YARIİLETKEN IŞIN VERİCİLERİN BAĞLANTI ŞEKİLLERİ VE BESLEME ÇEŞİTLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YARIİLETKEN IŞIN VERİCİLERİN BAĞLANTI ŞEKİLLERİ VE BESLEME ÇEŞİTLERİ"

Transkript

1 ludağ Üniversiesi Mühendislik-Miarlık Fakülesi ergisi, il 0, Sayı, 005 YARİETKEN ŞN VERİİERİN BAĞANT ŞEKİERİ VE BESEME ÇEŞİTERİ Eldar MSAYEV Öze:Makalede yarıileken ışın vericilerin bağlanı şekilleri ve beslee çeşileri ele alınışır. E lerin birbirleri ile bağlanıları, eknolojik (bir kılıf içerisinde birkaç krisalin yerleşii) ve ayrık eleanların birbirleri ile seri, paralel ve seri-paralel (karışık) bağlanası olak üzere çeşili şekillerde gerçekleşirilebilir. Makalede göserilişir ki, E lerin birbiri ile belli bir şekilde bağlanasının aacı ışın gücünü arırak, farklı spekrulu ışın vericiler elde eek, ışın vericinin aydınlaığı alanı arırak ve çalışa güvenliğini arırakır. Çalışada E lerin beslee çeşileri de incelenişir. Tespi edilişir ki, darbeli, uliplikaif ve fonksiyonel beslee çeşileri evcuur. Bu beslee çeşileri inceleniş ve analizi için gerekli denkleler elde edilişir. Yarıileken ışın vericilerin beslee kaynağına bağlaa eoları (uygulaa eoları) ve çeşileri açıklanışır. oğrudan beslee kaynağına bağlaa eodu, gerili yükselici ve gerili düşürücüler ile beslee eodu, önceden dolduruluş kondansaörü E üzerine boşala eodu ve balas kondansaörlü beslee eoları açıklanışır. Her bir eodun avanajları, dezavanajları ve uygulaa alanları göserilişir. Anahar kelieler: Yarıileken şın Vericiler, E ler, Spekru, Bağlanı Şekilleri, Beslee Çeşileri ve ygulaaları. onnecion and Supply Types of Seiconducor igh Eiers Absrac: n his paper, connecion and supply ypes of he seiconducor ligh eiers are invesigaed. onnecion of Es wih each oher can be achieved in various fors such as connecion of echnological devices (wo or ore crysals placed in a package) or discree devices in series, parallel and series-parallel (ixed). s shown in he paper ha he purpose of connecion of ES wih each oher is increening he ligh power, creaing Es wih differen specra, increening he area illuinaed by he E and increening he operaional securiy. Supply ypes of ligh eiers are also invesigaed in his sudy. Supply ypes have, pulsed, uliplicaive and funcional fors. These supply ypes are invesigaed and required equaions are given for analysis of he supply circuis. Mehods and ypes of connecion of ligh eiers o power supply are described. The ehod of direc connecion o power supply, he ehod of supplying wih volage sep-up and volage sep-down circuis, he ehod of discharging he pre-charged capacior over he E and he ehod of supplying wih ballas capaciors are described. The advanages, he disadvanages and he applicaion areas of each ehod are given. Key Words: Seiconducor igh Eiers, Es, Specru, onnecion Types, Supply Types and Supply Applicaions.. GİRİŞ Günüüzde üreilen yarıileken ışın vericiler (E ler, VE ler, R ışın vericiler, yarıileken lazerler) opik spekruun oröesi bölgesinden başlayarak kızılöesi bölgesine kadar olan bölgeyi kapsaakadır (0,4µ - 5µ) [-6]. Bu çalışada ileriki bölülerde yarıileken ışın vericiler yerine E ler denilecekir. E ler onokroaiğe yakın (kvazionokroaik) spekrua sahipirler, ebaları küçükür ve yüksek anaharlaa frekanslarına sahipirler. Yarıileken ışın vericilerin en öneli avanajlarından biri akı ile ışın şiddeinin odüle edilebilesidir. Genelde E üzerinden akan akı ile ışın şiddeinin değişii lineerdir [6]. E lerin sık kullanılasının nedeni bu ip avanajlarıdır. Yarıileken ışın vericiler farklı opik özelliklere sahip olakla birlike elekriksel özellikleri aynıdır [-6]. Bu nedenle biri için yapılan analiz diğeri için de geçerlidir. E li bir sise asarlanırken dikka edilesi gereken en öneli nokalar bağlanı şeklinin ve beslee çeşidinin düzgün seçilesidir. Bu çalışanın aacı E lerin bağlanı şekillerinin ve beslee çeşilerinin incelenesi ve E lerin kullanıını kolaylaşıran bir ühendislik analizinin verilesidir. ludağ Üniversiesi, Mühendislik Miarlık Fakülesi, Elekronik Mühendisliği Bölüü, Görükle, Bursa. 63

2 ieraürde [5,6,7,,0,,5,7] bu konular dağınık şekilde ele alınışır. Kaynak araşırası göserekedir ki kapsalı analiz için gerekli bilgiler içeren bir aeryale ihiyaç vardır.. YARİETKEN ŞN VERİİERİN BAĞANT ŞEKİERİ Ayrık E lerin birbirleri ile belli bir şekilde bağlanasının aacı,. şın gücünün arırılası. şın veren yüzeyin alanının arırılası 3. Farklı spekrulu ışın verici oluşurulası 4. Güvenliğin arırılasıdır (güvenli çalışanın sağlanası). Ayrık ışın vericilerin birbiri ile bağlanı şekilleri (şeaları) iki yönele gerçekleşirilebilir. Birincisi eknoloji yöneidir. Bu yönede E krisalleri bir kılıf içerisine yerleşirilir, dışarıdan değişirileez. Sadece uygun şekilde sürülebilirler. Örnek olarak iki ve üç renkli E ler verilebilir. E krisallerinin bağlanı şekilleri orak anolu, orak kaolu, zı yönde paralel ve karışık olabilir. Şekil de bu bağlanı şekilleri göserilişir. Şekil : Bir kılıf içerisine yerleşiriliş E krisallerinin bağlanı şekilleri. Burada a; ek krisalli E, b; çif krisalli iki renkli bağısız E, c; çif krisalli orak anolu iki renkli E, d; çif krisalli, zı yönde paralel bağlanış iki renkli E, e; üç krisalli üç renkli orak anolu E, f;çok krisalli üç renkli karışık bağlanılı E dir. İkinci yöne ayrık E leri birbirleri ile bağlaa yöneidir. Burada üç bağlanı şekli söz konusudur: seri, paralel ve seri-paralel (karışık). Şekil de ayrık E lerin birbirleri ile bağlanı şekilleri göserilişir. Şekil a da seri, b de paralel ve c de de seri-paralel bağlanı şekli göserilişir. Bu iki yöne yukarıda sıralanan dör aaçan herhangi birine ya da birkaçına ulaşak için kullanılabilir. İki renkli E le, her biri bağısız sürüldüğünde iki farklı renk ve orak çalışırıldığında üçüncü bir renk elde edilebilir. Üç E li veya üç krisalli bağlanı şeklinde ise üç eel renk (Kırızı, Yeşil, Mavi), ara renkler ve beyaz renk elde edilebilir. Çok E li bağlanı şekli ile ışın veren yüzey arırılır, isenen renk elde edilebilir ve güvenli çalışa sağlanır. Şekil : Ayrık E lerin birbirleri ile bağlanı şekilleri. 64

3 Seri bağlanı şeklinde E ler üzerinden akan akı, ( ) n () R şeklinde ifade edilebilir. Burada ; beslee gerilii, R ; akı belirleyici direnç,,, n ; E lerin eşik gerilileridir. Seri bağlanı şekli için beslee geriliinin değeri, > ( n) () şeklinde olalıdır. E lerin eşik gerilileri (ilei yönündeki gerili) birbirine eşi ise ( n ) beslee gerilii, > n (3) şeklinde olur. Burada n: seri bağlanış E sayısıdır. Seri bağlanı şeklinin avanajları: E ler aynı akıla beslenekedir. Topla ışın gücü P np nk n şeklindedir. Burada seri bağlanış E lerin güçleri eşi (P P P n ) kabul edilişir. K ; akıı ışına çevire kasayısıdır. Seri bağlı E sayısı arınca beslee gerilii de arakadır. Beslee gerilii n değerine ne kadar yaklaşırsa akı belirleyici direnç üzerindeki kayıplar o kadar azalır. P R R (4) Ancak beslee geriliinin n değerine yaklaşası beslee geriliinin kaliesine daha fazla bağlı olası deekir ve E lerden akan akı beslee geriliinin üzerinde eydana gelen salınılardan ekileneye başlar. olayısıyla beslee gerililerinin daha kararlı olası gerekir. Seri bağlanı şeklinin dezavanajı, çalışa güvenliğinin düşük olasıdır. Çünkü seri bağlı E lerden herhangi biri bozulur ise E lerin aaı çalışaz. Paralel bağlı E lerde ise her bir E üzerinden farklı akılar akakadır. Besleeden çekilen opla akı, N (5) Burada,,, n ; her paralel koldan akan akılar, N; paralel kol sayısıdır., n o- lursa opla ışın gücü P NP olur. Burada P P, P n her koldaki E in ışın şiddeidir. Paralel bağlanının avanajı E lerin birbirinden bağısız beslenesi ve E lerden herhangi biri bozulursa diğerlerinin çalışaya deva eesidir. ezavanajı ise besleeden fazla akı çekilesidir. üşük beslee gerililerinde ve E sayısı az olduğunda paralel bağlanı kullanak daha avanajlıdır. Seri-paralel (karışık) bağlanı şekli seri ve paralel bağlanı şekillerine göre daha avanajlıdır. Karışık bağlanı şekli seri ve paralel bağlanı şekillerinin avanajlarını içerir. 3. E ERİN BESEME ÇEŞİTERİ Beslee çeşileri, (sürekli akı beslee çeşidi), darbeli, uliplikaif ve fonksiyonel beslee çeşidi olak üzere dör çeşiir. beslee çeşidinde E üzerinden aka akı, (6) R şeklinde olur. Bu akıın değeri, beslee geriliine, E in eşik geriliine ve akı sınırlayıcı dirence bağlıdır. E sayısı birden fazla ise bu duruda E lerden akan akı, ( ) n (7) R şeklinde olur. Şekil 3a da ek E i, Şekil 3b de ise seri bağlanış E leri akıla besleyen devreler göserilişir. 65

