ARTVN L GELME PLANI. Artvin l Geneli-2000. Bilinmeyen 80+ 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Benzer belgeler
ARTVN L GELME PLANI. TCARET, MAL YAPI ve BANKACILIK RAPORU (TASLAK) Yrd. Doç. Dr. Atakan ÖZTÜRK Y(lmaz OLGUN

TÜRKYE DE DI TCARETN GELM ( ) EVOLUTION OF FOREIGN TRADE IN TURKEY ( )

MER A YLETRME ve EROZYON ÖNLEME ENTEGRE PROJES (YENMEHMETL- POLATLI)

TÜRKYE DE Ç GÖÇ AKIMLARI ÜZERNE BR ÇALIMA: LOWRY HPOTEZ A STUDY ON THE INTERNAL MIGRATION FLOWS IN TURKEY: LOWRY HYPOTHESIS

SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY. Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ

TÜRKYE DE TARIM SEKTÖRÜNE YAPILAN DORUDAN YABANCI YATIRIMLAR ve GELM SEYR

YÜKSEKÖRETM KURULU BAKANLII YÜKSEKÖRETM KURUMLARI FAALYET RAPORU HAZIRLAMA REHBER

TÜRKYE EKONOMSNN MAKROEKONOMK DENGELERNN ANALZ ( ) 1

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar:

OKUL ÖNCES E M KURUMLARINDA ÇALI AN ANASINIFI ÖZET

Yýllýk Ekonomik Rapor

MÜZ K Ö RETMENL PROGRAMLARININ KPSS SONUÇLARI

3 1 x 2 ( ) 2 = E) f( x) ... Bir sigorta portföyünde, t poliçe yln göstermek üzere, sigortal saysnn

TÜRKYE'DE KENTLERN BÜYÜMES VE ZIPH KANUNU Erturul Delikta 1

TÜRK TEKSTL SANAYNDE ENERJ KULLANIMININ GENEL DEERLENDRLMES. Emel KAPLAN ve Erdem KOÇ Ç.Ü., Tekstil Mühendislii Bölümü, Adana/Türkiye

TÜRKYE VE AVRUPA BRL TARIM SEKTÖRLERNN KARILATIRILMASI

ARTVN L GELME PLANI ORMANCILIK SEKTÖR RAPORU (TASLAK)

novasyon KalDer zmir ubesi 8. Mükemmellii Aray Sempozyomu zmir, 18 Nisan 2007 irin Elçi Technopolis Türkiye Direktörü Teknoloji Yönetim Dernei Bakan

2000 L YILLARDA TÜRKYE DE UYGULANAN MALYE POLTKALARININ DEERLENDRLMES

Sosyo-ekonomik göstergeler bakmndan illerin bölgesel bazda benzerliklerinin çok deikenli analizler ile incelenmesi

HAREKETL BASINÇ YÜKLEMES ALTINDAK HDROLK SLNDRN DNAMK ANALZ

Kare tabanl bir kutunun yükseklii 10 cm dir.taban uzunluunu gösteren X ise (2, 8) arasnda uniform (tekdüze) dalmaktadr.

Mustafa ALTUNDAL DS 2. Bölge Müdürü Mart 2010-AFYON DÜNYA SU GÜNÜ 1 / 17

ANKARA GÖÇ ANALİZİ.

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir:

'DARE PERFORMANS HEDEF' TABLOSU

HACETTEPE ÜNVERSTES. l e t i i m. : H. Ü. Fen Fakültesi Aktüerya Bilimleri Bölümü Beytepe/Ankara. Telefon :

ARTVN L GELME PLANI NSAN KAYNAKLARI (SALIK) SEKTÖR RAPORU

TARIM İSTATİSTİKLERİ

KONUT FNANSMAN SSTEM. TBB Gayrimenkul Çalma Grubu stanbul, Dr.Önder Halisdemir

Keynesyen makro ekonomik modelin geçerli oldu(u bir ekonomide aa(daki ifadelerden hangisi yanltr?

zmir Büyük ehir Belediyesi Ba kanl k Makam na ve belediyemizi ziyarete gelen yabanc ülke temsilcilerine gerekti inde tercümanl k hizmeti vermek.

KIRSAL ÇEVRE ve ORMANCILIK SORUNLARI ARATIRMA DERNE The Research Association of Rural Environment and Forestry

Do u Karadeniz deki iddetli Ya lar ve Ta k n Debilerine Uyan Da l mlar n Analizi

Türkiye Nüfusunun Yapısal Özellikleri Nüfus; 1- Nüfusun Yaş Gruplarına Göre Dağılımı Genç (Çocuk) Nüfus ( 0-14 yaş )

FARKLI TÜRKYE MERMER TÜRLERNN TOPLAM ALFA VE TOPLAM BETA RADYOAKTVTE SEVYELERNN TAYN

Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü. Aktüerler Derneği Nisan 2010

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1/64

ARSAN TEKST L T CARET VE SANAY ANON M RKET SER :XI NO:29 SAYILI TEBL E ST NADEN HAZIRLANMI YÖNET M KURULU FAAL YET RAPORU

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU 2003 YILINA LKN YILLIK RAPOR

KÜRESEL EKONOMK GELMELER VE TÜRKYE

Rusya Federasyonu le Türkiye nin Ekonomik likilerinin Analizi Ö%r.Gör. P(nar Egeli (*)

AKTÜERLK SINAVLARI FNANSAL MATEMATK SINAVI ÖRNEK SORULARI

Tangram Etkinlii ile Çevre ve Alan Hesab *

TÜRK YE DE TARIMSAL MAK NELE ME ( )

Bulank kümeleme analizi ile ülkelerin turizm istatistikleri bakmndan snflandrlmas

L-Moment Yöntemi le Bölgesel Ta k n Frekans Analizi ve Genelle tirilmi Lojistik Da l m le Do u Karadeniz Havzas Örne i

Türkiye demir ve çelik sektöründe bir irketin yangn risklerinin aktüeryal modeli

Snf Öretmenlerinin Kendi Mesleki Yeterliklerine likin Görüleri: Genel Bir Deerlendirme. Dr. Halil Yurdugül Ali Çakrolu Mesude Ayan

GENEL SA LIK S GORTASI UYGULAMASINA L K N SORU VE CEVAPLAR

TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ

n as Öngörülen Afyon Antalya Yüksek H zl Tren Hatt Güzergâh n n Hidrolojik Aç dan K smi De erlendirmesi

BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES. M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD Ç.Ü., naat Mühendislii Bölümü, Adana / Türkiye

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU

KURUMSAL T BAR YÖNET M PROF. DR. HALUK GÜRGEN

Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 8, Say: 3, 2006 OYLAMA YÖNTEMNE DAYALI AIRLIKLANDIRMA LE GRUP KARARININ OLUTURULMASI

AKADEM K DE ERLEND RME VE

MERSN DEK KADIN GRMCLERN YAAMINI ETKLEYEN FAKTÖRLER *

BASIN YAYIN VE HALKLA L K LER UBE MÜDÜRLÜ Ü

TEKSTLDE KULLANILAN SUYUN ÖNEM VE ÖRNEK BR LETMEDE YAPILAN SU ANALZ ÇALIMALARI

TÜRKYE DE SABT SERMAYE YATIRIMLARININ EKONOMK BÜYÜME ÜZERNDEK ETKS:KO-ENTEGRASYON ANALZ( )

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU

GENEL DURUM. GERÇEKLE T R LEN FAAL YETLER ve PROJELER 1. SOSYAL YARDIMLAR

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması

KAYIT DI I ST HDAM VE NEDEN OLDU U MAL KAYIPLARIN BÜTÇE ÜZER NDEK ETK LER : TÜRK YE ÖRNE

Ek-16. STRATEJK AMAÇLAR VE HEDEFLERE LKN PERFORMANS GÖSTERGELER

Türkiye nin Nüfus Özellikleri ve Dağılışı

Meriç - Ergene Havzas nda Bulunan Nehirlerdeki Tarihi Ta k nlar n De erlendirilmesi

T.C. MARMARA ÜN VERS TES SOSYAL B L MLER ENST TÜSÜ MAL YE ANAB L M DALI MAL KT SAT B L M DALI VERG YÜKÜNÜN ST HDAM ÜZER NE ETK S. Yüksek Lisans Tezi

STANBUL TEKNK ÜNVERSTES FEN BLMLER ENSTTÜSÜ TÜRKYE DE HDROELEKTRK POTANSYELN DEERLENDRLMESNDE YEN FNANS MODELLER: HEDEFLER, BEKLENTLER VE SONUÇLAR

T.C. ÇUKUROVA ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTÜSÜ KTSAT ANABLM DALI DJTAL BÖLÜNME OLGUSU VE TÜRKYE ÜZERNE BR UYGULAMA. Cengiz AYTUN YÜKSEK LSANS TEZ

Nüfus Projeksiyonlarında Yaşlı Nüfus ve Yaşlılara Yönelik Sosyal Politikalar

Ekstrem Ya lar n iddet-süre-tekerrür Analizi: Melbourne Örne i

5. Öneri ve Tedbirler

YATIRIM KLMNN YLETRLMESNDE VERG POLTKALARININ ÖNEM: TÜRKYE AÇISINDAN BR UYGULAMA

EKG Sinyallerinde Gürültü Gidermede Ayrk Dalgack Dönüümünde Farkl Ana Dalgacklarn Ve Ayrtrma Seviyelerinin Karlatrlmas

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU

ORMAN KÖYÜ KALKINDIRMA KOOPERATFLER YÖNETC VE ÜYELERNN ORMAN EKOSSTEMLERNDEK BYOLOJK ÇETLL YERNDE KORUMA ETM PROJES (GEF SGP TUR/98/G52)

Geçiş Eğrisi Olarak 4.Dereceden Parabol Geçi E risi Olarak 4.Dereceden Parabol

TÜRK MOB L TELEKOMÜN KASYON P YASALARINDA REKABET VE EBEKE ETK LER

Ölçek Geli,tirme Çal.,malar.nda Kapsam Geçerlii için Kapsam Geçerlik &ndekslerinin Kullan.lmas.

TÜRKYE NN ATIL ENERJ KAYNAI: RÜZGÂR ENERJS

RÜZGÂR ENERJ S NDE KULLANILAN JENERATÖRLER N

TÜRKYE DE 1980 SONRASI SZLK-BÜYÜME LKS VE GÜCÜ PYASASINA GENEL BR BAKI

ETM FAKÜLTES ÖRENCLER LE FEN-EDEBYAT FAKÜLTES MEZUNLARININ ÖRETMENLK MESLENE YÖNELK ALGILARININ KARILATIRILMASI (GAZ ÜNVERSTES ÖRNE)

Temel Sosyo-Ekonomik Göstergeler

I. Oturum Oturum Ba kan : Yrd.Doç.Dr. Ufuk TÜRKER 09:50-10:10

P I. R dir. Bu de er stator sarg lar n direnci. : Stator bir faz sarg n a.c. omik direncini ( ) göstermektedir.

