Sosyal Güvenlik Nereye Do ru Gidiyor?

Transkript

1 IBM Global Social Segment Haziran 2007 Sosyal Güvenlik Nereye Do ru Gidiyor? 15 Bat Avrupa ülkesindeki sosyal güvenlik yönetimi CEO lar ile yaplan görümeler Hazrlayanlar: Prof. Dr. Paul SCHOUKENS Prof. Dr. Danny PIETERS Sayfa 1

2 #çindekiler Önsöz - Chris Gibbon 5 Giri 7 Görümelerin baz genel sonuçlar 9 1 Belirleyici etkenler Demografik sorunlar Daha az yeil, daha fala gri Bakm için daha fazla gereksinim Açk görü Göç De;ien aile yaplar <sizlik ve genel ekonomik durum Sosyal güvenlik güvencesi olmadan çalma Genel olarak kayt d ve gelirin düük beyan edildi;i çalma Yasa d göçmenlerin çalmas Bir ülkede yabanc sosyal güvenlik güvencesiyle çalma (Tam) sosyal güvenlik güvencesi olmadan yasal çalma Gerileyen sosyal de;erler / Dayanma konusu Nesiller aras dayanma (her iki yönde) Sosyal hak dolandrcl; Sosyal güvenlik temelinde dayanmann ( sosyal sözleme ) öneminin anlalmamas Artan beklentiler ve talepler Sosyal güvenli;in içeri;i Sosyal güvenlik yönetimlerinin davran Reform Mahkeme bavurular ve dava saylar Kamu ve özel sektör oyuncular Siyasi karar alma Özelletirme e;ilimi Adem-i merkeziyetçili;e kar merkeziyetçilik Merkeziyetçili;e kar yetkilendirme ve adem-i merkeziyetçilik Sosyal güvenli;in çeitli bölgelerde fiili ekilde farkllamas 38 Sayfa 2

3 6 CEO nun mesaj Sosyal güvenli;e olan inanç Sosyal sözlemenin sonucu olarak sosyal güvenlik; daha iyi anlalma gereksinimi Demokratik toplumun gerekli bir bileeni olarak sosyal güvenlik Sürdürülebilir finansal ve ekonomik temel gereksinimi Pozitif bir ekonomik faktör olarak sosyal güvenlik <nsanlarn hizmetinde olan sosyal güvenlik, en muhtaç durumdaki ilk srada Daha bütünsel bir görünüm Genç nesillere dikkat Sosyal ortaklarn rolü Politikaclarn ve yönetimlerin sorumluluklar Daha fazla AB katlm 82 7 Aratrmaclarn son açklamalar Sosyal güvenli;e olan temel inanç Sosyal güvenlik: Demokrasinin dire;i / Demokrasi: Sosyal güvenli;in zorlu;u Sosyal güvenlik kalc olacaksa de;imek zorundadr! Sosyal güvenlik plan olmasn veya sistem tek bana olsun Nesil dayanmas ve genç nesil ayrmcl; Sosyal güvenlik korumas olmadan çalma Artan göçün etkisi Etkinletirme Finansman ve özelletirme hakknda sorular Artan ikayetlerle baa çkma Dahili olarak yeniden yaplanma gereksinimi Ulusal sosyal güvenlik ve daha büyük bir dünya Genel Bak 103 Ek 1: Görüme yaplan kiiler 104 Ek 2: Görümelerin biçimi 110 Yazarlar hakknda 112 Sayfa 4

4 Önsöz Nereye Do ru Gidiyoruz? IBM Global Social Segment adna, Profesör Danny Pieters ve Profesör Paul Schoukens tarafndan hazrlanan Sosyal Güvenlik Nereye Do(ru Gidiyor? ba+lkl bu raporu yaynlamaktan memnunluk duyuyorum. Pieters ve Schoukens in sosyal güvenlik yöneticilerini en fazla me+gul eden bu soruyu, yani 21. yüzylda sosyal güvenlik nereye do(ru gidiyor? sorusunu sormalar hiç +a+rtc de(il. Bu soruya yant vermek için yazarlar, Yunanistan d+nda, geni+lemeden önceki 15 Bat Avrupa ülkesinin yakla+k 70 sosyal güvenlik yönetimi CEO su ile yaplan görü+melerden derlenen e(ilimleri tanmlam+lardr. Bu 15 Bat Avrupa ülkesi +unlardr: Avusturya, Belçika, Danimarka, Finlandiya, Fransa, Almanya, 9rlanda, 9talya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, Portekiz, 9spanya, 9sveç ve 9ngiltere. Avrupa Ekonomik Bölgesinin bir üyesi olan Norveç de bu listede yer alm+tr. Pieters ve Schoukens, ayrntl inceleme için 12 alan tanmlam+tr: i) Sosyal güvenlik konusundaki temel inanç ii) Demokrasi ile etkile+im iii) Güvenlik ve reform gereksinimi iv) Daha fazla etkile+im ve daha fazla katlml çal+ma v) Nesilleraras dayan+ma vi) Sosyal güvencesiz çal+ma vii) Göçün etkileri viii) Aktivasyon politikas ix) Finansman ve özelle+tirme ile ilgili soru i+aretleri x) Artan +ikayetleri yönetme gereksinimi xi) Sosyal güvenlik yönetimlerinin dahili olarak yeniden yaplandrlmas gereksinimi xii) Daha büyük bir dünyada ulusal sosyal güvenlik Sayfa 5

5 Pieters ve Schoukens, bulgularn IBM in Ekim 2006 da Roma da düzenlenen Uluslararas Sosyal Güvenlik Forumu nda (International Social Security Forum) sundu. IBM, küresel sosyal güvenlik toplulu(u içinde sosyal güvenli(in gelece(i konusundaki tart+malara hz vermek için bu çal+mann tam raporunu yaynlamaktadr. Bu raporun yaynlanmas, IBM'in Avrupa Sosyal Güvenlik Kurumu (EISS; European Institute of Social Security) ile i+birli(i içinde çal+t( bir dizi giri+imin devam niteli(indedir. Bu giri+imler, Sosyal Güvenli(e 9li+kin Ana Program, Avrupa sosyal güvenlik kurumlar tarafndan Internet'in geli+mekte olan kullanmna ili+kin kapsaml üç ara+trmay, seçilen Avrupa ülkelerinde vergilendirme ile sosyal güvenlik arasndaki ili+ki hakknda bir raporu, IBM uzmanlarn sosyal politika e(ilimleri ve yönelimleri konusunda sürekli bilgilendirme amaçl yllk Sosyal Güvenlik Akademisi çal+masn içerir. IBM ve EISS, sosyal hizmetler ve sosyal güvenlik fikir liderli(i alanlarnda i+birli(ini sürdürmeyi planlamaktadr. Bu raporun, vatanda+lara sosyal hizmetlerin ve sosyal güvenli(in sa(lanmasn geli+tirmeye ve dönü+türmeye çal+an kamu yöneticileri için yeni ve de(erli bilgiler sa(layaca(na inanyoruz. Chris Gibbon IBM Global Social Segment Ba+kan Yardmcs ve Ortak Sayfa 6

6 Bu raporda, sosyal güvenliin gelecei konusundaki kiisel görüleri sorulan 15 Bat Avrupa ülkesindeki sosyal güvenlik yöneticimi CEO su ile yaplan görümelerin sonuçlar sunulmaktadr. Giri Bu rapor, Yunanistan d+nda, geni+lemeden önceki 15 Bat Avrupa ülkesindeki yakla+k 70 sosyal güvenlik yönetimi 1 CEO su ile yaplan görü+melerden derlenen e(ilimleri gözler önüne sermektedir. Bu 15 Bat Avrupa ülkesi +unlardr: Avusturya (AVU), Belçika (BEL), Danimarka (DAN), Finlandiya (F9N), Fransa (FRA), Almanya (ALM), 9rlanda (9RL), 9talya (9TA), Lüksemburg (LÜK), Hollanda (HOL), Norveç (NOR), Portekiz (POR), 9spanya (9SP), 9sveç (9SV) ve 9ngiltere (9NG). Avrupa Eonomik Bölgesinin bir üyesi olan Norveç de bu listede yer alm+tr. Görü+meler Mays 2005 ile Haziran 2006 tarihleri arasnda gerçekle+tirilmi+tir; görü+meyi yapanlar, her ikisi de Leuven Üniversitesi nde ö(retim görevlisi olan Prof. Dr. Paul Schoukens* ile Prof. Dr. Danny Pieters tir. Görü+meye katlan CEO larn adlar Ek 1 de yer almaktadr. Ancak, görü+meye katlan ki+ilerin dile getirdi(i görü+lerin içeri(inin gizli tutulmas kararla+trlm+tr. Metinde bir ülkenin adnn geçmesi, o ülkeden görü+meye katlanlarn tümünün ya da ço(unun ayn görü+te oldu(unu göstermez; yalnzca bu ülkeden görü+meye katlanlardan birinin görü+ünü bu +ekilde ifade etti(ini gösterir. Görü+meler ortalama bir buçuk saat sürmü+tür. CEO larn her birine, sosyal güvenli(in ksa ve orta-uzun vadedeki gelece(i (gelecek 3 yl/gelecek 12 yl) ile ilgili görü+leri sorulmu+tur. Görü+melerin yapld( tektip biçim Ek 2 de yer almaktadr. 1 Özel bir durum olarak, sosyal güvenlik yönetimleri için çal+an ya da sosyal güvenli(e ili+kin genel bir görü+ü bulunan ara+trma gruplarnn ba+kanlaryla da görü+tük. Bu durumda görü+me ilgili ülkenin CEO sunun te+vikiyle yaplm+tr. * Lüksemburg daki görü+meler, Paul Schoukens yerine yine Leuven Üniversitesi nde çal+an Bernhard Zaglmayer tarafndan gerçekle+tirilmi+tir. Sayfa 7

7 Bu raporun CEO lar tarafndan dile getirilen temel ifadeleri ve görü+leri özetlemeye çal+t(n en ba+ndan belirtmek yerinde olacaktr. nu belge, belirtilen konularn tümünün yer ald( ya da ifade edilen görü+lerle ilgili olumlu ya da olumsuz bir yargda ya da de(erlendirmede bulunan bir çal+ma de(ildir. Ancak, çal+mann sosyal güvenli(in son derece ayrcalkl tanklar olan sosyal güvenlik yönetimi CEO larnn görü+lerini yanstt( için çok anlaml oldu(unu dü+ünüyoruz. Raporun son sözler bölümünde, görü+ümüze göre son zamanlarda ara+trma ya da politika geli+tirme alannda yeterli dikkatin gösterilmedi(i konular vurgulayarak daha fazla özene gerek oldu(unu göstermeye çal+aca(z. Böylece, bu raporun özellikle Avrupa Sosyal Güvenlik Kurumu ile Avrupa ve Sosyal Güvenlik Ara+trma Birimi gibi ara+trma kurumlarnn dünün ya da bugünün sorunlarn de(il, gelecekte daha yo(un +ekilde hissedilecek sorunlar için bir ara+trma faaliyetleri program geli+tirmesine yardmc olmasn istiyoruz. Sayfa 8

8 Görümelerin baz genel sonuçlar Görü+meyi yapanlar, CEO larn ki+isel görü+lerini alma konusunda srarcydlar. Ancak, birkaç durumda, CEO larn adlar kurumlarndaki konumlaryla birlikte anlm+tr. Bunu, ki+isel görü+leri ile kurumlarnn beyanlarnn birbiriyle örtü+tü(ü +eklinde açklayabiliriz. Görü+meye katlanlarn ço(unun, sorumlu olmadklar sosyal güvenlik alanlaryla ilgili beyanda bulunmaktan kaçnd(n ve sorumlu olduklar sosyal güvenlik alanlarna yo(unla+tklarn fark ettik. Di(er bir bulgu da, görü+meyi yapanlar ksa vadeli (dört yl) ve orta-uzun vadeli (on iki yl) görü+ler arasnda her zaman bir ayrm yapsa da, görü+meye katlanlarn ço(unun "gelecek" ile ilgili görü+lerini ifade ederken bu tür bir ayrma girmemi+ olmasdr. CEO larn bazlar, sosyal güvenli(in nasl bir de(i+im gösterece(i ya da göstermesi gerekti(i konusunda ki+isel görü+lerini belirtmek yerine, gelecekle ilgili tahminlerde bulunmay tercih etmi+tir. Görü+melerin ana sonuçlarn, görü+melerin biçimiyle ksmen ili+kili alt ba+lk altnda toplamaya çal+tk: 1. Belirleyici etkenler 2. Kapsanan nüfus ve verilen haklar 3. Sosyal güvenlik finansman 4. 9dare 5. Yabanc ve uluslararas etkiler 6. CEO nun mesaj Sayfa 9

9 1 Belirleyici etkenler Bu bölümde, görü+meye katlanlara göre sosyal güvenli(in gelece(ini etkileyebilecek her türlü etkeni ele alaca(z. Hem ya+amsal hem de toplumsal etkenlerin yan sra, belirleyici yasal, politik ve ideolojik etkenleri görece(iz. Demografik sorunlar, artan yal nüfusunu (yaam beklentisinin uzamas) ve azalan yeni doan çocuk saysn (dourganlkta azalma) kapsar. 1.1 Demografik sorunlar Daha az yeil, daha fazla gri Tüm ülkelerde demografik sorun önemli olarak belirtilmi+tir. Demografik sorun, ilk planda artan ya+l nüfusunu (ya+am beklentisinin uzamas) ve azalan yeni do(an çocuk saysn (do(urganlkta azalma) kapsar. Di(er bir deyi+le, az, daha az ye+il ve çok, daha çok gri! Ancak, demografik zorluklarn önemi ülkeden ülkeye farkllk göstermektedir; baz ülkeler bu sorunu di(erlerine göre daha yakn bir zamanda ve daha derin bir +ekilde hissetti. Baz ülkelerde, gerekli önlemlerin alnd(na dair bir dü+ünce olu+urken; bazlarnda bu dü+ünce görülmemektedir. Demografik verilerin ve evrimin her ülkede birbirinden farkl oldu(u; dolaysyla buna yönelik reformun da farkl oldu(u görülmü+tür. Baz ülkelerde, belirli özellikleri nedeniyle, demografik sorunlar di(er ço(u ülkeye göre daha sonra ortaya çkacaktr (NOR, 9SP, POR, 9RL, LÜK). Örne(in 9spanya da, +u anki durum göreli olarak iyidir; iç sava+ srasndaki ( ) dü+ük do(um oranlar sonucu emekli maa+ almaya yeni ba+layan çok sayda ki+i yoktur. Ancak, demografik kriz ülkeyi önümüzdeki be+ yl içinde derinden vuracaktr. Ülke nüfusuna +u anda bütçe kayna( olsa da, gelece(i güvence altna almak için emeklilik sisteminde büyük reformlar yaplmas gerekti(ini anlatmak için epey çaba sarf edilmesi gerekiyor. Ayrca, diktatörlük rejiminin sona ermesinden sonra yeni gruplarn güvenlik sistemine katlmasyla birkaç yl içinde sisteme ek bir yük gelecektir (9SP). Sayfa 10

10 Kuzey Avrupa daki CEO larn çou, nüfusun yalanmasnn emeklilik sistemi üzerindeki etkisinin büyük oranda kontrol altnda olduunu tahmin ediyor. Portekiz de demografik sorunlar di(er ülkelerden daha sonra ortaya çkacak gibi görünüyor. Ancak, Portekiz sosyal koruma sistemi, di(er Avrupa ülkelerindeki sistemlerden daha yeni ve daha zayftr. Ayrldklar nokta farkldr; demografik sorunlarn sonuçlar dolaysyla daha büyük olabilir. Portekiz bir yandan, çok sayda insan yoksulluk içine itmek istemedikçe koruma düzeyini çok fazla azaltamayacaktr. Öte yandan, sistemi +imdi oldu(u gibi sürdürebilmek için çok büyük mali skntlarla yüz yüzedir. Bir CEO, ya+lanmann mali sonuçlar olan bir sosyal sorun oldu(u ve sosyal sonuçlar olan mali bir sorun olmad( görü+ünü dile getiriyor (POR). 9spanya da da sosyal koruma son birkaç on yldaki hzl ekonomik geli+meyle ayn hzda geli+memi+tir (9SP). 9rlanda'da demografik durum henüz olumludur. Nüfus yakn gelecekte göreli olarak genç olmaya devam edecektir ve ülke ekonomik olarak geli+mektedir. Ayrca, 9rlanda genç göçmenler için de çekici bir ülkedir. Kötüle+en demografik sorunlar Avrupa'nn geri kalanndan daha sonra ortaya çkacaktr. 9rlanda için en fazla endi+e verici olan konu ise, sa(lk ve bakm hizmetleri için artan gereksinimdir (9RL). Kuzey Avrupa daki CEO larn ço(u, nüfusun ya+lanmasnn emeklilik sistemi üzerindeki etkisinin, son yllarda emeklilik sisteminde gerçekle+tirilen kapsaml reformlar sayesinde büyük oranda kontrol altnda oldu(unu tahmin etmektedir (9SV, F9N ve ayn zamanda ALM ve LÜK). Bununla birlikte, CEO larn bir ksm, var olan emeklilik sisteminde yaplan küçük ve bir defaya mahsus düzenlemelerin yetersiz oldu(u ve yeterli çözüm için kapsaml reformlarn yaplmas gere(inde srarldr. Ayn zamanda, nüfusun reformlar anlamasnn önemini de vurgulamaktadrlar (9SV ve AVU). Sonuç olarak, daha kapsaml reformlar daha büyük bir parlamento giri+iminin ve buna muhalif görü+lerin ürünüdür; reform sürecine sosyal ortaklar da kar+r (9SV, LÜK). Sayfa 11

11 Daha az yeil, daha fazla gri demografik durumu, sosyal güvenlik sistemlerini, özellikle salk ve bakm planlar konusunda zorlayacaktr Bakm için daha fazla gereksinim Demografik sorun konusu açld(nda, ilk olarak dile getirilen emekli maa+lar olur. Ancak, CEO larn büyük bir ksm konuya daha geni+ bir açdan bakmaktadr. Emekli maa+lar kontrol altnda oldu(unda bile, daha az ye+il, daha fazla gri" demografik durumu, sosyal güvenlik sistemlerini, özellikle sa(lk ve bakm planlar konusunda daha fazla zorlayabilir. Kapsaml bir bakm ya da bakm sigortas ve/veya bakm hizmetlerine olan gereksinimin (DAN, 9RL, AVU) yan sra, i+siz ya+l ki+iler için özel i+sizlik yardmlar (emeklilik öncesi düzenlemeler) (DAN) geli+tirilmesi gereklili(i dile getirilimi+tir. Baz ülkelerin, bakm hizmetlerinin niceli(ini ve niteli(ini büyük oranda artrmas gerekmektedir (9RL). Sa(lk bakm sisteminde, artan maliyetlerde kesinti yaplmas gere(i belirtilmi+tir (ALM). CEO lardan biri bu sorunu, gençlerin son derece kötü sa(lk durumuyla ili+kilendirmi+tir. CEO yu, sa(lkl ya+ayanlara sa(lk primlerinde indirim sa(layarak gelecekteki sa(lk sigortas sisteminde insanlar daha sa(lkl ya+ama konusunda harekete geçirecek (di(er +eylerin yan sra, daha fazla spor yaparak) bir yap önermeye iten, artan hastalk says olabilir (ALM). Di(er CEO lar, ya+lanmann büyük bir sorun olmad(n; onlar sa(lkl ve artan potansiyelleriyle kültürel olarak ba+a çkabilir klmann önemli oldu(u görü+ünü belirtmi+lerdir. CEO lardan biri ya+lanmaya olumlu tarafndan bakmay önermi+tir: ya+l ki+ilerin bir sürü (bo+) zamannnn oldu(unu unutmayalm; bu ki+ilerin bu zaman toplumumuzun +u anda yapt(ndan daha faydal +ekilde geçirmelerini sa(layabiliriz. Böylece, ya+llar toplumla daha fazla kayna+trabiliriz (9TA). Sayfa 12

12 1.1.3 Açk görü Tüm ülkelerde demografik sorun kabul edilse de, CEO larn bazlar "gelecekle ilgili açk bir görüe" sahip olma konusunda uyarda bulunurken; içlerinden biri yalanan nüfusun maliyetini tahmin etmeye yönelik aratrmalar deerlendirirken saduyunun gereinden söz etmitir. Tüm ülkelerde demografik sorun bu +ekilde kabul edilse de, CEO larn bazlar gelecekle ilgili açk bir görü+e sahip olma konusunda uyarda bulunmu+tur. CEO lardan biri, ya+lanan nüfusun maliyetini tahmin etmeye çal+an ara+trmalar de(erlendirirken sa(duyunun gere(inden söz etmi+tir. Bu ara+trmalarda genellikle hesaplamalar için sabit parametreler kullanlr; öte yandan gerçek çok daha karma+ktr. Yeni hastalklar ya da bo+anm+ aile saysndaki art+ gibi yeni olgularn gerçek etkisini tahmin etmek güçtür. Ayrca geçmi+te, ekonomistlerin sosyal koruma ve özellikle de emekli maa+laryla ilgili tahminleri ve felaket senaryolarnda sk sk yanldklar ortaya çkm+tr (9SP, FRA). Son olarak, demografik sorun, tüm ülkeyi ayn +ekilde etkilemedi(i; daha çok baz bölgeleri veya nüfusun belirli gruplarn etkiledi(i için çe+itlilik gösterebilir. Örne(in, baz Kuzey Avrupa ülkelerinde, bölgesel demografik de(i+im gibi ek sorunlar görülmektedir. Kuzey'de düzgün bir sosyal altyapnn korunmas gittikçe sorunlu olmaya ba+lam+tr. Nüfus gittikçe daha fazla güneye, özellikle güneydeki +ehirlere göç etmekte; ülkelerin kuzey bölümlerini terk etmektedir. Sonuç olarak, sosyal sigortallarn tümü için e+it haklarn sa(lanmas; örne(in, Kuzey'deki tenha bölgelerde ya+ayanlar için sorunlu olmu+tur. Güney deki insanlar ikinci ya da üçüncü nesil iç göçmenler oldu(u ve geldikleri bölgeyle olan duygusal ba( kaybettikleri için gelecekte daha fazla tart+lacak olan artan bölgeler aras dayan+ma anlamna gelir. (F9N). Sosyal güvenlikle ilgili baz idari görevleri Kuzey e kaydrmak için baz giri+imlerde bulunulmu+tur (F9N, NOR). Hollanda da, görü+meye katlan CEO lar arasnda çok fazla dile getirilen ve beklenen i+gücü skntsna vurgu yapan demografik sorunlarla ilgili daha kapsaml belirgin bir yakla+mla kar+la+tk. Di(er ülkelerdeyse, Hollanda sosyal güvenlik CEO lar, demografik soruna çözümün ekonomik büyüme oldu(unu belirttikten hemen sonra +u soruyu soruyorlar; bu ekonomik büyümeyi sürdürecek yeterli i+gücü olacak m? Sayfa 13

13 Bu nedenle, Hollandal CEO lar, gelecekte insanlarn i+gücü piyasasnda yalnzca daha uzun kalmayaca(n, ayn zamanda ya+am döngüsü görü+ünde, sosyal korumaya kapsaml yeni bir yakla+mn da geli+tirilece(i konusunda srarllar. Ya+am döngüsü konusunda, insanlarn ya+am a+amalaryla ilgili bir ayrm yaplmaktadr: 0-25 ya+: okul dönemi ya+: deneyim kazanma dönemi ya+: yo(un çal+ma dönemi ya+: çal+mann braklmas; ancak toplumda aktif rol oynama 80 ya+ ve üstü: ya+amn son günlerinin güzel geçirilmesinin sa(lanmas Sosyal haklar ve hizmetler farkl ya+am a+amalar çevresinde yaplandrlmal ve her biri için farkl bir tasarm olmaldr. Her ya+am a+amas için, toplu sözle+meler yaplabilir, çal+ma toplu sözle+mesi, bakm toplu sözle+mesi (çal+an ki+iler için, çocuklar hasta olanlar için) ya+llar için toplu sözle+me vb. Demografik konularla ilgili son sözde, çiftçilerin sosyal güvenli(i ile ilgili özel düzenlemeleri belirtmek istiyoruz. Böyle özel planlar uyguland(nda, görü+meye katlanlar gittikçe devlet tarafndan desteklenecekleri konusunda hemfikirdiler; ulusal çiftçileri desteklemek için kabul edilebilir bir yol gibi görünüyor (F9N). 1.2 Göç Sosyal güvenli(in yakn gelece(iyle ilgili çok önemli bir olgu da, özellikle Avrupa ülkelerine yaplan göçlerdeki art+tr. Baz Kuzey ülkeleri, demografik sorunu daha fazla göçe izin vererek çözme olasl(n ya da gere(ini dü+ünmektedir. Öte yandan göç, politik ve kültürel bak+ açsndan oldukça sorunlu bir konu olarak dü+ünülmektedir; bir ülkede olmas istenen türde+li(i (+u anda hiç olmad( kadar de(i+tirdi(i gibi) de(i+tirmeyecek midir (F9N, NOR)? Sayfa 14

14 Göçün demografik sorunlarn bir çözümü olarak görülmemesi gerekiyor çünkü göçmenler toplumla bütünletiklerinde, onlar da çok sayda çocuk yapmaktan kaçnyorlar. Benzer sesler Güneyden de yükselmektedir; CEO lar göçün demografik sorunlarn bir çözümü olarak görülmemesi konusunda uyaryorlar (9SP, POR). Göçmenler toplumla bütünle+tiklerinde, onlar da çok sayda çocuk yapmaktan kaçnmaya ba+lyorlar. Ayrca, bugün çal+maya ba+layan göçmenler, bundan yl sonra emekli olacaklar ve onlar da ya+llk sorununun bir parças haline gelecekler (9SP, POR). Bunun yan sra, göçmenler ve özellikle tespit edilen yasad+ olanlar, di(er ortalama çal+anlarla kyasland(nda e+it sürede prim ve vergi ödememesine ra(men sosyal haklardan yararlanabilmektedir (9SP). Ancak, baz CEO lar, yasal ve yasad+ göç sürecinin durmayaca( görü+ündedir. Nüfusun, göçün artabilece(i konusunda bilgilendirilmesi gerekmektedir. Yasad+ göçmenlerle ilgili belirli bir sorun bulunmaktadr. Bu göçmenlerden büyük bir ksmn yasal göçmene dönü+türmek için kapsaml yasalla+trma kampanyalar düzenlendi (9SP). Yasalla+trma i+lemleri, yasad+ i+çileri su yüzüne çkard ve onlar hem sosyal sisteme katklar hem de sosyal haklar açsndan sisteme dahil etmi+tir (9SP, POR). Ayrca, göçmenler çok farkl bak+ açlarna sahip olabilmektedir; bazlar ülkede kalarak burada yeni bir ya+am kurmay isterken, bazlar ülkelerine geri dönmeyi (ya da ba+ka ülkelere gitmeyi ) istemektedir. Bu farkl tutumlar sosyal güvenlik sistemleri için sorunlar olu+turacaktr: bu farkl isteklere nasl yant verilecek (9SP)? CEO lardan biri giderek artan, ailelerin yeniden bir araya gelmesinden kaynaklanan sorunlar konusunda uyarmaktadr; kendi ülkelerinden gelen aile üyeleri de sosyal güvenlik sistemine bel ba(lamaya ba+layacaktr (9SP). 9rlanda da göç yakn bir tarihe kadar önemli bir konu de(ildi. Politika yapclar, izlenecek göç sosyal politikasnn temel hatlarn henüz çizememi+lerdir. 9rlanda ya göç son yllarda, ksmen, geli+en ekonomi nedeniyle çok büyük oranda artm+tr. Birkaç yl sonra nüfusun %10 unun göçmenlerden olu+mas beklenmektedir. 9rlanda gibi nüfusu her zaman son derece türde+ olan bir ülke için çok yeni bir olgu. Çok kültürlü bir ülke 9rlanda için yeni bir kavramdr. Bu yeni göç sorunlarn ölçmek ve bu sorunlarla ba+a çkmak için politikalar yava+ yava+ ba+latlmaktadr. Sayfa 15

15 Ülke halen, do(ru sayda göçmenin ne olaca(nn yantn ve bu göçmenlerin toplumla nasl en iyi +ekilde birle+tirilece(inin yollarn aramaktadr. Temel sorulardan biri, 9rlanda ekonomisi kötüye gitti(inde 9rlanda nn göçmenlerle ne yapaca(dr (9RL)? Lüksemburg da, göç ile ya+anan deneyim önemli bir yer tutmaktadr. Ülkedeki demografik durum, Fransa, Belçika ya da Almanya gibi kom+u ülkelerden gelen gençler nedeniyle di(er AB ülkelerine göre daha az kritik olabilir. Bir yanda, bu göç 30 ya+n altnda iyi e(itimli ki+ileri arayan giri+imcilerin taleplerini kar+lamaktadr. Di(er yanda ise, daha fazla sayda ki+i sosyal haklardan yararlanmakta ve sosyal risk olu+tu(unda sosyal güvenlik bütçesindeki harcamalarn artmasna neden olmaktadr. Bu durum daha çok, hastalk/sa(lk ve bakm ile i+sizlik için geçerlidir. Portekiz'den iyi +ekilde yaplandrlm+ göç ak+, Portekiz uyruklular Lüksemburg'a göç ederek ksa bir süre çal+tktan sonra sosyal haklardan yararlanmaya ba+lad( için bir tür sosyal turizm biçimini almaktadr. 9+sizlik sigortas haklarndan yararlananlarn nispeten yüksek bir yüzdesini Portekiz uyruklular olu+turmaktadr (LÜK). Avusturya da, yasad+ göç konusunda daha iyi bir bütünle+tirme politikasnn öneminden söz edilmi+tir (AVU). Sayfa 16

16 1.3 Deien aile yaplar Çe+itli ülkelerin üst düzey yöneticileri, aile hayat ile ilgili önemli toplumsal de(i+iklikler ve bunlarn sosyal güvenlik üzerine etkilerine dikkati çekmi+tir. Yeni kurulan aileler, sonraki e+ler, ailelerin yanna yerle+tirilen çocuklar ve ortak ebeveynlik gibi konularda sosyal güvenli(in gelecekteki konumu ne olacaktr (9NG, 9RL, BEL, LÜK)? Ailede önemli deiiklikler görülmektedir yeni kurulan aileler, sonraki eler, ailelerin yanna yerletirilen çocuklar ve ortak ebeveynlik konularnn nasl ele alnaca önemlidir. Kadnlarn çal+ma hayatna giri+i de, sosyal güvenli(in gelece(i üzerinde önemli ba+ka bir etken olmu+tur (9SP, FRA, POR, AVU). Kadnlarn çal+ma hayatndaki yerlerini al+yla birlikte, özellikle Avrupann Latin kökenli ülkelerinde, i+ ya+am ile aile ya+am arasnda bir dengenin olu+turulmasn sa(layacak önlemlerin alnmasnn önemi ortaya çkm+tr. Do(um oranlarndaki kötüye gidi+le ilgili bir +ey yaplacaksa, bu birincil öncelik olmaldr. Çiflerin her ikisinin de çal+masn ve çocuklarn yeti+mesini sa(layacak gerçek bir aile ortamnn olu+turulmasn sa(layacak politikalarn geli+tirilmesi gerekmektedir (9SP, FRA, POR). Bu politikalarn ayrmc bir etkisinin olmamasna dikkat edilmelidir; kadnlar anne rolüne sahip ev kadn konumuna geri itilmemelidir (9SP). Bu durum da çocuklar için günlük bakm olanaklarna ili+kin gereksinimleri artrabilir (POR). Ayrca, tek ebeveynli ailelerin says da giderek artmakta ve i+ ile çocuklarn yeti+tirilmesi arasnda daha karma+k sorunlarn ortaya çkmasna yol açmaktadr (9SP). Ancak, eski zamanlarda çok normal olmayan +ekilde, birçok kadn profesyonel olarak etkin olmamay ve bundan yirmi yl öncesine göre çok daha fazla +ekilde seçimlerini aile ya+amndan yana kullanmay tercih etmektedirler (9SP). Özellikle göçmenler arasnda, kadnlar (tekrar) çocuklarn yeti+tirmek için evde kalma e(ilimindedirler (9SP). Sayfa 17