4 Şekil 3: beslee çeşidi. beslee çeşidi, genelde opokuplörlerde, sensörlerde, indikaörlerde ve yerel aydınlaa siselerinde kullanılakadır [5,6,0,8]. beslee çeşidini gerçekleşiren devrelerin analizi akı belirleyici direncin değerinin bulunasına yönelikir. Burada beslee gerilii oldukça düşük seçilelidir. Çünkü beslee geriliinin değeri ne kadar küçük ise akı belirleyici direncin değeri de o kadar küçük olur. olayısıyla akı belirleyici direnç üzerindeki kayıplar azalılış olur. P R R R (8) R Günüüzde üreilen görünür ışık veren E lerin akıları 0A civarındadır. Kızılöesi E lerin ise 00A ile 350A arasındadır. İkinci beslee çeşidi darbeli besleedir [6,7,9-7,,,7]. Şekil 4 e darbeli beslee çeşidini a- çıklayan zaan diyagraları göserilişir. 66 Şekil 4: arbeli beslee çeşidine ai zaan diyagraları. Burada R ; akı belirleyici direnç, ; E akıı, ; darbenin aksiu genliği, ; aksiu akı, AVR ; oralaa akı, ; darbe süresi, B ; boşluk süresidir. arbeli beslee çeşidinde E üzerinden belli süreli darbeli akı akıılakadır. Burada E e uygulanan darbeli geriliin aksiu değeri > olalıdır. Bu duruda oralaa akı [5,7], AVG (9) + B şeklinde bulunur. Eğer oralaa akı ileri yöndeki noinal akıın değerine eşi olursa ( AVG N ), E üzerinden akıılabilecek darbeli akıın aksiu değeri, + B N (0) olur. Burada da analiz devrede yer alan akı belirleyici direncin değerinin bulunasına dayanakadır. R () arbeli akıın aksiu değeri, aşağıdaki şar geçerli olacak şekilde seçilelidir. + B N () R Bu denklelerde darbe süresi sisede kullanılan fooalıcının zaan sabii (τ P ) ile sınırlıdır.

5 arbe süresi genelde 3τ P şeklinde seçilir [6]. Seri bağlanış E lerin darbeli odda çalışası duruunda akı belirleyici direncin değeri, R ( ) n n (3) şeklinde bulunabilir. Burada olduğu kabul edilişir. arbeli beslee çeşidinde E üzerinden çok kısa süreli darbeler akıılabilir ve sonuça E in ışın gücü P isenilen seviyeye çıkarılabilir. P + B K F (4) E in ileri yöndeki akıı ( F ) onlarca A ise darbeli akıda E üzerinden onlarca aper akı akıılabilir. arbeli odda besleeden çekilen oralaa akı azalılır. Bu da pille beslenen devreler için öneli bir avanajdır. Muliplikaif beslee çeşidi darbeli beslee çeşidinin bir ürüdür ve genelde grup şeklinde bağlanış E lerin beslenesi için kullanılır. Şekil 5 de uliplikaif beslee çeşidinin devre şeası ve çalışasını açıklayan zaan diyagraları göserilişir. Şekil 5: Muliplikaif beslee çeşidinin devre şeası ve çalışasını açıklayan zaan diyagraları. Burada G, G, G3 ranzisörlü anaharları konrol eden darbelerdir. E ler üzerinden akan a- kılar da aynı şekildedir. A olup boşluk süresidir. E sayısı üç olduğu duruda her bir E üzerinden akan oralaa akı, ( ) n n AVG R + B + 3 R şeklinde bulunabilir. E sayısı N olursa boşluk süresi A (N-) olur ve oralaa akı, AVG + ( N ) N R n şeklinde bulunabilir. Bu ip beslee çeşidinin avanajı birkaç E için sadece bir ane akı belirleyici direnç kullanılasıdır. Fonksiyonel beslee çeşidinde E üzerinden kare darbeden farklı olarak fonksiyonel akı akıılır. Fonksiyonel akıın şekli eksponansiyel, üsel, esere dişi, vb. şekillerde olabilir [6]. Genelde eksponansiyel şekilde değişen akılar kullanılır. Şekil 6 da ekponansiyel darbeler ile fonksiyonel beslee çeşidini açıklayan zaan diyagraları göserilişir. (5) (6) 67

6 a b Şekil 6: Fonksiyonel beslee çeşidini açıklayan zaan diyagraları. Burada a da kesinisiz eksponansiyel, b de ayrıklaşırılış eksponansiyel şekilleri göserilişir. τ e ; eksponansiyel işarein zaan sabii, P ; eksponansiyel işarein aksiuu, Te; ekponansiyelin süresidir. Bu duruda E üzerinden akıılabilecek akıın e aksiu değeri, e N T e exp τ e ( T τ ) e e şeklinde bulunabilir. Kesili (diskreize ediliş) eksponansiyel beslee çeşidi için akıın ed aksiu değeri [37], ed N + B T e exp τ e ( T τ ) e e şeklindedir. Fonksiyonel beslee çeşidi çeşili dönüşürücülerde (sensörlerde) ve ölçü siselerinde kullanılabilir. 4. YARİETKEN ŞN VERİİERİN BESEME KAYNAĞNA BAĞANMA METTAR VE ÇEŞİTERİ Yapılan araşıralar göserekedir ki, E lerin beslee kaynağına bağlaa eoları birkaç çeşi olabilir. Bunlar: Beslee kaynağına doğrudan bağlana eodu İndükanslı gerili yükselici veya gerili düşürücü devreler kullanarak gerçekleşirilen bağlaa eodu Önceden dolduruluş kondansaörü E üzerine boşala eodu Balas kondansaörlü bağlaa eodu Her bir eodun kendine has kullanı alanı, avanajları ve dezavanajları vardır. Bu eoları inceleyeli. 4.. Beslee kaynağına doğrudan bağlaa eodu Şekil 4. de beslee kaynağına doğrudan bağlaa eodunu açıklayan şea göserilişir. (7) (8) 68 Şekil 4.: E in beslee kaynağına doğrudan bağlanası.

7 Burada S ; beslee kaynağının gerilii, R S ; beslee kaynağının iç direnci, SW; anahardır (elekronik anaharın iç direncini dikkae alıyoruz). Anahar kapaılınca E üzerinden akan akı, S (9) RS + R seklinde olur. Akı belirleyici direncin değeri beslee kaynağının iç direncine göre çok küçük ise E den akan akıı, kaynağın iç direnci belirler. Yani akıılan akıın değeri beslee kaynağının iç direnci ile sınırlanış olur. Beslee kaynağına direk bağlaa eodunun geçerli olası için > olalıdır. Yani düşük gerilili beslee kaynaklarına uygulanaaz. Bu eodun yüksek değerli beslee gerililerinde kullanılabilesi için akı belirleyici direncin değeri yüksek seçilelidir. Bu da direnç üzerindeki kayıpların arasına neden olur ( PR R ). Bu eodu gerçekleşirek için bipolar ranzisörlü veya MSFET li anaharlar kullanılabilir. Şekil 4. de birkaç örnek devre göserilişir. Şekil 4.: Beslee kaynağına doğrudan bağlaa eodunun uygulaa örnekleri. Beslee kaynağına doğrudan bağlaa eodunda beslee çeşidi veya darbeli olabilir. Bu eo düşük akılarda geçerlidir. 4.. İndükanslı Gerili Yükselici veya Gerili üşürücü evreler Kullanarak Gerçekleşirilen Beslee Meodu E lerin eşik gerilileri olduğundan, küçük gerilili beslee kaynaklarına bağlanaazlar. E üzerinden bir akı akası için beslee geriliinin E in eşik geriliinden büyük ( > ) olası gerekir. E ler seri bağlı ise > n olalıdır. Yani bu duruda geriliin yükselilesi gerekir. Beslee gerilii yüksek olursa geriliin düşürülesi gerekir. Geriliin yükselilesi ve düşürülesi anaharlaalı indükanslı yöneler ile gerçekleşirilir [7,8,5,7-9]. İndükans içeren devreler için üç farklı çalışa odu vardır [5,9,,3,5]. Bu üç farklı çalışa odunu açıklaak için Şekil 4.3 de göserilen devreden yararlanalı. Şekil 4.3. Yarıileken ışın vericinin bobinli devreye uygulanası. Birinci çalışa odunda SW anaharı kısa süreli kapaılır, SW anaharı açılır. E üzerinde a- kan akı zorunlu akıdır. Burada bobin bir direnç gibi çalışakadır. İkinci çalışa odunda SW anaharı açılır, SW kapaılır. Bu duruda E üzerinden akan akı bobinin nüvesinde depolanan enerji ile belirlenir. Üçüncü çalışa odunda ise E üzerinden he zorunlu akı he de nüvede depolanan akı akar. İkinci duruu açıklayan devre şeası ve zaan diyagraları Şekil 4.4 e göserilişir. 69

8 Şekil 4.4: Nüve üzerinde depolanan enerji ile akı oluşura. Burada ; bobin, ; ransisörün kollekör uçundaki gerili, ; çıkış gerilii, ; kollekör akıı, N - FF ; anahar ranzisorün ileide ve keside buluna süreleridir. kabul edersek bu devre için, ( ) FF + N 0 (0) şeklinde yazabiliriz. Çıkış ve giriş gerilileri oranı, N + FF () FF şeklinde yazılabilir. Bu denkleden çıkış gerilii, N + FF () FF olarak bulunur. Bu çalışa odunda gerili yükselilesi işlei gerçekleşirilir. Çünkü beslee gerilii çıkış geriliinden küçükür ( < ). Bu yöne beslee geriliinin küçük olduğu yerlerde kullanılakadır. Benzer şekilde bobin nüvesinde depolanan enerjinin E üzerine boşalılası E in bobin ile paralel bağlanası ile gerçekleşirilebilir. Şekil 4.5 e bu yönei gerçekleşiren devre şeası ve çalışasını açıklayan zaan diyagraları göserilişir. Şekil 4.5: E in bobine paralel bağlanası ve zaan diyagraları Bobinin uçlarındaki gerili K, N + FF K (3) FF şeklindedir. Kolekör akıı ile E akıının oranı, (4) olur. Buradan E üzerinden akan akı, 70

