2. STEGANOGRAFİ 1. GİRİŞ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "2. STEGANOGRAFİ 1. GİRİŞ"

Transkript

1 1. GİRİŞ Bu çalışmada, steganograf sstemnn FPGA üzernde tasarımı ve gerçeklenmes sağlanmıştır. Esk Yunancada gzlenmş yazı anlamına gelen steganograf, blgnn görünürlüğünü gzleme blmne verlen smdr. Günümüzde karşılaşılan en büyük yanlış anlama steganografnn şfreleme le karıştırılmasıdır. Very gzleme sanatı olarak blnen bu blmn şfrelemeye göre en büyük üstünlüğü blgy gören br kmsenn gördüğü şeyn çnde öneml br blg olduğunu fark edemyor olmasıdır, böylece çnde br blg aramaz oysa br şfrel mesaj, çözmes zor olsa ble, gzem dolayısıyla lg çeker. Çünkü br blgnn gzlendğ belldr [3]. Günümüzde steganograf blm sayesnde ses, vdeo, resm dosyalarına, dsketlere ve haberleşme kanallarına stenlen ver gzleneblmektedr [1]. Çalışmada steganografnn resm alanındak uygulamaları donanımsal olarak gerçeklenmştr. Gerçekleme aşamasına geçmeden önce konu araştırması yapılmış, buna göre resmlern çeştl noktalarda, ışık yoğunlukları le temsl edlen sayı dzler olduğu öğrenlmştr. Bu sayı dzler esasında yalnızca 0 veya 1 lerden yan btlerden oluşan yapılar olduğundan ver gzlenrken bu durumdan yararlanılmıştır. Steganografde resmn çne ver gzlerken en çok kullanılan yöntem resm oluşturan pksellern en anlamsız btlern kullanıldığı uygulamalarıdır. Bunun neden en düşük anlamlı btte yapılan değşklkler nsan gözünün fark edememesdr. Yan en anlamsız btlere saklanan very çeren resmle, esas resm yan yana konulduğunda gözle görülür hçbr fark yoktur. Bu durumdan yola çıkılarak steganografde resmn çne ver gzlenrken çeştl yöntemler gelştrlmştr [1]. Bu çalışmada bu yöntemlerden üç tanes kullanılmıştır. Bunlardan brncsnde br resm oluşturan tüm pksellern son btler değştrlmş ve bu değşmn br fark yaratmadığı anlaşılmış, kncsnde lk pkselden başlanarak ver gzlenmş daha sonra da aynı şeklde çözümlenmes yapılmıştır. Son yöntemde se vernn hang pksellere gzleneceğn belrten br steganografk anahtar kullanılarak ver gzlenmş ve tekrar elde edlmştr STEGANOGRAFİ Steganograf very gzlemenn ve zararsız taşıyıcılarla very taşımanın sanatıdır. Kelme anlamı olarak kökler στεγαυος ve γραφειν ye at olmakta ve Yunan alfabesnden gelmekte olup kaplanmış yazı anlamına gelmektedr. Yunanca steganos sözcüğü gzl, saklı ve graf sözcüğü çzm ya da yazım demektr. Bu sanat var olan very gzlemede brçok gzl haberleşme teknğ kullanmaktadır. Steganograf esk br el sanatı olmasına rağmen günümüzde blgsayar teknolojsyle yen br çerk kazanmıştır. Blgsayar tabanlı steganograf teknkleryle very yen gzleme teknkler gelştrlmştr [1]. Blgler metn formunda, sayısal 1 ve 0 olarak ya da başka çeştlerde letme geçerken vernn kme at olduğunu belrten br çeşt parmak z bırakırlar. Steganograf br çeşt krptoloj gb düşünüleblr. Her ks de haberleşme sırasında kaydedlmş verye blg ekleyerek çalışırlar. Krptoloj teknkler blgy belrl algortmalara dayanarak şfreleyp güvenl br örtü yaratmayı amaçlar. Steganograf se krptolojden farklı olarak very örterek gzlemey sağlar. Krptolojde şfrel metn olarak adlandırdığımız örtülü yapı dkkat çekeblrken steganografde kendn gzledğnden dkkat çekmemey sağlar. Bu da vernn güvenl br şeklde taşınması açısından öneml ve yararlı br durum oluşturmaktadır [7]. 2.1 Steganograf Tarhçes Geçmşten bugüne kadar bu alanda very gzleme amacıyla brçok değşk teknk kullanılmış ve gelştrlmştr. Steganografnn geçmşte blnen lk örneğ olarak kabul edlen hkâye Heredotus a attr. Esk Yunanstan da Herodot B.C. tarhler arasında Hstaeus adlı çok güvendğ br kölesnn kafasını kazıtmış ve dövme yaptırmıştır. Dövmede yer alan bu gzl blg kölenn saçları uzadığında gözükmemektedr. Böylece Persler fark etmeden blg letm sağlanmıştır. Esk çağlarda kullanılan br başka yöntem se 1. ve 2. Dünya Savaşı nda kullanılan mektup aracılığıyla görünmez mürekkeplerle satır aralarında very taşımaktır. Bu görünmez mürekkep çnde süt, meyve suyu gb bleşenler çermekte olduğundan 2

2 ver elne ulaşan kş bu mektubu ısıttığı zaman very okuyablecek hale gelmş olmaktadır. Daha sonra Almanlar 2. Dünya Savaşı nda brbrlerne yolladıkları sıradan br metnn çndek her sözcüğün yalnızca baştan knc harflerne very gzlemşler, bu knc harfler yan yana getrnce oluşan cümleyle letllern letmşlerdr. Aşağıda br Alman casusun 2.Dünya Savaşı nda gönderdğ br metn örneğ yer almaktadır: Apparently neutral s protest s throughly dscounted and gnored. Isman hard t Blockade ssue affects pretext for embargo on byproducts,ejectng suets and vegetable ols. Her kelmenn knc harflern aldığımızda oluşan mesaj şu şekldedr: Pershng sals from NY June 1. Bu gzl verler çözümleme yolları gelştkçe very saklama yolları da zamanla gelşt. Almanların gelştrdğ mcrodot teknğyle ver normal boyutta sözcükler çeren br metnn çne çok ufak yazılarak saklandı yılında se New York tak Mount Sna School of Medcne very DNA çnde organk bazların yern değştrerek saklamayı başardı. Böylece br mlyon ver yalnızca br gram DNA çnde saklanablr oldu. Blgsayar teknolojs gelştkçe şletm sstemlernde ver gzlenmeye ve taşınmaya başlandı. Wndows 95 FAT 16 sstemnde 1 klobaytlık ver ble şlem görse 32 klobaytlık yer ayırdığını fark eden uzmanlar bu kullanılmayan alanla very gömmeye başladı. TCP/IP paketlernn kullanılmayan yerlerne de blg gzlendkten sonra steganograf günümüzde çok büyük br gelşme göstermştr. Blgsayar teknolojsyle ve nternetle yen br hayat bulan steganograf günümüzde yalnızca metn değl, ses ve vdeo dosyalarına sayısal formda 1 ve 0 olarak kodlanarak uygulama alanı bulmuştur [1]. 3. SAYISAL RESİMLER Resm, pksel adı verlen çeştl noktalarda, ışık yoğunlukları le temsl edlen sayı dzsdr. Genel olarak br resm 640 x 480 pkseldr. Böyle resmler 2 24 yan yaklaşık pkselden oluşablrler. Pkseller genelde 24 bt ya da 8 bt şeklnde depolanırlar. 24 bt pksel yaklaşık olarak tane olası renk kombnasyonu çerr ve sıkıştırılmamış resm dosyaları çok büyük olablrler. Bütün renk çeştler üç ana renkten türetlmştr. Bunlar kırmızı, yeşl ve mavdr. Genel olarak 24 bt resmlerde her ana renk br bayt yan 8 bt le temsl edlr. Her bayt, rengn yoğunluğunu temsl eder ve 0 le 255 arası değerler alır. En koyu yoğunluk değer 0 ken en açığı se 255 tr. Örneğn, renkler 6 basamaklı 16 lı sayılar le temsl edleblr. Burada her üçlü gurup sayı kırmızının, yeşln ve mavnn yoğunluğunu temsl etmektedr [1]. 8 bt resmler 256 renkl ya da syah-beyaz resmler olablr. 8 bt resmler 256 reng temsl eden br renk ndeks kullanırlar. GIF gb 8 btlk resmlerde her pksel br bayt le temsl edlr ve her pksel sadece renk paletnde tek br reng şaret etmektedr. Pksel değerler (0 le 255 arası br değer) renk paletnde rengn pozsyonuna karşılık gelr. Ne zaman 8 btlk br resm görüntülense, yazılım belrtlen reng ekranda, belrtlen pozsyonda boyar. Gerçek syah-beyaz resmlerde se, paletler bulunmaz ve 0 dan 255 e kadar olan değerler rengn ve ışığın yoğunluğunu temsl eder. Şekl 3.1 Gr Ölçek Palet [6] 3 4

3 Şekl 3.1 de syah-beyaz renklern değerlerndek kademel değşm gözükmektedr. Syah-beyaz renkl resmlerde renk tonu bayttan bayta kademel olarak değşr. Üstek 256 renk tonu barındırmaktadır. Bazı resmler se 4 bt tr ve bu resmlerde sadece 16 tane gr tonu bulunur. Bu tp resmler bu nedenle çok az renk çeşd sunar. Pksel göstermnn getrdğ özellklerden br tanes dosya büyüklüğünü arttırmasıdır. Örneğn, 1024 x 768 pkselden oluşan 24 bt lk br resmde pksel bulunur ve bu yaklaşık olarak 2MB cvarında br dosya yaratır. Dosya sıkıştırması böyle br dosyanın taşınmasında faydalı olur [1]. yazılımlarında en y sonucu verse de, kurnaz renk çeştler de gayet etkl olablr. Resm çne blg gzleme yapılır ken, resmn yapısı le palet çok y düşünülmeldr. Her brnn blg şfrelemesn kolaylaştırdığı ve zorlaştırdığı karakterstkler vardır [1]. 3.1 Sayısal Resm Dosyalarının Sıkıştırılması Sayısal resm dosyalarını sıkıştırma le k çeşt yapı oluşur. Bu yapılar kayıpsız ve kayıplı resm yapılarıdır. Her k tür de depolamada farklı sonuçlar verr. Kayıpsız sıkıştırma tpk GIF ve 8 bt btmap dosyaları olarak kaydedlr. Dğer yandan kayıplı sıkıştırma dosyayı kaydederken, dosyanın özgünlüğünü koruyamamaktadır. Bu yöntemde resmler JPEG olarak kaydedlr. JPEG dosyası 24bt btmap dosyasının renklerne yaklaşırken, sıkıştırmadan dolayı bazı ver kayıplarına neden olur. GIF ve JPEG dosyaları nternette en yaygın kullanılan dosya formatlarıdır. Başka br yaygın olan dosya türü se btmap formatıdır. Sıkıştırılmamış btmap resmler 24 bttr [1]. 3.2 Sayısal Resmlerde Blg Saklama Şekl 3.2 Ver Gzlenmemş Yaban Tavşan Resm [4] Şekl 3.2 de belrl br algortmaya dayalı ver gzleme yöntem kullanılmadan önce yan resmn çne ver gzlenmemş halyle yaban tavşan resm yer almaktadır [5]. Ver, resmlerde brçok farklı yol le sağlanablr. Blg saklamak çn, bast blg eklenmes resmn her br btnn çne şfrelenerek sağlanablr ya da dkkat çekmeyecek yoğun alanları seçerek mesajı gömme şlem yapılır. Br ver resmn çnde gelşgüzel şeklde dağıtılablr ve ya resm çernde brçok defa tekrarlanablr [1]. En önemsz bt uygulamaları (maskeleme ve fltreleme) ve daha karmaşık resm şleme algortmaları ve dönüşümler kullanmak sayısal resmlerde blg saklamanın bazı yaygın uygulamalarıdır. Bu teknkler her türlü formattak dosyaya farklı başarı oranlarıyla uygulanablr [2]. Çoğu resm tabanlı steganograf yöntemler 256 gr renk tonu olan resmlerde en y şeklde uygulanır. Baytlar arasındak kademel yoğunluk değşm blg saklandıktan sonra çok az görsel bozukluk oluşturur. Syah-beyaz resmler bazı steganograf Şekl 3.3 İçne Ver Gzlenmş Resm [4] Şekl 3.3 te esas resmn çne br algortmaya bağlı kalınarak ver gzlenmştr. Buradan da görüldüğü gb resmlerde gözle görülür br fark yoktur [4]. 5 6

