AVRUPA BRL VE TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNDE PYASA YAPISI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AVRUPA BRL VE TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNDE PYASA YAPISI"

Transkript

1 AVRUPA BRL VE TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNDE PYASA YAPISI Yrd. Doç. Dr. Tuncay ÇELK * ÖZET Bu çalmada, yeni ampirik endüstri iktisad (YAE) kapsamnda gelitirilmi modellere dayanan çalmalardan elde edilen bulgular nda Avrupa Birlii ve Türk bankaclk sektörü piyasa yaplarnn 1990 l yllar için bir karlatrmasn yapmak amaçlanmtr. Sonuç olarak 1990 l yllarda Avrupa Birlii ve Türk bankaclk sektörleri monopolcü rekabet yaps göstermektedir. ABSTRACT In this study, the market structure in EU and Turkish Banking sector are evaluated in the light of empirical findings obtained from studies carried out in the context of NEIO during 1990's. Briefly, the findings of this study indicate that the structure of the EU and the Turkish Banking Sector can be characterized by a monopolistic competition during the 1990's. GR Avrupa Birlii ve Türkiye de 1980 li yllarn bandan itibaren finansal alanda serbestleme süreci yaanmaya balamtr. Finansal alanda serbestleme ile finans sektöründe, özellikle de bu sektör içinde en önemli paya sahip olan bankaclkta etkinlik ve rekabetin artmas beklenmitir. Avrupa Birlii (AB), bu amaç dorultusunda ortak rekabet politikas kapsamnda birlie bal ülkelerde finansal faaliyet yürüten firmalar arasnda rekabet eitliini salamaya yönelik yasal ve ekonomik düzenlemeleri hzla uygulamaya koymutur. Ülkemizde de finansal alanda rekabeti düzenleyici uygulamalar sk sk yürürlüe girmitir. AB ve Türkiye de yaanan finansal serbestleme sürecine * Nide Üniversitesi,..B.F., ktisat Bölümü Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VIII, S.2, 2006) 209

2 geçiin ardndan bankaclk sektöründe piyasa yapsnn belirlenmesi konusunda yaplan çalmalar hzla artmaya balamtr. Bankaclk sektöründe piyasa yapsnn belirlenmesi konusunda literatürde iki farkl yaklam yer almaktadr. lk olarak geleneksel endüstri iktisad, Yap-Davran-Performans (YDP) (Structure-Conduct-Performance (SCP)) yaklamna dayanmaktadr. Bu yaklam temelde yüksek younlamann firmalar aras ibirliini (collusion) arttrd ve bunun da normal üstü karlara (piyasa gücüne) neden olduu varsaymna dayanr 1. Daha sonra etkin yap hipotezinde (efficient structure) younlamann, piyasadaki en etkin (düük maliyetli) firmalarn daha yüksek karlar ve piyasa paylar elde etmelerinden kaynakland ileri sürülmütür 2. Literatürde bu iki hipotez; Smirlock (1985), Evanoff ve Fortier (1988), Molyneux (1993), Altunba ve Molyneux (1994), Berger (1995), Pilloff ve Rhoades (2002) gibi aratrmaclarn farkl ülke çalmalaryla, Denizer ve Çilli (1989), Denizer (1997), Kaya (2002) ve Okumu un (2002) çalmalaryla da Türkiye için snanmtr. kinci olarak Yeni Ampirik Endüstri ktisad (YAE) (New Empirical Industrial Organization (NEIO)) kapsamnda bankaclk sektöründe piyasa yapsnn belirlenmesi konusunda Panzar ve Rosse (Rosse ve Panzar (1977), Panzar ve Rosse (1987)) ile Bresnahan (1982) ve Lau (1982) tarafndan gelitirilen yöntemleri kullanan çalmalar, yukarda belirtilen ibirlii hipotezinin aksine, younlamann yüksek olduu piyasalarn da rekabetçi bir yap sergileyebileceini göstermitir. Bunlar arasnda Shaffer (1982), Nathan ve Neave (1989), Molyneux ve dierleri (1994), Vesala (1995) ve Coccoresse (2004) un çalmalar saylabilir. Son yllarda bankaclk sektöründe piyasa yapsnn belirlenmesi konusunda yaplan ampirik çalmalarda bu yöntemlerin geleneksel yaklama göre daha çok tercih edildii de gözlenmektedir. Çalmamzda, 1990 l yllarda Avrupa Birlii (AB) ve Türk bankaclk sektöründe piyasa yaplarn, literatürde yer alan YAE 1 BAIN, J.S. (1951), Relation of Profit Rate to Industry Concentration, Quarterly Journal of Economics, 65, DEMSETZ, H (1973), Industry Structure, Market Rivalry, and Public Policy, Journal of Law and Economics, 16,(1), 1-9. Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VIII, S.2, 2006) 210

3 çalmalarndan elde edilen bulgular nda karlatrmak amaçlanmtr. Bu amaçla, endüstri iktisadnda görece daha yeni ve daha tercih edilir duruma gelmi olan ikinci yaklam kapsamnda gelitirilmi modellere dayanan ampirik çalmalardan elde edilen bulgular dikkate alnmtr. Çalmamzn birinci bölümünde bankaclk sektöründe piyasa yapsnn belirlenmesine yönelik olarak literatürde youn olarak kullanlan Panzar ve Rosse (1987) modeli ksaca özetlenmitir. kinci bölümde AB bankaclk sektörü üzerine yaplm olan literatür özetlenmi ve AB bankaclnn 1990 l yllarda sahip olduu piyasa yaps için genel bir yargya varlmtr. Üçüncü bölümde, Türk bankaclk sektöründe piyasa yapsn belirlemeye yönelik YAE çalmalar özetlenmi ve piyasa yaps hakknda genel bir yargya ulalmaya çallmtr. Son bölümde ise elde edilen bulgular nda bankaclk sektöründe piyasa yaps, AB ve Türkiye açsndan karlatrlm, genel bir deerlendirme ile çalmamz son bulmutur. I. BANKACILIK SEKTÖRÜNDE PYASA YAPISININ BELRLENMES : TEORK MODEL Literatürde bankaclk sektörü için yaplan piyasa yaps tahminine yönelik YAE çalmalarnda genel olarak Panzar ve Rosse (1987) modeli kullanlmaktadr 3. Bu model yannda çok sk olmasa da Bresnahan (1982) tarafndan gelitirilen yöntemin de kullanld görülmektedir 4. Panzar ve Rosse modelinin spesifik banka verisi kullanmna olanak salamas ve piyasa yaps hakknda Bresnahan yöntemine göre daha kesin bilgi vermesi nedeniyle literatürdeki ampirik çalmalarda daha çok kullanld gözlenmektedir. Bu nedenle aada bu modelden ksaca bahsedilmitir. A) PANZAR VE ROSSE MODEL Panzar ve Rosse (Rosse ve Panzar 1977; Panzar ve Rosse 1987), herhangi bir firma ya da endüstriye ait indirgenmi formda bir 3 PANZAR, J. C. ve ROSSE, J. N. (1987) Testing for Monopoly Equilibrium, Journal of Industrial Economics, 35, s BRESNAHAN, T. F. (1982) The Oligopoly Solution Concept is Identified, Economics Letters, 10, s Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VIII, S.2, 2006) 211

4 gelir denkleminden tahmin edilen faktör fiyatlarna göre gelir esneklikleri toplam deerinin, bu firma ya da endüstrinin sahip olduu piyasa gücü hakknda kesin bilgiler verdiini teorik olarak göstermilerdir. Panzar ve Rosse nin metodolojisinde, indirgenmi formda gelir (haslat) denkleminden elde edilen faktör fiyatlarna göre gelir esneklikleri toplam deeri H sembolü ile gösterilmekte ve H istatisti#i olarak adlandrlmaktadr. Bu metoda göre indirgenmi formda bir gelir denkleminden tahmin edilen H n alaca farkl deerler, deiik tipte piyasa yaplarn temsil etmektedir. Panzar ve Rosse modelinde tahmin edilen indirgenmi formda gelir denklemi aada verilmitir 5 : m ln R = j0 + hk lnwk + j ln Ai j i K = 1 ln K i i=1,,n (1) Burada R firma ya da endüstri gelirini, W girdi fiyat vektörünü, A talebi etkileyen deikenler vektörünü, K da kapasiteyi temsil eden dier deikenler vektörünü temsil etmektedir. (1) numaral denklem ekonometrik olarak tahmin edildiinde, elde edilen h k = 1,..., ) parametreleri tahmin deerlerinin toplam (faktör fiyatlarna göre gelir esneklikleri toplam) Panzar-Rosse H istatistii deeri için bir tahmin vermi olacaktr. Dier bir deyile, Panzar-Rosse H istatistii deerini, (1) numaral denklemi tahmin etmek suretiyle, m k = hk 1 eklinde hesaplamak mümkündür. Faktör fiyatlar gelir esneklikleri toplam olan H 0 olduunda piyasa yaps monopolü, 0 < H < 1olmas durumunda monopolcü rekabeti ve H = 1 olmas durumunda da piyasa yaps tam rekabeti ifade etmektedir. Ampirik analizlerde H 0 hipotezinin reddedilmesi monopol modelini dlarken H 1 hipotezinin reddedilmesi her üç piyasa yapsnn da destek bulmamas anlamna gelecektir. Öte yandan hem H 0 hem de H = 1 hipotezinin reddedilmesi ise ( H 1 hipotezi reddedilmemek kaydyla) ele alnan üç modelden sadece monopolcü rekabetin geçerli olabilecei anlamna gelecektir 6. ( mk 5 Model ve H istatistiinin detayl çkarmlar için Panzar ve Rosse (1987), Vesala (1995) ve Çelik (2004) e baklabilir. 6 PANZAR ve ROSSE (1987), s.453. Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VIII, S.2, 2006) 212