2001 KRZNN MKB DE HSSE SENETLER LEM GÖREN MALAT LETMELERNN FNANSAL YAPISI ÜZERNDEK ETKLER

HDROLK SLNDR DNAMK ANALZ

ASMOLEN UYGULAMALARI

TÜLN OTBÇER. Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır.

Proje Döngüsünde Bilgi ve. Turkey - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1

VE SÜRDÜRÜLEB L R YEK UYGULAMALARI

KENT KARAYOLLARINDA KAPAS TEN N BULANIK MANTIK LE MODELLENMES CAPACITY MODELLING OF URBAN HIGHWAYS BY FUZZY LOGIC

Almanya Bilgileri,Turistik Mekanlar ve Vize??lemleri

TÜRK BANKACILIK SSTEMNDE BLANÇO DII LEMLER VE RSK YÖNETM AÇISINDAN DEERLENDRLMES

Monte Carlo stokastik optimizasyonu ile optimal saklama pay seviyesi hesab

Kütahya nın Sosyo-Ekonomik Göstergeleri

MATEMATK TEST. 5. Olimpiyatlara haz%rlanan bir atlet her gün, bir

Transkript:

ARTVN L GELME PLANI Artvin l Geneli-2000 Bilinmeyen Erkek 80+ 75-79 70-74 65-69 60-64 Kad n Y a Gruplar 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34. 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 12 9 6 3 0 3 6 9 12 % NÜFUS ve SOSYO-EKONOMK YAPI RAPORU (TASLAK) Yrd. Doç. Dr. Atakan ÖZTÜRK Y'lmaz OLGUN Artvin, 2005

ÇNDEKLER Sayfa no ÇNDEKLER...i TABLO LSTES... iii EKL LSTES...v 1. GENEL BLGLER...1 1.1 Giri...1 1.2 Amaç, Kapsam ve Yöntem...1 2. ARTVN LNN MEVCUT DURUMU...3 2.1 Demografik Yap'...3 2.1.1 Nüfus Art' H'zlar'...3 2.1.2 Hane Halk'n'n Özellikleri...5 2.1.2.1 Nüfusun Yerleim Yerlerine Da0'l'm'...5 2.1.2.1.1 Artvin Merkez lçe...7 2.1.2.1.2 Ardanuç lçesi...7 2.1.2.1.3 Arhavi ve Hopa lçeleri...7 2.1.2.1.4 Borçka lçesi...7 2.1.2.1.5 Murgul lçesi...8 2.1.2.1.6 avat lçesi...8 2.1.2.1.7 Yusufeli lçesi...8 2.1.2.2 Nüfusun Ya ve Cinsiyete Göre Da0'l'm'...9 2.1.2.3 Medeni Durum...14 2.1.2.4 E0itim...15 2.1.2.5 Çal'ma Hayat'...17 2.1.2.5.1 stihdam Durumu...17 2.1.2.5.2 stihdam'n Sektörel Da0'l'm'...20 2.1.2.5.3 Do0urganl'k, Bebek ve Çocuk Ölüm H'zlar'...25 2.1.3 Nüfus Tahminleri...27 2.2 Sosyal Yap'...29 2.2.1 Göçler...29 i

2.2.2 Hane Yap's'...31 2.2.3 Sosyal Güvenlik...33 2.3 Ekonomik Yap'...34 2.3.1 Artvin li GSYH n'n Geliimi...34 2.3.2 Artvin li GSYH n'n Sektörel Da0'l'm'...36 2.3.3 Artvin linde Kii Ba'na GSYH n'n De0iimi...39 2.3.4 Artvin linde lçelere Göre GSYH n'n Da0'l'm'...40 2.4 Artvin linin Sosyo-Ekonomik Gelimilik ve nsani Gelimilik S'ralamas'...41 2.5 SWOT Analizi...46 3. ARTVN L NÜFUS VE SOSYO-EKONOMK YAPISINA L#KN VZYON, HEDEF VE STRATEJLER...49 4. KAYNAKLAR...52 ii

TABLO LSTES Tablo 1. Genel Nüfus Say'mlar'na Göre Türkiye ve Artvin Nüfuslar' ve Y'll'k Nüfus Art' H'zlar'...4 Tablo 2. Artvin li Nüfusunun Cinsiyete ve Yerleim Yeri Tiplerine Göre Da0'l'm'...5 Tablo 3. Artvin line Ba0l' lçelerinin Toplam Nüfuslar' ve Nüfus Art' H'zlar' ( )...5 Tablo 4. Artvin lçe Merkezlerinin Toplam Nüfuslar' ve Y'll'k Nüfus Art' H'zlar' ( )...6 Tablo 5. Artvin lçe Merkezlerine Ba0l' Köylerin Toplam Nüfuslar' ve Y'll'k Nüfus Art' H'zlar' ( )...6 Tablo 6. Artvin linde Yerleim Yeri Tiplerinde Nüfusun Ya ve Cinsiyete Göre Da0'l'm' (%)...9 Tablo 7. Yerleim Yeri Tiplerinde Nüfusun Büyük Ya Gruplar'na Da0'l'm', Medyan Ya ve Ya Ba0'ml'l'k Oran'...13 Tablo 8. Artvin Yerleim Yeri Tiplerinde Cinsiyete Göre Medeni Durumun Oransal Da0'l'm' (%)...14 Tablo 9. Artvin linde Cinsiyete Göre Okuma Yazma Bilen ve Bilmeyenlerin Oransal Da0'l'm' (%)...15 Tablo 10. Artvin Erkek Nüfusunun Ya Gruplar'na ve E0itime Göre Oransal Da0'l'm' (%)...16 Tablo 11. Artvin Kad'n Nüfusunun Ya Gruplar'na ve E0itime Göre Oransal Da0'l'm' (%)...17 Tablo 12. Artvin Yerleim Yeri Tiplerinde 12 Ya Üstü Nüfusun Cinsiyete Göre stihdam, sizlik ve gücüne Kat'lma Oranlar' (%)...18 Tablo 13. Artvin Yerleim Yerleri Tiplerinde 12 Ya Üstü Çal'mayan Nüfusun Cinsiyet ve Çal'mama Nedenine Göre Oransal Da0'l'm' (%)...20 Tablo 14. stihdam Edilen Nüfusun Y'llara ve Sektörlere Göre Da0'l'm'...21 Tablo 15. Artvin Yerleim Yeri Tiplerinde Çal'anlar'n Sektörlere Göre Oransal Da0'l'm' (%)...22 Tablo 16. Artvin Yerleim Yeri Tiplerinde Yap'lan e Göre Nüfusun Oransal Da0'l'm' (%)...24 Tablo 17. Artvin linde teki Durum ve Cinsiyete Göre stihdam Edilen Nüfus...24 Tablo 18. Artvin linde Do0urganl'k, Bebek ve Çocuk Ölüm H'zlar'...25 Tablo 19. Artvin li Yerleim Yeri Tiplerine Göre Canl' Do0an ve Yaayan Çocuk Say'lar'...27 Tablo 20. Artvin linde Genel Nüfus Say'm' Sonuçlar'na Göre Nüfus Tahminleri...28 iii

Tablo 21. Artvin linde 1985-1990 Aras'nda çe Göç, D'a Göç, Net Göç ve Net Göç H'z'...30 Tablo 22. 1990 Genel Nüfus Say'm'na Göre Artvin linin Ald'0' ve Verdi0i Göç...30 Tablo 23. 1990 Genel Nüfus Say'm'na Göre Artvin li çinde Göç Durumu...31 Tablo 24. Artvin de Hanehalk' Büyüklü0ünün Yerleim Yeri Tiplerine Göre Oransal Da0'l'm' (%)...32 Tablo 25. Artvin de Hanehalk' Büyüklü0ünün Yerleim Yeri Tiplerine Göre Oransal Da0'l'm' (%)...33 Tablo 26. Artvin'de Yerleim Yeri Tipine Göre Oturulan Konutun Mülkiyet Durumu...33 Tablo 27. Emekli Ayl'0' Alanlar'n ve Sigortal'lar'n Say's' (2000)...34 Tablo 28. Artvin li GSYH s'n'n y'llar itibariyle Cari Fiyatlarla Geliimi...35 Tablo 29. Artvin li GSYH n'n Y'llar tibariyle Sabit Fiyatlarla Geliimi (1987 fiyatlar'yla)...36 Tablo 30. Artvin li GSYH n'n 2001 Y'l' tibariyle Faaliyet Kollar'na Göre Da0'l'm'...38 Tablo 31. Artvin li Kii Ba'na Düen GSYH n'n Türkiye ve Karadeniz Bölgesi le Kar'lat'rmas'...39 Tablo 32. Bölge llerinin Kii Ba'na GSYH S'ralamas' (2001)...40 Tablo 33. Artvin li GSYH n'n lçelere Göre Da0'l'm' (1996)...41 Tablo 34. llerin Sosyo -Ekonomik Gelimilik S'ralamas'...43 Tablo 35. Gelimilik Endeksine Göre Kademeli l Gruplar'...44 Tablo 36. lçeler tibariyle Sosyo-Ekonomik Gelimilik S'ralamas' (2003)...46 iv

#EKL LSTES Sayfa no ekil 1. Türkiye Ya Piramidi...10 ekil 2. Artvin l Geneli çin Ya Piramidi...10 ekil 3. Artvin Kent Merkezi çin Ya Piramidi...11 ekil 4. Artvin lçe Merkezleri çin Ya Piramidi...11 ekil 5. Artvin Köyleri çin Ya Piramidi...12 v