17 1.4 6sizlik ve genel ekonomik durum CEO lardan bazlar, demografik e(ilimlerin o kadar da endi+e verici olmad( ve gerçek sorunlarn ba+ka bir yerde oldu(u konusunda srarlyd. CEO lar, ulusal ekonomilerin sosyal güvenlik sistemi üzerindeki etkisinin demografik eilimlerden daha fazla olacan dile getiriyor. Bu +ekilde, birçok CEO, demografik e(ilimlerden çok ulusal ekonomilerin geli+iminin sosyal güvenli(in gelece(i üzerindeki etkisinden söz etti (F9N, 9SV, ALM, HOL, 9SP, FRA, POR, AVU). Bu noktada duruma bak+ açlar da farkllk göstermektedir. Bazlar en dü+ük ekonomik büyümeyi gerektiren bir emekli maa+ reformunu dü+ünürken (F9N, ALM, HOL); bazlar kötüye giden bir ekonomide bile, ekonominin a+a(ya do(ru gidi+ini izleyecek olan emekli maa+larnn seviyesinin kuramsal olarak korunmasnn gereklili(ini vurgulam+tr. Ancak, böyle bir durumda sorunun mali ve teknik sürdürülebilirlik olmad(; nüfusun emekli maa+ miktarlarndaki negatif bir büyümeyi kabul edip etmeyece(i konusu üzerinde uzla+lan bir konudur (9SV). Bazlar, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirli(i için yllk en az %3 lük bir ekonomik büyümenin gerekli oldu(unu hesaplam+tr (FRA). Böylesine sürekli bir büyümenin gelecek yllarda ya da on yllarda devam edip etmeyece(i ise bir soru i+areti olarak kalmaya devam etmektedir. Bu büyüme devam etmezse, sosyal güvenlik sistemi, özellikle de emekli maa+ sistemi üzerinde yaplacak reformlar gerekli olacaktr. Bu tür reformlara kar+ halkn gösterece(i direnci ve tepkileri önlemek için de(i+im gere(ini açkça anla+labilir bir dille anlatmak önemlidir (FRA). Sayfa 18

18 CEO lardan bazlar genel ekonomik durumun i+sizlik rakamlar için i+sizlikle mücadeledeki gönüllü önlemlerden daha belirleyici oldu(unu vurgulamaktadr. Baz CEO lar, hem sosyal güvenlik sistemlerinin kendisinin hem de bu sistemler tarafndan korunan ki+ilerin, i+ gücü piyasasnn büyük ölçüde de(i+ti(ini fark etmesi gerekti(i sonucuna varm+tr; hiç kimse tüm i+ kariyerini yalnzca bir ya da birkaç tam zamanl i+te tamamlamay bekleyemez. Küçük ve geçici i+ler göz önünde bulundurulmas gereken bir gerçektir (AVU, ALM). Daha önce sözünü etti(imiz gibi, Hollanda da yeterli i+gücünü bulma olasl( ekonomik ba+arnn temel etkeni olarak dü+ünülmektedir (HOL). Yava+ ekonomik geli+me ve i+sizli(in bir arada oldu(u ülkelerde, sosyal güvenlik sisteminin tehlikede olaca( a+ikardr. Dolaysyla, mümkün oldu(unca çok sayda insana i+ bulunmas önemlidir (FRA, POR, AVU). Bunun yan sra, i+sizlikle mücadele yoksullukla mücadeleden ayr dü+ünülemez. Bazlar, i+sizlerin var oldu(u bilinen yapsal temel konusunda endi+elenmektedir (9SV). Ancak, tüm insanlara kolayca istihdam yaratlamaz (hasta ya da engelli ki+iler, bakmndan sorumlu olduklar çocuklar olan kadnlar vb.). Baz CEO larn görü+üne göre, etkinle+tirme politikas a+a(daki gruplar üzerinde odaklanmaldr: Profesyonel faaliyetlerini çocuk sahibi olma ve çocuk yeti+tirme ile birle+tirebilmeleri için kadnlar (FRA, HOL, 9SP) Birço(u i+gücü piyasasna giremedi(inden genç insanlar (LÜK) Daha uzun süre çal+malarn sa(lamak için çal+maya devam edebilecek çok ya+l olmayan ki+iler (FRA ve POR) Görü+meye katlan di(er ki+ilerin yo(unla+t( nokta, gizli i+sizlik ve çal+ma yetersizli(i ve hastalk konularnda daha fazla programn harekete geçirilmesi gere(i olmu+tur (9SV, ALM). 9+gücü piyasasndaki arz ve talep arasnda devam eden yapsal uyu+mazlk da artan bir sorun kayna(dr. Sayfa 19

19 Bu uyu+mazlk, yetersiz e(itimle (yetersiz e(itime sahip çok sayda ki+i ya da üniversite diplomasna sahip çok sayda ki+i) (F9N, LÜKS), yetersiz co(rafi hareketlilikle (yüksek i+sizlik oranna sahip bölge ile doldurulamayan i+ alanlarna sahip bölgeler) (F9N), çal+an (in-work) ve çal+mayan (out-of-work) gelirleri arasndaki farkn çok az olmasnn (F9N, 9SV) yan sra, çal+ma eti(indeki gerileme (yerli halkn artk baz i+leri artk yapmak istemeyi+i) ile ba(lantldr (9SV). Göçmen gruplarnn bazlar arasnda kadnlarn çal+masna kar+ gösterilen direnç de önemli bir sorun olarak belirtilmektedir (9SV, DAN, NOR, HOL). Hedefi belirgin planlar faydal olabilir: dilin ö(renilmesi ve uyarlanm+ ve nitel e(itim burada dile getirilebilir. Müslüman kadnlar gibi i+gücü piyasasnda yeterli temsile sahip olmayan gruplarn i+gücü piyasasna daha fazla katlmasna yardmc olabilir (NOR, DAN). Ancak, hedef belirleme, örne(in i+gücü piyasasna girmek istemeyen ki+ilere (kadnlara) özel sosyal yardm hakk gibi ( ba+ örtüsü sosyal hakk ola(an sosyal yardm hakkndan daha dü+üktür) ya da ikiden fazla çocu(u olan aileler için aile ödeneklerinin toplanmasna kar+ önlemler gibi o ülkenin i+ eti(i de(erlerini kabul etmeyen gruplara odaklanan özel sosyal güvenlik planlarnn ya da düzenlemelerinin olu+turulmas anlamna da gelebilir. Di(er CEO lar sosyal güvenli(in gelece(ini tahmin etme olasl(ndaki önemli de(i+iklikleri dile getirmi+tir. Sosyal güvenlik sistemleri 19. yüzylda hayata geçirildi(inde, bat toplumlar kapal ekonomilere sahipti, istihdam düzeyleri a+a( yukar istikrarlyd ve sistemin yeniden bölü+türme etkileri belirli bir ölçüye kadar biliniyordu; hatta tahmin edilebilirdi. Yimdiyse, resim tamamyla de(i+ti; gelecek beklentileri daha az belirgin, ekonomik beklentiler daha "hassas" (FRA). Sayfa 20

20 Sosyal güvenlik kayd olmadan çalmayla mücadelede aadaki etkenler önemlidir: Sistemin effafl beyan etmeme daha sonra sosyal haklarn kaybna neden olur Çeitli sosyal kurumlar arasndaki ibirlii Halkn sosyal güvenlik bilincini güçlendirme Kayt d çalanlarn belirlenmesi için daha fazla denetim 1.5 Sosyal güvenlik güvencesi olmadan çalma Genel olarak kayt d ve gelirin düük beyan edildi i çalma CEO lara kayt d+ ve gelirin dü+ük beyan edildi(i çal+mann önemiyle ilgili soru soruldu(unda, genellikle görü+lerini belirtmekte tereddüt etmi+lerdir. Genel izlenim, ülkenin kayt d+ ve gelirin dü+ük beyan edildi(i çal+ma ile kar+ kar+ya oldu(u ve bunun i+gücü piyasasnn çe+itli sektörlerini farkl +ekilde etkiledi(i yönündedir. Ayrca, ço(u CEO önlemlerin alnd(n, ancak daha yaplabilecek çok +eyin oldu(unu belirtmi+tir. Neredeyse tüm ülkelerde, görü+me yaplan CEO lar daha nitelikli verilere gerek duyduklarn söylemi+lerdir. Bunun yan sra, ayn ülkedeki CEO larn ülkelerindeki kayt d+ ve gelirin dü+ük beyan edildi(i çal+mayla ilgili görü+lerinin oldukça farkl olu+u da çarpcdr. Genellikle, kayt d+ ve gelirin dü+ük beyan edildi(i çal+ma, yasal ve özellikle yasa d+ göçmenlerle de ilgilidir. Bu konuyu biraz daha ayrntl ele almaya çal+alm. Ayn ülkedeki CEO larn, çok sayda ya da snrl sayda ki+inin kayt d+ ya da gelirin dü+ük beyan edildi(i ekonomide (di(er bir deyi+le, gelirleri/i+leri için sosyal güvenlik kurumlarnda kaytl olmadan çal+an) çal+t(na dair görü+leri arasnda büyük farkllklar bulunmaktadr (9SV, HOL, BEL, ALM, 9RL, 9SP, FRA). Bu durum, mutlak rakamlarla kayt d+ çal+anlarn (hem yerli halk hem de yasad+ yabanclar) saysnn snrl olmasndan; ancak saylarnn belirli sektörlerde (oteller, restoranlar, temizlik ve özel hanelerdeki di(er küçük hizmetler gibi) göreli olarak daha fazla olu+undan dolay kaytl çal+anlar piyasann d+na itmesinden kaynaklanyor olabilir. Kayt d+ çal+anlarn says az olsa da, baz örnekler halkn dikkatinden kaçmamakta ve önemli toplumsal ve politik kar+kl(a neden olabilmektedir (9SV). Sayfa 21

21 Bunun yan sra, ifade edilen görü+lerde toplumdaki de(i+en ahlaki de(erlerden kaynaklanan rahatszlk hissedilmektedir; dürüstlü(e büyük önem veren kat Protestan de(erlerine sahip kültürel olarak türde+ toplumlardan, ahlaki çökü+ün görüldü(ü kültürel olarak daha fazla farklla+m+ toplumlara do(ru olan de(i+im (9SV, NOR). Ayn zamanda, yüksek düzeydeki sosyal denetim ortadan kalkm+ ve bunun yerini geli+mi+ bir toplumsal etik sistemi alamam+tr. Kayt d+ ve gelirin dü+ük beyan edildi(i çal+ma ile mücadele Avusturya, 9talya ve Portekiz de ve ayrca Fransa'da önemli bir sorun olarak görülmektedir; Fransa'da görü+me yaplan yöneticilere göre bu rakamlar oldukça dü+üktür (AVU, 9TA, POR, FRA). Belçika, Almanya ve 9spanya da, bu durumda son yllarda oldukça büyük oranda azalma görülmü+tür (BEL, ALM, 9SP). Sosyal güvenlik kayd olmadan çal+mayla mücadele için a+a(daki etkenler önemli olarak tanmlanm+tr: Sistemin effafl;. Sözkonusu ki+iler, mesleki gelirlerini beyan etmemenin ya da dü+ük beyan etmenin daha sonra sosyal haklardan daha az yararlanmaya neden olaca(nn farknda olurlarsa, sistemi aldatma konusunda daha az e(ilimli olacaklardr (9SP, 9TA, POR). Ayn zamanda, çal+mann kayt altna alnmas çal+anlar ve i+verenler için kolayla+trlmaldr (AVU, BEL). 9darelerin verdi(i hizmetin (ve denetimlerin) kalitesi genel BT ve e-dönü+üm ile ayn hzda geli+melidir (BEL). Çeitli sosyal güvenlik yönetimleri ve di;er (örn. vergi) idareler (hem merkezi hem de yerel) arasndaki iyi ibirli;i ve veri alverii her türlü gizli i+ gücüyle mücadelede önemlidir (BEL, ALM, 9SP, 9TA, POR, 9RL). Bilgi teknolojileri ve e-teknolojinin aklc kullanm, (örn. e-sigorta kartlar) bu açdan faydal olabilir (AVU, BEL). Sayfa 22

22 Halkn sosyal güvenlik bilincini güçlendirme halkn kayt d+ ve gelirin dü+ük beyan edildi(i çal+ma ile sistemi baltalamasn önlemelidir. Bu ba(lamda, kayt d+ ve gelirin dü+ük beyan edildi(i çal+ma nicelik olarak oldukça snrl olsa da, sosyal güvenlik sistemi için bir kanser oldu(u için çözümü için çal+lmaldr (FRA). Kayt d çalanlarn belirlenmesi olasl;n artrmak için daha fazla denetim (FRA); ayrca hedefi belirlenmi+ denetimler, yüksek risk gruplarna odaklanan ve son derece etkili denetimler (POR). Ayn +ekilde, denetim ve inceleme hizmetleri, görevlerini yerine getirmek ve son geli+melerin gerisinde kalmamak için en yeni araçlar kullanmaldr (özellikle BT alannda) (BEL). Kayt d+ ve gelirin dü+ük beyan edildi(i çal+ma olgusu genellikle, rekabet etmede zorlanan ve i+ gücü maliyetlerinden tasarruf etmek isteyen küçük ve orta ölçekli i+letmelerle de ilgilidir (9TA, POR, HOL). Son olarak, kta Avrupasnn d+nda, kayt d+ i+çiler konusuna o kadar fazla dikkat edilmemektedir; daha çok yanl+ uygulamalara ve beyan edilmeyen çal+mayla sosyal haklarn birle+imine dikkat edilmektedir (9RL, 9NG). Sayfa 23

23 1.5.2 Yasa d göçmenlerin çalmas Birçok ülkede, CEO lar kayt d+ ve gelirin dü+ük beyan edildi(i çal+may yasa d+ göç olgusu ile ili+kilendirmi+lerdir (9SV, DAN, NOR, 9SP, POR, FRA, HOL, 9RL, ALM). Tek bir istisna olarak, yalnzca bir CEO göçmenlerin sosyal güvenlik sistemini yerli halktan daha fazla dolandrd( görü+üne kar+ çkm+tr (FRA). 9ngiltere de konuya artan sahte kimlik sorunu dile getirilerek dolayl olarak de(inilmi+tir. Genel olarak, yasa d göçmen içiler, (tam) bir sosyal (ve vergi) kayd olmadan çalan kiiler arasnda yerli halka oranla daha büyük bir yüzdeyi oluturmaktadr. Genel olarak, yasa d+ göçmen i+çiler, (tam) bir sosyal (ve vergi) kayd olmadan çal+an toplam ki+iler arasnda yerli halka oranla daha büyük bir yüzdeyi olu+turmaktadr. Ülkede kalmasna ya da çal+masna izin verilmeyen ki+ilerin daha fazla oranda kayt d+ çal+mak zorunda kalmas +a+rtc de(ildir. Ço(u ülke, yasa d+ yabanc i+çilere sosyal sigorta hakk tanmamaktadr; yasa d+ yabanc i+çiler ülkede yasal olarak kalmad( (genel sigorta) ya da çal+mad( (mesleki sigorta) için sosyal güvenlik haklarndan yararlanamamaktadrlar. Bununla birlikte, yasa d+ ki+iler de bazen, sa(lk, aile ödene(i ve sosyal yardm gibi baz sosyal haklardan yararlanabilmektedirler. Böyle bir durumda, ilke olarak sosyal korumann finansman için bir katkda bulunmamalarna ra(men (sosyal hak primleri ya da do(rudan vergi ödemedikleri için) sosyal güvenlik sistemi için maliyetlere neden olmaktadrlar Bir ülkede yabanc sosyal güvenlik güvencesiyle çalma Bazen yabanclar, sosyal sigortaya sahip olduklar (ya da olmalar gereken) kendi ülkelerinden ba+ka bir ülkede o ülkeye görev için gönderildiklerinden sigortal olmadan ya+ayabilir ya da çal+abilirler. Bu durum, her türlü yolsuzlu(a yol açabilece(i için CEO lar için artan bir endi+e kayna( haline gelmi+tir. Sayfa 24

24 Birçok CEO, ülkeye yasal olarak gelen ve gönderen ülkenin (örne(in, Polonya, bir Baltk ülkesi ya da Orta Avrupa dan AB ye yeni üye olmu+ bir ba+ka ülke gibi) sosyal korumas kapsamnda bu ülkede yasal olarak çal+an ki+ilere dikkati çekmi+tir (9SV, DAN, NOR, F9N, HOL, BEL, FRA, AVU, 9RL). Bu ki+iler, gerçekte çal+tklar ülkelerdekinden daha dü+ük ücretlere ve sosyal güvenlik korumasna sahiplerdir. Bu nedenle, genellikle yerel çal+anlar tarafndan e+it olmayan rakipler olarak alglanmaktadrlar. Öte yandan bu gönderilen çal+anlar bir yandan kayt d+ çal+maya olan gereksinimi azaltabilecektir (NOR, F9N, DAN, 9RL). Bu durum özellikle, bu ki+iler kom+ular olan eski AB üyesi ülkelerde çal+mak için bu ülkelere geçti(inde sorun te+kil etmektedir (AVU). Çal+mak üzere gönderilen bu ki+iler (ve kom+u ülkelere geçen i+çiler) çal+tklar ülkedekinden hem maliyet olarak hem de sosyal haklar açsndan daha dü+ük bir sosyal güvenlik güvencesine sahiptir. Bu çal+anlarn kendi ülkelerinde etkili bir sosyal sigorta imkanna sahip olup olmad( da kesin de(ildir (AVU) (Tam) sosyal güvenlik güvencesi olmadan yasal çalma Baz CEO lar, (sistemi dolandrmayan ya da göçmen olmayan) artan sayda ki+inin ülkede yasal olarak çal+masna ra(men sosyal güvenlik sistemi tarafndan korunmad( ya da yeterli +ekilde korunmad( konusundaki endi+elerini dile getirmi+tir. Bu durum, bu ki+ilerin düzensiz çal+masndan ya da baz gruplar sosyal sigortadan ayr tutan her türlü hükümden kaynaklanmaktadr. Sosyal güvenlik sistemimizi (özellikle emekli maa+larn) olu+turan geleneksel çal+ma modelleri ypranmaya ba+lmam+tr. 9nsanlar düzensiz kariyerlere (ve hatta ya+amlara) sahiptir. Artk bir ki+i kariyerinin ba+ndan sonuna kadar bir çal+an olarak devam etmemektedir: ki+iler dünya turuna çkmak için, çocuklarn yeti+tirmek için ya da e(itimlerine devam etmek için çal+may brakmaktadrlar. Bunun yan sra, i+lerini ve mesleklerini daha sk de(i+tirmektedirler; kendi i+lerini kurmakta, yar zamanl çal+makta ve küçük i+ler yapmaktadrlar. Sayfa 25

25 Sistemse, hala çal+an olarak tam zamanl istihdama dayaldr. Sistemin bu düzensiz çal+ma +ekillerini daha fazla dikkate almas gerekir. Yu anki çal+ma evrimi, sözkonusu i+çilerin kötü sosyal korumayla; özellikle yetersiz emekli maa+laryla kar+ kar+ya kalmasna neden olmaktadr. Bu yalnzca kendileri için bir sorun de(il, ayn zamanda, sosyal güvenlik planlar; özellikle emekli maa+ planlar için ve bu ki+iler genellikle asgari sosyal haklara ve sosyal yardma sahip oldu(u için devlet bütçesi için de bir sorundur (ALM, AVU). Ancak, insanlar genellikle düzensiz bir kariyeri isteyerek seçmemekte; buna zorunlu kalmaktadr. Baz çal+anlar (yasal), ola(andan daha yetersiz sosyal güvenlik güvencesi altnda çal+mak zorunda kalmaktadr. Maa+l çal+anlar i+e almak yerine (iyi korumaya sahip, dolaysyla maliyeti daha yüksek), +irketler bu ki+ilerle sözle+meli olarak serbest meslek ya da ksmi serbest meslek temelinde çal+maktadr (9TA). Bu durum, baz çal+an gruplar (küçük i+ler) sosyal sigortalar primlerini ödemek zorunda kalmayacaklar için kötü bir hal alabilir. (ALM, AVU) Sonuçta bu durum, sosyal bir riskle kar+la+tklarnda hiçbir gelir güvencesine sahip olmadklar için bu ki+iler açsndan kötüdür. Devlet ve sosyal güvenlik sistemleri içinse, bu ki+iler genellikle baz sa(lk hizmetlerinden ve sosyal yardmlardan yararlandklar için olumsuz bir niteli(e sahiptir. Bu ki+iler, sosyal sigortal ki+iler için (kendilerini sigortal yapmak üzere primlerini ödedikleri için) genellikle kaçnlan maliyetler yaratmaktadr (ALM, AVU). Belirli bir sorun da, yaptklar küçük i+lerden elde ettikleri gelirleri (ancak bu i+lerin toplam de(il) sosyal sigorta düzeyinin altnda kalan çe+itli küçük i+leri birle+tiren ki+ilerle ilgilidir. Bu çal+anlar, birden fazla küçük i+i gelirlerinin toplam miktarn beyan etmeden birle+tirmektedir. Dolaysyla, sosyal sigorta +emsiyesinin d+nda kalmaktadrlar. Bu hileli davran+lar sistemin yakalamas bazen zor olmaktadr (ALM). Sayfa 26

26 1.6 Gerileyen sosyal deerler / Dayanma konusu Genç nesiller yallar ve faal olmayan dier gruplar desteklemek için istekli olmayacandan dolay nesil çatmas tehlikesi olasdr Nesiller aras dayanma (her iki yönde) Görü+me yaplan CEO larda bazlarna göre, göz önünde bulundurulmas gereken bir di(er nokta nesiller aras dayan+madr. Baz yöneticiler genç nesillerin ya+llar ve faal olmayan di(er gruplar artk desteklemek için istekli olmadklar konusunda uyarda bulunmakta (FRA); di(erleri de genç nesillerin en son sosyal güvenlik reformlarndan adil olmayan bir +ekilde etkilendikleri konusuna vurgu yapmaktadr (9TA, HOL). Emekli maa+ reformlar +u anki ya+l nesil için oldukça cömert sosyal haklar korumu+; ancak yeni gelen nesiller için çok ciddi kesintiler yaplm+tr (emekli maa+lar artk ödenen primlerle daha fazla ilintilidir). Bu tür bir hesaplama yöntemi, düzensiz kariyere sahip ki+iler, yani i+gücünün büyük bir bölümü için dezavantajl olmu+tur. Yeni emeklilik planna göre tam olarak sigortal olan +imdiki nesiller emekli olmaya ba+lad(nda, bir anda emekli maa+ reformunun kapsamyla kar+ kar+ya gelecektir. Nesiller arasndaki bu tür bir çat+ma gerçek olacaktr (9TA). Hepsinden önemlisi, artan bireycilik nedeniyle gelecekteki genç nesiller gelecekteki ya+llarla (=+imdiki gençler) dayan+ma içinde olmak için daha az istekli olacaktr (HOL) Sosyal hak dolandrcl Sosyal güvenlik sistemini dolandrmak yalnzca kayt d+ çal+ma ile snrl de(ildir. Baz CEO lar, ayn ki+inin ayn sosyal haktan iki ya da daha fazla kez (örne(in, farkl +ehirlerde) ya da ayn ki+inin ayn anda hem i+sizlik maa+n dan hem de sa(lk hakkndan yararlanmas noktasnda endi+elidir (9SV, NOR). Bu durum, farkl sosyal güvenlik yönetimleri arasnda daha iyi bilgi al+veri+ini gerektirmektedir. Ki+iler bir yanda çal+malar ile katk paylar di(er yanda sosyal haklar arasndaki ili+kiyi görmezse, artan oranda i+siz kalmak e(iliminde olabilirler. Dolaysyla, baz CEO lar katk pay ile sosyal hak düzeyleri arasnda daha fazla ortant olmasn istemektedirler (9SV, NOR, DAN). Ayn zamanda, aile sosyal haklarnn ço(unlukla ikinci ya da üçüncü nesil göçmenler2 arasnda ayn aileye gitmesinin de (DAN) engellenmesinin önemini vurgulam+lardr 2 9kinci ya da üçüncü nesil göçmenler, sosyal güvenlik haklarnn oldu(u ülkenin yerlisi olmayan ki+ilerdir. Bu terim göçmen ya da yabanc ile e+anlaml de(ildir; bu ki+iler bu ülkede do(mu+tur; ancak kökenleri nedeniyle yerli halktan kabul edilmemektedirler. Sayfa 27

27 Ayrca, barndrma hizmetleri gibi baz hizmetlerin maliyeti daha görünür klnmaldr (9NG). Bu +ekilde, insanlar sosyal güvenli(in onlara sa(lad( faydalar daha iyi anlayabilirler. Örne(in, kira yardm do(rudan ev sahibine ödendi(i için ki+iler kiralarnn gerçek maliyetini bilmemektedir (9NG). Sosyal etikteki gerileme, toplumun büyük bir kesiminin sosyal güvenliin özünü anlayamamasyla balantldr; sosyal güvenlik, bir kiinin yalnzca alaca haklara sahip olduu bir sistem deil, ayn zamanda katkda bulunmas gereken bir sistemdir Sosyal güvenlik temelinde dayanmann ( sosyal sözleme ) öneminin anlalmamas Sosyal etikteki gerileme, Kuzey Avrupa daki CEO larn ço(unun endi+elendi(i bir olguyla ba(lantldr: toplumun büyük bir kesiminin sosyal güvenli(in özünü anlayamamasdr; sosyal güvenli(in bir ki+inin yalnzca sosyal haklardan yararland( bir dayan+ma sistemi olmay+, ayn zamanda katkda bulundu(u bir sistem olu+udur. Sosyal güvenlik yönetimlerinin ba+nda bulunan çok sayda ki+inin bunu gelecekle ilgili en önemli konulardan biri olarak görmesini sa(lamak gerekir; sosyal sigortallarn sosyal güvenli(in özünü anlamalarn sa(lamak; bu sistemin herkesin yalnzca haklara sahip oldu(u bir dayan+ma sistemi de(il, ayn zamanda sorumluluklarnn ve görevlerinin bulundu(u bir sistem oldu(unun onlara anlatlmas gerekir (DAN, NOR). Hollanda da, ayn dü+ünce yeni bir vatanda+ sözle+mesi talebine dönü+türülmü+tür. Böyle bir sözle+mede, hükümetin vatanda+larna sosyal güvenlik çats altndaki haklarn ve görevlerini açklamas gerekir. Sosyal güvenli(in ne oldu(unu tekrar açklamamz gerekiyor" (HOL). Ancak sosyal sigortallarn görevleri konusuna fazla vurgu yaplmamas da gerekir. Olumsuz yönlerin vurgulanmas (artan emekli maa+ yükü, ço(alan sa(lk ve bakm maliyetleri), baz vatanda+larn katk paylar ne için ödedikleri sorusunu kendilerine sormaya ba+layarak sisteme olan kamu deste(inin azalmasna yol açabilir (HOL). Sayfa 28

28 Giderek artan bir oranda, insanlar aldklar sosyal haklardan honut deildir ve baz ülkelerde özellikle salk alannda daha iyi koruma talep etmektedir. 1.7 Artan beklentiler ve talepler Sosyal güvenlikten beklentilerin ve taleplerin birçok ülkede artt( bildirilmi+tir. Bu e(ilim, sunulan sosyal korumann ve verilen sosyal haklarn yan sra sosyal güvenlik yönetimlerini dü+ündürmektedir. Bazen beklentiler ve talepler kendi içinde de çat+makta; reformlarn yaplmasn güçle+tirmektedir. Baz ülkelerde, artan beklentiler ve talepler çok sayda mahkeme ba+vurusuna ve davaya yol açm+tr. Bu olgularn her birini tek tek inceleyelim Sosyal korumann içeri i Birçok CEO, sosyal güvenlik sistemine kar+ de(i+en bir tutumun oldu(unu belirtmi+tir. Sosyal sigortallarn ço(unun, giderek artan bir oranda kendi konumlarn sistemden yararlanan olarak gördüklerini ve kendilerini bir dayan+ma sisteminin katlmcs olarak görmediklerini yukarda belirtmi+tik. Ancak dahas da var. Birçok CEO, sosyal sigortallarn artan talepkâr tutumlarnn yan sra sistemden gerçekçi olmayan beklentilerini dile getirmi+tir. Geçmi+in emeklileri, etkin ya+amlarn oldukça yoksul ya da temel gereksinimlerini kar+layacak +ekilde geçirmi+tir ve aldklar emekli maa+lar için bir +ekilde "minnettarlk" hisleri beslemekteydi. Yu anda ise, insanlar aldklar sosyal haklar düzeyinden memnun de(iller. Ancak, sosyal hak düzeylerini artrmak için ödeyecekleri vergi miktarn ve sosyal katk payn artrmak için de bir o kadar isteksizler (9SV, NOR, DAN, 9TA, FRA, POR). Baz ülkelerdeki, daha fazla ve daha iyi sosyal koruma talebi özellikle sosyal sa(lk ve bakm sistemi alannda yo(unla+m+tr (9TA, FRA, POR, AVU). Artan beklentiler hastaneye yatmada otel i+levi ya da alternatif tbbn sa(lk haklarna dahil edilmesini içerebilir. Ki+iler ayn zamanda daha fazla bilgi de istemektedirler. Sa(lk sigortaclar sosyal güvenlik sistemi içinde rekabet ederse, bu tür talepler sa(lk paketinin geni+letilmesine ve bazen de sa(lk ve bakmn nesnel de(il öznel kalitesini artrc önlemlere yol açabilir (ALM). Sayfa 29