5 Bankaclk sektöründe piyasa yapsnn belirlenmesi konusunda yaplan ampirik çalmalar, Panzar ve Rosse (1987) H istatistii tahminine yöneliktir. AB bankacl üzerine yaplan çalmalarn bir çou, Türk bankaclk sektörü üzerine yaplm çalmalarn ise tamam PR H istatistii tahminine yöneliktir. II. AB BANKACILIK SEKTÖRÜNDE PYASA YAPISI Avrupa Birlii nde, finansal sektörde rekabeti arttrabilmek amacyla bu alanda serbestleme kaçnlmaz görülmü ve 1985 ylnda yaynlanan Beyaz Kitap ile finansal alanda serbestleme süreci balatlmtr. Bankaclk sektörü açsndan ise 1993 ylnda uygulamaya konulan kinci Bankaclk Yönergesi (Second Banking Act), bu sektörde serbestlemenin balangcn oluturmutur. Bu yönerge ile birlik içinde tek bir bankaclk lisans (single banking licence) uygulamasna geçilmi ve üye ülkelerden birinde bankaclk hizmeti veren bir kurumun dier bir üye ülkede hiçbir izine gerek duymakszn bankaclk hizmeti verebilecek konuma gelmesi salanmtr Birlik içinde uygulamaya konulan bu yeni düzenlemelerden sonra AB bankaclk sektöründe banka birlemelerinin de etkisiyle banka says 1997 de 9100 den 2003 de 7500 gerilemi ve sektörde younlama artma eilimine girmitir 7. Tek Bankaclk Lisans nn uygulamaya konulmasnn ardndan da AB bankaclnda piyasa yapsnn irdelenmesi, yaplan ampirik çalmalarla hz kazanmaya balamtr. Aadaki tabloda AB bankaclk sektörü üzerine yaplm olan YAE çalmalarndan bazlar özetlenmitir. 7 ECB (European Central Bank) (2004), Report on EU Banking Structure, Frankfurt, November, s.12. Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VIII, S.2, 2006) 213

6 Tablo 2: AB Bankaclk Sektöründe Piyasa Yaps (YAE çalmalar) Yazarlar Dönem Ülke Sonuç Molyneux ve di (1994) Fransa, Almanya, spanya,ngiltere. MR talya M Hondroyiannis ve di. (1999) Yunanistan MR Bikker ve Groeneveld (2000) AB Ülkesi MR De Bandt ve Davis (2000) Fransa,Almanya,talya, BB:MR ABD KB:M Bikker ve Haaf (2002) endüstrilemi ülke MR Claessens ve Leaven (2004) ülke MR* Coccorese (2004) talya MR Weill (2004) AB Ülkesi MR Casu ve Girardone (2006) AB ülkesi R ** Fillipaki ve Staikouras (2006) AB ülkesi ve MR 10 yeni üye M: Monopol, MR: Monopolcü rekabet, BB: Büyük bankalar, KB: Küçük bankalar * : 50 ülkenin çounda monopolcü rekabet **: Bu çalmada Belçika ve Lüksemburg da rekabet dier ülkelere göre daha yüksek iken, Avusturya ve Danimarka da ise daha düüktür. Molyneux ve dierleri (1994), Yeni Ampirik Endüstri ktisad kapsamnda gelitirilen Panzar ve Rosse (1987) metodunu Almanya, ngiltere, Fransa, talya ve spanya gibi baz Avrupa Birlii üyesi ülkelerin bankaclk sektörüne uygulamlardr dönemi için yaplan tahminlerden elde edilen Panzar ve Rosse H istatistii deeri Almanya (1987 yl hariç), ngiltere, Fransa ve spanya için pozitif ve sfrdan anlaml biçimde farkl bulunmutur. Bu sonuç, ilgili ülkelerde bankaclk sektörünün monopolcü rekabet yapsna sahip olduunu göstermektedir. Sadece farkl olarak talya için tahmin edilen H deeri, 1987 ve 1989 yllarnda bu ülkede bankaclk sektörünün ksa dönemde monopol yaps gösterdiini iaret etmitir 8. Hondroyiannis ve dierleri (1999), Panzar ve Rosse (1987) modelini Yunanistan bankaclna uygulamlardr dönemini kapsayan tahminlerde Hondroyiannis ve dierleri, Yunan bankaclk sektörünün ele alnan dönemde monopolcü rekabet yaps 8 MOLYNEUX, P., WILLIAMS, L. ve THORNTON, J. (1994) Competitive Conditions in European Banking, Journal of Banking and Finance,.18, s Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VIII, S.2, 2006) 214

7 gösterdii sonucuna ulamlardr 9. Bikker ve Groeneveld (2000), Panzar ve Rosse (1987) modelini piyasa yapsn belirlemek için AB bankaclk sektörüne uygulamlardr dönemi için yaplan tahminlerde 892 banka dikkate alnmtr. Bikker ve Groeneveld, tahmin ettikleri Panzar ve Rosse H istatistii deerlerine göre ele alnan dönemde AB bankaclnn monopolcü rekabet yaps gösterdii sonucuna ulamlardr 10. De Bandt ve Davis (2000), Panzar ve Rosse (1987) piyasa yaps tahmin metodunu Fransa, Almanya, talya ve Amerika bankaclk sektörüne uygulamlardr dönemi için yaplan çalmada 109 Fransz, 313 Alman, 84 talyan ve 251 Amerikan bankas dikkate alnmtr. De Bandt ve Davis büyük ve küçük ölçekli olmak üzere iki gruba ayrdklar bankalar için tahminlerine Almanya ile balamlardr. Almanya da büyük bankalarn monopolcü rekabet yaps gösterdiini belirten De Bandt ve Davis, küçük bankalar için elde edilen H deerinin sfra çok yakn olsa bile piyasa yapsnn monopolcü rekabet tarafndan karakterize edildiini söylemilerdir. Fransa da küçük bankalar monopolcü bir yap sergilerken büyük bankalarn monopolcü rekabet yaps sergiledii görülmütür. talya da bankaclk sektörü monopolcü rekabet yaps sergilemektedir. Molyneux ve dierlerinin (1994) de belirttii gibi 1986 ve 1989 da talya bankacl monopolcü bir yap sergilerken De Bandt ve Davis e göre talyan bankaclnda 1990 larda rekabet artmtr 11. Bikker ve Haaf (2002), Panzar ve Rosse (1987) ile Bresnahan n (1982) piyasa yaps tahmin yöntemini 17 Avrupa ve 6 Avrupa dnda yer alan ülke grubuna uygulamlardr. Çalmada dönemi ve 5444 banka dikkate alnmtr. Bikker ve Haaf, 9 HONDROYIANNIS, G., LALOS, S. ve PAPAPETROU, E. (1999) Assessing Competitive Conditions in teh Greek Banking System, Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 9, (4), s BIKKER, J. A. ve GROENEVELD, J. M. (2000), Competition and Concentration in the EU Banking Industry, Kredit und Kapital., 33, s DE BANDT, O. ve DAVIS, E. P. (2000) Competition, Contestability and Market Structure in European Banking Sectors on the Eve of EMU, Journal of Banking and Finance, 24, s Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VIII, S.2, 2006) 215

8 bankalar sahip olduklar toplam varlklarna göre büyük, orta ve küçük olmak üzere üç ayr kategoriye ayrmlardr. Bikker ve Haaf, çalmalarnda dikkate aldklar AB üyesi ülkeler için tahmin ettikleri Panzar ve Rosse H istatistii deerlerinin genelde monopolcü rekabet yapsn, Bresnahan modeli tahmin sonuçlarnn ise daha rekabetçi bir piyasa yapsn gösterdiini belirtmilerdir. Bununla birlikte yazarlara göre genel olarak AB üyesi ülkelerde büyük bankalar küçüklere göre daha rekabetçi bir yapya sahiptirler 12. Coccorese (2004), Panzar ve Rosse (1987) modelini talya bankaclna uygulamtr. Coccorese, Kuzey Bat, Kuzey Dou, Merkez, Güney ve Adalar eklinde dört bölgeye ayrd talya da bu bölgelerde faaliyet gösteren bankalarn döneminde gösterdikleri rekabeti test etmitir. Bu ekilde hem bölgesel hem de ülke genelinde bankaclk sektörünün sahip olduu piyasa yaps hakknda bilgi edinilebileceini belirten Coccorese, çalmasnda 204 bankay dikkate alm ve panel veri kullanmtr. Coccorese, tahmin ettii Panzar ve Rosse H istatistii deerini sfrdan farkl bulmutur. talya da ülke genelinde bankaclk sektörünün monopolcü rekabet yaps gösterdiini belirten Coccorese, bu yapnn bölgesel düzeyde farkllk gösterdiini, özellikle ülkenin kuzeyinde rekabetin güneyden daha yüksek olduunu da vurgulamtr 13. Weill (2004), Panzar ve Rosse (1987) modelini 12 Avrupa Birlii üyesi ülkenin bankaclk sektörüne uygulamtr dönemini kapsayan çalmada Weill, bu ülkelerde bankaclk sektörü piyasa yapsnn monopolcü rekabet olduu sonucuna ulam fakat dönem sürecince rekabetin azaldn belirtmitir 14. Classens ve Laeven (2004), Türkiye nin de dahil olduu 50 ülkeyi kapsayan çalmalarnda her ülke için Panzar ve Rosse H istatistii deerleri tahmin etmilerdir dönemini kapsayan 12 BIKKER, J. A. ve HAAF, K. (2002) Competition, Concentration and their Relationship: An Empirical Analysis of the Banking Industry, Journal of Banking and Finance, 26, s COCCORESE, P. (2004) Banking Competition and Macroeconomic Conditions: A Disaggregate Analysis, International Financial Markets, Institutions and Money, 14, s WEILL, L. (2004) On the Relationship Between Competition and Efficiency in the EU Banking Sector, Kredit und Capital, 37, (3),s Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VIII, S.2, 2006) 216

9 çalmada her yl için ortalama 6755 banka dikkate alnmtr. Classens ve Laeven, AB üyesi ülkeler için tahmin edilen H deerlerinin baz ülkelerde daha yüksek bir rekabeti iaret etse de, AB bankaclk sektöründe genel olarak monopolcü rekabet piyasasnn hakim olduunu belirtmilerdir 15. Casu ve Girardone (2006), 15 AB üyesi ülkenin bankaclk sektöründe rekabet ve etkinlik ilikisini dönemi için aratrdklar çalmalarnda Panzar ve Rosse (1987) modeline dayanan H istatistikleri tahminlerinin, AB bankaclk sektöründe literatürdeki dier çalmalarda olduu gibi monopolcü rekabet yapsnn mevcut olduu sonucuna ulamlardr. Bu çalmada Casu ve Girardone, Belçika ve Lüksemburg bankaclnda var olan rekabetin dier AB üyesi ülkelerden daha yüksek, Danimarka ve Avusturya bankaclndaki rekabetin ise daha düük olduunu da belirtilmilerdir 16. Son olarak Fillipaki ve Staikouras (2006), döneminde 15 AB ve 10 yeni AB üyesi ülkenin bankaclk sektöründe etkinlik ve rekabet ilikisini incelemilerdir. Panzar ve Rosse modeli tahmininden elde edilen H istatistii deerlerinin AB bankaclnda monopolcü rekabet yapsn gösterdiini belirten yazarlar, 10 yeni üyenin bankaclk sektöründe rekabetin eski AB üyelerine göre daha yüksek olduunu sonucuna da ulamlardr 17. Görüldüü gibi YAE kapsamnda gelitirilen modelleri kullanan ampirik çalmalardan elde edilen bulgular, AB bankaclk sektörünün genel olarak döneminde piyasa yaps olarak monopolcü rekabeti gösterdiini iaret etmektedirler. Çalmamzn takip eden bölümünde literatürde yer alan YAE çalmalarndan elde edilen bulgular nda döneminde Türk bankaclk sektörünün göstermi olduu piyasa yaps hakknda genel bir yargya 15 CLAESSENS, S. ve LEAVEN, L (2004) What Drives Bank Competition? Some International Evidence, Journal of Money, Credit and Banking, 36, s CASU, B. ve C. GIRARDONE (2006), Bank Competition, concentration and Efficiency in the Single European Market, The Manchester School, 74(4), s FILLIPAKI, N.K. ve C. STAIKOURAS (2006), Competition and Concentration in the new European Banking Landscape, European Financial Management, 12(3), s Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VIII, S.2, 2006) 217