4 Resmlerde steganograf uygulamalarında verlern güvenl letm çn resm seçm de önemldr. Örneğn çnde brçok varlık olan resmler daha kalabalık olduğu çn blg saklama adına daha y br örtü oluşturmaktadır ve kalabalık alanları fazla olan resmler blg şfreleme adına akılcı seçeneklerdr; çünkü çersndek değşmler gömülü mesajı daha az görünür yapar. Bu tür resmlere gömülen verler kolayca bell olmamaktadır. Bu nedenle br resm daha yakın renkler ve daha az doku çeryorsa, kalabalık ve daha renkl br resm ver gzlemede terch sebeb olmalıdır [1] En Düşük Anlamlı Bte Blg Saklama Resm çersnde ver gzlerken en çok kullanılan yöntem resm oluşturan pksellern en düşük anlamlı btne very gömmektr. Bu yöntemn bu kadar terch edlmesnn sebeb en son btte yapılan değşklğn gözle görülür br fark yaratmamasındandır[3]. Altı çzlen btler 8 baytlık kullanımda değşen 3 bt göstermektedr [1]. 8 btlk resmlerde se sadece son bt değştrlerek bu yöntem uygulanır. Steganografy resm pksellernn düşük değerlerne uygulamak resmn kompozsyonuna bağlıdır. Yüksek sıklıkta alanlar çeren resmler üzernde daha fazla yönlendrme yapılablr. En düşük bte very gzleme yöntem blg saklamak çn hızlı ve bast br yoldur. Fakat resmn şlenmesnden ve kayıplı sıkıştırmadan kaynaklanan küçük değşklere karşı duyarlılığı da vardır. Bu nedenle steganografnn resm alanındak uygulamalarında kayıplı br format olan JPEG formatından daha çok kayıpsız br resm formatı olan btmap terch edlr [2]. Eğer ver gzlemek stedğmz resm 24 btlk se bu resmn her baytının en önemsz btne ver gzlemek çn, en fazla pksel basına 3 bt kullanılablr x 768 lk br resm btlk br gzle potansyel barındırmaktadır. Eğer ver gzlemeden önce sıkıştırılırsa, büyük mktarda ver gzleneblr. İnsan gözüyle bakıldığında orjnal resmdeknden olan farkı bell olmaz [1]. Örneğn, A harf 3 pksel çne saklanablr (sıkıştırma olmadan). 3 pkseln ver gzlenmemş haldek vers: İklk tabanda A nın değer dr. A nın k tabanındak değern 3 pksele grdğmzde sonuç:

5 4. STEGANOGRAFİ UYGULAMASI Oluşan 205 x 138 lk çnde sadece hex formatında pkseller çeren br yapı oluşmuştur. Şekl 4.2 de bu matrsn sadece lk 10 x 10 luk kısmı alınmıştır. Yapılan şlemlern anlatımına bu örnek parça üzernden gdeceğm. Günümüzde resm alanında yapılan steganograf uygulamalarında çeştl algortmalar ve yöntemler kullanılmaktadır. Bunlardan en yaygın olanı resm oluşturan pksellern en düşük anlamlı btnde yapılan değşklkler kapsar. Bu çalışmam kapsamında bu yöntemlerden üç tanes yer almaktadır. 4.1 Uygulamada Kullandığım Yöntemler Çalışmada resm oluşturulan pksellern son btnde yapılan değşklklerle üç yöntem gerçeklenmştr. Gerçeklenme aşamasından sonra elde edlen resmlerle esas resmlerle kıyaslandığında gerçekten gözle görülür br fark olmadığı ortaya çıkmıştır. Çalışma esnasında en yüksek verm alınablmes çn resmler çn kayıpsız br sıkıştırma algortması olan btmap formatı seçlmştr En Düşük Anlamlı Btlern Tümünün Değştrlmes Yöntem Bu yöntemle steganografnn kapsamında anlatılanları gerçekleyerek gerçekten kullanılan ve değşen resmler arasında fark olmadığını görülmes sağlanmıştır. Öncelkle resmler pksellerden oluştuğu ve matrs halnde bu pkseller dzldğ çn br metn dosyasına aktarım şlem yapılması gerekyordu. Bunun çn wnbrowse edtörü le şekl 4.1 dek resmn hex formatında görülmes sağlanmıştır. 42 4D A C4 0E C C C C C C1 86 4B C C C C C C C C C C C C5 8A 49 C2 86 4A C C C BF BD C2 87 Şekl 4.2 Esas Resmn İlk 10x10 lık kısmının Hex Formatında Görünümü Burada 8 btlk yapılardan yan baytlardan oluşmuş br matrs görmekteyz. Bu matrste her satır ve sütun 10 bayttan oluşmaktadır. Yan 00 le FF arasında değerler alan kl hex yapılarından her satır ve sütunda 10 ar tane vardır. Örneğn lk satırın lk elemanı 42 dr. Burada 4 dört btten, 2 dört btten oluşan 42 olarak yan yana geldklernde 8 bt yan br bayt eden yapı vardır. 8 btlk bu yapıya resmde pksel adı verlmektedr. Resmn boyutu değştkçe matrs boyutu da dolayısıyla resm oluşturan pksel sayısı da değşmektedr [2]. Şekl 4.1 F15 Uçak Resm[4] Steganografdek en yaygın yöntem olan en düşük anlamlı btn değştrlerek uygulanmasını burada matrste gerçeklenmes sağlanmıştır. Yöntemde belrtlen yapıya göre br resm oluşturan pksellern her brnn son btlern değştrlrse yan 0 se 1, 1 se 0 yapılırsa yen oluşan resmle esks kıyaslanırsa arada gözle görülür br fakın olmayacağıdır [7]. 9 10

6 Şekl 4.2 dek kaynak resmn lk 10 x 10 luk kısmının pksellerne bakacak olursak her pkseln son bt 1 se 0, 0 se 1 yapılarak yöntem gerçeklenmştr. Bunun çn her hex yapısı klk düzende düşünülmüştür. Örneğn lk baytı ele alalım. 42 klk düzende dr. Yazılan algortmayla bu 8 btn sadece son bt lojk değl kapısına sokularak yan 43 elde edlmştr. Bu şlemn resmdek her pksele uygulanması sağlanmıştır ve şekl 4.3 dek matrs elde edlmştr. 43 4C B C5 0F C C C C C C0 87 4A C C C C C C C C C C C C4 8B 48 C3 87 4B C C C BE BC C3 86 Şekl 4.3 Son Btler Değşmş Resmn İlk 10 x 10 luk Kısmının Görünümü Sadece son bt değştrlmes yazılan VHDL koduyla elde edlmş ve hedef adında br metn dosyasına yöntem dâhlnde yazdırılmıştır. Bundan sonra gereken şlem 205 x 138 formatındak pksellerden resm elde etmektr. Ancak bu şeklde btler değştrlmeden öncek resmle farkının olup olmadığı karşılaştırablmektedr [2]. Bu aşamada Matlab programından yararlanılmıştır. Her pkseln son btler değşmş halnde elmzde bulunan hedef dosyası Matlab programında yazılmış olan kod yapısıyla btmap formatında resme dönüştürülmüştür. Sonuçta tüm pksellern son btler değşmş halyle elde edlen resm şekl 4.4 dek gbdr. Şekl 4.4 F15 Uçak Resm Bu k resmde burada da görüldüğü gb gözle görülür hçbr fark yoktur. Bu yöntemle br resm oluşturan pksellern son btler lojk olarak değl kapısına grdğnde yen oluşan resmn esksnden farkının nsan gözünün fark edemeyecek kadar az olduğunu görmüş olduk. Bundan sonra gerçeklenen k yöntem bu durumun kullanılmasıyla elde edlen yöntemler olmuştur Br Very En Düşük Anlamlı Btlere Gömme ve Elde Etme Yöntem Br resm oluşturan tüm pksellern son btlernn değşm resmde fark edlr br ayrım yaratmadığından lerleyen steganografk çalışmalarda bu en düşük anlamlı btlerle ver gömmeye başlanmıştır. Bu konuda çeştl algortmalar gelştrlmştr [3]. Bu çalışmada resmn çne ver gzlenmş ve daha sonra bu resm letlmştr. Resm alan kullanıcı resmn çne gömüldüğü gb very çıkartmış ve böylece haberleşme sağlanmıştır. Bu yöntemde very gömme şlem 4.1 algortmasında belrtldğ gbdr. Bu algortma for = 1,..., l( c) do (4.1) s c s j c j m end for l( c ) = esas resm oluşturan baytların uzunluğu s = steganografk anahtarın btlernn gösterm c = esas resmn btlernn gösterm m = esas resme gzlenecek vernn btlernn gösterm j = esas resmn hang btlerne gömülüm yapılacağının gösterm 11 12

7 Bu yöntemde öncek yöntem gb resmn wnbrowse edtörü gb br araç le hex formatında gösterm sağlanır ve br metn dosyasına kaydedlr. Elde edlen bu esas resm cover olarak fade edlr. İklk düzende düşündüğümüzde her br bayt 8 btten oluştuğundan esas resmn btler c olarak fade edlmektedr. nds kaçıncı bt olduğunu temsl etmektedr. Steganografk tanım olarak steganografk anahtar fades s olarak belrtlmştr. Resmn çne gömülmek stenen vernn (message) btlern fade etmek çn m kullanılmıştır. Bu algortmaya göre ver gzlenrken resm oluşturan lk baytın son btnde değşklk yapılarak ver gömülmeye başlanır. Yan very gömme şlem lk baytın en düşük anlamlı btnden başlanarak sırayla hang baytın en düşük anlamlı btne kadar gdyorsa yapılır. Bu çalışmada, ver gzlenrken alfabedek harflern klk düzende karşılıkları şeklnde br dönüşüm kullanılması gerekmektedr. Bunu sağlamak çn asc karakter kodlamasından yararlanılmıştır [2]. Örneğn, A harfnn asc karakter kodlamasında karşılığı hex olarak 41 dr ve 8 bt olarak olarak fade edlmektedr. O halde ver gzlenrken A harf yerne şekl gzlenmeldr. Gzlemek stedğmz blgnn asc karakter kodlamasında karşılıklarını göreblmek adına şekl 4.5 tek asc karakter tablosundan yararlanablmektedr. Karşı taraf very elde ettğnde klk düzenn karşılığını alfabede bulunan 29 harfn karşılığı olarak elde etmes çnse Matlab programında yazılan kod parçası kullanılmıştır. Örnek br uygulama olarak olarak tu sözcüğünü gzlemeye çalıştığımızda lk olarak yapılan şlem tu kelmesnn asc karakter kodlamasında karşılığını bulmak olacaktır. Şekl 4.5 Asc Karakter Tablosu [6] Şekl 4.5 tek tablodan tu kelmesnn asc karakter kodlamasındak karşılığı bulunur. Buna göre = 69, t = 74, u = 75 şeklnde belrlenr. Burada 69,74 ve 75 şeklnde gördüğümüz sayılar hex formatında yapılardır. Yan 16 lık düzendedr. Very resmn son btlerne gzlemek çn klk düzendek fadesne htyacımız var. Bu nedenle tu sözcüğünün klk düzendek karşılıkları = , t = , u = şeklnde belrlenr. Bundan sonrak şlem bu btler very gzleyeceğmz resme lk baytın son btlernden başlayarak sırayla gömmektr. Alfabede bulunan üç harf gzlemek çn her br harfn 8 btlk karşılığı olduğundan 24 bte htyaç vardır. Bu da resmmzn lk baytından başlanarak sırayla 24 baytın son btlerne very gzlemek anlamına gelmektedr. Kaynak resmmzn lk 10 x 10 luk pksel göstermn tekrar düşünerek durumu örnekleyerek açıklamasını yapacağım. F15 uçak resmnn lk 10 x 10 luk kısmındak lk bayt, 42 d. Yan şeklnde klk düzende fades vardır. Gzlemek stedğmz tu sözcüğünün se lk karakter = şeklnde fade edlmşt. Demek k lk baytın son btne yan 42 n son btne karakternn lk bt gömülmeldr. 42 = olduğundan son bt 0 dır. = olduğundan lk bt 0 dır. Demek k kaynak resmn lk baytında br değşklk olmayacaktır. Yne 0 olarak kalacaktır. Bu şeklde 13 14

