ENERJ LET M HATLARINDA MODÜLER YAPAY

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ENERJ LET M HATLARINDA MODÜLER YAPAY"

Transkript

1 T.C. CLE ÜNVERSTES FEN BMLER ENSTTÜSÜ ENERJLETM HATLARINDA MODÜLER YAPAY R ALARI VE DALGACIK DÖNÜÜMÜ LE ARIZA ANAL Ömer Faruk ERTURUL YÜKSEK LSANS TEZ ELEKTRK-ELEKTRONK MÜHENDSL ANABM DALI YARBAKIR HAZRAN 2010

2 T.C. CLE ÜNVERSTES FEN BMLER ENSTTÜSÜ ENERJLETM HATLARINDA MODÜLER YAPAY R ALARI VE DALGACIK DÖNÜÜMÜ LE ARIZA ANAL Ömer Faruk ERTURUL YÜKSEK LSANS TEZ DANIMAN: Yrd. Doç. Dr. M. Bahattin KURT ELEKTRK-ELEKTRONK MÜHENDSL ANABM DALI YARBAKIR HAZRAN 2010

3 T.C CLE ÜNVERSTES FEN BMLER ENSTTÜSÜ MÜDÜRLÜÜ YARBAKIR Ömer Faruk ERTURUL tarafndan yaplan bu çalma, jürimiz tarafndan Elektrik-Elektronik Mühendislii Anabilim Dalnda YÜKSEK LSANS tezi olarak kabul edilmitir. Jüri Üyesinin Ünvan Ad Soyad Bakan : Yrd. Doç. Dr. M. Bahattin KURT Üye : Yrd. Doç. Dr. Bilal GÜMÜ Üye : Yrd. Doç. Dr. Z. Fuat TOPRAK Yukardaki bilgilerin doruluunu onaylarm.../../ Prof. Dr. Hamdi TEMEL ENSTTÜ MÜDÜRÜ ( MÜHÜR ) i

4 ÖZET Enerji iletim hatlar arzalarnda arzann hzla izole edilmesi iletim sisteminin güvenlii açndan son derece büyük bir öneme sahiptir. Arzann hzl ve baar olarak tespiti ve tipinin tespiti amacyla elektrik iletim sisteminden alnan gerçek arza kaytlar kullanlmr. Yaplan çalmada alnan gerçek sinyaller öncelikle tasarlanan filtreden geçirilmi olup daha sonra filtrelenmi sinyallerin ayrk dalgack enerjisi alnmr. Sinyallerin ayrk dalgack enerjisi olasksal yapay sinir a (OYSA) modüllerinden oluan yap kullanlarak arza analizi yaplmaktadr. Arza tespitinde modüler yapda 4 ayr OYSA tanmlanm ve arza tespit ve doruluunu artrmak amacyla sralama ünitesi ve arza istatistik ünitesi kullanlmr. Anahtar Kelimeler: Enerji letim Hatlar, Gerçek Arza Kaytlar, Ayrk Dalgack Dönüümü, Modüler, Olasksal, Yapay Sinir Alar, ii

5 ABSTRACT Fastly isolating faulted power transmission lines has a big importance for transmission system security. Real fault datas is used for detecting fault fastly and accurately. At this work; first of all the real faulted datas filtered by designed fitler than the wavelet energy of filtered data is used by modular probabilistic neural network for analyzing the fault and fault type. Four different probabilistic neural network module, sorting function and statistic function is used for fast accurate detecting fault and fault type. Key Words: Power Transmission Lines, Real Fault Data, Discreete Wavelet, Modular Probabilistic Neural Network iii