10 varlmaya çallacaktr. III. TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNDE PYASA YAPISI Türk bankaclk sektörü, 1980 ylnda uygulamaya konulan finansal serbestleme programnn ardndan köklü deiikliklere uramtr. Bu programla faiz oranlar, döviz kuru ve piyasaya giri üzerindeki snrlamalar kaldrlarak bankaclk sektöründe etkinlik ve rekabetin arttrlmas amaçlanmtr. Bu uygulamann ardndan sektöre özellikle yabanc bankalarn girileri hzlanm ve sektördeki banka says 1980 de 43 den 2000 de 79 a yükselmitir. Sonuç olarak toplam aktiflere göre 5 banka younlama oran da ayn yllarda %64 den %48 e gerilemitir. Türk ekonomisi aralnda iki ekonomik kriz yaam ve bu krizlerden bankaclk sektörü de önemli ölçüde etkilenmitir. Özellikle 2001 [ubat krizi sektör üzerinde son derece olumsuz etkiler brakmtr. Çalmada ele alnan dönem içinde yaanan 1994 yl ekonomik krizinin ardndan, Türk bankaclnda önemli bir deime meydana gelmitir. Bu dönemden sonra kamunun bütçe açklarn iç borçla finanse etmesi, bankaclk sektörünün para kazanma konusundaki ilgisini bu alana kaydrmtr. Bu dönemden sonra Türk bankaclk sektörü reel sektöre kredi veren kurumlar niteliini kaybetmi ve devletin iç borçlarn finanse eden kurumlar niteliine bürünmütür 18. Bankaclk, devlet iç borçlanma senetlerinden (DBS) elde ettii yüksek getirilerle reel sektöre kredi pazarlama konusundaki motivasyonunu kaybetmitir. Buna ilaveten kamu bankalarnn sektör içindeki paylarnn da azaltlamamas, bu piyasada etkinliin artmas önündeki dier bir engeli oluturmutur. Türk bankaclk sektörü özellikle toplam aktif büyüklüü açsndan AB ile kyaslandnda göreli olarak oldukça küçüktür. Türk 18 Türk Ticaret Bankalar bu dönemden sonra, yüksek getirisinden yaralanmak için yurt dndan borçlanarak yurt içinde TL cinsinden kamu katlarna yatrm yapmlardr. Bu gelime, bankalarn yüksek döviz açk pozisyonlaryla kar karya kalmalarna neden olmu ve döviz krizlerine hazrlksz yakalanan baz bankalarn güç durumda kaldklar görülmütür. Ayrca toplam aktifler içinde kredilerin pay da 1980 lerde %50 lerden 2000 lerde %30 lara gerilemitir. Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VIII, S.2, 2006) 218

11 bankacl döneminde sürekli fakat yava bir büyüme gösterirken toplam aktiflerin GSYH ya oran 1980 lerde %30 lar, 1990 larda %50 ler, 2000 ylnda da %85 lere kadar yükselmitir. Bu olumlu gelimeye ramen ayn oran AB üyesi ülkelerde %200 ler seviyesini amaktadr. Türk bankaclnda karllk AB bankacl ile kyaslandnda ise, yüksek enflasyon rakamlarna ramen karlln AB ye göre yüksek olduu görülmektedir. OECD verileri dikkate alndnda örnein, net kar/toplam aktif oran döneminde Türk bankaclnda. ortalama %2.5 iken, bu oran ayn dönemde AB de ortalama %0.8 ler seviyesindedir 19. Türk bankacl, AB bankacl ile baz yapsal farkllklar göstermekle birlikte özellikle özel sermayeli bankalarn yeni teknolojilere adaptasyonu, yeni finansal ürünlerin piyasaya sürülmesi, elektronik bankacln kullanm ve sunulan hizmetlerin çeitliliinin arttrlmas, kredi kart kullanmn yaygnlatrma konusunda teknolojik alt yapnn güçlendirilmesi gibi konularda döneminde dikkati çeken bir gelime kaydetmitir. Türk bankacl 1990 l yllarda genel olarak yukarda karakterize edilmeye çallan yapy sergilerken ilk olarak Aydnl (1996), döneminde ortalama 55 banka verisi kullanarak YAE kapsamnda gelitirilmi olan Panzar ve Rosse (1987) modeliyle tahmin ettii H istatistii deerlerine göre, 1991 ve 1992 yllarnda Türk bankaclk sektörünün monopolcü yapya sahip olduu, bu yapnn 1992 ve 1994 yllarnda monopolcü rekabete doru bir deiim gösterdii sonucuna ulamtr. Türk bankaclk sektöründe YAE kapsamnda piyasa yapsn belirlemeye yönelik baz çalmalarn bulgular aadaki tabloda özetlenmitir. Tablo 3: Türk Bankaclk Sektöründe Piyasa Yaps (NEIO çalmalar) Yazarlar Dönem Sonuç Aydnl (1996) M Gelos ve Roldos (2004) MC Classens ve Leaven (2004) MC Günalp ve Çelik (2006) MC M: Monopol, MR: Monopolcü rekabet 19 OECD (2002), Bank Profitability, Paris: OECD Pub. Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VIII, S.2, 2006) 219

12 Türk bankaclk sektöründe piyasa yapsnn belirlenmesi konusunda yabanclar tarafndan yaplan ayrca bir çalma olmamakla beraber, Türk bankaclk sektörünü de içine alan çalmasnda Classens ve Laeven (2004), dönemi için tahmin ettikleri Panzar ve Rosse H istatistii deerinin Türk bankaclk sektörü için monopolcü rekabet piyasa yapsn gösterdiini bulmulardr 20. Benzer bir çalmada Gelos ve Roldos (2004) da tahmin ettikleri H istatistii deerine göre Türk bankaclk sektörünün döneminde monopolcü rekabet piyasa yaps gösterdiini belirtmilerdir 21. Türk bankaclk sektörü piyasa yaps tahminine yönelik dier bir çalmada Günalp ve Çelik (2006) ise, dönemi için 34 banka verisi ile tahmin ettikleri Panzar ve Rosse (1987) H istatistii deerine göre, ele alnan dönemde Türk bankaclnn monopolcü rekabet yaps gösterdii sonucuna ulamlardr 22. Görüldüü gibi Yeni Ampirik Endüstri ktisad kapsamnda gelitirilmi olan modelleri kullanarak Türk bankaclk sektöründe piyasa yaps tahmini yapan çalmalar snrl olmakla birlikte, bu çalmalardan elde edilen bulgular 1990 l yllarda Türk bankaclnn monopolcü rekabet piyasa yapsna sahip olduu yargsna varmamza neden olmaktadr. Bu balamda, özellikle 1980 sonras uygulamaya konulan serbestleme politikalarnn Türk bankaclnda rekabet düzeyini olumlu etkiledii de söylenebilir. SONUÇ Avrupa Birlii ve Türkiye de finansal alanda 1990 larn bandan itibaren hzl bir ekilde yaanan serbestleme süreciyle, hem birlik içinde hem de ülkemizde bankaclk sektöründe rekabetin artaca beklenmitir. AB de 1990 larda yaanan banka birlemeleri bu sektörde younlama orann arttrmtr fakat, görüldüü gibi yeni ampirik endüstri iktisad kapsamnda gelitirilmi olan modellere 20 CLASSENS VE LEAVEN 2004, s GELOS, R. G. ve J. ROLDOS (2004), Consolidation and Market Structure in Emerging Market Banking Systems, Emerging Markets Review, 5, s GÜNALP, B. ve ÇELIK, T. (2006), Competition in the Turkish Banking Industry, Applied Economics, 38 (11), s Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VIII, S.2, 2006) 220

13 dayanan çalmalar AB bankaclk sektörünün monopolcü rekabet yaps gösterdii sonucuna ulamlardr. Bu çalmalardan elde edilen bulgular, younlamann yüksek olduu endüstrilerde de rekabetçi bir yapnn olabilecei varsaymn dorular niteliktedir. Konumuz açsndan dier bir önemli sonuç ise Türk bankaclk sektörünün dönemindeki piyasa yaps ile ayn dönemde AB bankaclk sektörü piyasa yapsnn birbirinden çok farkl olmaddr. Türk bankaclk sektörü kendi içinde bir takm yapsal sorunlar barndrmakla birlikte, AB bankacl gibi 1990 larda genel olarak monopolcü rekabet piyasa yaps sergilemitir. KAYNAKÇA ALTUNBA[, Y. ve MOLYNEUX, P. (1994) The Concentration- Performance Relationship in European Banking, Institute of European Finance, University College of North Wales Research Papers in Banking and Finance, No: RP94/12, Bangor, Gwynedd, UK. AYDINLI,. (1996), Türk Bankac3l3k Sistemi Piyasa Yap3s3, , Ankara: SPK Yaynlar, No: 40. BAIN, J.S. (1951), Relation of Profit Rate to Industry Concentration, Quarterly Journal of Economics, 65, BERGER, A.N. (1995), The Profit-Structure Relationship in Banking:Test of Market Power and Efficient-Structure Hypotheses, Journal of Money, Credit and Banking, 27,(2), BIKKER, J. A. ve GROENEVELD, J. M. (2000), Competition and Concentration in the EU Banking Industry, Kredit und Kapital., 33, BIKKER, J. A. ve HAAF, K. (2002) Competition, Concentration and their Relationship: An Empirical Analysis of the Banking Industry, Journal of Banking and Finance, 26, BRESNAHAN, T. F. (1982) The Oligopoly Solution Concept is Identified, Economics Letters, 10, Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VIII, S.2, 2006) 221