8 bu durum sırayla devam edecektr. Daha sonrak aşama karakternn knc bt olan 1 ana resmn knc baytının son btne gömmek olacaktır. Gömmek stenlen 24 bt resmn lk baytından başlanarak 24 baytın en düşük anlamlı btlerne yerleştrlecektr. Burada algortmada da belrtldğ gb resmn btlern kontrol eden br yapı yoktur. Yan karakternn lk bt 0, aynı zamanda resmn lk baytının da son bt 0 dyen br kontrol mekanzmasına gerek yoktur. Saklamak stedğmz blg ne se onu oluşturan btler teker teker pksellern son btlerne yazdırmak yeterldr. [2] Very gömme şlem bttkten sonra tekrar Matlab programı kullanarak bu matrs btmap formatında resme dönüştürürüz. Yen oluşan resmle esks kıyaslandığında gözle görülür br fark olmamaktadır. harfler olarak elde etmeldr [2]. Bunun çn de Matlab programında her harfn asc karakter kodlamasını çeren br kod parçası kullanarak bunun elde edlmes sağlanır. Günümüzde steganografnn çok fazla gelşme mkânı bulmasıyla buna karşı gelştrlen atak türlernde de gelşme olmuştur. Bu nedenle böyle br ver örneğn nternet ortamında dolaşırken çok da fazla güvenl olmaz. Çünkü resmn çnde ver var mı dye bakan analz yapmak steyen kş lk baytın son btlernden başlayarak br çözümleme yapmaya çalışablr. Bu da vernn güvenlğn öneml ölçüde tehdt eden br yapı oluşturur. Bu nedenle steganografnn resm alanındak brçok çalışmasında bu yöntem kullanılsa da saldırı ve analz teknklernn de gelştrlmesyle very gömme - çıkarma alanında yen algortmalar gelştrlmştr [2,3]. Bu çnde ver gömülü resm letlmek stenen kşye letldğnde o kşnn bu blgye ulaşması çn tekrar o blgy elde etmes gerekr. Bunun çn kullanılan algortma for =1,..., l( M ) (4.2) m LSB( c ) end for j l( M ) = l( m ) = vernn uzunluğunun fades LSB( c j ) = esas resmn son btler değşmş olan baytlarının gösterm m = esas resme gzlenmş olan vernn btlernn gösterm İçne ver gzlenmş olan resm letlmek stenen kşnn elne geçtğnde very gönderenden gerekl blgler önceden aldığından, verye ulaşmak çn 4.2 algortmasını kullanması yeterldr. Bu gerekl blg vernn alfabetk olarak ya da bt sayısı olarak uzunluğunu çermektedr. Ver uzunluğunu blen kullanıcı, vernn çerdğ bt sayısı kadar matrs oluşturan baytlardan baştan başlayarak alır. Aldığı bu baytların son btlern br metn dosyasına çıkartır ve asc karakter kodlamasına göre her baytın karşılığını alfabedek Şekl 4.6 Ver gömülmeden önce Şekl 4.7 Ver gömüldükten sonra Görüldüğü gb tu sözcüğü gömülmeden önce şekl 4.6 dak resmle,gömüldükten sonrak haln yan şekl 4.7 dek resm yan yana koyduğumuzda gözle görülemeyecek kadar değşm oluştuğundan fark edememekteyz. Buradan blgnn en düşük anlamlı btlere gömülmesnn steganograf anlamında çok yararlı br teknk olduğunu yorum olarak belrteblrz Rastgele Aralık Yöntem Br öncek yöntemn zayıf yan letlmek stenlen vernn başkaları tarafından ele geçrlme durumunun olmasıydı. Bu htmal azaltmak çn gelştrlen algortmalardan brs Rastgele Aralık Yöntem dr. Bu yöntemn br öncek yöntemden farkı gzlenecek vernn btlernn lk bayttan başlanarak sırayla en düşük anlamlı btlere yüklenmeyecek olmasındandır. Rastgele Aralık Yöntem nde hang pksellere vernn gzleyeceğ belrl denklemlere bağlıdır [2]. Very gömerken kullanılan algortma for =1,..., l( c ) do (4.3) 15 16

9 s c end for rastgele k değerler üretlr. n k 1 for =1,..., l( m ) do sn cn m n n k end for + l( c ) = esas resm oluşturan baytların uzunluğu l( m ) = gzlenecek very baytların uzunluğu s = steganografk anahtarın btlernn gösterm c = esas resmn btlernn gösterm m = esas resme gzlenecek vernn btlernn gösterm k = gzleyeceğm ver uzunluğunda belrlenen anahtarın gösterm Bu yöntemn en öneml özellğ ver gzlenrken br steganografk anahtarın kullanılmasıdır. Steganografk anahtar vernn rastgele olarak hang pksellern en düşük anlamlı btlerne gzleneceğn belrtr. Burada öneml olan hem very gönderen hem very alan kş çn steganografk anahtardır. İk taraf da aynı steganografk anahtar olmadan ver letmn sağlayamazlar. [2] Çalışma sırasında steganografk anahtar belrleme de çeştl yöntemler araştırılmıştır. Bu yöntem dâhlnde Matlab programı le rastgele sayılar üretlmştr. Bu sayıların steganografk anahtar olmasına karar verlmştr. Matlab programı kullanılarak bu anahtarı üretlme sebeb bunun gerçekten dğer algortmalardan daha hızlı ve kolay br yol olmasıdır. Rastgele aralık yöntemne dayalı olarak steganografk anahtarın uzunluğu gzlenmek stenen vernn uzunluğu le aynı olmalıdır. Bu yöntemde very gömme şlemne br öncek yöntemdek gb başlanır [2]. Aynı örnek üzernden gdecek olursak tu sözcüğünü gzlenecek blg olarak seçersek, lk olarak bu kelmenn asc karakter kodlamasında karşılığı bulunur. Daha önce de belrtldğ gb tu sözcüğünün asc olarak karşılığı klk düzende = , t = , u = şeklndedr. Burada bu btler yne resmn pksellernn en son btlerne gömülecektr. Yalnız bu sefer lk bayttan başlanarak sırayla gömme şlem yapmak yerne hang baytlara vernn gzleneceğn gösteren br steganografk anahtarın kullanıldığı denklem yer almaktadır [2]. Burada saklamak stedğmz blg toplam 24 btten oluşmaktadır. Bu da oluşturmamız gereken anahtarın 24 bt uzunluğunda olması gerektğn belrtr. Bu steganografk anahtar belrlendkten sonra yönteme dayalı olarak very resmn hang baytlarına saklanıldığını belrtldğ denklem 4.4 kullanılır. j1 = k 1 (4.4) j j 1 k = +, 2 Bu denklemde j rastgele belrlenmş steganografk anahtarı buna bağlı olarak 4.4 denklemn kullanarak resmn hang baytlarına vernn gzleneceğn belrten br ndstr [2]. Örneğn Matlab programını kullanarak tu sözcüğün harfn gzlemek çn 8 tane rastgele sayı yan 4.4. denklemndek k değerlern belrleyelm. Bu sayılar 1, 3, 12, 56, 9, 10, 18, 22 şeklnde belrlend. Buradan anlaşıldığı gb k değerler sırasıyla rastgele belrlenen 8 değerden oluşmaktadır. Belrlenen bu k değerlernden yararlanarak very gzleyeceğmz j değerler 4.4 denklemne göre belrlenr. k =1 j =1 1 1 k =3 j = j + k = k =12 j = j + k = k =56 j = j + k =

10 k =9 j = j + k = k =10 j = j + k = k =18 j = j + k = k =22 j = j + k = nedenle elnde steganografk anahtar değerler olan kş denklem 4.4 gereğ değerlern yan hang baytlara ver gzlendğn belrler. j Belrlenen k dolayısıyla j değerler resmn bayt numaralarını göstermş oldu. Buradan çıkarılması gereken sonuç harfn gzleme şlemnn, resmn 1, 4, 16, 72, 81, 91, 109 ve 131 numaralı baytlarında gerçekleşmes gerektğdr. Numarası belrtlmş baytların en düşük anlamlı btlerne sırasıyla btler gömülür. Aynı şlemler dğer karakterler çn de steganografk anahtar ve verlen denklem yardımıyla hang baytlara gömme şlemnn yapılacağı belrlenerek uygulanır. Gömme şlem rastgele aralık yöntemne göre gerçeklenmştr. İçne ver gömülen resm letlmek stenen yere ulaştığında bu very tekrar elde etmek çn de bu yöntem dâhlnde br algortma vardır. Burada unutulmamalıdır k hem very gönderen hem very alan kşlerde aynı steganografk anahtar bulunmaktadır [2]. Şekl 4.7 Ver gzlenmeden önce Şekl 4.8 Ver gzlendkten sonra Daha sonra belrlenen baytların en düşük anlamlı btler yan yana getrlerek gzlenmş olan ver elde edlmş olur [2]. Burada yapılması gereken son şlem elde ettğmz very alfabe düzenne geçrmektr. Bunun çn de br öncek yöntem de olduğu gb Matlab programı yardımıyla gerekl dönüşüm yapılır ve alfabetk karşılıklar elde edlr. Şekl 4.7 ve Şekl 4.8 de görüldüğü gb algortma gerçeklendkten sonra resmn çne ver gömüldüğünde gözle görülür br fark olmamıştır. Yan örnek olarak karaktern gömmek çn belrlenen 8 tane k değer her k tarafta da vardır. Steganografk anahtarın her k tarafta da olduğu kabul edlen bu yöntem gereğ very resmden çıkartma algortması n k 1 (4.5) for =1,..., l( m ) do m LSB( c ) n n + k end for n k 1 = steganografk anahtarın lk sayısının gösterm l( m ) = gzlenmş olan vernn uzunluğu LSB( c n) = resmde ver gzlenen en düşük anlamlı btlern gösterm 4.5 denklemnn belrttğ algortmada fade edldğ gb gömülmüş very tekrar elde ederken öncelkle hang baytlara vernn gzlenmş olduğunun bulunması gerekr. Bu 19 20

11 5. ÇALIŞMA KAPSAMINDA KULLANILAN ARAÇLAR 5.1 Wnbrowse Aracı Wnbrowse programı, çok fonksyonlu br yapıya sahp olup asc, ebcdc ve hex dosya görüntüleyc olarak blnmektedr. Wndows un her sürümüyle brlkte oldukça uyumlu çalışan br yapıya sahptr [7]. Bu çalışmada resmler hex formatında göstermede yardımcı araç olarak kullanılmıştır. Şekl 5.1 dek gb br ara yüze sahptr. Çalışma sırasında bu ara yüzden metn dosyasına pksel değerler kopyalanmıştır. Şekl 5.1 Wnbrowse ara yüzü [8] 5.2 Matlab Açılımı matrs laboratuarı olan Matlab özellkle görsel uygulamalarda kullanılan oldukça gelştrlmş br yüksek sevyel program dldr [7]. Çalışmam sırasında hex formatından resme dönüşüm çn yazılmış olan kod parçasını kullandım. Ayrıca steganografk anahtar üretmede yürütülen tek br komutla stenlen anahtar değerlerne ulaştığımdan son yöntem kolaylaştırıcı br etken oldu. Gerçeklemş olduğum k yöntemde de asc karakter karşılığının bulmak çn kullandım

