hikmetler üzerine de(il, illetler üzerine bina edilmitir. Bu yüzden hikmetle illet arasnda bir takm ayrlklar vardr. &llet gerektirici (mûcib) oldu(u halde, hikmette bu nitelik yoktur 4. Meselâ, yolcunun namaz ksaltarak klmasnn illeti mücerred yolculuk (sefer), hikmeti ise güçlük tür. Yolcu güçlükle karlamasa da namazn ksaltabilir. Burada güçlük hali illet yaplsayd, yolculuk dndaki güçlük durumlarnda da namaz ksa klmak söz konusu olurdu ki, bu takdirde maksad aan bir sonuç ortaya çkard. Buna göre hikmetin olmamas, hükmün varl(n ortadan kaldrmaz 5. Hikmet ço(u kere sübjektif bir nitelik tad( halde, illet objektif niteliklidir. Maslahat; yararl olan almak, zararl olan brakmaktr. &slâm dininin balca amac fert ve toplumun yararna olan gerçekletirmek, bunlar korumak ve insanlardan zarar uzaklatrmaktr. Ancak bunun ölçü ve snrlarn da Allah ve Rasûlü belirler. Maslahat konular genel olarak üçe ayrlr: 1) Zarûriyyât: &slâm toplumunun bütünü ve birimleriyle elde etmek zorunda oldu(u maslahatlardr. Bunlar gerçeklemeyince toplum düzeni bozulur ve buna yol açanlar için ahiret sorumlulu(u söz konusu olur. Bunlar be eyin koruma altna alnmasyla gerçekleir. Din, mal, can, nesil ve akl. &slâm bu be eyi korumak için gerekli önlemleri almtr. 2) Hâciyyât: Zorluk ve güçlü(ü kaldrmak, genilik meydana getirmek için ihtiyaç duyulan eylerdir. Bunlar yaplmazsa toplumun kimi bireyleri skntya girer. Yolculukta ve kimi al- verilerdeki ruhsatlar bu niteliktedir. 3) Tahsiniyyât: &nsanlarn daha üstün ve rahat yaam standartlarna ulamasn gaye edinen maslahatlardr. &yi giyinmek, güzel, medenî ve insanî davranlar kazanmak bu niteliktedir. 6 Kimi toplum maslahatlarn &slâm kaldrmtr. Dümana teslim olup maln ve cann kurtarmak böyledir. Buna reddedilen veya ilga edilen maslahat denir. Burada toplumun kendini ve gelecek nesilleri düman saldrsndan kurtarmak için sava tercih etmesi üstün bir maslahattr. 3 Gazzâlî, el- Mustasfâ, Beyrut 1324, II, Kerhî, el-usûl, Kahire, t. y, s Kerhî, a.g.e, s âtbî, el-muvâfakât (Nr. A. Draz), Kahire, ts. II, 8-12; Karafî, el-furûk, Kahire 1347, IV, 33; Tâhir b. Âûr, Makâsdü +-+erîa, Tunus 1978, s

4 %, 99#0#*:K*>:*9M$2HK12#MM#:R1S(++1:222># Hz. Peygamber döneminde dini nitelikli problemlerin çözümü için iki kaynak vard. Vahiy ve sünnet. Kimi zaman tecrübeye dayanan konularda, Allah elçisinin ii bilenlere danarak daha önceki uygulamay de(itirdi(i de olurdu. Ancak toplumla ilgili problemlerin çözümünde celb-i menâfi ve def i mefâsid ilkesinin esas alnd- (nda, illet, sebep ve hikmet gibi ortak niteliklerin gözetildi(inde de üphe yoktur. Aa(da bu de(iim süreciyle ilgili uygulama örneklerini verece(iz. 1) &slâm n, toplum problemlerinin çözümünde danma ilkesi ni getirmesi. Kur an da Yemen kraliçesi Belks n, Hz. Süleyman n tehdit içeren mektubu üzerine izlenecek yol için komutanlaryla istiaresinden söz edildi(i gibi 7, Msr kralnn da, çkabilecek ekonomik krize kar alnabilecek önlemler konusunda Hz. Yusuf la istiare etti(i ve onu Msr hazinelerinin bana getirdi(i bildirilir. 8 Mekke döneminde inen: Onlarn ileri, aralarnda danma iledir 9 âyetiyle müminlerin bundan böyle, sava ve benzeri önemli konularda istiare ederek karar vermeleri istendi. Kimi fakihler bu âyete dayanarak iktizann delâleti yoluyla &slâm toplumunun bir ûrâ heyeti ni seçip ibana getirmesi gerekti(ini söylemilerdir. Hicretin 2 nci ylnda, Bedir savanda suya uzak bir yere konaklamak istenince sahabeden Habbab &bnu l-münzir öyle dedi: Ey Allah n Elçisi, bu kendi görü- ünüz mü, yoksa vahye dayal bir hüküm mü?. Hz. Peygamber kendi görüü oldu- (unu söyleyince, Habbab Öyleyse su yaknna konaklamamz uygun bulurum dedi ve öyle yaptlar 10. Burada Hz. Peygamber, istiare sonunda çevre artlarn iyi bilen bir sahabenin önerisini dikkate alarak, kendi tasarlad( konaklama yerinden vazgeçerek, su yaknna konaklamtr. Ancak yeni yere intikal etmeden ya(murun ya(mas, Cenab- Hakk n mü minlere yardm edece(inin bir belirtisi olmaldr. Hicret in 3 ncü ylnda (M. 625) Uhud savandan sonra inen u âyette ise, Allah Elçisi nin, ashab- kiramla istiare etmesi istenmitir: O vakit, Allah tan bir rahmet ile onlara yumuak davrandn. Bayet sen kaba, kat yürekli olsaydn, hiç üphesiz onlar çevrenden da(lp giderlerdi. Bu halde onlar affet, ba(lanmalar için dua et. & konusunda onlarla istiare et. Kararn verdi(in zaman da, Allah a güvenip dayan, Çünkü Allah kendisine güvenip dayananlar sever. 11 Uhud sava öncesinde Hz. Muhammed, ashabyla istiare etmi, kendi kanaati Medine içinde kalarak savunma harbi yapma yolunda iken, özellikle ço(unluk gençlerin iste(i do(rultusunda, ehir dnda meydan sava yaplmas karara ba(- lanmt. Savata kimi olumsuzluklarn meydana gelmesi ve yetmi kadar ehid verilmesi, Hz. Peygamber in ilk teklifini hakl çkarmsa da, toplumda sosyal gelimenin tartarak sa(lanmas gerekti(ini bilen Hz. Muhammed, bu konuda yumuak 7 bk. Neml, 27/ bk. Yusuf, 12/ e-0ûrâ, 42/ Serahsî, el-usûl, Kahire, 1372, II, Âl-i mrân, 3/ 159.

5 H!?!Q davranm ve ço(unlu(un görüüne itibar etmitir. 2) Hz. Peygamber in, sahabe ile istiare ederek görü de(itirmesi: Hendek Gazvesi bir ay kadar uzaynca Allah n Elçisi, sahabenin korkusunu gidermek için, Gatafan kabilesinin liderleri Uyeyne b. Hsn ve Hâris b. Avf la gizlice görüerek Kurey e destek olmamalar karl(nda Medine hurma hâslatnn üçte birini vermeyi teklif etmiti. Ancak antlamay imzalamadan önce kendileriyle istiare etti(i Sa d b. Muaz (ö. 5/626) ile Sa d b. Ubâde (ö. 14/635), bunun vahye de(il Allah Elçisinin dümann gücünü bölmek düüncesine dayand(n ö(renince, Sa d b. Muaz öyle dedi: Biz ve onlar Allah a ortak koar ve putlara tapardk. O dönemde onlar bizim misafirimiz olmadkça veya satn almadkça bir tek hurmamza bile göz dikemezdi. Bimdi &slâm la ereflendi(imiz bu srada m onlara mallarmz verece(iz? Bunun üzerine anlama yapmaktan vazgeçildi 12. Burada Hz. Peygamber Sa d hakl bularak kendi görüünde srar etmemitir. 3) Toplumun refah düzeyine ba(l olarak yaplan de(iim. Hz. Peygamber Medine de ilk kurban kesimi yllarnda, dardan gelen yoksul göçebeleri görerek, kurban etlerinin üç günden fazla saklanmamasn istemiti. Ancak daha sonraki yllarda, toplumun refah seviyesi yükselince, bu konuda kurban kesenleri serbest brakm, normal artlarda üçte birini yoksullara verme, üçte birini e ve dostlarla yeme, geri kalann da aile ihtiyacna ayrma uygulamas getirilmitir. 13 Burada ilk yasa(n, toplumdaki yoksulluk illetine dayand(, bu durum de(iince de Hz. Aie nin sorusu üzerine, Allah Elçisi nin: Bundan böyle yiyin, biriktirin ve tasadduk edin buyurdu(u nakledilmitir ) &nançlarn yerlemesi üzerine yaplan de(iiklik. Hz. Peygamber önceleri kabir ziyaretini yasaklam ve bunun nedenini de öyle açklamtr: Allah yahudi ve hristiyanlara lanet etsin. Onlar nebilerinin kabirlerini mescid edindiler 15. Daha sonra inançlar kökleince kabir ziyareti serbest braklm ve bu ziyaretlerin âhireti hatrlataca( da belirtilmitir 16. 5) &kinci evlili(e yaplan müdahale. Hz. Ali (ö.40/660), ei Hz. Fatma nn (ö. 10/632) üzerine, ikinci e olarak Ebû Cehil in kz ile evlenmek istemiti. Bunu haber alan Hz. Muhammed bu evlili(e iddetle kar çkm Ali benim kzm boamak isterse bu mümkündür. Kzm üzen ey beni de üzer, Allah dümannn kz ile Allah elçisinin kz bir araya gelemez. Ancak bununla birlikte ben helâl olan bir eyi haram klm da olmuyorum 17 buyurmutur. Burada &slâm a göre meru olan bir iin uygulanmas durumunda, bir takm zararlar ortaya çkabilecekse bu konuda snrlama ya da yasaklama getirilebilece(i görülmektedir. 6) Aratrma ve uzmanl(a tevik. 12 Serahsî, el-usûl, II, 91, 92;Buhârî, Ke+fü l-esrâr, III, Müslim, Edâhî, Buhârî, Et me, 27; Müslim, Edâhî, 28; Ebû Dâvud, Deâvâ, Müslim, Mesâcid, 19, 22;Mâlik, Muvatta, Sefer, Ebû Dâvud, Cenâiz, Aynî, Umdetu l-kârî, stanbul (Matbaa-i Âmira), , IX, 513.

6 %, &slâm, inananlar okuyup bilgilenmeye ve mesle(inde en baarl noktaya ulamaya tevik eder. Kur an da öyle buyurulur: Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu? Bunu ancak akl sahipleri tam olarak düünür 18. Hadislerde öyle buyurulur: Biriniz bir i yapnca, onu en iyi ve sa(lam yapmasn Allah Teâlâ sever 19. Allah mesle(inde becerikli ve uzman olanlar sever. 20 Hz. Peygamber Medine ye hicret edince bahçe sahiplerinin hurmalarn aladklarn görmü ve buna kar çkmt. Hasat zaman, a yapmayanlarn iyi ürün alamamas üzerine Ben bir zanda bulunmutum. Bundan dolay beni sorumlu tutmayn. Dünya ilerini siz benden daha iyi bilirsiniz 21 buyurmutur. Burada Allah Elçisinin insanlar deney ve tecrübeye tevik etti(i görülür. Pezdevî ye (ö. 482/1089) göre Hz. Peygamber in ictihatlarnn yanll(a ve yanlg üzerinde devama ihtimali yoktur. Çünkü O, ictihadnda yanld( takdirde Allah Teâlâ tarafndan uyarlr 22. &bn Haldun a (ö. 808/1405) göre ise, Hz. Peygamber er î hükümleri talim için gönderildi(inden, bu nitelikte olmayan dünyevî meselelerde tecrübeye dayanarak konuabildi(i için yanlmas mümkündür 23. -#*(* >2(>1*1:*$EM21#0#*:$2HK1#D :R1(:K# Dört halife ve müctehit imamlarn yaad( ilk iki hicret yüzyl, &slâm hukukunun oluum dönemidir. Bu dönemde, gelien toplum artlarna ve yeni ihtiyaçlara göre &slâmî hükümlerin uygulanmas bize, &slâm n sosyal konularda ne ölçüde güncelleebilece(ini göstermektedir. Biz aa(da buna ait uygulama örnekleri verece(iz. /17D L, Kur an a göre, zekâtn verilebilece(i sekiz snftan birisi de müellefe-i kulûp, yani kalpleri &slâm a sndrlmak istenen kimselerdir. 24 Hz. Peygamber Mekke nin fethinde yeni &slâm a girmi baz kimselere zekâttan pay vermiti. Bunlarn içinde henüz &slâm a girmeyenler ve zengin olanlar da vard. Burada amaç onlarn imanlarn güçlendirmek, kimilerini hayra yöneltmek ve kimilerinin de kötülü(üne engel olmakt. Bu uygulama Hz. Ebû Bekr in halifeli(inin ilk ylnda da sürdü. Bu snftan Uyeyne &bn Hsn ve Akra &bn Hâbis in halifeden hak istedi(ine tank olan Hz. Ömer uygulamaya kar çkm ve bunlara &slâm zayfken pay verildi(ini, imdi ise artlarn de(iti(ini, &slâm ve Müslümanlar güçlendi(i için, uygulamann durdurulmas gerekti(ini savunmutur. Yaplan istiare sonunda uygulama durdurulmutur. Ebû Hanife ve &mam Bâfiî ye göre, müellefe-i kulûpla ilgili hüküm, toplum 18 Zümer, 39/9. 19 Süyûtî, el- Câmiu s- Sa&îr, Süyûtî, a.g.e, II, Serahsî, el-usûl, II, Pezdevî, Kenzü l-vusûl, stanbul 1307, III, 929 vd. 23 bn Haldun, Mukaddime (trc. S. Uluda), Emel Mat., , II, Tevbe, 9/60.