1. GENEL BLGLER 1.1 Giri- nsan faktörü, mal ve hizmet üretiminin temel eleman' olman'n yan's'ra, üretilen mal ve hizmetlerin tüketimi aç's'ndan da önemlidir. Bu yönüyle bir ülkenin nüfusu, nüfusun nitelikleri ve ya gruplar'na da0'l'm', ülkenin gücünü belirleyen önemli bir göstergedir. Nüfusun say' olarak yetersiz olmas', ekonomik kaynaklar'n at'l kalmas'na yol açarak önemli kay'plara sebep olabilir. Nüfusun ülkenin ekonomik kaynaklar'na göre fazla olmas' ise, insan gücünün at'l kalmas'na, elde edilen gelirin daha çok kii taraf'ndan tüketilmesine, refah'n düük kalmas'na, buna ba0l' olarak birtak'm ekonomik ve sosyal sorunlara yol açabilmektedir (Karluk, 1995). Nüfusa ilikin önemli göstergeler aras'nda yer alan nüfus art' h'z', ekonomik gelime temposu içinde; igücü art''n', sermaye birikimini, teknolojik gelimeyi ve do0al kaynaklar'n kullan'lmas'n' etkileyen önemli bir unsurdur (DPT, 2001a). Dolay's'yla, nüfus art' h'z' bir ülke ya da bölgenin ekonomik gelime süreci üzerinde olumlu ya da olumsuz etkiler do0urabilen önemli bir faktör olarak ortaya ç'kmaktad'r. Öte yandan, nüfus art' h'z'yla da ba0lant'l' olan bir ülkedeki nüfusun say's' ve yo0unlu0uyla birlikte ülke nüfusunun yap's', o ülkenin özellikle sosyo-ekonomik durumu hakk'nda önemli ipuçlar' verebilmektedir. Nitekim, nüfusun; ya gruplar'na ve cinsiyete göre da0'l'm', gelir ve e0itim durumu, yerleim yerleri (k'r ve kent) itibariyle da0'l'm', faal (çal'an) bölümünün sektörlere göre da0'l'm' vb özellikleri içeren nüfus yap's' sayesinde, bir ülkenin ya da bir bölgenin sosyo-ekonomik aç'dan gelimilik durumu ya da seviyesi hakk'nda genel bir fikir edinilebilmektedir. Ancak, sosyo-ekonomik gelime düzeyinin tespitinde nüfus yap's'n'n yukar'da say'lan özellikleri yan'nda; istihdam göstergeleri, sanayi, tar'm, alt yap' vb sektörlere ilikin hesaplanan çeitli göstergeler de dikkate al'nmak durumundad'r. Zira, gelimilik ekonomik ve sosyal nitelikli çok say'da özelli0in bir bilekesi olarak ortaya ç'kmaktad'r. Özetle, gerek ülke düzeyinde (makro düzeyde) ve gerekse bir bölge ya da il düzeyinde gerçekletirilen planlama çal'malar'nda, özellikle de sosyo-ekonomik kapsaml' planlamalarda, ekonomik durumun yan's'ra insan' ve insana ilikin çeitli özellikleri göz ard' etmek mümkün de0ildir. Benzer ekilde, sosyal ve ekonomik yap'da meydana gelen de0ime ve gelimeler de bu noktada son derece önemlidir. Bu nedenledir ki, gerek nüfus yap's' ya da demografik yap'ya dayanan ve gerekse sosyal ve ekonomik tabanl' analizler, yap'lacak planlama çal'malar' için önemli birer altl'k oluturmaktad'r. 1.2 Amaç, Kapsam ve Yöntem Bu çal'ma ile Artvin l Gelime Plan' ve bu kapsamda haz'rlanmakta olan di0er sektör çal'malar'na altl'k oluturmak üzere, ilin nüfus ve sosyo-ekonomik yap's'na ilikin; mevcut durumu ortaya koymak, bu kapsamda plan dönemi için nüfus tahminleri yapmak ve bu alandaki temel hedef ve stratejileri tespit etmek amaçlanm't'r.

Bu amaçla ele al'nan çal'ma, Giri ile birlikte Amaç, Kapsam ve Yöntem alt bölümleri içeren Genel Bilgiler Bölümü; Demografik Yap', Sosyal Yap', Ekonomik Yap' ve SWOT Analizi alt bölümlerini içeren Artvin linin Mevcut Durumu ve son olarak da Artvin li Nüfus ve Sosyo-Ekonomik Yap's'na likin Hedef ve Stratejiler bal'kl' bölüm olmak üzere toplam üç ana bölümden olumaktad'r. Çal'man'n içeri0inin oluturulmas'nda, nüfus konusu son derece de0iken bir yap' arz etmesinden dolay', mümkün oldu0unca nüfusa ilikin en son ve en güncel verilerin kullanmas'n'n yan's'ra, belli periyotlardaki de0iimlerin de incelenebilmesi amac'yla benzer verilerin y'llara göre de0iimlerinin de irdelenmesine çal''lm't'r. Söz konusu ana bölümlerden ilkinde, çal'ma konusun önemine de0inilen giri bölümünün ard'ndan, çal'man'n amac', kapsam' ve yöntemine ilikin özlü aç'klamalarda bulunulmutur. Çal'man'n ikinci ana bölümünde lin demografik yap's'; s'ras'yla nüfus art' h'z', hane halk'n'n yerleim yeri tiplerinde da0'l'm', nüfusun ya ve cinsiyete göre da0'l'm', medeni durum, e0itim düzeyi, çal'ma hayat', do0urganl'k ve ölüm göstergeleri yard'm'yla incelenmitir. lin sosyal yap's' kapsam'nda; s'ras'yla göç, aile yap's', sosyal güvenlik gibi özellikler üzerinde durulurken, ekonomik yap's' kapsam'nda ise y'llar itibariyle Artvin li GSYH n'n de0iimi, GSYH n'n sektörel da0'l'm', kii ba'na düen GSYH de0erleri ile ilçeler itibariyle GSYH n'n da0'l'm' konular' ayr' ayr' ele al'nm't'r. Mevcut durumu ele alan ikinci ana bölümün son aamas'nda ise, lin nüfus ve sosyo-ekonomik yap' aç's'ndan sahip oldu0u kuvvetli ve zay'f yönler ile f'rsat ve tehditleri konu edinen SWOT analizi gerçekletirilmitir. Demografik analizlerde, büyük ölçüde Devlet statistik Enstitüsü (DE) taraf'ndan gerçekletirilen farkl' y'llara ait Genel Nüfus Say'm' sonuçlar'ndan yararlan'lm't'r. Öte yandan, nüfusun ya gruplar'na da0'l'm'n' görselletirmek amac'yla; il geneli, kent ve ilçe merkezleri ve köyler için nüfus ya piramitleri oluturulmutur. Söz konusu, piramitlerin çiziminde Microsoft Excel Program' ndan istifade edilmitir. Ayr'ca, demografik yap'n'n ele al'nd'0' ikinci bölümde ilin nüfus tahminlerine de yer verilmitir. Nüfus tahminleri, ilin geçmi y'llara ilikin nüfus verilerinin yan's'ra, matematiksel yöntemler (do0rusal fonksiyonlar) kullan'larak ve yine Microsoft Excel program'ndan yararlan'larak gerçekletirilmitir. SWOT analizinin gerçekletirilmesinde hem lin demografik, sosyal ve ekonomik yap's'na ilikin ortaya konan mevcut durum bulgular'ndan ve hem de Artvin l Gelime Plan' haz'rl'k çal'malar' kapsam'nda il genelinde çeitli kamu kurum ve kurulular'n'n yöneticileri, özel sektör ve sivil toplum örgütü temsilcileri, köylüler vb. kiilere uygulanan anket çal'malar'n'n bulgular'ndan istifade edilmitir. Çal'man'n üçüncü ve son bölümünde ise mevcut durum bulgular' ve SWOT analizi yard'm'yla, Artvin linin nüfus ve sosyo-ekonomik yap's' çerçevesinde gelece0e dönük temel hedeflerin neler olabilece0i ve bu hedeflere ulamay' sa0layacak bal'ca stratejiler üzerinde durulmutur. 2

Yukar'da çok özet olarak ifade edilen çal'ma içeri0inin ekillenmesinde ve kullan'lan yöntemlerin uygulanmas'nda, özellikle bu çal'man'n ele al'nma gerekçesiyle birebir örtüen bir çal'ma olan Bolu l Gelime Plan' Nüfus ve Sosyal Yap' Projesi nden ve DE nin genel nüfus say'm' sonuçlar' ve di0er istatistiklerini içeren yay'nlar'ndan önemli ölçüde yararlan'lm't'r. Ayr'ca, çal'ma konusuyla ilgili il, bölge ve ülke düzeyinde haz'rlanm' çeitli yay'nlar'n yan' s'ra, internet ortam'nda elde edilen yay'nlardan da sayfa adresi ve eriim tarihi belirtmek suretiyle istifade edilmitir. 2. ARTVN LNN MEVCUT DURUMU 2.1 Demografik Yap8 Türkiye nin kuzeydo0usunda yer alan Artvin ilinin yüzölçümü * 7 367 km 2 ile Türkiye nin yakla'k % 0.96 s'n' oluturmaktad'r (DE, 2003). lin toplam nüfusu, 2000 Y'l' Genel Nüfus Say'm' sonuçlar'na göre, 191 934 olup, toplam nüfusun % 12,2 si Artvin il merkezinde, % 31,9 u ilçe merkezlerinde, % 55,9 u da köylerde yaamakta ve il nüfusu Türkiye toplam nüfusunun % 0,3 ünü oluturmaktad'r. lin demografik yap's' aç's'ndan öne ç'kan özelliklerin ba'nda ilerleyen bölümlerde daha detayl' aç'klanaca0' üzere, net göç büyüklükleri ve nüfus art' h'zlar'n'n negatif de0erler sergilemesi yer almaktad'r. 2.1.1 Nüfus Art8- H8zlar8 Türkiye nin toplam nüfusu 1927-2000 döneminde yakla'k 5 kat artarken, Artvin ili nüfusu ayn' dönemde sadece 2 kat art' göstermitir. Artvin ilinin y'll'k nüfus art' h'z', 1927-1940 döneminde Türkiye nin y'll'k nüfus art' h'z'n'n üzerinde, 1940-2000 döneminde ise Türkiye nin y'll'k nüfus art' h'z'n'n alt'nda seyretmitir (Tablo 1). Yine, Artvin ili y'll'k nüfus art' h'z' 1965-1970 periyoduna kadar inili ç'k'l' bir seyir izlerken, bu periyottan sonra sürekli bir düü göstermitir. Y'll'k nüfus art''n'n sürekli azald'0' bu süreçte, 1980-1985 periyodundan itibaren de y'll'k nüfus art' h'z'n'n negatif de0erler ald'0' görülmektedir ki, bu durum ayn' zamanda Artvin den il d''na do0ru yaanan yo0un nüfus göçünün bir sonucu olarak da düünülebilir. Nitekim, 1985-1990 döneminde Artvin den il d''na göç sonucu 32 713 kiilik bir nüfus kayb' söz konusu olup, bu da lin 1990 nüfusunun 169 una eit olmaktad'r. Oysa söz konusu dönemde ayn' oran; Artvin linin de içinde bulundu0u Karadeniz Bölgesi nde 102 ve Türkiye de ise 80 olarak gerçeklemitir (DE, 1998). Artvin ili nüfus yo0unluklar'nda meydana gelen de0iimler de ilde yaanan göçün bir sonucu olarak de0erlendirilebilir. Nitekim, Artvin ilinde 1985 y'l'nda 31 ve1990 y'l'nda 29 olan nüfus yo0unlu0u, 2000 y'l'nda 26 ya dümütür. Artvin ili Karadeniz Bölgesi ndeki 18 il aras'nda, nüfus yo0unlu0u aç's'ndan 1990 y'l'nda sondan bir önceki s'rada iken, 2000 y'l'nda en son s'rada yer alm't'r. Bir baka ifadeyle, Artvin ili 2000 y'l'nda Karadeniz Bölgesi nin en düük nüfus yo0unlu0una sahip ili olmutur. Benzer ekilde, Artvin ili ayn' * Yüzölçümüne göller ve baraj gölleri dahil debildir. Harita Genel Komutanl8B8ndan temin edilen 1/1 000 000 ölçekli haritadan hesaplanm8-t8r. 3