9 (5) ( ) R şeklinde bulunabilir. Bobin üzerinden akan akıın yükselesinin ve düşesinin eksponensiyel şekilde olduğu dikkae alınarak E üzerinden akan akıın oralaa değeri, AVG ax exp d ax exp (6) 0 R R R şeklinde bulunabilir. Burada τ / R olup bobinin zaan sabiidir. ; bobinin endükansıdır. Üçüncü duruda E üzerinden he zorunlu he de bobin üzerinde depolanan enerji ile oluşan akılar akakadır. Şekil 4.6 da bu duruu ifade eden devre şeası ve zaan diyagraları göserilişir. Şekil 4.6: Zorunlu ve depolanan akılarla beslee odu ve zaan diyagraları. Burada ; diyo üzerinden akan akıdır. Bu duruda E üzerinden iki akı akakadır. + (7) Bobinin uçlarındaki gerili ise di K (8) d şeklinde olur. Buradan akı değeri aşağıdaki denkleden bulunabilir. N + N FF ( ) d + ( )d di (9) 0 N K Enerjinin korunuu ilkesine göre, ( ) N FF 0 (30) Giriş ve çıkış gerilileri oranı ise, N (3) N + FF olur. Buradan harekele çıkış gerilii, N (3) + N FF N N FF şeklindedir. Akı belirleyici direncin değeri ise önceden belirlenen E akıına göre hesaplanabilir: R (33) Burada N /( N + FF ) değeri birden küçükür. olayısıyla çıkış gerilii beslee geriliinden küçük olur ( < ). Yani bu yöne geriliin düşürülesini sağlar. Üçüncü yöne olarak bulunur. Burada ( + ) E lerin yüksek beslee gerililerine bağlanası için kullanılır. Sonuça üçüncü yöne akı belirleyici direnç üzerindeki kayıpları azalır. 7

10 İkinci duru için bir örnek inceleyeli. E in eşik gerilii, V, E den akıılak isenen akı 0,0A olsun. Bu E i 3V luk ve V luk beslee gerililerine bağlayalı ve akı belirleyici direnç üzerindeki kayıpları bulalı. V için kayıplar, V V PR A 0.W (34) 0.0A olur. 3V için ise kayıplar, 3V V PR A 0.0W (35) 0.0A Sonuçlardan da görüldüğü gibi aynı E akıında 3V luk beslee geriliinde kayıplar daha azdır. Anaharlaa devrelerinde kayıplar çok azdır. Çünkü bu ip devrelerin verii %99 dur. Bu yönein dezavanajı anaharlaa anında gürülü oluşasıdır Önceden dolduruluş kondansaörü E üzerinden boşala eodu Yukarıda incelenen eolar genelde düşük akılarda geçerlidir. Ancak E ile yayılan ışının şiddeini arırak için büyük darbeli akılara ihiyaç vardır. Kısa süreli yüksek güçlü darbeli ışınlar elde eek için önceden dolduruluş kondansaörü E üzerinden boşala eodu kullanılakadır [0,4,7,3,4,6,7]. Şekil 4.7 de bu eodu açıklayan basileşiriliş devre şeası ve zaan diyagraları göserilişir. Başlangıça SW anaharı kapalı, SW anaharı ise açıkır. Kondansaör R direnci üzerinden dolaya başlar ve 3τ süre geçiken sonra kondansaör doluşur. Kondansaör üzerindeki gerili, exp exp (36) R τ şeklinde olur. Burada τ R kondansaörün dola zaan sabii, ; kondansaör üzerinde depolanan gerili olup dir. R; kondansaörün dolasını sağlayan direnç, ; kondansaördür. anında SW açılır, SW kapaılır. Anaharlaa hızı (frekansı) arınca kondansaörün iç direnci azalır. Şekil 4.7: Önceden dolduruluş kondansaörü E üzerinden boşala eodu ve zaan diyagraları. Bu duruda E, R üzerinden kondansaöre bağlanış durudadır. SW nin direncini ihal e- dersek, E üzerinden akan akı, exp (37) R R şeklinden olur. Burada τ kondansaörün boşala zaan sabiidir. R 7

11 Büyük darbeli akıların elde edilebilesi için doğal olarak beslee geriliinin ( ) değerini arırak gerekir. Beslee geriliinin değeri arınca E in eşik gerilii beslee geriliinin ( >> ) yanında ihal edilebilecek seviyede kalır. Bu duruda E üzerinden akan akı, exp (38) R R şeklinde olur. Bu eodu gerçekleşirebilek için gerekli özelliklerde darbeler üreen bir osilaöre, 00V ile 00V arasında bir beslee kaynağına, R devresine ve bir elekronik anahara ihiyaç vardır. Anahar olarak avalans veya MS ranzisörler kullanılabilir. Şekil 4.8 de bipolar ranzisörlü bir devre örneği göserilişir. Şekil 4.8: Önceden dolduruluş kondansaörün E üzerine boşalılası eodu gerçekleşiren devre şeası oldura direncinin (R) değeri yüksek, akı belirleyici direncin (R ) değeri ise küçük seçilir. Tranzisör ileide iken E üzerinden akan akı kondansaör üzerinde depolanan gerili ile belirlenir. Tranzisörün anaharlaa şekline göre iki çeşi anaharlaa odu vardır. Birincisinde kondansaörde depolanan akıın aaı E üzerinden boşalılır. E in devrede buluna süresi, 3τ dir. İkincisinde ise E üzerinden sadece belli bir süre içinde akı geçirilir, kondansaör a olarak boşalaz. E in devrede buluna süresi < 3τ dir. Birinci duruu inceleyeli. Şekil 4.9 da birinci duruu açıklayan zaan diyagraları göserilişir. Şekil 4.9: E in devrede buluna süresi 3τ olduğu duru için zaan diyagraları. 73

12 Bu duruda E üzerinden akan akı, ( + ) d d R R şeklinde ifade edilebilir. Burada E(sa) ; ranzisörün doya geriliidir. E ( SAT ) exp (39) B 3R olarak kabul edersek, E üzerinden akan oralaa akı, ( + ) τ R, R, T E ( SAT ) R AVG d exp 0.37 T R 0 B R + R + 40) B şeklinde bulunabilir. evrenin çalışa frekansı aşağıdaki denkleden bulunabilir. ft (4) 3 R + R ( ) Son denkleden görüldüğü gibi şarj direncinin değeri R ne kadar büyük ise çalışa frekansı o kadar küçük olur. Beslee kaynağının iç direncinin ekisini azalak için şarj direncinin değeri oldukça büyük seçilir. E üzerinden akıılan kısa süreli darbeli akıın değerinin büyük olası için akı belirleyici direncin değeri oldukça küçük seçilir. Böylece R>>R kabul edebiliriz ve R 0 alabiliriz. Böylece çalışa frekansı aaen şarj direncinin değerine bağlı olur. f T (4) 3R Bu anaharlaa odunun dezavanajı E üzerinden akan akıın kare şeklinde olaasıdır. Bu nedenle fooalıcıda elde edilen foo işare değişik görünülere sahipir [9]. İkinci duruu inceleyeli. Şekil 4.0 da bu anaharlaa odunu açıklayan zaan diyagraları göserilişir. 74 Şekil 4.0. E in devrede buluna süresi < 3τ olduğu duru için zaan diyagraları. Burada S ; darbenin kare olayan bölgesinin alanı, S ; darbenin kare olan bölgesinin alanı, B ; sürücü akı, R ; E üzerinden akan akıın kare olayan bölgesinin genliğidir. Bu duruda E üzerinden akan darbeli akı iki bölgeden (kare olan ve kare olayan bölgeler) oluşakadır. E ile oluşurulan darbeli ışınlar fooalıcı ile algılanır ve darbenin üs kısında bozulalar olur. Beslee devresinin opial seçilesi için bu iki alanın oranına ihiyaç vardır. Bu S ve S alanlarının yüzde olarak oranı,

13 K S S S 00 0 d 0 ( ) d p R exp R R exp R (43) şeklinde bulunabilir. Şekil 4. de çeşili darbe süreleri için K S f(ι ) grafiği göserilişir. bu grafiken de görüldüğü gibi darbe süresi ne kadar az olursa darbenin üs bölgesindeki bozula o kadar az olur. Bu duru için E üzerinden akıılan darbeli akıın oralaa değeri, Şekil 4.. Çeşili darbe süreleri için K S f(ι ) grafiği. ( + ) E( SAT ) R exp AVG d T R + B R 0 şeklinde bulunabilir. Akıın aksiu değeri ise, + B N (45) R [ exp( R ) ] şeklinde olur. Son denkleden yararlanarak darbeli akıın isenen darbe süresi için beslee devresini oluşuran eleanların değerleri bulunabilir. Önceden dolduruluş kondansaörü E üzerine boşala yöneinin en öneli dezavanajı çalışa frekansının düşük olasıdır. Çalışa frekansını arırak için çok kondansaörlü devre kullanılabilir. Şekil 4. de örnek olarak iki kondansaörlü devre göserilişir. (44) Şekil 4.. İki kondansaörlü devre. 75

14 Burada R, R ; şarj dirençleri,, ;birinci ve ikinci kondansaör üzerindeki gerililerdir ( ). Burada iki bağısız ve kondansaörü vardır. Bu kondansaörler bağısız R ve R dirençleri üzerinden şarj olakadır ve T, T anaharları ile belli bir aralıkla E üzerinden boşalakadırlar. Şekil 4.3 e iki kondansaörlü devrenin çalışasını açıklayan zaan diyagraları göserilişir. Şekil 4.3. İki kondansaörlü devrenin çalışasını açıklayan zaan diyagraları. Bu duruda çalışa frekansı ek kondansaörlü devreye göre iki ka arar. Kondansaör sayısı arırılarak çalışa frekansı isenilen seviye çıkarılabilir. Burada dikka edilesi gereken nokalardan biri devrede kullanılan kondansaörlerin aynı özelliklere sahip olasıdır. Önceden dolduruluş kondansaörü E üzerine boşala yönei kullanılarak 50A e yakın darbeli akılar elde edilebilir [6]. Anahar eleanı olarak ZTX45 ipi bi ransisor kullanılabilir [8] Balas kondansaörlü beslee çeşidi Beslee kaynağının geriliinin kaliesinin çok yüksek olası ve devrenin basi olası iseniyorsa balas kondansaörlü eo kullanılabilir [30]. Şekil 4.4 e balas kondansaörlü devrenin şeası göserilişir. 76 Şekil 4.4. Balas kondansaörlü beslee çeşidi. Burada ; balas kondansaörü, R ; deşarj direnci, R ; akı sınırlayıcı direnç, ve ; doğrulucu diyolardır. Kondansaörün kapasiesi isenilen akıa ve seri bağlanış E sayısına göre hesaplanabilir. evrede n ade seri bağlanış E var ise kondansaör üzerindeki gerili, n (46) 0 E