7 H!?!Q + artlar dikkate alnarak, yöneticilerin takdirine braklmtr. 25 Nitekim, Emevî Halifesi Ömer &bn Abdilazîz (ö. 101/719), hristiyanlarn dini lideri Patrik e bin dinar para vermi ve yine di(er baz hristiyanlara da bu fondan para aktard( nakledilmitir 26. Burada Ömer &bn Abdilazîz in, âyetin illetini müslümanlarn zayf olmas ile snrl görmeyerek, kalplerin &slâm a sndrlmas olarak anlad( görülür. )('!&%4, '% Hadiste öyle buyurulur: Bu sadakalar ancak insanlarn kirleridir. Bu yüzden Muhammed e ve ailesine helal olmaz. 27 Hz. Peygamber in hayatnda ve dört halife döneminde aile fertlerine beytülmalden paylar veriliyordu. Ancak Emeviler ve Abbasiler döneminde ehl-i beyte daha önce verilmekte olan bu payn kesildi(i görülür. Bu yeni durum karsnda Ebû Hanife (ö. 150/767) toplum artlarnn de(iti(ini, beytülmalden olan haklarn sahiplerine gitmedi(ini ve bu yüzden Hâimo(ullar na zekâttan pay verilmesinin gerekti(ine fetva vermitir 28 <4 Hz. Ömer (ö.23/643) döneminde Irak, Suriye ve Msr topraklar fethedilince, savaa katlan gaziler, ganimet olarak topraklarn bete dördünün kendilerine paylatrlmasn istemilerdi. 29 Hz. Ömer ise, bunun ileride büyük sosyal problemleri birlikte getirece(ini düünüyordu. Konuyu on kadar Ensar la görütü. Onlar da ayn endieyi paylatlar. Uzun aratrma ve tartmalardan sonra, Kur an daki ganimet 30 ve fey 31 âyetleri ile Hz. Peygamber in fethedilen topraklara ait uygulamalar dikkate alnarak, bu yerler gâzilere da(tlmad ve fey arazisi statüsü ortaya çkt. Buna göre, topraklarn kuru mülkiyeti Devlete ait olacak, ancak daha önceki sahiplerinin bu topraklar üzerinde yararlanma ve ekip-biçme (intifa) hakk bulunacakt. Buna karlk da, Devlete harac vergisi ödeyecekler ve bu vergi fey âyetinde belirlenen yerlere verilecekti. 32 Hz. Ömer in bu uygulamas, Osmanl toprak sisteminde önemli bir yeri olan mirî arazi uygulamasnn da temelini oluturmutur. Ebussuud Efendi (ö.982/1574), müslümanlarn elinde bulunan miri araziler konusunda, Devletle topraktan yararlanan kimse arasndaki hukuki ilikiyi kira ilikisi olarak nitelemi ve bu topraklar için Devletin belirleyece(i nakit para ya da üründen alnacak bedeli de 25 es-serahsî, el-mebsût, III, bn Sa d, et-tabakâtu l-kübrâ, Leiden 1325, V, Müslim, Zekât, 167; Ebû Dâvud, mâre, 20;M. Mustafa 0elebî, Ta lîlü l-ahkâm, s. 311, bk. Müslim, Zekât, 168; Zeylaî, Nasbu r-râye, II, bk. el-enfâl, 8/ el-enfâl, 8/ el-har, 59/ bk. Ebû Yûsuf, el-harâc, Msr 1352 h., s. 75, 83, 85; Ebû Ubeyd, el-emvâl, Kahire 1968, s. 94; el-cassâs, Ahkâmu l-kur ân, Beyrut 1405/ 1985, V, ; Muhsin Koçak, slâm Hukukunda Hükümlerin De&i+mesi Açsndan Hz. Ömer in Baz Uygulamalar, Samsun 1997, s.6-44.

8 - %, kira bedeli olarak kabul etmitir. 33 Nüfusun art karsnda, yüzölçümü sâbit kalan toprak kayna(nn adaletli biçimde da(lmn sa(lamak için günümüzde de bir takm çalmalar yaplmas gerekti(inde üphe yoktur. Nitekim, beeri hukuk uzmanlarndan, Türkiye deki toprak meselesini çözebilmek için Osmanl miri arazi statüsünden yararlanmak gerekti(ini savunan müellifler de vardr. 34 =K74I&J Satlan bir mal o mala ortak veya komu olan kiinin sat bedelini ödeyerek zorla geri alabilme hakkdr. Hadislerde öyle buyurulur: Bir orta(n di(er orta(na haber vermeden kendi payn satmas helal olmaz. Bu durumda di(er ortak dilerse alr, dilerse brakr. E(er habersiz satmsa orta( o mala en fazla hak sahibidir. 35. Komu komunun uf asna bakalarndan daha fazla hak sahibidir. E(er iki kom- unun yollar bir ise, komu kayp oldu(u zaman dönüüne kadar bekleme vardr. 36 Komu (câr) terimi, Emevîler devrine kadar gayri menkule ortak olan komu eklinde anlald( halde, Ömer &bn Abdilazîz in Msr kads Iyaz b. Abdillah a yazd( mektupta, satlan bir gayri menkule ortak olmasa bile bitiik komu nun da uf a hakkndan yararlanmasnn uygun olaca(n bildirmitir. Burada gayri menkulün kötü komuya satlmasna engel olma illetinin bitiik komuda da gerçekleti(i düünülmütür. Böylece daha önce uygulanmayan bir hüküm uygulamaya konulmutur. Hanefiler bu delil ve uygulamalar dikkate alarak uf a için üç sebep belirlemitir. Öncelik srasna göre bunlar; a) Satlan akarda âyi ortaklk, b) Satlan akara ait su alma, atk su geçirme ve geçit hakk gibi irtifak haklarnda ortak olma, c) Biti- ik komu olma. 37 Osmanl &mparatorlu(u uygulamasnda kat mülkiyeti ortaya çknca bir apartmanda alt, üst veya yanlardan bitiik komuya da uf a hakk tannmtr. Hatta kaplar ayn çkmaz aral(a açlan ve baka yolu bulunmayan mesken sahiplerinin, bu çkmaz aralkta bir yer satlnca uf a (ön alm) haklarnn bulundu(u da düünülürse, &slâm hukukunun toplumdaki gelimelere uyarlanmaya ne kadar elverili bulundu(u anlalr. Nitekim Mecellede uf a konusu 36 madde içinde düzenlenmitir Hz. Ömer döneminde Dahhak &bn Halife, kendi arazisine Muhammed &bn Mesleme nin (ö. 43/663) tarlasndan su kanal geçirmek isteyince, aralarndaki anlamazlk Halife Ömer e gelmiti. Ömer, &bn Mesleme ye bu kanaldan kendisinin de yararlanabilece(ini söyleyerek, engel olmamasn, aksi durumda kanaln zor kullanlarak açtrlaca(n bildirmitir Ebussuud, Maruzât, Altnc Mesele; Ahmet Akgündüz, Osmanl Kanunnameleri, IV, IV, Sddk Sami Onar, dare Hukukunun Umumi Esaslar, 3.bask, stanbul, t.y., II, 1298, bk. Müslim, Musâkât, 135;Tirmizî, Ahkâm, 32; bn Mâce, 0uf a, 1;Ebû Dâvud, Buyû, Tirmizî, Ahkâm, 32; Ebû Dâvud, Büyû, Zeylaî, Nasbu r-râye, IV, bk. Mecelle, md Muhammed el- Hudarî, slâm Hukuk Tarihi, s. 150.

9 H!?!Q. Ebû Hanîfe ye göre, mâlik mülkünde diledi(i gibi tasarrufta bulunabilir. Buna bir snrlama getirilemez. Buna göre, komuya do(ru pencere açabilir yada komusunun bahçe snrna yakn yere kuyu kazdrabilir. Buna engel olmak mülkiyet hakknn ruhuna aykrdr. 40 Ebû Hanîfe kendi dönemindeki ahlak anlayna göre, bu konuda komuya zarar vermeyi diyâneten haram saymakla yetinmitir. Çünkü o dönemde dinin etkisi, kaza gücünün etkisinden daha üstündür. 41 Ancak daha sonra ahlakn bozulmas üzerine, müteahhirûn (sonra gelen) fakihler, fâhi zarar söz konusu olunca, mülkiyet üzerindeki tasarrufa devletin (kaza organ) de müdahale edebilece(ine fetva vermilerdir. Delil, istihsan ilkesidir. Nitekim Mecelle 1197 nci maddede bunu u ekilde kanunlatrmtr: Hiç kimse, mülkünde tasarruftan men olunamaz. Me(er ki âhara zarar- fâhii ola... Hadiste Seferde el kesilmez 42 buyurulmu, Tirmizî de (ö. 279/892) ise sefer yerine gazâ sözcü(ü yer almtr 43. Buna göre, burada hrszn elinin kesilmemesi sefer ve gazâ illetine ba(lanm, ancak bunun hikmeti açklanmamtr. Ashâb Kiram bu illetin hikmetini aratrm ve hükmün kapsamn geniletmitir. Ebû Yûsuf un ( ö. 182/798) nakletti(ine göre Zeyd &bn Sâbit (ö. 45/665) öyle demitir: Dümana s(nmasndan korkuldu(u için, dâru l-harpte haddi gerektiren bir suç ileyen müslümana had cezas uygulanmaz 44. Buna göre Zeyd &bn Sâbit, gayri Müslimlerin hâkim oldu(u ülkede (dâru l-harp) bulunmay, sava hali içinde bulunma olarak nitelemi ve el kesme cezasnn kapsamn da tüm had cezalarna temil etmitir. Hz. Ömer (ö. 23/643) ordu komutanlarna, düman üzerine gidildi(i srada askere had cezas uygulamamalarn bildirmitir. Burada da illetin yannda dümana s(nma endiesi hikmetine dayanld( görülür 45. Huzeyfe &bnu l-yemân (ö.36/656) ise, ordu komutan Velîd &bn Ukbe nin, Rum topraklarnda bulunduklar srada içki içmesi üzerine had cezasnn uygulanmamasn dümana cesaret verme ve onlarn saldrya geçmesine yol açma endiesine dayandrmtr. 46 (,0&4!!&B&& B D &,& Kur an ve sünnette, yolculuk srasnda dört rekâtl farz namazlarn ksa olarak klnmas bildirilir. 47 Hz. Ebû Bekir, Ömer ve Osman gibi büyük sahâbîlerin uygu- 40 bk.es-serahsî, el-mebsût, XV, 21; el-kâsânî, Bedâi u s-sanâi, VI, Ebû Zehra, Ebû Hanîfe, s Ebû Dâvud, Hudûd, Tirmizî, Hudûd, Ebû Yûsuf, er-reddu alâ Siyeri l-evzâ î, Msr t. y., s bn Kayyim el-cevziyye, lâmü l-muvakk în, III, bnu l-kayyim, a.g.e, III, bk. Nisâ, 4/101; Müslim, Müsafirîn, 4; Tirmizî, Tahâre, 4, 20.

10 M %, lamas da böyle olmutur. 48 Ancak Hz. Osman halife iken bir hac yolculu(u srasnda Mina da namazlar tam olarak kldrm ve bunun sebebini haclara öyle açklamtr: Bu yl hacda anlaysz ve bilgisiz kimseler ço(ald. Onlarn namazn ksald(n sanarak sürekli olarak iki rekat klmalarndan korktum. 49 Burada Hz. Osman namazn ksa klnmasnn meru oldu(unu kabul etmekle birlikte, kimi zararlarn ortaya çkmasndan korktu(u için tam klma yoluna gitmitir. 50 F(,E&4O7%& Hz. Peygamber in yapt( veda haccnda, katlan haclarn durumuna göre üç çeit hac yaplmt. &frad (tek hac), temettu (önce umre sonra yeniden ihrama girerek hac yapmak) ve kran (tek ihramla önce umre sonra hac yapmak). Temettu hacc uygulamas öyle olur: Hac aylarnda önce ihraml olarak umre yaplr, ihramdan çklr ve Arefe gününden önce yeniden ihrama girilerek hac ibadeti yaplr. Hz. Ömer, hacla birlikte umre yaplnca insanlarn daha sonra Beytullah ziyarete gelmeyerek hicazn insansz ve garip kalaca(n düünmü ve yl boyunca umre ziyaretlerinin devamn arzu etmitir 51. Bu yüzden haclarn temettu haccna niyet etmelerini yasaklamtr. Hz. Osman n da bu konuda Ömer (r. a) gibi düündü(ü ve kendi döneminde Hz. Ali kar çkmasna ra(men haclar kran veya ifrad haccna tevik etti(i nakledilmitir. 52 Ancak unu hemen belirtelim ki, ne Hz. Ömer ve ne de Hz. Osman temettu haccnn meru olmad(n söylememi, belki insanlar daha faziletli olan amele yöneltmek istemilerdir. Burada sahabenin nasslar illet, hikmet ve maslahat açsndan ne kadar inceledikleri ve âriin maksadn anlamaya çaltklarn görmekteyiz.. "(,E&4O&& Kur an da Müslüman bir erke(in ehl-i kitap bir kadnla evlenmesine izin verilmitir. 53 Hz. Ömer, &slâm ülkesi vatanda olan ehli kitap bir kadnla, müslüman bir erke(in evlenmesini caiz görmekle birlikte Medâyin e vali olarak gönderilen Huzeyfe nin (ö. 36/656) bir yahudi kz ile evlenmesi üzerine, bu evlili(in müslüman kadnlarn aleyhine sonuçlar verebilece(ini düünerek yasaklam ve ayrlmalarn istemitir. 54 Günümüzde özellikle askerlik mesle(inde olanlar için ülke güvenli(i bakmndan yabanc bayanlarla evlenme yasa( bulundu(u bilinmektedir. Hz. Ömer in uygulamas da bunun benzeri bir önlemdir. 48 bn Mâce, kâme, bk. Mâlik, Muvatta, Hacc, 19; e-0evkânî, Neylu l-evtâr, IV, bk. Ahmed b. Hanbel, Müsned, I, 62;es-Serahsî, el-mebsût, I, Mâlik, Muvatta, Hacc, M. Mustafa 0elebî, Ta lîlu l-ahkâm, Msr 1947, s Mâide, 5/5. 54 bk. Mâide, 5/6; el-cassâs, Ahkâmu l-kur ân, Âsitâne, 1338, II, 397.