y'l Türkiye genelinde de en düük nüfus yo0unlu0una sahip olan Tunceli ilinin ard'ndan ikinci s'rada yer alm't'r (DE, 1999; DE, 2003). Tablo 1. Genel Nüfus Say8mlar8na Göre Türkiye ve Artvin Nüfuslar8 ve Y8ll8k Nüfus Art8- H8zlar8 Say'm y'l' Türkiye Artvin Nüfus (Bin) Nüfus art' h'z' ( ) Nüfus (Bin) Nüfus art' h'z' ( ) 1927 13 648-89 630-1935 16 158 21,1 132 895 49.2 1940 17 821 19,6 153 273 28.5 1945 18 790 10,6 159 328 7.7 1950 20 947 21,7 174 977 18.7 1955 24 065 27,7 176 845 2.1 1960 27 755 28,5 196 301 20.9 1965 31 391 24,6 210 065 13.5 1970 35 605 25,2 225 869 14.5 1975 40 348 25,0 228 026 1.9 1980 44 737 20,6 228 997 0.8 1985 50 664 24,9 226 338-2.3 1990 56 473 21,7 212 833-12.3 1997 62 866 15,1 187 174-18,3 2000 67 804 18,3* 191 934-10,3* * 1990-2000 y'llar' aras'ndaki y'll'k nüfus art' h'z'n' göstermektedir. Kaynaklar : DE, 1999, 1997 Genel Nüfus Tespiti dari Bölünü, DE Yay'n No: 2281, Ankara., DE, 2001, 2000 GENEL NÜFUS SAYIMI Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri (ARTVN), DE Yay'n no: 2498, Ankara. URL-1 DE, 2003. Türkiye statistik Y'll'0' 2002, Yay'n Numaras' 2779, Ankara. Öte yandan, Artvin ilinin 1927 de 89 630 olan toplam nüfusu, 1980 y'l'na kadar sürekli bir art', 1980-1997 y'llar' aras'nda ise sürekli bir azal' göstermitir. Buna kar'l'k, 1997-2000 periyodunda ise il nüfusunda % 2,5 lik art' meydana gelmitir (Tablo 1). Artvin ili, 1980-1997 y'llar' aras'nda artan oranda d'a göç veren iller aras'nda yer al'rken, 1998 y'l'nda Deriner Baraj' ile 1999 y'l'nda Borçka ve Muratl' Barajlar'n'n inas'na balanmas' sonras'nda, il nüfusunun d'a göç e0iliminde azal' görülmütür. Barajlar sonras'nda yarat'lan yeni istihdam alanlar'n'n yan'nda, göçün a0'rl'kl' olarak yöneldi0i Marmara Bölgesinde yaanan Marmara ve Düzce depremlerinin etkisi ve göç edilen büyük ehirlerin son y'llarda artan orandaki yaam güçlüklerinin de d'a göç e0iliminin azal''nda etkisi oldu0u düünülmektedir (Anonim, 2003). Bununla birlikte, Artvin ili genelinde yo0un bir ekilde yaanmakta olan göçün durdu0unu söylemek pek do0ru olmayacakt'r. Zira, il genelinde yaanan göçün temelinde i imkânlar'n'n s'n'rl' oluu ve dolay's'yla isizlik yatmaktad'r. lde baraj yat'r'mlar' d''nda istihdam sorununa çözüm getirebilecek, büyük çapl' özel ya da kamu sektörü yat'r'm'n'n k'sa vadede hayata geçirilmesi ise söz konusu de0ildir. Bu arada il genelinde faaliyet gösteren ve istihdama önemli katk'lar sa0layan kimi kamu iletmelerinin de, son y'llarda özellikle verimsiz çal'malar' ve zarar etmeleri nedeniyle özelletirilmesi, ildeki isizlik sorununu daha da art'ran bir di0er faktör olmutur. 4

2.1.2 Hane Halk8n8n Özellikleri 2.1.2.1 Nüfusun Yerle-im Yerlerine DaB8l8m8 2000 y'l'nda Artvin ili nüfusunun, cinsiyet ve yerleim yeri tiplerine göre da0'l'm' önemli farkl'l'klar göstermemekle birlikte, kent ve ilçe merkezlerinde erkek, köylerde ise kad'n nüfusunun oransal üstünlü0ü görülmektedir (Tablo 2). Tablo 2. Artvin li Nüfusunun Cinsiyete ve Yerle-im Yeri Tiplerine Göre DaB8l8m8 Cinsiyet Kent merkezi lçe merkezleri Köyler l Geneli Nüfus % Nüfus % Nüfus % Nüfus % Erkek 12 514 13,0 31 957 33,1 51 128 54,0 96 599 100 Kad'n 10 643 11,2 29 084 30,5 55 608 58,3 95 335 100 Toplam 23 157 12,2 61 041 31,9 107 736 55,9 191 934 100 Kaynak: DE, 2001, 2000 GENEL NÜFUS SAYIMI Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri (ARTVN), DE Yay'n no: 2498, Ankara. Tablo 2 incelendi0inde, Artvin ili toplam nüfusu içinde; kent merkezinin pay' % 12,2 iken, ilçe merkezlerinin pay' % 31,9 ve köylerin pay' ise % 55,9 olarak tespit edilmitir. Dolay's'yla, il nüfusunun yar'dan fazlas'n' k'rsal kesimde yaayanlar'n oluturdu0u görülmektedir. Tablo 3 te Artvin iline ba0l' ilçelerin çeitli y'llardaki toplam nüfuslar' ve nüfus art' h'zlar' verilmi olup, söz konusu tablo incelendi0inde; Artvin ili ortalama y'll'k nüfus art' h'z'n'n (- 10,3), gerek Türkiye ( 18,3) ve gerekse Do0u Karadeniz Bölgesi * (DKB) ortalamas'n'n ( 9,3) alt'nda oldu0u görülmektedir. Hatta, Artvin linde nüfus DKB ve Türkiye nin aksine azalmaktad'r. Tablo 3. Artvin line BaBl8 lçelerinin Toplam Nüfuslar8 ve Nüfus Art8- H8zlar8 ( ) lçe 1985 1990 1997 2000 R 1985-1990 R 1990-1997 R 1997-2000 R 1990-2000 Merkez 32 422 34 219 32 256 34 572 10,8-8,4 23,1 1,0 Ardanuç 19 875 17 782 15 234 14 477-22,3-22,1-17,0-20,6 Arhavi 19 016 18 351 17 891 19 347-7,1-3,6 26,1 5,3 Borçka 45 442 30 329 25 462 27 654-80,9-25,0 27,5-9,2 Hopa 31 464 30 862 30 646 32 584-3,9-1,0 20,4 5,4 Murgul* - 11 951 94 07 8 543 - -34,2-32,1-33,6 avat 38 427 32 279 26 124 25 624-34,9-30,2-6,4-23,1 Yusufeli 39 692 37 060 30 154 29 133-13,7-29,5-11,5-24,1 Toplam' 226 338 212 833 18 7174 191 934-12,3-18,4 8,4-10,3 Türkiye 18,3 DKB 9,3 *Murgul ilçesi 1985 nüfus say'm'nda Borçka ilçesine ba0l' oldu0undan, 1985 nüfusu Borçka ilçesi nüfusu içerisinde gösterilmemitir. Kaynaklar : DE, 1987. GENEL NÜFUS SAYIMI Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri, 20.10.1985, (ARTVN), DE Yay'n No: 1237, Ankara. DE, 1999. 1997 Genel Nüfus Tespiti dari Bölünü, DE Yay'n No: 2281, Ankara. DE, 2001, 2000 GENEL NÜFUS SAYIMI Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri (ARTVN), DE Yay'n No:2498, Ankara. URL-3 * Do0u Karadeniz Bölgesi; bölgesel istatistiklerin toplanmas', gelitirilmesi, bölgelerin sosyo-ekonomik analizlerinin yap'lmas', bölgesel politikalar'n çerçevesinin belirlenmesi ve Avrupa Birli0i Bölgesel statistik Sistemine uygun kar'lat'r'labilir istatistiki veri taban' oluturulmas' amac'yla ülke genelinde tan'mlanan statistiki Bölge Birimleri S'n'fland'rmas' (BBS) kapsam'nda tan'mlanan 12 adet bölge biriminden biri olup, Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin ve Gümühane illerini kapsamaktad'r (URL-2). 5

Benzer ekilde, Artvin kent merkezi ve ilçe merkezlerinin ortalama y'll'k nüfus art' h'z' ( 24,2) da, yine gerek Türkiye ( 26,81) ve gerekse DKB ortalamas'n'n ( 28,5) az da olsa alt'ndad'r (Tablo 4). Tablo 4. Artvin lçe Merkezlerinin Toplam Nüfuslar8 ve Y8ll8k Nüfus Art8- H8zlar8 ( ) lçe 1985 1990 1997 2000 R 1985-1990 R 1990-1997 R 1997-2000 R 1990-2000 Merkez 1 8720 20 306 20 073 23 157 16,3-1,6 47,6 13,1 Ardanuç 3 765 5 052 6 106 5 278 58,8 27,1-48,6 4,4 Arhavi 9 079 10 048 13 251 14 079 20,3 39,5 20,2 33,7 Borçka 6 543 6 102 7 678 9 008-14,0 32,8 53,3 38,9 Hopa 11 315 11 507 13 811 15 445 3,4 26,1 37,3 29,4 Murgul - 4 278 4 766 3 801-15,4-75,4-11,8 avat 4 916 4 850 7 847 7 325-2,7 68,7-22,9 41,2 Yusufeli 3 964 3 954 6 364 6 105-0,5 68,0-13,8 43,4 Toplam 58 302 66 097 79 896 84 198 25,1 27,1 17,5 24,2 Türkiye (Kent) 26,8 DKB (Kent) 28,5 *Murgul ilçesi 1985 nüfus say'm'nda Borçka ilçesine ba0l' oldu0undan, 1985 nüfusu Borçka ilçesi nüfusu içerisinde gösterilmemitir. Kaynaklar : DE, 1987. GENEL NÜFUS SAYIMI Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri, 20.10.1985, (ARTVN), DE Yay'n No: 1237, Ankara. DE, 1999. 1997 Genel Nüfus Tespiti dari Bölünü, DE Yay'n No: 2281, Ankara. DE, 2001, 2000 GENEL NÜFUS SAYIMI Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri (ARTVN), DE Yay'n No:2498, Ankara. URL-3. Öte yandan, Artvin linde ilçe merkezlerine ba0l' köylerin ve DKB köylerinin her ikisinin ortalama y'll'k nüfus art' h'zlar' (s'ras'yla - 30.9 ve 6.4), Türkiye köyleri ortalama y'll'k nüfus art''n'n ( 4,21) oldukça alt'nda kalm't'r (Tablo 5). Özellikle Tablo 3, Tablo 4 ve Tablo 5 yard'm'yla, Artvin e ba0l' ilçe merkezleri ve bunlara ba0l' köylerin nüfus durumlar' ilçeler baz'nda ayr' ayr' aa0'da irdelenmitir. Tablo 5. Artvin lçe Merkezlerine BaBl8 Köylerin Toplam Nüfuslar8 ve Y8ll8k Nüfus Art8- H8zlar8 ( ) lçe 1985 1990 1997 2000 R 1985-1990 R 1990-1997 R 1997-2000 R 1990-2000 Merkez 13 702 13 913 12 183 11 415 3,1-19,0-21,7-19,8 Ardanuç 16 110 12 730 9 128 9 199-47,1-47,5 2,6-32,5 Arhavi 9 937 8 303 4 640 5 268-35,9-83,1 42,3-45,5 Borçka 38 899 24 227 17 784 18 646-94,7-44,2 15,8-26,2 Hopa 20 149 19 355 16 835 17 139-8,0-19,9 6,0-12,2 Murgul - 7 673 4 641 4 742 - -71,8 7,2-48,1 avat 33 511 27 429 18 277 18 299-40,1-58,0 0,4-40,5 Yusufeli 35 728 33 106 23 790 23 028-15,2-47,2-10,9-36,3 Toplam 168 036 146 736 107 278 107 736-27,1-44,7 1,4-30,9 Türkiye (Köy) 4,2 DKB (Köy) -6,4 *Murgul ilçesi 1985 nüfus say'm'nda Borçka ilçesine ba0l' oldu0undan, 1985 nüfusu gösterilmemitir. Kaynaklar : 1) DE, 1987. GENEL NÜFUS SAYIMI Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri, 20.10.1985, (ARTVN), DE Yay'n No: 1237,Ankara. 2) DE, 1999. 1997 Genel Nüfus Tespiti dari Bölünü, DE Yay'n No: 2281, Ankara. 3) DE, 2001, 2000 GENEL NÜFUS SAYIMI Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri (ARTVN), DE Yay'n No:2498, Ankara. 4) URL-4. 6