29 Emeklilik ya+na ula+an nesiller de büyük beklentilere sahiptir. Günümüzün yeni emeklisi hayattan keyif almak istemektedir. Emeklilikten sonra beklentilerini yerine getirebilmek için emeklilik öncesi ya+am standartlarn büyük oranda sürdürmeye gerek duymaktadr (9RL). Ancak, gönüllü ikinci ve üçüncü kademe emeklilik planlarnn kabul edilmesinin yan sra son belirtilenin düzeyi etkin nesillerin ço(unun emeklilik hayallerini gerçekle+tirebilmesini sa(layacak türden de(ildir (9RL, 9TA). Günümüzde ki+iler, yüksek kalitede bireyselle+tirilmi+ hizmetler almakta ve bazen sosyal güvenlik hizmetlerini ve haklarn fazlasyla standartla+trlm+ bulmaktadrlar (9SV, NOR, DAN, HOL, 9NG). Ayrca, sistem içinde daha fazla seçim özgürlü(ü istemektedirler. Bir noktada tüketici toplumu, kendini vatanda+ ile sosyal güvenlik sistemi arasndaki ili+kide yanstmaktadr. Sosyal güvenlik sistemi bazen bu e(ilimlere, sosyal sigortallar daha fazla oranda "mü+teri" olarak kabul ederek yant vermektedir (FRA, HOL, 9NG). Vatanda+larn kendilerine daha bireysel davranlmasn ve sosyal güvenlik sisteminde daha fazla özgürlük istedikleri bu dönü+üm, +effafl(n kaybedildi(i ve dolaysyla sisteme olan kamu deste(inin yava+ yava+ azald( daha karma+k bir sisteme do(ru çeli+kili bir yön çizmektedir (FRA). Baz CEO lar, nüfusun büyük kesiminin sosyal güvenlik sisteminde seçim yapma becerisini ve iste(ini sorgulamaktadr (9SV, HOL). 9skandinav ülkelerinde, genel sosyal güvenceyle ilgili belirli bir sorun, belirli bir süre yurt d+na giden ki+ilerin ülkeye döndükten sonra ülkeden hiç ayrlmam+ ve sosyal güvenlik katk paylarn ödemi+ ki+ilerle ayn haklardan yararlanmay beklemesiyle ortaya çkmaktadr (9SV). Sayfa 30

30 1.7.2 Sosyal güvenlik yönetimlerinin davran Sosyal güvenlik planlarnn içeri(inden çok, sosyal sigortallara, i+verenlere ve sosyal haklardan yararlananlara sosyal güvenlik yönetimlerinin nasl davrand( ele+tiri konusu olmaktadr. Baz sosyal güvenlik CEO lar, insanlarn imdiki hizmet düzeyinden memnun olduklarn ya da son yllarda büyük ilerlemelerin kaydedildiini düündüklerini belirtmitir. Burada yine, sosyal güvenlik yönetimleri tarafndan sunulan hizmetlerin kalitesinin özel sektörün (bankalar, ticari sigortaclar gibi benzer kurumlarn) sundu(u hizmetlerin kalite düzeyine ula+mas beklenmektedir (9NG, 9RL, 9SV, NOR, DAN). Bunun sonucu, yönetimler tarafnda daha fazla verimlilik, i+verenler ve sosyal sigortallar tarafnda daha az çaba olmaldr (9NG, 9RL). Baz CEO lar insanlarn +imdiki hizmet düzeyinden genel olarak memnun olduklarn (9RL, 9NG) ya da son yllarda i+verenler ve sosyal sigortallar için hayat kolayla+trc idari prosedürlerin geli+tirilmesi yönünde büyük ilerlemelerin kaydedildi(ini (BEL, FRA, POR, 9SP) ya da öngörüldü(ünü (9TA) belirtmi+tir. Baz CEO lar, beklentilerinin kar+lanmasnda yönetimlerin nasl bir tutum benimsemesi konusunda ki+ilerin isteklerindeki de(i+iklikten de söz etmi+tir. Telefon, e-hizmetler ve di(er elektronik araçlar gibi ileti+im kanallaryla daha hzl yant almay beklemektedirler (9NG, BEL). Sosyal güvenlik yönetimlerinden daha bireyselle+tirilmi+ bir özen göstermesi beklenmektedir (9RL). Sosyal güvenlik yönetimlerinden tüm bu artan beklentiler ve taleplerin ço(unlukla, küçülen sosyal güvenlik bütçeleriyle yerine getirilmesi gerekmektedir. Bunu gerçekle+tirmek için, BT ve e-devlet uygulamalarna büyük umut ba(lanm+tr (9RL). Ancak bu uygulamalar, sosyal güvenlik kurumlarnda personel fazlal(na ya da ço(unlukla +imdiki personelin e(itimi ve becerileriyle (genellikle idari personel) gelecekte gerekli olan personelin e(itimi ve becerileriyle bir uyu+mazlk yaratmaktadr (9RL, BEL). Kapsaml dahili yeniden yaplanmaya gerek vardr; ancak bu yeniden yaplanma ciddi sendikal ve politik dirençle kar+la+maktadr (BEL). Sayfa 31

31 BT kullanm hedef gruplarn özgüllü(ünü de göz önünde bulundurmaldr; örne(in, ya+l sosyal sigortallar için daha az uygun olabilir (BEL). Ki+iler ayn zamanda, sosyal güvenlik sistemini ve özellikle kendilerini ilgilendiren kararlar anlamay beklemektedir (NOR). Yüphesiz, BT karma+k prosedürlerin mü+teriyle dost bir +ekilde yürütülmesine olanak tanmaktadr; ancak, daha çok sayda vatanda+ sonuçlar kendisi kontrol etmek istemektedir (NOR). Daha genç nesiller daha fazla ve birseyselle+tirilmi+ bilgi istemekte; ancak, karma+k sosyal güvenlik sistemini anlamak için çaba göstermeye pek hazr görünmemektedirler (AVU). Sosyal güvenlik yönetimlerinden giderek artan oranda, mü+terilerine ya+amlarn düzene koymalar için (örne(in, ne zaman çal+may brakacaklar konusunda) do(ru kararlar almada yardmc olmalar da beklenmektedir. Bu alanda yardmc olmak için yönetimler, mü+terilerine kendileri için en uygun kararlar bulmada benzetim araçlar sunabilirler. Baz ülkeler, bu tür araçlar kariyer kesintileri (örne(in, okula geri dönme) ya da emeklilik düzenlemeleri gibi sosyal güvenlikle ilgili alanlarda kullanmay dü+ünmektedir (BEL, 9NG). Bu +ekilde, sosyal güvenlik yönetimleri ya+llk emekli maa+lar gibi konularda sosyal sigortallar bir sosyal hakk almadan önce onlarla birlikte çal+abilecektir (9NG). Bu benzetimler, ki+ilerin bilgiye dayal ek poliçe (örne(in, ya+llk geliri) gibi kararlar almay bekledikleri durumlar için özellikle önemlidir (BEL). Sayfa 32

32 Hollanda da, yeni vatanda sözlemesi ya da vatandan sosyal sigorta poliçesi, vatandalarn sosyal güvenlik alanndaki haklarnn ve görevlerinin ana hatlarn çizmektedir Reform CEO lar ço(unlukla, a+r derecede karma+k sosyal güvenlik sistemlerinde +ikayet etmekte ve di(er bir deyi+le kapsaml bir basitle+tirmeden söz etmektedirler (HOL, 9NG). Gerçekten de, sosyal güvenlik kanun yapclar, olas her grup ki+inin gelecekte kar+la+abilece(i olas her türlü sorunla ilgili düzenleme yapmay istemek gibi bir hataya dü+mektedir. Bunun sonucundaysa, çok karma+k yasalar çkarlmakta ve bazen izlenen özgün politikann tersine uygulamalar görülmektedir (HOL). Bunun aksine, yalnlk, açkl( sa(lamakta ve dolaysyla insanlarn haklarn ve görevlerini daha iyi anlamasn sa(lamaktadr (9NG). Bu fikirler, son halini Hollanda da ortaya atlan vatanda+ sözle+mesi ya da vatanda+n sosyal güvenlik poliçesi ad altnda alm+tr. Bu sözle+me, vatanda+larn sosyal güvenlikle ilgili haklarn ve görevlerini açk, ksa ve öz bir +ekilde ortaya koyacaktr (HOL). Sosyal güvenlik sistemin ve bunun yönetimine ili+kin taleplerdeki art+a ra(men, kamuoyunun sistemde büyük de(i+iklikler yaplmas yönünde isteksiz oldu(u da görülmektedir. Sosyal haklarn kazanlm+ olarak görmekte ve di(er ki+iler için sisteme daha fazla ödeme yapmada daha az istekli davranmaktadrlar (FRA). Modern teknolojiden yararlanan reformlarla ilgili belirli bir sorun da, hizmetin sosyal sigortallar için büyük ölçüde geli+tirilmesini sa(layacak her türlü yeni önlemin (örn. veriler arasnda ba(lant kurma) alnmasn engelleyen gizlili(in korunmas kurallarnn a+r +ekilde uygulanmasdr. Bu noktada bir ki+inin, gizlili(in korunmas hedefini yeniden gözden geçirmesi ve BT ve e-devlet uygulamalarn sosyal güvenlik (yönetim) alanndan tamamyla d+lamak yerine güvenilir üçüncü taraflarla (özel sektör bankalaryla) anla+malar yapmaya çal+mas gerekir (BEL). Sayfa 33

33 1.7.4 Mahkeme bavurular ve dava saylar Sosyal güvenlik yönetimlerinin ald( kararlara ve hatta çkarlan sosyal güvenlik yasalarna kar+ açlan dava saysnn artt( bildirilmi+tir (9TA, POR). Baz ülkelerde, artan dava says yakn zamanda yaplan reformlarla ve ki+ilerin münferit olarak ya da toplu +ekilde kar+ çktklar sonuçlarla ilgilidir (HOL, 9NG, ALM). Bunun yan sra, bir mahkeme karar bir dizi yeni +ikayetle de sonuçlanabilir (BEL). Bazen, yetkin hakimlerin sosyal güvenlikle ilgili yeterli bilgiye sahip olmadklar ya da bu alana yakn olmadklar görülmü+; bunun sonucunda da, devletin genel sosyal güvenlik politikasyla ayn yönde olmayan hükümler verildi(i görülmü+tür (POR). Hükme ba(lanmay bekleyen çok saydaki sosyal güvenlik davalar sosyal güvenlik yönetiminin ola(an çal+masn sekteye u(ratmaktadr (9TA). 1.8 Kamu ve özel sektör oyuncular Siyasi karar alma 9ktidardaki siyasi partilerin etkisi ülkeler arasnda büyük farkllklar göstermektedir. Hükümet de(i+iklikleri yalnzca baz ülkelerde temel sosyal güvenlik özelliklerini (reform) ciddi +ekilde etkiler görünmektedir. Bu durum Kuzey Avrupa için geçerlidir (DAN, 9SV, NOR, F9N, HOL, ayrca, BEL ve AVU). 9spanya'da siyasi iktidar de(i+iklikleri daha az bir öneme sahiptir çünkü ülke sosyal ve siyasi ana oyuncularla (muhalefet dahil) sosyal güvenlik reformunu planlamak için uzla+maya varmaya çal+maktadr. Bu yakla+m Toledo Antla+mas (Toledo Pact) ile sonuçland ve ardndan hükümet de(i+ikliklerinde reformlarda istikrarn elde edilmesini sa(lad. Fransa, Portekiz ve 9talya daki CEO lar, sosyal güvenli(in gelece(ine ili+kin vizyonlarn genellikle ülkenin gelecek yllardaki siyasi yaplanmasna ba(lamaktadrlar. Ayn durum, sosyal reformlarn daha fazla özelle+tirme yönünde ilerlemesi konusundaki vizyonlarnda da görülmektedir (9SP, POR, FRA). Sayfa 34

34 Belçika'da, önemli reformlarn hem siyasi hem de sosyal oyuncular arasnda kapsaml bir uzla+may gerektirdi(ine ili+kin; ayn zamanda, cesur bir reform plannn uygulanmas için kararl bir siyasi liderli(in tüm a(rl(n hissettirmesi gerekti(ine ili+kin bir tür paradoks dile getirilmi+tir (BEL). Bu tür bir reform yakn bir gelecekte gerçekle+tirilemezse, var olan sistemin tamamyla ypranmas ve sosyal güvenlik sisteminin yerini fiili özel düzenlemelerin almas olasdr (BEL). Özelletirme ve rekabet, son zamanlardaki siyasi ve ideolojik terminolojinin ar toplardr; ancak, CEO'larn çou önümüzdeki on yllarda önemli deiiklikler beklememektedir. 9ngiltere de, muhalefete kar+ ço(unluk oyuyla önemli reformlar parlamentodan geçirildi; ço(unluk de(i+ti(inde reformlar geçersiz klnd. Böylesine yanar döner sosyal güvenlik yasalar, özellikle emekli maa+lar konusunda önemli reformlar uzla+ma gerektirdi(i için gelecekte artk hüküm sürmemelidir (9NG). Hollanda da, son reformlar önemli bir süre için sosyal ortaklarn sosyal güvenlik alannda oynayaca( rolü marjinalle+tirmi+tir (HOL). Sosyal ortaklar ve siyasi karar alclar geçmi+te çok yaknken, Avusturya daki son siyasi de(i+iklikler sosyal güvenlik yönetimlerinin, önemli sosyal politika yönelimleri hazrlamada daha fazla paya sahip olmalarn sa(lam+tr (AVU) Özelletirme e ilimi Özelle+tirme ve rekabet, yakn geçmi+teki siyasi ve ideolojik terminolojinin a(r toplar olmu+tur. Ancak, görü+me yaplan CEO larn ço(u önümüzdeki on yllarda önemli de(i+iklikler beklememektedir (9SV, NOR, F9N, DAN). Yakn bir geçmi+te baz reformlar gerçekle+tirilmi+tir (örne(in, emekli maa+lar konusunda 9sveç te yaplan reformlar); ancak gelir yerine geçen sosyal hak planlar için özelle+tirmeye yönelik hiçbir önemli e(ilim görülmemi+tir. Yasal sosyal korumann üzerinde özel koruma geli+tirme e(ilimi büyük olaslkla devam edecektir (DAN). Bakm ve sa(lk alanlarnda özel hizmet sa(layclarn devreye girmesi olaslk dahilinde görülmektedir (NOR, 9SV, DK). Böyle bir e(ilim, bireyselle+tirilmi+ bir yakla+m ve daha fazla seçenek bekleyen sosyal sigortallarn yukarda belirtilen talepkâr tutumuna da kar+lk gelir Sayfa 35

35 (NOR). Sayfa 36

36 Ayn +ekilde, Hollanda da kavramla+trld( +ekilde ya+am döngüsü düzenlemeleri özel sektörün daha fazla katlmn gerektirebilir. Gerçekle+tirilmi+ olan önemli özelle+tirme giri+imlerinin geri alnmas beklenmemektedir (HOL). Almanya da, özel sektör oyuncularnn daha fazla katlm ve sa(lk ve bakm sigortaclar arasnda (adil rekabetin yan sra) daha fazla rekabet ortamnn olu+mas beklenmektedir (ALM). Baz CEO'lar, bu etkinle+tirmenin (9SV, DAN ve faal olmayanlar için de AVU içinde) ve genel olarak emek aracl(nn gelecekte özelle+tirilebilece(i olasl(n d+arda brakmamaktadr (9SV, DAN ve HOL). Özel sektörün ki+ilerin gereksinimlerini kar+layamad( noktalarda, kamu sektörü örne(in uzun vadeli bakm düzenlemeleri gibi alanlarda daha fazla geli+tirilebilir (9RL). Daha fazla özel sektör oyuncusunun sosyal güvenlik sistemine dahil edilip edilmemesi sorusu baz ülkelerde ço(unlukla çe+itli siyasi ideolojilerle ilgilidir: dolaysyla siyasi iktidar ili+kileri sosyal güvenlik reformlarnn daha fazla özelle+tirme yönünde sürdürülüp sürdürülmeyece(inin belirleyici unsurudur (9SP, POR, FRA). Genel olarak, bu ülkeler sosyal risklerin kapsaml bir kamu güvencesi altnda olmas fikrine ba(ldr (9SP, POR, FRA). Sayfa 37

37 Görümeye katlan CEO larn çou merkezi yetkililerin sosyal hizmetlerdeki konumlarn koruyaca yönünde görü belirtmitir. 1.9 Adem-i merkeziyetçilie kar merkeziyetçilik Merkeziyetçili e kar yetkilendirme ve adem-i merkeziyetçilik 9ncelenen ülkeler yap olarak birbirinden farkldr; dolaysyla, sosyal güvenlik alanndaki yetkilerin da(tlmas noktasnda da birbirinden ayrlmaktadr. Görü+me yaplan birçok CEO (merkezi sosyal güvenlik yönetimlerinin) merkezi yetkililerin konumlarn sürdürüce(ine ili+kin görü+ bildirmi+lerdir (9TA, 9SP). Baz ülkelerde, daha fazla merkeziyetçili(in görülmesi de olasdr (HOL, POR). Öte yandan, özellikle ki+ilerin harekete geçirilmesi noktasnda, yerel düzey gelecekte bölgesel düzeyden daha önemli olabilir (HOL, 9NG). 9skandinav ülkeleri, baz sosyal politika yetkilerini geleneksel olarak daha alt düzeydeki co(rafi kurumlara (belediyeler ya da bölgeler) brakm+tr. Bunun sonucunda, özellikle yerel özerkli(in en önemli unsur oldu(u sa(lk ve bakm alannda merkezi düzey ile bu co(rafi kurumlar arasnda sürekli bir gerginlik görülmektedir. Merkezi yetkililer di(er +eylerin yannda, ülke çapnda vatanda+lar arasnda e+itli(in sa(lanmas için yerel politikalar üzerinde daha fazla denetime sahip olmak isterken, yerel özerkli(in temel özelli(ine kar+ gelinmemektedir. Yerel yetkililer ise öte yandan, daha etkili bir politika ve yönetim elde etmek için genellikle birle+mektedir. (DAN, 9SV). Her durumda, merkezi ve yerel düzeyde daha iyi i+birli(i ve yetkilerin snrlandrlmas genellikle gereklidir (ayn zamanda AVU). Baz ülkelerde, daha büyük bir anayasal reformun parças olarak, daha fazla sosyal güvenlik yetkisi bölgelere aktarlabilir (BEL, 9TA). Hizmetler ve önleme, bazen bölgesel yetkiler olabilir; önleme ve etkinle+tirme üzerine yaplan vurgu bölgesel yetkilerin geli+tirilmesini de sa(layabilir (BEL). Sayfa 38

38 1.9.2 Sosyal güvenli in çeitli bölgelerde fiili ekilde farkllamas Baz ülkelerde, sosyal güvenlik yönetimleri tarafndan ulusal yasalarn ülke içinde uygulan+ndaki farkllklarla ilgili endi+eler dile getirilmi+tir. Bazen, çok büyük farklar görülmektedir; örne(in, sosyal güvenlik yasalarnn ülkenin güneyinde uygulan+nn daha esnek oldu(u görülmektedir (9TA, 9SP, BEL). 9ngiltere de, ülke içindeki sosyal güvenlik tek tip olsa da, +ehir ya+am (özellikle Londra) ile ta+radaki ya+am arasnda önemli farkllklar oldu(u belirtilmi+tir; bunun sonucunda, bu farkllklarn ele alnmas için sosyal güvenlikte daha fazla farklla+ma gerekmektedir (9NG). Sayfa 39

39 2 Sigorta kapsamndaki nüfus ve verilen sosyal haklar 2.1 Sigorta kapsamndaki nüfus / yoksulluk Özel gruplarn genel sosyal güvenlikle bütünletirilmesi Özel gruplarn (daha ayrcalkl), özellikle devlet memurlarnn di(er çal+anlara uygulanan sosyal güvenlik sistemiyle daha fazla bütünle+tirilmesinin, böyle bir reform büyük tart+ma yaratacak olsa da ele alnmas gereken konular arasnda oldu(u dü+ünülmektedir (9SP, POR, FRA, BEL). Baz ülkelerde, özellikle sa(lk ve bakm plannda görülen, belirli gruplarn sigorta kapsamndaki var olan açklar giderilecektir (ALM). Özel ek sosyal hak planlaryla tamamlanan temel ve genel planlarn hayata geçirilmesi, +imdiye kadar sigorta kapsam d+nda braklan gruplarn kapsam içine alnmasn hzlandrabilir. Bu noktada en büyük sorun, yasad+ göçmenlerin sa(lk ve bakm talepleriyle ilgili ne yaplaca(dr (ALM) Serbest meslek sahipleri Baz CEO lar, serbest meslek sahiplerinin ve ücretli çal+anlarn, mesleki risk sigortalar da dü+ünülerek, serbest meslek çal+anlarnn sigorta kapsamnn geni+letilmesini önererek bu ki+ilere e+it muamele edilmesini savunmaktadrlar (BEL). Serbest meslek sahiplerini daha kapsaml bir sosyal sigorta sistemine dahil etme basks, serbest meslek sahiplerinin says arttkça büyüyecektir (ALM). Ancak, bu tür bir reform, serbest meslek sahiplerinin ödedikleri katk paylarnda bir art+ anlamna da gelebilir (ALM). Baz ülkelerde, serbest meslek sahipleri genellikle ücretli çal+anlara ili+kin her türlü toplu düzenlemenin d+nda brakld(ndan, bu ki+ilerin özellikle ya+llkta yeterli sosyal güvenceye sahip olmasyla ilgili endi+eler dile getirilmi+tir (NOR, DAN). Bu durum, serbest meslek sahiplerini kapsayan var olan sosyal sigortalarn yürürlükten kaldrld(, serbest meslek sahiplerinin tamamyla özel sigorta sektörüne brakld( yerler için özellikle önemlidir (HOL). Sayfa 40

40 Ücretli çal+anlarla serbest meslek sahipleri arasndaki snrn çizilmesi sorunu da dile getirilen sorunlar arasndadr (F9N). Baz ülkelerde, farkl serbest meslek sahibi gruplarn kapsayan planlarn birle+tirilmesi ele alnacak konularn ba+nda gelmektedir (FRA, 9SP). Birçok CEO, gelir incelemelerinin sosyal haklarn datlmasnda kullanlmasnn gereini dile getirse de, bu konuyla ilgili tek bir ülke içinde kesin çizgilerin çizilmesi son derece zordur Hedeflenen sosyal haklar Birçok CEO, sosyal haklarn verilmesinde gelir incelemelerinin kullanlmas sorusunu dile getirmi+tir. Bu konuyla ilgili tek bir ülke içinde bile kesin çizgilerin çizilmesi son derece zordur. Sosyal güvenlikte kullanlan çe+itli gelir incelemelerinin düzenlenmesinin yan sra vergi indirimleriyle ayn çizgiye getirilmesi konusunda baz endi+eler dile getirilmi+tir (9NG). Ayn endi+e gelir incelemelerinin kullanld( +emalarn yürürlü(e konmasnn idari maliyeti ile ilgili de belirtilmi+tir (AVU). Özellikle kadnlarn i+gücü piyasasnda daha fazla yer almasnn gelir incelemeli planlarn fiili etkisini salt sosyal sigorta düzenlemelerinin lehine azaltmas beklenmektedir (9RL). Gelir incelemesinin yeniden da(tc etkisi, gelir incelemesine dayal sosyal haklarn her zaman ula+mas gereken yere ula+mamas nedeniyle de sorgulanmaktadr. Sosyal haklarn ço(u, beyan edilen gelirin nasl denetlenece(ine ba(ldr (AVU). Ki+iler gelir incelemesine dayal planlarn me+rulu(uyla ilgili sorunlar da ya+ayabilmektedir; çok fazla ödeme yapmakta ve kar+l(nda çok az hak almakta ya da hiçbir hak almamaktadrlar (AVU). Ancak, baz CEO lar, katk paylarnn tümünün i+verence ödendi(i ve çal+anlarn fona katksnn olmad( sosyal emeklilik planlarnn, bazen çok dü+ük sosyal haklar sa(lasa da, hedef gruplarda, özellikle de ya+llarda yoksullu(u snrlamaya yardmc oldu(una ili+kin görü+ belirtmi+tir. Genel yoksulluk, özellikle de nüfusun genç kesiminde yine de artmaktadr (9TA, 9SP). Genel olarak, zengin ile yoksul arasndaki gelir uçurumunun artt(na ili+kin ciddi kayglar dile getirilmi+tir. (HOL, ALM). Gelecekte, sosyal güvenli(in yan sra toplumda da daha büyük gelir farkllklar kabul edilmek zorunda kalnacaktr. Sayfa 41

41 9+gücü piyasasndaki i+gücü sknts nedeniyle, vasfl ki+ilere olan talep çok büyük olacaktr. Bu ki+ilerin gelirleri önemli ölçüde artabilir (HOL). Ayn zamanda, daha dü+ük e(itime sahip ki+iler, düzensiz kariyerlere sahip olabilir; dolaysyla yetersiz sosyal sigortaya sahip olacaklardr (ALM). Genel olarak, CEO lar sosyal haklarn alnmamasn önemli bir sorun olarak görmemektedir. Son derece dü+ük çal+trlabilirlik oranna sahip ve bugün i+sizlik maa+, hastalk yardm ya da ço(unlukla sosyal yardm alan birçok ki+inin durumu daha da kötüdür (HOL). Baz ki+iler hiçbir +ekilde istihdam edilebilme +ansna sahip de(ildir: bu ki+ilerle ilgili ne yaplacaktr? Bu ki+iler için yapay i+ler mi yaratlmaldr? Ki+ilerin daha az ya da hemen hemen hiç istihdam edilmedi(i i+ler, yurtd+nda daha ucuza yaplabilir; bu i+lere mali destek sa(lanmal mdr? Baz ki+iler çal+abilmekte, ancak kendilerine bakamamaktadrlar. Bu ki+ilerin özel ya+amlarna da kar+acak myz? Kar+acaksak, ne ölçüde olacak? Devlet ki+ilerin kendi sorumluluklarn vurgulamaldr; ancak ki+ileri yüz üstü de brakmamaldr (HOL) Haklar almama ve otomatik olarak verme Sosyal koruma planlarnn ki+isel yönünden söz ederken, belirli bir sosyal haktan yararlanan olarak belirtilen ki+ilerin bu sosyal hakk gerçekten alp almad( sorusu sorulmaldr. Bu sosyal hakk talep ediyorlar m ya da (birçok nedenden dolay) bu sosyal hakk talep etmedikleri için hak ettikleri sosyal güvenceyi alamyorlar m? Genel olarak, CEO lar, sosyal haklarn alnmamasn, sosyal güvenlik haklarnn, aile ödeneklerinin ve sosyal yardmlarn alnmamasnn büyük bir sorun olarak görüldü(ü Fransa d+nda önemli bir konu olarak görmemektedir (FRA). Bazen, sosyal haklarn alnmamas sorunu, sosyal hakkn otomatik olarak verilmesiyle, bir ki+inin ba+vuruda bulunmasna gerek kalmadan ilgili ki+ilere verilebilir. Sayfa 42

42 Bu durum, yönetimlerin bir ki+inin bir sosyal hakk alp almayaca(n belirlemek için ilgili tüm verilere eri+ime sahip olmayabilece(i için baz sosyal haklar için di(erlerine oranla daha kolaydr. Örne(in, bu, ya+llk emekli maa+lar ya da çocuk ödenekleri için kolay görünmektedir (HOL). Ancak, CEO larn büyük ço(unlu(u, sosyal haklarn otomatik da(tlmasna ve sosyal haklar için ba+vuruda bulunma gere(ini kaldrmaya kar+ çkmaktadr (FRA, 9SP, POR, 9RL, 9NG, HOL, BEL, AVU). CEO larn bazlarna göre, ba+vuru yaplmasnn gerekli olmas, sosyal güvenli(in haklar ve görevlerle ilgili oldu(unun vurgulanmasyla ayn çizgide olacaktr (HOL). Di(er çözümler, haklarn alnmamas olgusunun çözülmesi için tercih edilir. Ba+vurunun gerekli oldu(u durumlarda, ço(u CEO, hak ettikleri sosyal güvenceleri talep etmelerine yardmc olmak için sosyal güvenlik yönetimlerinin haklardan yararlanacak ki+ilerle yakn temas halinde olmas gerekti(ini savunmaktadr (AVU, HOL, BEL). Yönetimler, örne(in emekli maa+ alanlarn kendilerini ziyaret etmesini beklemek yerine onlar ziyaret ederek, daha kullan+l, etkili ve mü+teri odakl bir yakla+m benimseyecek +ekilde te+vik edilebilir (POR). Ça(r merkezleri, Web tabanl uygulamalar gibi çok sayda kanaln olu+turulmas anlamna da gelebilir (9NG). Yönetimler, sosyal hak odakl de(il mü+teri odakl olmal; yanl+ bir yönetime yaplan ba+vuru otomatik olarak do(ru birime yönlendirilmelidir (9NG). Fransa da genel dü+ünce, hedef gruplara daha fazla bilgi vermek için büyük yatrmlar yapmak yerine planlarn daha fazla basitle+tirilmesi yönündedir (FRA). Sosyal hakk almama, bilgi eksikli(inden ya da belirli bir sosyal hakk talep etmekten utanmaktan kaynaklanabilir. Ayrca, bir sosyal hak çok küçükse, bu haktan yararlanacaklar, bu tür birden fazla sosyal hakkn birle+imi önemli miktarda parann toplanmasn sa(layacak olsa da (9NG), bu sosyal hakk talep etmekle u(ra+mamaktadr. Baz ki+iler, sosyal hak de(erlendirmesi srasnda özel ya+amlarna çok fazla kar+lmasndan korktuklar için (örne(in, kaytl olmayan i+lerini beyan etmek zorunda kalacaklar için) sosyal haklarn talep ememeyi tercih etmektedir (9RL). Sayfa 43

43 2.2 Farkl planlar ve yönetimler arasnda karlkl etkileim Biçok CEO, çe+itli sosyal güvenlik yönetimleri arasndaki yetersiz i+birli(i ya da ileti+imden +ikayet etmektedir. Vergi yetkilileri sosyal korumada bir rol oynuyorsa, sosyal güvenlik ve vergi idareleri arasndaki ili+kinin dikkate alnmas gerekir (9NG). Birbiriyle pek ilgili olmayan birçok sosyal hak plannn varl yalnzca yönetimler açsndan deil, ayn zamanda politika bak açsndan da daha az istenilir etkiler yaratabilir. Birbiriyle pek ilgili olmayan birçok sosyal hak plannn varl(, yalnzca yönetimler açsndan de(il, ayn zamanda politika bak+ açsndan da daha az istenilir etkiler yaratabilir (F9N, DAN, HOL). Yönetimler kendi arasnda irtibat kursa ve en iyi +ekilde i+birli(i yapsa da (örne(in, kar+lkl veri bankalar), yönettikleri planlarn çok iyi +ekilde koordine edildi(i anlamna gelmemektedir (BEL). Reformlar genellikle, sosyal korumann di(er alanlar üzerindeki etkilerini yeterli +ekilde göz önünde bulunduramamaktadr. Sosyal koruma alanndaki kapsaml reformlar, hem ulusal, hem de bölgesel ve yerel düzeyde çok sayda yetkili mercinin olmas nedeniyle engellenmektedir. Bir bakan genellikle kendi yetkileri altndaki sosyal hak planyla ilgilenir ve di(er departmanlarla olan etkile+imi göz ard eder (F9N, DAN). Bir sosyal sigortada büyük reformlar yapld(nda ve di(erleri de(i+meden kald(nda, bu durum istenmeyen ya da en azndan öngörülemeyen sonuçlara yol açabilir (ALM, HOL). Gerçekte, sa(lk ve bakm ile emekli maa+lar gibi (ALM, 9RL) ya da i+sizlik planlar ve emekli maa+lar gibi (ALM) tüm planlarn birbiriyle ba(lantl oldu(u gerçe(i gözden kaçrlmamaldr. Bir plann finansman yapsndaki de(i+iklik, di(er planlar da etkiler. Örne(in, çok dü+ük i+sizlik yardmlar sorununu çözmek için, i+sizlerin ödemesi gereken katk paylar dü+ürülebilir. Sayfa 44