11 H!?!Q N /6(,E&4OD && &lgili nasslara göre ehl-i kitabn kestikleri yenir ve kendileriyle haram olmayan her türlü al- veri yaplabilir. Hz. Peygamber ve Ebû Bekir döneminde uygulama da bu yönde olmutur. Hz. Ömer Halifeli(i srasnda bir genelge yaynlayarak, çeitli yerleim birimlerinde Yahudi ve hristiyanlarn sarraflk ve kasaplk mesleklerinden uzaklatrlmalarn istemitir. Gerekçesi udur:yüce Allah müslümanlar onlara muhtaç olmaktan kurtarmtr. Onlar faizli muameleyi caiz görür, domuz eti yer ve kendi dindalarna bunlar satarlar. Dolaysyla müslümanlarn arasna da bunlar sokmaya kalkabilirler. 55 Burada Hz. Ömer in ileride do(abilecek baz zararlar dikkate alarak böyle bir yasaklama yoluna gitti(i anlalmaktadr //&B Hz. Peygamber döneminde kadnlar da erkekler gibi düzenli olarak be vakit namaz için mescide çkyordu. Nitekim hadiste öyle buyurulur: Sizden izin istediklerinde kadnlarnzn mescitlere gitmelerini önlemeyin. 56 Genel ahlaktaki de(iiklik nedeniyle bu konuda Hz. Aie (ö.57/ 676) öyle demitir: E(er Allah n Rasûlü bugünkü kadnlar görseydi, &srailo(ullar nn kadnlarnn mescitlerden menedildi(i gibi bunlar da menederdi. 57 Ancak Hz. Aie nin uslubundan, bu konuda farkl dü- ünenlerin de bulundu(u anlalmaktadr. Abdullah &bn Ömer in (ö. 73/692) o(lu Vakd, Hz. Peygamber kadnlarn mescide çkmalarna izin vermesine ra(men, artlarn de(iti(ini ve bu durumun kötüye kullanlabilece(ini öne sürerek özellikle gece namazlarna izin verilmemesi gerekti(ini savunmutur. 58 Hz. Aie nin de ayn görüü paylamas sonunda kadnlar giderek cemaatle namazdan uzaklamtr. Nitekim, ilk Hanefî müctehitleri fitneden korunmak için genç hanmlarn mescide devam etmesini mekruh görürken, müteahhirûn fakihler zamann bozulmas yüzünden bütün hanmlarn namazlarn evde klmalarnn daha uygun oldu(una fetva vermilerdir. 59 Hz. Peygamber in u hadisinin de bu fetvada etkili oldu(unda üphe yoktur: Kadnlar mescitlere gitmekten alkoymayn, bununla birlikte onlar için evlerinin içi daha hayrldr. 60 Enes b. Mâlik ten nakledildi(ine göre Medine de eya fiyatlar yükselince Allah n Rasulüne çeitli zamanlarda narh koymas için bavurulmu fakat o her defa- 55 bk. 0elebî, Ta lîl, s Buhârî, Cum a, 13; Müslim, Salât, Buhârî, Ezân, 163, I, 220; Muvatta, Kble, 15, I, Müslim, Salât, 139; Ayrnt için bk. Müslim, Salât, , 59 bnu l-hümâm, Fethu l-kadîr, I, 529; el-meydânî, el-lubâb, I, 83; bn Âbidîn, a.g.e, I, e-0evkânî, Neylu l-evtâr, III, 130; bk. Ahmed b. Hanbel, VI, 297, 301;Hamdi Döndüren, Delilleriyle slâm lmihali, s.293,294.

12 K %, snda bu istekleri geri çevirmi ve sonunda öyle buyurmutur: Büphe yok ki, fiyat koyan, darlk ve bolluk veren, rzk veren Allah tr. Ben mal ve can konusunda sizden hiç birinizin beni arayp sormad( bir halde Rabbime kavumak isterim. 61 Bu uygulamaya ra(men tâbiîn müctehitlerinden Saîd &bn el-müseyyeb (ö. 94/712), Rabîa &bn Abdirrahman (ö. 136/753) ve Yahya &bn Saîd el-ensârî (ö. 143/760) toplumun ihtiyac olan baz maddelere narh konulabilece(ine fetva vermilerdir. 62 Sünnete ve sahabe uygulamasna uymamasna ra(men, yeni artlar karsnda bu bilginlerin maslahat prensibine dayanarak narha fetva verdikleri görülür.. Osmanl Devleti de büyük ehirlerin piyasalarnda geni ölçüde narh uygulamas yoluna gitmitir. 63 Hadiste &mamlar (Halifeler) Kurey tendir 64 buyurulmutur. Ünlü &slâm dü- ünürü &bn Haldûn (ö. 809/1406) bunun Kurey in asabiyet ve galebe çalma gücü ile ilgili oldu(unu, bu yüzden daha sonraki yüzyllarda Kurey ten daha güçlü topluluklarn bu nitelikleri tamas durumunda Halifenin baka milletlerden de olabilece(ini söylemitir M+1+T$2#:R132#0#*:$2HK10M#M$*2M *:*K91:* **K995E+K#*(:2 Hanbelî bilgini olan Tûfî (ö.716/ 1316) er î hükümlerde maslahatn asl oldu- (unu, maslahatla hükmün çatmas durumunda, maslahatn tercih edilmesi gerekti- (ini öne sürmütür. Maslahat usûl bilginlerince öyle tarif edilmitir. Hükmün kendisine ba(lanmas ve üzerine hüküm bina edilmesi insanlara bir yarar sa(layan veya onlardan bir zarar gideren; fakat geçerli ya da geçersiz oldu(una dair belirli bir delil bulunmayan durumlara maslahat denir. Tûfî ye göre er î hükümler ikiye ayrlr: a) Akln, illetlerini detayl bir biçimde kavrayamad( hükümler. &badetler ve miktarlar belirlenmi bulunan hükümler bu niteliktedir. Bunlarda kitap, sünnet ve icma esas alnr ve kyas yoluna gidilmez. Meselâ; akl namaz, oruç ve hacc n illetini kavrayamad( gibi, sabah namaznn niçin iki rek at, ö(len namaznn ise yine niçin dört rek at klnd(n ortak bir nitelik olarak hükme ba(layamaz. Bu durum içkinin yasaklanma illeti olan iskâr (sarho etme) niteli(i gibi her akl sahibince kavrana- 61 Ebû Dâvud, Buyû, 49;Tirmizî, Buyû, 73; bn Mâce, Ticârât, 27; Dârimî, Buyû, el-bâcî, el-muntekâ, Msr 1331, V, 18 ; Ayrnt için bk. Hamdi Döndüren, Delilleriyle Ticaret ve ktisat ilmihali, Erkam Yaynevi, stanbul 1993, s. 283 vd. 63 bk. Mübahat S. Kütükolu, Osmanllarda Narh Müessesesi ve 1940 Tarihli Narh Defteri, stanbul Buhârî, Ahkâm, 1 ;Dârimî, Siyer, 78; A. b. Hanbel, Müsned, III, 129; bn Hazm, el-muhallâ, IX, bn Haldun, Mukaddime, I, 479, 542, 543.

13 H!?!Q maz. b) Akln anlam ve maksatlarn anlayabildi(i muâmeleler ve dünya siyaseti ile ilgili hükümler. Bunlarda itibar maslahat olup, bu da menfaatn celbi ve zararn def i nden ibarettir. Bâriin herhangi bir olay hakknda belirli bir hükmü yoksa, o konuda uygun bir hüküm konulur. Bâriin koydu(u bir hüküm aklmzla uyum halinde ise bu uygulanr. Fakat nass veya icma n hükmü aklla kavranamazsa, bu durumda itibar maslahatadr. 66 Tûfî maslahata itibar konusunda ar gidenlerin banda gelir. O, Biîlik ve Râfizîli(e meyletmekle itham edilmitir. Kimi büyük sahâbilere satamas ve ar görüleri yüzünden çeitli cezalara çarptrlm, sürgün edilmi ve hapse atlmtr. 67 O nu en sert biçimde eletirenlerin banda gelen Zâhid el-kevserî (ö.1371/ 1951), maslahatn ancak hakknda nass bulunmayan konularda dikkate alnabilece(ini belirttikten sonra 68 öyle demitir: Bimdi bu fâcire sor ve de ki: Kendi kafandaki eriat, üzerine bina etmeyi düündü(ün maslahat nedir?.e(er kastetti(in, er î maslahatlar ise bunu bilmenin yolu vahiydir. Hatta akl esas alan Mu tezile ekolüne göre bile durum böyledir. E(er maslahattan kastedilen, herkesin kiisel anlayna göre farkllk gösteren dünyevi maslahatlar ise, nasslarla çeliti(i takdirde bunlarn bir de(eri yoktur. Çünkü akl, ço(u kere eriatn aksine mefsedeti (zararl olan) maslahat sanabilir. Fkh usûlünde ele alnan Masâlih-i murselenin (mursel maslahatlar), hakknda nass bulunmayan konulara ilikin oluunda, müslüman bilginlerin görü birli(i vardr. Bu yüzden er î delillerle çelien bir maslahatn dikkate alnmas düünülemez. 69 Kiiye göre de(ien maslahatlarla nass larn çeliti(ini öne sürmek ve sonuçta birtakm nass lar devre d brakmak zaman içinde &slâm terke yol açar. Bu yüzden Tûfî nin görüü kiisel bir yaklamdan ibarettir. Tarih içinde bu görüe &slâm bilginlerinin ra(bet etmemesi dikkate alnma(a de(er görülmedi(ini gösterir. Nass larn yorumunda tarihi unsur u dikkate almann gerekti(ini savunan Fazlurrahman, Kur an daki hüküm ifade eden nass lar yasamann ruhu ile ilgili olanlar ve fiili yaama ile ilgili olanlar olmak üzere ikiye ayrr. Bu konuda öyle der: Kur an daki yasama ruhu, hürriyet ve sorumluluk gibi genel beeri de(erlerin, her zaman yeni bir yasama biçimine bürünmesi eklinde açk bir yön ortaya koydu(u halde, Kur an daki fiili yasama, Kur an n indirildi(i o günkü arap toplumunu, bavurulacak bir örnek olarak almak zorunda kalmtr. Bununla, Kur an daki fiili yasamann ezeli oldu(u kastedilmi olamaz. Bunun Kur an n kadîm oluu ile de bir ilgisi bulunamaz. Durum böyle iken &slâm fakihleri ve kelamclar çok geçmeden meseleyi kartrarak Kur an n hukukla ilgili emirlerinin; artlar, yaps ve iç bünyesi ne olur- 66 Hallâf, Masâdr, Kuveyt 1972, s. 96 vd. 67 Hallâf, a.g.e, s Kevserî, Makâlât, y.y.1388, s Kevserî, Makâlât, s.94; bk.0âtbî, a.g.e, II, 315.

14 %, sa olsun herhangi bir topluma uygulanaca(n sanmlardr. 70 Fazlurrahman n &slam adl eserini terceme eden Mehmet Da( ve Mehmed Aydn n ekledi(i önsözde belirttiklerine göre, müellif Kur an ve sünnetteki had cezalar yerine, hükmün güttü(ü gayeyi gerçekletirmek için baka tedbirlerin alnabilece- (ini savunur. Çünkü o, Kur an n uyguland( ilk dönemi tarihsellik içinde de(erlendirir. 71 Bu mantkla yola çkld( takdirde, ksa süre içinde &slâm n de(imeyen hükmü kalmaz. Ancak özden uzaklaan böyle bir yaklamn &slâm &slâm olmaktan çkaraca(nda üphe yoktur. Sonuçta yeni oluan hukuk beeri hukuk niteli(inde olur. Çünkü &slâm n düzenleme getirdi(i tüm sosyal konularda beeri hukukun da kendi hukuk mant( içinde çözümler getirdi(i bilinmektedir. Hemedan da dünyaya gelen Efgânî (ö.1897 M.) babasnn ilerinin bozulmas üzerine, küçük yata ailesiyle Afganistan a yerlemitir. On sekiz yana kadar ö(renimini orada yaptktan sonra, &ran a geçmi, Biî müctehit Beyh Murtazâ el-ensârî den ders alm, Irak ta da dört yl kaldktan sonra, Avrupa bilim ve edebiyat ile tant( Hindistan a gitmitir. Tarih, din, dil, matematik, felsefe ve siyaset konularyla ilgilenen Afgânî; Afganistan, Hindistan, &ran, Msr, &stanbul, Rusya, Paris ve Londra arasnda gidip geldi. Her gitti(i yerde ço(u zaman snr d edilen Efgânî, sevenlerince yanl anlalmakla mazur sayld. Efgânî, 1870 te geldi(i &stanbul Dâru l-fünûn unda verdi(i bir konferansta; toplum hayatn canl bir bedene benzetmi, toplumun ihtiyaçlarn karlayan sanatlar da insan bedeninin organlar mesabesinde görmütür. Bu arada nübüvvet ve hikmet (felsefe) i, bu bedenin ruhu gücünde bir sanat çeidi olarak nitelemesi, dinleyenlerce nübüvvet bir sanattr eklinde anlalm ve Efgânî nin &stanbul dan çkarlmasna karar verilmitir. Msr a giden Efgânî burada sekiz yl kald. Orada &skoç mason locasna girdi. Bu locann politikaya girmek istememesi üzerine ortaya çkan sürtüme sonunda locadan çkarld. Bundan sonra o, French Grand Orient a ba(l milli bir loca kurdu, bu loca Efgânî nin teklifi üzerine çeitli ubeler açt, her ube Msr da bir bakanl( denetleme görevini üstlendi. Ancak bu durumdan rahatsz olan Msr yönetimi, gizli cemiyet kurmak suçundan dolay Efgânî yi ülke dna sürdü. Oradan Hindistan a gitti. Ksa süre sonra oradan da önce Londra ya, daha sonra Paris e gitmek zorunda kald. Orada bulutu(u Msr l Muhammed Abduh ile birlikte el-urvetu l-vuskâ (en sa(lam kulp) adyla Arapça bir gazete çkarmaya baladlar. Ayn adla gizli bir cemiyet de kurdular. On sekiz say kadar çkan ve parasz da(tlan bu gazete daha sonra kapatlmtr. Zaman zaman &ran a giden ve ba vezirlik gibi önemli görevlere getirilen Efgânî yi anlamak gerçekten güçtür. Bu derece hareketli olan ve her gitti(i yerden de genellikle snr d edilen bir kimsenin kimin ve neyin adna hareket etti(ini tespit etmek güçtür. Efgânî nin mezhep görüü oldukça hogörülüdür. O öyle der: Ben mezhep 70 Fazlurrahman, slam (trc.mehmet Da- Mehmet Aydn), stanbul 1981, s. 47, Fazlurrahman, slam, Önsöz, s.ix,x; Erdoan, a.g.e, s. 50,51.