15 şeklindedir. Burada 0 ; şebeke geriliidir. evreden akan akı belli ise kondansaör üzerinde düşen gerili, (47) πf şeklinde olur. Burada X πf olup kondansaörün reakansıdır. Böylece (46) ve (47) denklelerinden harekele balas kondansaörünün değeri bulunabilir. ( n ) 0 E πf (48) π f ( n ) 0 Örneğin 0 0V, f50khz, 0,0A, ve n5 ise balas kondansaörünün değeri, (48) eşiliği ile 304nF olarak bulunur. Sandar değerlerden 330nF kullanabiliriz. Kondansaörün aksiu çalışa gerilii aşağıdaki gibi hesaplanabilir. K 0 0V. 3V (49) Böylece 400V luk kondansaör seçebiliriz. Balas kondansaörü devre dışı olduğunda boşalak i- çin kondansaöre paralel olarak RMΩ luk bir direnç bağlanır. Bu yönein dezavanajı devre eleanlarının şebeke geriliinin ekisi alında olasıdır. 5. SNÇAR Makalenin aacı yarıileken ışın vericilerin bağlanı şekillerinin ve beslee çeşilerinin araşırılası, incelenesi, ühendislik çalışaları için gerekli analizin gelişirilesidir. Yarıileken ışın vericilerin bağlanı şekilleri ve beslee çeşileri incelenişir. Yarıileken ışın vericilerin birbirleri ile belli bir şekilde bağlanasının aacı ışın gücünün arırılası, ışın veren yüzeyin alanının arırılası, farklı spekrulu ışın verici oluşurulası, güvenli çalışanın sağlanasıdır. Araşıralar göserekedir ki bağlanı şekilleri eknoloji ve ayrık eleanların birbirleri ile bağlanası yöneleri ile gerçekleşirilir. Teknoloji ve ayrık eleanlarla olabilecek bağlanı şekilleri göserilişir. Bağlanı şekillerinin avanajları ve dezavanajları göserilişir. Yarıileken ışın vericilerin beslee çeşileri ele alınışır ve, darbeli, uliplikaif ve fonksiyonel beslee çeşileri evcuur. Her bir beslee çeşidini açıklayan devreler ve zaan diyagraları verilişir. Her bir beslee çeşidinin uygulanası için gerekli denkleler ve praik bilgiler veriliş, uygulaa alanları verilişir. Yarıileken ışın vericilerin beslee kaynağına bağlana eoları incelenişir. oğrudan beslee kaynağına bağlaa, gerili yükselici veya gerili düşürücü ile bağlaa, önceden dolduruluş kondansaörü E üzerine boşalılası ile bağlaa ve balas kondansaörü ile bağlaa eolarının olduğu göserilişir. Her bir eodun avanajları, dezavanajları ve uygulaa alanları göserilişir. 6. KAYNAKAR. Bergh, A. A., ean, P. J., igh Eiing iodes, larendon, xford, 976, 506p.. oldren,.a., orzine, S.W., iode lasers and phoonic inegraed circuis, Wiley, New York, 995. p Klingshiru,.F., Seiconducor opics, Springer, Berlin, 995, p Sieens, Phoodeecors and R Eiers, aa Book 994/95, p Endel iga poelecronics Prenice Hall, New Jersey olobus, hio, 995, p Musayev E., poelekronik evreler ve Siseler, Birsen Yayınevi İsanbul, 999, 85s. 7. ZXS00 Single ell - onverer E riving Applicaions. App. Noe 33, ssue, Jannuary ZTX45 Avalanche Mode Transisor, App. Noe 8, ssue Jannuary 996, 9. A copac high urren river fo seiconducor diode asers, Suiable for aser Radar (AR) Applicaions, 0. Ari Kilpela, Jula Kosaovaara. A aser Puslar for TF aser radar. niversiy of ulu, Elecronics aboraory, Finland, 004, 7p.. E river Applicaions for Porable Producs. Applicaion Engineer M.alver AN-3 Microsei negraed Producs., 000, p.-. E 77

16 . 060 n ndiu Galliu Arsenide nfrared Surface Eiers for Pulsed or oninuous peraion. EGG anada d., poelecronics ivision, Jannuary, 99 p uxeon Sar. Basic river ircuis for Evaluaing uxeon Es. Applicaion Noes, 004. Elecrical rive nforaion uxeon Eier, App. Noes AB. 4. 3A Whie E aera Flash river. App. Noe MP 57, Monolihic Power Syses, 7, 003 pp.-5, 5. E Swiching river us urren rag o 3 A. 4607, Augus 7, 000, 6. Single - ell urren - Regulaed Transisor E river. pp.-7, hp://yapo.rypod.co 7. Togaov V. V., Gnayuk P. A., and Rezinkin. G., A High-Frequency ischarge ni for Puping Syses of Seiconducor asers, nsruens and Experienal Techniques, Vol. 46, No. 5, 003, pp Sep p Power Swich Supply: deal Boos onverer, onverer Basics, 0. Musayev E., pokuplörler ve ygulaaları, Birsen Yayınevi, İsanbul, 000, 0s.. Musayev E., Karlik S. K., A novel liquid level deecion ehod and is ipleenaion, Sensors and Acuaors : A, ESEVER, Vol.09, ssues -, eceber 003, pp inear Technology orporaion, T93, onsan-urren / E river in ThinST, July 00, pp. -6, 3. Keih uris, Buck onfiguraion High-Power E river, AN874, Microchip Technology nc, 003, pp opac Backligh E Boos river, Publicaion rder Nuber: NP5007/ Sepeber, Rev., pp. -, hp://onsei.co 5. Serial E river wih urren-regulaed, Sep-p / onverer, FAN5606, 003, pp.-6, Ap Pulsed urren Source peraion Manual, ireced Energy, nc. Pcx-50a, oc R4, 00, pp. -3, 7. Swiched-apacior Volage onverers, Maxi negraed Producs, 994, pp.-0, 8. Musayev E., New Applicaion of poelecronic syses ha pen pical channel, ludag niversiy Journal of he Faculy of Engineering and Archiecure, Volue 8, No, Bursa, pp Вашны Е. Динамика измерительных цепей, М., «Энергия», 969, 88 с. 30. Дорофеев М. Бестрансформаторный источник питания с гасящим конденсатором. - Радио, 995, No., с

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ TC SAKARYA ÜNİERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELM21 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO:

Detaylı

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II T.C. ULUDĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMRLIK FKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN4 ELEKTRONİK DEVRELER LBORTUVRI II DENEY 6: OSİLTÖRLER DENEY GRUBU :... DENEYİ YPNLR :......... RPORU HZIRLYN :...

Detaylı

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ Tüm elekronik cihazlar çalışmak için bir DC güç kaynağına (DC power supply) gereksinim duyarlar. Bu gerilimi elde emenin en praik ve ekonomik yolu şehir şebekesinde bulunan

Detaylı

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II T.. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY : TEK BESLEMELİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİİLER DENEY GRUBU :... DENEYİ YAPANLAR

Detaylı

ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY 3 TEK BESLEMELİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİLER

ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY 3 TEK BESLEMELİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİLER T.. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY TEK BESLEMELİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİİLER Deneyi Yapanlar Grubu Numara

Detaylı

ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY ZAMANLAMA DEVRESİ

ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY ZAMANLAMA DEVRESİ T.. ULUDĞ ÜNİVESİTESİ MÜHENDİSLİK FKÜLTESİ ELEKTİK - ELEKTONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN334 ELEKTONİK DEVELE LBOTUVI II DENEY 6 ZMNLM DEVESİ Deneyi Yapanlar Grubu Numara d Soyad aporu Hazırlayan Diğer Üyeler

Detaylı

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK - ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK - ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK - ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN334 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY 1: TRANZİSTÖRLÜ KUVVETLENDİRİCİLERDE GERİBESLEME I. EĞİTİM II.

Detaylı

DENEY-6 LOJİK KAPILAR VE İKİLİ DEVRELER

DENEY-6 LOJİK KAPILAR VE İKİLİ DEVRELER DENEY-6 LOJİK KPILR VE İKİLİ DEVRELER DENEYİN MCI: Bu deneyde emel manık kapıları (logic gaes) incelenecek ek kararlı ikili devrelerin çalışma prensipleri gözlemlenecekir. ÖN HZIRLIK Temel lojik kapı devrelerinden

Detaylı

DA-DA DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (DA Kıyıcı, DA Gerilim Ayarlayıcı) DA gerilimi bir başka DA gerilim seviyesine dönüştüren devrelerdir.

DA-DA DÖNÜŞTÜRÜCÜLER (DA Kıyıcı, DA Gerilim Ayarlayıcı) DA gerilimi bir başka DA gerilim seviyesine dönüştüren devrelerdir. DADA DÖNÜŞÜRÜCÜLER (DA Kıyıcı, DA Gerilim Ayarlayıcı) DA gerilimi bir başka DA gerilim seviyesine dönüşüren devrelerdir. Uygulama Alanları 1. DA moor konrolü 2. UPS 3. Akü şarjı 4. DA gerilim kaynakları

Detaylı

Işığın Tanecikli Özelliği. Test 1 in Çözümleri

Işığın Tanecikli Özelliği. Test 1 in Çözümleri 37 Işığın Tanecikli Özelliği 1 Test 1 in Çözüleri 1. Fotoeletronların katottan ayrıla ızı, kullanılan ışığın frekansı ile doğru, dalga boyu ile ters orantılıdır. Bu elektronların anado doğru giderken ızlanaları

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I Karadeniz Teknik Üniversiesi Mühendislik Fakülesi * Elekrik-Elekronik Mühendisliği Bölümü Elekronik Anabilim alı * Elekronik Laborauarı I FET.Lİ KUETLENİİCİLE 1. eneyin Amacı FET Transisörlerle yapılan

Detaylı

FARKLI SPEKTRUMLU ÇOK LED Lİ OPTOELEKTRONİK DÖNÜŞTÜRÜCÜ

FARKLI SPEKTRUMLU ÇOK LED Lİ OPTOELEKTRONİK DÖNÜŞTÜRÜCÜ Uludağ Üniversiesi Mühendislik-Mimarlık Fakülesi ergisi, Cil 12, Sayı 1, 2007 FARKL SPEKTRUMLU ÇOK LE Lİ OPTOELEKTRONİK ÖNÜŞTÜRÜCÜ Eldar MUSAYEV Öze: Farklı spekrumlu çok LE li bir dönüşürücü gelişirilmişir.