14 CASU, B. ve C. GIRARDONE (2006), Bank Competition, concentration and Efficiency in the Single European Market, The Manchester School, 74(4), ÇELK, T. (2004) Türk Bankac3l3k Sektörü Piyasa Yap3s3n3n Belirlenmesi, H.Ü. SBE., Yaynlanmam Doktora Tezi, Ankara. CLAESSENS, S. ve LEAVEN, L (2004) What Drives Bank Competition? Some International Evidence, Journal of Money, Credit and Banking, 36, COCCORESE, P. (2004) Banking Competition and Macroeconomic Conditions: A Disaggregate Analysis, International Financial Markets, Institutions and Money, 14, DE BANDT, O. ve DAVIS, E. P. (2000) Competition, Contestability and Market Structure in European Banking Sectors on the Eve of EMU, Journal of Banking and Finance, 24, DEMSETZ, H (1973), Industry Structure, Market Rivalry, and Public Policy, Journal of Law and Economics, 16,(1), 1-9. DENZER, C. (1997), The Effects of Financial Liberalization and New Bank Entry on Market Structure and Competition in Turkey, Washington D.C.: World Bank Policy Research Working Paper, No: WPS 1839, DENZER, C. ve H. ÇLL 81989), Market Structure-Performance Relationship in Turkish Banking System, Ankara: The Central Bank of the Republic of Turkey Staff Paper. ECB (European Central Bank) (2004), Report on EU Banking Structure, Frankfurt, November. EVANOFF, D.D. ve FORTIER, D.L. (1988), Reevalution of the Structure-Conduct-Performance Paradigm in Banking, Journal of Financial Services Research, 1,(3), FILLIPAKI, N.K. ve C. STAIKOURAS (2006), Competition and Concentration in the new European Banking Landscape, European Financial Management, 12(3), Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VIII, S.2, 2006) 222

15 GELOS, R. G. ve J. ROLDOS (2004), Consolidation and Market Structure in Emerging Market Banking Systems, Emerging Markets Review, 5, GÜNALP, B. ve ÇELIK, T. (2006), Competition in the Turkish Banking Industry, Applied Economics, 38 (11), HONDROYIANNIS, G., LALOS, S. ve PAPAPETROU, E. (1999) Assessing Competitive Conditions in teh Greek Banking System, Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 9, (4), KAYA, Y. T.(2002), Türk Bankaclk Sektöründe Karlln Beliryenleri: , Ankara: Bankaclk Düzenleme ve Denetleme Kurumu, MSPD Çalma Raporlar, No:2002/1. LAU, L.J. (1982), On Identifying the Degree of Competitiveness from Industry Price and Output Data, Economics Letters, 10, MOLYNEUX, P. (1993) Market Structure and Profitability in European Banking, Institute of European Finance, University College of North Wales Research Papers in Banking and Finance, No: RP93/9, Bangor, Gwynedd, UK. MOLYNEUX, P., WILLIAMS, L. ve THORNTON, J. (1994) Competitive Conditions in European Banking, Journal of Banking and Finance,.18, NATHAN, A. ve NEAVE, E.H. (1989) Competition and Contestability in Canada s Financial System: Emprical Results, Canadian Journal of Economics, 22, OECD, Bank Profitability, Paris: OECD Pub., OKUMU[, H. [. (2002), Market Structure and Efficiency as Determinant of Profitability in the Turkish Banking Industry, Yap Kredi Economic Review, 7(2), PANZAR, J. C. ve ROSSE, J. N. (1987) Testing for Monopoly Equilibrium, Journal of Industrial Economics, 35, Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VIII, S.2, 2006) 223

16 PILLOFF, S.J. ve RHOADES, S.A. (2002), Structure and Profitability in Banking Markets, Review of Industrial Organization, 20, (1), ROSSE, J. N. ve PANZAR, J. C. (1977) Chamberlin vs. Robinson: An Empirical Test for Monopoly Rents, Bell Laboratories Economic Discussion Paper, No. 90. SHAFFER, S. (1982) A Non-Structural Test for Competition in Financial Markets, içinde: Proceedings of a Conference on Bank Structure and Competition, Federal Reserve Bank of Chicago, SMIRLOCK, M. (1985), Evidence on the (Non) Relationship between Concentration and Profitability in Banking, Journal of Money, Credit and Banking, 17, (1), VESALA, J. (1995) Testing for Competition in Banking: Behavioral Evidence from Finland, Bank of Finland Studies E:1, Helsinki. WEILL, L. (2004) On the Relationship Between Competition and Efficiency in the EU Banking Sector, Kredit und Capital, 37, (3), Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VIII, S.2, 2006) 224

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar:

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: 01/01/2005-30/06/2005 DÖNEMNE LKN YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU FAALYET RAPORU 1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: 2005 yl gelimekte olan ülke

Detaylı

Oya Özengin Türkiye de hisse senedi piyasası ve döviz piyasası arasındaki oynaklığın yayılma etkisi, 2008

Oya Özengin Türkiye de hisse senedi piyasası ve döviz piyasası arasındaki oynaklığın yayılma etkisi, 2008 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Saadet Kasman 2. Doğum Tarihi : 20.12. 1969 3. Unvanı : Prof.Dr. 4. Öğrenim Durumu : Derece Alan Üniversite Yıl Doktora Ekonomi Vanderbilt University, ABD 2002 Y.Lisans Ekonomi

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 7. Yayınlar 7.1. Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SCI & SSCI & Arts and Humanities)

ÖZGEÇMİŞ. 7. Yayınlar 7.1. Uluslararası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SCI & SSCI & Arts and Humanities) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Gonca ATICI 2. Doğum Tarihi: 07.05.1975 3. Unvanı: Doçent 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İngilizce İktisat İstanbul Üniversitesi 1997 Y. Lisans Para-Banka

Detaylı

EKONOMĐ NOTLARI. Türk Bankacılık Sektörüne Đlişkin Yoğunlaşma ve Hakimiyet Göstergeleri. Defne Mutluer Kurul

EKONOMĐ NOTLARI. Türk Bankacılık Sektörüne Đlişkin Yoğunlaşma ve Hakimiyet Göstergeleri. Defne Mutluer Kurul Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2011-5 / 13 Nisan 2011 EKONOMĐ NOTLARI Türk Bankacılık Sektörüne Đlişkin Yoğunlaşma ve Hakimiyet Göstergeleri Defne Mutluer Kurul Abstract: This note presents the

Detaylı

Yar. Doç. Dr. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi

Yar. Doç. Dr. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yar. Doç. Dr. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi TR-06590 Cebeci, Ankara Tel.: (0312) 319 77 20 den 340 Faks: (0312) 319 77 36 E-posta: kibritci@dialup.ankara.edu.tr URL: http://dialup.ankara.edu.tr/~kibritci/

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: MUHİTTİN KAPLAN Doğum Tarihi: 16 ARALIK 1969 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans İKTİSAT (İNG) MARMARA ÜNİVERSİTESİ 1992 Y. Lisans

Detaylı

TÜRKYE EKONOMSNN MAKROEKONOMK DENGELERNN ANALZ (1990-2006) 1

TÜRKYE EKONOMSNN MAKROEKONOMK DENGELERNN ANALZ (1990-2006) 1 2. Ulusal ktisat Kongresi / 20-22 ubat 2008 / DEÜ BF ktisat Bölümü / zmir - Türkiye TÜRKYE EKONOMSNN MAKROEKONOMK DENGELERNN ANALZ (1990-2006) 1 Rahmi Ak n Türeli 2 ÖZET Çalmada ele alnan 1990-2006 dönemi,

Detaylı

TÜRKYE DE DI TCARETN GELM (2000-2007) EVOLUTION OF FOREIGN TRADE IN TURKEY (2000-2007)

TÜRKYE DE DI TCARETN GELM (2000-2007) EVOLUTION OF FOREIGN TRADE IN TURKEY (2000-2007) TÜRKYE DE DI TCARETN GELM (2000-2007) Yrd.Doç.Dr.Sevim AKDEMR * Ar.Gör.Fatih KONUR ** ÖZET Türkiye ekonomisinde 2001 y(l(ndan itibaren yüksek oranlarda büyüme gerçeklemitir. Ancak ekonomide yüksek büyüme

Detaylı

SOSYOEKONOMİ SOSYOEKONOMİ

SOSYOEKONOMİ SOSYOEKONOMİ SOSYOEKONOMİ SOSYOEKONOMİ Refereed, Scientific, Biannual Hakemli, Bilimsel, Süreli T.C. Hacettepe University, Center for Market Economics and Entrepreneurship (CMEE) T.C. Hacettepe Üniversitesi, Piyasa

Detaylı

SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY. Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ

SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY. Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ KURUMUN AMACI ve GÖREVLER' Sosyal sigortalar ile genel salk sigortas bakmndan kiileri güvence

Detaylı

KONUT FNANSMAN SSTEM. TBB Gayrimenkul Çalma Grubu stanbul, 14.10.2005. Dr.Önder Halisdemir

KONUT FNANSMAN SSTEM. TBB Gayrimenkul Çalma Grubu stanbul, 14.10.2005. Dr.Önder Halisdemir KONUT FNANSMAN SSTEM TBB Gayrimenkul Çalma Grubu stanbul, 14.10.2005 Dr.Önder Halisdemir Genel Hatlar ile Tasar SPK nn hazrlad+ tasar 31 maddeden olumaktadr. Özel bir yasa de+il, de+iiklik yasasdr. TBB

Detaylı

zmir Büyük ehir Belediyesi Ba kanl k Makam na ve belediyemizi ziyarete gelen yabanc ülke temsilcilerine gerekti inde tercümanl k hizmeti vermek.

zmir Büyük ehir Belediyesi Ba kanl k Makam na ve belediyemizi ziyarete gelen yabanc ülke temsilcilerine gerekti inde tercümanl k hizmeti vermek. ABVEDILKLERUBEMÜDÜRLÜÜ DIÞ ÝLÝÞKÝLER ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ Yetki,GörevveSorumluluklar zmirbüyükehirbelediyesi'ninuluslararaslikilerinidüzenlemek. zmirbüyükehirbelediyesibünyesindeyeralanbirimlereavrupabirliiveçeitli

Detaylı

SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ/İŞLETME ANABİLİM DALI (DR) SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ/İŞLETME ANABİLİM DALI (YL) (TEZLİ)

SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ/İŞLETME ANABİLİM DALI (DR) SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ/İŞLETME ANABİLİM DALI (YL) (TEZLİ) SONER AKKOÇ DOÇENT Adres ÖZGEÇMİŞ YÜKSEKÖĞRETİM KURULU Dumlupınar Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu Evliya Çelebi Yerleşkesi KÜTAHYA 10.04.2014 Telefon E-posta 2742652031-4631 Doğum Tarihi 26.11.1978

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 Adı Soyadı: Hasan VERGİL Ünvanı: Prof. Dr. Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Siyasal Bilgiler Fakültesi / Ankara Üniversitesi 1992 İktisat Bölümü Y.