15 H!?!Q imamlarn kendimden büyük görmüyorum ki birinin yoluna gireyim. Bir meselede onlardan birinin görüünü benimsiyorsam birçok meselede muhalif kalabiliyorum. 72 O na göre, büyük müctehitler kendi dönemlerinde yaplmas gerekenleri yapmlar ve baarl olmulardr; ancak kitap ve sünnetten çkarlabilecek bilgi ve hükümler yannda onlarnki denizden damla kadardr. Bilen ictihat yapmal, ictihat edemeyen de bilinçli olarak seçmelidir. 73 Efgânî henüz hayatta iken, hatta gençlik dönemlerinde dinsizlik ve sapklkla itham edildi(i gibi, vefatndan sonra da benzer ithamlar Nebhânî, Beyhulislâm Mustafa Sabri, Elie Kedourie, Nikki R. Keddie gibi do(ulu ve batl müelliflerce devam ettirilmitir. 74 Kanaatmzca, Cemaleddin el-efgânî ilimden çok toplumsal ve siyasal nitelikli konularla u(ram, felsefeye dalm ve benzetmeli konumalarnda yanl anlamalara elverili söylemleri olmutur. Nitekim yakn dostu Reid Riza (ö.1935) O ndan söz ederken öyle demitir: Aklî ilimlerde yüksek olan kimseleri anlayamyorlar, dinsizlikle itham ediyorlar. &bn Sina, &bn Rüd, Ebu l-hasen e-bâzelî, Muhyiddîn &bnu l- Arabî ve &mam el-gazzâlî hep benzer ithamlarla karlatlar. 75 Di(er yandan komitac ve ihtilalci yaps yüzünden her gitti(i yerde orann yönetimi ile ilgili konulara girmeyi ve müdahale etmeyi mutat hale getiren Efganî nin, Hindistan daki &ngiliz sömürüsüne kar Rusya dan yardm istemesi gibi davranlar uluslararas ilikiler açsndan de(erlendirildi(inde, pasaportlu bir turistin böyle bir pazarl(n anlamak güçtür. Bunu ileri bir &slâmî idealle yapt(n düünmek en iyimser bir düünce olsa gerektir. Di(er yandan, mason localarnn da böyle bir ideal için Efgânî ye yardmc olmak üzere seferber olduklarn düünmek ise safdillik olsa gerektir ::2UT5#MM0M**:*K919 &slâm n ilk dönemlerinde ve mezheplerin olutu(u sralarda yaplan yorum ve uygulama örnekleri sosyal de(iim karsnda &slâm hukukunun ölçü ve snrlarn ortaya koymaktadr. Buna göre hükümlerde asl olan maksat ve maslahat olmakla birlikte sözcükler de önemlidir. Çünkü sözcükler (nass) ruhu ayakta tutan beden gibidir. Ksaca, zamann de(imesi kimi hükümlerin de(imesine yol açabilir. Mecelle de Ezmann tagayyürü ile ahkâmn tagayyürü inkâr olunamaz (zamann de(imesi ile hükümlerin de(imesi inkar olunamaz) 76 eklinde ifade edilen bu prensibi Ali Haydar Efendi (ö.1355/1936) özet olarak öyle açklamaktadr: Zaman de(itikçe insanlarn ihtiyaçlar, durumlar, örf ve âdetleri, kullanmlar de(iece(i için delile dayanmayp, örfe dayanan cüz î hükümler de de(iir. Ancak küllî hükümler kalc olup de(iikli(e u(ramaz. Burada zamana ba(l de(iiklikle, 72 Mirza Lutfullah Han Esedâbâdî, Hakîkatu Cemaliddîn el-efgânî, I, 106, 128; Abdullah Kudsizâde, XIII/5-7, s el-mahzûmî, Hâtrât, s Fevziye Abdullah Tansel, Elie Kedourie, Afgani and Abduh, TTK Belleten, XXXII/125, yl: 1968, s.83 vd. 75 M.Reid Riza, Târihu l-ustâz el-mâm, I, 51; Osman Keskiolu, Cemaleddin Efgani, AÜFD, 1962, s Mecelle, md. 39; bk. Zeylaî, Tebyînü l-hakâik, V, 125; Hâdimî, Mecâmi, s. 328; 0elebî, Ta lîl, s. 312.

16 %, delile dayal de(iikli(i birbirinden ayrmak gerekir. Örnekler: a) Önceki fakihlere göre, ev satn alacak olan bir kimse için, odalardan birisini görünce görme muhayyerli(i hakk düerken, sonraki fakihler döneminde ise, bütün odalar görmedikçe bu hakkn dümeyece(i ilkesi benimsenmitir. Çünkü önceleri standart olan oda yaplar sonraki dönemde de(iikli(e u(ramtr. Burada külli hüküm satn alnacak mal hakknda yeteri kadar bilgi sahibi olma dr. Bu bilgilenme de(iik devirlerde farkllk gösterebilecektir. Nitekim günümüzde, belediyeden imarl ve tasdikli mühendis projesine dayal ve standart kalitede inaat malzemesi kullanlarak yaplan binalarda, projeyi ve sat sözlemesindeki artlar inceleme, satn alnacak daireyi tanmada yeterli bilgiyi verebilmektedir. Bu yüzden pein para karl(nda, teslim tarihi de belirlenerek, tapu kaytlar ve proje üzerinden yaplacak böyle bir daire sat taahhüdü klâsik &slâm hukukunda yer alan selem akdi ile örtüecektir. b) Ebû Hanîfe mala yönelik davalarda ahidlerin tezkiyesine gerek olmad( görüünde iken Ebû Yûsuf ve &mam Muhammed ahitlerin gizli ve açk tezkiyelerinin yaplmas gerekti(ini söylemilerdir. Çünkü Ebû Hanife döneminde insanlarn ahlak düzgün iken, ö(rencileri olan iki imam döneminde de(iiklik ve yalan halleri görüldü(ünden buna ihtiyaç duyulmutur. Günümüzde nüfus, tapu, trafik tescil ve kaytlar ile sabka kayd, ahide yemin ettirme, san( çelikiye düürerek konuturma, ses ve görüntü kayd, parmak izi, özel dedektif tutma, DNA testi yaptrma gibi yeni ispat araçlar muhâkeme usûlünü daha standart hale getirmektedir. Suçun ilendi(ini ispata yardmc olan bu gibi yeni argümanlarn &slâm fkh usûlünün istihsan ilkesi kapsamna girdi(inde üphe yoktur. c) Önceleri mal gasbnda, yararlanmann tazmini (ecr-i misl) gerekli görülmezken, sonraki fakihler döneminde yetim ve vakf mallarna saldrlarn artmas üzerine, insanlarn bu konudaki hrslarn kesmek için, ecr-i misl ile fetva verilmitir (bk.mecelle, mad.596). Günümüz beeri hukuklarnda da bakasna ait maln gasp ve igalinde belli bir süreye ait (son be yl gibi) ecr-i misl isteme hakk kabul edilmektedir. Nass (kesin âyet ve hadis) ile sabit olan hükümler ise zamann de(imesi ile bir de(iikli(e u(ramaz. Çünkü nass hiçbir zaman bâtl üzere bulunamazken, örfler batl üzerinde oluabilir. Bu yüzden günlük hayatta kesin nass larla çelien fâsit veya batl örfler &slâmî bir hükme delil tekil edemez /"/>*(:(D9*:2**M*12# Kararnamenin ba tarafnda hazrlan gerekçesi öyle açklanr: Mecelle nin aile hukuku ile ilgili hükümleri kapsamamas yüzünden, ülkemizde bu konuda, de(i- ik din ve milletlerden, her bir gruba kendi din ve mezheplerine ait hükümlerin uygulanmas ve bu hükümleri hâkimlerin bilmemesi nedeniyle, gayri Müslimlerin rûhânî reislerine yarg yetkisinin verilmesi zorunlulu(u ortaya çkmtr. Halbuki devlete ait olan yarg yetkisinin, ciddi bir denetime tabi olmayan fert veya heyetlere verilmesi, 77 Ali Haydar, Duraru l-hukkâm 8erhu Mecelleti l-ahkâm, stanbul 1330, I, 101,102.

17 H!?!Q + birçok sakncalar da beraberinde getirir. 157 maddeden ibaret olan kararname, müslümanlarn aile hükümleri yannda, ayr bölümler halinde Hristiyan ve Musevîlerin de evlenme, boanma, nafaka, drahoma vb. aile mevzuatn kapsad( için, çok hukuklu bir sistemin, tek yarg sistemi içinde yer almasnn tipik bir örne(idir. Her din mensubunun kendi inancna göre ibadet ve amel yapabilmesi Osmanl nn bu son kanun metninde bir daha vurgulanmtr. &nancna uygun olarak evlenme ve buna göre boanma, aile içi ilikilerin yine bu inanca göre düzenlenmesi, yirmi birinci yüzyl toplumlarnn ulamay hedefledikleri bir özgürlük biçimidir. 78 H.A.K. nin, 1926 da Türk Medeni Kanunu yürürlü(e girinceye kadar Anadolu da, 1953 ylna kadar Suriye de ve günümüze kadar da ksmen Lübnan, Filistin ve &srail de, yine 1951 ylna kadar Ürdün de uyguland( görülür. Günümüz Suriye, Ürdün ve Irak aile kanunlar üzerinde Osmanl Hukuk- Aile Kararnamesi etkili olmu ve onlar için bir model tekil etmitir. 79 Günümüz ABD, &ngiltere ve &skandinav ülkelerinde toplum, dinî veya medeni nikâhtan diledi(ini seçme hakkna sahiptir. Elerin tercihine göre kilise veya havrada ya da resmi nikâh memuru önünde akdedilen nikâhla ilgili belgeler nüfus kütüklerinde birlemi olur. 80 Sözü edilen bu ileri ülkelerin uygulamalar ile Hukuk- Aile Kararnamesi arasndaki yakn benzerlik dikkat çekicidir. Kararnamede Hanefi mezhebi esas alnmakla birlikte, 21 kadar meselede Mâlikiler bata olmak üzere baka mezheplerden görülerin alnmas, evlenme yann erkekte 18, kzlarda 17 olarak belirlenmesi, bu yan altndakiler için hakim izninin art koulmas, 12 ve 9 yandan küçükler için kesin nikâh yasa(nn getirilmesi, Müslüman, Hristiyan veya Musevîlerin nikâh akdini, ikamet ettikleri yerin kaza hakimi veya nâibinin tanzim ve tescil etmesi 81, bütün bunlarn ülkenin üniter yapsna zarar vermeyecek bir biçimde düzenlenmesi uzun bir devlet gelene(inin ve sosyal yap de(iiminin ürünü olmaldr. *14L7 1 Ma rûf sözlükte; akln, bilim ve dinin güzel gördü(ü, örfleen, toplumda iyi bilinen ey demektir. Münker ise akl, bilim ve dinin çirkin ve kötülük olarak gördü(ü, haram ve mekruhlar kapsar. Kur an da 30 kadar âyette ve pek çok hadiste kullanlan ma rûf, &slâm n sosyal ve ekonomik konularda sürekli olarak güncellemesini sa(layacak formül bir sözcüktür. Çünkü ma rûf toplumdaki de(iimlere göre içerik kazanr. Sözcü(ün hemen bütün kullanmlarnn belirtme taksyla el-ma rûf (o toplumda iyi bilinen) eklinde olmas dikkat çekicidir. &slâm n genel hükümleriyle çelimeyen 78 HAK metni için bk. Ceride-i lmiyye, Yl: 4, Sy. 34, Sh. 1004; Takvîm-i Vekâyi, 31, Ter in-i Evvel Deerlendirme içi bk. Hamdi Döndüren, Delilleriyle Aile lmihali, stanbul 1995, s. 126, Halil Cin- Ahmet Akgündüz, Türk Hukuk Tarihi, Konya 1989, s. 59, 60; Mehmet Akif Aydn, slâm- Osmanl Aile Hukuku, stanbul 1985, s. 225 vd.; Döndüren, a.g.e, s bk. Halil Cin, slâm ve Osmanl Hukukunda Evlenme, Ankara 1975, s. 133; Döndüren, a.g.e, s bk. HAK, md. 4-12, 35-39,

18 - %, örfler bu kapsamda olup, toplumsal de(iimde gelien bu nitelikteki yeni örf ve kültürlerin etkisi önemli bir yer tutar. Ma rûf, Kur an ve sünnette sürekli olarak emredilen ve toplumun da titizlikle korumas istenen bir de(erdir. Kur an dan kimi örnekler verece(iz. &çinizden hayra ça(ran, iyili(i (ma rûf) emredip, kötülükten (münker) vazgeçirmeye çalan bir topluluk bulunsun. &te onlar kurtulua erenlerdir. 82 Siz, insanlar için çkarlm en hayrl bir ümmetsiniz. &yili(i emreder, kötülükten vazgeçirmeye çalrsnz ve Allah a iman edersiniz 83 Bu âyetin ilk bölümü kimi bilginlerce icmâ- ümmetin, &slâm n hüküm kaynaklarndan biri oldu(una delili gösterilmitir. Onlar yanlarndaki Tevrat ve &ncil de yazl bulduklar ümmî nebî olan o peygambere uyanlardr. O, onlara iyili(i emrediyor, onlar kötülükten alkoyuyor, temiz eyleri kendilerine helal, 84 çirkin eyleri de üzerlerine haram klyor. 85 Onlarn a(r yüklerini ve srtlarnda olan zincirleri indiriyor 86 Kocann, e ve çocuklarnn geçim harcamalarnda da ma rûfa uymas istenir. Burada ma rûf elerin sosyal durumuna, erke(in gelir düzeyine uygun bir harcama yapmas kastedilir. 87 Bunu da toplumun genel sosyal ve ekonomik yapsnn belirledi(i, &slâm n konuya yalnz israf ve cimrilik açsndan kimi kstlamalar getirdi(i bilinmektedir. 88 Ma rûf ve münker sözcükleri hadislerde de benzer anlamlarda kullanlmtr. Hadislerde öyle buyurulur: Sizden kim münkeri (haram veya mekruh saylan bir fiilin ilendi(ini) görürse; onu eliyle de(itirsin. Buna gücü yetmezse, diliyle, buna da gücü yetmezse kalbiyle kar çksn. Ancak bu sonuncusu imann en zayf yandr. 89. Kimi bilginlere göre, burada eliyle de(itirme devlet yöneticilerine, diliyle de(itirme bilginlere ve kalbiyle kar çkma da halka ait bir görevdir. Kimisi de bunu, içinde bulunulan artlarn belirleyece(ini söylemitir. Nefsimi kudret elinde tutan Allah a yemin olsun ki, ya iyili(i emredip, kötülükten vazgeçirmeye çalrsnz, ya da Allah n kendi nezdinden size bir azap göndermesi uzun sürmez. Sonra dua edersiniz, fakat dualarnz kabul olunmaz. 90 Yukardaki âyet ve hadisler toplumdaki de(iim sürecinin, sürekli olarak olumlu yönde gelimesini sa(layacak mesaj içermektedir. 82 Âl-i mrân, 3/ Âl-i mrân, 3/ Tevrat la yasaklanan iç ya gibi. bk.nisâ, 4/ 160; Mâide, 5/ 4; A râf, 7/ Kan, domuz eti, le, fâiz ve rüvet gibi. 86 A râf, 7/ Bakara, 2/233; Talak, 67/7. 88 bk. srâ, 17/26, 27, Müslim, mân, 78, Salât, 232; Nesâî, mân, bk. Tirmizî, Fiten, 9; bn Mâce, Fiten, 20.