12 5.3 Xlnx ISE ve FPGA FPGA yan alanda programlanablr kapı dzler konfgüre edleblr lojk bloklardan oluşan çok genş ölçekl sayısal tümleşk devrelerdr [9]. Bu bloklar, tasarımcının yaptığı tasarıma göre şlevn kend düzenleyeblmektedr. FPGA lar mkroşlemclern adım adım çalışma mantığından farklı olarak şlemler blok blok gerçekledğnden pek çok alanda her geçen gün artan oranda kullanılmaktadır. FPGA'de şlemler parelel olarak şlendğ çn aynı anda yazılan programa göre çok fazla modül kullanablme olanağı sunmaktadır. Ayrıca çnde brçok lojk kapılar ve flp floplar gb sayısal tasarım çn elemanlar bulunduran FPGA, VHDL veya Verlog gb donanım dlleryle bu elemanların bağlantılarının tasarıma göre yapılmasına olanak verr. Böylece tek br FPGA le stenlen sayısal devre meydana getrleblr. Ürünün markete ulaşma süresn uygulamaya özel tümleşk devre (ASIC) tasarıma göre büyük ölçüde kısalttığından ve ayrıca kullanımın artmasıyla brlkte malyetnn de düşmesnden ötürü FPGA lar özellkle sayısal şaret şleme uygulamalarında, güvenlğn ön plana çıktığı savunma alanında ve daha pek çok alanda kullanılmaktadır. Markette FPGA üretcs frma sayısı çok olmamakla brlkte her geçen gün sayıları da artmaktadır [7]. Bu çalışmada kullanılan FPGA nın üretc frması da Xlnx tr. Çalışmanın tasarım gelştrme sürecnde kullanılan benzetm ve sentez araçları, ayrıca FPGA da gerçekleme adımında gerekl araçlar ve FPGA ya yükleme şlemlernn yapılması çn gerekl araçlar Xlnx frmasının sağladığı blgsayar destekl tasarım (CAD) ortamı Xlnx ISE de bulunmaktadır [8]. kaplayacağı alan ve çalışableceğ en yüksek saat frekansı sonuçları bulunur. Sentez şlemnden sonra kütüphanelerden devredek parçalara karşılık düşen hücrelern tespt ve bunların yerlerne yerleştrlmes sonucu oluşan konfgürasyon dosyasının oluşturulması adımı gelr. Bu adımda yapılacak olan benzetm sentez sonrası benzetm olarak geçer ve devredek kapı geckmelernn de hesaba katıldığı benzetmdr. Bu benzetmde stenen saat frekansında devrenn ne şeklde çalışacağı görülür. Bu adımdan sonra oluşturulan konfgürasyon dosyası FPGA ya yüklenr. FPGA tasarımının lk aşaması gerçeklenecek olan algortmanın davranışsal tanımlamasıdır. Bu stenen şlemlern VHDL dlnde kodlanması le gerçekleştrlr. İknc adımda yazılan kodun stenen şeklde çalıştığını teyt etmek çn yapılan davranışsal benzetmdr. Bu amaçla tasarlanan devre alt blok olarak br test ortamına dâhl edlr. Devreye dışarıdan verlmes beklenen şaretler veya verler test ortamında sağlanır. Algortmaların gerçeklenmesnn bu aşamasında şlenecek olan fotoğrafların pksel blgler metn dosyasına yazılmış ve bu dosyalar test ortamına dışarıdan grş olarak verlmştr. Test ortamının çıkışı da yne başka br metn dosyasına yazdırılmıştır. Bu aşamada beklendğ gb çalıştığı görülen kod sentezlettrlmştr. Sentezleme sonrasında gerçeklenecek olan devrenn RTL şematğ oluşur. Ayrıca sentez raporunda devrenn kullanılacak olan FPGA üzernde 23 24

13 6. SONUÇ Bu çalışmada ncelenen ve uygulama yapılan üç yöntemle hem steganografnn çalışma prensb hem de ver letmnn nasıl olduğu anlaşıldı. Aşama aşama yöntemlerle öğrenlenler ve uygulamayla lgl yorumlama yapmak çalışmanın getrdkler açısından önemldr. Steganograf konusunda öğrenlenlern yanında vhdl dlyle programlama konusunda tecrübe ednlmş olundu. Smulasyonlarla gerçekleme sırasında çıkablecek sorunların çözümlenmes ve fpga çalışma mantığı konuları da gerek uygulama sırasında gerek yapılan araştırmalarla öğrenld. Özetle gerçeklenen konu ne olursa olsun sayısal br tasarım sırasında çıkablecek sorunlar, tasarım sürec ve planlaması bu örnek çalışmayla öğrenlmş oldu. İlk yöntemle resmlern aslında pkseller yan klk düzende btlerden oluştuğu öğrenld. Bu yöntem dâhlnde resm oluşturan 8 btlk gurupların yan baytların en düşük anlamlı bt değştrldğnde ve yen yapı tekrar resm halne getrldğnde yen oluşan resmde gözle görülür br fark olmadığı görülmüştür. En düşük anlamlı btlern tümünü değştrlmes yöntem le steganografnn ana mantığı anlaşılmış oldu. Br very en düşük anlamlı btlere gömme ve elde etme yöntem le, lk yöntemde elde edlen blgnn sağladıklarıyla beraber bu sefer resm oluşturan pksellern en anlamsız btne br ver gömülüp tekrar elde edlme şlem yapıldı. Yan bu sefer br yerden br yere vernn resm aracılığıyla kmse fark etmeden taşınableceğ ve vernn tekrar gömüldüğü gb çıkarılableceğ görüldü ve anlaşılmış oldu. Yapılan araştırmalar sonucunda steganograf teknkler ve bu alanda kullanılan algortmalar gelştkçe stegoanalz teknklernn de zamanla gelştğ görülmüştür. Bu nedenle bu algortmanın aslında zayıf br yanın olduğu belrtlmeldr. Bu zayıf yan ver gömülme şlem sırasında lk baytın en düşük anlamlı btnden başlanarak sırayla vernn gömülme şlemnn uygulanmasındandır. Ver başkaları tarafından gelşen stegoanalz teknkleryle ele geçeblr. Bu nedenle steganograf alanında kullanılan başka yöntemler de araştırılmış ve rastgele aralık yöntem öğrenlmştr. Bu yöntem br öncek yöntemden daha güvenldr. Bunun neden ver gzlerken güvenlğ sağlamak adına steganografk br anahtar kullanılmasıdır. Kullanılan bu anahtar sayesnde algortmaya bağlı olarak vernn hang baytların en anlamsız btne gzleneceğ belrlenr. Bu sayede elnde steganografk anahtar olmayan brnn very ele geçrmes çok güçtür

14 KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ [1] Johnson, N. F., Durc Z. ve Jajoda S., Informaton Hdng : Steganography and Watermarkng - Attacks and Countermeasures, Boston. [2] Katzenbesser, S. ve Pettcolas, Faben A. P., Informaton Hdng Technques for Steganography and Dgtal Watermarkng, London. Betül Elc 1985 yılında İzmt te doğdu. Gölcük Anadolu Lses nde okudu, Konya Meram Anadolu Lses nde orta öğrenmn tamamladı. Kocael Körfez Fen Lses nde lse öğrenmn gördü yılından ber İstanbul Teknk Ünverstes, Elektronk Mühendslğ bölümünde okumaktadır. [3] Marvel, L. M., Informaton Hdng: Steganography and Watermarkng, 2005, Optcal and Dgtal Technques for Informaton Securty [4] Pettcolas, Faben A. P., The Image Downgradng Problem, [Zyaret Tarh: ] [5] Asc Tablosu, [Zyaret Tarh: ] [6] Gray Palette, [Zyaret Tarh: ]. [7] [Zyaret Tarh: ] [8] Wnbrowse, [Zyaret Tarh: ]. [9] Xlnx, [Zyaret Tarh: ]

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU 6.07.0 ÇOKLU REGRESON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-ON KATSAILARININ ORUMU ÇOKLU REGRESON MODELİ Ekonom ve şletmeclk alanlarında herhang br bağımlı değşken tek br bağımsız

Detaylı

DENEY 4: SERİ VE PARALEL DEVRELER,VOLTAJ VE AKIM BÖLÜCÜ KURALLARI, KIRCHOFF KANUNLARI

DENEY 4: SERİ VE PARALEL DEVRELER,VOLTAJ VE AKIM BÖLÜCÜ KURALLARI, KIRCHOFF KANUNLARI A. DNYİN AMACI : Bast ser ve bast paralel drenç devrelern analz edp kavramak. Voltaj ve akım bölücü kurallarını kavramak. Krchoff kanunlarını deneysel olarak uygulamak. B. KULLANILACAK AAÇ V MALZML : 1.

Detaylı

bir yol oluşturmaktadır. Yine i 2 , de bir yol oluşturmaktadır. Şekil.DT.1. Temel terimlerin incelenmesi için örnek devre

bir yol oluşturmaktadır. Yine i 2 , de bir yol oluşturmaktadır. Şekil.DT.1. Temel terimlerin incelenmesi için örnek devre Devre Analz Teknkler DEE AAĐZ TEKĐKEĐ Bu zamana kadar kullandığımız Krchoffun kanunları ve Ohm kanunu devre problemlern çözmek çn gerekl ve yeterl olan eştlkler sağladılar. Fakat bu kanunları kullanarak

Detaylı

Calculating the Index of Refraction of Air

Calculating the Index of Refraction of Air Ankara Unversty Faculty o Engneerng Optcs Lab IV Sprng 2009 Calculatng the Index o Reracton o Ar Lab Group: 1 Teoman Soygül Snan Tarakçı Seval Cbcel Muhammed Karakaya March 3, 2009 Havanın Kırılma Đndsnn

Detaylı

Communication Theory

Communication Theory Communcaton Theory ENFORMASYON TEORİSİ KODLAMA Doç. Dr. Hakan Doğan ENFORMASYON DEYİMİ NEDEN KULLANILMIŞ? Kaynaklarn, kanalların,alıcıların blg karakterstklern ncelemek. Blgnn letmn optmze etmek çn İletmn

Detaylı

ALTERNATİF AKIM DEVRE YÖNTEM VE TEOREMLER İLE ÇÖZÜMÜ

ALTERNATİF AKIM DEVRE YÖNTEM VE TEOREMLER İLE ÇÖZÜMÜ BÖLÜM 6 ALTERNATİF AKIM DEVRE ÖNTEM VE TEOREMLER İLE ÇÖZÜMÜ 6. ÇEVRE AKIMLAR ÖNTEMİ 6. SÜPERPOZİSON TEOREMİ 6. DÜĞÜM GERİLİMLER ÖNTEMİ 6.4 THEVENİN TEOREMİ 6.5 NORTON TEOREMİ Tpak GİRİŞ Alternatf akımın

Detaylı

Fumonic 3 radio net kablosuz duman dedektörü. Kiracılar ve mülk sahipleri için bilgi

Fumonic 3 radio net kablosuz duman dedektörü. Kiracılar ve mülk sahipleri için bilgi Fumonc 3 rado net kablosuz duman dedektörü Kracılar ve mülk sahpler çn blg Tebrk ederz! Darenze akıllı fumonc 3 rado net duman dedektörler monte edlmştr. Bu şeklde ev sahbnz yasal donanım yükümlülüğünü

Detaylı

TRAFİK İŞARETLERİNİN HOUGH DÖNÜŞÜMÜ VE DVM KULLANILARAK SINIFLANDIRILMASI TRAFFIC SIGN CLASSIFICATION USING HOUGH TRANSFORM AND SVM

TRAFİK İŞARETLERİNİN HOUGH DÖNÜŞÜMÜ VE DVM KULLANILARAK SINIFLANDIRILMASI TRAFFIC SIGN CLASSIFICATION USING HOUGH TRANSFORM AND SVM TRAFİK İŞARETLERİNİN HOUGH DÖNÜŞÜMÜ VE DVM KULLANILARAK SINIFLANDIRILMASI TRAFFIC SIGN CLASSIFICATION USING HOUGH TRANSFORM AND SVM Emrah ONAT SDT - Space & Defence Technologes A.Ş. emrahonat@yahoo.com

Detaylı

Metin Madenciliği ile Soru Cevaplama Sistemi

Metin Madenciliği ile Soru Cevaplama Sistemi Metn Madenclğ le Soru Cevaplama Sstem Sevnç İlhan 1, Nevchan Duru 2, Şenol Karagöz 3, Merve Sağır 4 1 Mühendslk Fakültes Blgsayar Mühendslğ Bölümü Kocael Ünverstes slhan@kocael.edu.tr, nduru@kocael.edu.tr,

Detaylı

QKUIAN. SAĞLIK BAKANLIĞI_ KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi

QKUIAN. SAĞLIK BAKANLIĞI_ KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi V tsttşfaktör T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Il Kamu Hastaneler Brlğ Genel Sekreterlğ Kanun Eğtm ve Araştırma Hastanes Sayı ı 23618724/?ı C.. Y** 08/10/2015 Konu : Yaklaşık Malyet

Detaylı

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular Basel II Geçş Sürec Sıkça Sorulan Sorular Soru No: 71 Cevaplanma Tarh: 06.03.2012 İlgl Hüküm: --- Konu: Gayrmenkul İpoteğyle Temnatlandırılmış Alacaklar İçn KR510AS Formunun Doldurulmasına İlşkn Örnek