Detaylı

DERS PROFİLİ. Parasal İktisat ECO312 Bahar 6 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Bilgen Susanlı

DERS PROFİLİ. Parasal İktisat ECO312 Bahar 6 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Bilgen Susanlı DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Parasal İktisat ECO312 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul ECO202 (Makroekonomi) Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı İngilizce Zorunlu

Detaylı

DERS KODU DERS ADI ZORUNLU TEORİ UYGULAMA LAB KREDİ AKTS Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2

DERS KODU DERS ADI ZORUNLU TEORİ UYGULAMA LAB KREDİ AKTS Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2 1.YARIYIL LERİ KODU ADI ZORUNLU TEORİ Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2 IKT101 İktisada Giriş I Zorunlu 3 0 0 3 6 IKT103 İktisatçılar İçin Matematik I Zorunlu 3 0 0 3 6 IKT105

Detaylı

Madde 1.1. in 4.paragrafı aaıdaki ekilde güncellenmitir.

Madde 1.1. in 4.paragrafı aaıdaki ekilde güncellenmitir. YAPI VE KRED BANKASI A.. NN BANKA BONOSU VE/VEYA TAHVLLERNN HALKA ARZINA LKN SERMAYE PYASASI KURULU TARAFINDAN 3 HAZRAN 2011 TARHNDE ONAYLANAN ve TESCL ETTRLEN, 30 EYLÜL 2011 TARHNDE TADL VE 4 EKM 2011

Detaylı

KÜRESEL EKONOMK GELMELER VE TÜRKYE

KÜRESEL EKONOMK GELMELER VE TÜRKYE KÜRESEL EKONOMK GELMELER VE TÜRKYE Doç.Dr. smail AYDOU * ÖZET Gelimi dünya ülkelerinde faiz oranlarnn düük seviyelere inmesi küresel ekonomide likidite bolluuna neden olmutur. Artan likiditenin yükselen

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Dağıtılmış Gecikmeli Modellerin Analizi ve Firma Verilerine Uygulanması, Prof. Dr. Ali Hakan Büyüklü

ÖZGEÇMİŞ. Dağıtılmış Gecikmeli Modellerin Analizi ve Firma Verilerine Uygulanması, Prof. Dr. Ali Hakan Büyüklü ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Ferda Yerdelen Tatoğlu Doğum Tarihi: 25 07 1978 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Ekonometri İstanbul Üniversitesi 1998 Y. Lisans Ekonometri İstanbul Universitesi

Detaylı

2012-2013 EĞİTİM ÖĞRETİM YILINDAN İTİBAREN GEÇERLİ OLACAK NEVŞEHİR ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İKTİSAT-İ.Ö

2012-2013 EĞİTİM ÖĞRETİM YILINDAN İTİBAREN GEÇERLİ OLACAK NEVŞEHİR ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İKTİSAT-İ.Ö I. YIL YY KODU Z/S DERSİN ADI DERSİN İNGİLİZCE ADI HAFTALIK DERS SAATI ECTS KREDİSİ İKTİÖ-101 Z Davranış Bilimleri Introduction to Behavioral Sciences 3+0-3 3 İKTİÖ-103 Z Genel Muhasebe-I Financial Accounting

Detaylı

TÜRKYE DE TARIM SEKTÖRÜNE YAPILAN DORUDAN YABANCI YATIRIMLAR ve GELM SEYR

TÜRKYE DE TARIM SEKTÖRÜNE YAPILAN DORUDAN YABANCI YATIRIMLAR ve GELM SEYR TÜRKYE DE TARIM SEKTÖRÜNE YAPILAN DORUDAN YABANCI YATIRIMLAR ve GELM SEYR ÖZET Mustafa Terin 1 brahim Yldrm 1 Ülkelerin ekonomik kalknmasnda yatrmlar büyük önem tamaktadr. Sermaye birikiminin yetersiz

Detaylı

ARTVN L GELME PLANI. Artvin l Geneli-2000. Bilinmeyen 80+ 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

ARTVN L GELME PLANI. Artvin l Geneli-2000. Bilinmeyen 80+ 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 ARTVN L GELME PLANI Artvin l Geneli-2000 Bilinmeyen Erkek 80+ 75-79 70-74 65-69 60-64 Kad n Y a Gruplar 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34. 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 12 9 6 3 0 3 6 9 12 % NÜFUS

Detaylı

MAL SÜRDÜRÜLEB L RL K: TEOR VE TÜRK YE UYGULAMASI

MAL SÜRDÜRÜLEB L RL K: TEOR VE TÜRK YE UYGULAMASI May s 2013 MAL SÜRDÜRÜLEB L RL K: TEOR VE TÜRK YE UYGULAMASI Dr. Ayşe Kaya MAL SÜRDÜRÜLEB L RL K: TEOR VE TÜRK YE UYGULAMASI Dr. Ayfle Kaya Yay n No: 292 stanbul, 2013 Türkiye Bankalar Birli i Nispetiye

Detaylı

Prof. Dr. rfan Civcir Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ktisat Bölümü Tel: 0312 3197720/207 E-posta: civcir@politics.ankara.edu.

Prof. Dr. rfan Civcir Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ktisat Bölümü Tel: 0312 3197720/207 E-posta: civcir@politics.ankara.edu. Prof. Dr. rfan Civcir Üniversitesi Tel: 0312 3197720/207 E-posta: civcir@politics.ankara.edu.tr E-TM Lisans Dokuz Eylül Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi, 1985 Yüksek Lisans Doktora University

Detaylı

T.C. MALÝYE BAKANLIÐI MUHASEBAT GENEL MÜDÜRLÜÐÜ KESÝN HESAP ÞUBESÝ 2010 YILI MERKEZÝ YÖNETÝM KESÝN HESABI

T.C. MALÝYE BAKANLIÐI MUHASEBAT GENEL MÜDÜRLÜÐÜ KESÝN HESAP ÞUBESÝ 2010 YILI MERKEZÝ YÖNETÝM KESÝN HESABI T.C. MALÝYE BAKANLIÐI MUHASEBAT GENEL MÜDÜRLÜÐÜ KESÝN HESAP ÞUBESÝ 2010 YILI MERKEZÝ YÖNETÝM KESÝN HESABI T.C. MALİYE BAKANLIĞI MUHASEBAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KESİN HESAP ŞUBESİ 2010 YILI MERKEZİ YÖNETİM KESİN

Detaylı

Yýllýk Ekonomik Rapor

Yýllýk Ekonomik Rapor Yýllýk Ekonomik Rapor 2012 T.C. MALYE BAKANLII YILLIK EKONOMK RAPOR 2012 i Yıllık Ekonomik Rapor 2012 Yllk Ekonomik Rapor, Maliye Bakanl internet sitesinde (http://www.maliye.gov.tr) yer almaktadr. ii

Detaylı

ÖZGEÇM. Prof. Dr. TURAN YAY

ÖZGEÇM. Prof. Dr. TURAN YAY ÖZGEÇM Prof. Dr. TURAN YAY Doum Tarihi: 27.1.1959 Doum Yeri : stanbul Medeni Hali : Evli, 1 Çocuklu " Adresi : Yldz Teknik Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi, ktisat Bölümü, Yldz, 34349, stanbul

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. GAÜ İşletme ve Ekonomi Fakültesi, Ekonomi Bölüm Başkanı

ÖZGEÇMİŞ. GAÜ İşletme ve Ekonomi Fakültesi, Ekonomi Bölüm Başkanı ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Hüda Hüdaverdi 2. Doğum Tarihi: 19 Ağustos 1964 3. Ünvanı: Yrd. Doç. Dr., GAÜ İşletme ve Ekonomi Fakültesi, Ekonomi Bölüm Başkanı 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans

Detaylı

Sosyo-ekonomik göstergeler bakmndan illerin bölgesel bazda benzerliklerinin çok deikenli analizler ile incelenmesi

Sosyo-ekonomik göstergeler bakmndan illerin bölgesel bazda benzerliklerinin çok deikenli analizler ile incelenmesi www.istatistikciler.org statistikçiler Dergisi 4 (2011) 57-68 statistikçiler Dergisi Sosyo-ekonomik göstergeler bakmndan illerin bölgesel bazda benzerliklerinin çok deikenli analizler ile incelenmesi brahim

Detaylı

ARTVN L GELME PLANI. TCARET, MAL YAPI ve BANKACILIK RAPORU (TASLAK) Yrd. Doç. Dr. Atakan ÖZTÜRK Y(lmaz OLGUN

ARTVN L GELME PLANI. TCARET, MAL YAPI ve BANKACILIK RAPORU (TASLAK) Yrd. Doç. Dr. Atakan ÖZTÜRK Y(lmaz OLGUN ARTVN L GELME PLANI TCARET, MAL YAPI ve BANKACILIK RAPORU (TASLAK) Yrd. Doç. Dr. Atakan ÖZTÜRK Y(lmaz OLGUN Artvin, 2005 ÇNDEKLER Sayfa no ÇNDEKLER...i TABLO LSTES... iii 1. TCARET...1 1.1 Giri...1 1.2

Detaylı

BÖLÜM 5. Gerilim Azaltan Dönü türücünün Kal Durum Devre Analizi

BÖLÜM 5. Gerilim Azaltan Dönü türücünün Kal Durum Devre Analizi BÖÜM 5 DC-DC DÖNÜTÜRÜCÜER A. Deneyin Amac DC-DC erilim azaltan dönütürücü (buck converter) ve DC-DC erilim artran dönütürücü (boost converter) devrelerinin davranlar incelemek. Bu deneyde erilim azaltan

Detaylı

Ölçek Geli,tirme Çal.,malar.nda Kapsam Geçerlii için Kapsam Geçerlik &ndekslerinin Kullan.lmas.