Detaylı

FİZİK-II DERSİ LABORATUVARI ( FL 2 4 )

FİZİK-II DERSİ LABORATUVARI ( FL 2 4 ) FİZİK-II DERSİ LABORATUVARI ( FL 2 4 ) KURAM: Kondansaörün Dolma ve Boşalması Klasik olarak bildiğiniz gibi, iki ileken paralel plaka arasına dielekrik (yalıkan) bir madde konulursa kondansaör oluşur.

Detaylı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü FZM450. Elektro-Optik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü FZM450. Elektro-Optik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı Ankara Üniversiesi Mühendislik Fakülesi Fizik Mühendisliği Bölümü FZM450 Elekro-Opik Doç. Dr. Hüseyin Sarı İçerik Opoelekronik Teknolojisi-Moivasyon Tanımlar Elekro-Opik Opoelekronik Foonik Elekromanyeik

Detaylı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü. 2008-09 Bahar Dönemi. Optoelektronik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü. 2008-09 Bahar Dönemi. Optoelektronik. Doç. Dr. Hüseyin Sarı Ankara Üniversiesi Mühendislik Fakülesi Fizik Mühendisliği Bölümü 2008-09 Bahar Dönemi Opoelekronik Doç. Dr. Hüseyin Sarı 2009 Tandoğan, Ankara 2009 HSarı 1 561 Opoelekronik 1. Hafa Sunuş 2009 HSarı 2

Detaylı

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ TC SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİKELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELM21 ELEKTRONİKI DERSİ LABORATUAR FÖYÜ DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO:

Detaylı

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 5 Sayı: 3 sh. 23-40 Ekim 2003

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 5 Sayı: 3 sh. 23-40 Ekim 2003 DEÜ ÜHEDİSLİK FAKÜLTESİ FE ve ÜHEDİSLİK DERGİSİ Cil: 5 Sayı: 3 sh. 3-4 Eki 3 DARBELİ YÜKSEK AKLARDA LED İ AAHTARLAA SÜRELERİİ İCELEESİ (THE VESTGATO OF LED s SWTCHG TES AT PULSED HGH CURRETS) Ede ÖZÜTÜRK*

Detaylı

TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLER

TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLER Karadeniz Teknik Üniversiesi Mühendislik Fakülesi * Elekrik-Elekronik Mühendisliği Bölümü Elekronik Anabilim Dalı * Elekronik Laborauarı I 1. Deneyin Amacı TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLER Transisörlerin yükseleç

Detaylı

Alternatif Akım. Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören. Alternatif Akım

Alternatif Akım. Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören. Alternatif Akım Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören Paralel devre 2 İlk durum: 3 Ohm kanunu uygulandığında; 4 Ohm kanunu uygulandığında; 5 Paralel devrede empedans denklemi, 6 Kondansatör (Kapasitans) Alternatif gerilimin etkisi

Detaylı

Tıp Fakülteleri ve Eğitim ve Araştırma Hastaneleri Uzmanlık Öğrencilerinin Dağılımı ile ilgili örnekler

Tıp Fakülteleri ve Eğitim ve Araştırma Hastaneleri Uzmanlık Öğrencilerinin Dağılımı ile ilgili örnekler Tıp Faküleleri ve Eğii ve Araşıra Hasaneleri Uzanlık Öğrencilerinin Dağılıı ile ilgili örnekler Avrupa Ülkelerinde ve Türkiye de 100000 Kişiye Düşen Heki Sayısı Prof Dr Mehe Ali MALAS İzir Kaip Çelebi

Detaylı

DENEY 3 TRANZİSTORLU KUVVETLENDİRİCİ DEVRELER

DENEY 3 TRANZİSTORLU KUVVETLENDİRİCİ DEVRELER DENEY 3 TRANZİSTORLU KUVVETLENDİRİCİ DEVRELER DENEYİN AMACI: Bu deneyde BJT ve MOS kuvvelendiriciler incelenecek ve elde edilecek veriler yardımıyla her iki kuvvelendiricinin çalışma özellikleri gözlemlenecekir.

Detaylı

ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY 7 KOMPARATÖRLER

ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II DENEY 7 KOMPARATÖRLER T.C. LĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENİSLİK FKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENİSLİĞİ ÖLÜMÜ ELN4 ELEKTRONİK EVRELER LORTVRI II ENEY 7 KOMPRTÖRLER eneyi Yapanlar Grubu Numara d Soyad Raporu Hazırlayan iğer Üyeler eneyin

Detaylı

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER

F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER ALTERNATİF AKIM DEVRELERİ A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER Alternatif akım devrelerinde akımın geçişine karşı üç çeşit direnç (zorluk) gösterilir. Devre elamanları dediğimiz bu dirençler: () R omik

Detaylı

ANALOG ELEKTRONİK - II

ANALOG ELEKTRONİK - II ANALOG ELEKTONİK - II BÖLÜM Temel Opamp Devreleri Konular:. Eviren ve Evirmeyen Yükseleç. Temel ark Alıcı.3 Gerilim İzleyici.4 Türev ve Enegral Alıcı Amaçlar: Bu bölümü biirdiğinizde aşağıda belirilen

Detaylı

LED LED SİSTEMİNİN ARAŞTIRILMASI VE UYGULAMALARI

LED LED SİSTEMİNİN ARAŞTIRILMASI VE UYGULAMALARI LED LED SİSTEMİNİN ARAŞTIRILMASI VE UYGULAMALARI Eldar MUSAYEV Uludağ Üniversitesi, Mühendislik Mimarlık Fakültesi, Elektronik Mühendisliği Bölümü, 16059, Görükle, Bursa e-posta: eldar@uludag.edu.tr ÖZET

Detaylı

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I DENEY 3 GENLİK (AM) MODÜLASYONU

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I DENEY 3 GENLİK (AM) MODÜLASYONU Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölüü EEM 316 Haberleşe I DENEY 3 GENLİK (AM) MODÜLASYONU 3.1 Aaçlar 1. Genlik (AM) odülasyon prensiplerinin anlaşılası 2. Genlik (AM) sinyalinin

Detaylı

Şekil 5: Doğru akım motoru modeli

Şekil 5: Doğru akım motoru modeli 3. SĐSTEMĐN MODELLENMESĐ Sisein odellenesi esnasında sisee asaak gerili girişleri uygulanış ve sisein hız cevaına ilişkin grafikler paralel por yazılıı ile çizdiriliş ve incelenişir. Moorun eylesiziğini

Detaylı

DENEY 7. Frekans Modülasyonu

DENEY 7. Frekans Modülasyonu DENEY 7 Frekans Modülasyonu Frekans Modülasyonu Frekans ve az odülasyonları açı (t) odülasyonu teknikleri olarak adlandırılırlar. Frekans odülasyonunda, taşıyıcı sinyalin rekansı odüle eden sinyal ile

Detaylı

EEM211 ELEKTRİK DEVRELERİ-I

EEM211 ELEKTRİK DEVRELERİ-I EEM211 ELEKTRİK DEVRELERİ-I Prof. Dr. Selçuk YILDIRIM Siir Üniversiesi Elekrik-Elekronik Mühendisliği Kaynak (Ders Kiabı): Fundamenals of Elecric Circuis Charles K. Alexander Mahew N.O. Sadiku McGraw Hill,

Detaylı

İşaret ve Sistemler. Ders 7: Konvolüsyon (Evrişim)

İşaret ve Sistemler. Ders 7: Konvolüsyon (Evrişim) İşare ve Siseler Ders 7: Konvolüsyon Evrişi Konvolüsyon Evrişi Konvolüsyonconvoluion uzun yıllardır bilinen ve uygulanan aeaiksel bir işle olakla birlike bu işlei anılaak için aeaike çok çeşili eriler

Detaylı

Leica Lino L360, L2P5, L2+, L2G+, L2, P5, P3

Leica Lino L360, L2P5, L2+, L2G+, L2, P5, P3 Leica Lino L360, L25, L2+, L2G+, L2, 5, 3 Kullana Kılavuzu ürü 757665i Türkçe Leica Lino ürününü satın aldığınız için sizi kutlarız. niyet taliatları, kullana kılavuzundan sonraki bölüde açıklanaktadır.

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 Bu bölüm, çeşitli şekillerde birbirlerine bağlanmış bataryalar, dirençlerden oluşan bazı basit devrelerin incelenmesi ile ilgilidir. Bu tür

Detaylı

BÖLÜM VIII SERİ VE PARALEL REZONANS

BÖLÜM VIII SERİ VE PARALEL REZONANS Devre Terisi Ders Ntu Dr. Nurettin ACI ve Dr. Engin Ceal MENGÜÇ BÖLÜM III SEİ E PAALEL EZONANS Şu ana kadar sinüzidal kaynaklar tarafından uyarılan devrelerde kararlı duru gerili ve akıları sabit kaynak

Detaylı

BÖLÜM 7 GÜÇ (POWER) YÜKSELTECİ KONU: GEREKLİ DONANIM: ÖN BİLGİ: DENEYİN YAPILIŞI:

BÖLÜM 7 GÜÇ (POWER) YÜKSELTECİ KONU: GEREKLİ DONANIM: ÖN BİLGİ: DENEYİN YAPILIŞI: BÖLÜM 7 GÜÇ (POWER) YÜKSELTECİ KONU: 1. Transisörlü güç yükselecinin analizi ve çalışma karakerisiklerinin incelenmesi. GEREKLİ DONANIM: Osilaskop (Çif Kanallı) İşare Üreeci (Signal Generaor) DC Güç Kaynağı

Detaylı

LED - FOTODİRENÇ ÇİFTİ İLE TASARLANMIŞ OPTOELEKTRONİK OSİLATÖR (OPTOELECTRONİC OSCILLATOR DESIGNED WITH LED - PHOTORESISTOR PAIRS)

LED - FOTODİRENÇ ÇİFTİ İLE TASARLANMIŞ OPTOELEKTRONİK OSİLATÖR (OPTOELECTRONİC OSCILLATOR DESIGNED WITH LED - PHOTORESISTOR PAIRS) Cilt: 1 Sayı: 2 sh. 59-69 Mayıs 1999 LED - FOTODİRENÇ ÇİFTİ İLE TASARLANMIŞ OPTOELEKTRONİK OSİLATÖR (OPTOELECTRONİC OSCILLATOR DESIGNED WITH LED - PHOTORESISTOR PAIRS) Eldar MUSAYEV, İsmail TEKİN Uludağ

Detaylı

Ç A L I Ş M A N O T L A R I. Haberleşme Teknolojileri Dr.Aşkın Demirkol İşaret tipleri

Ç A L I Ş M A N O T L A R I. Haberleşme Teknolojileri Dr.Aşkın Demirkol İşaret tipleri İşare ipleri Bu bölümde emel işare ipleri bulundukları kaegori ve sınıflarına göre model ve işlevleriyle ele alınacakır. Analog ve Dijial İşareler Analog işarelerle, sürekli-zaman işareleri daima karışırılır.