Detaylı

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI V. Ulusal Üretm Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Tcaret Ünverstes, 5-7 Kasım 5 ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN

Detaylı

Toplam Eşdeğer Deprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 Deprem Yönetmeliği İle 2006 Deprem Yönetmeliğinin Karşılaştırılması

Toplam Eşdeğer Deprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 Deprem Yönetmeliği İle 2006 Deprem Yönetmeliğinin Karşılaştırılması Fırat Ünv. Fen ve Müh. Bl. ergs Scence and Eng. J of Fırat Unv. 19 (2, 133-138, 2007 19 (2, 133-138, 2007 Toplam Eşdeğer eprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 eprem Yönetmelğ İle 2006 eprem Yönetmelğnn

Detaylı

FLYBACK DÖNÜŞTÜRÜCÜ TASARIMI VE ANALİZİ

FLYBACK DÖNÜŞTÜRÜCÜ TASARIMI VE ANALİZİ FLYBACK DÖNÜŞTÜRÜCÜ TASARIMI VE ANALİZİ 1 Nasır Çoruh, Tarık Erfdan, 3 Satılmış Ürgün, 4 Semra Öztürk 1,,4 Kocael Ünverstes Elektrk Mühendslğ Bölümü 3 Kocael Ünverstes Svl Havacılık Yüksekokulu ncoruh@kocael.edu.tr,

Detaylı

AĞIR BİR NAKLİYE UÇAĞINA AİT BİR YAPISAL BİLEŞENİN TASARIMI VE ANALİZİ

AĞIR BİR NAKLİYE UÇAĞINA AİT BİR YAPISAL BİLEŞENİN TASARIMI VE ANALİZİ III. ULUSAL HAVACILIK VE UZAY KONFERANSI 16-18 Eylül 2010, ANADOLU ÜNİVERSİTESİ, Eskşehr AĞIR BİR NAKLİYE UÇAĞINA AİT BİR YAPISAL BİLEŞENİN TASARIMI VE ANALİZİ Davut ÇIKRIKCI * Yavuz YAMAN Murat SORGUÇ

Detaylı

SAYISAL SİSTEMLER LABORATUVARI DENEY FÖYÜ. ITU Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümü

SAYISAL SİSTEMLER LABORATUVARI DENEY FÖYÜ. ITU Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümü SAYISAL SİSTEMLER LABORATUVARI DENEY FÖYÜ ITU Elektronk ve Haberleşme Mühendslğ Bölümü 2012 Grş Bu derste kapı sevyesndek uygulamalardan başlanarak kombnezonsal ve ardışıl devrelern analz ve sentezler

Detaylı

ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN BİYOLOJİK ARITIMI VE ARITIM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ

ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN BİYOLOJİK ARITIMI VE ARITIM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN BİYOLOJİK ARITIMI VE ARITIM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ Emel KOCADAYI EGE ÜNİVERSİTESİ MÜH. FAK., KİMYA MÜH. BÖLÜMÜ, 35100-BORNOVA-İZMİR ÖZET Bu projede, Afyon Alkalot Fabrkasından

Detaylı

GİRİŞ LOJİK KAPILARIN GERÇEKLENMESİ

GİRİŞ LOJİK KAPILARIN GERÇEKLENMESİ GİRİŞ LOJİK KAPILARIN GERÇEKLENMESİ 0.1 Genel Açıklamalar Genel olarak Boolean değerlernn gösterm çn gerlm değerler kullanılır ve k adet Boolean durumunu (lojk 0 ve 1) göstermek çn k gerlme htyaç duyulur.

Detaylı

YAYILI YÜK İLE YÜKLENMİŞ YAPI KİRİŞLERİNDE GÖÇME YÜKÜ HESABI. Perihan (Karakulak) EFE

YAYILI YÜK İLE YÜKLENMİŞ YAPI KİRİŞLERİNDE GÖÇME YÜKÜ HESABI. Perihan (Karakulak) EFE BAÜ Fen Bl. Enst. Dergs (6).8. YAYII YÜK İE YÜKENİŞ YAPI KİRİŞERİNDE GÖÇE YÜKÜ HESABI Perhan (Karakulak) EFE Balıkesr Ünverstes ühendslk marlık Fakültes İnşaat üh. Bölümü Balıkesr, TÜRKİYE ÖZET Yapılar

Detaylı

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Clt:3 Sayı: Celal Bayar Ünverstes İ.İ.B.F. MANİSA Bulanık Araç Rotalama Problemlerne Br Model Öners ve Br Uygulama Doç. Dr. İbrahm GÜNGÖR Süleyman Demrel Ünverstes, İ.İ.B.F.,

Detaylı

MESLEK SEÇİMİ PROBLEMİNDE ÇOK ÖZELLİKLİ KARAR VERME VE ÇÖZÜME YÖNELİK GELİŞTİRİLEN BİREYSEL KARİYER PLANLAMA PROGRAMI

MESLEK SEÇİMİ PROBLEMİNDE ÇOK ÖZELLİKLİ KARAR VERME VE ÇÖZÜME YÖNELİK GELİŞTİRİLEN BİREYSEL KARİYER PLANLAMA PROGRAMI MESLEK SEÇİMİ PROBLEMİNDE ÇOK ÖZELLİKLİ KARAR VERME VE ÇÖZÜME YÖNELİK GELİŞTİRİLEN BİREYSEL KARİYER PLANLAMA PROGRAMI Fath ÇİL GAZİ ÜNİVERSİTESİ Mühendslk Mmarlık Fakültes Endüstr Mühendslğ Bölümü 4. Sınıf

Detaylı

PARMAKİZİ RESİMLERİNİN YAPAY SİNİR AĞLARI İLE TEMİZLENMESİ VE İYİLEŞTİRİLMESİ

PARMAKİZİ RESİMLERİNİN YAPAY SİNİR AĞLARI İLE TEMİZLENMESİ VE İYİLEŞTİRİLMESİ PARMAKİZİ RESİMLERİNİN YAPAY SİNİR AĞLARI İLE TEMİZLENMESİ VE İYİLEŞTİRİLMESİ Necla ÖZKAYA Şeref SAĞIROĞLU Blgsayar Mühendslğ Bölümü, Mühendslk Fakültes, Ercyes Ünverstes, 38039, Talas, Kayser Gaz Ünverstes,

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com ISSN:305-63X Yapı Teknolojler Elektronk Dergs 008 () - TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Makale Başlığın Boru Hattı Etrafındak Akıma Etks Ahmet Alper ÖNER Aksaray Ünverstes, Mühendslk

Detaylı

Bulanık Mantık ile Hesaplanan Geoid Yüksekliğine Nokta Yüksekliklerinin Etkisi

Bulanık Mantık ile Hesaplanan Geoid Yüksekliğine Nokta Yüksekliklerinin Etkisi Harta Teknolojler Elektronk Dergs Clt: 5, No: 1, 2013 (61-67) Electronc Journal of Map Technologes Vol: 5, No: 1, 2013 (61-67) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com e-issn: 1309-3983 Makale

Detaylı

TEKLİF MEKTUBU SAĞLIK BAKANLIĞI_. '.. m

TEKLİF MEKTUBU SAĞLIK BAKANLIĞI_. '.. m SAĞLIK BAKANLIĞI TC Kayıt No: 133709 TURKIYE KAMU HASTANELERI KURUMU ı TRABZON ILI KAMU HASTANELERI BIRLIGI GENEL SEKRETERLIGI Kanun Eğtm Araştırma Hastanes TEKLİF MEKTUBU Sayı : 23618724 12.10.2015 Konu

Detaylı

a IIR süzgeç katsayıları ve N ( M) de = s 1 (3) 3. GÜRÜLTÜ GİDERİMİ UYGULAMASI

a IIR süzgeç katsayıları ve N ( M) de = s 1 (3) 3. GÜRÜLTÜ GİDERİMİ UYGULAMASI Fırat Ünverstes-Elazığ MİTRAL KAPAK İŞARETİ ÜZERİNDEKİ ANATOMİK VE ELEKTRONİK GÜRÜLTÜLERİN ABC ALGORİTMASI İLE TASARLANAN IIR SÜZGEÇLERLE SÜZÜLMESİ N. Karaboğa 1, E. Uzunhsarcıklı, F.Latfoğlu 3, T. Koza

Detaylı

4.5. SOĞUTMA KULELERİNİN BOYUTLANDIRILMASI İÇİN BİR ANALIZ

4.5. SOĞUTMA KULELERİNİN BOYUTLANDIRILMASI İÇİN BİR ANALIZ Ünsal M.; Varol, A.: Soğutma Kulelernn Boyutlandırılması İçn Br Kuramsal 8 Mayıs 990, S: 8-85, Adana 4.5. SOĞUTMA KULELERİNİN BOYUTLANDIRILMASI İÇİN BİR ANALIZ Asaf Varol Fırat Ünverstes, Teknk Eğtm Fakültes,

Detaylı

Kamuflaj Tespiti için Hiperspektral Görüntüleme Hyperspectral Imaging for Camouflage Detection

Kamuflaj Tespiti için Hiperspektral Görüntüleme Hyperspectral Imaging for Camouflage Detection Karaca A. C., Ertürk A., Güllü M. K., Elmas M., Ertürk S., Kamuflaj Tespt çn Hperspektral Görüntüleme, Clt 3, Sayı 5, Syf 35-39, Hazran 2013 SAVTEK Makales Kamuflaj Tespt çn Hperspektral Görüntüleme Hyperspectral

Detaylı

MOBİPA MOBİLYA TEKSTİL İNŞAAT NAKLİYE PETROL ÜRÜNLERİ. SÜPERMARKET VE TuRİzM SANAYİ VE TİcARET ANONİM ŞİRKETİ

MOBİPA MOBİLYA TEKSTİL İNŞAAT NAKLİYE PETROL ÜRÜNLERİ. SÜPERMARKET VE TuRİzM SANAYİ VE TİcARET ANONİM ŞİRKETİ MOBİPA MOBİLYA TEKSTİL İNŞAAT NAKLİYE PETROL ÜRÜNLERİ SÜPERMARKET VE TuRİzM SANAYİ VE TİcARET ANONİM ŞİRKETİ 2011-2012-2013 MALİ yılına İLİşKİN YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU ("Şrket") 01012011-31 ı22013

Detaylı

GRAFİK TABANLI ŞİFRELERİN GÜVENLİK ANALİZİ İÇİN BİR YAKLAŞIM

GRAFİK TABANLI ŞİFRELERİN GÜVENLİK ANALİZİ İÇİN BİR YAKLAŞIM Uludağ Ünverstes Mühendslk-Mmarlık Fakültes Dergs, Clt 11, Sayı 2, 2006 GRAFİK TABANLI ŞİFRELERİN GÜVENLİK ANALİZİ İÇİN BİR YAKLAŞIM Ahmet Emr DİRİK Özet: Grafk tabanlı şfreler, alfanümerk şfrelerden farklı

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 07 KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ, LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİ FAİZ ESNEKLİĞİ Bugünk dersn çerğ: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 1.1 İŞLEMLER (MUAMELELER) TALEBİ... 2 1.2 ÖNLEM (İHTİYAT) TALEBİ...