44 Bu durum, emekli maa+lar gibi ba+ka bir planda aç(a neden olabilir (ALM). Bir plann özelle+tirilmesi, di(er planlar (özelle+tirilmeyen) üzerinde dikkatli +ekilde ele alnmas gereken etkilere sahip olabilir (ALM). Ayrca, yerel yetkililer merkezi sosyal güvenlik yönetimlerinin harekete geçirilmesi konusunda oynamak zorunda olduklar rollerin bilincinde olmaldr (9SV). Sosyal güvenlikle ilgili kapsaml bir bak+ açsna sahip olmak için, baz CEO lar sosyal güvenli(in çocuklar, faal olarak çal+anlar ve ya+llar (9RL) gibi gruplar ya da daha önce ele alnan Hollanda daki ya+am a+amalar yakla+mnda tanmlanan ya+amn be+ a+amas (HOL) etrafnda yeniden dü+ünülmesi gerekti(ini savunmaktadr (HOL). Bazlar sosyal güvenlik yönetimlerinin gerçekten kapsam altndaki sosyal riskin ne oldu(unu bilip bilmedi(ini (BEL); ya da alnan önlemlerin izlenen sosyal politikann genel hedefleri ile hala tutarl olup olmad(n sorgulamaktadr (HOL). Bazlar, i+ kazas sigortalar gibi çok uzun yllardr var olan planlarn tehdit altnda oldu(undan endi+e etmektedir (BEL, ALM, AVU). Ayrca, meslek hastalklar gibi baz sosyal risklerin do(as yakn gelecekte önemli ölçüde de(i+ebilir. Geleneksel meslek hastalklar bundan yirmi yl sonra artk var olmayabilir. Bunun yan sra, tek bir nedene ba(l meslek hastalklar da ortadan kalkabilir. Koruyucu tedavilere daha fazla önem verilecektir. Meslek hastal(nn tüm riski ve ilgili sosyal güvenlik plannn gözden geçirilmesi gerekebilir (BEL, AVU). Ayn +ekilde, vergi düzenlemeleri sosyal korumada bir role sahipse, bu düzenlemelerin izlenen sosyal güvenlik politikasyla tutarl olmas önemlidir (9NG). Örne(in, sosyal güvenlik ve vergi yasasndaki gelir incelemeleri birbirinden çok farklysa, bu durum çok can skc olabilir (9NG). Sayfa 45

45 6sizlik yardmlar ve emekli maalar genellikle yürürlüe konulacak ilk planlardr Sosyal hak planlarnn etkinletirilmesi CEO larla yaplan görü+meler, sosyal hak planlarnn etkinle+tirilmesinin Latin kökenli ülkelerde pek fazla görülmedi(ini; oysa 9skandinav ülkelerinde reform sürecinin en öncelikli konusu oldu(unu göstermi+tir. Ayn +ekilde Hollanda da, sosyal haklarn etkinle+tirilmesi en son reformlar için ana hedef olmu+tur (HOL). 9+sizlik yardmlar ve emekli maa+lar, genellikle etkinle+tirilecek ilk planlardr (DAN, 9SV, NOR, F9N, LÜK). Emeklilerin etkinle+tirilmesi konusunda, baz CEO lar daha yaplacak i+lerin oldu(unu dü+ünmektedir. Etkinle+tirme deyince akla yalnzca i+gücü piyasasndan emekli olan ki+iler gelmemeli (HOL), ayn zamanda emekliler bir +ekilde mesleki olarak etkin olmaya davet edilmelidir (HOL, 9RL). CEO lar genellikle, daha fazla etkinle+tirme yapmann sonraki adm olarak, çal+amama planlarn (özellikle uzun vadeli) dile getirmi+tir. Gerçekte i+sizken (gizli) birçok ki+inin çal+amama yardm ald( görülmü+tür (F9N, DAN, NOR, 9SV, HOL, ALM). Daha fazla ve daha iyi rehabilitasyon hizmetleri, sakatlk maa+ alan birçok ki+inin i+gücü piyasasna geri dönmesini sa(layacaktr. Hollanda'da sakatlk maa+ planlarnda bu amaca ula+mak için önemli ölçüde reformlar yaplm+tr (HOL). Bir CEO, "dünyay ke+fetmek" isteyen gençlerin, e(itimlerinin sonuyla i+ hayatlarnn ba+langc arasnda geçen bir ya da iki yllk bo+ dönemin de önüne geçilmesi gere(ini dile getirmi+tir (DAN). Sayfa 46

46 Genel olarak, CEO lar, sosyal haklarn etkinle+tirilmesinin yalnzca ya+llar ve hastalar için de(il, ayn zamanda kadnlar, göçmenler, dü+ük e(itimli ki+iler, bo+anm+ ebeveynler ve çok sayda çocu(u olan aileler için de geçerli olmas gerekti(ini dü+ünmektedir (HOL, 9NG, 9RL). Bu gruplarn ço(u için en önemli konu, bir yandan çocuk sahibi olup bu çocuklar yeti+tirirken, bir yandan da kendileri ve aileleri için yeterli paray kazanma gere(inin bir araya getirilmesidir (HOL, 9NG, 9RL, AVU). Günümüzde, baz ki+iler, yüksek maliyetli çocuk bakm giderlerini kar+layamad( için çal+mamaktadr (AVU). CEO lar ayrca, ki+ilerin çal+mayp bir sosyal yardm alarak ya+amlarn sürdürdü(ünde, çal+arak sürdürdükleri ya+amdan daha iyi bir ya+ama sahip olmamas gerekti(ini de vurgulamaktadr ("i+sizlik tuza(" ya da "sosyal hak tuza(") (9NG, 9RL, AVU). Genel olarak, sosyal hak planlarnn etkinle+tirilmesi, nakit sosyal haklarn öneminin azalmasn ve sosyal haktan yararlananlarn ki+isel becerilerine ve gereksinimlerine göre (örne(in, rehabilitasyon, yeniden e(itim, sürekli e(itim, çocuk bakm gibi) uyarlanm+ hizmetler biçiminde tahakkuk ettirilen sosyal haklarn öneminin artmasn sa(layabilir (HOL, 9RL, 9NG). Birkaç CEO, mevcut i+ler olmad(nda etkinle+tirme politikasnn gerçekle+tirilmesinin zor oldu(unu dile getirmi+tir (BEL, ALM). Ancak, di(erleri gelecekteki i+gücü eksikli(inin +u anki sosyal hak etkinle+tirme önlemlerini hakl gösterece(ini ve güçlendirece(ini dü+ünmektedir (HOL, AVU). Sayfa 47

47 2.4 Yallk emekli maalar Emekli maa reformlar neredeyse her zaman, (gerçek) emeklilik yann yükseltilmesini ve yasal zorunlulua sahip vadesi geldiinde ödenen emeklilik planlarnn dorudan ya da dolayl olarak sermayeletirilen ya da tanmlanan katk pay planlarnn tevik edilmesini içerir Emekli maa reformu Birçok ülkede, ya+llk emekli maa+lar ile ilgili sorunlar önemli emekli maa+ reformlar ile çözülmeye çal+lm+ ya da çal+lacaktr. Bu reformlar neredeyse her zaman (gerçek) emeklilik ya+nn yükseltilmesini ve birinci kademe harcamas olarak yasal zorunlulu(a sahip vadesi geldi(inde ödenen emeklilik planlar gibi do(rudan ya da dolayl olarak sermayele+tirilen ya da tanmlanan katk pay planlarnn te+vik edilmesini içerir. Birçok 9skandinav ülkesi, ya+llk emekli maa+larnda yakn zamanda büyük reformlar gerçekle+tirdi; katk pay ile sosyal hak arasnda artan bir orant tesis edilmeye çal+ld, gerçek emeklilik ya+ yükseltildi, erken emeklili(in önüne geçilmeye çal+ld. Sonuç olarak, önemli yeni de(i+iklikler beklenmiyor. Ancak, önemli bir konu ortada durmaktadr: reformlar genellikle parlamentonun ço(unluk kararyla sunulsa da, bu reformlarn etkisi bundan birkaç yl sonra ortaya çkaca( için halk genellikle bu reformun etkisini tam olarak anlayamamaktadr (9SV, F9N). Daha küçük emeklilik ya+ gibi iste(e ba(l emeklilik düzenlemeleri ya da devlet memurlar gibi baz gruplara tannan sosyal haklar adaletsiz düzenlemeler olarak görülmekte; ancak, bunlarn kaldrlmasnn son derece zor oldu(u ve siyasi bir tehlike yaratabilece(i kabul edilmektedir (9SP, FRA, BEL). E+itsizlik bir yana, farkl meslek gruplarn kapsayan planlarn (i+çiler, serbest meslek sahipleri, devlet memurlar) uyumlula+trlmasna yönelik bir gereksinim hissedilmektedir (AVU). Daha genel konu+ursak, bir ülkedeki birden çok emeklilik düzenlemesinin a+r karma+kl( dile getirilebilir. Ancak, var olan birden çok sistemin birle+tirilmesi ve uyumlula+trlmas, bu tür bir i+lem için büyük bir engel olu+turan ek finansman gereksinimini ortaya çkaracaktr (FRA). Sayfa 48

48 2.4.2 Emeklilik ya Emeklilik ya+nn bir +ekilde 65, 68 ya da daha üst ya+lara yükseltilece(ine ili+kin bir görü+ birli(i vardr. Ancak, bunun gerçekle+tirilmesi demografik, sosyal ve siyasi durumlar birbirinden çok farkl ülkeler için ayn +ekilde farkl olacaktr. Emeklilik yann bir ekilde 65,68 ya da daha üst yalara yükseltileceine ilikin bir görü birlii vardr. Baz ülkelerde, gerçek emeklilik ya+, resmi emeklilik ya+ndan çok farkl de(ilken (9SP, POR), resmi ve gerçek emeklilik ya+ arasndaki büyük fark ciddi sorunlara yol açmaktadr (9TA, FRA, BEL). Yava+ ekonomik büyüme, her zaman ilk olarak ya+l çal+anlar i+gücü piyasasnn d+na itmekte ve her türlü erken emeklilik biçiminin görülmesine neden olmaktadr (POR). Ba+ka bir ülkedeyse, çal+anlardan beklenen a+r verimlilik, emeklilik ya+ndan çok önce çal+may brakmann bir nedeni olarak görülmektedir (FRA). Bazen, yakn geçmi+te oldu(u gibi ciddi siyasi hatalar yaplarak, yeni kategorilerdeki ya+llarn erken emekli olmasna yol açlabilmektedir (9SP). Bazen, emeklilik ya+nn yükseltilmesi tart+mas henüz ba+lamam+ olsa da, yakn bir gelecekte bunun kaçnlmaz oldu(u hissedilmektedir (POR) Birinci kademe ve primlerin tümünün iverence ödendi i ve içinin fona katksnn olmad emeklilik planlar 9kinci ve üçüncü kademe emeklilik düzenlemeleri geli+tirme e(iliminin d+nda, CEO lar primlerin tümünün i+verence ödendi(i ve i+çinin fona katksnn olmad( emeklilik planlar ile birinci kademe emeklilik düzenlemelerinde bir dönü+üme dikkat çekmi+lerdir. 9lk olarak, katk pay ödemeli emeklilik sistemi ile primlerin tümünün i+verence ödendi(i ve i+çinin fona katksnn bulunmad( ya da asgari emeklilik sistemleri arasndaki ili+ki çe+itli ülkelerde farkl görü+lerin dile getirilmesine neden olmu+tur. Baz ülkelerde, sosyal emekli maa+ (i+gücüyle ilgili olmayan temel emekli maa+) ile katk pay ödemeli emekli maa+ arasndaki farkn azalmas beklenmektedir (9TA, POR). Ancak, 9spanya da, son mesleki faaliyetlerinden göreceli olarak iyi gelir elde etmi+ olan ve dolaysyla göreceli olarak iyi katk pay ödemeli emekli maa+ almaya hak hazanan daha fazla ki+inin emekli olmasyla birlikte, primlerin tümünün i+verence ödendi(i emekli maa+larna olan ba(mll(n azalmas beklenmektedir. Bu dönü+üm ayn zamanda, i+çiler +u anda yaptklar dü+ük beyanlarn gelecekteki sosyal haklarn etkileyece(inin bilincine Sayfa 49

49 vardklar için, son yllarda gelirin dü+ük beyan edilmesi olgusunun azalmasyla da ba(lantldr (9SP). Sayfa 50

50 Baz ülkelerde, asgari emekli maa+ tutarlarnn hala çok dü+ük oldu(u kabul edilirken (9SP, POR), ba+ka bir ülkede, emekli maa+ reformunun gelecekte ya+llk riskinin yetersiz +ekilde güvence altna alnmasna yol açaca( dü+ünülmektedir (9TA). Fransa da, en son emekli maa+ öngörüleri, ki+ilerin mesleki kariyeri daha az tutarl ve kazançl (i+sizlik ve hastalk nedeniyle daha fazla kesintiye u(rad( için) oldu(u için finansman açsndan 10 yl öncesine göre daha az sorunlu olaca( yönündedir. Sonuç olarak, ödenmesi gereken katk pay ödemeli emekli maa+lar da azalacaktr. Portekiz sosyal güvenlik sistemi oldukça gençtir. Ya+llarn ço(u, düzensiz ve/veya ksa mesleki kariylerlerine göre hesaplanan ve düzgün bir ya+am sürmelerini sa(lamayan emekli maa+lar almaktadr. Hükümet, garanti edilen asgari emekli maa+n yükseltmeye ba+lad; ancak, bu da uzun dönemde sistemin mali sürdürülebilirli(ini tehlikeye sokabilir. Bu sorunla ba+a çkmak için, katk pay ödemeli emekli maa+larnn ko+ullar skla+trlm+tr (örne(in, daha uzun sigorta dönemleri; son yllardaki en iyi gelir yerine ortalama gelirin kullanlmas gibi). Sonuç olarak, emekli maa+lar (maa+ tutarlar) birbirine yakla+maya ba+lam+tr: Daha yüksek asgari tutar, daha dü+ük gelirle ilgili emekli maa+ tutarlar görülmeye ba+lanm+tr (POR). Baz ülkelerde, nüfusun yasal emeklilik sisteminin nasl i+ledi(ini anlamasnn gere(inden söz edilmektedir. Emeklilik sigortasnn do(ru mant(nn açklanmas gerekir: emeklilik idaresinin gelece(in emeklisiyle emeklili(inden çok önce ileti+im kurarak emeklilik haklarnn ne oldu(u konusunda onu bilgilendirmesi gerekir (ALM, BEL). Sayfa 51

51 2.4.4 #kinci ve üçüncü kademelerin gelitirilmesi Birçok CEO, sermayele+tirilen ikinci ve üçüncü kademe emeklilik planlarnn te+vik edilmesiyle ilgili sorunlar dile getirmi+tir. En korkutucu sorun, kiilerin yallk riski için yeterli güvence salamayacandan, zorunlu olmayan ikinci ve üçüncü kademe düzenlemeleri almamasndan kaynaklanmaktadr. Sermayele+tirilen emeklilik düzenlemeleri alannda uzun dönemli deneyimlere sahip bir ülkeden edinilen görü+e göre, tanmlanan katk paylar planlarnn çok riskli oldu(u dü+ünülmekte ve gelecekte tercihlerin ki+iler bu planlar (ve sonuçlarn) daha iyi anladkça, tanmlanan sosyal hak planlarna do(ru olmas gerekti(idir (9NG). Ba+ka bir ülkede, payla+maya dayal emeklilik plannn kötüle+en demografik durumu daha iyi ele alaca(; sermayele+tirmenin (a+r +ekilde düzenlendi(inde) çok tehlikeli oldu(u ve demografik sorunu çözmeyece(i belirtilmi+tir (AVU). En korkutucu sorun, ki+ilerin ya+llk riski için yeterli güvence sa(lamayaca(ndan, zorunlu olmayan ikinci ve üçüncü kademe düzenlemeleri almamasndan kaynaklanmaktadr. 9talya da, fiilen çal+an ku+a(n gerçekte ödenen cömert emekli maa+larn kar+lamak için çok yüklü ödeme yapmas gerekti(i görülmü+tür. Ayn zamanda, daha sonra yeterli bir emekli maa+ almak için ek emeklilik katk pay ödemek zorundadrlar. Ço(u insan, mali güce sahip olmad( için ya da emeklili(i çok uzak gördükleri için dikkat etmediklerinden dolay katk payn ödememektedirler. Ayrca, (yeterli) emekli maa+nn olu+turulmas artan oranda bireysel giri+ime braklm+tr; bu da toplumda artan bireycili(e yol açmaktadr. Çözümler, artk +irket düzeyinde ek emeklilik planlar olu+turularak üretilmektedir. Bu çözümün artan gelir ikamesi aç(n kapatmak için yeterli olup olmayaca( zamanla anla+lacaktr (9TA). 9rlanda da da, ikinci kademe emeklilik düzenlemelerinin çok dü+ük oldu(u dü+ünülmektedir. Birinci kademenin yalnzca sabit sosyal haklar sa(lad( dü+ünülürse, bu emekli maa+larnn gelecek nesillerin artan beklentilerini kar+lamayaca( açktr (9RL). Sayfa 52

52 Baz CEO lar, ikinci kademe emeklilik düzenlemelerinin pek kabul edilmek istenmemesi sorunuyla, bu sermayele+tirilmi+ planlarn bu planlar gönüllü olarak alma vasfna sahip ki+ilere zorunlu klnmasyla çözmeyi önermektedir (9RL, BEL). Bu +ekilde birinci kademe ile ikinci kademe arasndaki snr çizgisi incelir; Bazlar bu ba(lamda birinci kademeden konu+maya ba+lad bile (BEL). Baz ülkelerde, CEO lar i+verenleri, çal+anlarna yeterli ikinci ve üçüncü kademe emeklilik ürünleri sunmaya ya da en azndan bu alandaki taahhütlerini çok sk de(i+tirmemeye ikna etme konusunda srarldrlar (9NG, 9RL, BEL). Ancak, bir ki+i ikinci kademe düzenlemeye katlmak için zorland(nda ve bir ki+i çe+itli ürünler arasnda seçim +ansna sahip oldu(unda, ba+ka bir sorun ortaya çkabilir. Gerçekten de, özellikle ki+ilerin bilgiye dayal bir seçim yapmak için yeterli bilgiye sahip olmad( 9skandinav ülkelerinde CEO lar reformlarn ortaya att( birden çok seçenekten dolay (örne(in, çe+itli emeklilik fonlar) endi+elerini dile getirmi+lerdir. Daha az avantaja sahip bir seçim yapan ki+iler, örne(in, daha az ya+llk geliri gibi, daha ba+arl bir seçim yapanlara kar+ elde edecekleri sonuçlar kabul edecekler midir (9SV)? Baz CEO lar, nüfusun, örne(in kötü eknonomik sonuçlardan dolay emekli maa+larnda gelecekte yaplacak fiili kesintileri kabul edip etmeyece(ini sorgulamaktadr (9SV, F9N). Ayn zamanda, baz reformlarla birlikte ortaya çkan idari maliyetlerdeki art+n yan sra bir ki+inin ya+llkta almay bekleyebilece(i toplam gelirin hesaplanmasnn karma+kl( da bir endi+e kayna(dr (9SV, DAN). 9ngiltere de, zorunlu ki+isel tasarruf hesab plan, +imdiki ikinci kademe emeklilik planlarnn kusurlarn gidermektedir (9NG). Sayfa 53

53 Hem igücü piyasasnda artan saydaki kadnlar, hem de evli olmayan çiftler dul ve yetim yardm planlarnn sorgulanmasn gerektirmektedir Katk pay ile emekli maa arasnda daha fazla orant Baz emekli maa+ plan reformlar (önceden gerçekle+tirilen ya da yalnzca planlanan) katk pay ve emeklilik hakk arasnda orant (yeniden) kurmay amaçlamaktadr (9SV, F9N, DAN ve AVU). Bazen, sosyal haklarn önceki kazançlarla ve dolaysyla ödenen katk paylaryla daha fazla ili+kili oldu(unu ve snrl saydaki en iyi yllar de(il tüm kariyeri dikkate alarak tercihli hesapland( sigorta ilkesini yeniden onaylamak için de savunulur. Emekli maa+ tutarlar, emeklilik ya+ndaki ya+am beklentisine de uyarlanmaldr. Bunun yan sra, bir ki+inin çal+mad( dönemlerin çal+t( dönemlere eklendi(i durumlar da snrlandrlmaldr. Her durumda, bu dönemler söz konusu ki+i ya da ba+ka biri tarafndan ödenen katk payyla kar+lanmaldr (AVU, LÜK). Ancak, küçük çocuklarn yeti+tirildi(i dönemler gibi dönemler, çal+ma dönemlerine cömert bir +ekilde dahil edilmeli (LÜK) ve farkl bir ba(lamda ele alnmaldr (9NG). Ayrca, emekli maa+larnn artan maliyetlerinin üstesinden gelmek için, zorunlu i+ ve katk kaytlarnn hesaplanmasnda 13. ve 14. aylar göz önünde bulundurmayan endeksleme mekanizmas (9SP) gibi; Ek emeklilik güvencesi olu+turmak için ek i+ten çkarma tazminat kullanlmas (9TA) ya da emekli maa+ alanlarn hala sürdürdükleri i+lerden alnan vergi orannn dü+ürülmesi gibi daha kesin önlemler dü+ünülmektedir (POR). 2.5 Dul ve yetim yardm Hem i+gücü piyasasnda artan saydaki kadnlar, hem de daha fazla görülen evli olmayan çiftler olgusu dul ve yetim yardm planlarnn sorgulanmasn gerektirmektedir (BEL, 9SP, LÜK, NOR). Bazlarna göre, uzun vadede bunun kaldrlmas dü+ünülmektedir (9SP, NOR). Ancak, dul ve yetim yardm planlarnn kaldrlmasnn, önemli derecede siyasi dirençle kar+la+mas (NOR) ve gelir açsndan e+lerine ba(ml; dolaysyla dul maa+ ile geçinen bir kadnlar ku+a(nn bulunmas nedeniyle yakn bir gelecekte gerçekle+mesi beklenmemektedir (9SP). Sayfa 54

54 Yakn bir gelecekte, bo+anma (LÜK) ve evlilik d+ birlikte ya+amann sonuçlarna ili+kin iyi çözümlerin bulunmas gerekecektir (BEL). Birkaç yl önceki dul ve yetim ayl( hakknn kapsam (bo+anmadan sonra eski e+ için de) bugün bir politika hatas olarak kabul edilmektedir (9SP). Asgari emeklilik maa+nn oldu(u ülkelerde, dul ve yetim ayl(nn kaldrlmasndan sonra emekli maa+ haklarnn bireyselle+tirilmesi, emekli maa+ harcamalarnda büyük bir art+a neden olabilir (LÜK). Uzun süreli çalamama ya da hastalk planlar özellikle inceleme altndadr; birçok kii bugün çalamama yardm alrken, aslnda bu kiiler (gizli) isizler arasnda yer almaldr. Günümüzde, dul ve yetim ayl(ndan yararlanacaklara gelir incelemesinin yaplmas da dü+ünülmektedir (9SP). 2.6 Çalamama durumu sosyal haklar Daha önce, sosyal haklarn etkinle+tirilmesi konusunu incelerken, birçok CEO nun çal+amama durumu sosyal haklarn, etkinle+tirme çabalarnda ilk sraya yerle+tirdi(ini gördük. Özellikle, uzun süreli çal+amama ya da hastalk durumu planlar inceleme altndadr; birçok ki+i bugün çal+amama yardm alrken, aslnda bu ki+iler (gizli) i+sizler arasnda yer almaldr (F9N, DAN, NOR, 9SV, HOL, ALM, AVU, LÜK). Baz Latin kökenli ülkelerde, i+sizlik riskine kar+ hastalk planlarnn istismarnn son yllarda azald( bildirilmi+ ve gelecekte önemli bir endi+e kayna( olu+turmad( belirtilmi+tir (9TA). Ancak, baz durumlarda; örne(in, hava durumu (kuraklk) nedeniyle, tarm sektöründeki birçok ki+i çal+amamakta ve çal+amama durumu sosyal haklarna olan talepte art+ gözlenmektedir (9SP). Geçmi+te, hasta olarak kabul edilen çok sayda ki+i, +u anda hastalk sosyal haklarndan yararlanmaktadr. Bu durumu çözmek için, hastalk maa+ tutarnn çal+lan yllarla ili+kilendirilmesi ve çal+amama durumunun de(erlendirilmesinin ve denetiminin sa(lk idaresi doktorlarndan sosyal güvenlik kurumunun kendi doktorlarna aktarlmas dü+ünülmektedir (9SP). Sayfa 55

55 Temel soru, bir kiinin para kazanma becerisini ne kadar kaybettii deil, hangi kazançlar elde edebilecei ve hala sahip olduu i becerisinin ne olduudur. Daha fazla ve daha iyi rehabilitasyon hizmetleri, +u anda maluliyet maa+ alan çok sayda ki+iyi tekrar i+gücü piyasasna döndürecektir. Bu ki+ilerin de(erlendirilmesine ili+kin bak+ açs da de(i+mektedir. Temel soru, bir ki+inin para kazanma becerisini ne kadar kaybetti(inden, hangi kazançlar elde edebilece(ine ve hala sahip oldu(u i+ becerisinin ne oldu(una do(ru de(i+mi+tir (HOL, DAN). Hollanda da, maluliyet tazminat planlar, bu belirli amaçla önemli ölçüde düzenlenmi+tir (HOL). Etkinle+tirme önlemlerini ve ilgili sosyal haklarn toplumda ve özellikle do(rudan ilgili ki+ilerle snrlanmasnn do(ru +ekilde yaplmasnn önemi bildirilmi+tir. Hollandal bir CEO, çal+amayanlarn ciddi +ekilde yeniden de(erlendirilmesinin daha kabul edilebilir bir +ekilde sunulabilir görü+ündedir. Sosyal haktan yararlanan ki+ilerin, daha önce sistemi aldatyormu+lar gibi bir anda çal+abilir oldu(u açklanm+tr. Daha olumlu bir yakla+m, bu ki+ilerin gerçekten (ksmen) çal+amayacaklarnn do(rulanmas ve ayn zamanda belirli (onlara göre uyarlanm+) i+leri yapabileceklerinin gösterilmesidir. Ki+iler böyle bir yakla+m daha kolay benimseyeceklerdir (HOL). 9skandinav ülkelerinde, maluliyet tazminat planlarn yürürlü(e koyma politikas, hem sendikalardan hem de i+veren kurulu+larndan destek bulmu+tur; ancak, baz CEO lar alnacak yeniden çal+ma hayatna dönme önlemlerinin i+gücü piyasasna yeniden giri+lerde önemli sonuçlarn alnmasna yardmc olaca(ndan ku+kuludurlar (F9N, 9SV). Di(er ülkelerde, hasta ki+ilerin rehabilitasyonu ya da di(er bir deyi+le çal+amayan ki+ilerin yeniden çal+abilir klnmasnn, ilgili hizmetler hala büyük oranda eksik oldu(u için yalnzca iyi niyet kapsamnda kald( görülmektedir (9TA, POR). Belçika da, siyasetçilerin hasta ki+ilerin yeniden i+ hayatna dönmesi için gerekli önlemleri alma konusunda cesaretten yoksun olduklar görülmü+tür (BEL). Baz CEO lar, daha az çal+ma becerisine sahip ki+ilere göre uyarlanm+ i+ yerlerini destekleyen rehabilitasyon önlemlerinin, ola(an i+leri, desteklenen rehabilitasyon i+lerine yapay bir +ekilde dönü+türmek için saptrlmas tehlikesi konusunda uyarm+tr: daha önce i+inden çkarlan bir ki+i bu i+e, devlet yardm alan esnek i+" kapsamnda yeniden girebilir (DAN). Sayfa 56

56 Genel olarak, akl sa(l( bozuklu(u olan (artan saydaki) ki+ilerin rehabilitasyonuna yönelik endi+eler daha fazla dile getirilmi+tir (F9N, AVU). Rehabilitasyon ve ayrca fizyolojik rehabilitasyon için daha fazla yatrm yaplmas gerekmektedir. Di(er bir deyi+le, var olanlardan daha kapsaml tekniklerin geli+tirilmesi gerekir (AVU). Ksa süreli hastalk izinleri i+verenleri dü+ündürmektedir; sosyal ortaklar hastalk sosyal haklarnn istismaryla sava+mak için çal+ma yaplmas konusunda uzla+m+tr (NOR). Mesleki risk sigortalar (i+ kazas ve mesleki hastalk planlar) konusu ele alnd(nda, bunlarn varl(nn bile sorguland(n daha önce (bkz. Farkl planlar ve ilgili yönetimler arasnda kar+lkl etkile+im) belirtmi+tik. Ancak, bu sigortalarn yapsnn daha fazla önleyici tedbirler ve rehabilitasyonu içerecek +ekilde gelecekte de(i+ece(i açktr. Güvenli çal+ma ortamlarnn olu+turulmas birinci önceliktir; dolaysyla, nakit sosyal yardm için daha az dikkat ve para gidecektir (BEL) Ancak, bu sigortalar tarafndan ödenen sosyal yardmlarn bir tür tazminat özelli(inin de oldu(u; yani, küçük sa(lk sorunlarnda, daha dü+ük nakit sosyal yardmn yaplabilece(i de belirtilmi+tir (BEL). Bunun yan sra, bir CEO, meslek hastal( sigortasnn gelecekte bir tür çevresel risk sigortasna dönü+ebilece(ini dile getirmi+tir. Bunu, amyantn neden oldu(u kanser örne(i ile somutla+trabiliriz. Yu anda, baz sanayi kollarnda çal+anlar etkileyen en önemli meslek hastal( budur. Ancak, amyant ile çal+an belirli bir sanayi kolundaki ki+ilerin d+ndaki ki+iler de bu hastalktan etkilenebilir. Önümüzdeki yllarda, baz sanayi kollar özel +ahslar etkileyen amyant ba(lantl hastalklardan dolay sorumlu tutulacaktr. Belki de, söz konusu sanayi kolunun, yine sigorta altna alnmas gereken bir tür nesnel/kabahatsiz sorumlu tutulu+una" (kurbann kusuru kantlamasna gerek kalmadan) yol açabilir. Bu tür sigorta kapsam, bir kamu hizmeti/kamu sosyal sigorta kurumu tarafndan en iyi +ekilde yerine getirilebilece(i için sosyal güvenli(in gelece(i budur (BEL). Sayfa 57