2.1.2.1.1 Artvin Merkez lçe Artvin merkezin toplam nüfusu (ilçe merkezi+köyler), 1985-2000 döneminde, de0iken bir yap' göstermitir. Öte yandan, buras' en fazla nüfusa sahip ilçe olma özelli0iyle birlikte, 1990-2000 döneminde, il genelinde en yüksek nüfus art' h'z'na sahip üçüncü ilçe konumundad'r. (Tablo 3). Yine 1990-2000 döneminde, 1997 nüfus say'm' hariç tutulursa, Artvin merkez ilçe nüfusunda sürekli bir art' görülmektedir. Bununla birlikte, 1990-2000 döneminde y'll'k nüfus art' h'z' 13,1 ile Türkiye y'll'k kentsel nüfus art' h'z'ndan ( 26.81) daha düük düzeyde gerçeklemitir (Tablo 4). Artvin merkez ilçede 1997-2000 y'llar' aras'nda ortaya ç'kan yakla'k % 15 lik nüfus art''nda özellikle Deriner Baraj' inaat'n'n balamas'n'n etkili oldu0u söylenebilir. Öte yandan, Artvin ilçe merkezine ba0l' köylerde ise, 1985-1990 dönemindeki %1,5 lik nüfus art'' d''nda il geneline paralel ekilde sürekli bir nüfus kayb' söz konusudur (Tablo 5). 2.1.2.1.2 Ardanuç lçesi Ardanuç ilçesi toplam nüfus aç's'ndan, en düük nüfusa sahip ikinci ilçe konumunda olmas'n'n yan' s'ra, 1985-2000 döneminde sürekli nüfus kayb'na u0ram't'r (Tablo 3). Ardanuç ilçe merkezinin nüfus art' h'z', 1990-2000 döneminde, Türkiye y'll'k kentsel nüfus art' h'z'n'n ( 26.81) alt'nda kalmas'n'n yan' s'ra, il genelinde nüfus art' h'z' en düük ikinci ilçe merkezi konumundad'r (Tablo 4). Benzer ekilde, 2000 y'l' baz al'nd'0'nda en düük nüfusa sahip ikinci ilçe merkezi olma özelli0ine de sahip olan Ardanuç a ba0l' köylerde, 1997-2000 periyodunda görülen % 0,8 lik cüzi bir nüfus art'' ihmal edilirse, sürekli bir nüfus kayb' söz konusudur (Tablo 5). 2.1.2.1.3 Arhavi ve Hopa lçeleri Arhavi ve Hopa ilçelerinin her ikisi de, bir önceki nüfus say'm'na oranla, 1990 ve 1997 y'llar'nda nüfus kaybederken, 2000 y'l'nda nüfuslar' artm't'r. Öte yandan, Hopa ilçesi Artvin merkezden sonra, en yüksek nüfusa sahip ikinci ilçe özelli0indedir (Tablo 3). Artvin ilinde, 1985-2000 periyodunda, nüfusu sürekli art' gösteren sadece iki ilçe merkezi bulunmaktad'r. Bunlar Arhavi ve Hopa olup, her iki ilçe merkezinin de 1990-2000 periyodu y'll'k nüfus art' h'zlar' (s'ras'yla 33,7 ve 29.4), Türkiye y'll'k kentsel nüfus art' h'z' ( 26.81) ve Artvin ilçe merkezleri y'll'k ortalama nüfus art' h'z'ndan ( 24.2) daha yüksektir. Öte yandan, ilçe merkezleri aras'nda 2000 y'l' itibariyle Artvin merkezin ard'ndan, s'ras'yla Hopa ikinci, Arhavi üçüncü en yüksek nüfusa sahip ilçe konumundad'rlar (Tablo 4). Ayr'ca, yine ayn' dönemde her iki ilçe merkezine ba0l' köylerin y'll'k nüfus art' h'zlar' negatif olup, Arhavi nüfus art' h'z' en düük ikinci ilçe konumundad'r. Bir baka ifadeyle, Arhavi 1990-2000 döneminde l genelinde, köylerinden en yüksek oranda göç veren ikinci ilçe özelli0ine sahiptir (Tablo 5). 2.1.2.1.4 Borçka lçesi Borçka ilçesinin 1985-1997 döneminde sürekli azal' gösteren nüfusu, 1997-2000 döneminde artm't'r. Bununla birlikte, 1990-2000 dönemindeki nüfus art' h'z' negatif de0ere sahiptir. Bir baka ifadeyle, ilgili dönemde bir nüfus kayb' söz konusudur (Tablo 3). 1990 y'l' nüfusu göz ard' edilirse, sürekli bir nüfus art'' gösteren Borçka ilçe merkezi, 7

1990-2000 periyodu dikkate al'nd'0'nda; gerek Türkiye y'll'k kentsel nüfus art' h'z' ( 26.81) ve gerekse Artvin ilçe merkezleri y'll'k ortalama nüfus art' h'z'ndan ( 24.2) daha yüksek bir nüfus art' h'z'na ( 38,9) sahip oldu0u ve ayn' zamanda Artvin genelinde üçüncü en yüksek nüfus art' h'z'na sahip ilçe merkezi oldu0u görülmektedir (Tablo 4). Borçka ya ba0l' köylerde ise 1997 y'l'na kadar sürekli bir nüfus kayb' var iken, 1997-2000 döneminde yakla'k % 5 lik bir nüfus art'' gerçeklemitir (Tablo 5). Gerek Borçka ilçe merkezi ve gerekse ba0l' köylerde 1997-2000 döneminde görülen nüfus art''nda, Borçka ve Muratl' Barajlar'n'n inas' ve 1999 Düzce depreminin önemli etkisi oldu0u ifade edilebilir. 2.1.2.1.5 Murgul lçesi Murgul ilçesi Artvin e ba0l' en düük nüfuslu ilçe olmas' yan'nda, ayn' zamanda sürekli nüfus kaybeden bir ilçe özelli0iyle de dikkati çekmektedir (Tablo 3). Murgul ilçe merkezi ise di0er ilçe merkezleri aras'nda bir çok özelli0iyle öne ç'kmaktad'r. Örne0in, Artvin ili genelinde 1990-2000 periyodunda nüfus art' h'z' negatif olan, bir baka ifadeyle, göç veren tek ilçe merkezi konumunda olmas'n'n yan' s'ra, 2000 y'l' itibariyle en düük nüfusa sahip ilçe merkezi olma özelli0ine de sahiptir (Tablo 4). Murgul ilçe merkezinde ortaya ç'kan nüfus kayb'n'n bal'ca nedenleri aras'nda, ilçe halk'n'n bal'ca istihdam kayna0' olan ve Karadeniz Bak'r letmeleri A.. taraf'ndan iletilen bak'r madeni fabrikas'n'n kapanma noktas'na gelmi olmas'd'r. Öte yandan, Murgul köyleri, 1997-2000 y'llar' aras'nda meydana gelen % 2,2 lik nüfus art''na kar'l'k, di0er ilçelerin köy nüfuslar'yla kar'lat'r'ld'0'nda en düük düzeyde nüfusu bar'nd'rmaktad'r (Tablo 5). 2.1.2.1.6 #av-at lçesi avat ilçesi y'll'k nüfus art' h'z' tüm dönemlerde negatif de0erler veren, bir baka ifadeyle sürekli nüfus kaybeden bir ilçe konumundad'r (Tablo 3). lçe merkezinin nüfusu de0iken bir yap' göstermekle birlikte, 1990-2000 dönemindeki 41,2 lik nüfus art' h'z', hem Türkiye kent nüfusu y'll'k art' h'z' ve hem de Artvin ilçe merkezlerinin y'll'k nüfus art' h'z'n'n üzerindedir (Tablo 4). Ayn' zamanda, söz konusu dönemdeki en yüksek nüfus art' h'z'na sahip ikinci ilçe olma konumundad'r. lçeye ba0l' köylerde 1997-2000 dönemindeki cüzi nüfus art'' ihmal edilirse, sürekli bir nüfus kayb' yaanm't'r (Tablo 5). Öyle ki, söz konusu ilçe, 1990-2000 döneminde, köylerinin nüfus art' h'z' en düük üçüncü ilçe özelli0indedir. 2.1.2.1.7 Yusufeli lçesi Yusufeli ilçesi de avat gibi sürekli nüfus kaybeden bir ilçe özelli0indedir. Buna kar'l'k, yine de en yüksek nüfusa sahip üçüncü ilçe konumundad'r (Tablo 3). Yusufeli ilçe merkezinin nüfusu de0iken bir yap' göstermekle birlikte, 1990-2000 döneminde 43,4 lük nüfus art' h'z'yla en yüksek nüfus art' h'z'na sahip ilçe merkezi olmutur (Tablo 4). Öte yandan, Yusufeli köyleri sürekli nüfus kaybetmesi yönüyle de di0er ilçelere ba0l' köylerden ayr'lmaktad'r. Ancak yine de köy nüfusu en yüksek olan ilçe Yusufeli olmaktad'r (Tablo 5). 8