6 TEEKKÜR Bu tez çalsmasnda, benden her türlü maddi ve manevi desteklerini esirgemeyen aileme özellikle hosgörüsünden ve yardmlarndan dolay sevgili esim Elif ERTURUL a bilgi ve ögütlerinden yararlandm dansman hocam Sayn Yrd. Doç. Dr. M. Bahattin KURT a, benden hiçbir zaman yardmlar esirgemeyen Sayn Prof. Dr. Mehmet AKIN a, Batman Üniversitesinden Sayn Necmettin SEZGN ve Faruk ERKEN e, 16. letim Tesis ve letme Grup Müdürü Sayn Süleyman LHAN a, TE Röle Mühendislerinden Sayn Namettulah UYGUR, Sayn Nedim TÜZÜN, Sayn Süleyman ERKÇ, Sayn Mustafa KAT ve Sayn Mustafa KOCAMAN a tesekkürü bir borç bilirim. Ömer Faruk ERTURUL iv

7 NDEKLER ÖZET. II ABSTRACT.. III TEEKKÜR. IV NDEKLER.. V ZELGELER LSTES... VII EKLLER LSTES. VIII MGELER VE KISALTMALAR... XI 1. G Yaplan Çalmalar Enerji letim Hatlarnda Arza Tespiti için Kullanlan Yöntemler ENERJ LETM HATLARINDA ARIZA TESPNDE KULLANILAN HAZLAR VE YÖNTEMLER letim ebekesinde Arza Tespiti için Kullanlan Cihazlar TEletim ebekesinde Kullanlan Mesafe Koruma Rölelerinin Genel Çalma Prensibi letim Sisteminde Kullanlan Genel Koruma Röleleri letim ebekesinde Meydana Gelen Arzalarn Deerlendirilmesi Arza Tespitinde Kullanlan Yöntemler.. 25 v

8 3. ENERJLETM HATLARINDA ARIZA VE ARIZA TN TESP Verilerin Aktar Saysal Filtrenin Tasarlanmas Dalgack Dönüümü Yapay Sinir Alar BULGULAR VE TARTIMA SONUÇLAR VE ÖNERLER KAYNAKLAR ÖZGEÇM 70 EKLER EK-1. Kullanlan MATLAB Komutlar. 71 vi

9 ZELGELER LSTES Tablo 4.1 fs= Hz. Eitim Kümesi Tablo 4.2 fs=2.400 Hz. Eitim Kümesi Tablo 4.3 Siemens Rölesi Arza tespiti.. 58 vii

10 EKLLER LSTES ekil 2.1 LZ3 Mesafe Koruma Rölesi 13 ekil 2.2. L8a Mesafe Koruma Rölesi ekil 2.3. THR Mesafe Koruma Rölesi ekil 2.4. RAZFE Mesafe Koruma Rölesi. 15 ekil 2.5. Siemens 7SA52 Mesafe Koruma Rölesi ekil 2.6. SEL-421 Mesafe Koruma Rölesi ekil 2.7. Mesafe Koruma Rölesi Genel Çalma Prensibi 18 ekil 2.8. letim Hatt Yap.. 19 ekil 2.9. Empedans Seçimi ekil Arza Noktasn Tespiti ekil Mesafe Koruma Rölelerinde Kademe ekil x[n] iaretinin filtrelerle bir düzeylik dönüüm katsaylarn elde edilmesi ekil Daubechies ekil Meyer Dalgack Fonksiyonu ekil Mexika apkas Dalgack Fonksiyonu. 27 ekil Modül Yapay Sinir Alar 32 ekil Olasksal Yapay Sinir Alar. 33 ekil 3.1. Blok Diagram. 34 ekil 3.2. Elektrik Sinyali ekil 3.3. IA Ak. 37 ekil 3.4. VA Gerilimi 37 ekil nolu Olay Verisi.. 38 viii