Detaylı

Su Yapıları II Aktif Hacim

Su Yapıları II Aktif Hacim 215-216 Bahar Su Yapıları II Akif Hacim Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversiesi Mühendislik Mimarlık Fakülesi İnşaa Mühendisliği Bölümü Yozga Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversiesi n aa Mühendisli

Detaylı

Temel Devre Elemanlarının Alternatif Gerilim Etkisi Altındaki Davranışları

Temel Devre Elemanlarının Alternatif Gerilim Etkisi Altındaki Davranışları Temel Devre Elemanlarının Alternatif Gerilim Etkisi Altındaki Davranışları Direnç (R) Alternatif gerilimin etkisi altındaki direnç, Ohm kanunun bilinen ifadesini korur. Denklemlerden elde edilen sonuç

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M.

Detaylı

TAM KLİMA TESİSATI DENEYİ

TAM KLİMA TESİSATI DENEYİ TAM KLİMA TESİSATI DENEYİ. AMAÇ Klia sistelerini sınıflandırarak, tipik bir klia tesisatında kullanılan eleanların incelenesi, yaz ve kış kliasına etki eden paraetrelerin deneysel ve teorik olarak gözlenesidir.

Detaylı

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV)

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV) BÖLÜM 2. FOTOOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (P) Fotovoltaik Etki: Fotovoltaik etki birbirinden farklı iki malzemenin ortak temas bölgesinin (common junction) foton radyasyonu ile aydınlatılması durumunda

Detaylı

RL, RC ve RLC DEN OLUŞMUŞ DEVRELERDE GEÇİCİ REJİMLERİN İNCELENMESİ

RL, RC ve RLC DEN OLUŞMUŞ DEVRELERDE GEÇİCİ REJİMLERİN İNCELENMESİ DNY NO: 6, C ve C DN OUŞMUŞ DVD GÇİCİ JİMİN İNCNMSİ Deneyin Amacı: Birinci derece elekrik devrelerinin zaman domeninde incelenmesi ve davranışlarının analiz edilmesi amaçlanmakadır. Genel Bilgiler: Bir

Detaylı

- 1 - EYLÜL KAMPI SINAVI-2003

- 1 - EYLÜL KAMPI SINAVI-2003 - - EYLÜL KAMPI SINAVI-. a) İki uçak birbirilerine doğru hızıyla yaklaşaktadırlar. Aralarındaki uzaklık iken birebirlilerini görebilektedirler. Ta o anda uçaklardan birisi hızı ile bir yarı çeber çizdikten

Detaylı

2.DENEY. ... sabit. Araç kalem, silgi, hesap. makinası. olduğundan, cisim. e 1. ivme her zaman sabittir (1) (2)

2.DENEY. ... sabit. Araç kalem, silgi, hesap. makinası. olduğundan, cisim. e 1. ivme her zaman sabittir (1) (2) NEWTON HAREKET YASALARI.DENEY. Aaç: Haa rayı düzeneği ile Newon hareke yasalarının leşirilesi. Araç e Gereçler: Haa rayı, haa üfleyici, elekronik süre ölçer, opik kapılar, farklı küleli lar, kefe, 0g lık

Detaylı

DelcomRF DRFM 22PA. 446MHz / 869MHz. Ürün Kılavuzu

DelcomRF DRFM 22PA. 446MHz / 869MHz. Ürün Kılavuzu DelcoRF DRFM 22PA 446MHz / 869MHz Ürün Kılavuzu DelcoRF FSK/GFSK RF MODEM MODUL Versiyon: 1.0.0 www.delcorf.co www.rfodul.co Genel Özellikler: Dar Band FSK Modülasyonlu Haberleşe Sağlar, Dijital USART

Detaylı

Energymeter Kullanım Kılavuzu

Energymeter Kullanım Kılavuzu Energyeter Kullanı Kılavuzu İçindekiler Doğru Kullanı Ve Güvenlik Şartları... 2 Ürün Özellikleri... 3 Ürün İle İlgili Teknik Bilgiler... 3 Cihaz İle Ölçülebilen Hat Paraetreleri... 4 Boyutlar ()... 5 Cihaz

Detaylı

DENEY NO: 3 TRANZİSTORLU KUVVETLENDİRİCİ DEVRELER

DENEY NO: 3 TRANZİSTORLU KUVVETLENDİRİCİ DEVRELER DENEY NO: 3 TRANZİSTORLU KUVVETLENDİRİCİ DEVRELER DENEYİN AMACI: Bu deneyde BJT ve MOS kuvvelendiriciler incelenecek ve elde edilecek veriler yardımıyla her iki kuvvelendiricinin çalışma prensipleri ve

Detaylı

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I DENEY 4 GENLİK (AM) DEMODÜLASYONU

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I DENEY 4 GENLİK (AM) DEMODÜLASYONU Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölüü EEM 316 Haberleşe I DENEY 4 GENLİK (AM) DEMODÜLASYONU 4.1 Aaçlar 1. Genlik odülasyonunun genel prensiplerinin anlaşılası.. Diyot Algılayıı ile

Detaylı

KAYMA MOD DENETLEYİCİ KULLANILARAK AKTİF GÜÇ FAKTÖRÜ DÜZELTİMİ

KAYMA MOD DENETLEYİCİ KULLANILARAK AKTİF GÜÇ FAKTÖRÜ DÜZELTİMİ P A M U K K A E Ü N İ E R İ T E İ M Ü H E N D İ İ K F A K Ü T E İ P A M U K K A E U N I E R I T Y E N G I N E E R I N G F A U T Y M Ü H E N D İ İ K B İ İ M E R İ D E R G İ İ J O U R N A O F E N G I N E

Detaylı

Bölüm 9 FET li Yükselteçler

Bölüm 9 FET li Yükselteçler Bölüm 9 FET li Yükseleçler DENEY 9-1 Orak-Kaynaklı (CS) JFET Yükseleç DENEYİN AMACI 1. Orak kaynaklı JFET yükselecin öngerilim düzenlemesini anlamak. 2. Orak kaynaklı JFET yükselecin saik ve dinamik karakerisiklerini

Detaylı

Leica Lino L360, L2P5, L2+, L2, P5, P3

Leica Lino L360, L2P5, L2+, L2, P5, P3 Leica Lino L360, L25, L2+, L2, 5, 3 Kullana Kılavuzu ürü 757665g Türkçe Leica Lino ürününü satın aldığınız için sizi kutlarız. niyet taliatları, kullana kılavuzundan sonraki bölüde açıklanaktadır. Cihazı

Detaylı

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I DENEY 5 FM MODÜLASYONU

Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 316 Haberleşme I DENEY 5 FM MODÜLASYONU Fatih Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölüü EEM 36 Haberleşe I ENEY 5 FM MOÜLASYONU 5. Aaçlar. Varaktor diyotun çalışası ve karakteristiğinin inelenesi. 2. Frekans Modülasyonunda, gerili

Detaylı

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEYİN AMACI 1. IC zamanlayıcı NE555 in çalışmasını öğrenmek. 2. 555 multivibratörlerinin çalışma ve yapılarını öğrenmek. 3. IC zamanlayıcı anahtar devresi yapmak. GİRİŞ

Detaylı

PIC İŞLEMCİ DENETİMLİ ADIM MOTOR MİKROADIM SÜRÜCÜSÜ. Erhan AKDOĞAN Marmara Üniversitesi Teknik Bilimler MYO, 81040, Göztepe eakdogan@marmara.edu.

PIC İŞLEMCİ DENETİMLİ ADIM MOTOR MİKROADIM SÜRÜCÜSÜ. Erhan AKDOĞAN Marmara Üniversitesi Teknik Bilimler MYO, 81040, Göztepe eakdogan@marmara.edu. 3. ULUSLARARAS İLERİ TEKNOLOJİLER SEMPOZYUMU, 18-0 AĞUSTOS 003, ANKARA PC LEMCİ DENETİMLİ ADM MOTOR MİKROADM SÜRÜCÜSÜ Erhan AKDOĞAN Marmara Üniversiesi Teknik Bilimler MYO, 81040, Gözepe eakdogan@marmara.edu.r

Detaylı

RİZE ÜNİVERSİTESİ MYO Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı

RİZE ÜNİVERSİTESİ MYO Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı RİZE ÜNİERSİESİ MYO Bilgisayar eknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı *** BİLP 07 EMEL ELEKRONİK İZE SNA *** Not: Kalem, silgi vs. alışverişi kesinlikle yasaktır. Kurala uymayanların sınav kağıdı,

Detaylı

BÖLÜM 5 SPRİNKLER SİSTEMLERİNDE SU İHTİYACI

BÖLÜM 5 SPRİNKLER SİSTEMLERİNDE SU İHTİYACI BÖLÜM 5 SPRİNKLER SİSTEMLERİNDE SU İHTİYACI 5.1 Sprinkler Sistei Su İhtiyacının Belirlenesi 5.2 Tehlike Sınıfına Göre Su İhtiyacının Belirlenesi 5.2.1 Ön Hesaplı Boru Sistelerinde Su İhtiyacı 5.2.2 Ta

Detaylı

Anlık ve Ortalama Güç

Anlık ve Ortalama Güç ALTERNATİF AK-Dere Analz Bölü-4 AC Güç Anlık Güç Oralaa güç Güç fakörü Akf, reakf güç Kpleks güç Reakf güç düzele (Kpanzasyn aksu akf güç ransfer Anlık Güç, p( (herhang br ank güç p Anlık e Oralaa Güç

Detaylı

14. SİNÜSOİDAL AKIMDA DİRENÇ, KAPASİTE, İNDÜKTANS VE ORTAK İNDÜKTANSIN ÖLÇÜLMESİ

14. SİNÜSOİDAL AKIMDA DİRENÇ, KAPASİTE, İNDÜKTANS VE ORTAK İNDÜKTANSIN ÖLÇÜLMESİ 14. SİNÜSOİDAL AKIMDA DİRENÇ, KAPASİTE, İNDÜKTANS VE ORTAK İNDÜKTANSIN ÖLÇÜLMESİ Sinüsoidal Akımda Direncin Ölçülmesi Sinüsoidal akımda, direnç üzerindeki gerilim ve akım dalga şekilleri ve fazörleri aşağıdaki

Detaylı

DENEY 5: RC DEVRESİNİN OSİLOSKOPLA GEÇİCİ REJİM ANALİZİ

DENEY 5: RC DEVRESİNİN OSİLOSKOPLA GEÇİCİ REJİM ANALİZİ A. DENEYİN AMACI : Seri RC devresinin geçici rejim davranışını osiloskop ile analiz etmek. B. KULLANILACAK ARAÇ VE MALZEMELER : 1. Sinyal Üreteci, 2. Osiloskop, 3. Değişik değerlerde direnç ve kondansatörler.