2.1.2.2 Nüfusun Ya- ve Cinsiyete Göre DaB8l8m8 2000 y'l' Genel Nüfus Say'm' sonuçlar' yard'm'yla, Artvin ili nüfusunun ya ve cinsiyete göre oransal da0'l'm' yerleim yeri tipleri de göz önünde bulundurularak Tablo 6 da sunulmutur. Yine, 2000 y'l' Genel Nüfus Say'm' sonuçlar' yard'm'yla haz'rlanan Türkiye nüfusuna ait ya piramidi Grafik 1 de görülmektedir. Bir toplumun ya ve cinsiyet da0'l'm'n' de0erlendirmek için kullan'lan görsel araçlardan biri ya piramididir. deal görünümü yukar' do0ru yava yava incelen, her üst basama0' bir öncekinden daha k'sa olan ya piramidinin gelimi ve gelimemi ülkelerde görünümü farkl'd'r. Ya piramidi gelimemi ülkelerde do0urganl'0'n yüksek, genç nüfusun kalabal'k oldu0unu gösteren geni tabanl', yal' nüfusun az, ortalama ömrün k'sa oldu0unu gösteren bas'k görünümlü bir üçgendir. Gelimi ülkelerde ise düük do0urganl'0' gösteren dar tabanl', ortalama ömrün uzun oldu0unu gösteren daha yüksek, daha kalabal'k yal' nüfusu gösteren yamuk görünümdedir. Türkiye geneli için ya piramidinin görünümü, bu ideal görünüme yaklama e0ilimindedir (Grafik 1). Taban' geni, bas'k bir piramit, gelimemi ülkelerin genç nüfusundaki çoklu0u ve ortalama yaam süresinin k'sal'0'n' gösterir. Piramidin en alt basamaklar'n'n üsttekilerden daha k'sa oluu, az gelimi ülkelere özel bir görünüm olup, yeni do0an bebeklerin hemen nüfusa kaydedilmediklerini gösterir. leri yalarda kad'n nüfusunun fazlal'0', kad'nlar'n erkeklere göre daha uzun ömürlü olmalar'ndand'r (Ulusoy, 2002). Tablo 6. Artvin linde Yerle-im Yeri Tiplerinde Nüfusun Ya- ve Cinsiyete Göre DaB8l8m8 (%) Ya grubu Kent merkezi lçe merkezleri Köyler l toplam' Erkek Kad'n Toplam Erkek Kad'n Toplam Erkek Kad'n Toplam Erkek Kad'n Toplam 0-4 6,5 7,5 7,0 7,7 8,0 7,8 7,8 6,9 7,3 7,6 7,3 7,5 5-9 7,4 8,8 8,0 8,8 9,5 9,1 7,9 7,2 7,5 8,1 8,1 8,1 10-14 9,7 10,5 10,1 11,5 11,3 11,4 7,5 7,4 7,4 9,1 8,9 9,0 15-19 13,2 12,4 12,8 10,0 9,8 9,9 8,0 8,7 8,3 9,3 9,5 9,4 20-24 11,6 8,9 10,4 12,1 8,3 10,3 8,4 7,6 8,0 10,0 8,0 9,0 25-29 10,0 8,9 9,5 8,3 8,7 8,5 7,5 7,2 7,3 8,1 7,8 8,0 30-34 8,4 8,3 8,3 7,8 8,4 8,1 6,3 5,3 5,8 7,1 6,6 6,8 35-39 8,9 9,0 9,0 8,1 7,9 8,0 6,1 5,8 6,0 7,2 6,8 7,0 40-44 7,4 7,3 7,3 7,0 6,3 6,7 5,4 5,2 5,3 6,2 5,8 6,0 45-49 5,8 4,9 5,4 5,1 4,7 4,9 4,6 5,4 5,0 4,9 5,1 5,0 50-54 3,6 3,3 3,5 3,5 4,0 3,7 5,0 6,1 5,6 4,3 5,1 4,7 55-59 2,1 2,3 2,2 2,7 3,2 2,9 5,2 6,0 5,6 4,0 4,7 4,4 60-64 1,5 2,1 1,8 2,3 2,6 2,4 5,3 5,8 5,6 3,8 4,4 4,1 65-69 1,6 2,2 1,9 2,2 2,7 2,4 6,2 5,8 6,0 4,2 4,5 4,4 70-74 0,9 1,8 1,3 1,5 2,2 1,8 4,0 4,6 4,3 2,8 3,6 3,2 75-79 0,7 0,9 0,8 0,8 1,2 1,0 2,7 2,6 2,7 1,8 2,0 1,9 80+ 0,5 0,7 0,6 0,6 1,1 0,9 2,0 2,3 2,2 1,3 1,8 1,6 Bilinmeyen 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 0,1 Yüzde 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Toplam 12 514 10 643 23 157 31 957 29 084 61 041 52 128 55 608 107 736 96 599 95 335 191 934 Kaynak: DE, 2001, 2000 GENEL NÜFUS SAYIMI Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri (ARTVN),DE Yay'n No: 2498, Ankara. 9

Türkiye Geneli-2000 Bilinmeyen Erkek 80+ 75-79 70-74 65-69 60-64 Kad n Ya Gruplar 55-59 50-54 45-49. 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 12 9 6 3 0 3 6 9 12 % #ekil 1. Türkiye Ya- Piramidi Aa0'da s'ras'yla yer alan ve Artvin line ilikin ya piramitlerini gösteren Grafik 2, Grafik 3, Grafik 4 ve Grafik 5 incelendi0inde; il genelinde, kent merkezinde, ilçe merkezlerinde ve köylerde 0-4 ya grubu nüfusun 5-9 ya grubu nüfustan daha az oldu0u hemen göze çarpmaktad'r. Bu tabloyu, son y'llarda Artvin ilinde do0urganl'k h'z'n'n azald'0'n'n bir göstergesi olarak de0erlendirmek mümkündür. Artvin l Geneli-2000 Bilinmeyen Erkek 80+ 75-79 70-74 65-69 60-64 Kad n Ya Gruplar 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34. 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 12 9 6 3 0 3 6 9 12 % #ekil 2. Artvin l Geneli çin Ya- Piramidi 10

Artvin Kent Merkezi-2000 Bilinmeyen 80+ Erkek 75-79 70-74 65-69 60-64 Kad n Ya Gruplar 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34. 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 15 12 9 6 3 0 3 6 9 12 15 % #ekil 3. Artvin Kent Merkezi çin Ya- Piramidi Artvin lçe Merkezleri-2000 Bilinmeyen 80+ Erkek 75-79 70-74 65-69 60-64 Kad n Ya Gruplar 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34. 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 15 12 9 6 3 0 3 6 9 12 15 % #ekil 4. Artvin lçe Merkezleri çin Ya- Piramidi Gerek Tablo 6 ve gerekse ya piramidi grafikleri incelendi0inde; Artvin ili genelinde en kalabal'k ya grubu, Türkiye geneline paralel bir ekilde 15-19 ya grubu olarak ortaya ç'kmaktad'r. Yine, Türkiye geneline paralel ekilde kent merkezi ve köylerde en kalabal'k ya grubu; 15-19 ya grubu iken, ilçe merkezlerinde ise 10-14 ya grubu olarak görülmektedir. 11

Artvin Köylerii-2000 Erkek Bilinmeyen 80+ 75-79 70-74 65-69 60-64 Kad n Ya Gruplar 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34. 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 12 9 6 3 0 3 6 9 12 % #ekil 5. Artvin Köyleri çin Ya- Piramidi Artvin ilinin 2000 y'l'ndaki nüfus piramidi (Grafik 2), 1955 y'l'ndaki nüfus piramidinden* çok farkl' bir yap'dad'r. 2000 y'l'ndaki piramidin en önemli özelli0i, 15 ya'ndan küçük kuaklarda ya küçüldükçe o kuaklar'n nüfusunun azalmas'd'r. Bu tip nüfus piramidi, do0um say's'n'n azald'0' durumlarda görülür. 2000 y'l'ndaki nüfus piramidinin bir di0er önemli özelli0i de, ölüm oran'ndaki azalmaya ba0l' olarak 2000 y'l'nda ileri yalar'n nüfusundaki azalman'n 1955 y'l'ndakinden daha yava olmas'd'r (DE, 2001). Artvin ili geneli için 2000 y'l' nüfus piramidinin sahip oldu0u bu özellikler, Türkiye ya piramidinde de (Grafik 1) görülmektedir. Hatta, Artvin linde ölüm oran'ndaki azalma Türkiye genelinden daha fazlad'r. Dolay's'yla, Artvin ili ya piramidi, bu haliyle gelimi ülkelerin ideal ya piramidi görünümünü Türkiye geneline oranla daha çok and'rmaktad'r. Artvin ili için Türkiye geneli ile kar'lat'rmal' olarak, yerleim yeri tipi ve ya gruplar'na göre nüfusun da0'l'm' (1990 ve 2000 y'llar' için), medyan ya ve ya ba0'ml'l'k oran'na ilikin bilgiler Tablo 7 de sunulmaktad'r. Artvin ilinde, 1990 dan 2000 y'l'na gelinceye kadar, tüm yerleim birimlerinde 15 ya alt' nüfusun toplam nüfus içindeki oran'nda azalma gerçeklemitir. Nitekim, il genelinde söz konusu oran 1990 y'l'nda % 30,8 iken, 2000 y'l'nda % 24,6 olmutur. Benzer ekilde, ayn' dönem için Türkiye genelinde de bir azal' söz konusudur. Buna kar'l'k, 2000 y'l'nda 65 ya ve üzeri nüfusun toplam nüfus içindeki oran' (% 11.1), Türkiye ortalamas'n'n (% 5,7) üzerinde olmakla birlikte, hem Artvin ve hem de Türkiye de 1990-2000 döneminde söz konusu oran artm't'r (Tablo 7). * Artvin ilinin 1955 y'l'ndaki nüfus piramidine burada yer verilmemi olmakla birlikte, 2000 GENEL NÜFUS SAYIMI Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri (ARTVN) adl' çal'madan (imek, 2004) elde edilebilir. 12