Ölçek Geli,tirme Çal.,malar.nda Kapsam Geçerlii için Kapsam Geçerlik &ndekslerinin Kullan.lmas. XIV. Ulusal Eitim ilimleri Kongresi Pamukkale Üniversitesi Eitim Fakültesi 28 30 Eylül 2005 DEN&ZL& Ölçek Geli,tirme Çal.,malar.nda Kapsam Geçerlii için Kapsam Geçerlik &ndekslerinin Kullan.lmas. Dr. Halil

Detaylı

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU ÜÇ AYLIK RAPOR

YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU ÜÇ AYLIK RAPOR YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU ÜÇ AYLIK RAPOR Bu rapor Yap Kredi Emeklilik A.. Gelir Amaçl Kamu Borçlanma Araçlar (Döviz) Emeklilik Yat r m Fonu nun

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Dr. Murad KAYACAN, (smmm) (Bağımsız Denetçi) murad.kayacan@hotmail.com. İşlemler Piyasası Müdürlüğü, Müdür Yardımcısı ŞUBAT 1990

ÖZGEÇMİŞ. Dr. Murad KAYACAN, (smmm) (Bağımsız Denetçi) murad.kayacan@hotmail.com. İşlemler Piyasası Müdürlüğü, Müdür Yardımcısı ŞUBAT 1990 KİŞİSEL BİLGİLER İsim Doğum tarihi ve yeri Erişim Telefonu Sanal Posta Adresi ÖZGEÇMİŞ Dr. Murad KAYACAN, (smmm) (Bağımsız Denetçi) 11 Şubat 1967 - Gelibolu / ÇANAKKALE 90 533 2914488 murad.kayacan@hotmail.com

Detaylı

Finansal Kurumlar ve Piyasalar. Zorunlu Yüksek Lisans. 1. yıl 1. yarıyıl / Güz Doç. Dr. Mehmet Güçlü. Uzaktan Öğrenim Türkçe Yok

Finansal Kurumlar ve Piyasalar. Zorunlu Yüksek Lisans. 1. yıl 1. yarıyıl / Güz Doç. Dr. Mehmet Güçlü. Uzaktan Öğrenim Türkçe Yok Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Türü DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Seviyesi Dersin AKTS Kredisi 0 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama Saati - Haftalık Laboratuar Saati - Dersin Verildiği Yıl Dersin Verildiği

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

FORUMU 10.03.2007. A. hsan KARAMANLI. Eskiehir Organize Sanayi Bölgesi Müdürü

FORUMU 10.03.2007. A. hsan KARAMANLI. Eskiehir Organize Sanayi Bölgesi Müdürü ESKEHR ENERJ FORUMU 10.03.2007 A. hsan KARAMANLI Eskiehir Organize Sanayi Bölgesi Müdürü Elektrik Enerjisi Sektöründe Durum *TEK *EÜA *TEA *TETA *TEDA Özel Üretim irketleri ve Otop. Grupları *Enerji Bakanlıı

Detaylı

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü

İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (1999) Ekonometri Bölümü Mahmut ZORTUK E-posta : mahmut.zortuk@dpu.edu.tr Telefon : 0274 265 2031-2020 Öğrenim Bilgisi Doktora İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler (2007) Enstitüsü Ekonometri Anabilim Dalı Yüksek -Tezli Dumlupınar

Detaylı

Keynesyen makro ekonomik modelin geçerli oldu(u bir ekonomide aa(daki ifadelerden hangisi yanltr?

Keynesyen makro ekonomik modelin geçerli oldu(u bir ekonomide aa(daki ifadelerden hangisi yanltr? SORU 31: 3 / 4 Bir ekonomide kii ba üretim fonksiyonu y = 2k biçiminde verilmektedir. Nüfus art hz %2, teknik ilerleme hz %2 ve amortisman oran %6 iken tasarruf oran da %30 ise bu ekonomideki kii ba sermaye

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Kürşat YALÇİNER 2. Doğum Tarihi : 23 Temmuz 1966 3. Unvanı : Profesör 4. Öğrenim Durumu : Doktora 5. Çalıştığı Kurum : Gazi Üniversitesi Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Atatürk

Detaylı

! " #$! "# $$ $! " % % # $ &&& " '( % )* " '(

!  #$! # $$ $!  % % # $ &&&  '( % )*  '( !"#$!" #$ %!"# $$$ %% &&&"'( )*"'( $% &%'#& $ $()*+"" $%#,(-"./$ &(*(%*#0#"121"314*11"1"/5 %$#%%0#"3% )"$*#%! *#&% '" #*#6)#" $**)%& "(!+ ##,#(#-.,/0 12#)34 5( 6 7###0# 5 89 ",#' -(+ : ;(

Detaylı

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar:

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: 01.01.2006 30.06.2006 DÖNEMNE LKN YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU FAALYET RAPORU 1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: Ocak aynda piyasalar üzerinde

Detaylı

TÜRKİYE DE BANKACILIK PİYASASINDA YOĞUNLAŞMA - CR4 ve Herfindhal-Hirsman Endeksleri ile Analiz-

TÜRKİYE DE BANKACILIK PİYASASINDA YOĞUNLAŞMA - CR4 ve Herfindhal-Hirsman Endeksleri ile Analiz- TÜRKİYE DE BANKACILIK PİYASASINDA YOĞUNLAŞMA - CR4 ve Herfindhal-Hirsman Endeksleri ile Analiz- Ergin UZGÖREN 1 Ali TARHAN 2 Öz Bu çalışma Türkiye de bankacılık piyasasının yapısını belirlemek ve varsa

Detaylı

Cari lemler Dengesi, Sermaye Hareketleri ve Krediler

Cari lemler Dengesi, Sermaye Hareketleri ve Krediler Cari lemler Dengesi, Sermaye Hareketleri ve Krediler Bankaclar Dergisi, Say 78, 2011 Prof. Dr. Sübidey Togan * Prof. Dr. Hakan Berument ** Gelimi ülke merkez bankalarnn 2010 ylnn son üç aylk döneminde

Detaylı

MERKEZ BANKASI DÖVZ REZERVLERNN SOSYAL MALYET

MERKEZ BANKASI DÖVZ REZERVLERNN SOSYAL MALYET MERKEZ BANKASI DÖVZ REZERVLERNN SOSYAL MALYET Doç.Dr.smail AYDOU * Yrd.Doç.Dr.Harun ÖZTÜRKLER ** ÖZET 1990 l yllar gelimekte olan ülkelerin birçounun derin finansal krizlerle kar karya kald bir on yl oldu.

Detaylı

Sermaye Piyasas Faaliyetleri Temel Düzey Eitim Proram

Sermaye Piyasas Faaliyetleri Temel Düzey Eitim Proram Temel Düzey Eitim Proram Amaç : Sermaye Piyasas Kurumlarnda görev yapanlar veya bu görevlere atanacaklar, SPK nn düzenleyecei Lisanslama snavna hazrlama. Katlmclar Hisse Senetleri Piyasas Mü"teri Temsilcileri,Yatrm

Detaylı

Tablo-1 %100 İNGİLİZCE İŞLETME BÖLÜMÜ - 8 YARIYILLIK LİSANS MÜFREDATI

Tablo-1 %100 İNGİLİZCE İŞLETME BÖLÜMÜ - 8 YARIYILLIK LİSANS MÜFREDATI Tablo-1 %100 İNGİLİZCE İŞLETME BÖLÜMÜ - 8 YARIYILLIK LİSANS MÜFREDATI GEDİZ ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ YARIYILI: I FIRST SEMESTER ATA 101*** Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi I

Detaylı

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar:

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: 01.01.2006 31.12.2006 DÖNEMNE LKN YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU FAALYET RAPORU 1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: Ocak aynda piyasalar üzerinde

Detaylı

www.seyfettinartan.gen.tr/dysoru.pdf

www.seyfettinartan.gen.tr/dysoru.pdf Doru-Yanl Sorular: 1. nsan ihtiyaçlarn dorudan ya da dolayl olarak karlama özelliine sahip ve bu amaçla kullanlmaya hazr olan fiziksel varlklara hizmet denir. 2. Tüketicinin ihtiyaçlarn dorudan karlayan

Detaylı

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar:

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: 01.01.2006 30.09.2006 DÖNEMNE LKN YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU FAALYET RAPORU 1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: Ocak aynda piyasalar üzerinde

Detaylı

THALATA DAYALI HRACAT VE EKONOMK BÜYÜME: 1980-2006 TÜRKYE DENEYM

THALATA DAYALI HRACAT VE EKONOMK BÜYÜME: 1980-2006 TÜRKYE DENEYM THALATA DAYALI HRACAT VE EKONOMK BÜYÜME: 1980-2006 TÜRKYE DENEYM Cevat Gerni 1 Ö. Selçuk Emsen 2 M. Kemal De-er 3 ÖZET Türkiye gibi gelimekte olan ülkelerin, ihracat art ve ekonomik büyüme performanslarnda

Detaylı

Optimal Kamu Alm haleleri ve Rekabetçi Ortam: Türkiye

Optimal Kamu Alm haleleri ve Rekabetçi Ortam: Türkiye Motivasyon Optimal Kamu Alm haleleri ve Rekabetçi Ortam: Türkiye Analizi TOBB ETÜ ktisat Bölümü Stratejik Dü³ünce Enstitüsü, 28 Aralk 2012 Motivasyon Kamu Alm halelerinin Önemi Ara³trma Sorular Kamu Alm

Detaylı

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir:

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir: SORU 1: 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir: (i) Ayla dönütürülebilir yllk nominal %7,8 faiz oran ile her ay eit taksitler halinde

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Mehmet Güçlü

Yrd. Doç. Dr. Mehmet Güçlü Dersin Adı DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Kodu ECO 77 Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama

Detaylı

Rusya Federasyonu le Türkiye nin Ekonomik likilerinin Analizi Ö%r.Gör. P(nar Egeli (*)

Rusya Federasyonu le Türkiye nin Ekonomik likilerinin Analizi Ö%r.Gör. P(nar Egeli (*) 2. Ulusal ktisat Kongresi / 20-22 ubat 2008 / DEÜ BF ktisat Bölümü / zmir -Türkiye ÖZET Rusya Federasyonu le Türkiye nin Ekonomik likilerinin Analizi Ö%r.Gör. P(nar Egeli (*) Türkiye ve SSCB aras(ndaki

Detaylı

ASMOLEN UYGULAMALARI

ASMOLEN UYGULAMALARI TURGUTLU TULA VE KREMT SANAYCLER DERNE ASMOLEN UYGULAMALARI Asmolen Ölçü ve Standartlar Mart 2008 Yayn No.2 1 ASMOLEN UYGULAMALARINDA DKKAT EDLMES GEREKL HUSUSLAR Döeme dolgu tulas, kil veya killi topran

Detaylı

TÜKET C KRED LER FA Z ORANLARININ R SK ESASLI F YATLAMASI

TÜKET C KRED LER FA Z ORANLARININ R SK ESASLI F YATLAMASI T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTÜSÜ KTSAT ANABLM DALI PARA BANKA PROGRAMI YÜKSEK LSANS TEZ TÜKETC KREDLER FAZ ORANLARININ RSK ESASLI FYATLAMASI Eray YEDLER Danman Yrd. Doç. Dr. Hakan KAHYAOLU

Detaylı

TÜRKYE'DE KENTLERN BÜYÜMES VE ZIPH KANUNU Erturul Delikta 1

TÜRKYE'DE KENTLERN BÜYÜMES VE ZIPH KANUNU Erturul Delikta 1 TÜRKYE'DE KENTLERN BÜYÜMES VE ZIPH KANUNU Erturul Delikta 1 Özet Türkiye de 1950'den sonra hzl bir kentleme süreci yaanrken, özellikle metropolan kentlerin daha hzl büyüdüü ve baz kentlerin küçüldüü görülmektedir.