19 H!?!Q. -KL' $& Kur an da; Onlarn ileri, aralarnda danma iledir. 91, & konusunda onlarla istiare et. Kararn verdi(in zaman da, Allah a güvenip dayan, Çünkü Allah kendisine güvenip dayananlar sever. 92 âyetleri, Hz. Peygamber ve sahabenin uygulamalar fert veya toplumla ilgili önemli problemlerin istiare yoluyla çözülmesi gerekti(ini göstermektedir. Hz. Peygamber in uzmanlk gerektiren kimi konularda tek kiinin görüüne göre karar vermesi yannda, Uhud Sava kararnda oldu(u gibi ço(unlu(un görüüne uydu(u da olmutur. Hz. Ömer in önce konuyu uzman heyetine incelettirip, toplumun bu heyetin görüüne katlmasn sa(layarak, uygulamalarda bulundu(u bilinmektedir. Yukarda onun fey arazisi uygulamasndan söz etmitik. Bûrâ ilkesinin günümüz sosyal de(iim açsndan asl uygulama alan ilk dört halifenin ibana gelme yöntemlerinde görülür. Hz. Peygamber in vefatnn hemen ardndan Benî Saîde Sakîfesi nde toplanan Ensar kendi aralarndan birisinin halife olmasn tartrken, oraya gelen Ebû Bekir, Ömer ve Ebû Ubeyde nin konuya yeni bir açlm getirdikleri görülür. Bu da halifenin Kurey ten, yani muhacirlerden olmas talebidir. Dayandklar gerekçe, Arap yarmadasnn Kurey i tanmas ve ona itaatnn kolay olmasdr. Daha sonra, &mamlar (Halifeler) Kurey tendir 93 anlamnda kimi hadisler nakledilmise de, bunlarn en gerekli oldu(u bir srada rivayet edilmemi olmas kuku do(urmu ve bunlar eletiriye u(ramtr. 94 Ancak bu ilk seçim ve tercihte yönetimin arkasnda güçlü bir kamu oyu deste(inin bulunmas düüncesi önemli bir demokrasi ilkesidir. Nitekim yukarda da belirtti(imiz gibi, ünlü &slâm düünürü &bn Haldun (ö. 809/1406) bunun Kurey in asabiyet ve galebe çalma gücü ile ilgili oldu(unu, bu yüzden daha sonraki yüzyllarda Kurey ten daha güçlü topluluklarn bu nitelikleri tamas durumunda Halifenin baka milletlerden de olabilece(ini söylemitir 95 Hz. Ömer in halife seçimini alt kiilik bir ûrâya brakmas ve onlarn aralksz toplantlar yaparak kendi içlerinden Hz. Osman halife seçmesi, bundan sonra halkn kendisine biat etmesi, günümüz demokrasilerinde yadrganmayacak bir yöntemdir. Di(er yandan Hz. Ömer in, kendi o(lu Abdullah seçici kurula ald( halde aday olmamasn art komas yönetimlerin en zayf yan olan hânedan saltanatna kap açmamak için olmaldr. 96 8>&( E, &slâm rk, renk, dil ve servet fark gözetmeksizin insana insan olarak de(er vermi, üstünlü(ün ancak iman, takva ve ahlâk güzelli(inden dolay olabilece(ini 91 e-0ûrâ, 42/ Âl-i mrân, 3/ Buhârî, Ahkâm, 1; Dârimî, Siyer, 78; Ahmed b. Hanbel, Müsned, III, 129; bn Hazm, el-muhallâ, IX, bk. Mehmed Said Hatibolu, Hilâfetin Kureyîlii, AÜFD, XXIII (1978), s bn Haldun, Mukaddime, I, 479, 542, bn Sa d, et-tabakât, III, 61, 62; bnü l-esîr, el-kâmil, III, 34 vd.

20 M %, belirtmitir. Bu yüzden arabn arap olmayana, beyazn siyaha takva dnda bir üstünlü(ü yoktur. Bütün insanlar Hz. Adem in soyundan gelmi ve Adem de topraktan yaratlmtr. Kur an da öyle buyurulur: Ey insanlar! Biz sizi bir erkekle bir kadndan yarattk, birbirinizi tanmanz için de sizi milletlere ve kabilelere ayrdk. Sizin Allah katnda en üstününüz, O ndan en çok korkannzdr. 97 Allah Elçisi nin vefatndan üç ay kadar önce yapt( son hacc srasnda ilân etti(i u sözleri de evrensel insan haklar bildirisi gibidir: Ey insanlar!.. Canlarnz, mallarnz ve rzlarnz kutsaldr, dokunulmazdr. Emânet, sahibine verilmelidir. Fâizin her çeidi ve kan davalar kaldrlmtr. Kadn haklar gözetilmelidir. Hepiniz Adem densiniz, Adem de topraktandr. Arabn arap olmayana takva dnda bir üstünlü(ü yoktur &slâm n koruma altna alnmasn istedi(i be ey vardr. Mal, can, nesil, akl, din ve vicdan özgürlü(ü. Bunlar bugün, bütün dünya toplumlarnn korumak için önlemler ald( ve yaptrmlar uygulad( evrensel de(erlerdir tarihli Birlemi Milletler &nsan Haklar Beyannamesi nin 2-a maddesinde yer alan ilkeler yukardaki mesajla örtümektedir. Madde öyledir: 2-a) Herkes, rk, renk, cins, dil, din, siyasi veya di(er herhangi bir inanç, milli veya ictimâî mene, servet, do(u veya di(er herhangi bir fark gözetmeksizin, ibu beyannamede ilân olunan bütün haklardan ve bütün özgürlüklerden yararlanabilir. Batda insan haklar kavram ilk olarak XVIII. Yüzylda ortaya atlm, o dönemin felsefecileri, siyaset adamlar ve devrimcileri tarafndan savunulmutur. Bu konuda ilk bildiri 1789 da Fransz Kurucu Meclisi nce ilân edilmi ve 1791 tarihli Fransz Anayasas nn giri bölümünde yer almtr. &slâm n insan haklar konusunda bat toplumlarndan 13 asr kadar bir önceli(e sahip oldu(unu belirtmekle yetinelim. #0MU 1) &slâmî hükümler temelde Kitap ve sünnete dayanr. Hükmün hikmet ve illeti tesbit edilerek benzer olaylara uygulanr. Ancak toplum artlarnda meydana gelen de(iiklik nedeniyle, hükmün gerekçesi ortadan kalkmsa, böyle bir hüküm askya alnabilir. Hz. Ömer in müellefe-i kulûba zekât verilmesini askya almas, Ebû Hanîfe nin Hz. Peygamber in ailesine zekât verilebilece(ine fetva vermesi toplum artlarnn de(imesi yüzünden olmutur. 2) Toplumdaki problemlerin danarak ve tartarak çözülmesi, bilime ve uzmanl(a öncelik verilmesi sosyal de(iimi ve gelimeyi hzlandrr. Hz. Peygamber in önemli konularda sahabeye danmas, ii bilene de(er vermesi bunu gösterir. 3) Hz. Peygamber in, yoksullu(un yaygn oldu(u yllarda, kurban etlerinin üç günden fazla saklanmasn yasaklamas, fazlasnn tasadduk edilmesini istemesi, sonraki yllarda ise kurban sahiplerini bu konuda serbest brakmas, yine toplumun ekonomik durumundaki de(iiklik ile ilgilidir. Günümüzde deprem, sel baskn olan veya ekonomik kriz bulunan yer ve beldelerde bu ilk uygulamaya dönmek söz konu- 97 Hucurât, 49/ 13.

3 Her çocuk Müslüman do ar.

3 Her çocuk Müslüman do ar. TAHR C * 1 Sözlerin en güzeli Allah ın kitabı, yolların en güzeli Muhammed in yoludur. Buhari, Edeb, 70; tisam, 2. z Müslim, Cuma, 43. z Nesai, Iydeyn, 22. z bn Mace, Mukaddime, 7. z Darimî, Mukaddime,

Detaylı

UYGULAMALARI HASAN UÇAR * Ondokuz May s Üniversitesi lahiyat Fakültesi Dergisi, 2013, say : 35, ss. 171 187. OMÜ FD 171

UYGULAMALARI HASAN UÇAR * Ondokuz May s Üniversitesi lahiyat Fakültesi Dergisi, 2013, say : 35, ss. 171 187. OMÜ FD 171 ARAPDLBELÂGATINDAELKAVLUB L MÛCBVEKUR ÂNIKERÎM DEK UYGULAMALARI HASANUÇAR * i * Yrd.Doç.Dr.,AksarayÜnv.slamilimlerFak.[hasanucar@aksaray.edu.tr] OndokuzMaysÜniversitesi lahiyatfakültesidergisi, 2013,say:35,ss.171187.

Detaylı

NSAN EMOK- RASNN BELRGNL

NSAN EMOK- RASNN BELRGNL .1 URA VE SLAM HUKUKUNDA NSAN HAKLARI DEMO EMOK- RASNN BELRGNL ELRGNL TC ' 1@ *(+B1" ((( Kâmil Muhammed el-gindi / trc. Ahmet A KILINÇ *** Giri8 3ura (stiare) slam da ve slam hukukunda (4eriat) devlet

Detaylı

1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir.

1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. İBADET 1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. 2 İslam ın şartı kaçtır? İslam ın şartı beştir.

Detaylı

Kur an ın Bazı Hikmetleri

Kur an ın Bazı Hikmetleri Kur an ın Bazı Hikmetleri Allah Teala kıble hususunda derin tartışmalara giren insanların görüşünü: İyilik, yüzlerinizi doğuya ve batıya çevirmeniz değildir. ayetiyle reddetmiştir. Ki onların bir kısmı,

Detaylı

SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY. Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ

SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY. Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ KURUMUN AMACI ve GÖREVLER' Sosyal sigortalar ile genel salk sigortas bakmndan kiileri güvence

Detaylı

PARAMETRK OLMAYAN STATSTKSEL TEKNKLER. Prof. Dr. Ali EN ÖLÇEKLER

PARAMETRK OLMAYAN STATSTKSEL TEKNKLER. Prof. Dr. Ali EN ÖLÇEKLER PARAMETRK OLMAYAN STATSTKSEL TEKNKLER Prof. Dr. Ali EN 1 Normal dalm artlarn salamayan ve parametrik istatistik tekniklerinin kullanlmasn elverisiz klan durumlarn bulunmas halinde, eldeki verilere bal

Detaylı

Peygamberimizin (sav) Ramazan Ayı nı İhya Edişleri

Peygamberimizin (sav) Ramazan Ayı nı İhya Edişleri Peygamberimizin (sav) Ramazan Ayı nı İhya Edişleri http://yenidunyadergisi.com// 2015 HAZİRAN sayısında yayınlanmıştır Ebû Hüreyre (ra) den Rasûlullâh In (sav) şöyle buyurduğu nakledilmiştir: Kim inanarak

Detaylı

3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler

3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler 3. ÜNİTE: EN GÜZEL ÖRNEK HZ. MUHAMMED İN İBADETLERİ 3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler KAZANIMLARIMIZ O Bu ünitenin sonunda öğrenciler Hz. Muhammed'in: O 1. Öncelikle bir kul olarak davrandığını kavrar.

Detaylı

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir:

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir: SORU 1: 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir: (i) Ayla dönütürülebilir yllk nominal %7,8 faiz oran ile her ay eit taksitler halinde

Detaylı

8. SINIF 4. ÜNİTE İSLAM DÜŞÜNCESİNDE YORUMLAR 1. Din Ve Din Anlayışı Kazanım :Din ve din anlayışı arasındaki farklılığı ayırt eder.

8. SINIF 4. ÜNİTE İSLAM DÜŞÜNCESİNDE YORUMLAR 1. Din Ve Din Anlayışı Kazanım :Din ve din anlayışı arasındaki farklılığı ayırt eder. 8. SINIF 4. ÜNİTE İSLAM DÜŞÜNCESİNDE YORUMLAR 1. Din Ve Din Anlayışı Kazanım :Din ve din anlayışı arasındaki farklılığı ayırt eder. Soru : Din nedir? Din, Allah tarafından gönderilmiştir. Peygamberler

Detaylı

Mali Yönetim ve Denetim Dergisinin May s-haziran 2008 tarihli 50. say nda yay nlanm r.