Detaylı

FİZİK II LABORATUVARI DENEY FÖYÜ

FİZİK II LABORATUVARI DENEY FÖYÜ ELAL BAYA ÜNİESİTESİ / FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ / FİZİK BÖLÜMÜ FİZİK LOATUA DENEY FÖYÜ. DİENÇ E ELEKTOMOTO KUETİNİN ÖLÇÜLMESİ. OHM YASAS. KHHOFF YASALA 4. ELEKTİK YÜKLEİNİN DEPOLANŞ E AKŞ AD SOYAD: NUMAA:

Detaylı

Investigation of Power Quality Impact on the Textile Factories

Investigation of Power Quality Impact on the Textile Factories Tekstil Teknolojileri Elektronik Dergisi Cilt:, No:, 009 (-) Electronic Journal of Textile Technologies ol:, No:, 009 (-) TEKNOLOJĐK ARAŞTRMALAR www.teknolojikarastiralar.co e-ssn: 09-99 (Hake Onaylı Makale)

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Levent Çetin. Alternatif Gerilim. Alternatif Akımın Fazör Olarak İfadesi. Temel Devre Elemanlarının AG Etkisi Altındaki Davranışları

Yrd. Doç. Dr. Levent Çetin. Alternatif Gerilim. Alternatif Akımın Fazör Olarak İfadesi. Temel Devre Elemanlarının AG Etkisi Altındaki Davranışları Yrd. Doç. Dr. Levent Çetin İçerik Alternatif Gerilim Faz Kavramı ın Fazör Olarak İfadesi Direnç, Reaktans ve Empedans Kavramları Devresinde Güç 2 Alternatif Gerilim Alternatif gerilim, devre üzerindeki

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. Sümeyye

Detaylı

DENEY 6 OSİLOSKOP. Düşey saptırma. Şekil 1. Katot ışınlı tüp

DENEY 6 OSİLOSKOP. Düşey saptırma. Şekil 1. Katot ışınlı tüp DENEY 6 OSİLOSKOP 1. Deneyin Amacı Bu deneyde, osiloskopun çalışma prensibinin, eikleme ve senkronizasyonun nasıl yapıldığının ve osiloskop yardımıyla çeşili büyüklüklerin (genlik, faz farkı ve frekans

Detaylı

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce;

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce; BOBĐER MAYETĐK AAI TEME POSTUATARI Birim yüke elekrik alan içerisinde uygulanan kuvvei daha önce; F e = qe formülüyle vermişik. Manyeik alan içerisinde ise bununla bağlanılı olarak hareke halindeki bir

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO: DENEY GRUP NO:

Detaylı

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu.

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu. Termik Sanralların Konrol Sisemlerinde Teknolojik Gelişmeler ve Verimlilik Technologic Developmens on Conrol Sysems of Thermal Power Plans and Efficiency Hasan TİRYAKİ 1, Mehme BULUT 2, İlhan KOCAARSLAN

Detaylı

Aktif süspansiyon sistemli çeyrek araç modelinin gözlemleyiciyle optimal kontrolü

Aktif süspansiyon sistemli çeyrek araç modelinin gözlemleyiciyle optimal kontrolü SAÜ. Fen Bil. Der. 17. Cilt,. Sayı, s. 181-187, 13 SAU J. Sci. Vol 17, No, p. 181-187, 13 Aktif süspansiyon sisteli çeyrek araç odelinin gözleleyiciyle optial kontrolü Ayhan Özdeir 1*, Dinçer Maden 1*

Detaylı

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SAYISAL ELEKTRONİK LAB. DENEY FÖYÜ DENEY 4 OSİLATÖRLER SCHMİT TRİGGER ve MULTİVİBRATÖR DEVRELERİ ÖN BİLGİ: Elektronik iletişim sistemlerinde

Detaylı

DENEY 7 DALGALI GERİLİM ÖLÇÜMLERİ - OSİLOSKOP

DENEY 7 DALGALI GERİLİM ÖLÇÜMLERİ - OSİLOSKOP DENEY 7 DALGALI GERİLİM ÖLÇÜMLERİ - OSİLOSKOP Amaç: Bu deneyin amacı, öğrencilerin alternatif akım ve gerilim hakkında bilgi edinmesini sağlamaktır. Deney sonunda öğrencilerin, periyot, frekans, genlik,

Detaylı

Güç Elektroniği Ders notları Prof. Dr. Çetin ELMAS

Güç Elektroniği Ders notları Prof. Dr. Çetin ELMAS KAYNAKLAR 1. Hart, D. W.,1997, Introduction to Power Electronics, Prentice Hall International Inc, USA. 2. Mohan, N., Undeland, T. M., Robbins, W.P.,1995, Power Electronics: Converters, Application and

Detaylı

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DENEY 6: KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIMDA DAVRANIŞI 1. Açıklama Kondansatör doğru akımı geçirmeyip alternatif akımı

Detaylı

ELEKTRİK İLETGENLERİ, APARATLARI VE MAKİNALARININ ISINMASI*

ELEKTRİK İLETGENLERİ, APARATLARI VE MAKİNALARININ ISINMASI* ELEKTRİK İLETGENLERİ, APARATLARI VE MAKİNALARININ ISINMASI* Çeviren: Hüseyin Elektrik Mühendisi Nadir Akı geçen bir iletgende ısıya çevrilen elektriksel güç Nv (Juole ya da güç kaybı) önce onda sıcaklık

Detaylı

SCHMITT TETİKLEME DEVRESİ

SCHMITT TETİKLEME DEVRESİ Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Lab. SCHMITT TETİKLEME DEVRESİ.Ön Bilgiler. Schmitt Tetikleme Devreleri Schmitt tetikleme devresi iki konumlu bir devredir.

Detaylı

Şekil Sönümün Tesiri

Şekil Sönümün Tesiri LC Osilatörler RC osilatörlerle elde edilemeyen yüksek frekanslı osilasyonlar LC osilatörlerle elde edilir. LC osilatörlerle MHz seviyesinde yüksek frekanslı sinüsoidal sinyaller elde edilir. Paralel bobin

Detaylı

DĐYOTLARIN DOĞRULTUCU DEVRELERDE KULLANILMASI

DĐYOTLARIN DOĞRULTUCU DEVRELERDE KULLANILMASI DENEY NO : 4 DĐYOLARIN DOĞRULUCU DERELERDE KULLANILMASI Bu deneyde, diyotun teel kullanı alanlarından biri olan doğrultucu devreleri tanıtak ve çalışalarını pratik olarak anlatak, birbirlerine olan üstünlüklerinin

Detaylı

Mesleki Terminoloji-1

Mesleki Terminoloji-1 Mesleki Terminoloji- 3. BÖLÜM Elekrik Devre Elemanları Yrd. Doç. Dr. Tuncay UZUN Öğr. Gör. Dr. Umu Engin AYTEN Devre Elemanlarının Tipleri Akif elemanlar: Enerji üreirler. Baarya, güç üreeci, işlemsel

Detaylı

YAY DALGALARI. 1. m. 4. y(cm) Şe kil de 25 cm lik kıs mı 2,5 dal ga ya kar şı lık ge lir.

YAY DALGALARI. 1. m. 4. y(cm) Şe kil de 25 cm lik kıs mı 2,5 dal ga ya kar şı lık ge lir. 1. BÖÜM A DAGAARI AIŞTIRMAAR ÇÖZÜMER A DAGAARI 1.. (c) T λ 5c Şe kil de 5 c lik kıs ı,5 dal ga a kar şı lık ge lir. 0 5 (c) Bu du ru da, 5 λ = 5 λ = 10 c Dal ga nın aıla hı zı, 60 V = = = 15 t c/ s Dal

Detaylı

BÖLÜM 1 ALTERNATİF AKIMIN TEMEL ESASLARI

BÖLÜM 1 ALTERNATİF AKIMIN TEMEL ESASLARI ÖLÜM 1 ALTERNATİF AKIMIN TEMEL ESASLARI 1. DOĞR VE ALTERNATİF AKIMIN KARŞILAŞTIRILMASI. SİNÜSOİDAL ALTERNATİF AKIMIN ELDE EDİLMESİ 3. ALTERNANS, PERİYOT, FREKANS 4. AÇISAL HIZ, DALGA OY 5. KTP SAYISI İLE

Detaylı

Diabetik Retinopatinin Otomatik Algılanması Amacıyla. Göz Görüntüsünden Kan Damarlarının Eşiklenmesi

Diabetik Retinopatinin Otomatik Algılanması Amacıyla. Göz Görüntüsünden Kan Damarlarının Eşiklenmesi Diabeik Reinopainin Oomaik Algılanması Amacıyla Göz Görünüsünden Kan Damarlarının Eşiklenmesi Vasif NABİYEV, Salih BAHÇEKAPILI Karadeniz Teknik Üniversiesi, Mühendislik Fakülesi, Bilgisayar Mühendisliği