Detaylı

Şiddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetik Algoritma ile Belirlenmesi: GAP Örneği *

Şiddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetik Algoritma ile Belirlenmesi: GAP Örneği * İMO Teknk Derg, 28 4393-447, Yazı 29 Şddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetk Algortma le Belrlenmes: GAP Örneğ * Hall KARAHAN* M. Tamer AYVAZ** Gürhan GÜRARSLAN*** ÖZ Bu çalışmada, Genetk Algortma (GA)

Detaylı

ZKÜ Mühendislik Fakültesi - Makine Mühendisliği Bölümü ISI VE TERMODİNAMİK LABORATUVARI Sudan Suya Türbülanslı Akış Isı Değiştirgeci Deney Föyü

ZKÜ Mühendislik Fakültesi - Makine Mühendisliği Bölümü ISI VE TERMODİNAMİK LABORATUVARI Sudan Suya Türbülanslı Akış Isı Değiştirgeci Deney Föyü ZKÜ Müendslk Fakültes - Makne Müendslğ Bölümü Sudan Suya Türbülanslı Akış Isı Değştrge Deney Föyü Şekl. Sudan suya türbülanslı akış ısı değştrge (H950 Deneyn adı : Boru çnde sudan suya türbülanslı akışta

Detaylı

Resmi Gazetenin 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı ile yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi

Resmi Gazetenin 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı ile yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bldrm Resm Gazetenn 29.12.2012 tarh ve 28512 sayılı le yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket Bu Doküman

Detaylı

T.C. KEÇiÖREN BELEDİYE BAŞKANLIGI Mali Hizmetler Müdürlüğü BAŞKANLIK MAKAMINA

T.C. KEÇiÖREN BELEDİYE BAŞKANLIGI Mali Hizmetler Müdürlüğü BAŞKANLIK MAKAMINA l!l KEÇÖREN BELEDİYE BAŞKANLIGI KEÇöREN BELeDYES SA YI : M.06.6.KEç.O-31/2009KONU: Yetk Devr bo f.!200fd 6.1. BAŞKANLIK MAKAMINA Blndğ üzere O 1.01.2006 tarhnden tbaren tüm yerel yönetmlerde 31.12.2005

Detaylı

FOTOGRAMETRİK NOKTA AĞLARI İÇİN BASİT BİR OPTİMİZASYON METODU

FOTOGRAMETRİK NOKTA AĞLARI İÇİN BASİT BİR OPTİMİZASYON METODU Selçuk Ünverstes Jeode ve Fotogrametr Mühendslğ Öğretmnde 0. õl Sempoumu6-8 Ekm 00 Kona SUNULMUŞ İLDİRİ FOTOGRMETRİK NOKT ĞLRI İÇİN SİT İR OTİMİSON METODU Esra TUNÇ Jurgen FRIEDRICH Fev KRSLI Karaden Teknk

Detaylı

Standart Model (SM) Lagrange Yoğunluğu. u, d, c, s, t, b. e,, Şimdilik nötrinoları kütlesiz Kabul edeceğiz. Kuark çiftlerini gösterelim.

Standart Model (SM) Lagrange Yoğunluğu. u, d, c, s, t, b. e,, Şimdilik nötrinoları kütlesiz Kabul edeceğiz. Kuark çiftlerini gösterelim. SM de yer alacak fermyonlar Standart Model (SM) agrange Yoğunluğu u s t d c b u, d, c, s, t, b e e e,, Şmdlk nötrnoları kütlesz Kabul edeceğz. Kuark çftlern gösterelm. u, c ve t y u (=1,,) olarak gösterelm.

Detaylı

Tercüme Makinaları UDK: 621.389:681.142. Mümtaz ZEY TİNOĞLU Y. Müh. GİRİŞ:

Tercüme Makinaları UDK: 621.389:681.142. Mümtaz ZEY TİNOĞLU Y. Müh. GİRİŞ: Tercüme Maknaları UDK: 621.389:681.142 Mümtaz ZEY TİNOĞLU Y. Müh. GİRİŞ: Çağımızın en öneml özellklernden br haberleşmenn hızı ve yaygınlığıdır. Çeştl konulardak olayları, dünyanın çeştl yerlernde oturan

Detaylı

04.10.2012 SU İHTİYAÇLARININ BELİRLENMESİ. Suİhtiyacı. Proje Süresi. Birim Su Sarfiyatı. Proje Süresi Sonundaki Nüfus

04.10.2012 SU İHTİYAÇLARININ BELİRLENMESİ. Suİhtiyacı. Proje Süresi. Birim Su Sarfiyatı. Proje Süresi Sonundaki Nüfus SU İHTİYAÇLARII BELİRLEMESİ Suİhtyacı Proje Süres Brm Su Sarfyatı Proje Süres Sonundak üfus Su ayrım çzs İsale Hattı Su Tasfye Tess Terf Merkez, Pompa İstasyonu Baraj Gölü (Hazne) Kaptaj Su Alma Yapısı

Detaylı

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR.

EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATILI RESMİ GAZETEDE YAYINLANMIŞTIR. EK-1 01 OCAK 2014 TARİHLİ VE 28869 SATL RESMİ GAETEDE YAYNLANMŞTR. Bu Doküman Hakkında TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama

Detaylı

ROTASYON ORMAN ALGORİTMASI İLE YÜKSEK ÇÖZÜNÜRLÜKLÜ MULTİSPEKTRAL UYDU GÖRÜNTÜLERİNİN SINIFLANDIRILMASI

ROTASYON ORMAN ALGORİTMASI İLE YÜKSEK ÇÖZÜNÜRLÜKLÜ MULTİSPEKTRAL UYDU GÖRÜNTÜLERİNİN SINIFLANDIRILMASI ROTASYON ORMAN ALGORİTMASI İLE YÜKSEK ÇÖZÜNÜRLÜKLÜ MULTİSPEKTRAL UYDU GÖRÜNTÜLERİNİN SINIFLANDIRILMASI İsmal ÇÖLKESEN 1, Tahsn YOMRALIOĞLU 2, Taşkın KAVZOĞLU 3 1 Araş. Gör., Gebze Yüksek Teknoloj Ensttüsü,

Detaylı

Soğutucu Akışkan Karışımlarının Kullanıldığı Soğutma Sistemlerinin Termoekonomik Optimizasyonu

Soğutucu Akışkan Karışımlarının Kullanıldığı Soğutma Sistemlerinin Termoekonomik Optimizasyonu Soğutucu Akışkan arışımlarının ullanıldığı Soğutma Sstemlernn ermoekonomk Optmzasyonu * 1 Hüseyn aya, 2 ehmet Özkaymak ve 3 rol Arcaklıoğlu 1 Bartın Ünverstes akne ühendslğ Bölümü, Bartın, ürkye 2 arabük

Detaylı

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Mukavemet I Vize Sınavı (2A)

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Mukavemet I Vize Sınavı (2A) KOCELİ ÜNİVERSİTESİ Mühendslk akültes Makna Mühendslğ Bölümü Mukavemet I Vze Sınavı () dı Soyadı : 18 Kasım 013 Sınıfı : No : SORU 1: Şeklde verlen levhalar aralarında açısı 10 o la 0 o arasında olacak

Detaylı

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre 1 DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cnemre 2 BİRİNCİ BÖLÜM HEDEF PROGRAMLAMA 1.1 Grş Karar problemler amaç sayısına göre tek amaçlı ve çok amaçlı

Detaylı

ANADOLU ÜNivERSiTESi BiliM VE TEKNOLOJi DERGiSi ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY CiltNol.:2 - Sayı/No: 2 : 413-417 (2001)

ANADOLU ÜNivERSiTESi BiliM VE TEKNOLOJi DERGiSi ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY CiltNol.:2 - Sayı/No: 2 : 413-417 (2001) ANADOLU ÜNvERSTES BlM VE TEKNOLOJ DERGS ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY CltNol.:2 - Sayı/No: 2 : 413-417 (1) TEKNK NOTrrECHNICAL NOTE ELEKTRK ARK FıRıNıNDA TERMODNAMGN KNC YASASıNıN

Detaylı

BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2. Öğretim planındaki AKTS 581058202101319 2 1 0 3 5

BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2. Öğretim planındaki AKTS 581058202101319 2 1 0 3 5 BEYKENT ÜNİVERSİTESİ - DERS İZLENCESİ - Sürüm 2 Ders Kodu Teork Uygulama Lab. YAPI ARAŞTIRMASI VE DOKÜMANTASYON Ulusal Kred Öğretm planındak AKTS 581058202101319 2 1 0 3 5 Ön Koşullar : Önerlen Dersler

Detaylı

PRODUCTION PLANNING BASED ON GOAL PROGRAMMING FOR MASS CUSTOMIZATION IN A COMPANY

PRODUCTION PLANNING BASED ON GOAL PROGRAMMING FOR MASS CUSTOMIZATION IN A COMPANY BİR İŞLETMEDE KİTLESEL ÖZEL ÜRETİME YÖNELİK HEDEF PROGRAMLAMA TABANLI ÜRETİM PLANLAMA PRODUCTION PLANNING BASED ON GOAL PROGRAMMING FOR MASS CUSTOMIZATION IN A COMPANY ESRA AKBAL Başkent Ünverstes Lsansüstü

Detaylı

BİLGİSAYARLA GÖRÜ TABANLI, HAREKETLİ CİSİM YÖRÜNGESİ İZLEYEN ROBOT KOL TASARIMI

BİLGİSAYARLA GÖRÜ TABANLI, HAREKETLİ CİSİM YÖRÜNGESİ İZLEYEN ROBOT KOL TASARIMI BİLGİSAYARLA GÖRÜ TABANLI, HAREKETLİ CİSİM YÖRÜNGESİ İZLEYEN ROBOT KOL TASARIMI Emre Kouncu İstanbul Teknk Ünverstes Elektrk Mühendslğ ekouncu@kouncurobotc.com Osman Celan İstanbul Teknk Ünverstes Elektronk

Detaylı

YÜKSEK LİsANS VE DOKTORA PROGRAMLARI

YÜKSEK LİsANS VE DOKTORA PROGRAMLARI , EK-A YÜKSEK LİsANS VE DOKTORA PROGRAMLARI Değerl Arkadaşlar, --e------ Bldğnz üzere, ş dünyası sthdam edeceğ adaylarda, ünverste mezunyet sonrası kendlerne ne ölçüde katma değer ekledklern de cddyetle

Detaylı

Laser Distancer LD 420. Kullanma kılavuzu

Laser Distancer LD 420. Kullanma kılavuzu Laser Dstancer LD 40 tr Kullanma kılavuzu İçndekler Chazın Kurulumu - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Grş - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Genel bakış

Detaylı

TEKNOLOJİ BAĞIMLI YAŞAMIN MATEMATİKSEL DESENLERİ-I

TEKNOLOJİ BAĞIMLI YAŞAMIN MATEMATİKSEL DESENLERİ-I TEKNOLOJİ BAĞIMLI YAŞAMIN MATEMATİKSEL DESENLERİ-I Fevz ÜNLÜ *, Esra DALAN YILDIRIM **,Şule AYAR *** ÖZET: Evren her an nano-önces, nano, mkro, normal, makro ve makro-ötes gözler le gözlemlermze açıktır.

Detaylı

T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER 1 ÇOKLU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ DENEYİ

T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER 1 ÇOKLU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ DENEYİ T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER ÇOKLU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ DENEYİ ÖĞRENCİ NO: ADI SOYADI: DENEY SORUMLUSU: YRD. DOÇ. DR. BİROL ŞAHİN

Detaylı

Biyomedikal Amaçlı Basınç Ölçüm Cihazı Tasarımı

Biyomedikal Amaçlı Basınç Ölçüm Cihazı Tasarımı Byomedkal Amaçlı Basınç Ölçüm Chazı Tasarımı Barış Çoruh 1 Onur Koçak 2 Arf Koçoğlu 3 İ. Cengz Koçum 4 1 Ayra Medkal Yatırımlar Ltd. Şt, Ankara 2,4 Byomedkal Mühendslğ Bölümü, Başkent Ünverstes, Ankara,

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı GENELGE 2009/70

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı GENELGE 2009/70 Bür okr as n n Azal t ı l masıveidar Bas t l eşt r me(2009/70) T ar h :18. 11. 2009 Sayı :11558 Sı r ano:2009/ 70 Ekl er : Yönet mel ğ nuygul anmasıt ak pt abl osu ( YUTT) ' nada raçı kl amal ar T.C. SAĞLIK

Detaylı

TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi. İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bildirimi

TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi. İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bildirimi İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bldrm EK-1 TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama

Detaylı

Öğretim planındaki AKTS TASARIM STÜDYOSU IV 214058100001312 2 4 0 4 9

Öğretim planındaki AKTS TASARIM STÜDYOSU IV 214058100001312 2 4 0 4 9 Ders Kodu Teork Uygulama Lab. Ulusal Kred Öğretm planındak AKTS TASARIM STÜDYOSU IV 214058100001312 2 4 0 4 9 Ön Koşullar : Grafk İletşm I ve II, Tasarım Stüdyosu I, II, III derslern almış ve başarmış

Detaylı

TEMEL DEVRE KAVRAMLARI VE KANUNLARI

TEMEL DEVRE KAVRAMLARI VE KANUNLARI TDK Temel Devre Kavramları ve Kanunları /0 TEMEL DEVRE KAVRAMLARI VE KANUNLARI GĐRĐŞ: Devre analz gerçek hayatta var olan fzksel elemanların matematksel olarak modellenerek gerçekte olması gereken sonuçların