Tablo 7. Yerle-im Yeri Tiplerinde Nüfusun Büyük Ya- Gruplar8na DaB8l8m8, Medyan Ya- ve Ya- BaB8ml8l8k Oran8 Ya grubu Kent merkezi (%) lçe merkezleri (%) Köyler (%) Toplam (%) Türkiye (%) 1990 2000 1990 2000 1990 2000 1990 2000 1990 2000-15 32,1 25,1 30,7 28,4 30,3 22,3 30,8 24,6 34,96 29,8 15-64 64,7 70,3 61,2 65,4 60,3 62,5 61,5 64,4 60,69 64,5 65+ 3,1 4,7 8,2 6,2 9,4 15,2 7,7 11,1 4,36 5,7 Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Medyan ya - - - - - - 24,83 29,40 22,21 24,8 Top. ya ba0. oran' 54,5 42,3 63,4 52,9 65,8 60,0 62,5 55,4 64,7 55,1 Kaynaklar: 1) DE, 1998. Ekonomik ve Sosyal Göstergeler Artvin, DE Yay'n No: 2129, Ankara. 2) DE, 2001, 2000 GENEL NÜFUS SAYIMI Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri (ARTVN), DE Yay'n No: 2498, Ankara. 3) URL-4. Özetle, iki nüfus say'm' aras'nda Artvin ilinde 15 ya alt' çocuk nüfusun oran' azal'rken, 65 ya üstü yal' nüfus oran'nda art' gerçeklemitir. Her iki kesim de çal'amayacak ça0daki nüfusu temsil etmekle birlikte, hem 1990 ve hem de 2000 y'llar'nda özellikle Artvin iline ilikin yal' nüfus oran'n'n Türkiye genelinden fazla olmas', Artvin ilinde ortalama ömrün Türkiye ortalamas'n'n üzerinde olmas'yla aç'klanabilir. Öte yandan, 1990-2000 periyodunda aktif nüfus olarak da adland'r'lan 15-64 ya grubu nüfus oran' Artvin ilinde Türkiye geneline benzer ekilde art' göstermi ve 2000 y'l'nda Türkiye ile yakla'k ayn' orana ulam't'r (Tablo 7). Medyan ya göz önüne al'nd'0'nda ise, nüfusun yar's'n'n; Artvin ilinde 29,4 ve Türkiye genelinde ise 24,8 ya'ndan daha küçük oldu0u anla'lmaktad'r (Tablo 7). Bir baka ifadeyle, Artvin ilinde Türkiye geneline göre nüfusun daha yal' oldu0u, böyle bir sonucun ortaya ç'kmas'nda da özellikle çal'ma ça0'na giren genç nüfusun i bulmak amac'yla ili terk etmesinin etkili oldu0u söylenebilir. Nüfusu ekonomik aç'dan de0erlendirirken göz önüne al'nmas' gereken en önemli de0ikenlerden biri de ya ba0'ml'l'k oran'd'r. Ya ba0'ml'l'k oran'; toplam ya, genç ve yal' ba0'ml'l'k oran' olmak üzere üç farkl' ekilde hesaplanabilmektedir. Bunlardan yayg'n olarak kullan'lan', genç ve yal' ba0'ml'l'k oran'n' da içine alan toplam ya ba0'ml'l'k oran'd'r. DE taraf'ndan toplam ya ba0'ml'l'k oran' ya da ba0'ml'l'k oran'; 15-64 ya grubundaki her 100 kii için 0-14 ile 65 ve daha yukar' ya gruplar'ndaki kii say's' (DE, 2003) olarak tan'mlanmaktad'r. Dolay's'yla, ba0'ml'l'k oran'n'; bir ekonomide aktif nüfus içerisinde, aktif olmayan nüfusun ya da kendisi d''nda bakmak zorunda oldu0u nüfusun oran' eklinde ifade etmek de mümkündür. Söz konusu oran, gelimi ülkelerde genellikle düük, buna kar'l'k gelimekte olan ülkelerde ise nispeten daha yüksektir. Nitekim, bu oran 2000 y'l' itibariyle Almanya (% 47,4), Fransa (% 50,8) ve ngiltere (% 50,3) gibi gelimi ülkelerde ortalama % 50 ler civar'nda seyrederken (URL-5), Türkiye de ise Tablo 7 den de görülece0i üzere % 55,1 seviyesinde gerçeklemitir. Öte yandan, ekonomik aç'dan topluma yük olan nüfus büyüklü0ünü gösteren ba0'ml'l'k oran', 2000 y'l' itibariyle Artvin (% 55.4) ve Türkiye de (%55,1) birbirine oldukça yak'n de0erdedir. Bununla birlikte, ayn' oran kent ve ilçe merkezinde Türkiye ortalamas'n'n 13

alt'nda, köylerde ise Türkiye ortalamas'n'n üzerindedir. Hatta kent merkezinde gelimi ülkeler ortalamas'n'n da alt'nda ve ilçelerde ise bu ülkelerin ortalamas'na yak'n bir de0er söz konusudur (Tablo 7). Artvin ilinde, özellikle köylerin 15 ya alt' nüfus oran' aç's'ndan en düük ve 65 ya üzeri nüfus oran' aç's'ndan ise en yüksek oranlara sahip olmas', daha önce de ifade edildi0i gibi, köylerden d'ar' do0ru yaanan yo0un nüfus göçünün bir sonucu olarak de0erlendirilebilir. Özetle, ba0'ml'l'k oran' aç's'ndan bak'ld'0'nda özellikle Artvin kent merkezi ve ilçe merkezlerinin, gelimi ülkelere yak'n ve hatta alt'nda oranlarla oldukça avantajl' bir konumda olduklar' ifade edilebilir. 2.1.2.3 Medeni Durum Artvin ili nüfusu yerleim yerleri itibariyle medeni durum aç's'ndan de0erlendirildi0inde, il merkezinde % 58, ilçe merkezlerinde % 58,6, köylerde % 64,9 ve il genelinde ise % 62,1 oran'nda evli olanlar'n tüm yerleim yerlerinde en fazla paya sahip oldu0u görülmektedir (Tablo 8). Öte yandan, Türkiye de 12 ya ve üstü kad'n nüfusun % 69 gibi büyük bir k'sm'n'n evli statüsünde (Ulusoy, 2002) oldu0u göz önünde bulundurulursa, Artvin merkezde kad'nlar için bu pay'n % 60,2, ilçe merkezlerinde % 61,1, köylerde % 63,6 ve il genelinde ise % 62,5 olmak üzere Türkiye ortalamas'n'n alt'nda oldu0u anla'lmaktad'r. Tablo 8. Artvin Yerle-im Yeri Tiplerinde Cinsiyete Göre Medeni Durumun Oransal DaB8l8m8 (%) Medeni durum Kent merkezi lçe merkezleri Köyler l Geneli Erkek Kad'n Toplam Erkek Kad'n Toplam Erkek Kad'n Toplam Erkek Kad'n Toplam Hiç evlenmemi 42,3 32,4 37,9 42,0 29,6 36,2 30,4 23,8 27,0 35,8 26,5 31,1 Evli 56,2 60,2 58,0 56,4 61,1 58,6 66,2 63,6 64,9 61,7 62,5 62,1 Boanm' 0,4 0,6 0,5 0,3 0,7 0,5 0,4 0,5 0,4 0,3 0,5 0,4 Ei ölmü 1,0 6,8 3,6 1,1 8,4 4,6 3,0 12,1 7,7 2,1 10,4 6,3 Bilinmeyen 0,0 0,0 0,0 0,1 0,1 0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 Toplam Yüzde 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Frekans 10 358 8 518 18 876 25 335 22 700 48 035 42 357 46 250 88 607 78 050 77 468 155 518 Kaynak: DE, 2001, 2000GENEL NÜFUS SAYIMI Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri (ARTVN), DE Yay'n no: 2498,Ankara. Yine, Artvin kent merkezi, ilçe merkezleri ve köyler ile il genelinde kad'nlarda boanma oranlar'n'n (s'ras'yla % 0,6, % 0,7, % 0,5, % 0,5), Türkiye ortalamas' olan % 1,5 in (Ulusoy, 2002) hayli alt'nda kald'0', bir baka ifadeyle tüm yerleim yerlerinde boanm' nüfus oran'n'n oldukça düük oldu0u görülmektedir. Bu durum, Türkiye geneliyle k'yasland'0'nda, Artvin ilinde yap'lan evliliklerin çok daha sa0lam oldu0u ve kolayca y'k'lmad'0' sonucunu ortaya koymaktad'r. Artvin ilinde tüm yerleim birimlerde, ei ölmü yani dul olarak nitelendirilen kad'nlar'n oran', erkeklerden çok daha yüksektir (Tablo 8). Bu noktada, özellikle tekrar evlenme konusunda kad'nlar'n erkeklerden daha çekimser bir tav'r sergilemelerinin etkili oldu0u düünülebilir. 14

2.1.2.4 EBitim Kiinin e0itim düzeyi insan davran'lar'ndan pek ço0unu yüksek korelasyon ile aç'klayan bir de0ikendir. Bu nedenle e0itim düzeyi, ülkelerin sosyal kalk'nm'l'k düzeyini ölçmekte kullan'lan insani gelimilik indeksini oluturan üç de0ikenden biridir (Ulusoy, 2002). Artvin linde okuma yazma bilen ve bilmeyenlerin oransal da0'l'm' Tablo 9 da sunulmutur. Artvin ilinde okuma yazma bilen nüfusun oran' ülke genelinde oldu0u gibi her iki cinsiyet için de art' göstermi ve 1940 y'l'nda erkeklerin sadece % 43,9 u, kad'nlar'n ise % 12 si okuma yazma bilirken, bu oran 2000 y'l'nda erkeklerde % 94,3, kad'nlarda ise % 79,2 ye yükselmitir. Söz konusu dönemde kad'n nüfusun okuryazarl'k oran', erkek nüfusa oranla daha h'zl' artm't'r (DE, 2001). 2000 y'l'nda Türkiye genelinde ise, kad'nlarda % 80,6 ve erkeklerde % 93,8 lik okuma yazma oran' söz konusudur. Genelde bak'ld'0'nda, 2000 y'l' itibariyle Artvin ilinde okuma yazma bilenlerin oran' % 86,8 ile % 87,3 lük Türkiye ortalamas'n'n çok az alt'nda kalm't'r (Tablo 9). Tablo 9. Artvin linde Cinsiyete Göre Okuma Yazma Bilen ve Bilmeyenlerin Oransal DaB8l8m8 (%) E0itim Durumu Kent merkezi lçe merkezleri Köyler l geneli Türkiye Erkek Kad'n Erkek Kad'n Erkek Kad'n Erkek Kad'n Top. Erkek Kad'n Top. Okuma yazma bilmeyen 2,6 9,6 3,1 12,2 7,9 27,2 5,6 20,7 13,2 6,1 19,4 12,7 Okul bitirmeyen 14,6 19,1 19,7 22,4 18,6 18,2 18,4 19,6 19,0 21,5 21,5 21,5 Okuma Okul bitiren 82,8 71,1 77,0 65,1 73,4 54,4 75,8 59,5 67,7 72,3 59,1 65,8 yazma Mezuniyeti bilinmeyen 0,0 0,0 0,1 0,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bilen Toplam 97,4 90,2 96,8 87,6 92,0 72,7 94,3 79,2 86,8 93,8 80,6 87,3 Okuma yazma durumu bilinmeyen 0,0 0,2 0,1 0,1 0,0 0,1 0,0 0,1 0,1 0,0 0,0 0,0 Yüzde 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Toplam Frekans 11 522 9 676 29 023 26 265 47 190 50 953 87 735 86 894 174 629 30 245 445 29 613 798 59 859 243 Not: E0itim durumu bilgileri 6 ya ve daha yukar' yataki nüfusu kapsamakta olup, tablonun son üç sütununda yer alan okuma yazma durumu bilinmeyenler ve okul durumlar'na ilikin detaydaki bilgilere Türkiye geneli için ula'lamad'0'ndan ilgili hücreler bo b'rak'lm't'r. Kaynaklar: 1)DE, 2001, 2000 GENEL NÜFUS SAYIMI Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri (ARTVN), DE Yay'n No: 2498, Ankara. 2) DE, 2003. Türkiye statistik Y'll'0' 2002, Yay'n Numaras' 2779, Ankara Öte yandan, Artvin ilinde tüm yerleim yerlerinde okuma yazma bilmeyenler içinde kad'n nüfusun pay', erkek nüfustan oldukça fazlad'r. Hatta, il genelinde okuma yazma bilmeyen kad'n nüfus (% 20,7), erkeklerin (% 5,6) yakla'k 4 kat'na kar'l'k gelmektedir. Benzer ekilde, Artvin ilinde okuma yazma bilen nüfus içinde okul bitirenler aras'nda da kad'n nüfusun oran' (%59,5), erkek nüfus oran'ndan (% 75,8) oldukça düüktür (Tablo 9). 15