11 ekil nolu Olay Verisi.. 38 ekil 3.7. Sistem Blok Diagram 39 ekil 3.8. IA Ak (ka). 40 ekil 3.9. IA sinyalinin Raised Cosine filtre ç 41 ekil IA sinyalinin Lowpass filtre ç.. 41 ekil IA sinyalinin Bandstop filtre ç. 42 ekil Tasarlanan Filtrenin zaman ve frekans düzlemi (Cosfiltre) 43 ekil A faz ak Filtre çkt 44 ekil A faz gerilimi Filtre çkt. 44 ekil Sistemin Blok Diagram.. 45 ekil A faz ak 46 ekil A faz Ak ve 5 seviye Db-3 fonksiyonu Enerjisi.. 46 ekil A faz ak, 5 seviye Db-4 fonksiyonu Enerjisi 47 ekil A faz ak, 5 seviye Db-8 fonksiyonu Enerjisi 47 ekil Filtrelenmi Sinyalin 5 seviye Db-3 fonksiyonu Enerjisi ekil Filtrelenmi Sinyalin 5 seviye Db-3 fonksiyonu Enerjisi.. 49 ekil Sistemin Blok Diagram.. 50 ekil Modüler Yapay Sinir A Algoritmas 52 ekil 4.1. Arza kayd (ABG Arzas). 59 ekil 4.2. Arza Kayd (ABCG arzas) ekil 4.3. Arza, arza tipi ve arza yeri tespit algoritmas.. 60 ix

12 MGELER VE KISALTMALAR I : Akm V : Gerilim A : A faz B : B faz C : C faz G : Nötr Z : Empedans F : Arza M : Modül Yapay Sinir A ADD : Ayrk Dalgack Dönüümü Db : Daubechies YSA : Yapay Sinir Alar OYSA : Olasksal Yapay Sinir Alar MOYSA : Modüler Olasksal Yapay Sinir Alar TE : Türkiye Elektrik letim Anonim irket H : Enerji letim Hatt x

13 1. Gelien ve büyüyen elektrik iletim sistemi ülkemizi bir boydan dierine balarken günümüzde gelien Enerji Arz Güvenlii kavramyla ülkeleri de birbirine balamaktadr. Çeitli elektrik üretim metodlar (hidroelktrik, termik, rüzgâr, nükleer santraller ve benzeri) ile üretilen elektrik konutlara, iyerlerine, fabrika ve benzeri noktalara iletilmektedir. Üretilen elektrik tüketim noktalarna ulancaya kadar ülkemizde üç ayr yapdan geçmektedir. Bunlar ksaca; - Elektrik üretim sistemi - Elektrik iletim sistemi - Elektrik dam sistemi eklinde ifade edilebilir. Ülkemizde elektrik iletim sisteminde elektrik 154 kv ve 380 kv geriliminde 50 Hz. frekansnda iletilmektedir. Elektrik iletimi amacyla günümüzde ülkemizin tamam enterkonnekte olarak ring yapyla bir birine bar. letim ebekesi trafo merkezleri ile sonlandlmaktadr. Trafo merkezinde iletimin ba olduu elektrik enerjisi gerilimine, bölgede da yaplacak olan güce göre belirlenen trafolar ve iletim sisteminin sakl çalmas, arzalardan korunmas salayacak koruma ve iletiim sistemleri ile donatlmr. Ülkemizde uç noktalarda bulunan birkaç trafo merkezi ve baka ülkeyle kapal devre çalan iletim sistemleri olan trafo merkezleri hariç dier trafo merkezlerine birden fazla Enerji letim Hatt (EH) ile bar. Bu sayede trafo merkezine giden EH larndan biri herhangi bir arza nedeniyle elektrik iletimi hizmetini göremeyecek durumda olsa bile alternatif H dan elektrik iletimi gerçeklemeye devam edecek trafo merkezine elektrik 1