57 Son yllarda, yeniden çalma hayatna döndürme konusunda Kuzey Avrupa da birçok yasa deiiklii yaplmasna ramen, uzun süredir isiz olan kiilerin büyük çounluu isiz olmaya devam etmektedir sizlik sosyal haklar Son yllarda, yeniden çal+ma hayatna döndürme konusunda Kuzey Avrupa da birçok yasa de(i+ikli(i yapld. Buna ra(men, uzun süredir i+siz olan ki+ilerin büyük ço(unlu(u i+siz olmaya devam etmektedir. Bu durum, i+sizli(in oldu(u ekonomik büyümenin ortaya çk+yla daha da kötüle+ti (9SV, F9N, DAN). Ayrca, ülke içinde co(rafi hareketlilik için isteksizlik nedeniyle baz bölgelerde büyük i+sizlik oranlar görülürken, ba+ka bölgelerde i+gücüne büyük talep vardr (9SV, F9N). Bunun yan sra, co(rafi hareketlilik çiftlerin her ikisi de çal+t(nda ve bo+anma sonras evlenen çiftlerden biri eski e+ine verilen çocuklarn düzenli olarak ziyaret etmek istedi(inde de olumsuz +ekilde etkilenir (9SV). Kamu i+leri giri+imleri genellikle pek istenilmemektedir (F9N). 9+sizli(i önleyici araçlarn yaratlmas (toplu i+ten çkarmalardan önce i+çilerin yeniden e(itimi) daha fazla önem kazanm+tr (F9N). 9+sizlik yardmnn döneminin ya da düzeyinin azaltlmas dü+ünülmemektedir. Bunun yerine, baz i+siz ki+iler, öncelikle daha genç nesiller, uzun süre i+sizlik yardm almalarn engellemek ve daha fazla i+ hayatna geri döndürme çabas göstermek için seçilecektir (POR). Sosyal yardm ödemelerini tamamlayc çabalarn ( pasif önlem) i+verenler ile i+ arayanlarn bir araya gelece(i bir i+ pazarnn olu+turulmas gibi etkinle+tirme önlemleriyle birlikte hayata geçirilmesi, büyük zaman ve personel yatrm yaplmasn gerektirmektedir. 9+siz ki+iler bu pazara davet edilmeli, burada yer almalar kendilerine anmsatlmal ve davetin gere(ini yapmazlarsa yaptrm uygulanmaldr (LÜK). Sayfa 58

58 2.8 Salk ve bakm 9skandinavyal CEO'lar, sa(lk ve bakm maliyetlerinin artmas konusunda çok endi+eli görünmemektedirler; daha çok, gelecekte, özellikle ülkelerin daha uzak ve daha az nüfusa sahip oldu(u yerlerde yeterli sa(lk ve bakm sa(layclarna sahip olmamaktan endi+elidirler (NOR, F9N). Sa(lk ve bakm temelde yerel ya da bölgesel düzeyde sa(land(nda, sa(layclarla ba+arl düzenlemeler yapmak için bu düzeylerin güçlendirilmesi gerekir (F9N). Bu hizmet tabanl düzenlemenin sigorta tabanl ulusal düzenlemeyle de(i+tirilmesi ço(unlukla reddedilmektedir (F9N, 9SV). Tbbi malzemeler ve hizmetler her zaman daha karmak ve daha maliyetli olaca için, önemli bir soru tüm salk ve bakm paketinin karlanp karlanmayacadr. Baz ülkelerde, CEO lar, sa(lk için (özellikle ya+llar için) daha az harcama yaplmasn ve gelecekteki uzun vadeli bakm için daha fazla harcama yaplmasn önermi+tir. Burada, En fazla paray gelecekte ya+llarn bakm için harcamay gerçekten istiyor muyuz? sorusu ortaya çkmaktadr. Bu, toplum için ve ya+llarn itibar için faydal mdr? Ya+llar kendi evlerinde, bir hastanede ya da bakm evinde alacaklar pahal bakmdan daha basit ve daha iyi bir hizmet alabilirler (9RL, ALM) Sa lk Baz ülkelerde, hzla artan sa(lk ve bakm maliyetleri önemli bir endi+e kayna(dr (ALM, AVU). Tbbi malzemeler ve hizmetler her zaman daha karma+k ve daha pahal olacaktr. En büyük sorulardan biri, tüm sa(lk ve bakm paketini sigorta kapsamna almay isteyip istemedi(imizdir. 9stemiyorsak, sigorta kapsamyla ilgili kararlar almak için hangi unsurlar ya da ölçütler (nelerin kapsam içinde olaca(; nelerin olmayaca(; kapsam düzeyinin ne olaca( vb.) kullanlacaktr (AVU, ALM). Di(er bir soru da, Meslek temelinde sa(lk sigortas yürüten ülkeler buna devam edecek mi ya da genel sa(lk sigortasna geçi+ yapacak mdr? sorusudur (ALM). Sigortallarn seçim yapabilece(i (özellikle serbest meslek sahiplerinin) daha fazla sayda sa(lk sigortas paketi olu+turulmaldr. Baz tedaviler ve ilaçlar, ki+ilerin ödeme yapmas gereken lüks tedavi snfna daha kolay bir +ekilde sokulabilir (AVU). Sayfa 59

59 Ya+llarn saysndaki art+n sa(lk ve bakm sistemi üzerindeki etkisi, sosyal korumann gelece(i için önemli bir sorun olarak görülmektedir (FRA, 9TA). Sa(lk alanndaki soru, ço(unlu(un, ya+llardan olu+an küçük bir yüzdenin olu+turdu(u maliyetleri ödemeyi kabul etmeye devam edip etmeyece(idir (FRA). Yallarn saysndaki art salk sistemi için önemli bir sorundur. Salk alanndaki soru, çounluun, yallardan oluan küçük bir yüzdenin maliyetlerini ödemeye devam edip etmeyeceidir. Sa(lk sistemlerinin kar+ kar+ya oldu(u sorunlar ve finansman, farkl ülkelerde farkl yakla+mlara dönü+mü+tür. Fransa da, temel sorun a+r tbbi tüketimdir. 9nsanlar, hastal(n tedavisi için uygun olmayan, küçük sa(lk sorunlarna yönelik ilaçlar (genellikle antibiyotikler) almaktadr. Sa(lk sisteminin temelleri kaybolmu+ görünmektedir: sa(lk plannn hangi amaçlara sahip olmas gerekti(i gözden kaçrlmaya ba+lanm+tr. Ba+ka bir sorun da, sa(lk hizmetlerine eri+imdeki e+itsizliktir. Zenginlerin sa(lk altyapsna eri+imi daha kolaydr. Son olarak, mevcut altyap (özellikle hastaneler) daha verimli +ekilde i+letilebilir (FRA). 9talya da sa(lk hizmeti için daha standart bir yakla+mn gere(i dile getirilmi+tir. Hizmetin sunumunda daha fazla +effaflk gerekmektedir; bu yöndeki ilk adm yakn zamanda hayata geçirilen sa(lk kartdr. Sonraki adm, birinci basamak sa(lk hizmetine daha fazla yatrm yaplmasdr; günümüzdeki sa(lk hizmeti fazlasyla uzmanla+m+tr. Daha fazla ayakta tedavi hizmetinin yan sra daha fazla gruplandrlm+ birinci basamak sa(lk hizmetine gerek vardr. Koruyucu tp hizmetlerine de daha fazla önem verilmelidir (9TA). Sayfa 60

60 9spanya da, sa(lk sisteminin sorunlar baz bölgelerde yo(unla+m+tr. Bu bölgelerdeki sa(lk maliyetleri son derece yüksektir. Bunun nedenleri arasnda: Aile üyelerinin tedavisi için (göçmen) ailelerin yeniden bir araya gelmesi Sahtekarlkta art+ (örne(in, ya+llara verilen do(um kontrol haplar) Birçok AB vatanda+ burada ya+amakta ve sa(lk hizmeti talep etmektedir (bazen yurtd+nda, ancak sa(lk sistemi açsndan ikamet ettikleri yerin güneyinde) (9SP). 9rlanda da sa(lk alanndaki kamu/özel sektör karma uygulamasnn ba+arszl(ndan +ikayet edilmektedir. Uygulamada bunun anlam, doktorlarn kamu sa(lk sisteminde çal+t( saatlerde özel muayene yapmalar anlamna gelir (9RL). Görü+meleri yapanlarn tümü, görü+me yaplan CEO larn yalnzca birinin tp alanndaki teknolojik ve bilimsel ilerlemeden kaynaklanan sa(lk harcamalardaki art+la ilgili endi+esini dile getirmesine +a+rm+tr (F9N). Bunun nedeni, sa(lk sisteminin büyük oranda yerel ve bölgesel düzeyde düzenleni+i ve finanse edili+idir; oysa görü+me yaplan CEO lar ulusal düzeyde etkindir. Sayfa 61

61 2.8.2 Bakm Artan saydaki (çok) ya+l ki+iler ile hem çal+mak hem de çocuk yeti+tirmek ebeveynler için daha iyi bakm düzenlemelerinin geli+tirilmesi gere(i önemli bir konudur (FRA). Bakm ihtiyac, bakma muhtaç ya+llar ve çocuklar için farkl +ekilde ele alnmaktadr. Artan saydaki yal kiiler ve hem çalmak hem de çocuk yetitirmek isteyen ebeveynler için daha iyi bakm düzenlemeleri gerei önemli bir konudur. Çocuklar dü+ünüldü(ünde, onlar için daha çok sayda ve daha iyi gündüz bakmevlerinin olu+turulmas önemlidir (FRA). Yo(unla+ma daha çok ba+kasna bakma muhtaç ya+llar üzerinedir. Almanya da, bakm sigortas yürürlüktedir; ancak, yeni bir finansmana gerek vardr. Bir CEO, +a+rtc bir +ekilde bunun finansmannn sermayele+tirme ile yaplaca(n belirtmi+tir. Ayrca, daha fazla ve adil rekabet de istenmektedir (ALM). Latin kökenli ülkelerde, bakma muhtaç ya+llar için yeterli hizmetler ve barnma yerleri geli+tirilmesi dü+ünülmektedir. Bakma muhtaç ya+llar göz önünde bulunduruldu(unda (ya+l ve bazen engelli ki+iler) bakm olgusunun sosyal güvenli(in yeni bir dal olarak kabul edilmesi üzerinde yo(unla+lm+tr (9SP, FRA, POR). Ancak, düzene konmas gereken daha birçok +ey vardr. Yeni bir (katk pay ödemeli) sosyal sigorta plan m yoksa, katk paylarnn tümünün i+verence ödendi(i ve i+çinin fona katksnn olmad( bir düzenlemenin mi yaplaca(na karar verilmelidir (9SP ve belki de uzun vadede POR). Ya da, baz hizmetleri sosyal sa(lk paketine eklemek ya da gönüllü bakm sigortas gibi öncelikle daha az ku+atc önlemler seçerek bakm hizmetleri ve kurumlarnn geli+tirilmesine mi yo(unla+laca( belirlenmelidir (ilk a+amada POR). Bakm plannn tantlmas, +u konularda önemli sorularn gündeme gelmesine yol açar: plan kapsamndaki ki+iler (ve bakma muhtaçlk düzeylerinin göstergesi/ölçütü), yönetim, planda etkin olan profesyoneller, planda rol oynayan kurulu+lar (kalite ko+ullar, yüzeysel ko+ullar vb.), listelenecek sosyal haklar vb. Ayrca, bu tür bir yenilik büyük kamuoyu deste(ine gerek duyar. Her durumda, bakm plan, hizmetlerin verilmesi, bir kurumda bakm ve aile bakm hizmetleri ile evde bakm dahil olmak üzere birçok sosyal hakkn karma uygulamas olarak kar+mza çkar. Sayfa 62

62 Paket, en dü+ük gelire sahip olanlarn lehine vergi indirimleri de içerebilir (9SP). Düzgün bir bakm plannn hayata geçirilmesi, di(er sosyal güvenlik planlarnn maliyetleri üzerinde olumlu etkiler olu+turacaktr (sa(lk sistemi üzerindeki yükü azaltacak; sakatlk planlarndaki özerkli(in kayb için tazminat kaldracaktr) (9SP). 9rlanda da, ya+llar için daha fazla ve daha iyi bakm gereksinimi, bakm sigortas yeni katk paylaryla finanse edilece(i için bir bakm sigortasnn olu+turulmasna neden olmayabilir. Bu katk paylar, 9rlanda ekonomisinin rekabet gücünü azaltr. Bu nedenle, 9rlanda evde bakm deste(i için daha fazla para harcamakta; bunun finansmann ksmen kurum içinde bakm bütçesinden aktararak, ksmen de genel bütçeyi artrarak yapmaktadr. Bütün bu çabalar, bakma muhtaç ya+llara verilen tüm hizmetlerin kapsaml +ekilde yeniden dü+ünülmesiyle artacaktr (9RL). 9talya da oldu(u gibi, bakm hizmeti sa(layclarnn ço(u (ya+llara) yabanclardr (hem yasal hem de yasad+ göçmenler); bakm hizmetlerine artan gereksinim daha fazla göçün alnmasyla ba(lantldr (9TA). Ayn zamanda, sa(lk (yönetim ve hizmetler) ile bakm (yönetim ve haklar) arasnda daha iyi bir koordinasyon, özellikle bu hizmetler farkl düzeylerde bölgesel yetkiler üzerine kuruldu(unda özel bir dikkat gerektirir (9TA). Emeklilerin sa(lkl ve etkin olmas gereksinimi, yalnzca ya+am kaliteleri için de(il ayn zamanda sa(lk ve bakm harcamalarnn azaltlmas için önemli bir katk sa(layacaktr (9TA, 9SP, ALM). Sayfa 63

63 2.9 Aile ödenekleri Aile ödenekleri dü+ünüldü(ünde, alt ve orta gelir gruplarnn hedeflenmesi ve böylece yeni gelir incelemelerinin kullanlmaya ba+lanmas dü+ünülmektedir (FRA). Çok saydaki sosyal haklar planlarnn basitle+tirilmesi de dü+ünülmektedir (FRA). Yoksul çocuklar konusu da endi+e vericidir: gelir incelemeli sosyal haklarla genel aile yardmlar verilmeli midir (9RL)? Artan tek ebeveynli aileler de mevcut aile politikasnn sorgulanmasna neden olmaktadr. Bu ailelere daha iyi sosyal haklar sunmak için aile yardm yapmz de(i+tirmeli miyiz? Ailelerin yaps konusunda mümkün oldu(unca tarafsz m kalmalyz? Baz aileler için (tek ebeveynli aileler) pozitif ayrmclk yapmal myz (FRA)? Sosyal güvenlikteki aile politikas ile vergilendirme açsndan aile politikasnn yeniden gözden geçirilmesi gerekebilir (HOL). Sayfa 64

64 3 Sosyal güvenlik finansman 3.1 Sosyal güvenlik finansman yaps ve kaynak düzeyleri Sosyal güvenlik finansmanyla ilgili en önemli soru, ayn zamanda igücü maliyetini de yükseltmeden nasl ek finansman salanacadr. Sosyal güvenlik finansmanyla ilgili en önemli soru, ayn zamanda i+gücü maliyetini de yükseltmeden nasl ek finansman sa(lanaca(dr. Ba+ka bir deyi+le, finansal sorunlarla kar+ kar+ya kalnd(nda i+gücü üzerindeki yük nasl vergilendirilir? Katk finansman ve i+gücü maliyeti arasndaki ba(lant sa(lk bakm maliyetlerini daha bütçe tabanl olarak finanse etme yolunda ilerleme (AVU, ALM) veya prim katkl bakm sigortasna (9RL) geçi+ yapmama nedeni olarak belirtilmi+ti. Ancak, geçmi+te bu tür geçi+lerin i+gücü piyasasna (ALM) önemli bir etkisi olmad(ndan katk finansmanndan (daha fazla) bütçe finansmanna geçi+in etkilerinin abartlmamas gerekti(i de görülmü+tür. Bütçenin önemli ölçüde gelir vergisinden finanse edildi(i ve bunun da kurulu+larn (ALM) çal+ma ve karndan kaynaklanan gelirden elde edildi(i ortadadr. Katklarn önemi ve sosyal güvenlik finansman kayna( olarak bütçe sübvansiyonu göz önüne alnd(nda, baz CEO larn bütçe finansmannda art+ bekledi(ini gördük (HOL, 9RL, ALM). Bazlar böyle bir art+n sosyal sigortann sigorta olma özelli(ine zarar verece(inden endi+eli (ALM). Bu, güç ili+kilerinde bir de(i+ikli(e de neden olabilir. Bütçe finansmanna önem verilen ülkelerde, hazine, zaten sosyal politika yapclar tarafndan savunulan sosyal reformlar bloke etmi+tir (Gelir testinin azaltlmasyla ilgili olarak 9NG). Bazlar eninde sonunda bir tür takas gerçekle+ece(ini savundular: e(er i+verenler (ve çal+anlar) katklarn azaltmak isterlerse, sosyal güvenlik alanndaki sosyal ortak olarak rolleri (daha da) azalacaktr. Sosyal güvenlik sisteminin i+lemesi üzerinde daha fazla güce sahip olmak istiyorlarsa, bunun bedelini ödemeleri gerekiyor, yani daha yüksek katklarda bulunmalar gerekiyor (HOL). Sayfa 65

65 Ço(u CEO, sosyal güvenlik sisteminin finansal sorunlar oldu(unu ve i+gücü üzerindeki mali ve parafiskal yüklerin kaldrlmas gerekti(ini kabul etse de, birço(u sosyal güvenlik finansmannda önemli yapsal de(i+iklikler olmasn beklemiyor. Alternatif kaynaklarn oldu(u durumlarda, bunlar daha fazla kullanlabilir ve hatta geni+letilebilir ancak katklarn ve devlet sübvansiyonlarnn yerini alamaz (FRA, POR, BEL). Fransa da, ek finansman kayna( olarak artrlm+ +irket de(eri vergisi tart+lmaktadr (FRA). Bazlar ise kar ayn sonunda de(il ba+nda ödemek gibi sorunun kendisine etkisi olmayan çok daha sradan önlemler beklemektedir. Do(al olarak, bu tür acil önlemler yalnzca bir defa kullanlabilir. Ayrca, katk tavanlarnn da yükselmesi bekleniyor ve örne(in ek planlarn zorunlu klnmasyla veya mali te+viklerin sa(lanmasyla özel kapsamlarn daha çok vurgulanmas olasdr (ALM). Finansman zorluklarn hedef alan di(er olas operasyonlar arasnda toplu aktifle+tirmenin (tek tek aktifle+tirme de(il) ilerledikçe ödeme finansmannn yerini almas ve sabit sosyal güvenlik kazançlarn franchise yakla+myla de(i+tirmek yer almaktadr; bu yakla+mda devlet (büyük olaslkla vergi dairesi) yalnzca ki+inin sosyal maliyet e+i(i belirlenen tavan a+t(nda müdahale eder (HOL). Ayrca sosyal güvenlik finansman sisteminin tamamen anla+lmaz hale gelmesi durumunda finansal sorunlar gidermek çok zor olacaktr; bu nedenle sosyal güvenlik finansman saydam olmaldr (BEL). Sosyal güvenlik finansmannn yükseltilmesi yerine sosyal güvenlik sisteminin giderleri mümkün oldu(unca azaltlmaldr (LÜK). Sosyal koruma planlarnda maa+ veren rolüne sahip özel kurumlarn en küçüklerinde olmasa da, idari maliyetlerin kslmasna da dikkat edilmelidir (9NG). Gelir testlerinin yaplmasnn da önemli bir finansal yük getirdi(i de hesaba katlmaldr (AVU). Sayfa 66

66 Genel olarak, Kuzeyde ya+ayan CEO lar kümüle vergi ve sosyal güvenlik katk paylarnn daha fazla yükseltilemeyecek seviyelere geldi(ini dü+ünüyorlar. Di(er taraftan, insanlar paralarnn kar+l(n (sosyal güvenlik) ald( takdirde yüksek vergi ve sosyal güvenlik katk pay düzeylerinin halkn tepkisini çekmeyece(i dü+üncesi yaygn (DAN). Aktifle+tirme konusunda tamamlayc özel (emekli maa+) düzenlemelerin yüksek vergilerin yaratt( basky azaltma konusunda yararl olabilece(i görülüyor. Ancak, +u ana kadar bu tür düzenlemeler yararl vergi uygulamalarna (onlar ksmen ya da tamamen vergiden dü+ürülebilir hale getirerek) tabi oluyordu. Bu, vergilendirilebilir taban daraltarak daha yüksek vergi oranlarna yönelik baskya neden olacaktr (DAN). Yüksek sosyal güvenlik ve vergi düzeyleri uygun oranda haklarla dengelenirse kabul edilebilir. Haklar tek tip olursa ve gelir incelemesi yaplm+ olursa, (vergilerin ve sosyal güvenlik katk paylarnn uyguland() çal+ma kar+l( elde edilen gelir ve sosyal güvenlik konusunda gelir yerine geçen sosyal hak (income replacement benefit) arasndaki uçurum azaltlarak, srasyla i+sizlik tuzaklar (unemloyment trap) ve yoksulluk tuzaklar"na (poverty trap) neden olacaktr. Bu nedenle, bazlar gelir incelemelerini azaltmay ve/veya gelir yerine geçen sosyal haklar çal+ma sonucu elde edilen gelir ile ayn vergi ve sosyal güvenlik vergilerine tabi tutmay önermektedir (DAN, NOR). Norveç, Kuzey Denizi nden çkarlan petrolden kaynaklanan rezervlere sahip oldu(undan finansman tart+malarnda özel bir konuma sahiptir. Buradaki sorun, gelecek nesiller için acil gereksinimleirn kar+lanmasn erteleme gere(ini halka anlatmaktr. Di(er bir zorluk da sosyal güvenli(in her zaman snrl araçlar olan ortamlarda i+ledi(i ve o srada petrolden elde edilen gelir her+eyi mümkün klsa da, seçim yapma gere(i oldu(u konusunda farkndalk sa(lamaktr (NOR). Sayfa 67

67 Baz ülkeler gelecek yllarda özellikle demografik genilemeden kaynaklanacak zorluklarla baa çkabilmek için finansal rezervler oluturmak istiyor. 3.2 Gelecek için kaynak salama Baz ülkeler, fondaki parann sosyal güvenlik konusundaki güncel bütçe aç(n kapatmak için acilen kullanlmas gerekebiliyor olsa da (POR), gelecek yllarda ortaya çkacak (özellikle demografik geni+lemeden kaynaklanan) zorluklar kar+layabilmek için finansal rezervler olu+turmak istemektedirler. Benzer +ekilde daha uzun dönemler için (ör. dört yllk) sosyal güvenlik bütçeleri (tahminler) olu+turma yönelimi olu+maktadr (FRA). Politik nedenlerle rezervleri acil gereksinimler için kullanma olasl( çok yüksek oldu(undan, bazen rezerv olu+turmann riskli oldu(u dü+ünülmektedir (AVU). 3.3 Katk paylar ödeme konusundaki yetersizlik Baz i+verenlerin (genellikle küçük ve orta ölçekli kurulu+lar) beyan etti(i sosyal güvenlik katk paylarn ödeme konusundaki yetersizlik özel bir sorun olu+turmaktadr. Bu kurulu+lar kötü ekonomik ko+ullardan +ikayet etmekte ve bu nedenle çal+anlar için sosyal katk paylar ödeyemediklerini belirtmektedirler. Bu i+verenleri cezalandrmak gerçek bir çözüm sunmamaktadr. Bunun yerine sosyal güvenlik borçlarn (bir ksmn) ödemelerini sa(layacak farkl önlemler geli+tirilebilir (9SP, POR): Görevleri daha uzun yllara da(tma (ör., be+ yl) Borçlar henüz ödenebilir haldeyken +irket varlklarna ili+kin teminat alma Konkordato yoluyla borçlar ödeme Biriken borçlar üzerinde uygun faiz oranlar uygulama Borçlarnn bir ksmn indirmek (ör., %50) Baz ülkelerde, sosyal güvenlik planlarn idare etmekten sorumlu yönetim sosyal güvenlik katk paylarn toplayandan farkldr. Özellikle sosyal katk paylar ba+ka bir ana görevi (ör. vergi yönetimi) de olan bir yönetim tarafndan gerçekle+tiriliyorsa, bu daha yava+ takibe veya katk paylarnn verimli bir +ekilde toplanmas konusunda daha az dikkat gösterilmesine neden olabilir (HOL, ALM). Sayfa 68

68 4 Yönetim 4.1 Yönetim yaps ve yönetimler aras etkileim Sosyal güvenlik yönetimleri geçmie dayal nedenler ve çeitli sosyal ve politik güçler arasndaki iktidar kavgalar yüzünden nadiren önemli deiikliklere hazr olmutur. Geçmi+e bakarsak, yürürlükteki çe+itli sosyal ve politik güçler arasndaki iktidar kavgasnn sonucu olarak sosyal güvenlik yönetiminin genel yaps nadiren önemli de(i+ikliklere hazr olmu+tur. Bunun sonucunda, gelecekte daha küçük sosyal güvenlik kurumlarnn birle+tirilmesine gerek duyuldu(unu ifade eden CEO lar ayn zamanda bu i+lemlerin politik olarak gerçekle+tirilebilirli(inden +üphe duymaktadrlar (BEL, ALM, AVU, LÜK). Mevcut fonlar birle+tirerek uygulanan yönetim süreçlerini önemli ölçüde basitle+tirmeyi amaçlayan Fransa da, i+ sahiplerine ili+kin sosyal güvenlik sistemlerinin ve bunlarn yönetiminin birle+tirilmesi bir istisna olarak görülmektedir. Bu +ekilde, kendi i+inin sahibi olmak daha kolay hale gelecek ve uzun vadede ülkenin ekonomisi geli+tirilecektir. Sonuç olarak, i+ sahibi giri+imciler tüm sosyal güvenlik konularyla ilgili olarak tek bir merci ye ba+vuracaktr. Bu birle+me ba+aryla gerçekle+tirilirse di(er sosyal güvenlik konular için bir örnek olarak izlenebilir. Bu birle+me i+veren ve devlet memuru düzenlerinde de örnek alnabilir (FRA). Kuzey Avrupa ülkelerinde, sosyal güvenlik yönetiminin baz bölümlerinden sorumlu yerel kurumlarn bu görevle ba+a çkmak için çok küçük oldu(u dü+ünülmekte ve daha büyük kurumlar talep edilmektedir. Bu durum, bu yerel kurumlarn en uygun +ekilde çal+mas için ne boyutta olmalar gerekti(i ve/veya belirli görevlerin merkezi hale getirilmesi sorularn ortaya koymaktadr (DAN, NOR, F9N ve 9RL). CEO lar tarafndan tasarlanan baz reformlar özellikle kendi ülkelerinde sosyal güvenlik yönetimi organizasyonuyla çok ba(lantl olsa da bu reformlarn büyük ço(unlu(unun sosyal güvenli(in yönetimsel yapsnda önemli bir de(i+iklik öngörmedi(i söylenebilir. Yine de, birçok CEO farkl ancak birbiriyle ili+kili sosyal güvenlik planlar uygulayan mevcut sosyal güvenlik yönetimleri arasnda daha fazla i+birli(i olmas gere(ini vurgulamaktadr. Sayfa 69

69 9skandinav ülkelerinde, aktif ve pasif sosyal güvenlik haklarn yöneten ki+iler arasnda daha yakn i+birli(i olmas özellikle gerekli görülmektedir (NOR, 9SV). Di(er ülkelerde, sa(lk plan ve yönetimi ile çal+ma sigortalar ve bunlarn yönetimleri arasndaki ili+ki özel dikkat gerektirmektedir (9TA, 9SP, BEL). Sosyal sigortal ki+ilerin kayd, incelenmesi ve denetim etkinlikleri göz önüne alnd(nda, ilgili çe+itli yönetimler arasnda sk bir i+birli(i çok yararl olacaktr (9TA, AVU). Sosyal güvenlik yönetimleri (özellikle daha küçük olanlar) arasndaki i+birli(i, yönetim için malzeme alm veya insan kaynaklar yönetimi gibi ortak görevleri hedef alan çok pratik bir yapda olabilir (BEL). Vergi makamlar sosyal güvenlik yönetimi görevlerini yerine getirdi(inde, sosyal güvenlik yönetimleri ve vergi makamlar arasnda iyi bir i+birli(i zorunludur. Baz CEO lar bu i+birli(inin geli+ti(ini görmek istemektedir (POR, 9SP, 9TA, HOL, 9NG, AVU). Böyle geli+mi+ bir i+birli(i sosyal güvenlik konusundaki dolandrclklara kar+ mücadeleyi de güçlendirebilir (ör. veri ve ücretleri e+le+tirerek) (POR, 9SP, 9TA, AVU). Vergi makamlarnn sosyal güvenlik katk paylarn toplamaktan sorumlu oldu(u durumlarda, bu makamlarn gerekli katk paylarnn ödenmemesinden çok büyük vergi dolandrclklaryla ilgilenmelerinden endi+e edilmektedir (HOL). Sayfa 70

70 4.2 6veren ve sosyal sigortallarla ilikiler Sosyal güvenlik yönetimini, yalnzca i+verenler ve sosyal sigortallarla olan ili+kileriyle de(il, sosyal sigortallarn mü+teri olarak kabul edilece(i +ekilde geli+tirme çabalar gösterilmektedir (FRA, 9SP). Bu hedefe ula+mak için ortak bir merkez ofis kurulabilir (9NG). Sosyal güvenlik sistemindeki sosyal ortaklarn, iverenlerin organizasyonlarnn ve sendikalarn rolü gittikçe daha fazla sorgulanmaktadr. Sosyal sigortallarn daha talepkar yakla+mlarnn bir sonucu olarak sosyal güvenlik yönetimlerinin, mü+terilerine olan tavrlarn farkl bir +ekilde uyarlamalar gerekmektedir: alnan kararlarn daha özenli bir +ekilde motive edilmesi için daha disiplinli ve resmi bir yakla+m gereklidir (DAN). Baz durumlarda, ba+vuru kurumlar sosyal mevzuatn tüm ülkede tek tipte uygulanmasn sa(lamak için proaktif müdahaleler geli+tirmeye ba+layarak, baz yönetimlerin ba(layc nitelikte olmayan hukuk uygulamalarn gerçekle+tirmektedir (DAN). 4.3 Sendikalarn ve iveren organizasyonlarnn konumu Sosyal ortaklarn, i+veren organizasyonlarnn ve sendikalarn sosyal güvenlik sistemindeki rolleri gittikçe daha fazla sorgulanmaktadr (9TA, FRA, F9N, DAN, 9SV, HOL, ALM). Bu geli+me, katk paylarnn öneminin azald( ve bütçe finansmannn artt( sosyal güvenlik finansman sistemindeki de(i+ikliklerle ilgili olabilir (FRA). Bu geli+me, sosyal güvenlik planlarndaki di(er de(i+ikliklerden de kaynaklanabilir (HOL). Aslnda, gelecek yllarda iyi yöneti+im zorunlu bir konu haline gelece(inden, sosyal güvenlikte gerçek payda+larn kim oldu(u yeniden gözden geçirilmek durumunda kalacaktr. Yu anda, sosyal güvenlik yönetiminde sosyal ortaklar önemli bir konumdadr. Ancak bu konum gelecekte korunabilecek mi? Sosyal ortaklar toplumdaki tüm payda+lar temsil ediyor mu (FRA, ALM)? Sayfa 71