Mali Yönetim ve Denetim Dergisinin May s-haziran 2008 tarihli 50. say nda yay nlanm r. HURDAYA AYRILAN VARLIKLARIN MUHASEBELELMELER VE YAPILAN YANLILIKLAR Ömer DA Devlet Muhasebe Uzman info@omerdag.net 1.G Kamu idarelerinin kaytlarnda bulunan tarlar ile maddi duran varlklar doalar gerei

Detaylı

7- Peygamberimizin aile hayatı ve çocuklarla olan ilişkilerini araştırınız

7- Peygamberimizin aile hayatı ve çocuklarla olan ilişkilerini araştırınız 4. SINIFLAR (PROJE ÖDEVLERİ) Öğrenci No 1- Dinimize göre Helal, Haram, Sevap ve Günah kavramlarını açıklayarak ilgili Ayet ve Hadis meallerinden örnekler veriniz. 2- Günlük yaşamda dini ifadeler nelerdir

Detaylı

2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI MUHASEBE VE FNANSAL RAPORLAMA ÖRNEK SINAV SORULARI

2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI MUHASEBE VE FNANSAL RAPORLAMA ÖRNEK SINAV SORULARI 2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI MUHASEBE VE FNANSAL RAPORLAMA ÖRNEK SINAV SORULARI 1-Türkiye Finansal Raporlama Standartlar na (TFRS) göre deer dü"üklüü aada verilen hangi hesap kalemi için ayr(lmaz?

Detaylı

TEVRAT VE İNCİL DE İSLÂM A UYGUN ABDEST, NAMAZ, ORUÇ, HAC, ZEKAT, KURBAN İBÂDETİ VE ÎMAN ESASLARI

TEVRAT VE İNCİL DE İSLÂM A UYGUN ABDEST, NAMAZ, ORUÇ, HAC, ZEKAT, KURBAN İBÂDETİ VE ÎMAN ESASLARI TEVRAT VE İNCİL DE İSLÂM A UYGUN ABDEST, NAMAZ, ORUÇ, HAC, ZEKAT, KURBAN İBÂDETİ VE ÎMAN ESASLARI Halil YAVUZ Emekli müftü ÖNSÖZ Hamd, şânı yüce olan Allah(c.c) a, salât-ü selâm O nun kulu ve Rasûlü Muhammed

Detaylı

Sigortac tazminatn ödedii sigortal maln sahibi olur. Sigortacnn bu ekilde sahip olduu mallarn satndan elde ettii gelire ne ad verilir?

Sigortac tazminatn ödedii sigortal maln sahibi olur. Sigortacnn bu ekilde sahip olduu mallarn satndan elde ettii gelire ne ad verilir? SORU 1: Aadaki sigorta türlerinden hangisi sigorta snflandrmas bakmndan dierlerine göre farkllk arz etmektedir? A) Kasko Sigortas B) Yangn Sigortas C) Nakliyat Sigortas D) Makine Montaj Sigortas E) Trafik

Detaylı

www.seyfettinartan.gen.tr/dysoru.pdf

www.seyfettinartan.gen.tr/dysoru.pdf Doru-Yanl Sorular: 1. nsan ihtiyaçlarn dorudan ya da dolayl olarak karlama özelliine sahip ve bu amaçla kullanlmaya hazr olan fiziksel varlklara hizmet denir. 2. Tüketicinin ihtiyaçlarn dorudan karlayan

Detaylı

NSAN HAKLARI DÜÜNCESNN GELM

NSAN HAKLARI DÜÜNCESNN GELM NSAN HAKLARI DÜÜNCESNN GELM A. Kadir Çüçen nsan haklar düüncesinin geliimini açklarken belli bir bak açsndan hareket edeceim. Benim konuya bak açm, yani insan haklar kavramnn tarihsel geliimini ortaya

Detaylı

2012 2013 E T M ve Ö RET M YILI ÖRGÜN ve YAYGIN E T M KURUMLARI ÇALI MA TAKV M

2012 2013 E T M ve Ö RET M YILI ÖRGÜN ve YAYGIN E T M KURUMLARI ÇALI MA TAKV M 2012 2013 ETM ve ÖRETM YILI ÖRGÜN ve YAYGIN ETM KURUMLARI ÇALIMA TAKVM SIRA NO ÇALIMA KONULARI TARH 1. Okul Öncesi Ve lköretim Okullar 1. Snf Örencilerinin Eitim- Öretime Hazrlanmalar ( Bamsz Anaokullar

Detaylı

Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü. Aktüerler Derneği Nisan 2010

Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü. Aktüerler Derneği Nisan 2010 Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü Aktüerler Derneği Nisan 2010 Türkiye de sigortaclk ve bireysel emeklilik sektörü RKET SAYISI - NUMBER OF COMPANY 2006 2007 2008 Hayat D - Non Life (Alt adedi

Detaylı

Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları

Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları Kur ân-ı Kerim de Oruç Ey müminler! Sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de sayılı günler içinde Oruç tutmanız farz kılındı. Umulur ki, bu sayede, takva mertebesine

Detaylı

Orucun tutulacağı günler olduğu gibi tutulmayacağı günlerde vardır. Resûlüllah sav bizzat bunu yasak etmiştir.

Orucun tutulacağı günler olduğu gibi tutulmayacağı günlerde vardır. Resûlüllah sav bizzat bunu yasak etmiştir. Hastalık ve Yolculukta: Eğer bir insan hasta ise ve yolcu ise onun için oruç tutmak Kur an-ı Kerim de yasaktır. Bazı insanlar ben hastayım ama oruç tutabilirim diyor veya yolcuyum ama tutabilirim diyor.

Detaylı

İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen

İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen Muâz b. Cebel'in Hz. Peygamber in (s.a.v.) sorduğu

Detaylı

Ulusal Eylem Planı, ne kadar planlı?

Ulusal Eylem Planı, ne kadar planlı? Ulusal Eylem Planı, ne kadar planlı? Prof. Dr. smail Tufan Birlemi Milletler 8-12 Nisan 2002 tarihinde spanya nn Bakenti Madrid de yal nüfusun yaam kalitesinin iyiletirilmesi, topluma katlm, geçim ve salk

Detaylı

Yavuz HEKM. Egekons Prefabrike Metal Yap San. Tic. Ltd.!ti. ve. Hekim Gemi n$a A.!. Firmalarnn Kurucusu ve Yönetim Kurulu Ba$kan.

Yavuz HEKM. Egekons Prefabrike Metal Yap San. Tic. Ltd.!ti. ve. Hekim Gemi n$a A.!. Firmalarnn Kurucusu ve Yönetim Kurulu Ba$kan. Yavuz HEKM Egekons Prefabrike Metal Yap San. Tic. Ltd.!ti. ve Hekim Gemi n$a A.!. Firmalarnn Kurucusu ve Yönetim Kurulu Ba$kan. 8. Mükemmelli+i Aray$ Sempozyumu Ana Tema, Yerellikten Küresellie EGE Oturum

Detaylı

K TAP TANITIMI. Döndü DÜ ÜNMEZ *

K TAP TANITIMI. Döndü DÜ ÜNMEZ * TARHNPENDE ULUSLARARASITARHveSOSYALARATIRMALARDERGS Yl:2010,Say:3 Sayfa:313317 THEPURSUITOFHISTORY INTERNATIONALPERIODICALFORHISTORYANDSOCIALRESEARCH Year:2010,Issue:3 Page:313317 KTAPTANITIMI OyaDALAR,War,EpidemicsandMedicineintheLateOttomanEmpire(19121918),

Detaylı

ZEKAT FITIR SADAKASI SADAKA FARZ VACİP SÜNNET HÜKMÜ ŞARTI NİSAP MİKTARI MALA SAHİP OLMAK VE ÜZERİNDEN BİR YIL GEÇMİŞ OLMASILAZIM HERKEZ

ZEKAT FITIR SADAKASI SADAKA FARZ VACİP SÜNNET HÜKMÜ ŞARTI NİSAP MİKTARI MALA SAHİP OLMAK VE ÜZERİNDEN BİR YIL GEÇMİŞ OLMASILAZIM HERKEZ HÜKMÜ ŞARTI ZEKAT FITIR SADAKASI SADAKA FARZ VACİP SÜNNET NİSAP MİKTARI MALA SAHİP OLMAK VE ÜZERİNDEN BİR YIL GEÇMİŞ OLMASILAZIM NİSAP MİKTARI MALA SAHİP OLMAK VE ÜZERİNDEN BİR YIL GEÇMİŞ OLMASILAZIM HERKEZ

Detaylı

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ Kur an-ı Kerim : Allah tarafından vahiy meleği Cebrail aracılığıyla, son Peygamber Hz. Muhammed e indirilen ilahi bir mesajdır. Kur an kelime olarak okumak, toplamak, bir araya

Detaylı

LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI)

LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI) Livata Haddi 71 LİVATA HADDİ (EŞCİNSELLİĞİN/HOMOSEKSÜELLİĞİN CEZASI) Livatanın cezası zina cezasından farklıdır. Her ikisinin vakıası birbirinden ayrıdır, birbirinden daha farklı durumları vardır. Livata,

Detaylı

Belirli Gerilim Snrlar Dahilinde Kullanlmak Üzere Tasarlanm Elektrikli Teçhizat ile lgili Yönetmelik (73/23/AT)

Belirli Gerilim Snrlar Dahilinde Kullanlmak Üzere Tasarlanm Elektrikli Teçhizat ile lgili Yönetmelik (73/23/AT) Belirli Gerilim Snrlar Dahilinde Kullanlmak Üzere Tasarlanm Elektrikli Teçhizat ile lgili Yönetmelik (73/23/AT) BRNC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanmlar Amaç : Madde 1 Bu Yönetmeliin amac; Yönetmelik

Detaylı

HAC YÜCE ALLAH IN (c.c) EMRİDİR.

HAC YÜCE ALLAH IN (c.c) EMRİDİR. HAC YÜCE ALLAH IN (c.c) EMRİDİR. Hac Allah Teala nın (c.c) emri, İslam ın beş temel şartından biridir: Ona varmaya gücü yeten kimsenin Kâbe yi tavaf etmesi Allah ın insanlar üzerindeki hakkıdır. (Al-i

Detaylı

ASMOLEN UYGULAMALARI

ASMOLEN UYGULAMALARI TURGUTLU TULA VE KREMT SANAYCLER DERNE ASMOLEN UYGULAMALARI Asmolen Ölçü ve Standartlar Mart 2008 Yayn No.2 1 ASMOLEN UYGULAMALARINDA DKKAT EDLMES GEREKL HUSUSLAR Döeme dolgu tulas, kil veya killi topran

Detaylı

HADİS DERSİ SORULARI (17 MAYIS 2015)

HADİS DERSİ SORULARI (17 MAYIS 2015) HADİS DERSİ SORULARI (17 MAYIS 2015) 1. Müsnedler gibi sahabe adına veya musannifin hocalarının adına yahut ravilerin Ģehirlerine, kabilelerine göre alfabetik olarak düzenlenen hadis kitabı türüne ne ad

Detaylı

Yard.Doç. Aralık 2000 İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi. Doktora Ekim 1998 M.Ü.S.B. E. Temel İslam Bilimleri Hadis Anabilim Dalı

Yard.Doç. Aralık 2000 İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi. Doktora Ekim 1998 M.Ü.S.B. E. Temel İslam Bilimleri Hadis Anabilim Dalı Adı Soyadı: Mustafa KARATAŞ Ünvanı: Doç.Dr. Ana Bilim Dalı: Hadis Ana Bilim Dalındaki Konumu: Öğretim Üyesi E-Posta: mkaratas@istanbul.edu.tr Web: www.mustafakaratas.com ÖĞRENİM DURUMU VE AKADEMİK ÜNVANLAR

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Takdim... 9 İTİKAD ÜNİTESİ. I. BÖLÜM Din Din Ne Demektir?... 11 Dinin Çeşitleri... 11 İslâm Dini nin Bazı Özellikleri...

İÇİNDEKİLER. Takdim... 9 İTİKAD ÜNİTESİ. I. BÖLÜM Din Din Ne Demektir?... 11 Dinin Çeşitleri... 11 İslâm Dini nin Bazı Özellikleri... IGMG Islamische Gemeinschaft Millî Görüş e. V. İslam Toplumu Millî Görüş Eğitim Başkanlığı İÇİNDEKİLER Ders Kitapları Serisi Takdim... 9 İTİKAD ÜNİTESİ Din Din Ne Demektir?... 11 Dinin Çeşitleri... 11

Detaylı

BÜLTEN Tarih: 02.05.2008

BÜLTEN Tarih: 02.05.2008 Kültür Mah. 1375 Sk. No:25 Cumhuruiyet hanı K:5 35210 Alsancak - zmir-turkey Tel : + 90 232 464 16 16.. Fax: + 90 232 421 71 92. e-mail : info@psdisticaret.com..tr BÜLTEN Tarih: 02.05.2008 SAYI :2008-036

Detaylı

TEKSTL FNANSAL KRALAMA ANONM RKET ANA SÖZLEME TADL METNLER

TEKSTL FNANSAL KRALAMA ANONM RKET ANA SÖZLEME TADL METNLER TEKSTL FNANSAL KRALAMA ANONM RKET ANA SÖZLEME TADL METNLER AMAÇ VE KONU Madde 3/5 Kira alacaklarını iskonto ettirebilir. Bu alacakları teminata verebilir, temlik edebilir, Finansal Kiralama Kanunu ve bununla

Detaylı

Özellikle uzman olduğumuz bir alanımız var. Umre ve hac

Özellikle uzman olduğumuz bir alanımız var. Umre ve hac UMRE PROGRAMI 1993 yılının sonbaharında Türkiye de Umre ve Hac yapmak isteyenlere daha kaliteli hizmet sunmak maksadıyla dört ortak tarafından, İstanbul'da kurulmuş ve faaliyetine başlamıştır. O yıllarda,

Detaylı

http://www.suzuki-toshie.net

http://www.suzuki-toshie.net B Uygulama 03.03.2011 Bilinçli Örenim Yoluyla Yaama Gücüne Doru Yeni Afet Önleme Eitimi --- Proje Örenimi, Portfolyo Deerlendirme, Koçluk Yöntemi --- Afet Önleme ve Yeni Örenme Becerileri Proje Örenimi

Detaylı

MER A YLETRME ve EROZYON ÖNLEME ENTEGRE PROJES (YENMEHMETL- POLATLI)

MER A YLETRME ve EROZYON ÖNLEME ENTEGRE PROJES (YENMEHMETL- POLATLI) MER A YLETRME ve EROZYON ÖNLEME ENTEGRE PROJES (YENMEHMETL- POLATLI) I- SORUN Toprak ve su kaynaklarnn canllarn yaamalar yönünden tad önem bilinmektedir. Bu önemlerine karlk hem toprak hem de su kaynaklar

Detaylı

BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES. M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD Ç.Ü., naat Mühendislii Bölümü, Adana / Türkiye

BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES. M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD Ç.Ü., naat Mühendislii Bölümü, Adana / Türkiye ISSN 1019-1011 Ç.Ü.MÜH.MM.FAK.DERGS CLT.19 SAYI.2 Aral,k December 2004 Ç.Ü.J.FAC.ENG.ARCH. VOL.19 NO.2 BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD

Detaylı

lblı Dem. No: Tas. No:

lblı Dem. No: Tas. No: L lblı \ Dem. No: Tas. No: Çağ1m1zda Sosyal Değişme ve Islam 2002 Yılı Kutlu Doğum Sempozyumu Tebliğ ve Müzakereleri Yayın No: 377 Sempozyumlar ve Paneller Serisi: 37 Bütün Haklan Türkiye Diyanet Vakfı'na

Detaylı

KONUT FNANSMAN SSTEM. TBB Gayrimenkul Çalma Grubu stanbul, 14.10.2005. Dr.Önder Halisdemir

KONUT FNANSMAN SSTEM. TBB Gayrimenkul Çalma Grubu stanbul, 14.10.2005. Dr.Önder Halisdemir KONUT FNANSMAN SSTEM TBB Gayrimenkul Çalma Grubu stanbul, 14.10.2005 Dr.Önder Halisdemir Genel Hatlar ile Tasar SPK nn hazrlad+ tasar 31 maddeden olumaktadr. Özel bir yasa de+il, de+iiklik yasasdr. TBB

Detaylı

2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KONU VE KAZANIMLARININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ

2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KONU VE KAZANIMLARININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ KONU VE ININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ Öğrenme Alanı: İNANÇ 1. ÜNİTE: KAZA VE KADER EYLÜL Öğrencilerle Tanışma, Dersin Amacı ve İşleniş Şekli. Öğretmeni tanır ve dersin amacı, derste işlenecek

Detaylı

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6]

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6] K U R B A N Şartlarını hâiz olub,allah a yaklaşmak amacıyla kesilen kurban;hz. Âdem in çocuklarıyla başlayıp [1],Hz. İbrahim-in oğlu İsmail-in kurban edilmesinin emredilmesi[2],daha sonra onun yerine koç

Detaylı

2014 2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KONU VE KAZANIMLARININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ

2014 2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KONU VE KAZANIMLARININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ KONU VE ININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ Öğrenme Alanı: İNANÇ 1. ÜNİTE: KAZA VE KADER EYLÜL Öğrencilerle Tanışma, Dersin Amacı ve İşleniş Şekli. İlk Ders Genelgesi 1. Allah Her Şeyi Bir Ölçüye

Detaylı

Anlamı. Temel Bilgiler 1

Anlamı. Temel Bilgiler 1 Âmentü Haydi Bulalım Arkadaşlar aşağıda Âmentü duası ve Türkçe anlamı yazlı, ancak biraz karışmış. Siz doğru şekilde eşleştirebilir misiniz? 1 2 Allah a 2 Kadere Anlamı Ben; Allah a, meleklerine, kitaplarına,

Detaylı

FIKIH KÖŞESİ YAZILARI Zekât ve Fitre Müslümanlar zekât ve fitrelerini şahıslardan ziyade kuruluşa verebilir mi? Zekât ve Fitre ibadetleri, sosyal

FIKIH KÖŞESİ YAZILARI Zekât ve Fitre Müslümanlar zekât ve fitrelerini şahıslardan ziyade kuruluşa verebilir mi? Zekât ve Fitre ibadetleri, sosyal FIKIH KÖŞESİ YAZILARI Zekât ve Fitre Müslümanlar zekât ve fitrelerini şahıslardan ziyade kuruluşa verebilir mi? Zekât ve Fitre ibadetleri, sosyal dayanışma ve İslamî değerlerin mali olarak desteklenmesi

Detaylı

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz.

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz. Söylenen her söz, içinden çıktığı kalbin kılığını üzerinde taşır. Ataullah İskenderî Söz ilaç gibidir. Gereği kadar sarf edilirse fayda veriri; gerektiğinden fazlası ise zarara neden olur. Amr bin As Sadece

Detaylı

AÇISINDAN MÜSLÜMAN BAYANIN HUKUKU EHL EVL ERKEKLE SLAM VLL&

AÇISINDAN MÜSLÜMAN BAYANIN HUKUKU EHL EVL ERKEKLE SLAM VLL& )! $Q$OO$+- SLAM HUKUKU AÇISINDAN MÜSLÜMAN BAYANIN EHL HL- KTAP ERKEKLE EVL VLL& L& Doç. Dr. Nihat DALGIN '! 6 ( 6 ^ U! 826 6 3! TKU ) $0&:3&&# (( & # "&( 89&#( "3 = 3 " ;# ( D 9#&'( )&& &&#'3 (0&$=3&

Detaylı

ZEKÂT VE FİTRE NİN TOPLAMA VE DAĞITIMI

ZEKÂT VE FİTRE NİN TOPLAMA VE DAĞITIMI 5 İÇINDEKILER ZEKÂT VE FİTRE NİN TOPLAMA VE DAĞITIMI ÖZET 18 1. MESELE: ZEKÂT VE FİTRENİN AYNI OLUŞU 21 Zekât 21 Fitre (Sadaka-i Fıtr) 22 Sadaka 22 Zekât ve Fitrenin Hikmeti 22 Zekât ve Fitrenin Aynı Oluşu

Detaylı

BÜLTEN Tarih: 02.06.2008

BÜLTEN Tarih: 02.06.2008 Kültür Mah. 1375 Sk. No:25 Cumhuruiyet hanı K:5 35210 Alsancak - zmir-turkey Tel : + 90 232 464 16 16.. Fax: + 90 232 421 71 92. e-mail : info@psdisticaret.com..tr BÜLTEN Tarih: 02.06.2008 SAYI :2008-046

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ HARRAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HARRAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ

ÖZGEÇMİŞ HARRAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HARRAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ÖZGEÇMİŞ ADI SOYADI: ÖMER FARUK HABERGETİREN DOĞUM YERİ VE TARİHİ: ŞANLIURFA/03.04.1968 ÖĞRENİM DURUMU: DOKTORA DERECE ANABİLİM DALI/BİLİM DALI 1 LİSANS SELÇUK İLAHİYAT FAKÜLTESİ 2 YÜKSEK LİSANS 3 DOKTORA

Detaylı

Proje Döngüsünde Bilgi ve. Turkey - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1

Proje Döngüsünde Bilgi ve. Turkey - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1 Proje Döngüsünde Bilgi ve letiim Turkey - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1 Proje Döngüsünde Bilgi ve letiim B: Ana proje yönetimi bilgi alan B: Tüm paydalara ulamak ve iletiim kurmak için

Detaylı

SIEMENS Siemens Sanayi ve Ticaret A..

SIEMENS Siemens Sanayi ve Ticaret A.. SIEMENS Siemens Sanayi ve Ticaret A.. Deerli Tedarikçilerimiz, Türk Vergi Usul Kanunu ve ana ortamz olan Siemens AG nin kurallar gerei, firmamza gelen faturalarn muhasebeletirilmesi, takibi ve vadesinde

Detaylı

4.CC$ D)E E" F G 03GBBG @;3 GÖRE

4.CC$ D)E E F G 03GBBG @;3 GÖRE 4.CC$ D)E E" F G 03GBBG @;3 SLAM HUKUKUNA GÖRE EVLLKTE VELAYET VE KAPSAMI Muhammet Ali DANIMAN * The authority of wiljya and its scope regarding to mariage in Islamic law In this article we studied that

Detaylı

Dînî yükümlülük bakımından orucun kısımları. Muhammed b. Salih el-useymîn

Dînî yükümlülük bakımından orucun kısımları. Muhammed b. Salih el-useymîn Dînî yükümlülük bakımından orucun kısımları [ ثريك Turkish ] Türkçe Muhammed b. Salih el-useymîn Terceme : Muhammed Şahin Tetkik : Ali Rıza Şahin 2012-1433 أكسام احلكم اتللكييف للصيام «باللغة الرتكية»

Detaylı

T.C. KÜLTÜR VE TUR ZM BAKANLI I * NE A T SÖZLE*ME TASARISI

T.C. KÜLTÜR VE TUR ZM BAKANLI I * NE A T SÖZLE*ME TASARISI T.C. KÜLTÜR VE TURZM BAKANLII Strateji Gelitirme Bakanl!"! Emek Ek Hizmet Binas! Data ve Enerji Kablolamas! *NE AT SÖZLE*ME TASARISI Götürü Bedel Hizmet Al!m! Sözlemesi KN (hale Kayt Numaras): 2010/45966

Detaylı

ÖZELL?KLER? Sosyal etkile?imde yetersizlik. Göz konta??nda s?n?rl?l?k. Ortak ilgide s?n?rl?l?k. Ba?kalar?n?n yapt???na ilgisizlik

ÖZELL?KLER? Sosyal etkile?imde yetersizlik. Göz konta??nda s?n?rl?l?k. Ortak ilgide s?n?rl?l?k. Ba?kalar?n?n yapt???na ilgisizlik Otistik birey sosyal etkile?im, sözel ve sözel olmayan ileti?im, ilgi ve etkinliklerdeki s?n?rl?l??? erken çocukluk döneminde ortaya ç?kan ve bu özellikleri nedeniyle özel e?itim ile destek e?itim hizmetine

Detaylı

Birden fazla umre yapmanın hükmü ve iki umre arasındaki süre ne kadar olmalıdır? Muhammed Salih el-muneccid

Birden fazla umre yapmanın hükmü ve iki umre arasındaki süre ne kadar olmalıdır? Muhammed Salih el-muneccid Birden fazla umre yapmanın hükmü ve iki umre arasındaki süre ne kadar olmalıdır? حكم تكر لعمر م يكو بينهما ] تريك Turkish [ Türkçe Muhammed Salih el-muneccid Terceme : Muhammed Şahin Tetkik : Ali Rıza

Detaylı

İSLAM TARİHİ II DR. HALİDE ASLAN

İSLAM TARİHİ II DR. HALİDE ASLAN İSLAM TARİHİ II DR. HALİDE ASLAN Mali Yapı, Medeniyet ve Kültür Konular: *İdari Yapı *Mali Yapı *Askeri Yapı *Adli Yapı *Medeniyet ve Kültür Mali Yapı, Medeniyet ve Kültür Kaynaklar: *Mustafa Fayda, Hulefayı

Detaylı

2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI FNANS TEORS VE UYGULAMALARI ÖRNEK SINAV SORULARI

2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI FNANS TEORS VE UYGULAMALARI ÖRNEK SINAV SORULARI SORU 1: 013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI FNANS TEORS VE UYGULAMALARI ÖRNEK SINAV SORULARI ABC hisse senedinin spot piyasadaki fiyat 150 TL ve bu hisse senedi üzerine yazlm alivre sözle mesinin fiyat

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Sayfa. http://d-nb.info/860392090

İÇİNDEKİLER. Sayfa. http://d-nb.info/860392090 İÇİNDEKİLER Sayfa Önsöz: Bu kitabı niçin yazdım? 11 1. İslam'dan önceki Arabistan 13 1.1. İlk müslümanlar 13 1.2. Dünyanın en eski kutsal yeri: Kabe.... 16 1.3. İslam'dan'önceki Arabistan 17 1.4. Muhammed'ten

Detaylı

Online Bilimsel Program Yönetici K lavuzu

Online Bilimsel Program Yönetici K lavuzu Online Bilimsel Program Yönetici Klavuzu Bu belgedeki bilgiler, ekiller ve program ilevi önceden haber verilmeksizin deitirilebilir. Tersi belirtilmedikçe, burada örnek olarak ad geçen kiiler, adresler,

Detaylı

Fotoğraf makinesi alma kılavuzu

Fotoğraf makinesi alma kılavuzu On5yirmi5.com Fotoğraf makinesi alma kılavuzu Fotoğrafa merak saldınız ve siz de bir fotoğraf makinesi almak istiyorsunuz. İşte size yardımcı olacak birkaç öneri... Yayın Tarihi : 3 Eylül 2012 Pazartesi

Detaylı

KANDİL GECELERİ. 1. Kadir Gecesi

KANDİL GECELERİ. 1. Kadir Gecesi KANDİL GECELERİ Ülkemizde kandil geceleri diye bilinen geceler; Rabiulevvel ayının on ikinci gecesi olan Mevlid, Recep ayının ilk cuma gecesi olan Regaib, yine Recep ayının yirmiyedinci gecesi olan Mirac,

Detaylı

T.C. BABAKANLIK Hazine Müstearl. T.C. Babakanlk Hazine Müstearl

T.C. BABAKANLIK Hazine Müstearl. T.C. Babakanlk Hazine Müstearl T.C. BABAKANLIK Hazine Müstearl BLGLENDRME TOPLANTISI 10.03.2010 Sunum Plan Tarihçe Görev ve Sorumluluklar Tekilat Yaps Dier Kurumlarla likiler Kariyer Olanaklar Soru Cevap Tarihçe Osmanl Devletinde; Hazine,

Detaylı

1.Birlik ilkesi: İslam inancına göre bütün varlıklar, bir olan Allah tarafından yaratılmıştır.