14 iletimi hizmetine devam edecektir. Ancak arzal olan EH n arzasn arza annda zl tespiti ve giderilmesi önemlidir. Arzann hzl tespiti; Öncelikle, oluabilecek i kazalar nedeniyle insan hayatna, Kaliteli ve kesintisiz elektrik iletiminin salanamamasna, Daha sonra teçhizat üzerinde kal hasarlanmalara ve/veya çalma ömrünün salmasna, Hatlarda arza annda arza direnci düeceinden hattan daha fazla akm akacaktr. Akan akm arza yerine ba olarak ksa devre ak akabilecektir. Arza ak sistemde bulunan dier teçhizatlarn da zarar görmesine, letim sisteminde bulunan herhangi bir teçhizatn zarar görmesi durumunda zarar görmü teçhizatn maliyeti yannda, zarar gören teçhizatn yenilenmesine kadar geçecek sürede bölgeye elektrik iletim hizmeti verememesi nedeniyle çok yüksek maliyetlere, Arzann lokalize edilmesi, dier EH larn bu arzadan etkilenmemesine, neden olacaktr. Arzann tipi; Arzann tipinin dorulukla tespiti arzann nedeni ve tekrarlanmamas için gerekli çalmann temelini tekil edecektir. Arza giderme maliyeti düürmekte ve zaman azaltmaktadr. Yaplan çalmada EH tan alnm gerçek üç faz akm, nötr ak, üç faz ve nötr gerilim sinyalleri kullanlarak arzann ve arza tipinin tespiti yaplmr. 2

15 Tespit yaplmas amacyla iletim ebekesinde kullanlan arza kayt cihazlar, mesafe koruma röleleri, olay kaydediciler ve benzeri cihazlardan alnan dijital veriler öncelikle dijital filtreden geçirilmi, daha sonra ayrk dalgack enerjileri alnmr. Alnan elektrik sinyallerinin dalgack enerjileri modüler olasksal yapay sinir alar kullanlarak analiz edilmitir YAPILAN ÇALIMALAR: H larda arza analizi konulu yaplan çalmalar ada özetlenmitir. EK S.[1] tarafndan yaplan çalmada iletim hattn per unit deerleri baz alnarak deney seti kullanlarak oluturulan prototip model arza verisi oluturmak amacyla kullanlmr. Ayrca ayn sistemin ATP / EMTP ile modellenmesi yaplmr. Deney setinden üretilen veriler yaz hazrlanan veri iletim kart üzerinden bilgisayara aktarlmr. Bu aktarm srasnda analog veriler dijital ortama aktarlmr. Arza sinyallerinin analizinin yaplmas için ayrk dalgack dönüümü kullanlarak elektrik arza sinyallerinin entropisi alnm arza, arza yeri ve tipinin tespiti için destek vektör makineleri, çok katmanl alglay, radyal tabanl fonksiyon lar, elman alar kullanlmr. Yaplan çalmalarda 7 farkl akll sistem kullanlm olup baar oran %45 - %99 arasnda bulunmutur. KOÇ S. [2] tarafndan yaplan çalmada; güç sistemlerinin tek hat, reaktans diagramlar ve per-ünit yöntemi tanlmr. Arza tipleri simetri bileenler yöntemi nda tanlmr. Matlab GUI tabanl Ksa Devre Arza Hesab (KDAH) program hazrlanmr. HAÇEMANAYVALYAN S. [3] tarafndan çalmada; ezamanl fazörlerle arza yeri belirleme amacyla, empedans hesaplamas ve arza yeri tespiti için algoritma 3