Detaylı

KURUMSAL T BAR YÖNET M PROF. DR. HALUK GÜRGEN

KURUMSAL T BAR YÖNET M PROF. DR. HALUK GÜRGEN KURUMSAL T BAR YÖNET M PROF. DR. HALUK GÜRGEN KURUMSAL T BAR tibar alglamalardan oluur. Kurumsal itibar, bir kuruma yönelik her türlü alglamann bütünüdür. Kurumsal itibar; sosyal ortaklarn kurulula ilgili

Detaylı

Mustafa ALTUNDAL DS 2. Bölge Müdürü. 22-24 Mart 2010-AFYON DÜNYA SU GÜNÜ 1 / 17

Mustafa ALTUNDAL DS 2. Bölge Müdürü. 22-24 Mart 2010-AFYON DÜNYA SU GÜNÜ 1 / 17 Mustafa ALTUNDAL DS 2. Bölge Müdürü 22-24 Mart 2010-AFYON DÜNYA SU GÜNÜ 1 / 17 Bilindii gibi, taknlar doal bir olay olmakla beraber ekonomi ve toplum yaam üzerinde olumsuz etkileri fazla olan doal bir

Detaylı

!" # $%!" ## #! " $ $ # $ %%%! &' % ()! &'

! # $%! ## #!  $ $ # $ %%%! &' % ()! &' !"#$%!" #$ %!" ### $$ %%%!&' ()!&' $% &%'#& $ $()*+"" $%#,(-"./$ &(*(%*#0#"121"314*11"1"/5 %$#%%0#"3% )"$*#%* &"! *#&% '" #*#6)#" $**)%& "( *""+"'", -.'/0"""-".123!+"&,'* 4 5' ' 6 (" 6', &'* "(7 5' " 89+

Detaylı

AKTÜERLK SINAVLARI FNANSAL MATEMATK SINAVI ÖRNEK SORULARI

AKTÜERLK SINAVLARI FNANSAL MATEMATK SINAVI ÖRNEK SORULARI AKTÜERLK SINAVLARI FNANSAL MATEMATK SINAVI ÖRNEK SORULARI SORU 1: 6 yl vade ile yllk %14 basit faiz oran üzerinden bir borç alnmtr. 3. yldaki faiz oranna e$de%er olan efektif iskonto oran a$a%dakilerden

Detaylı

novasyon KalDer zmir ubesi 8. Mükemmellii Aray Sempozyomu zmir, 18 Nisan 2007 irin Elçi Technopolis Türkiye Direktörü Teknoloji Yönetim Dernei Bakan

novasyon KalDer zmir ubesi 8. Mükemmellii Aray Sempozyomu zmir, 18 Nisan 2007 irin Elçi Technopolis Türkiye Direktörü Teknoloji Yönetim Dernei Bakan novasyon KalDer zmir ubesi 8. Mükemmellii Aray Sempozyomu zmir, 18 Nisan 2007 irin Elçi Technopolis Türkiye Direktörü Teknoloji Yönetim Dernei Bakan novasyon Ekonomik ve toplumsal fayda yaratmak için ürünlerde,

Detaylı

EKER YATIRIM MENKUL DE ERLER A.. 2012 YILINA A T 28 MART 2013 TAR HL OLA AN GENEL KURUL TOPLANTI GÜNDEM

EKER YATIRIM MENKUL DE ERLER A.. 2012 YILINA A T 28 MART 2013 TAR HL OLA AN GENEL KURUL TOPLANTI GÜNDEM Faaliyet Raporu 2012 çindekiler 1 EKERYATIRIMMENKULDEERLERA.. 2012YILINAAT28MART2013TARHLOLAANGENELKURUL TOPLANTIGÜNDEM 1 AçlveYoklama 2 BakanlkDivanSeçimi 3 Bakanlk Divanna Genel Kurul Toplant tutanan

Detaylı

E-DEVLET H ZMETLER NDEN YARARLANMA DERECES VE ALGILANAN H ZMET KAL TES : AMPR K B R ÇALIMA

E-DEVLET H ZMETLER NDEN YARARLANMA DERECES VE ALGILANAN H ZMET KAL TES : AMPR K B R ÇALIMA E-DEVLET H ZMETLER NDEN YARARLANMA DERECES VE ALGILANAN H ZMET KAL TES : AMPR K B R ÇALIMA Yrd. Doç. Dr. Naci Tolga SARUÇ * ÖZET E-devlet hizmetlerin vatandalar tarafndan nasl alglandn, hangi hizmetlerin

Detaylı

!" # $%! "# $$ $! " % % # $ &&& " '( % )* " '(

! # $%! # $$ $!  % % # $ &&&  '( % )*  '( !"#$%!" #$ %!"# $$$ %% &&&"'( )*"'( $% &%'#& $ $()*+"" $%#,(-"./$ &(*(%*#0#"121"314*11"1"/5 %$#%%0#"3% )"$*#%* &"! *#&% '" #*#6)#" $**)%& "(!+##,#(#-./(01###.#/23 ",#' -(+ 4 5( ( 6)#6(-'(+#)75(#89,9(:

Detaylı

! " #$!" ## #! " $ $ # $ %%%! &' % ()! &'

!  #$! ## #!  $ $ # $ %%%! &' % ()! &' !"#$!" #$ %!" ### $$ %%%!&' ()!&' $% &%'#& $ $()*+"" $%#,(-"./$ &(*(%*#0#"121"314*11"1"/5 %$#%%0#"3% )"$*#%! *#&% '" #*#6)#" $**)%& "( * ""+"'", - +./ 01"(23 4' 5 6"""/" 4 78 9!+"&,'* : ;'

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. M. Arcan TUZCU

Yrd. Doç. Dr. M. Arcan TUZCU Yrd. Doç. Dr. M. Arcan TUZCU Siyasal Bilgiler Fakültesi İşletme Bölümü Öğretim Üyesi EĞİTİM Doktora Yüksek Lisans Lisans Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Bölümü 1999 2003 Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme

Detaylı

HAREKETL BASINÇ YÜKLEMES ALTINDAK HDROLK SLNDRN DNAMK ANALZ

HAREKETL BASINÇ YÜKLEMES ALTINDAK HDROLK SLNDRN DNAMK ANALZ 12. ULUSAL MAKNA TEORS SEMPOZYUMU Erciyes Üniversitesi, Kayseri 09-11 Haziran 2005 HAREKETL BASINÇ YÜKLEMES ALTINDAK HDROLK SLNDRN DNAMK ANALZ Kutlay AKSÖZ, Hira KARAGÜLLE ve Zeki KIRAL Dokuz Eylül Üniversitesi,

Detaylı

Bulank kümeleme analizi ile ülkelerin turizm istatistikleri bakmndan snflandrlmas

Bulank kümeleme analizi ile ülkelerin turizm istatistikleri bakmndan snflandrlmas www.istatistikciler.org statistikçiler Dergisi 4 (011) 31-38 statistikçiler Dergisi Bulank kümeleme analizi ile ülkelerin turizm istatistikleri bakmndan snflandrlmas brahim Klç Afyon Kocatepe Üniversitesi,

Detaylı

2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI FNANS TEORS VE UYGULAMALARI ÖRNEK SINAV SORULARI

2013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI FNANS TEORS VE UYGULAMALARI ÖRNEK SINAV SORULARI SORU 1: 013 YILI II. SEVYE AKTÜERLK SINAVLARI FNANS TEORS VE UYGULAMALARI ÖRNEK SINAV SORULARI ABC hisse senedinin spot piyasadaki fiyat 150 TL ve bu hisse senedi üzerine yazlm alivre sözle mesinin fiyat

Detaylı

TÜRKYE DE RKET BRLEMELERNDE BRLEME ETKNLKLERNN VER ZARFLAMA ANALZ YOLUYLA BELRLENMES

TÜRKYE DE RKET BRLEMELERNDE BRLEME ETKNLKLERNN VER ZARFLAMA ANALZ YOLUYLA BELRLENMES TÜRKYE DE RKET BRLEMELERNDE BRLEME ETKNLKLERNN VER ZARFLAMA ANALZ YOLUYLA BELRLENMES Yrd.Doç.Dr.smet TTZ * Yrd.Doç.Dr.Yusuf DEMR ** Osman Kürat ONAT *** ÖZET Bu çalmada, Türkiye de faaliyet gösteren ve

Detaylı

BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES. M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD Ç.Ü., naat Mühendislii Bölümü, Adana / Türkiye

BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES. M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD Ç.Ü., naat Mühendislii Bölümü, Adana / Türkiye ISSN 1019-1011 Ç.Ü.MÜH.MM.FAK.DERGS CLT.19 SAYI.2 Aral,k December 2004 Ç.Ü.J.FAC.ENG.ARCH. VOL.19 NO.2 BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD

Detaylı

2000 L YILLARDA TÜRKYE DE UYGULANAN MALYE POLTKALARININ DEERLENDRLMES

2000 L YILLARDA TÜRKYE DE UYGULANAN MALYE POLTKALARININ DEERLENDRLMES 2000 L YILLARDA TÜRKYE DE UYGULANAN MALYE POLTKALARININ DEERLENDRLMES Yrd. Doç. Dr. Habib YILDIZ * ÖZET Bu çalmada, 2000 2006 döneminde Türkiye de uygulanan maliye politikalarnn ana çizgileri ortaya konulmu

Detaylı

EKG Sinyallerinde Gürültü Gidermede Ayrk Dalgack Dönüümünde Farkl Ana Dalgacklarn Ve Ayrtrma Seviyelerinin Karlatrlmas

EKG Sinyallerinde Gürültü Gidermede Ayrk Dalgack Dönüümünde Farkl Ana Dalgacklarn Ve Ayrtrma Seviyelerinin Karlatrlmas EKG Sinyallerinde Gürültü Gidermede Ayrk Dalgack Dönüümünde Farkl Ana Dalgacklarn Ve Ayrtrma Seviyelerinin Karlatrlmas Cengiz Tepe 1 Hatice Sezgin 1, Elektrik Elektronik Mühendislii Bölümü, Ondokuz May#s

Detaylı

KÜRESEL KRİZ SONRASI GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ VE TÜRKİYE İÇİN ÖNGÖRÜLER 2015 DR. CAN FUAT GÜRLESEL EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ

KÜRESEL KRİZ SONRASI GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ VE TÜRKİYE İÇİN ÖNGÖRÜLER 2015 DR. CAN FUAT GÜRLESEL EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ KÜRESEL KRİZ SONRASI GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ VE TÜRKİYE İÇİN ÖNGÖRÜLER 2015 DR. CAN FUAT GÜRLESEL EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ KÜRESEL GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ TİCARİ GAYRİMENKUL KREDİLERİNE DAYALI

Detaylı

Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü. Aktüerler Derneği Nisan 2010

Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü. Aktüerler Derneği Nisan 2010 Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü Aktüerler Derneği Nisan 2010 Türkiye de sigortaclk ve bireysel emeklilik sektörü RKET SAYISI - NUMBER OF COMPANY 2006 2007 2008 Hayat D - Non Life (Alt adedi

Detaylı

BASIN YAYIN VE HALKLA L K LER UBE MÜDÜRLÜ Ü

BASIN YAYIN VE HALKLA L K LER UBE MÜDÜRLÜ Ü BASINYAYINVEHALKLALKLERUBEMÜDÜRLÜÜ ÝLÝÞKÝLER ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ Yetki,GörevveSorumluluklar YasalDayanak Büyükehirbelediyesininçalmalarnnbasn,yaynaraçlaryardmyla kamuoyunaetkilibirekildeduyuruluptantlmasnsalamakvehalkla

Detaylı

Matematiksel denklemlerin çözüm yöntemlerini ara t r n z. 9. FORMÜLLER

Matematiksel denklemlerin çözüm yöntemlerini ara t r n z. 9. FORMÜLLER ÖRENME FAALYET-9 AMAÇ ÖRENME FAALYET-9 Gerekli atölye ortam ve materyaller salandnda formülleri kullanarak sayfada düzenlemeler yapabileceksiniz. ARATIRMA Matematiksel denklemlerin çözüm yöntemlerini aratrnz.

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

ÇELK KUMA PANELLERNN ISINMA DAVRANILARI

ÇELK KUMA PANELLERNN ISINMA DAVRANILARI ÇELK KUMA PANELLERNN ISINMA DAVRANILARI Ar.Gör. Ozan KAYACAN Doç.Dr. Ender Yazgan BULGUN Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Tekstil Müh. Böl. ÖZET Günlük ya antmzn ayrlmaz bir parças olan konfeksiyon

Detaylı

Hisse senedi piyasas çalkantlar için erken uyar sistemi: Türkiye örnei

Hisse senedi piyasas çalkantlar için erken uyar sistemi: Türkiye örnei www.istatistikciler.org statistikçiler Dergisi 2 (2009) 37-47 statistikçiler Dergisi Hisse senedi piyasas çalkantlar için erken uyar sistemi: Türkiye örnei Ayhan Topcu Sermaye Piyasas Kurulu Eskiehir Yolu

Detaylı

DERSLİK KAPASİTE. Öğre nci Sayıs ı. Bölü m Kodu. Grup Adı. Ders Kodu. Sınav Saati. Duru m PROG. Sınav Tarihi. Zorunlu. Ders Adı

DERSLİK KAPASİTE. Öğre nci Sayıs ı. Bölü m Kodu. Grup Adı. Ders Kodu. Sınav Saati. Duru m PROG. Sınav Tarihi. Zorunlu. Ders Adı PROG Bölü m Kodu Ders Kodu Ders Adı Grup Adı Zorunlu Duru m Öğre nci Sayıs ı Sınav Tarihi EKONOMETRİ PR. EAS 102 İktisada Giriş 2 B Zorunlu Aktif 80 11.04.2016 09:00 EKONOMETRİ PR. EC 360 Merkez Bankacılığı

Detaylı

ÖZGEÇMĐŞ VE BĐLĐMSEL ÇALIŞMALAR LĐSTESĐ

ÖZGEÇMĐŞ VE BĐLĐMSEL ÇALIŞMALAR LĐSTESĐ ÖZGEÇMĐŞ VE BĐLĐMSEL ÇALIŞMALAR LĐSTESĐ Doç. Dr. Hasan ABDĐOĞLU Balıkesir Üniversitesi, Bandırma Đ.Đ.B.F, Đşletme Bölümü, Muhasebe ve Finansman Bilim Dalı Bandırma/BALIKESĐR Đş Tel: (0 266) 7380945/224

Detaylı

VE SÜRDÜRÜLEB L R YEK UYGULAMALARI

VE SÜRDÜRÜLEB L R YEK UYGULAMALARI YENLENEBLR ENERJ KAYNAKLARI MALYET ANALZ VE SÜRDÜRÜLEBLR YEK UYGULAMALARI Ömer Faruk ERTURUL omerfarukertugrul@gmail.com TEA 16. letim Tesis ve letme Grup Müdürlüü, Batraman Yolu Üzeri 2. km. 72070, Batman

Detaylı

Krizde 30 bin kişi birikimini, 1.8 milyon kişi de işsizliğe karşı harcamasını güvenceye aldı

Krizde 30 bin kişi birikimini, 1.8 milyon kişi de işsizliğe karşı harcamasını güvenceye aldı Krizde 30 bin kişi birikimini,. milyon kişi de işsizliğe karş harcamasn güvenceye ald Tarih: 5..200 Say: 200/ 22 Ekonomik krizin etkilerinin yoğun biçimde hissedildiği son iki ylda Türkiye de milyar 65

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ MALİYE BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ MALİYE BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ MALİYE BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI MALİYE Tezli Yüksek Lisans Programı Maliye tezli yüksek lisans programının eğitim

Detaylı

Döviz Kuru Hareketleri ve Enflasyon Dinamii: Türkiye Örnei

Döviz Kuru Hareketleri ve Enflasyon Dinamii: Türkiye Örnei Döviz Kuru Hareketleri ve Enflasyon Dinamii: Türkiye Örnei Hakan Berument Bilkent Üniversitesi Ankara Tel: + 312 266 2529 Faks: + 312 266 5140 e-posta: berument@bilkent.edu.tr Mart 2002 1. Giri: 1995 Meksika

Detaylı

TÜRKYE DE ESNEK DÖVZ KURU REJM ALTINDA DI AÇIKLARIN BELRLEYCLER: SINIR TEST YAKLAIMI

TÜRKYE DE ESNEK DÖVZ KURU REJM ALTINDA DI AÇIKLARIN BELRLEYCLER: SINIR TEST YAKLAIMI TÜRKYE DE ESNEK DÖVZ KURU REJM ALTINDA DI AÇIKLARIN BELRLEYCLER: SINIR TEST YAKLAIMI ÖZET Sevda Yaprakl* Çalmann amac, Türkiye nin d ticaret açklarn etkileyen temel faktörleri, maliye, para ve döviz kuru

Detaylı

Türk Bankacılık Sektörü İçin Karşılaştırmalı Performans Analizi. Mehmet Fatih ACAR a, Taptuk Emre ERKOÇ b Bülent YILMAZ c

Türk Bankacılık Sektörü İçin Karşılaştırmalı Performans Analizi. Mehmet Fatih ACAR a, Taptuk Emre ERKOÇ b Bülent YILMAZ c Türk Bankacılık Sektörü İçin Karşılaştırmalı Performans Analizi Mehmet Fatih ACAR a, Taptuk Emre ERKOÇ b Bülent YILMAZ c Özet Ulusal ve uluslararası ekonomilerde finansal aracılık faaliyetlerinin vazgeçilmez

Detaylı

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık

Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Türkiye de Bankacılık Sektörü 2009-2013 Aralık Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye İstatistik Kurumu, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankalararası

Detaylı

TÜRK YE DE TARIMSAL MAK NELE ME (1923 1933)

TÜRK YE DE TARIMSAL MAK NELE ME (1923 1933) TARHNPENDE ULUSLARARASITARHveSOSYALARATIRMALARDERGS Yl:2010,Say:3 Sayfa:119136 THEPURSUITOFHISTORY INTERNATIONALPERIODICALFORHISTORYANDSOCIALRESEARCH Year:2010,Issue:3 Page:119136 TÜRKYE DETARIMSALMAKNELEME(19231933)

Detaylı

EMİNE KILAVUZ ÖZGEÇMİŞ VE YAYINLAR. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kayseri. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü, 1985

EMİNE KILAVUZ ÖZGEÇMİŞ VE YAYINLAR. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kayseri. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü, 1985 EMİNE KILAVUZ ÖZGEÇMİŞ VE YAYINLAR KİŞİSEL BİLGİLER Adı: Soyadı: Yabancı Dil: İş Adresi: Emine KILAVUZ İngilizce Nuh Naci Yazgan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kayseri Telefon: +90 352

Detaylı

TÜRK TEKSTL SEKTÖRÜ VE TÜRK TEKSTL FRMALARININ ETKNLK DÜZEYLERNN BELRLENMES

TÜRK TEKSTL SEKTÖRÜ VE TÜRK TEKSTL FRMALARININ ETKNLK DÜZEYLERNN BELRLENMES TÜRK TEKSTL SEKTÖRÜ VE TÜRK TEKSTL FRMALARININ ETKNLK DÜZEYLERNN BELRLENMES Yrd.Doç.Dr.Ali Cüneyt ÇETN ÖZET Türk tekstil sektörü, ülke ekonomisini dorudan etkileyen bir role sahiptir. Artan ticaret hacmine

Detaylı

PERFORMANS BLGLER GENEL SEKRETERLK PERFORMANS HEDEFLER TABLOSU

PERFORMANS BLGLER GENEL SEKRETERLK PERFORMANS HEDEFLER TABLOSU PERFORMANS BLGLER GENEL SEKRETERLK PERFORMANS HEDEFLER TABLOSU AMAÇ - 1 nsanln geliimine yönelik katma deeri yüksek ürün ve hizmet yaratmak HEDEF (1.6) 2009 ylna kadar deer yaratan bilimsel ara$trma ve

Detaylı

Mehmet Umutlu. Ocak 2016

Mehmet Umutlu. Ocak 2016 Ocak 2016 Mehmet Umutlu İş Deneyimi Yaşar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası Ticaret ve Finansman Bölümü No:35-37, Ağaçlı Yol, Bornova, İzmir, PK. 35100 e-mail: mehmet.umutlu@yasar.edu.tr

Detaylı

Ö RENME FAAL YET -1 1. DOSYALAMA LEMLER AMAÇ ARA TIRMA. 1.1. Genel Bilgiler

Ö RENME FAAL YET -1 1. DOSYALAMA LEMLER AMAÇ ARA TIRMA. 1.1. Genel Bilgiler ÖRENME FAALYET-1 AMAÇ ÖRENME FAALYET-1 Bu faaliyette verilen bilgiler dorultusunda, sunu hazrlama programlarnda kullanlan temel dosya ilemlerini (sunu açma-kapatma-kaydetme-düzenleme) yapabileceksiniz.

Detaylı