1.Birlik ilkesi: İslam inancına göre bütün varlıklar, bir olan Allah tarafından yaratılmıştır. İnsanın toplumsal bir varlık olarak başkaları ile iyi ilişkiler kurabilmesi, birlik, barış ve huzur içinde yaşayabilmesi için birtakım kurallara uymak zorundadır. Kur an bununla ilgili ne gibi ilkeler

Detaylı

Sermaye Piyasas Faaliyetleri Temel Düzey Eitim Proram

Sermaye Piyasas Faaliyetleri Temel Düzey Eitim Proram Temel Düzey Eitim Proram Amaç : Sermaye Piyasas Kurumlarnda görev yapanlar veya bu görevlere atanacaklar, SPK nn düzenleyecei Lisanslama snavna hazrlama. Katlmclar Hisse Senetleri Piyasas Mü"teri Temsilcileri,Yatrm

Detaylı

T.C. İZMİR VALİLİĞİ ALİAĞA İLÇE MİLLÎ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET STANDARTLARI. Sıra Hizmet Standardı Olan Birimler Sayı

T.C. İZMİR VALİLİĞİ ALİAĞA İLÇE MİLLÎ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET STANDARTLARI. Sıra Hizmet Standardı Olan Birimler Sayı T.C. İZMİR VALİLİĞİ ALİAĞA İLÇE MİLLÎ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET STANDARTLARI Sıra Hizmet Standardı Olan Birimler Sayı 1 Özel Öğretim Kurumları Bölümü 92 2 Atama Bölümü 1 3 Basın Yayın Bölümü 4 4 Eğitim Öğretim

Detaylı

Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu

Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu Sayfa No: 1 Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu Sayfa No: 2 Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi

Detaylı

Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmelii (89/336/AT)

Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmelii (89/336/AT) Sanayi ve Ticaret Bakanlndan: Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmelii (89/336/AT) BRNC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tan+mlar Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliin amac; radyokomünikasyon ile telekomünikasyon ve elektrikli

Detaylı

YAPI KRED EMEKLLK A.. 1 OCAK - 31 MART 2010 HESAP DÖNEMNE AT FNANSAL TABLOLAR VE FNANSAL TABLOLARA LKN AÇIKLAYICI DPNOTLAR

YAPI KRED EMEKLLK A.. 1 OCAK - 31 MART 2010 HESAP DÖNEMNE AT FNANSAL TABLOLAR VE FNANSAL TABLOLARA LKN AÇIKLAYICI DPNOTLAR 1 OCAK - 31 MART 2010 HESAP DÖNEMNE AT FNANSAL TABLOLAR VE 1 31 MART 2010 TARH TBARYLE DÜZENLENEN FNANSAL TABLOLARIMIZA LKN BEYANIMIZ liikte sunulan 31 Mart 2010 tarihi itibariyle düzenlediimiz finansal

Detaylı

KELÂMÎ MEZHEPLER VE FIRKALAR. Adem Sezgin UZUN 1

KELÂMÎ MEZHEPLER VE FIRKALAR. Adem Sezgin UZUN 1 e-makâlât Mezhep Araştırmaları, VII/1 (Bahar 2014), ss. 261-265. ISSN 1309-5803 www.emakalat.com KELÂMÎ MEZHEPLER VE FIRKALAR Ali Rabbânî Gülpâyigânî, Önsöz Yayıncılık, İstanbul 2014 456 sayfa, Adem Sezgin

Detaylı

SLAM HUKUKUNA ÖZGÜ BR KURUM SÜT AKRABALII

SLAM HUKUKUNA ÖZGÜ BR KURUM SÜT AKRABALII 55 SLAM HUKUKUNA ÖZGÜ BR KURUM SÜT AKRABALII Doç. Dr. Ahmet YAMAN * Abstract Foster Kinship: An Institution Peculiar to Islamic Law The Quran touches upon the modality of sucking of the new-born baby which

Detaylı

zmir Büyük ehir Belediyesi Ba kanl k Makam na ve belediyemizi ziyarete gelen yabanc ülke temsilcilerine gerekti inde tercümanl k hizmeti vermek.

zmir Büyük ehir Belediyesi Ba kanl k Makam na ve belediyemizi ziyarete gelen yabanc ülke temsilcilerine gerekti inde tercümanl k hizmeti vermek. ABVEDILKLERUBEMÜDÜRLÜÜ DIÞ ÝLÝÞKÝLER ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ Yetki,GörevveSorumluluklar zmirbüyükehirbelediyesi'ninuluslararaslikilerinidüzenlemek. zmirbüyükehirbelediyesibünyesindeyeralanbirimlereavrupabirliiveçeitli

Detaylı

Keynesyen makro ekonomik modelin geçerli oldu(u bir ekonomide aa(daki ifadelerden hangisi yanltr?

Keynesyen makro ekonomik modelin geçerli oldu(u bir ekonomide aa(daki ifadelerden hangisi yanltr? SORU 31: 3 / 4 Bir ekonomide kii ba üretim fonksiyonu y = 2k biçiminde verilmektedir. Nüfus art hz %2, teknik ilerleme hz %2 ve amortisman oran %6 iken tasarruf oran da %30 ise bu ekonomideki kii ba sermaye

Detaylı

Mustafa ALTUNDAL DS 2. Bölge Müdürü. 22-24 Mart 2010-AFYON DÜNYA SU GÜNÜ 1 / 17

Mustafa ALTUNDAL DS 2. Bölge Müdürü. 22-24 Mart 2010-AFYON DÜNYA SU GÜNÜ 1 / 17 Mustafa ALTUNDAL DS 2. Bölge Müdürü 22-24 Mart 2010-AFYON DÜNYA SU GÜNÜ 1 / 17 Bilindii gibi, taknlar doal bir olay olmakla beraber ekonomi ve toplum yaam üzerinde olumsuz etkileri fazla olan doal bir

Detaylı

AİLE: HAYATA AÇILAN PENCERE

AİLE: HAYATA AÇILAN PENCERE AİLE: HAYATA AÇILAN PENCERE Aile, tek başına olmaktan kurtulup, can yoldaşına kavuşmaktır Aynı çatı altında yalnızlık ve yabancılık değil! Ve O, iki eşi, erkeği ve kadını yarattı. (Necm, 53/45) Kadınlar,

Detaylı

Kâşif Hamdi OKUR, Ismanlılarda Fıkıh Usûlü Çalaışmaları: Hâdimî Örneği, İstanbul: Mizah Yayınevi, 2010, 125-127.

Kâşif Hamdi OKUR, Ismanlılarda Fıkıh Usûlü Çalaışmaları: Hâdimî Örneği, İstanbul: Mizah Yayınevi, 2010, 125-127. Kâşif Hamdi OKUR, Ismanlılarda Fıkıh Usûlü Çalaışmaları: Hâdimî Örneği, İstanbul: Mizah Yayınevi, 2010, 125-127. Elif Büşra DİLBAZ E-mail: ikkizzler_89@hotmail.com Nasslar ile hükümler arasındaki ilişkinin

Detaylı

www.malieksen.com GENEL SA LIK S GORTASI UYGULAMASINA L K N SORU VE CEVAPLAR

www.malieksen.com GENEL SA LIK S GORTASI UYGULAMASINA L K N SORU VE CEVAPLAR GENEL SALIK SGORTASI UYGULAMASINA LKN SORU VE CEVAPLAR 1-1 Ocak 2012 tarihinden itibaren genel salk sigortas uygulamasndaki deiiklikler nelerdir? Genel salk sigortasndan yararlanlmasnda temel artlardan

Detaylı

4 Mart 2016 CUMA Resmî Gazete Sayı : 29643 TEBLİĞ Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) ndan: KURUMLAR VERGĠSĠ GENEL TEBLĠĞĠ (SERĠ NO: 1) NDE

4 Mart 2016 CUMA Resmî Gazete Sayı : 29643 TEBLİĞ Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) ndan: KURUMLAR VERGĠSĠ GENEL TEBLĠĞĠ (SERĠ NO: 1) NDE 4 Mart 2016 CUMA Resmî Gazete Sayı : 29643 TEBLİĞ Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı) ndan: KURUMLAR VERGĠSĠ GENEL TEBLĠĞĠ (SERĠ NO: 1) NDE DEĞĠġĠKLĠK YAPILMASINA DAĠR TEBLĠĞ (SERĠ NO: 9) MADDE

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS GÜNÜMÜZ MÜSLÜMAN TOPLUMLAR İLH 340 6 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli

Detaylı

Abdest alırken kep ve şapka veya kufiyenin üzerini mesh etmenin hükmü. Muhammed Salih el-muneccid

Abdest alırken kep ve şapka veya kufiyenin üzerini mesh etmenin hükmü. Muhammed Salih el-muneccid Abdest alırken kep ve şapka veya kufiyenin üzerini mesh etmenin hükmü ] ريك Turkish [ Türkçe Muhammed Salih el-muneccid Terceme: Muhammed Şahin Tetkik : Ali Rıza Şahin 202-433 ح م ملسح القبعة والكوفية

Detaylı

T.C KÜLTÜR VE TURZM BAKANLII Strateji Gelitirme Bakanl!"! (1. sayfa) ZEYLNAME

T.C KÜLTÜR VE TURZM BAKANLII Strateji Gelitirme Bakanl!! (1. sayfa) ZEYLNAME (1. sayfa) ZEYLNAME Türkiye Kültür Portal! Altyap!s!n!n Oluturulmas! ve Portal Uygulama Yaz!l!mlar!n!n Temin Edilmesi ihalesi 03/07/2009 Cuma gününe ertelenmitir. Teknik :artnamenin 6.(2). Maddesi Portal

Detaylı

TÜRK YE DE TARIMSAL MAK NELE ME (1923 1933)

TÜRK YE DE TARIMSAL MAK NELE ME (1923 1933) TARHNPENDE ULUSLARARASITARHveSOSYALARATIRMALARDERGS Yl:2010,Say:3 Sayfa:119136 THEPURSUITOFHISTORY INTERNATIONALPERIODICALFORHISTORYANDSOCIALRESEARCH Year:2010,Issue:3 Page:119136 TÜRKYE DETARIMSALMAKNELEME(19231933)

Detaylı

Deutsche Bank A. Sermaye Piyasas Hizmetlerine ili kin aç klamalar

Deutsche Bank A. Sermaye Piyasas Hizmetlerine ili kin aç klamalar DeutscheBankA.SermayePiyasas Hizmetlerineilikinaçklamalar dayeralanbilgilersermayepiyasaskurulu nun,iii-39.1say YatKurulular Kurulu ve Faaliyet Esaslar Hakkknda Tebli"inin 28.'inci maddesi çerçevesinde

Detaylı

Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır BÜLTEN İSTANBUL B İ L G. İ NOTU FİLİSTİN MESELESİ 12 de. 2014 İÇİN 3 HEDEFİMİZ, 3 DE ÖDEVİMİZ VAR 3 te

Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır BÜLTEN İSTANBUL B İ L G. İ NOTU FİLİSTİN MESELESİ 12 de. 2014 İÇİN 3 HEDEFİMİZ, 3 DE ÖDEVİMİZ VAR 3 te 9 da AK YIL: 2012 SAYI : 164 26 KASIM 01- ARALIK 2012 BÜLTEN İL SİYASİ VE HUKUKİ İŞLER BAŞKANLIĞI T E Ş K İ L A T İ Ç İ H A F T A L I K B Ü L T E N İ 4 te Ana Stratejimiz Milletimizle Gönül Bağımızdır

Detaylı

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI Belediyelerin görevlerini etkin ve verimli bir ekilde yerine getirebilmeleri için ihtiyaç duydukları optimal (ihtiyaçtan ne fazla ne de az) kadronun nicelik ve

Detaylı

KADINLARIN ÖZEL GÜNLERNDEK BADET. Prof. Dr. Nihat DALGIN*

KADINLARIN ÖZEL GÜNLERNDEK BADET. Prof. Dr. Nihat DALGIN* '(&44?@(@A%%B>BCDDEBOE>/FF ÖZEL GÜNLERNDEK KADINLARIN BADET Prof. Dr. Nihat DALGIN* W"8"W"4(:A68#D $A4HB%1%AG%G X%1 "B H H H(1 $ $(%A1 G G K(LB %A B 1%A % SG%( %T &H- G ( - 1A%"%"H(1(%4J%H8SG%( %T1%GB%A1G%(A%AKXXL"H1BH

Detaylı

KAMULA,TIRMA KANUNU. 2942-4650 sayl Kamulatrma Kanunu /Kamu Ölçmeleri Dersi Eki / Ör.Gör.Dr. S.Denizhan Yaln/[ 1 ]

KAMULA,TIRMA KANUNU. 2942-4650 sayl Kamulatrma Kanunu /Kamu Ölçmeleri Dersi Eki / Ör.Gör.Dr. S.Denizhan Yaln/[ 1 ] KAMULA,TIRMA KANUNU Kanun Numaras : 2942 Kabul Tarihi : 4/11/1983 Yaymland Resmi Gazete : Tarih: 8/11/1983 Say: 18215 2942 Sayl Kamulatrma Kanunu nda çeitli deiiklikler yapan 4650 Sayl Kanun 5 Mays 2001

Detaylı

MERSİN İL MÜFTÜLÜĞÜ 2015 YILI RAMAZAN AYI VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI VAİZİN

MERSİN İL MÜFTÜLÜĞÜ 2015 YILI RAMAZAN AYI VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI VAİZİN VAİZİN TARİHİ VAKTİ ADI VE SOYADI UNVANI İLÇESİ YERİ KONUSU İbrahim KADIOĞLU İl Müftü Yard. Akdeniz Ulu Camii 17 Haziran 2015 Çarşamba 18 Haziran 2015 Perşembe 19 Haziran 2015 Cuma Yunus GÜRER İl Vaizi

Detaylı

Bu maddenin yürürlüe girdii tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almı mükelleflerin;

Bu maddenin yürürlüe girdii tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almı mükelleflerin; ! "! # $% & % & ' &! ' ( )* +$' #,*,-. / - Gecici Madde 3 Bu maddenin yürürlüe girdii tarih itibarıyla bu Kanuna göre kurulan serbest bölgelerde faaliyette bulunmak üzere ruhsat almı mükelleflerin; a)

Detaylı

Tarm Ürünleri Dolu Sigortas nda aa1da verilen seçeneklerden hangisi yanltr?

Tarm Ürünleri Dolu Sigortas nda aa1da verilen seçeneklerden hangisi yanltr? SORU 1: Sedan irketçe kabul edilen sigortalar için üst snr önceden belirtilmi olan saklama paynn (sigorta bedeli veya hasar tazminat tutarnn) almas halinde uygulanan ve reasürörün anlamaya katlma payna

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi Lisansüstü Eitim ve Öretim Yönetmelii

Dokuz Eylül Üniversitesi Lisansüstü Eitim ve Öretim Yönetmelii Dokuz Eylül Üniversitesi Lisansüstü Eitim ve Öretim Yönetmelii AMAÇ VE KAPSAM Madde 1 a) Üniversiteleraras$ Kurul Ba&kanl$$ taraf$ndan haz$rlanan ve 01 Temmuz 1996 tarihinde yürürlüe konulan Lisansüstü

Detaylı

Gıybet (Hadis, Tirmizi, Birr 23)

Gıybet (Hadis, Tirmizi, Birr 23) Dedikodu (Gıybet) Gıybet Dedikodu (gıybet), birisinin yüzüne söylenmesinden hoşlanmadığı şeyleri arkasından söylemektir. O kimse söylenen şeyi gerçekten yapmış ise bu gıybet, yapmamış ise iftira olur (Hadis,

Detaylı