Detaylı

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KONUŞMACI TANIMA YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ. Cemal HANİLÇİ

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KONUŞMACI TANIMA YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ. Cemal HANİLÇİ T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KONUŞMACI TANIMA YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ Cemal HANİLÇİ YÜKSEK LİSANS TEZİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI BURSA-2007 T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

BOYUT ÖLÇÜMÜ VE ANALİZİ

BOYUT ÖLÇÜMÜ VE ANALİZİ BOYUT ÖLÇÜMÜ VE ANALİZİ.AMAÇ Br csmn uzunluğu, sıcaklığı, ağırlığı veya reng gb çeştl fzksel özellklernn belrlenme şlemler ancak ölçme teknğ le mümkündür. Br ürünün stenlen özellklere sahp olup olmadığı

Detaylı

Konveks Sınıf Modelleri Kullanarak Dijital İmgelerdeki Nesne Görüntülerinin Konumlarının Bulunması. Proje No: 109E279

Konveks Sınıf Modelleri Kullanarak Dijital İmgelerdeki Nesne Görüntülerinin Konumlarının Bulunması. Proje No: 109E279 Konveks Sınıf Modeller Kullanarak Djtal İmgelerdek Nesne Görüntülernn Konumlarının Bulunması Proje No: 109E279 Doç. Dr. Hakan Çevkalp Hüseyn Gündüz Musa Aydın Güvenç Usanmaz Onur Akyüz ŞUBAT 2013 ESKİŞEHİR

Detaylı

Dersin Yürütülmesi Hakkında. (Örgün / Yüz Yüze Eğitim için) (Harmanlanmış Eğitim için) (Uzaktan Eğitim için)

Dersin Yürütülmesi Hakkında. (Örgün / Yüz Yüze Eğitim için) (Harmanlanmış Eğitim için) (Uzaktan Eğitim için) Ders Kodu Teork Uygulama Lab. Uluslararası Muhasebe ve Fnansal Raporlama Standartları Ulusal Kred Öğretm planındak AKTS 344000000000510 3 0 0 3 6 Ön Koşullar : Bu dersn ön koşulu ya da yan koşulu bulunmamaktadır.

Detaylı

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi

01.01.2015 tarih ve 29223 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi 01.01.2015 tarh ve 29223 sayılı Resm Gazetede yayımlanmıştır. Bu Doküman Hakkında TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem

Detaylı

T.C BARTIN il ÖZEL idaresi YAZı işleri MÜDÜRLÜGÜ. TEKliF SAHiBiNiN

T.C BARTIN il ÖZEL idaresi YAZı işleri MÜDÜRLÜGÜ. TEKliF SAHiBiNiN TARH:...05/205 SAYı Adı SoyadılTcaret Ünvanı Teblgat Adres Bağlı Olduğu Verg Dares Verg Numarası T.C.Kmlk Numarası Telefon No Faks No E-Mal T.C BARTIN L ÖZEL DARES YAZı ŞLER MÜDÜRLÜGÜ TEKlF MEKTUBU TEKlF

Detaylı

'~'l' SAYı : 34203882-821 i ı 1-1 C _:J 1...110/2013 KONU : Kompozisyon Yarışması. T.C SINCAN KAYMAKAMllGI Ilçe Milli Eğitim Müdürlüğü

'~'l' SAYı : 34203882-821 i ı 1-1 C _:J 1...110/2013 KONU : Kompozisyon Yarışması. T.C SINCAN KAYMAKAMllGI Ilçe Milli Eğitim Müdürlüğü BÖLÜM: Temel Eğtm T.C SINCAN KAYMAKAMllGI Ilçe Mll Eğtm Müdürlüğü SAYı : 34203882-821 ı 1-1 C _:J 1...110/2013 KONU : Kompozsyon Yarışması TÜM OKUL MÜDÜRLÜKLERNE SNCAN Ilg :Vallk Makamının 25.10.2013 tarh

Detaylı

İKİNCİ ÖĞRETİM KAMU TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

İKİNCİ ÖĞRETİM KAMU TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI İKİNCİ ÖĞRETİM KAMU TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Anablm Dalı: Kamu PROGRAMIN TANIMI: Kamu Tezsz Yüksek Lsans Programı, kamu ve özel sektör sstem çersndek problemler ve htyaçları analz edeblecek, yorumlayacak,

Detaylı

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİNDEN AHP VE TOPSIS İLE KAMP YERİ SEÇİMİ

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİNDEN AHP VE TOPSIS İLE KAMP YERİ SEÇİMİ KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YÖNTEMLERİNDEN AHP VE TOPSIS İLE KAMP YERİ SEÇİMİ Burak KARAHAN Burak PEKEL Neşet BEDİR Cavt CAN Kırıkkale -2014-

Detaylı

Polinom Filtresi ile Görüntü Stabilizasyonu

Polinom Filtresi ile Görüntü Stabilizasyonu Polno Fltres le Görüntü Stablzasonu Fata Özbek, Sarp Ertürk Kocael Ünverstes Elektronk ve ab. Müendslğ Bölüü İzt, Kocael fozbek@kou.edu.tr, serturk@kou.edu.tr Özetçe Bu bldrde vdeo görüntü dznnde steneen

Detaylı

porsche design mobile navigation ß9611

porsche design mobile navigation ß9611 porsche desgn moble navgaton ß9611 [ TR ] Içndekler 1 Grş ----------------------------------------------------------------------------------------------------- 07 1.1 Bu el ktabı hakkında ----------------------------------------------------------------------------------------

Detaylı

BÖLÜM II D. YENİ YIĞMA BİNALARIN TASARIM, DEĞERLENDİRME VE GÜÇLENDİRME ÖRNEKLERİ ÖRNEK 20 İKİ KATLI YIĞMA KONUT BİNASININ TASARIMI

BÖLÜM II D. YENİ YIĞMA BİNALARIN TASARIM, DEĞERLENDİRME VE GÜÇLENDİRME ÖRNEKLERİ ÖRNEK 20 İKİ KATLI YIĞMA KONUT BİNASININ TASARIMI BÖLÜM II D ÖRNEK 0 BÖLÜM II D. YENİ YIĞMA BİNALARIN TASARIM, DEĞERLENDİRME VE GÜÇLENDİRME ÖRNEKLERİ ÖRNEK 0 İKİ KATLI YIĞMA KONUT BİNASININ TASARIMI 0.1. BİNANIN GENEL ÖZELLİKLERİ...II.0/ 0.. TAŞIYICI

Detaylı

MUHASEBE BÖLÜMÜ MESLEK DERSLERİ KİTAPLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ ARAŞTIRMASI

MUHASEBE BÖLÜMÜ MESLEK DERSLERİ KİTAPLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ ARAŞTIRMASI .. Î eslekî ve eknk ğtm raştırma ve elştrme erkez aşkanlığı () ayın o : 30. brahm lz 2001 : 975-11-2109-4 uhasebe, tcarî hayatın temel meslek alanlarından brsdr. lkemzde muhasebe meslek alanında, ş ve

Detaylı

Tek Yönlü Varyans Analizi

Tek Yönlü Varyans Analizi Tek Yönlü Varyan Analz Nedr ve hang durumlarda kullanılır? den fazla grupların karşılaştırılmaı öz konuu e, çok ayıda t-tet nn kullanılmaı, Tp I hatanın artmaına yol açar; Örneğn, eğer 5 grubu kşerl olarak

Detaylı

T.C BARTIN iı ÖZEL idaresi PLAN PROJE YATIRIM VE inşaat MÜDÜRlÜGÜ ...,... ... ...

T.C BARTIN iı ÖZEL idaresi PLAN PROJE YATIRIM VE inşaat MÜDÜRlÜGÜ ...,... ... ... T.C BARTIN ı ÖZEL DARES PLAN PROJE YATIRIM VE NŞAAT MÜDÜRlÜGÜ TARH: 25/11/2014 SAYı: Adı SoyadılTcaret Teblgat Adres Ünvanı Bağlı Olduğu Verg Dares Verg Numarası TC.Kmlk Numarası Telefon No Faks No E-Mal

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR wwwteknolojkarastrmalarcom ISSN:1304-4141 Makne eknolojler Elektronk Dergs 00 (4 1-14 EKNOLOJİK ARAŞIRMALAR Makale Klask Eş Eksenl (Merkezl İç İçe Borulu Isı Değştrcsnde Isı ransfer ve Basınç Kaybının

Detaylı

ARAŞTIRMA MAKALESİ/RESEARCH ARTICLE TEK ÇARPIMSAL SİNİR HÜCRELİ YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN EĞİTİMİ İÇİN ABC VE BP YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI ÖZ

ARAŞTIRMA MAKALESİ/RESEARCH ARTICLE TEK ÇARPIMSAL SİNİR HÜCRELİ YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN EĞİTİMİ İÇİN ABC VE BP YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI ÖZ ANADOLU ÜNİVERSİTESİ Blm ve Teknoloj Dergs A-Uygulamalı Blmler ve Mühendslk Clt: 14 Sayı: 3 013 Sayfa: 315-38 ARAŞTIRMA MAKALESİ/RESEARCH ARTICLE Faruk ALPASLAN 1, Erol EĞRİOĞLU 1, Çağdaş Hakan ALADAĞ,

Detaylı

VIP X1600. Ağ Video Sunucusu. Kurulum ve İşletim Kılavuzu

VIP X1600. Ağ Video Sunucusu. Kurulum ve İşletim Kılavuzu VIP X1600 Ağ Vdeo Sunucusu tr Kurulum ve İşletm Kılavuzu VIP X1600 Içndekler tr 3 Içndekler 1 Grş 7 1.1 Bu Kılavuz Hakkında 7 1.2 Bu Kılavuzun Kuralları 7 1.3 Kullanım Amacı 7 1.4 AB Yönergeler 8 1.5

Detaylı

VANTİLATÖR TASARIMI. Şekil 1. Merkezkaç vantilatör tipleri

VANTİLATÖR TASARIMI. Şekil 1. Merkezkaç vantilatör tipleri 563 VANTİLATÖR TASARIMI Fuat Hakan DOLAY Cem PARMAKSIZOĞLU ÖZET Bu çalışmada merkezkaç ve eksenel vantlatör tpler çn gelştrlmş olan matematksel modeln çözümünü sağlayan br blgsayar programı hazırlanmıştır.

Detaylı

önleyen ayırma jeli içermelidir. 3. Vakumlujelsiztüp 16XLOO 6-IOml 5.000 4. Vakumlu EDTA'lı tüp l3x75 mm 2-3 ml EDTA K 3 veya K2 400.

önleyen ayırma jeli içermelidir. 3. Vakumlujelsiztüp 16XLOO 6-IOml 5.000 4. Vakumlu EDTA'lı tüp l3x75 mm 2-3 ml EDTA K 3 veya K2 400. VAKUMLU KAN ALMA SİSTEMİ TEKNİK ŞARTNAMESİ 1. Teknk şartname 21 maddeden oluşmaktadır. 2. Bu teknk şartname le aşağıda türler, özellkler ve mktarları yazılı vakumlu kan tüpler ve sstemlerinn alımı hedeflenmektedr.