71 Görü+me yaplan baz ki+iler kendilerine sosyal sa(lk sistemi vergiyle finanse edildi(inde sosyal ortaklarn bu plandaki konumlarn koruyup koruyamayacaklarn sordular (AVU, BEL). Bilgi Teknolojisi (BT) daha verimli ve daha düük maliyetli sosyal güvenlik yönetimi için zorunludur, ancak yalnzca planlar deil tüm sosyal güvenlik yönetimi BT potansiyeline uyarlanmaldr. 9skandinav ülkelerinde ise i+sizlik sigortas genellikle sendikalarla yakn ba(lantl olan i+sizlik fonlarnn elinde. Yakn tarihte, sendikalarla ba(lants kesilen baz i+sizlik fonlar ortaya çkt. Bu durum devam ederse, sosyal güvenlik tart+masnda sendikalarn konumunu zayflatabilir ve hatta sosyal güvenlik yönetiminde sosyal ortaklarn varl(nn sorgulanmasna neden olabilir (F9N, DAN, 9SV). Ancak, ayn zamanda sendikalarn i+sizlik sigortas fonlarna kar+ i+sizlerin savunucular olma konumunu güçlendirebilir (9SV). 4.4 BT, e-devlet ve veri gereksinimi BT nin sosyal güvenlik yönetimine giri+i do(ru yönetimin tüm unsurlarn etkilemektedir; mü+terinin hakkn alma süresini hzlandrabilir, mü+terilerle ilgili bilgilerin toplanmasna ve saklanmasna yardmc olabilir, çal+anlarn ve toplanan katk paylarnn kaydnn tutulmasn sa(layabilir, i+in nasl geli+ece(ine ili+kin daha iyi tahmin sa(layabilir vb. Ba+ka bir deyi+le, BT daha verimli ve dü+ük maliyetli sosyal güvenlik yönetimi mücadelesinde zorunlu görülmektedir (9NG, 9RL, HOL). Ancak, ba+ndan itibaren BT'nin ka(t formlarn dijital hale getirilmesinden ibaret olmamas gere(ini vurgulamak önemlidir. Yalnzca planlar de(il, tüm sosyal güvenlik sistemi yönetimi BT potansiyeline uygun olarak düzeltilmeli ve uyarlanmaldr (HOL, BEL). BT nin önemi ilk olarak çal+anlara ve sosyal sigortallara daha iyi hizmet verme ile ilgili olarak görülmü+tür (9SP, 9RL, POR, LÜK). 9nteraktif Web siteleri, yardm masalar ve ça(r merkezlerini içeren birden çok ileti+im kanalnn en iyi çözüm olabilece(ine dikkat edilmelidir (AVU, 9RL, 9NG). Ki+iler bütünsel olarak ele alnmaldr; doktorlar gibi sosyal güvenlikle ili+kili herkes +u anda olduklarndan daha fazla BT yönelimli olmaldr (9RL). Sayfa 72

72 Ayrca, çal+anlarn do(ru +ekilde kaydedilmesi BT kullanlarak daha ileri düzeyde gerçekle+tirilebilir. Örne(in, Portekiz de yönetim ki+ilerin (gelirlerini, ödedikleri katk paylarn, vb. girerek) sosyal güvenlik durumlar hakknda tahminlerde bulunabilece(i çevrimiçi bir sisteme yatrm yapm+tr. Bunu yaparak, insanlar gelirlerini açklamaya yönlendirilmektedir (sistemin saydaml(). Ayrca, i+verenin katk paylarn ödeyip ödemedi(i kontrol edilebilmektedir (bu sisteme geçildi(i gün on binlerce yeni kayt yaplm+tr!). Bu, vergi kaçrma vakalarn takip etme ve azaltma konusunda sonuçlar do(urmu+tur (POR, ayrca LÜK). Ayrca 9spanya da, BT, çal+ann yalnzca bir defa kaydedilmesini mümkün klm+tr. Kayt i+leminin tüm sosyal güvenlik sistemi üzerinde etkileri vardr (9SP). Ayrca 9skandinav ülkelerinde, e-devlet ve BT tüm sosyal güvenlik sistemlerinin yönetiminde önemli özellikler haline gelmi+tir. Ancak, çe+itli merkezi ve da(tlm+ sosyal güvenlik kurumlar ve yönetimlerinde kullanlan teknolojiler arasndaki ba(lant hala önemli bir sorundur. Sorun özel faktörlerin (ör., sigorta +irketleri, maa+ fonlar) sosyal güvenli(in baz bölümlerini yönetmesiyle daha da büyümektedir (F9N). Ancak, sosyal güvenlik yönetiminde e-devlet ve BT nin kullanmyla daha iyi ve daha saydam yönetim, yönetimsel i+gücünde azalma ve daha dü+ük yönetim maliyetleri gibi sonuçlar beklenmektedir (DAN, F9N, 9SV, NOR). E-devlet 'in sosyal sigortal ve yönetim arasndaki ili+ki üzerindeki etkisinin ne boyutta olaca( sorusu henüz yantlanmam+ durumdadr (NOR). Sklkla, bir vaka yasal ve teknik nedenlerle (elektronik imza eksikli(i, yeterince donanml olmayan ba+vuru makamlar) adli incelemeye tabi tutulursa, e-devlet ve BT olanaklar snrlanmaktadr (DAN). Sayfa 73

73 E-devlet ve BT kullanm insan kaynaklarnda da de(i+ikli(e gereksinimi olan birçok sosyal güvenlik yönetimiyle kar+ kar+yadr. CEO lar gelecekte sosyal güvenlik yönetiminde çal+mak için uygun ki+iler bulabileceklerinden endi+e etmektedirler (bu +u anda zaten bir sorundur) (9SV, F9N, BEL, 9RL, LÜK). Ayn zamanda, BT'nin sosyal güvenlik yönetimine giri+i ülkenin yüksek i+sizlik oranna sahip daha uzak bölgelerinde istihdam konusuna da katkda bulunabilir (9SV, F9N). Baz CEO lar sosyal güvenlik yönetimlerinin zaten sosyal güvenlik yönetimini geli+tirmek ve sosyal politika hedeflerine ula+mak için kullanlabilecek önemli miktarda veriyi ellerinde bulundurduklarn gözlemlemi+tir (HOL, BEL). Gizlilik korumas kurallarnn bazen gerçekten ki+ilerin gizliliklerine hizmet etmek yerine ilerlemeyi gereksiz +ekilde önleyecek kadar sk ve resmi olabildi(i görülmektedir (HOL, BEL). Baz CEO lar, gerekti(inde kurallar yeniden yönlendirmek için daha ksa sürede müdahale etmelerine olanak tanyacak daha çok i+e yarayan istatistiksel araçlara gereksinim duyduklarn ifade etmi+lerdir. Genel olarak, özellikle yöneticilerin yeni veya tasarlanan sosyal politikalarn etkilerini ölçmek istemeleri durumunda, güvenilir rakam ve verilerin gittikçe daha önemli hale geldi(i görülmektedir. Bu kesinlikle yöneticilerin içerideki çal+malarna etki edecektir ancak ayrca birbirlerine olan ba(lantlarn da etkileyecektir (NOR, DAN). Sayfa 74

74 5 Yabanc ve uluslararas etkiler 5.1 Avrupa Birlii OMC (Açk Koordinasyon Yöntemi) dahil yumuak AB sosyal politika teviklerinin sosyal güvenlik reformlar hakkndaki yerel tartmalar üzerinde bir etkisi olmad görüü yaygndr. Sosyal güvenlikte OMC (Open Method of Coordination Açk Koordinasyon Yöntemi) de dahil olmak üzere yumu+ak AB sosyal politika te+viklerinin sosyal güvenlik reformlar hakkndaki yerel tart+malara önemli bir etkisi olmad( görü+ü yaygndr (DAN, F9N, 9SV, 9TA, FRA, 9SP, BEL, LÜK, AVU, ayrca POR ve 9RL). Yalnzca, OMC belgelerinde yabanc sosyal sigorta sistemleriyle ilgili bilgiler verilmesi bazen faydal görülmelerine neden olmu+tur. Ancak, genellikle OMC raporlarnn hazrlanmasyla ili+kili ulusal yönetimlerin i+yükünün, OMC i+leminin geri dönü+üyle kar+la+trld(nda çok a(r oldu(u dü+ünülür (LÜK). Ülkeler için sabit yönergeler geli+tirmek yerine en iyi uygulamalar yaymaya odaklanmak gerekmektedir. Özellikle Avrupa Komisyonu nun sahip oldu(u varsaylan gizli gündemler ülkeleri endi+elendirmektedir (9RL). OMC çerçevesi kapsamnda olu+turulan belgelere yalnzca istisnai durumlarda daha fazla de(er verilmi+tir. Bunun ziyaret edilen tek AB üyesi olmayan ülkede geçerli oldu(u dikkat çekmi+tir (NOR). Ayrca sosyal hariç tutma üzerine hazrlanan Avrupa raporlarnn 9rlanda nn sosyal politikas üzerinde etkileri oldu(u belirtilmi+tir (9RL). Ancak, Avrupa Birli(i yalnzca ba(layc niteli(i olmayan belgeler de(il, ayrca koordinasyon düzenlemesi 408/7 gibi ba(layc yasal belgeler de hazrlamaktadr. Bu belgeler tüm Avrupa Ekonomik Alan ülkeleri tarafndan incelenmek üzere hazrlanmaktadr. Ancak, CEO lar örne(in koordinasyon düzenlemesinin yalnzca koordinasyon olmann ötesine geçerek ve koordinasyon yasasn uygulamann bir sonucu olarak devletlerin (yalnzca ihracat prensibini de(il) ulusal sosyal güvenlik düzenlemelerini uyarlamalarna neden olarak, genellikle ulusal sosyal güvenlik sistemleri üzerinde etkisi oldu(unu belirtmi+lerdir. (HOL, NOR, 9SV, 9TA, FRA, 9SP, AVU, ALM, BEL, LÜKs). Sayfa 75

75 9skandinav ülkelerinde, bu görü+ koordinasyon mekanizmasnn (Kuzey Avrupa) evrensel sosyal sigortalara uygulanmak için çok uygun olmad( dü+üncesiyle birlikte yer almaktadr. Bunun, göçmen i+çilerle ilgili olarak koordinasyonun 9skandinavya Anla+mas (Nordic Treaty) tarafndan idare edildi(i zamandan çok daha fazla soruna yol açt( söylenmektedir (9SV, DAN). Evrensel sosyal sigorta vatanda+lar ve toplum arasndaki yakn ve köklü ili+ki temel varsaymna dayanr. Ancak bu toplum bugün gittikçe artan sayda göçmen ve di(er "yer de(i+tiren" ki+iyle kar+ kar+yadr (DAN). Baz CEO lar Avrupa ekonomik yasa prensiplerinin sosyal güvenlik üzerindeki etkileriyle ilgili endi+elerini ifade etmi+lerdir. Bu endi+eler genellikle mal ve hizmetlerin serbest dola+m ve adil rekabet ile ilgiliydi. (BEL, ALM, LÜK, FRA). Di(erleri Avrupa Birli(i'nin kendilerine ait bir 9skandinavya ziraat politikas (9skandinav Ülkelerinin Kuzeyi için) izlemeye izin verip vermeyece(i konusunda endi+eliydiler (F9N). Bir CEO, ulusal devletlerin taknd( +izofren tutumu (Adalet Divan ülkenin sosyal güvenlik sistemi aleyhine bir karar üzerine +ok olmu+tu ) gözlemlemi+ti; oysa Avrupa düzeyindeki ba(layc niteli(i olan yasa normlarn kabul etmeden önce dü+ünmeleri gerekirdi (AVU). Baz CEO lar Avrupa Birli(i nin (geçerli güç snrlar içindeyken) sosyal güvenlik alannda teknik koordinasyon ve veri de(i+imi konusunda ba(layc nitelikte yasalar geli+tirmemesinden yaknmaktalar (HOL, BEL). Daha genel olarak, baz CEO lar ülkelerinde Avrupa ya kar+ pozitif tutumun gücünü kaybetti(ini ifade etmi+lerdir (9SP, FRA). Bazlar, yukardakilerin hiçbirini dikkate almakszn, Avrupa Birli(i'nin (yasasnn) etkilerinin Avrupa Konseyi'nin (yasal araçlarnn) ve Uluslararas Çal+ma Örgütü nün (ILO) etkilerinden daha görünür oldu(unu belirtmi+tir (ALM, HOL). Bazlar ilgili uluslararas kurumlar arasnda, özellikle veri toplama ve sosyal güvenlik sistemi sorunlarnn toplanmas konusunda daha fazla i+birli(i yaplmasn istediler (LÜK). Sayfa 76

76 Küreselleme ve insanlarn gittikçe daha fazla hareket halinde olmas sosyal güvenliin gelecei için önemlidir; örnein küreselleme nedeniyle, iverenler dier küresel oyucularla rekabet etmek durumundadr ve igücü maliyetlerinin çok yüksek olmas nedeniyle üretimi yerel olmaktan çkarmak isteyebilirler. 5.2 Yabanc etkiler Birçok CEO reform planlarn savunan ve bu planlara kar+ olan ulusal savlarla, kendi sosyal güvenlik sistemlerinin gelece(i konusundaki tart+mann ilk ve en önemli ulusal tart+ma oldu(unu vurgulam+tr. Do(al olarak, ülkelerinin ada olmad( ve küresel ekonominin bir parças oldu(unun farkndalar (bkz. sonraki konu); ancak tart+mada yabanc örneklere ba+vuruldu(unda, genellikle kom+u ülkelerle (co(rafi veya kültürel) ilgilenmekteler (9SV, DAN, F9N, NOR, AVU, ALM, 9TA, FRA, POR, 9SP, LÜK). 9ngiltere de bu genellikle Avrupa nn d+na, Avustralya, Yeni Zelanda, Kanada ve ABD gibi ülkelere bakmak anlamna gelmektedir (9NG). 5.3 Küreselleme ve yerel olmaktan çkarma Birçok ülkede, küreselle+menin ve insanlarn gittikçe daha fazla hareket halinde olmalarnn etkilerinin sosyal güvenli(in gelece(i için önemli oldu(u belirtilmi+tir (POR, 9SP, HOL, AVU, 9RL, F9N, 9SV, DAN, NOR). Bir ülkede, küreselle+menin küçük ve orta ölçekli kurulu+lar üzerindeki etkisi endi+elerin merkezini olu+tururken (POR), ba+ka birinde küreselle+en ekonominin gerektirdi(i esneklikte art+ nedeniyle çal+anlar ve olu+turulan sosyal güvenlik sistemi üzerindeki bask dile getirilmi+tir (9SP). Küreselle+me nedeniyle, i+verenler di(er küresel oyuncularla rekabet etmek durumundadr ve i+gücü maliyeti çok yüksek görüldü(ünden üretimlerini yerel olmaktan çkarmak isteyebilmektedirler. Rekabet edebilmek için sosyal koruma düzeylerini dü+ürmek gerekebilmektedir. Örne(in yeterli ve daha iyi e(itim görmü+ i+gücüne ve yüksek çal+ma derecesine sahip Çin'le rekabet edebilmek için sosyal koruma düzeylerini dü+ürmek gerekebilir (HOL, 9RL, AVU). 9skandinav ülkelerinde, küreselle+menin etkileri konusunda samimi bir e(ilim fark edilebilir. Bu genel e(ilim a+a(daki gibi özetlenebilir. Gerçekten de, temelde endüstriyel etkinliklerin bazlar (Uzak) Do(u ya aktarlmaktadr. Bazen, böyle durumlar medyada çok dikkat çekmekte ve politik tart+malarn odak noktas olmaktadr. Ancak, yerel olmaktan çkarlan i+lerin says (hala) snrldr. Genel görü+ 9skandinav ülkelerinin Sayfa 77

77 farkl +ekillerde de olsa, bir süredir açk ekonomilere sahip oldu(udur (F9N, 9SV, DAN, NOR). Bu nedenle, küreselle+me ve yerel olmaktan çkarmay durdurmaya çal+mak yerine, özel küçük piyasa" (niche) endüstrilerle birlikte hizmet sektörünü geli+tirmeye çal+mak gerekmektedir (F9N). Bazlar ekonomik geli+meleriyle birlikte Do(u daki ülkelerin daha fazla sosyal koruma talebiyle kar+ kar+ya kalaca(n gözlemlemektedir. Her durumda, 9skandinav ülkelerinde küreselle+menin zaten çok yüksek oldu(u dü+ünülen i+gücü maliyetini (daha fazla) yükseltmenin imkansz oldu(u görülmektedir (F9N). Küreselle+menin özel iç bir etkisi i+veren gruplarndan bazlarnn de(i+en tutumudur. Sosyal güvenlik geleneksel olarak, devlet, sendikalar ve i+veren organizasyonlar arasndaki bir görü+ birli(i etrafnda olu+turulur. Ancak, ulusal sendikalarla ortaklk kurmakla pek fazla ilgilenmeyen ve genellikle yerel olmaktan çkarmaya taraf olan, (esas olarak) çok uluslu, yeni bir i+veren türü ortaya çkm+tr. Bu da sosyal güvenlik reformunda görü+ birli(i sa(lama çabalarn zora sokmu+tur (F9N). Küresel enerji krizinin, dönemsel olarak sosyal güvenlik sisteminin sindirmesi gereken ekonomik +oklara neden olabilecek etkileriyle ilgili belirgin bir endi+e ifade edilmi+tir (F9N). Bir ülkede, gittikçe artan sayda (ya+l) yabancnn ülkeye yerle+erek, o ülkenin sosyal refah hizmetlerinden yararlanmas özel bir zorluk olarak belirtilmi+tir (9SP). Bazen küreselle+me temel olarak, dola+an ve göç eden çok sayda insanla ba(da+trlmaktadr (9NG, HOL). Daha küreselle+mi+ bir ekonomide, (daha ksa kariyerler nedeniyle) genellikle daha dü+ük gelir ve sosyal güvenlik düzeyine sahip daha çok göçmen görülebilir. Dünyadaki farkllklar bugünlerde ulusal topluma yansyabilir (HOL). Di(er taraftan, baz CEO lar çok sayda parlak insan ve yatrmn kaybedilmesine neden olabilecek olan, göçe engellerden +ikayet etmektedir (HOL). Sayfa 78

78 CEO lar Avrupa da mevcut olan yüksek düzeyde gelimi sosyal güvenlik sistemlerini korumann, onu destekleyen temel deerleri korumaya bal olduunu ve bunun da uygun her kadn ve erkein igücü piyasasnda bir i sahibi olmas gerektii anlamna geldiini vurgulad. 6 CEO nun mesaj Görü+melerin sonunda, CEO lara sosyal güvenlik dünyasna, temel görü+lerini ifade eden genel bir mesaj vermeleri istendi. Tanm olarak, bu mesaj sosyal güvenli(in her yönüyle ilgili olabilirdi, bu nedenle bir genel bak+ sa(lamak zordu. Ayrca, bu mesajlarn ço(unun içeri(i önceki bölümlerde ele alnm+t. Bu nedenle kendimizi birkaç defa yinelenen veya daha genel özellikteki mesajlarla snrladk. 6.1 Sosyal güvenlie olan inanç Birçok CEO, (Bat) Avrupa da yüksek düzeyde korumay garanti eden çok geli+mi+ bir sosyal güvenli(e olan inançlarn ifade etti (FRA, 9SP). 9skandinav ülkelerindeki CEO lar da 9skandinav sosyal güvenlik modeline ve kendi sosyal güvenlik sistemlerinin temel de(erlerini ifade etmi+ olsalar da ayn +eyi söylediler (DAN, 9SV, NOR, F9N). Ancak, ço(u ayn zamanda bu sistemi korumann, onu destekleyen temel de(erleri korumak anlamna geldi(ini, yani önce sosyal güvenlik için uygun ki+ilerin i+gücü piyasasnda bir i+ sahibi olmalar gerekti(ini vurgulad. Bu ki+ilerin i+ sahibi olmas bir dizi durumun tehdidi altndadr; bu tehditlerden en önemlileri +unlardr: 9+gücü piyasasnn d+nda braklan uzun süre i+siz kalm+ insanlarn olu+turdu(u büyük e+i(in devam etmesi (NOR, 9SV, DAN) E(itim ve mevcut i+ler arasndaki uyumsuzluk (F9N) Baz yabanc gruplarn 9skandinavya i+gücü de(erlerine direnç göstermesi (DAN) Genel olarak sosyal etikten sapma ve sosyal güvenli(in ne oldu(unu anlama zorlu(u (9SV, DAN) Ayrca Lüksemburg da da kendi sosyal güvenlik sistemlerinin de(eri vurgulanm+tr (LÜK). Sayfa 79

79 6.2 Sosyal sözlemenin sonucu olarak sosyal güvenlik; daha iyi anlalma gereksinimi Sosyal güvenlik tüm insanlarn toplum içinde bir arada yaamasna olanak tandndan, sosyal güvenlik yönetimleri vatandalarla günlük iletiimlerinde demokrasiyi uygulamaktadr (veya uygulamamaktadr). Ayrca, genç nesillere sosyal güvenlik sistemlerinin temel dayan+ma mant(n açklamak da önemlidir (9SP, ALM, AVU). Kendi sosyal güvenlik modellerine olan inançlaryla ba(lantl olarak, baz 9skandinavyal CEO lar ilgili ki+ilerin anlamas ve ona göre hareket etmesi için sosyal güvenli(i temelde basitle+tirme isteklerinden bahsettiler (9SV, DAN ve HOL). Genel olarak, sosyal güvenli(in neyi savundu(unun tekrar tekrar açklanmas için çaba göstermek gerekmektedir; sosyal güvenlik yönetimleri ileti+imlerini bu yönde geli+tirmelidir (ALM, BEL). 6.3 Demokratik toplumun gerekli bir bileeni olarak sosyal güvenlik Sosyal güvenlik demokratik toplumun dire(idir, bu nedenle sosyal güvenlik yöneticileri demokrasiyi (garanti eden) savunan en önde gelen ki+ilerdir (AVU, BEL, HOL). Sosyal güvenlik tüm insanlarn toplum içinde bir arada ya+amasna olanak tand(ndan, sosyal güvenlik yönetimleri vatanda+larla günlük ileti+imlerinde demokrasiyi uygulamaktadr (veya uygulamamaktadr). Bu yönetimler insanlarla temaslarnda oynadklar bu çok önemli rolün bilincinde olmaldrlar (HOL). 6.4 Sürdürülebilir finansal ve ekonomik temel gereksinimi Baz CEO lar, sosyal sigortaya verdi(imiz önem ne olursa olsun, makul bir finansal ve ekonomik temel üzerine kurulmadkça bu sistemin ayakta kalamayaca(n gözlemlemi+tir (9NG, HOL, AVU). Sayfa 80

80 Sosyal güvenlik 6nsanlar mümkünse ekonomik nedenlerle, gerekirse sosyal nedenlerle ie aln parolasyla etkin bir toplum üzerine ina edilerek toplumu gelitirmelidir. Sosyal güvenli(in etkin bir toplum üzerine in+a edilerek toplumu geli+tirmesi gerekti(i vurgulanm+tr. Sosyal güvenlik herkes için topluma adil katlm imkan sunmaldr. Parola +u olmaldr: 9nsanlar mümkünse ekonomik nedenlerle, gerekirse sosyal nedenlerle i+e aln. Sosyal güvenlik ara+trmaclar tarafndan zaman zaman savunulan temel gelir yakla+mnn, temelde sosyal koruma ve çal+maya hazr olmay birbirine ba(lama vurgusunun tam olarak kar+t oldu(u dü+ünülmektedir. Ki+ileri adil bir +ekilde bütünle+tirmek için i+in önemi her sosyal güvenlik sisteminde vurgulanmaldr (HOL, AVU). Bu konuda, bazlar özellikle sürdürülebilir ekonomik bir temel ve sa(lkl bir finansman gere(ini özellikle vurgulam+tr (9NG, AVU). 6.5 Pozitif bir ekonomik faktör olarak sosyal güvenlik Sosyal güvenlik sistemini uzun süreli olarak korumak ekonomik büyüme ve daha fazla istihdam gerektirirken (FRA, 9SP), sosyal güvenlik bir maliyet faktörü de(il daha çok bir verimlilik faktörü olarak görülmelidir. Gerçekten de, rekabetçi bir Avrupa sosyal güvenlik sistemlerinin ykmn göze alamaz. Sosyal güvenlik ekonominin önündeki bir engel olarak de(il ekonomik geli+me ve büyümenin bir ko+ulu olarak görülmelidir. Ancak daha fazla (sosyal) güvenlik ile daha rekabetçi olunabilir. Örne(in, çal+anlar, kendilerini (sosyal olarak) daha güvende hissettiklerinde, daha verimli olacaklardr (POR, 9SP) nsanlarn hizmetinde olan sosyal güvenlik, en muhtaç durumdaki ilk srada Nasl bir sosyal güvenlik reformu dü+ünülürse dü+ünülsün, politika yapclar ve yöneticiler sosyal güvenlik ve kendilerinin ki+ilerin hizmetinde olduklarn ve muhtaç durumdakileri ilk sraya almalar gerekti(ini unutmamaldr (POR, 9SP). Her durumda, herkes için iyi durumda olan bir temel koruma garanti edilmelidir (9RL). Sayfa 81

81 Sistemin gelimesine ve daha iyi ekonomik koullara ramen, baz insanlar hala zorlu koullarda yaamaktadr ve bu insanlar geride braklmamaldr. Unutulmamaldr ki, ekonomik olarak refah içindeki toplumlarda bile bu zenginlikten faydalanamayan baz ki+iler her zaman vardr. Sistemin geli+mesine ve daha iyi ekonomik ko+ullara ra(men baz insanlar yine de zor ko+ullarda ya+amaktadr. Bu ki+iler geride braklmamaldr. Sistemdeki bu tür açklar sürekli olarak aranmaldr. Nerede açklar var? Haklarn da(tmnn hatal veya olumsuz +ekilde yapld( yerler nerelerdir? Bu sorular her zaman aklda tutulmaldr (9RL, HOL). Kamu sisteminin temel kapsam sa(lam olmaldr. Gerisi profesyonel gruplarca doldurulabilir. Reform yaplrken, maliyetler kamu sisteminde tutulurken kazançlar özelle+tirilmemelidir (AVU). 6.7 Daha bütünsel bir görünüm Baz CEO lar sosyal koruma konusunda daha bütünsel bir görünümü savundular (sa(lk dahil). Günümüzde, politika yapclar ve sosyal güvenlik yöneticileri çok büyük bir ço(unlukla bölünmü+ bir +ekilde çal+arak, sosyal korumayla ili+kili alanlarda neler olup bitti(ini hesaba katmay ihmal etmektedirler (9TA). Baz 9skandinavyal CEO lar (kendi) sosyal güvenlik sistemlerine olan güçlü inançlarn ve basitle+tirme isteklerini bu bölünmü+ yakla+mdan uzakla+ma ve sosyal güvenli(in gelece(ini daha bütünsel bir +ekilde inceleme gere(iyle birle+tirmi+tir (9SV). 6.8 Genç nesillere dikkat Baz CEO lar, edinilmi+ haklarn korunmas için geçerli sosyal güvenlik sistemi reformlarnn genç nesillerin aleyhine oldu(unu ve bu nedenle gençlerin sosyal güvenlik sistemine olan ba(ll(n tehlikeye att(ndan yaknm+tr (9TA). Sayfa 82

82 Politikaclar önemli ve gerekli politika kararlarn almaldr, ancak sosyal güvenlik yönetimlerinin günlük ileyiine müdahale etmemelidir. 6.9 Sosyal ortaklarn rolü Baz CEO lar sosyal güvenli(in geli+iminde sosyal ortaklarn rolünün gözden geçirilmesi gerekti(ini dü+ünmektedirler. Gelecekteki mücadelelerle ba+a çkmak için daha geni+ bir bak+ açs ve gerekli önemli reformlar için daha fazla i+birli(i gerekli görülmektedir (9RL, AVU) Politikaclarn ve yönetimlerin sorumluluklar Politikaclar önemli ve gerekli politika kararlarn almaldr, ancak sosyal güvenlik yönetimlerinin günlük i+leyi+ine müdahale etmemelidir. Öte yandan, yönetimler açk politikalar çerçevesinde geni+ hareket özgürlü(üne sahip olduklarnda en iyi +ekilde çal+acaklardr. Bundan sonra, politik olarak belirlenen hedeflere eri+tikleri ölçüde sorumlu olacaklardr. Bu +ekilde hem politika hem de yönetim görevlerini en iyi +ekilde yerine getireceklerdir ve sonunda yaplanlarla ilgili hesap verecek olan belirli bir taraf olacaktr (BEL) Daha fazla AB katlm Baz CEO lar vergilendirme konusu da dahil olmak üzere Avrupa Birli(i nin sosyal güvenlik alannda daha etkin olmas gerekti(ini ifade ettiler (NOR, F9N). AB, sosyal korumann önemini tanmal ve sosyal güvenlik alannda daha etkin olmaldr (9SP, NOR, F9N). Bu, Avrupa ekonomik bütünle+mesinin galip gelmesi için AB ye sosyal alanda daha fazla yetkinlik verilmesi anlamna gelir (9SP). AB ayrca sosyal güvenlik ve vergilendirme arasndaki etkile+ime daha fazla dikkat etmelidir (NOR, F9N). Daha pratik bir düzeyde, baz CEO lar gelecek için olas en iyi sosyal politikay geli+tirmek üzere daha iyi verilere sahip olma gere(i konusunda srar ettiler. Ancak yalnzca sistemin güçlü ve zayf yanlarn bilerek iyi bir politika geli+tirmek mümkün olabilir. Avrupa böyle bir uygulamayla daha fazla ilgili olmaldr (ALM). Sayfa 83

83 7 Aratrmaclarn son açklamalar Bu raporun sonuna geldi(imizde, sosyal güvenli(in gelece(iyle ilgili ifade ve fikirlerin arasnda bizi en çok etkileyenleri vurgulamay bir görev kabul ediyoruz. Bunu yaparken amacmz zaten 70 in üzerindeki görü+menin bir özeti olan raporun bir özetini sa(lamak de(il! Aratrmaclar özellikle ilgi bekleyen oniki madde belirledi. Belirledi(imiz maddeleri çok sayda CEO onlardan söz etti(i veya özellikle orijinal olduklarndan önem srasna göre seçtik. Zaten çok ilgi görmekte olan konular dahil etmedik ve pek fazla dile getirilememi+ ve tabu olarak görülen konulara ayrcalk verdik. Seçimimiz bu nedenle ki+iseldir; ba+ka okuyucular ba+ka ifade ve fikirleri daha ilgi çekici bulabilir. Bununla birlikte, okuyucularn bu raporu daha fazla dü+ünmek, yeni giri+imlerde bulunmak ve halka daha iyi hizmet vermek yönünde te+vik edici bulmas önemlidir. Kendimizi kstlamamz gerekti(inden, özellikle ilgilenilmesi gerekti(ini dü+ündü(ümüz oniki maddeyi burada belirtiyoruz: Sosyal güvenli(e olan temel inanç Demokrasi ile etkileti+im Güvenlik ve reform gereksinimi Daha fazla etkile+im gereksinimi Nesiller aras dayan+ma Sosyal koruma olmadan çal+ma Göçün etkileri Etkinle+tirme politikas Finansman ve özelle+tirme konusundaki soru i+aretleri Gittikçe artan sayda +ikayeti yönetme gereksinimi Sosyal güvenlik yönetimlerinin dahili olarak yeniden yaplandrlmas gereksinimi Daha büyük bir dünyada ulusal sosyal güvenlik Sayfa 84