Detaylı

YÜKSEK HIZLI DARBE GENLİK MODÜLASYON ÇIKIŞI

YÜKSEK HIZLI DARBE GENLİK MODÜLASYON ÇIKIŞI YÜKSEK HIZLI DARBE GENLİK MODÜLASYON ÇIKIŞI PW: PWM çıkışı ( 0 = Y0 1 = Y2 2 = Y4 3 = Y6 ) OP: çıkış polaritesi ; 0 = Noral 1 = Ters RS: Çözünürlük; 0 = 1/100 (1%) 1 = 1/1000 (0.1%) Pn: Çıkış frekansının

Detaylı

Dalgalar. Matematiksel olarak bir dalga, hem zamanın hem de konumun bir fonksiyonudur: İlerleyen bir dalganın genel bağıntısı (1- boyut ): y f ( x t)

Dalgalar. Matematiksel olarak bir dalga, hem zamanın hem de konumun bir fonksiyonudur: İlerleyen bir dalganın genel bağıntısı (1- boyut ): y f ( x t) Dalgalar Tireşimlerin bir uyarının veya bir sarsınının uzay içinde zamanla ilerlemesine dalga denir. Maemaiksel olarak bir dalga, hem zamanın hem de konumun bir fonksiyonudur: İlerleyen bir dalganın genel

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI FOTOVOLTAİK PANELLERİN ÇEŞİTLERİ VE ÖLÇÜMLERİ DERSİN ÖĞRETİM

Detaylı

DENEY 4: SERİ VE PARALEL REZONANS DEVRELERİ

DENEY 4: SERİ VE PARALEL REZONANS DEVRELERİ Deneyin Amacı DENEY 4: SERİ VE PARALEL REZONANS DEVRELERİ Seri ve paralel RLC devrelerinde rezonans durumunun gözlenmesi, rezonans eğrisinin elde edilmesi ve devrenin karakteristik parametrelerinin ölçülmesi

Detaylı

DENEY 5 RL ve RC Devreleri

DENEY 5 RL ve RC Devreleri UUDAĞ ÜNİVESİTESİ MÜHENDİSİK FAKÜTESİ EEKTİK-EEKTONİK MÜHENDİSİĞİ BÖÜMÜ EEM2103 Elekrik Devreleri aborauarı 2014-2015 DENEY 5 ve Devreleri Deneyi Yapanın Değerlendirme Adı Soyadı : Deney Sonuçları (40/100)

Detaylı

Boşlukta Dalga Fonksiyonlarının Normalleştirilmesi

Boşlukta Dalga Fonksiyonlarının Normalleştirilmesi Boşlukta Dalga Fonksiyonlarının Noralleştirilesi Konu tesilinde oentu özduruları, u p (x) ile belirlenir ve ile verilir. Ancak, boşlukta noralleştirilecek bir olasılık yoğunluğu gibi yorulanaaz zira (

Detaylı

1. Sunum: Kapasitans ve İndüktans. Kaynak: Temel Mühendislik Devre Analizi, J. David IRWIN- R. Mark NELMS

1. Sunum: Kapasitans ve İndüktans. Kaynak: Temel Mühendislik Devre Analizi, J. David IRWIN- R. Mark NELMS 1. Sunum: Kapasitans ve İndüktans Kaynak: Temel Mühendislik Devre Analizi, J. David IRWIN- R. Mark NELMS Kapasitans ve İndüktans Kondansatörler elektrik alanlarında, indüktörler ise manyejk alanlarında

Detaylı

c) Geçme tipi şekil 19 dan belirlenir. Önce şekil 18 den kayma hızı ve ortalama yatak basıncına göre relatif yatak boşluk değeri seçilir.

c) Geçme tipi şekil 19 dan belirlenir. Önce şekil 18 den kayma hızı ve ortalama yatak basıncına göre relatif yatak boşluk değeri seçilir. Örnek: Bir jeneratörün kayalı yatağına F=18 kn luk radyal yük n=15 D/d da etki etektedir. Mil çapı d=8 dir. Aşağıdaki değerleri belirleyiniz ve kontrol ediniz. a)uygun yatak alzeesi (Türbin jeneratörü

Detaylı

DENEY 1. İşlemsel Kuvvetlendiricili (OP-AMP) Devrelerin AC Uygulamaları

DENEY 1. İşlemsel Kuvvetlendiricili (OP-AMP) Devrelerin AC Uygulamaları ULUDĞ ÜNİESİTESİ MÜHENDİSLİK FKÜLTESİ ELEKTİK-ELEKTONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN04 Elekrik Devreleri Laborauarı II 03-04 Bahar DENEY İşlemsel Kuvvelendiricili (OP-MP) Devreler Uygulamaları Deneyi Yapanın

Detaylı

, gerilimin maksimum değerini; ω = 2πf

, gerilimin maksimum değerini; ω = 2πf 8. ATENATİF AKIM E SEİ DEESİ AMAÇA 1. Alternatif akım ve gerilim ölçmeyi öğrenmek. Direnç, kondansatör ve indüktans oluşan seri bir alternatif akım devresini analiz etmek AAÇA oltmetre, ampermetre, kondansatör

Detaylı

Zamanla Değişen Alanlar ve Maxwell Denklemleri

Zamanla Değişen Alanlar ve Maxwell Denklemleri Zamanla Değişen Alanlar e Maxwell Denklemleri lekrik e Manyeik Kue ir elekrik alan içerisine küçük bir q es yükü yerleşirildiğinde, q nun konumunun fonksiyonu olan bir elekrik kuei oluşur F e F m q Manyeik

Detaylı

ELEKTRİKSEL KISMİ BOŞALMALARIN BİLGİSAYAR DESTEKLİ ÖLÇÜLMESİNE YÖNELİK BİR YAZILIM

ELEKTRİKSEL KISMİ BOŞALMALARIN BİLGİSAYAR DESTEKLİ ÖLÇÜLMESİNE YÖNELİK BİR YAZILIM ELEKRİKSEL KISMİ BOŞALMALARIN BİLGİSAYAR DESEKLİ ÖLÇÜLMESİNE YÖNELİK BİR YAZILIM Murat FİDAN Hasbi İSMAİLOĞLU 2,2 Elektrik Mühendisliği Bölüü, Yüksek Gerili Laboratuvarı Mühendislik Fakültesi, Kocaeli

Detaylı

X-Işınları ve Maddenin Yapısı. Test 1 in Çözümleri

X-Işınları ve Maddenin Yapısı. Test 1 in Çözümleri 40 X-Işınları ve Maddenin Yapısı Test in Çözüleri. X-ışınları, atoun bir elektronunun bir hâlden daha düşük enerjili başka bir hâle geçiş yaptığı sırada oluşur. Noral ışık ile aralarındaki tek fark ilgili

Detaylı

EMO İSTANBUL ŞUBESİ TARAFINDAN HOBİ ELEKTRONİK KURSU İÇİN DERLENMİŞTİR. BOBİNLER

EMO İSTANBUL ŞUBESİ TARAFINDAN HOBİ ELEKTRONİK KURSU İÇİN DERLENMİŞTİR. BOBİNLER EMO İSTANBUL ŞUBESİ TAAFNDAN HOBİ ELEKTONİK KUSU İÇİN DELENMİŞTİ BOBİNLE Bobnler, akara, adren veya karkas olarak adlandırılan yalıkanlar üzerne plask, serak, serkağı spral, helezon, düz, peek şeklnde

Detaylı

GÜÇ KAYNAKLARI. Doğrultma Devresi

GÜÇ KAYNAKLARI. Doğrultma Devresi GÜÇ KAYNAKLARI Güç Kaynağı Nedir? Günlük hayaımızda kullandığımız elekrik ve elekronik cihazlarının amamının çalışabilmesi için birer enerji kaynağına ihiyaç vardır. Bu enerji elekrik enerjisi olduğu gibi

Detaylı

PRATİK TASARIM METODLARIYLA DÜŞÜRÜCÜ TİP DA-DA DÖNÜŞTÜRÜCÜNÜN GELİŞTİRİLMESİ The Development of DC-DC Buck Converter with Practical Design Methods

PRATİK TASARIM METODLARIYLA DÜŞÜRÜCÜ TİP DA-DA DÖNÜŞTÜRÜCÜNÜN GELİŞTİRİLMESİ The Development of DC-DC Buck Converter with Practical Design Methods PRAİK ASARIM MEODLARIYLA DÜŞÜRÜCÜ İP DÖNÜŞÜRÜCÜNÜN GELİŞİRİLMESİ he Developmen of DC-DC Buck Converer wih Pracical Design Mehods Emre CEBECİ, Yusuf YAŞA Yıldız eknik Üniversiesi Elekrik Mühendisliği Bölümü

Detaylı

MİL&GÖBEK BAĞLANTILARI SIKI GEÇMELER

MİL&GÖBEK BAĞLANTILARI SIKI GEÇMELER MİL&GÖBEK BAĞLANTILARI SIKI GEÇMELER MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-I DERS NOTU Sıkı Geçeler / 40 Başka bir elean kullanıına erek kaladan il-flanş bağlantısı yapaya olanak veren bir uyulaadır.

Detaylı

T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DC-DC BOOST CONVERTER DEVRESİ AHMET KALKAN 110206028 Prof. Dr. Nurettin ABUT KOCAELİ-2014 1. ÖZET Bu çalışmada bir yükseltici tip DA ayarlayıcısı

Detaylı

BÖLÜM-9 TAŞKIN ÖTELENMESİ (FLOOD ROUTING)

BÖLÜM-9 TAŞKIN ÖTELENMESİ (FLOOD ROUTING) BÖLÜM-9 TAŞKIN ÖTELENMEİ (FLD RUTING) 9. GİRİŞ Tarih göseriyor ki pek çok medeniye kurulurken, insanlar için suyun vazgeçilmez öneminden dolayı akarsu kenarları ercih edilmişir. Bunun içme ve sulama suyunu

Detaylı

BÖLÜM X OSİLATÖRLER. e b Yükselteç. Be o Geri Besleme. Şekil 10.1 Yükselteçlerde geri besleme

BÖLÜM X OSİLATÖRLER. e b Yükselteç. Be o Geri Besleme. Şekil 10.1 Yükselteçlerde geri besleme BÖLÜM X OSİLATÖRLER 0. OSİLATÖRE GİRİŞ Kendi kendine sinyal üreten devrelere osilatör denir. Böyle devrelere dışarıdan herhangi bir sinyal uygulanmaz. Çıkışlarında sinüsoidal, kare, dikdörtgen ve testere

Detaylı