Tablo 10. Artvin Erkek Nüfusunun Ya- Gruplar8na ve EBitime Göre Oransal DaB8l8m8 (%) Ya grubu Okuma yazma bilmeyen Bir okul bitirmeyen lkokul+ilkö0reti m Okuma yazma bilen Ortaokul+ortaok ul dengi meslek okulu Lise Lise dengi meslek okulu Yüksek ö0retim Mezuniyeti bilinmeyen Okuma yazma durumu bilinmeyen Yüzde Toplam Frekans 6-9 16,9 83,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 100,0 6 350 10-14 0,9 82,7 16,4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 100,0 8 779 15-19 1,2 3,2 53,7 14,1 18,6 8,8 0,1 0,1 0,1 100,0 8 982 20-24 2,0 1,2 29,4 17,3 31,0 12,1 7,0 0,1 0,1 100,0 9 708 25-29 1,6 0,8 31,9 15,8 22,1 11,7 16,0 0,0 0,0 100,0 7 815 30-34 1,5 1,1 36,8 19,1 18,4 9,4 13,7 0,0 0,0 100,0 6 847 35-39 1,8 1,2 39,3 18,9 20,6 9,1 9,0 0,1 0,0 100,0 6 908 40-44 2,1 1,3 43,2 15,0 18,6 9,1 10,7 0,0 0,1 100,0 5 964 45-49 3,3 2,1 51,6 12,0 14,7 5,7 10,5 0,1 0,0 100,0 4 746 50-54 4,1 4,2 61,3 9,6 8,0 4,4 8,3 0,0 0,0 100,0 4 178 55-59 5,6 7,4 65,6 7,0 4,7 2,7 6,9 0,0 0,0 100,0 3 866 60-64 9,3 10,7 68,4 4,3 2,0 1,8 3,3 0,0 0,0 100,0 3 673 65+ 21,5 20,2 51,9 2,8 0,8 1,5 1,2 0,1 0,0 100,0 9 842 Bilinmeyen 10,4 13,0 33,8 16,9 6,5 3,9 9,1 0,0 6,5 100,0 77 Yüzde 5,6 18,4 39,4 10,7 13,2 6,2 6,3 0,0 0,0 100,0 - Toplam Frekans 4 952 16 184 34 611 9 385 11 568 5 474 5 496 36 29-87 735 Kaynak:DE, 2001, 2000 GENEL NÜFUS SAYIMI Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri (ARTVN), DE Yay'n no: 2498, Ankara. Artvin erkek nüfusu içerisinde % 16,9 oran'nda yer alan okuma yazma bilmeyen nüfus henüz okula balamayanlardan olumaktad'r. Öte yandan, 10-54 yalar' aras'ndaki gruplarda okuma yazma bilmeyenlerin oran' % 5 lerin alt'nda, bir baka ifadeyle, çok düük oranlarda kal'rken, 65 ya üstü nüfus içinde okuma yazma bilmeyenler ise % 21,5 lik oranla önemli bir yekün oluturmaktad'r. Artvin genelinde erkek nüfusun e0itim durumuna genel olarak bak'ld'0'nda, sadece ilkokul+ilkö0retim mezunu olanlar'n % 39,4 lük oranla ilk s'rada olduklar', bir okul bitirmeyip okuma yazma bilenlerin ise % 18,4 ile ikinci s'rada yer ald'0' görülmektedir. Yine erkekler aras'nda okuma yazma bilmeyenler % 5,6 iken, bir yüksek ö0retim kurumundan mezun olanlar ise % 6,3 oran'ndad'r (Tablo 10). Artvin ili kad'n nüfusu içerisinde de, erkeklere benzer ekilde, 6-9 ya grubunda okuma yazma bilmeyenlerin pay' % 16,3 olup, henüz okula balamayanlardan olumaktad'r. Ancak, kad'nlarda 10-29 aras' ya gruplar' d''ndaki tüm gruplarda okuma yazma bilmeyenlerin oran' % 5 in üzerinde olup, 65 ya üzeri grupta okuma yazma bilmeyenlerin oran' ise erkeklerle kar'lat'r'ld'0'nda yakla'k 3,4 katl'k bir art'la % 72,9 lara ulamaktad'r. Bir baka ifadeyle, kad'nlar aras'nda erkeklere oranla okuma yazma bilmeyenlerin daha yayg'n oldu0u belirtilebilir. Di0er taraftan, genel olarak bak'ld'0'nda kad'nlar aras'nda, sadece ilkokul+ilkö0retim mezunlar'n'n, erkeklerde oldu0u gibi fakat onlardan daha yüksek bir oranla (% 43,7) ilk s'rada yer ald'0', buna kar'l'k % 20,7 lik oranla okuma yazma bilmeyenlerin ikinci s'ray' ald'0' görülmektedir. Kad'n nüfus içinde bir yüksek ö0retim kurumundan mezun olanlar ise % 2,3 lük oranla erkeklerin yakla'k üçte birine kar'l'k gelmektedir (Tablo 11). lokul+ilkö0retimden mezun olma oranlar' d''nda, Tablo 10 ve Tablo 11 de yer alan tüm kriterler aç's'ndan erkeklerle kar'lat'r'ld'0'nda, kad'nlar aç's'ndan olumsuz bir tablo ortaya ç'kmaktad'r. Nitekim, 2000 y'l' için Türkiye genelinde lise, lise dengi meslek okulu 16

ve yüksek ö0retim mezunu erkek oran' % 26,2 iken (DE, 2003) il genelinde bu oran % 25,7 (Tablo 10) ile ülke ortalamas'n'n çok az alt'nda gerçeklemitir. Ancak, lise, lise dengi meslek okulu ve yüksek ö0retim mezunu oran' kad'nlar için Türkiye genelinde % 14,5 iken (DE, 2003), il genelinde % 11,2 ile (Tablo 11) ülke ortalamas'n'n alt'ndad'r. Bir baka ifadeyle, e0itim imkanlar'ndan faydalanma noktas'nda, ülke genelinde var olan kad'n erkek aras'ndaki dengesizlik, Artvin ilinde de mevcuttur. Hatta, Artvin ilinde kad'nlar, e0itim imkânlar'ndan yararlanmaya ilikin olarak, hemcinslerine ait bir çok kriter aç's'ndan Ülke ortalama de0erlerinden de geridedirler. Tablo 11. Artvin Kad8n Nüfusunun Ya- Gruplar8na ve EBitime Göre Oransal DaB8l8m8 (%) Ya grubu Okuma yazma bilmeyen Bir okul bitirmeyen lkokul+ilkö0retim Ortaokul+ortaokul dengi meslek okulu Okuma yazma bilen Lise Lise dengi meslek okulu Yüksek ö0retim Mezuniyeti bilinmeyen Okuma yazma durumu bilinmeyen Yüzde Toplam Frekans 6-9 16,3 83,7 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 100,0 6 190 10-14 1,4 81,7 16,9 0,0 0,0 0,0 0,0 0,1 0,0 100,0 8 508 15-19 1,5 2,5 63,0 10,1 15,0 7,7 0,1 0,1 0,0 100,0 9 016 20-24 2,3 1,3 48,1 9,3 22,8 9,7 6,3 0,1 0,1 100,0 7 608 25-29 3,5 1,8 60,2 8,2 13,9 4,6 7,5 0,1 0,2 100,0 7 469 30-34 5,6 3,0 62,5 9,1 10,1 3,3 6,2 0,1 0,0 100,0 6 269 35-39 9,3 4,9 64,8 6,8 8,2 2,6 3,2 0,1 0,0 100,0 6 462 40-44 15,0 7,8 63,4 3,7 4,8 1,8 3,4 0,2 0,0 100,0 5 496 45-49 21,3 10,3 61,1 2,2 1,8 1,2 1,9 0,1 0,0 100,0 4 900 50-54 28,6 12,9 55,0 1,2 0,9 0,5 1,0 0,1 0,0 100,0 4 888 55-59 39,0 13,4 45,8 0,6 0,4 0,3 0,3 0,1 0,0 100,0 4 515 60-64 50,2 13,4 35,2 0,4 0,1 0,2 0,4 0,1 0,0 100,0 4 233 65+ 72,9 10,5 16,1 0,2 0,1 0,0 0,0 0,1 0,0 100,0 11 258 Bilinmeyen 28,0 11,0 35,4 6,1 9,8 2,4 1,2 0,0 6,1 100,0 82 Frekans 20,7 19,6 43,7 4,2 6,6 2,7 2,3 0,1 0,0 100,0 Toplam Yüzde 18 024 17 024 37 945 3 679 5 727 2 360 2 009 88 38 86 894 Kaynak:DE, 2001, 2000 GENEL NÜFUS SAYIMI Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri (ARTVN), DE Yay'n No: 2498, Ankara. Öte yandan, e0itim durumunu bir de yerleim yerleri ve cinsiyet yönünden k'saca de0erlendirmek gerekirse, 25 ve daha yukar' yataki nüfus içinde en az ortaokul mezunu olanlar'n pay', tüm yerleim yerlerinde, erkek nüfus için kad'n nüfustan oldukça yüksektir. l merkezinde en az ortaokul mezunu olanlar'n oran' erkeklerde % 62 ve kad'nlarda % 32 düzeyinde iken, köylerde bu oran erkeklerde % 23 ve kad'nlarda % 5 olmaktad'r (DE, 2001). Dolay's'yla, il genelinde e0itim aç's'ndan kad'nlar aleyhine olan durum, yerleim yerleri özelinde de kendini göstermektedir. 2.1.2.5 Çal8-ma Hayat8 2.1.2.5.1 stihdam Durumu Nüfusun çal'ma ya' d''nda olmak, ö0renci ya da asker olmak, sosyal yap'ya ba0l' olarak üretimde bulunup bulunamamak, özürlülük nedeniyle üretici olamamak vb. nedenlerle i gücüne kat'l'm ve isizlik oranlar' de0imektedir. Bu oranlardaki de0iiklik oranlar'n tan'm'na da ba0l'd'r. Örne0in, istihdam göstergelerine baz olan nüfus, çocuk istihdam' düünülerek, 7 ya ve üstü nüfus olarak tan'mland'0' gibi, mecburi olan ilkokul e0itimi göz 17