84 Sosyal güvenlik yönetimleri yalnzca pratik sorularla ilgili olarak deil, sosyal güvenlikle ilikili temel deerler konusunda da iletiimi gelitirmelidirler. 7.1 Sosyal güvenlie olan temel inanç Sosyal güvenli(e olan temel inançlarn ifade eden CEO larn saysnn çoklu(u dikkat çekiciydi. Sosyal güvenlik çok kymetli bir hazine olarak görülmekte. Ayn zamanda, CEO larn ço(u sosyal güvenli(in ne demek oldu(unun açkça ifade edilmesi konusunda srar ettiler: daha güçlü ve daha zayf olan arasndaki dayan+ma. Dayan+ma ayrca sosyal sigortal olanlarn yalnzca sosyal haklarn tüketicileri de(il, hak ve görevlere sahip katlmclar olduklar anlamna da gelmektedir. Sosyal güvenlik korunacaksa, uygun her kadn ve erke(in i+gücü piyasasnda i+e sahip olaca( prensibi gibi onu destekleyen temel de(erlerin de korunmas gerekir. Bu temel dayan+ma mant(n halka ve özellikle de genç nesillere ve farkl kültürel geçmi+lere sahip olanlara ayrntl olarak açklama gereksinimi oldu(u görülmektedir. Sosyal güvenli(in anlamn ayrntl olarak açklamak gerekmektedir. Bu nedenle, sosyal güvenlik yönetimleri yalnzca kazanç uygulamalar ve benzeri gibi pratik sorunlarla ilgili olarak de(il ve belki de daha çok sosyal güvenlikle ili+kili temel de(erlerle ilgili olarak da ileti+imlerini geli+tirmelidirler. Bu, birçok sosyal güvenlik yönetiminin izledi(inin yannda ve bunlardan temelde farkl olan daha yeni bir ileti+im stratejisi anlamna gelir. E(itim, hatta temel okul e(itimi bile talep edilebilir. Bu ba(lamda, sosyal güvenlikle ilgili her tür okul e(itimine kar+ süregelen direni+in üstesinden gelmek gerekmektedir. Ayrca, halkn örne(in bilgilendirici TV programlaryla ve her tür e(lence içine yerle+tirilmi+ mesajlarla (örne(in dizi filmler) yaratc bir +ekilde e(itimi dü+ünülmelidir. Sayfa 85

85 Sosyal güvenli(e olan inançlarn anlatrken birçok CEO sosyal güvenlik ve ekonomi arasndaki temel etkile+imden de bahsetti. Bir yandan, hiçbir sosyal güvenlik sistemi sürdürülebilir bir finansal ve ekonomik temel olmadan ayakta kalamazken, di(er yandan sosyal güvenli(in pozitif bir ekonomik faktör olarak görülmesi de gerekmektedir. Bu etkile+im de herhangi bir sosyal güvenlik sisteminin anla+lmas ve halka açklanmas gereken önemli bir özelli(i olarak görülebilir. 9nsanlar sosyal güvenli(in ne oldu(unu daha iyi anlarsa, planlarla ilgili olarak daha gerçekçi olabilirler. Ki+i kendini bir i+tirakçi, sosyal koruma düzeninde bir katlmc olarak gördü(ünde, minimum oranda olmasa da adil oranda bir katks olmas gerekti(ini ve maksimum oranda olmasa da adil bir +ekilde çe+itli haklara sahip olaca(n daha iyi anlar. Do(al olarak, vatanda+lar paralarnn kar+l(n alma konusunda srar edecektir. Ancak, sosyal güvenlik anla+ld(nda, "parann kar+l(" kavram bireysel de(il mü+terek bir +ekilde de(erlendirilmelidir. Ayrca, sosyal güvenlik, toplumdan ve kamuoyunda ve kültürde geçerli olan e(ilimlerden ayr tutulamaz. Genç nesiller daha fazla ve bireyselle+tirilmi+ bilgi isterken bazen karma+k olabilen sosyal güvenlik sistemini anlamak için kendileri çaba gösterme konusunda hazr görünmemektedirler. Di(er çok sayda nedenin yannda, bu bulgu da sosyal güvenlik sisteminin tamamen basitle+tirilmesi gereksinimini göstermektedir. Birçok nesildir sosyal güvenlik uzmanlar ve politika yapclar ve CEO lar sosyal güvenlik sistemini basitle+tirmeye çal+m+tr. Ayn zamanda, ksmen her özel duruma belirli bir çözüm bulmak amacyla, sistemler gittikçe daha da karma+k hale gelmi+tir. Bugün basitle+tirme her zamankinden daha da fazla gereklidir, ancak bu yalnzca halk sosyal güvenli(in temellerini anlad(nda ve tüketimci yakla+mdan uzakla+t(nda gerçekle+tirilebilecektir. Sayfa 86

86 Vatanda+lar paralarnn kar+l(n istemektedir ve buna da haklar vardr, özellikle sosyal güvenlik yönetiminin i+leyi+i konusunda. 9lgili ki+iler; sosyal sigortallar, çal+anlar ve hak sahipleri tarafndan sosyal güvenlik planlarnn içeri(inden daha çok, sosyal güvenlik yönetimlerinin ki+ilerle ilgilenme +ekli ele+tirilmektedir. Ço(u ülke bu alanda önemli giri+imlerde bulunmu+tur, bu giri+imlerin devam etmesi gerekmektedir. Halkn gerçekten de sosyal güvenlik yönetiminden en az sigorta +irketleri veya bankalar gibi özel kurumlardan aldklar oranda iyi hizmet alma hakk vardr. Demokrasi günümüzdeki çounluklarn diktatörlüü deilse ve zayf ve marjinal insanlar da dahil olmak üzere herkes için insan haklarna önem veriyorsa, sosyal güvenlik gerçekten de demokrasinin direi olarak görülebilir. Sosyal koruma altndakilerin, sosyal güvenli(i daha iyi anlamas gere(ine odaklanmakla birlikte, CEO lar sosyal sigortallarn, haklarla birlikte görevleri de olan katlmclar olarak rollerinin bilincinde olmalar gerekti(i konusunda da srar etmi+lerdir. Özellikle, birçok CEO haklar için ba+vurma gereksinimini ortadan kaldrp, hak edenlere haklarn otomatik olarak verme yoluyla haklarn kullanlmamas sorunuyla ba+a çkmaya meyilli görünmüyor. CEO lar hak ba+vurusunda bulunan potansiyel lehdarlara bilgi vermeyi ve yardmc olmay tercih ediyorlar. Bu durumda, potansiyel lehdarlara ula+mak için çe+itli kanallar üzerinde yaratc bir inceleme yapmann uygun olaca( görülmektedir. 7.2 Sosyal güvenlik: Demokrasinin direi / Demokrasi: Sosyal güvenliin zorluu Birçok CEO sosyal güvenli(in demokratik bir toplumun gerekli bir bile+eni oldu(unu dü+ünmektedir. Sosyal güvenlik insanlara topluma e+it katlm frsat sunarak kapsayc bir toplumu mümkün klar. Demokrasi günümüzdeki ço(unluklarn diktatörlü(ü de(ilse ve zayf ve marjinal insanlar da dahil olmak üzere herkes için insan haklarna önem veriyorsa, sosyal güvenlik gerçekten de demokrasinin dire(i olarak görülebilir. Ayrca, baz CEO lar devletin en zayf "yüzü" olan günlük hayatta demokrasinin, genellikle sosyal güvenlik yönetiminde çal+an ki+iler aracl(yla i+ledi(ini vurgulamaktadr. Bu nedenle sosyal güvenlik yönetimlerinin günlük hayatta demokrasiyi yürütmeleri gerekti(inin farkna varmalar önemlidir. Sayfa 87

87 Sosyal güvenlik demokrasinin dire(i olarak görüldü(ünde bile, demokrasi ve sosyal güvenli(i birle+tirmek her zaman kolay de(ildir. Parlamenter demokrasilerde, çe+itli lobi gruplar sosyal güvenlik düzenlemelerini kendi çkarlar do(rultusunda etkilemek isteyeceklerdir ve bu da sklkla sosyal güvenli(in daha karma+k hale gelmesine neden olacaktr. Ortaya çkan bu karma+a insanlarn sosyal güvenli(in temel prensiplerine yabancla+masna neden olabilir. CEO lar önemli sosyal güvenlik reformlarnn aznlk ve ço(unluk partilerin katlmyla kapsaml görü+meler sonucunda ço(unluk sa(lanarak gerçekle+tirilmesi gerekti(i konusunda srar ettiler. Devletin kendinden önceki hükümetlerin gerçekle+tirdiklerine srtn dönerek dengesiz reformlar yapmas sosyal güvenlik için zararl olur. Reformlarn ba+ars buna ba(l olaca(ndan, halka iyice açklanarak sunulmaldr. Baz ülkelerde, örne(in ya+llk maa+laryla ilgili planlarda kar+la+lan zorluklar önemli reformlarla a+lm+tr. Bu reformlar genellikle kapitalize edilmi+ veya tanml katk pay planlarn do(rudan veya dolayl olarak ilk sermaye hesabna, yasal olarak zorunlu ilerledikçe ödenen maa+ planlarnda desteklemeyi amaçlar. Bununla birlikte, halkn ne oldu(unu (örne(in ikinci ve üçüncü kademe düzenlemelerindeki art+n çok dü+ük olmas durumuyla kar+ kar+ya kalmayaca(n) anlamas önemlidir. Sosyal güvenlik ki+ilerin günlük hayatnda ve demokrasi için çok önemli oldu(undan ve sosyal güvenli(in (zaman içinde) güvenlik sa(lamas fikri nedeniyle sosyal güvenlikte reform yapma planlar genellikle önemli sosyal ve politik direni+lerle kar+la+r. Bu nedenle, de(i+mesi gerekti(i tüm uzmanlarca kabul edilen konulardaki düzenlemeler sklkla yllar boyunca de(i+meden kalr. Belirli ayrcalkl gruplar için daha dü+ük emeklilik ya+ gibi tercihe ba(l düzenlemelerin adaletsiz oldu(u dü+ünülür, ancak bu ayrcalklardan kurtulmak politik ve sosyal olarak riskli olarak kalr. Sayfa 88

88 Sosyal güvenlik konularnn ayrca seçilmi meclisler tarafndan, genel politik yaplardan daha sabit bir ekilde ele alnaca ilevsel bir federalizm aratrlabilir. Bu muhafazakarlk kadercili(e neden olmamal, bunun yerine sosyal güvenlikle ilgili daha fazla e(itim ve bilgi sahibi olmaya te+vik etmelidir. Ayrca, gerekli reformlara ve karar verildikten sonra onlar uygulayacak olan liderlere büyük ölçüde destek vermek üzere yeterli gücü bir araya getirmek için devlet adamlar gerekmektedir. Bu ba(lamda, sosyal güvenlik konusunda demokratik karar verme yapmzn baz uyarlamalara gerek duyup duymad( sorulabilir. Örne(in ço(u ülkede bölgesel federalizm biçimleri zaten bilindi(inden, sosyal güvenlik konularnn ayrca seçilen meclisler tarafndan genel politik yaplardan daha sabit bir +ekilde ele alnaca( i+levsel federalizm konusu ara+trlabilir. Bunu açklamak gerekirse; hükümetler genellikle 4 seneden uzun süre görev yapmaz, politik nesiller de 20 seneden uzun sürmez, ancak bugün karar verilen bir emeklilik reformunun temel etkileri 20 seneden önce görülmeyecektir. Bugünün politikaclarndan politik cesaret beklerken bu da göz önüne alnmaldr. Sosyal güvenlikle ilgili olarak demokratik karar verme biçim ve kanallarnn uyarlanmas gere(i, birçok CEO'nun belirtti(i gibi sosyal ortaklarn (i+veren organizasyonlar ve sendikalar) sosyal güvenlikteki rolü gittikçe daha fazla sorgulanrken daha da büyük bir bask unsuru olmaktadr. Modern bir demokraside, e+itlik ilkesinin çok önemli oldu(u dü+ünülür. Bu nedenle ayn yasann farkl bölgelerde e+it olmayan +ekilde uygulanmas endi+e verebilir ve hatta sistemin dayan+ma esaslarn zayflatabilir. 9stisnai vakalarda, mahkemenin sosyal güvenlik düzenlemelerinin baz kurallarn Avrupa, uluslararas, anayasal veya di(er daha öncelikli bir kanuna aykr olduklar gerekçesiyle bozmaya karar vermesi sorun yaratacaktr. Sonuç olarak, sosyal güvenlik yönetimleri belirli bir duruma özgü kararlar vermeleri, ancak dava konusu olan düzenlemenin mevcudiyetinin sürmesi nedeniyle ikileme dü+mektedirler. Mahkemenin karar benzer durumlarda da uygulanmal mdr yoksa mevcut düzene uymaya devam m edilmelidir? Bu birçok ülkede gerçek bir sorundur ve bu soruna gereken çözümün bulunmamas sosyal güvenli(e olan inanc zayflatmakta ve modern demokrasilerdeki di(er bir önemli ilke olan hukukun üstünlü(ünü ihlal etmektedir. Sayfa 89

89 Sosyal güvenlik kalc olacaksa, bugünün sosyal sorunlarna göre uyarlanmaldr. Örnein, dul kadn ve dul erkek haklarnn ortadan kalkmas beklenmektedir ve içi kazalar ve meslek hastal planlar da sorgulanmaktadr. 7.3 Sosyal güvenlik kalc olacaksa deimek zorundadr! Sosyal güvenlik büyük ölçüde hala elli sene veya bazen bir yüzyl öncesinin sorunlarna verilen yanttr. Görü+melerde ifade edilen sosyal güvenli(e olan ba(llk ve inanca ra(men, kalc olacaksa sosyal güvenli(in bugünün ve gelece(in önemli sosyal sorunlarna gerekti(i gibi cevap verebilmek için uyarlanmas gerekti(ine karar verdik. Giuseppe Tomasi di Lampedusa nn Il Gattopardo daki sözleri burada geçerlidir; Se vogliamo che tutto rimanga come è, bisogna che tutto cambi ( her+eyin oldu(u gibi kalmasn istiyorsak, her+eyin de(i+mesi gerekir ). Bu, belirli sosyal güvenlik planlarn korumann anlam üzerinde dü+ünmemiz gerekti(i anlamna gelir. Bir risk olarak ölenlerin mal hissesini alma hakk ve bununla ilgili dul kadn ve dul erkek haklarnn uzun vadede ortadan kalkmas bekleniyor, ancak bu sistemleri kaldrmaya ba+lamak politik olarak çok hassas bir i+lemdir. Profesyonel riziko sigortalarnn (ör. i+çi kazas ve meslek hastal( planlar) gelece(i de sorgulanmaktadr. Her durumda, gelecekte bu sigortalarn karakterlerinin de(i+erek daha fazla koruma ve rehabilitasyonun vurgulanaca( ve belki de ekolojik riskler gibi i+ hayatnn d+ndaki riskleri de içine alacak +ekilde geni+letilmesi beklenmektedir. Sosyal riskler ve bunlarla ilgili düzenlemeler sorgulanmazsa, bunlarn içeri(ini revize etmek gerekebilir. Birçok ülkede, sa(lk hizmetleri ve sosyal güvenli(in garanti etti(i ürün paketlerinin yeniden tanmlanmas gerekmektedir. Bu ba(lamda, görü+ülenler arasnda yalnzca bir Sayfa 90

90 CEO tptaki teknolojik ve bilimsel geli+im nedeniyle gittikçe artan sa(lk maliyetleri konusunda endi+elerini belirtmi+tir. Sosyal güvenlikte reform yaplacaksa, bunun bir nedeni de sosyal güvenlik düzenlemelerinin üzerine in+a edildi(i belirli önko+ul ve varsaymlarn artk geçerli olmamasdr. Sosyal güvenli(imiz hala hayattaki normal ve varsaylan durumun bir kadn ve bir erke(in bir kez evlenip birlikte çocuk sahibi olup bu çocuklar birlikte büyütmesi oldu(u noktasndan yola çkar. Nadir olmayan bir +ekilde buna erke(in ev d+nda çal+t( ve para kazand( ve kadnn evde oturup aileye bakt( da eklenebilir. Bu resim, artk gerçeklere uymamaktadr, ancak sosyal güvenlik hala di(er ya+am +ekillerini bu varsaylan konuma" "istisna" olarak görmektedir. Sosyal güvenli(in toplumdaki temel de(i+iklikleri hesaba katmas ve mevut ço(ullu(u yanstacak +ekilde sosyal güvenlik düzenlemeleri gerçekle+tirmesi önemlidir. Birçok CEO, gelecekte sosyal güvenli(in gittikçe artan saydaki bo+anma ve yeniden olu+an aileler, ortak ebeveynlik, önemli saydaki tek ebeveynli aileler vb. ile nasl ba+a çkaca( konusunda sorular sorarken bu yöne i+aret etmi+tir. Yu hassas sorunun da ele alnmas gerekir; sosyal güvenlik bu olaylara kar+ "nötr" bir duru+ almal mdr yoksa baz ya+am düzenleri di(erlerinden önde mi tutulmaldr? Sayfa 91

91 Birçok CEO farkl ancak ilikili sosyal güvenlik planlarnda çalan sosyal güvenlik yönetimlerinin daha iyi bir ekilde ibirlii yapmalar gereini vurgulad. 7.4 Sosyal güvenlik plan olmasn veya sistem tek bana olsun Görü+ülen CEO larn neredeyse tamam sosyal güvenlik planlarnn birbirlerinden ve di(er sosyal politika araçlarndan çok ayr olduklar konusunda bir +ekilde endi+elerini bildirdi. Benzer +ekilde, sosyal politika yapclarn da dar görü+lü olduklarndan ve sosyal güvenlik yönetimlerinin sosyal güvenlik ve sosyal korumann di(er alanlarnda neler olup bitti(ini bilmediklerinden yakndlar. Bu nedenle baz CEO lar sosyal koruma konusunda bütünsel bir görü+ savunarak, günümüzde politika yapclarn ve sosyal güvenlik yöneticilerinin bölünmü+ bir +ekilde çal+tklarndan ve sosyal korumayla ili+kili alanlarda neler oldu(unu göz önüne almadklarndan +ikayet ettiler. Çe+itli sosyal hak planlarnn yan yana olup birbirleriyle ili+kili olmamalar yalnzca yönetim de(il politika açsndan da istenmeyen etkilere neden olmaktadr. Yönetimler kendileri ili+ki kursa ve uygun +ekilde i+birli(i yapsa bile, bu, yönettikleri planlarn iyi bir +ekilde koordine edildi(i anlamna gelmemektedir. Bununla birlikte, sosyal güvenlik yönetimleri arasndaki ileti+im ve koordinasyonun çok daha fazla geli+tirilmesi gerekti(i dü+ünülmektedir. Do(al olarak, kötü etkile+imin ilk akla gelen çaresi çe+itli sosyal güvenlik kurumlarn, özellikle küçük olanlar birle+tirmektir. Ancak, CEO lar bu birle+melerin politik olarak gerçekle+tirilebilirli(inden +üphe duymaktadr ve sosyal güvenli(in yönetimsel yapsnda büyük de(i+iklikler olmasn beklememektedir. Bu nedenle, birçok CEO farkl ancak ili+kili sosyal güvenlik planlarn çal+tran mevcut sosyal güvenlik yönetimleri arasnda daha iyi bir i+birli(i olu+turma gere(ini vurgulamaktadr. Sayfa 92

92 BT nin kullanm sosyal güvenli(e bütünsel bir yakla+m getirmeyi kolayla+tracaktr. Politika yapclar ve yöneticiler hedeflenen sosyal güvenlik reformlarnn iyi ve kötü yanlarn kar+la+trabileceklerdir. Sosyal güvenlik yöneticileri birbirleriyle ileti+imde bulunabilecek ve birbirlerinin verilerinden yararlanabileceklerdir. Daha önce hiç bu kadar çok veri saklanp daha iyi sosyal politika ve sosyal güvenlik yönetimi sa(lamak üzere birle+tirilememi+ti. BT nin kullanm sosyal güvenlie bütünsel bir yaklam getirmeyi kolaylatracaktr, ancak bu yalnzca kat formlarn dijital hale getirilmesiyle snrl kalmamaldr; yalnzca planlar deil, tüm sosyal güvenlik yönetimi yenilenmelidir ve BT nin potansiyeline göre uyarlanmaldr. Ancak gerçekler baz kusurlar da görmemiz için bizi zorlamaktadr. Öncelikle, BT nin kullanm yalnzca ka(t formlarn dijital hale getirilmesiyle snrl kalmamaldr. Yalnzca planlar de(il, tüm sosyal güvenlik yönetimi yenilenmelidir ve BT nin potansiyeline göre uyarlanmaldr. Ancak, bu henüz ba+latlmam+tr bile. Ayrca, tuhaf görünse de, modern teknoloji bazen çe+itli sosyal güvenlik kurumlar arasnda iyi ileti+imi geli+tirmek yerine buna engel olabilmektedir. Bu nedenle, "çe+itli kurumlarn bilgisayarlarnn birbirleriyle konu+mas" konusunda ulusal stratejiler geli+tirmek önemlidir. Ayrca dü+ünülmesi gereken d+ engeller de vardr. Sosyal güvenlik politikas ve yönetiminin modern teknolojiden yararlanmas ile ilgili sorunlardan biri, sosyal sigortalya verilen hizmeti (veri ba(lants, vb.) geli+tirme konusundaki tüm yeni tedbirlere engel olacak a+r gizlilik korumas kurallar nedeniyle ortaya çkabilir. Bu, gizlilik korumasn ortadan kaldrmak için bir bahane de(ildir, ancak vatanda+larn ve toplumun teknolojik geli+imin faydalarndan yararlanabilmelerine olanak tanyan daha az resmi ve daha etkin önlemler alnmas gere(ini ortaya koymaktadr. Sayfa 93

93 Nesiller arasndaki dayanmay toplumun genç kesimlerine bindirilen yük açsndan da ele almak uygun olur. Son olarak, sosyal güvenlik ve vergi yönetimleriyle ilgili özel bir açklama yaplmaldr. Sosyal politika vergilendirmeyi bir +ekilde bir araç olarak kullanabilir. Veri yönetimlerinden katk paylarn toplamak veya haklar da(tmak için destek de alnabilir. Birçok CEO sosyal politikay +ekillendirmek veya sosyal güvenlik düzenlemelerini yönetmek konusuna vergi kurumlar kar+t(nda, sosyal güvenlik planlar ve bunlarn yönetimi gibi di(er sosyal politika araçlaryla ili+kilerin yürütüldü(ünden emin olunmaldr. Daha genel olarak, vergi makamlarnn her zaman sosyal güvenlik politika yapclar veya yöneticileriyle ayn öncelikleri belirlemeyece(i konusunda baz endi+eler bulunmaktadr. 7.5 Nesil dayanmas ve genç nesil ayrmcl Edebiyatta nesiller aras dayan+ma konusu geni+ ölçüde i+lenmi+tir. Yine de ço(u zaman dikkatler gelecek nesillerin kazandkça ödeme sistemiyle gelece(in emeklilerine ödeme yapmaya devam edip etmeyecekleri. Baz CEO lar bu konudaki endi+elerini de ifade etmi+ ancak, +u anki genç ve daha genç nesillere ihanet etmemek gerekti(i konusunu daha fazla vurgulam+lardr. Son zamanlarda uygulanmakta olan ya da +u anda tasarlanan birçok sosyal güvenlik reformu (özellikle de emekli maa+lar konusunda), elde edilen haklara son derece sayg göstermekte ve halen çal+ma ya+nda olup, 40/50 ya+ndan daha ya+l olanlarn her türlü ayrcalklarn korumaya da çal+maktadr. Hiçbir reform bunlara hiçbir +ekilde zarar vermemelidir. Tüm bu edinilmi+ haklar ve hak edilmi+ beklentileri korumak ve gelecekteki kendi emekli maa+lar düzenlemelerini gözetmek için birli(i korumak isteyen genç nesiller (ikinci ya da üçüncü kademe düzenlemeler) bu tür bir yakla+m ço(unlukla yararl bulur. Nesiller aras dayan+may, toplumun genç kesimine yüklenen sorumluluklar açsndan da yanstmak uygun olacaktr. Sayfa 94

94 Sosyal güvenlik düzenlemeleri çalmayla balantldr ancak kayt d (sigortasz) ve gelirin düük beyan edildii her türlü i sosyal güvenlik sistemlerinin kanser leridir. 7.6 Sosyal güvenlik korumas olmadan çalma Öyle ya da böyle ço(u sosyal güvenlik düzenlemesi çal+mayla ba(lantldr. Ola(an bir Bismarck yakla+mnda çal+ma, sosyal sigortann anahtardr. Di(er yakla+mlarda da kimin çal+t(n (ve kimin malul, i+siz vb. oldu(unu) bilmek sosyal güvenlik için önemlidir. Bu nedenle, kayg duyulan en önemli nokta ülkede sosyal güvenli(e ba(l olmadan çal+an ki+ilerin saysndaki art+tr. Sosyal güvenli(e ba(l olmama nedenlerinden ilki çal+tklar düzensiz çal+ma tipi ya da her türlü +art altnda, baz çal+an gruplarn sosyal sigortayla ili+iksiz brakmak olarak görülebilir. Baz çal+an gruplar (küçük i+ler, serbest meslek sahibi baz ki+iler) sosyal sigortayla ili+iksiz olabilir. Bunlarn prim yatrmalar gerekmez (çekici görünebilir) ancak, bunlar hiçbir sosyal koruma da almazlar. Oysa eskiden baz küçük i+lerin kayttan muaf tutulmasnn bürokratik maliyetileri olurdu. Bu BT ve e-devlet kullanmnn ba+lad( bu zamanlarda onaylanamaz. Ülkenin sosyal güvenli(ine kaytl olmayan ba+ka bir çal+an kategorisi de, di(er ülkelerden gönderilen ve gönderen ülkenin sosyal güvenlik yasalar kapsamnda olan çal+anlardan olu+maktadr. Sosyal sigortas olmadan çal+an ki+ileri bulan ulusal sosyal güvenlik yetkilileri sklkla atanma beyanyla kar+la+makta ve ço(u zaman durumu kabul etmek zorunda kalmaktadr. Sözkonusu ki+inin gönderen ülkede gerçekten sosyal sigortal olup olmad( denetlenemez ve alc ülkede ilgili ki+i için hiçbir hak açk olmad( için bununla ilgilenilmeyebilir. Ancak, gönderen ülkede kendi bölgesinde çal+mayan ki+ilerin durumunu denetlemek de ayn derece zordur. Sayfa 95

95 Sonuçta, (yasal ya da yasal olmayan +ekilde) gönderilen çal+an genellikle gönderen ülkede sosyal sigortal de(ildir. Ayrca, sosyal sigortal olsa dahi (ki bu ço(u zaman gönderen ülkeninkine uygun sosyal hak sa(lamaktadr), gönderilen ülkede tamamen yetersizdir. Gönderilen ülkede, gönderilen bu çal+anlar ucuz i+gücü haline gelir. AB içinde bazlar atama yönergesinin bu sorunlar çözebildi(ine inanabilir ancak, bu yönergenin sosyal güvenlik düzenlemeleri için de(il yalnzca i+ kanunu için geçerli oldu(unu hatrlatmamza izin verin. Dahas, atama yönergesine uygunlu(un denetimi daha fazla kayg do(urmaktadr. Sosyal güvenli(in atamayla ilgili tüm yönleri için acilen yeni yakla+mlar geli+tirilmelidir. BT ve e-devlet bu konuda iyi hizmetler sa(layabilir (en azndan ulusal sosyal güvenlik yönetimleri gerçekten bu sorunun üstesinden gelmek isterlerse). Son olarak, tamamen kayt d+ olan (sigortasz) i+ler ve gelirin dü+ük beyan edildi(i her türlü i+ bulunmaktadr. Kayt d+ ve gelirin dü+ük beyan edildi(i i+in önemi sorguland(nda CEO lar kendi görü+lerini bildirmekten kaçnm+lardr. Genel izlenim, ülkenin (büyük ya da küçük çapta) kayt d+ ve gelirin dü+ük beyan edildi(i çal+madan haberdar oldu(u ve bunun i+gücü piyasasnn farkl sektörlerini açk +ekilde etkiledi(i yönündeydi. Dahas, CEO larn bir ço(u önlemlerin önceden alnd(n, ancak daha fazlasnn yaplabilece(ini gözlemlemi+ti. Sklkla, kayt d+ ve gelirin dü+ük beyan edildi(i i+le yasal ya da özellikle yasa d+ göçmenler arasnda bir ba(lant kurulmu+tur (yaznn devamna bakn). Hatta bazlar, olay nicelik bakmndan önemli olmasa da yine de sosyal güvenli(in (kamu deste(inin) temelini olu+turan dayan+mann mant(n olu+turmak için bu konuya de(inilmesi gerekti(ini vurgulam+tr. CEO lar bunu sosyal güvenlik sistemi için gerçek bir kanser olarak adlandrmaktadrlar. Sayfa 96

96 CEO larnn çounun saptamasna göre göç demografik sorunu çözmez ancak bunu en iyi ihtimalle bunu erteler. 7.7 Artan göçün etkisi Ziyaret edilen ülkelerin tümü bir dereceye kadar artan göç ile kar+ kar+ya kalm+tr. Sklkla, bu, çok sayda ki+inin ülkeye göç etti(i anlamna gelmektedir; ayrca bu gitikçe artan sayda ki+inin birkaç yl çal+mak ve/ya da ya+amak için yurt d+na gitti(i anlamna da gelmektedir. Ço(u ülkede sosyal güvenlik politikas yapclar ve yöneticileri bu göçün kendi sosyal güvenlik sistemleri için ne anlama gelece(i konusunda kapsaml bir vizyon geli+tirememi+tir. Baz ülkelerin göç hakknda genel bir politik vizyonu dahi olmad( göz önüne alnd(nda bu hiç de +a+rtc olmasa gerek. Yine de, sosyal güvenlikte uygulamann her yönden ele alnmas gerekir. CEO larn ço(unun saptamasna göre göç demografik sorunu çözmez. En fazla, bunu birkaç yl erteleyebilir. Ayrca, ba+ka bir kültür altyapsndan gelen büyük gruplar halindeki yabanclarn baz sorunlar çkard( da açktr. Sosyal güvenli(in ne oldu(unu açklamak ve örne(in bu gruplarn kadnlarn i+gücü pazarna katmak için bu sorunlarn çözülmesi için artan çabalarla çal+lmas gerekir. Göç ile ili+kili sorunlarn üstesinden elbette gelinebilir, ancak ki+ilerin yeterli çözümleri bulmak için bu sorunlar tam olarak görmeye hazr olmalar gerekir. En büyük sorun kayna(nn ülkeye girmelerine ve/veya orada çal+malarna izin verilmeyen göçmenler yani yasa d+ ki+iler oldu(u açktr. Kayt d+ ve gelirin dü+ük beyan edildi(i i+ sorunu, ülkede çal+malarna izin verilmeyen çok saydaki yasa d+ i+çi göçmenin varl( ile açk +ekilde ili+kilidir ve bu nedenle öyle ya da böyle tek ba+na kayt d+ i+i elinde tutmaktadr. Sayfa 97