Detaylı

ÇOK DURUMLU AĞIRLIKLANDIRILMIŞ BİLEŞENLİ SİSTEMLERİN DİNAMİK GÜVENİLİRLİK ANALİZİ

ÇOK DURUMLU AĞIRLIKLANDIRILMIŞ BİLEŞENLİ SİSTEMLERİN DİNAMİK GÜVENİLİRLİK ANALİZİ T.C. KARA HARP OKULU SAVUNMA BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HAREKÂT ARAŞTIRMASI ANA BİLİM DALI ÇOK DURUMLU AĞIRLIKLANDIRILMIŞ BİLEŞENLİ SİSTEMLERİN DİNAMİK GÜVENİLİRLİK ANALİZİ DOKTORA TEZİ Hazırlayan Al Rıza BOZBULUT

Detaylı

ERGONOMİK KOŞULLAR ALTINDA MONTAJ HATTI DENGELEME

ERGONOMİK KOŞULLAR ALTINDA MONTAJ HATTI DENGELEME ERGONOMİK KOŞULLAR ALTINDA MONTAJ HATTI DENGELEME Pamukkale Ünverstes Fen Blmler Ensttüsü Yüksek Lsans Tez Endüstr Mühendslğ Anablm Dalı Elf ÖZGÖRMÜŞ Danışman: Yrd. Doç. Dr. Özcan MUTLU Ağustos, 2007 DENİZLİ

Detaylı

Otomatik Kontrol Ulusal Toplantısı, TOK2013, 26-28 Eylül 2013, Malatya DOĞRUSAL KONTROL SİSTEMLERİ

Otomatik Kontrol Ulusal Toplantısı, TOK2013, 26-28 Eylül 2013, Malatya DOĞRUSAL KONTROL SİSTEMLERİ DOĞRUSAL KONTROL SİSTEMLERİ 96 Anahtarlamalı Sstemler Kararlı Yapan PI Kontrolör Setnn Hesabı İbrahm Işık, Serdar Ethem Hamamcı Elektrk-Elektronk Mühendslğ Bölümü İnönü Ünverstes, Malatya {İbrahm.sk, serdar.hamamc}@nonu.edu.tr

Detaylı

STANDART VE HİBRİD YAPILAR KULLANARAK YAPAY SİNİR AĞLARI İLE İMZA TANIMA

STANDART VE HİBRİD YAPILAR KULLANARAK YAPAY SİNİR AĞLARI İLE İMZA TANIMA STANDART VE HİBRİD YAPILAR KULLANARAK YAPAY SİNİR AĞLARI İLE İMZA TANIMA Canan ŞENOL Tülay YILDIRIM Kadr Has Ünverstes, Elektronk Mühendslğ Bölümü, 3430, Cbal, Fath-İstanbul Yıldız Teknk Ünverstes, Elektronk

Detaylı

EMG İşaretlerinin K-Ortalama Algoritması Kullanılarak Öbekleştirilmesi. EMG Signal Analysis Using K-Means Clustering

EMG İşaretlerinin K-Ortalama Algoritması Kullanılarak Öbekleştirilmesi. EMG Signal Analysis Using K-Means Clustering KSÜ Mühendslk Blmler Dergs, (), 9 5 KSU Journal of Engneerng Scences, (), 9 EMG İşaretlernn K-Ortalama Algortması Kullanılarak Öbekleştrlmes Mücahd Günay, Ahmet ALKA, KSÜ Mühendslk-Mmarlık Fakültes Elektrk-Elektronk

Detaylı

Sera İklimlendirme Kontrolü İçin Etkin Bir Gömülü Sistem Tasarımı

Sera İklimlendirme Kontrolü İçin Etkin Bir Gömülü Sistem Tasarımı Sera İklmlendrme Kontrolü İçn Etkn Br Gömülü Sstem Tasarımı Nurullah Öztürk, Selçuk Ökdem, Serkan Öztürk Ercyes Ünverstes, Blgsayar Mühendslğ Bölümü, Kayser ozturk.nurullah@yahoo.com.tr,okdem@ercyes.edu.tr,

Detaylı

YÜKSEK PLANLAMA KURULU

YÜKSEK PLANLAMA KURULU YÜKSEK PLANLAMA KURULU Tarh : 4/02/2008 Karar No : 2008/T-5 Konu : Enerj KİT lernn Uygulayacağı Malye Bazlı Fyalandırma Mekanzmasının Usul ve Esasları Yüksek Planlama Kurulu nca; Enerj ve Tab Kaynaklar

Detaylı

MADEN DEĞERLENDİRME. Ders Notları

MADEN DEĞERLENDİRME. Ders Notları MADEN DEĞERLENDİRME Ders Notları Doç.Dr. Kaan ERARSLAN 008 ĐÇĐNDEKĐLER. GĐRĐŞ... 3. REZERV SINIFLARI VE HESAPLAMALARI... 4. Görünür rezervler...4.. Muhtemel Rezervler...6.3 Mümkün Rezervler...7.4 Belrl

Detaylı

T.C. KADİR HAS ÜNİvERSİTESİ REKTÖRLÜ('JÜ

T.C. KADİR HAS ÜNİvERSİTESİ REKTÖRLÜ('JÜ Sayı Konu...12.30 : B.30.2.KHU.0.00.00.00- : Özürlü Öğrencler hk. KADİR HAS ÜNİvERSİTESİ REKTÖRLÜ('JÜ VEDİ L~.10. 20 0 5 Yükseköğretm Kurulu Başkanlığına Ilg: 14.09.2009 tarh 29515 sayılı yazınız. Yükseköğretm

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com ISSN:134-4141 Makne Teknolojler Elektronk Dergs 28 (1) 61-68 TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Kısa Makale Tabakalı Br Dskn Termal Gerlme Analz Hasan ÇALLIOĞLU 1, Şükrü KARAKAYA 2 1

Detaylı

Uzun Dönem Evrim Hücresel Sistemleri için Karma Trafik Durumunda Çeşitli İniş Yolu Çizelgeleme Yöntemlerinin Başarım Karşılaştırması

Uzun Dönem Evrim Hücresel Sistemleri için Karma Trafik Durumunda Çeşitli İniş Yolu Çizelgeleme Yöntemlerinin Başarım Karşılaştırması Fırat Ünv. Mühendslk Blmler Dergs Fırat Unv. Journal of Engneerng 27(1), 65-72, 215 27(1), 65-72, 215 Uzun Dönem Evrm Hücresel Sstemler çn Karma Trafk Durumunda Çeştl İnş Yolu Çzelgeleme Yöntemlernn Başarım

Detaylı

TRANSPORT PROBLEMI için GELIsTIRILMIs VAM YÖNTEMI

TRANSPORT PROBLEMI için GELIsTIRILMIs VAM YÖNTEMI Yönetm, Yl 9, Say 28, Ekm - 1997,5.20-25 TRANSPORT PROBLEMI ÇIN GELIsTIRILMIs VAM YÖNTEMI Dr. Erhan ÖZDEMIR I.Ü. Teknk Blmler M.Y.O. L.GIRIs V AM transport problemlerne en düsük malyetl baslangç çözüm

Detaylı

MESLEKi EGiTiMDE HizMET ici EGiTiM

MESLEKi EGiTiMDE HizMET ici EGiTiM MESLEK EGTMDE HzMET C EGTM Prof. Dr. Suna BAYKA (*) Yıldız GÜGE (**) Sevnç ÜAL (U) Br yükseköğretm programını btrmş ve meslek hayatına atılmış öğretmenlern çağımızdak blm ve teknolojk gelşmeler zlemeler

Detaylı

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences Pamukkale Ünverstes Mühendslk Blmler Dergs, Clt 0, Sayı 3, 04, Sayfalar 85-9 Pamukkale Ünverstes Mühendslk Blmler Dergs Pamukkale Unversty Journal of Engneerng Scences PREFABRİK ENDÜSTRİ YAPIARININ ARMONİ

Detaylı

MASAÜSTÜ CNC EKSEN KARTLARI İÇİN TEST DEVRESİ TASARIMI

MASAÜSTÜ CNC EKSEN KARTLARI İÇİN TEST DEVRESİ TASARIMI 2. Ulusal Tasarım İmalat ve Analz Kongres 11-12 Kasım 2010- Balıkesr MASAÜSTÜ CNC EKSEN KARTLARI İÇİN TEST DEVRESİ TASARIMI Ahmet KÖBELOĞLU*, Arf GÖK**, Kerm ÇETİNKAYA*** *akobeloglu@kastamonu.edu.tr Kastamonu

Detaylı

THOMAS-FİERİNG MODELİ İLE SENTETİK AKIŞ SERİLERİNİN HESAPLANMASINDA YENİ BİR YAKLAŞIM

THOMAS-FİERİNG MODELİ İLE SENTETİK AKIŞ SERİLERİNİN HESAPLANMASINDA YENİ BİR YAKLAŞIM Osmangaz Ünverstes Müh.Mm.Fak.Dergs C.XVII, S., 004 Eng.&Arch.Fac.Osmangaz Unversty, Vol.XVII, No :, 004 THOMAS-FİERİNG MODELİ İLE SENTETİK AKIŞ SERİLERİNİN HESAPLANMASINDA YENİ BİR YAKLAŞIM Recep BAKIŞ,

Detaylı

Üç Boyutlu Yapı-Zemin Etkileşimi Problemlerinin Kuadratik Sonlu Elemanlar ve Sonsuz Elemanlar Kullanılarak Çözümü

Üç Boyutlu Yapı-Zemin Etkileşimi Problemlerinin Kuadratik Sonlu Elemanlar ve Sonsuz Elemanlar Kullanılarak Çözümü ECAS Uluslararası Yapı ve Deprem Mühendslğ Sempozyumu, Ekm, Orta Doğu Teknk Ünverstes, Ankara, Türkye Üç Boyutlu Yapı-Zemn Etkleşm Problemlernn Kuadratk Sonlu Elemanlar ve Sonsuz Elemanlar Kullanılarak

Detaylı

Aerodinamik Akışların Modellenmesinde Döngülü Olan ve Olmayan 7 Yaklaşımın Uygulanması

Aerodinamik Akışların Modellenmesinde Döngülü Olan ve Olmayan 7 Yaklaşımın Uygulanması Aerodnamk Akışların Modellenmesnde Döngülü Olan ve Olmayan 7 Yaklaşımın Uygulanması Mehmet Önder Efe, Marco Debas, Peng Yan, Htay Özbay 4, Mohammad Sammy 5 Elektrk ve Elektronk Mühendslğ Bölümü TOBB Ekonom

Detaylı

i 01 Ekim 2008 tarihinde yurürlüğe.giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık

i 01 Ekim 2008 tarihinde yurürlüğe.giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık . '" ıo:."'. >.. ~. T.C. BAŞBAKANLIK Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü Sayı, Konu :B.02.ı.SYD.0.08.300.5990/8237 :tılkemz Vatandaşı Olmayan ve Muhtaç Durumda Bulunan Yabancılara S\'D Vakınarından

Detaylı

Servis Amaçlı Robotlarda Modüler ve Esnek Boyun Mekanizması Tasarımı ve Kontrolü

Servis Amaçlı Robotlarda Modüler ve Esnek Boyun Mekanizması Tasarımı ve Kontrolü Servs Amaçlı Robotlarda Modüler ve Esnek Boyun Mekanzması Tasarımı ve Kontrolü Neşe Topuz, Hüseyn Burak Kurt, Pınar Boyraz, Chat Bora Yğt Makna Mühendslğ Bölümü İstanbul Teknk Ünverstes İnönü Cd. No:65,

Detaylı

TELESKOPLAR AZ Destekli

TELESKOPLAR AZ Destekli TLSKOPLAR AZ Destekl Kullanma talmatları No. 1 F B C G B I c j h 1%1^ 1& No. 1a C 1& D 1$ G h No. 1b c d Z 1) 1# C D 1@ 2@ No. 1c 1$ No. 4 1$ 1! No. 1d No. 2 No. 3 J 2) 1) 2! 1% 1& 1^ I Aksesuarlar modele

Detaylı

2.4GHz ISM Bandı Alıcı Verici Sistemleri için ANFIS Kullanılarak 280MHz Band Geçiren Aktif Filtre Tasarımı ve Analizi

2.4GHz ISM Bandı Alıcı Verici Sistemleri için ANFIS Kullanılarak 280MHz Band Geçiren Aktif Filtre Tasarımı ve Analizi Fırat Ünverstes-Elazığ 2.4GHz ISM Bandı Alıcı Verc Sstemler çn ANFIS Kullanılarak 280MHz Band Geçren Aktf Fltre Tasarımı ve Analz Mehmet Al BELEN, Adnan KAYA 2.2 Elektronk-Haberleşme Mühendslğ Bölümü Süleyman

Detaylı

T.C. MİLLİ EGİTİM BAKANLIGI Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı 10. 03.2010 00747. ... VALİLİGİNE (İl Milli Eğitim Müdürlüğü)

T.C. MİLLİ EGİTİM BAKANLIGI Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı 10. 03.2010 00747. ... VALİLİGİNE (İl Milli Eğitim Müdürlüğü) T.C. MİLLİ EGİTİM BAKANLIGI Sağlık İşler Dares Başkanlığı SA YI : B.08.0.SDB.0.ll.00.00/ KONU: Beslenme Dostu Okullar Projes 10. 03.2010 00747... VALİLİGİNE (İl Mll Eğtm Müdürlüğü) İlg: a)bakanlığımız

Detaylı