97 Yasa d+ çal+anlara ne gibi sosyal haklar tannmas gerekti(i ve bunun sonucu olarak ne gibi iyi tasarlanm+ bir (sosyal) politikann uygulanaca( konusu üzerine dü+ünceler gerekenden daha fazladr. Ancak, göçmenlerin bak+ açs çe+itli olabilir; bazlar ülkede kalmay ve orada yeni bir hayat kurmay beklerken, di(erleri kendi anavatanlarna dönme (ya da ba+ka bir ülkeye ta+nma ) iste(ine sahiptir. Göçmenlerin bu farkl tutumlar, sosyal güvenlikten çe+itli yantlar isteyebilir. Elbette bu, ülkeden ayrlanlar için de geçerlidir. Alglama u ekildedir; gerçekte (gizli) isiz kiiler olmalarna ramen çok sayda kii i göremezlik ödenei almaktadr. 7.8 Etkinletirme Son yllarda etkinle+tirme hakknda çok +ey söylendi ve yazld. Avrupa nn bir bölümünde bu olaya gösterilen dikkat sosyal güvenlikte (özellikle emekli maa+lar ve i+sizlik konusunda) reformlarla sonuçlanm+tr. CEO lar sonraki a+amada i+ göremezlik yardmlarnn tam olarak çözümlenece(ini belirtmektedir. Gerçekte (gizli) i+siz ki+iler olmalarna ra(men birçok ki+inin i+ göremezlik yardm ald( fark edilmi+tir. Bu son sözlerde tart+mak için seçti(imiz ba+lklar göz önüne alarak, kendimizi, etkinle+tirme hakkndaki ana görü+e ait olmayabilecek baz açklamalarla snrlandraca(z. CEO lar i+gücü pazarnda arz ve talep arasndaki devam eden yapsal uyumsuzluk konusundaki endi+elerini ifade ettiler. Bu uyumsuzluk, yetersiz e(itim (çok az ya da çok akademik), co(rafi hareketlilik eksikli(i (i+sizlik orannn yüksek oldu(u bölgeler ve bo+ pozsiyonlarn doldurulamad( bölgeler) ve çal+an (in-work) ve çal+mayan (out-ofwork) gelirlerinde çok küçük farkllk olmasyla ba(lantldr. Ayrca, i+ ve aile sorumluluklar konusunda daha iyi olmak için orta yolu bulmak üzere çocuk bakmn geli+tirme olanaklarnn da üzerinde durulmu+tur. Sayfa 98

98 Baz CEO lar i+ ahlaknda hiç dü+ü+ olmad(n eklediler. Her iki e+in de çal+yor olmas durumunda ve hatta bakm eski e+e verilmi+ olan çocuklarn ziyaret etme hakkn etkili +ekilde kullanabilmek isteyen bo+anm+ ki+iler söz konusu oldu(unda co(rafi hareketlili(in engellenece(i gerçe(ine daha fazla dikkat gösterilmesi gerekir. 9+ göremez ki+ilerin istihdam edilmesi söz konusu oldu(unda, dikkatinizi, bir CEO nun zihinsel ya da psikolojik engelli ki+ilerin rehabilitasyonu iste(ine çekmemize izin verin. Bu, gelecek yllarda tp uzmanlar ve i+gücü piyasasndaki uzmanlar için en zorlayc sorunlardan biri olabilir. Sosyal güvenlikle ilgili temel sorunlarn üstesinden gelinecekse, finansman sorununa yaratclk ve cesaretle deinilmesi gerekir. 7.9 Finansman ve özelletirme hakknda sorular Birçok ülke yerle+ik sosyal sigorta ve sosyal yardm planlarn finanse etmek için önemli zorluklarla kar+ kar+ya bulunmaktadr. Herkesin bildi(i ba+lca soru +udur: 9+gücü maliyetini artrmadan sosyal güvenlik için ek finansman nasl artrlr? Ba+ka bir deyi+le, finansal sorunlarla kar+ kar+ya gelindi(inde, i+gücü üzerindeki yük nasl kaldrlacak? Birçok CEO nun i+gücü üzerindeki mali ve mali olmayan yüklerin azaltlmas gerekti(i konusunda hemfikir olmasna ra(men, bir ço(u finansman ve sosyal güvenlik yapsnda önemli de(i+iklikler beklemiyor. Alternatif finansman kaynaklarnn var oldu(u durumlarda, bu kaynaklar, ödenekler ve devlet yardm de(i+meden, daha fazla ya da hatta biraz daha geni+letilerek kullanlabilir. Bununla birlikte, sosyal güvenlikle ilgili temel sorunlarn üstesinden gelinecekse, finansman sorununa yaratclk ve cesaretle de(inilmesi gerekir. Görü+meler, bunun, sosyal sigorta sistemini prim ve yardm arasnda daha orantl bir yöne ta+d(n göstermektedir. Sosyal güvenlik hakknn gelir tarafn ayarlamak için kayt d+ ve gelirin dü+ük beyan edildi(i i+lerin üstesinden gelmek de e+it derecede önemlidir. Sayfa 99

99 Genellikle savunuldu(u gibi, sosyal güvenlik bölümlerini özelle+tirme ve böylece bunlar devlet ya da sosyal güvenlik bütçesi d+na çkarma çözümü da sorular artrmaktadr. Özelle+tirme ve rekabet gerçekten yakn geçmi+te çok konu+ulan politik ve ideolojik konular olmasna ra(men, görü+me yaplan CEO larn ço(u gelecek on ylda önemli de(i+iklikler beklememektedir. Özelle+tirilmi+ sermayeli anla+malar göz önüne alnrak tanmlanan sorunlar için yalnzca +unu söylememize izin verin: Ki+iler (ekonomik bak+ açsndan) beklendi(i gibi iki ya da üç kademeli anla+malar yapmazlar. 9ki kademeli anla+mann zorunlu oldu(u yerlerde, insanlarn seçimlerini yapmak için yeterli bilgiye sahip olmadklar durumlarda farkl ürünler arasndan seçim yapmaya mecbur edilmelerinin zor oldu(u fark edilir. Sonradan daha az kazançl görünen bir seçim yapan ki+iler e+it muamele ilkesine dayanarak tazminat istedi(inde ciddi sorunlar çkabilir. Baz i+verenlerin (genellikle küçük ve orta boy i+letmelerin) beyan edilen sosyal güvenlik primlerini ödeme gücünün olmamas özel bir sorun te+kil etmektedir. Bu kurulu+lar, kötü ekonomik ko+ullar nedeniyle sorun ya+adklarndan ve sonuç olarak çal+anlarnn sosyal güvenlik primlerini ödeyemediklerinden +ikayetçidirler. Bu i+verenlere yaptrm uygulamak her zaman gerçek çözümler sa(lamaz. Bunun yerine, sosyal güvenlik borçlarnn (bir bölümünün) ödenmesini kolayla+trmak için her türlü önlem geli+tirilebilir. Benzer +ekilde, halen kayt d+ ve gelirin dü+ük beyan edildi(i ekonomideki çal+anlar ve i+verenleri kaytl i+e geçmeleri konusunda ikna edecek yaratc stratejiler geli+tirilmesi gerekir. Sosyal tefti+in daha da fazla geli+tirilmesi gerekti(i açktr. Ancak ayn zamanda, çok yüksek yaptrmlarla kar+ kar+ya kalmadan ki+ilerin ödemelerini kendi kendilerine yapabilecekleri kanallar olu+turmak da önemlidir. Sayfa 100

100 Mikayetler ve bavurular için ülke genelinde ya da farkl yönetimler tarafndan farkl ekillerde muamele yaplmasn ve sonuç olarak yasann eit olmayan ekilde uygulanmasn önlemek üzere sosyal güvenlik yönetimleri ve sosyal güvenlik adli kurulular mekanizmlar oluturmay düünmelidir Artan ikayetlerle baa çkma Birçok CEO +ikayet ve ba+vuru saylarnn artt(n bildirdi. Bazen bunlarn, her türlü lobi gruplar tarafndan ayarlanan benimsenmeyen reformlarla ili+kileri bulunmaktadr. Ayrca, bunlar, kendilerinin en iyi hizmeti ve olas en iyi yardmlar almaya haklar oldu(unu dü+ünen, de(i+en sosyal korumal zihniyete mensup olabilirler. Bazen, +ikayetler ve ba+vurular kolay ve ucuz olabilir ve baz suistimallerle sonuçlanabilir. Genellikle, hizmetini oldukça geli+tirmi+ olan sosyal güvenlik yönetimleri dahi artan saydaki +ikayetlerle ilgili sorun ya+yor olabilirler. Artan +ikayetlerin nedeni ne olursa olsun, +ikayet dosyalar ve ba+vurular için gerçek bir yönetim sa(lamak amacyla soruna daha örgütlenmi+ bir +ekilde de(inilmelidir. Tersi durumda, ola(an sosyal güvenlik yönetimi i+i, +ikayet ve ba+vuru y(nlar nedeniyle rahatsz edici hale gelebilir. Ayrca, +ikayetler ve ba+vurular için ülke genelinde ya da farkl yönetimler tarafndan farkl +ekillerde muamele yaplmasn ve sonuç olarak yasann e+it olmayan +ekilde uygulanmasn önlemek üzere sosyal güvenlik yönetimleri ve sosyal güvenlik adli kurulu+lar mekanizmalar olu+turmay dü+ünmelidir. Örne(in, bir yerel i+sizlik bürosu bir i+in reddedilmesi durumunda do(ru +ekilde yaptrm uygular, ancak benzer bir durumda ba+ka bir büro uygulamazsa, uygulanmayan ki+i açk +ekilde +ikayet etmeyece(i ya da ba+vuruda bulunmayaca( için e+itsizlik ortaya çkacaktr. Bu nedenle, merkezi yönetim ya da hatta adli sistem yaptrm uygulama görevini yerine getirmeyen yönetimleri belirlemek için denetimler ba+latabilir. Sayfa 101

101 Artan hizmet gereksinimlerinin ve özellikle sosyal güvenlik yönetiminde toplu BT ve e- devlet sistemine geçiin sonucu olarak, çou çok fazla düük vasfl içiye ve yeterli olmayan sayda uygun igücüne, BT personeline ve dier alanlarda çalana sahip olacaklarndan korkuyorlar Dahili olarak yeniden yaplanma gereksinimi Birçok ülkedeki CEO, kurulu+larndaki insan kaynaklar konusunda endi+eliydi. Artan hizmet gereksinimlerinin ve özellikle sosyal güvenlik yönetiminde toplu BT ve e-devlet sistemine geçi+in sonucu olarak, ço(u çok fazla dü+ük vasfl çal+ana ve yeterli olmayan sayda uygun i+gücüne, BT personeline ve di(er alanlarda çal+ana sahip olacaklarndan korkuyorlar. Ayrca, baz ülkelerde sosyal güvenlik kurumlar genel i+ bulma araçlar olarak görülmekteydi. Yine de CEO larn birço(u ilgili personel ayarlamalaryla kurulu+lar için köklü dahili olarak yeniden yaplanmann gerekli oldu(unu dü+ünmektedir. Ancak, bu tür bir yeniden yaplanmay yürütmek için çok hassasiyet ve çok zaman gerekiyor. Örne(in, bir grevin sonucu olarak sosyal güvenli(in birkaç haftal(na çal+mamas riskini gerçekten kimse göze alamaz. Bununla birlikte, insan kaynaklar sorunu genellikle ciddi bir sorundur ve ilgilenilmesi gerekir; yaratc çözümler memnuniyetle kabul edilir Ulusal sosyal güvenlik ve daha büyük bir dünya Neredeyse CEO larn tümü sosyal güvenlik tart+masnn halen ulusal bir tart+ma oldu(unu ve bu +ekilde kalaca(n onaylamaktadr. Elbette küreselle+me göz önünde bulundurulmaldr, ancak sosyal güvenli(in küreselle+mesi konusunda genel olarak CEO larn kafas kar+k durumdadr. Di(er ülkelerdeki en iyi (ve en kötü) uygulamalar hakkndaki yararl bilgiler de(erlendirilecektir. Eskiden beri co(rafi ve kültürel olarak kom+u olan ülkelere ve bunlarn sosyal güvenlik sistemlerine dikkat edilecektir. Sayfa 102

102 Bir kii kendi ülkesindeki sosyal güvenlie kar sorumlu kalmak isterse, üzerinde düünüldüünde, AB nin kuralc çalma olanaklarn ortadan kaldrmak deil artrmak gerekir. Tersi durumda, AB de Avrupa yasas ulusal yasaya üstün olduu için, ulusal sosyal güvenlik mantnn Avrupa ekonomisi mantna yer açmas gerekecektir. 9lk bak+ta evrensel ya da en azndan tüm Avrupa da geçerli gibi görünen konular farkl ülkelerde çok farkl +ekilde gerçekle+ebilir. Örne(in,CEO larn birço(u demografik durumun sosyal güvenli(in gelece(i için önemli bir faktör oldu(unu belirtti, ancak bazen bunu söylerken çok farkl +eylerden bahsediyorlard. Sosyal haklarn etkinle+tirilmesi yakla+m Latin kökenli Avrupa ülkelerinde pek bulunmamasna ra(men bu, 9skandinav ülkelerinde son sosyal güvenlik reformlarnn ba+ ilkesidir. Sosyal güvenlikte Açk Koordinasyon Yöntemi içinde olmak üzere yumu+ak AB sosyal politika giri+imlerinin, sosyal güvenlik reformlar hakknda yerel tart+malar üzerinde esasl bir etkiye sahip olmad( fikri gerçekten çok yaygnd. Yürürlükteki AB yasas elbette uygulanyor, ancak CEO lar baz ba(layc normlarn dolayl etkisinden +ikayetçiler. 9lke olarak koordinasyon düzenlemelerinin ulusal sosyal güvenlik sistemlerini olduklar gibi ele almas ve göçmen i+çilerin haklarn korumak için gerekli oldu(u sürece bunlar birbirlerine uydurmas gerekirken, koordinasyon düzenlemeleri, bunun belirli etkilerinden kaçnmak için, ülkelerin her türlü yapy olu+turmasn sa(lar. Ayrca CEO lar sosyal güvenli(in, AB nin sosyal güvenli(in özgüllü(ünü yeterince göz önüne almadan olu+turdu(u, mallarn ve hizmetlerin serbest dola+mna ili+kin AB ekonomik hukuk ilkelerinin ve adil rekabet ilkelerinin etkilerine katlanmak zorunda oldu(undan +ikayet ettiler. Bu nedenle, bazlar AB nin ekonomik etkisini dengeleyebilmek için, özellikle, sosyal sa(lk planlar ile ilgili olarak Avrupa Birli(i ne sosyal güvenlik alannda (daha fazla) yetki verilmesini savundu. Bir ki+i kendi ülkesindeki sosyal güvenli(e kar+ sorumlu kalmak isterse, üzerinde dü+ünüldü(ünde, AB nin kuralc ayrmclk olanaklarn ortadan kaldrmak de(il artrmak gerekir. Tersi durumda, AB de Avrupa yasas ulusal yasaya üstün oldu(u için, ulusal sosyal güvenlik mant(nn Avrupa ekonomisi mant(na yer açmas gerekecektir. Sayfa 103

103 7.13 Genel Bak Bu raporun en ba+nda, asl niyetimizin, görü+me yapt(mz birçok CEO nun fikirlerini yanstmak oldu(unu belirtmi+tik. 9fadeler hakknda de(erlendirme yapmadk. Raporun bu son bölümünde yalnzca bizim fikrimize göre dikkati en çok hak eden noktalarn bir özetini verdik. Hem her ülke baznda hem de Avrupa düzeyinde, sosyal güvenliin gelecei hakkndaki tüm tartmada CEO larn ve dier ayrcalkl tanklarn sesinin daha fazla duyulmas gerektii kansna vardk. Gerçekten de, hem her ülke baznda hem de Avrupa düzeyinde, sosyal güvenli(in gelece(i hakkndaki tart+mann tamamnda CEO larn ve di(er ayrcalkl tanklarn sesinin daha fazla duyulmas gerekti(i kansna vardk. Avrupa Sosyal Güvenlik Enstitüsü nün (The European Institute of Social Security) asl iste(i, farkl sosyal güvenlik uzmanlar, akademisyenler, politika yapclar, hakimler ve tabii ki yöneticilerden olu+an gruplara sosyal güvenlik hakknda tart+acaklar bir açk oturum düzenlemektir. Bugünkü giri+im bu açdan dikkate alnmaldr. Biz de sosyal güvenlik hakimleri ve politika liderleriyle benzer uygulamalar gerçekle+tirmeyi umuyoruz. Avrupa daki günümüz sosyal güvenlik tart+masnn tipik özelliklerini ortaya çkarmamza yardmc olmas bakmndan, bu uygulamay dünyann di(er bölgelerinde yinelemek ayn derecede çekici olur. Yazarlar ve gerçekte tüm Avrupa Sosyal Güvenlik Enstitüsü için kar+lanmas gereken zorluk, yukardaki oniki alann her biri ile ilgili ara+trma projeleri geli+tirmek için özel dikkat çekerek bunlar ele almaktr. Bu yolla yakn gelecekte kar+la+aca(mz sorunlar çözmeye ili+kin bilimsel ara+trma yapmay ümit ediyoruz. Bu iste(i iyi bir sonuca ula+trmak için yalnzca CEO larn de(il birçok yöneticinin i+birli(ine ve deste(ine gereksinimimiz olacak. Sayfa 104

104 Ek 1: Görüme yaplan kiiler Dr. Hans Jürgen Ahrens AOK-Bundesverband, Almanya D. Francisco Javier Aibard Bernad Tesorería General de la Seguridad Social (TGSS), 9spanya Dr. Gerhard Aigner Bundesministerium für Gesundheit und Frauen, Avusturya Jacques Augustin Régime Social des Indépendants (RSI/CANCAVA), Fransa Daniel Barr Premiepensionsmyndigheten - Premium Pension Authority, 9sveç Dott. Luigi Bassani Ente Nazionale di Previdenza per gli Addetti e per gli Impiegati in Agricoltura (ENPAIA), 9talya Prof. dr. Ulrich Becker Max Planck Institut für ausländisches und internationales Sozialrecht, Almanya Dott. Maurizio Benetti Istituto Nazionale di Previdenza per i Dipendenti dell Ammistrazione (INPDAP), 9talya Thomas Børner The Ministry of Social Affairs, Danimarka Håkan Ceder Socialstyrelsen - National Board of Health and Welfare, 9sveç Alexis Cleveland The Pension Service, 9ngiltere Erwin Dehlinger AOK-Bundesverband Berlin, Almanya Michel Depoortere Fonds voor Arbeidsongevallen (FAO), Belçika Stephan Fasskamer - Deutsche Rentenversicherung Bund, Almanya Sayfa 105

105 D. Fidel Ferreras Alonso Instituto Nacional de la Seguridad Social (INSS), 9spanya Henk Fijn van Draat - Sociaal-Economische Raad, Hollanda Dr. Martin Gleitsmann Wirtschaftskammer Österreich, Avusturya D. Edoardo González López Instituto Social de la Marina (ISM), 9spanya D. Octaviano Granado Martinez Secretariado del Estado de la Seguridad Social, 9spanya Dottssa. Paola Grandoni Ente Nazionale di Previdenza ed Assistenza dei Veterinari (ENPAV), 9talya Alain Gubian Agence Centrale des Organismes de Sécurité Sociale (ACOSS), Fransa Jan Gysen Rijksdienst voor de Sociale Zekerheid van de Provinciale en Plaatselijke Overheden, Belçika Bjørn Halvorson Arbeds- of Sosialdepartementet - The Ministry of Labour and Social Affairs, Norveç Gertrud Hedenström-Eriksson Arbetslöshetskassornas Samorganisation - Federation of Unemployment Insurance Funds, 9sveç Patrick Hermange Caisse Nationale d Assurance Vieillesse (CNAV), Fransa José.A.M. Hilgersom Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid - DG Arbeidsomstandigheden en Sociale Verzekeringen, Hollanda Päivi Huotari Social Security Fund for Agriculture (MELA), Finlandiya Sayfa 106

106 John Hynes Department of Social and Family Affairs, 9rlanda Cumhuriyeti Sayfa 107

107 Helen Johnston Combat Poverty Agency, 9rlanda Cumhuriyeti Dr. Josef Kandlhofer Hauptverband der österreichischen Sozialversicherungsträger, Avusturya Bernadette Lacey Social Welfare Services Agency - Department of Social and Family Affairs, 9rlanda Cumhuriyeti Anne Kari Lande Hasle Helse- og Omsorgsdepartementet - The Ministry of Health and Care Services, Norveç Adriana Lender Försäkringskassan - Swedish Social Security Agency, 9sveç Markku Lento The Ministry of Social Affairs and Health, Finlandiya Joop Lindhorst Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen, Hollanda Dra. Maria Luís Ferreira Direcção-Geral da Segurança Social, Portekiz Dr. Edmundo Emílio Mão de Ferro Martinho Instituto da Segurança Social, Portekiz Dott. Luigi Marchione Istituto Nazionale di Previdenza per i Dipendenti dell Ammistrazione (INPDAP), 9talya Mostéfa Messaoudi Caisse Nationale d Assurance Vieillesse (CNAV), Fransa Dr. Michael Mussil Versicherungsanstalt der gewerblichen Wirtschaft, Avusturya Harald Nybøen Barne- og Familiedepartementet - The Ministry of Children and Family Affairs, Norveç Sayfa 108

108 Dott. Filippo Palumbo The Ministry of Health, 9talya Guido Perl Rijksdienst voor Pensioenen (RVP), Belçika Heikki Pohja Unemployment Insurance Fund, Finlandiya Dr. Walter Pöltner Bundesministerium für Soziale Sicherheit, Generationen und Konsumentenschutz - Sektion Sozialversicherung, Avusturya Jukka Rantala Eläketurvakeskus - Finnish Centre for Pension, Finlandiya Dr. Uwe Rehfeld Deutsche Rentenversicherung Bund, Almanya Frank Robben Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid, Belçika D. Angel Rodríguez Castedo Instituto de Mayores y Servicios Sociales (IMSERO), 9spanya Lars Rohde ATP, Danimarka Annie Rosès Caisse Nationale d Assurance Vieillesse (CNAV), Fransa Mariette Scholtus Administration de l Emploi - Employment Administration, Lüksemburg Peter Schönefeld Arbetslöshetskassornas Samorganisation - Federation of Unemployment Insurance Funds, 9sveç Georges Schroeder Inspection générale de la Sécurité Sociale General Social Security Inspection, Lüksemburg Karen Sejersdal Christensen Ankestyrelsen - National Social Appeals Board, Danimarka Sayfa 109

109 Dermoth Smyth Department of Health and Children, 9rlanda Cumhuriyeti Jorgen Søndergård Danish National Institute of Social Research (SFI), Danimarka Philippe Steck Caisse Nationale des Allocations Familiales (CNAF), Fransa Hans Stefanis Bundesministerium für Soziale Sicherheit, Generationen und Konsumentenschutz, Avusturya Erry Stoové Sociale Verzekeringsbank, Hollanda Dott. Vincenzo Tomassini ex Istituto di Previdenza Sociale (INPS), 9talya Shirley Trundle Department of Work and Pensions, 9ngiltere Jan Uytterhoeven Fonds voor Beroepsziekten (FBZ), Belçika Clement van de Coevering Department for Work and Pensions - Pensions Analysis Directorate, 9ngiltere Mag. Norbert Vanas Hauptverband der österreichischen Sozialversicherungsträger, Avusturya Jan A. van den Bos Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid - DG Arbeidsmarktbeleid en Bijstand, Hollanda Markku Wallin The Ministry of Labour, Finlandiya Sayfa 110

110 Ek 2: Görümelerin biçimi Bu ara+trmann amac, merkezi sosyal güvenlik yönetimi CEO larnn sosyal güvenli(in (sosyal güvenlik yönetiminin) gelece(i konusunda ne gibi endi+eleri oldu(unu ve esas zorluklarla nerede kar+la+tklar ya da kar+la+acaklarn saptamaktr. Görü+meler önceden olu+turulmu+ bir +ablona göre yaplandrlm+tr. CEO lar hem ülkedeki sosyal güvenli(in gelece(i, hem sistemin daha geni+ ba(lama (ulusal olarak, Avrupa da ve küresel olarak) yerle+tirilmesini hem de kendi kurulu+larndaki zorluklara özellikle dikkat çekerek, sosyal güvenlik yönetiminin gelece(ini ele aldlar. Sonuç olarak görü+meler a+a(daki konu ba+lklarna ve sorulara yo(unla+m+tr: Bölüm 1: Genel olarak sosyal güvenlik (yönetimi de il, yalnzca kendisi) Bölüm 2: Sosyal güvenlik yönetimi ve görüme yaplan kiilerin sosyal güvenlik kurumunun i alan Her iki konu ba+l( için CEO lara +unlar sorduk: Ba+lca riskler ve zorluklar Uygulanmakta olan ve yakn gelecekte uygulanacak olan ana reform planlar Görü+me yaplan ki+iye göre uzun vadede dü+ünülmesi gereken reformlar Sayfa 111

111 A+a(daki konulara de(inilebilir: Ya+am etkenlerini belirleme Yasal, politik, ideolojik etkenleri belirleme Kapsanan nüfus Finansman Sosyal haklar 9stihdam ve proaktif i+gücü piyasas politikas Sosyal güvenlikte yararlanann/i+verenlerin vb. lerinin konumu Yönetim Bölüm 3: Sosyal güvenlik kurumu ve bunun d etkenlerden etkilenen sosyal güvenlik alanlar Bu bölümde, Bölüm 1 ve 2 deki bulgular olas olarak etkileyebilecek d+ etkenleri ke+fediyoruz. Bunu yapmak için a+a(dakilere odaklanyoruz: Uluslararas ortam ve Avrupa ortam Sosyal güvenlik d+ndaki dahili ortamlar ve politikalar. Bunlar genel politik etkenler gibi bölüm 1 ve 2 de ifade edilen görü+leri alt üst edebilir. Bölüm 4 : CEO nun göndermek istedi i özel mesaj Sayfa 112

112 Yazarlar hakknda Danny Pieters, K.U. Leuven de (Leuven Katolik Üniversitesi) Kar+la+trmal Hukuk ve Avrupa Sosyal Güvenlik Hukuku nda Ordinaryüs Profesördür. Ayrca burada Ö(renci 9+leri Direktörlü(ü nü de yürütmektedir. Köln ve Strasburg üniversitelerinin eski ara+trma görevlisi olan Profesör Pieters, Tilburg Üniversitesi nde ( arasnda) de ö(retmenlik yapm+tr ten itibaren 400 üyeli Avrupa Sosyal Güvenlik Enstitüsü nün Genel Sekreterli(i görevini yürütmekte olan Profesör Pieters 1999 ylnda Belçika parlementosuna seçildi. Profesör Pieters, Sosyal Hukuk Enstitüsü nün Avrupa ksm olan Avrupa Sosyal Güvenlik Ara+trma Birimi nde yöneticidir. Birim 1967 ylnda K.U. Leuven hukuk fakültesinin bir bölümü olarak kurulmu+tur ve birimde sosyal hukukla ilgili dersler ve seminerler düzenlenmektedir. Birimin kar+la+trmal sosyal güvenlik, Avrupa sosyal güvenli(i ve uluslararas sosyal güvenlik (hukuku), sosyal yardm hukuku ve sosyal güvenlik alannda bilgi teknolojisi alanlarndaki gerçek temalar ara+tran kapsaml bir ara+trma birimi vardr. Profesör Pieters Avrupa da sosyal koruma ile ilgili e(itim projelerinde ve ara+trma projelerinde çok büyük deneyime sahiptir. Profesör Pieters AB kurumlarnda, Avrupa Konseyi nde ve birçok ulusal yönetim ve hükümet biriminde dan+man olarak görev yapmaktadr. Ö(rencilere sosyal koruma konusunda ayrntl çal+malar sa(layan K.U. Leuven de düzenlenen birden çok disiplinli ve çok uluslu lisansüstü e(itim program olan Avrupa Sosyal Güvenli(i Master programnn program yöneticisidir. Professor Pieters n biyografisinde Avrupa ve kar+la+trmal sosyal güvenlik hukuku alanlarndaki birçok kitap ve makalenin yan sra, 250 den fazla yayn bulunmaktadr. Avrupa daki kurumlarda +ekillenen sosyal haklarn kar+la+trmal analizi üzerine ara+trma konusunda hukuk doktorasna sahiptir. Profesör Peters n iletiim bilgileri: European Institute of Social Security K.U. Leuven, Faculty of Law Tiensestraat 41 B-3000 Leuven, Belçika Telefon: ; Faks: E-posta: [email protected] Sayfa 113

113 Paul Schoukens, K.U. Leuven de (Leuven Katolik Üniversitesi) Sosyal Güvenlik Hukuku Profesörü (Kar+la+trmal, Uluslararas ve Avrupa) ve K.U. Brussels de (Brüksel Katolik Üniversitesi) Misafir Profesör olarak görev yapm+tr ve Avrupa da 400 den fazla üyesi bulunan bir bilim derne(i olan Avrupa Sosyal Güvenlik Enstitüsü nün genel koordinatörüdür. K.U. Leuven içinde, Profesör Schoukens, Research Unit on European Social Security (Avrupa Sosyal Güvenli(i Ara+trma Birimi; RUESS) olarak düzenlenmi+ olan Sosyal Hukuk Enstitüsü nün Avrupa ksmnda çal+maktadr. Ö(retim alanlar Avrupa, uluslararas ve kar+la+trmal sosyal güvenlik hukukunu içerir ve ara+trma konular kar+la+trmal sosyal güvenlik ve Avrupa sosyal güvenli(i ile ilgilidir ve standart olmayan i+çilerin sosyal korunmas, sa(lk sistemleri, sosyal refah ve e-teknoloji ile sosyal güvenlik yönetimi arasndaki ili+kiyi içerir. Avrupa Komisyonu, Avrupa Konseyi ve birçok ulusal kurum ve devlet kurulu+u için ara+trma projeleri yürütülmektedir. Ayrca, Profesör Schoukens Avrupa Sosyal Güvenli(i Master program ile Sosyal Güvenlik Yaz Okulu nda görevlidir. Burada Profesör Schoukens çok disiplinli bak+ açsndan Avrupa da sosyal güvenli(e genel giri+ dersi veren iki haftalk kursun program yöneticisidir. Profesör Schoukens 50 den fazla gazete makalesinin yazardr ve ara+trmalarn sunmak üzere çok sk uluslararas toplantlara ve konferanslara davet edilir. Profesör Schoukens serbest meslek sahibi ki+ilerin sosyal korunma sistemleri konulu Avrupa Birli(i yasasnn etkileri üzerine ara+trmasyla K.U. Leuven den hukuk alannda doktora derecesi alm+tr. Profesor Schoukens iletiim bilgileri: European Institute of Social Security K.U. Leuven, Faculty of Law Tiensestraat 41 B-3000 Leuven, Belçika Telefon: ; Faks: E-posta: Sayfa 114

114 Copyright IBM Corporation 2007 IBM Corporation Route 100 Somers, NY ABD Amerika Birle+ik Devletleri nde baslm+tr 6-07 Her hakk sakldr. IBM ve IBM logosu, IBM Corporation n ABD ve/veya di(er ülkelerdeki tescilli ticari markalardr. Di(er +irket, ürün ve hizmet adlar, di(er +irketlerin ticari adlar ya da hizmet markalar olabilir. 9+bu belgede IBM ürünlerine ve hizmetlerine yaplan atflar, IBM in bunlar di(er ülkelerde kullanma sunaca( anlamna gelmez. IBM, üçüncü ki+i ürünleri ya da hizmetleriyle ilgili olarak hiçbir garanti vermez ya da hiçbir beyanda bulunmaz. Sayfa 115