16 hazrlamr. Arzann yeri, arzann tipi, zaman ve benzeri etkenler için arza yeri tespit hata oranlar çkarlmr. GÜLLÜDEREL M. [4] tarafndan yaplan çalmada; bara empedans matrisi kullanlarak asimetrik arzalarn analizi yaplarak, a gerilimin toprak arzalarna etkileri ve TE ta kullanlan koruma sistemleri anlatlmr. SEL [5] firmas mesafe koruma rölelerinde dijital filtre olarak Raised Cosine filtresi kullanmaktadr. Elektrik sinyalleri devre analizi tabanl yöntemler kullanlarak arza arza, arza tipi ve arza yeri tespiti yaplmaktadr. Siemens [6] firmas mesafe koruma rölelerinde dijital filtre olarak Lowpass FIR filtre kullanmaktadr. Elektrik sinyalleri devre analizi tabanl yöntemler kullanlarak arza, arza tipi ve arza yeri tespiti yaplmaktadr. Zhen Ji ve ark. [8] yaptklar çalmada elektrik sinyallerinde Morfolojik filtre kullanmlardr. Chanda D. ve ark. [9,10] yaptklar çalmada 3. Seviye db8 kullann arza tipi tespiti için yeterli olduu belirtmilerdir. Xu X. ve Kezunovic M. [11] yaptklar çalmada tasarlanan sistemde tüm dalgack fonksiyon tiplerini test etmi ve en baar sonuçlar db-5 ve db-6 tipi dalgack fonksiyonlarnda almr. Çalmalarnda arza analizinde dalgack entropisini kullanmlardr. Rajamani P. ve ark. [12] yaptklar çalmada trafolarda arza tespiti için en iyi sonucu Gaussian tipi dalgack fonksiyonu ile saland belirtmilerdir. Rodrigo H. S. ve ark. [13] yaptklar çalmada 3. seviye db-8 tipi dalgack fonksiyonu kullanmlardr. EMTP yaznda yaplan modellemede elde edilen verilerle kyaslandnda %100 orannda baar göstermitir. 4

17 Sedighi A. R. ve ark. [14] yaptklar çalmada 2. seviye ReverseBior rbio3.1 tipi dalgack fonksiyonu kullanmlardr. EMTP kullanlarak oluturulan modellemede elde edilen verilerle kyaslandnda arza tespitinde %89,1 ve %97,6 orannda baar göstermitir. Saleh. A. S. ve ark. [15] yaptklar çalmada 2. seviyeli db4 tipi dalgack fonksiyonu kullanmlardr. Chan D. ve ark. [16] yaptklar çalmada arza tespitinde kullanlacak en etkin fonksiyonun Quadrature mirror fitler tipi olduu gösterilmitir. Schmitter E. D. [17] yapt çalmada 9. seviye db-4 tipi dalgack fonksiyonu ve radyal tabanl YSA kullanmlardr. Eitim algoritmas olarak Nelder-Mead- Simplex algoritmas kullanlmr. Kashyap K. H. ve Shenoy U. J. [18] yaptklar çalmada 4. seviye Meyer dalgack fonksiyonu kullanmlardr. Detayl katsaylar yapay sinir alarna veri girii olarak kullanlmr. Olasksal yapay sinir alar (OYSA) kullanmlardr. Yaplan çalmada arza tespitinde %100 orannda baar göstermitir. Dag O., Ucak C. [19] yaptklar çalmada 5. seviye dyadic-orthonormal dalgack fonksiyonu ve kendine organize a (SOM) kullanlm olup, örenme algoritmas olarak; kohonen örenme algoritmas ve vektör kuantalamay örenme algoritmas kullanmlardr. Yaptklar çalmada % 85 - % 92 orannda arza tipi tespitinde baar elde edilmitir. Silva K. M. ve ark. [20] yaptklar çalmada MLP YSA ya veri girii olarak dalgack enerjisi kullanmlardr. Yaplan çalmada EMTP den elde edilen verilere göre % 100 baar salanm ancak gerçek datalarda % 97 orannda baar salanmr. 5

18 Ang Z. L. [21] yaptklar çalmada 6,7 ve 8. Seviye db-4 dalgack fonksiyonu kullanm olup OYSA ya veri girii olarak dalgack enerjisi kullanmlardr. Yaplan çalmann baar oran 30 eitim seti kullanldnda % 80, 60 eitim seti kullanldnda % 90 olmutur. Gaouda M. ve ark. [22] yaptklar çalmada 7. seviye db8 ve Coiflet-5 dalgack fonksiyonlar tavsiye edilmitir. Malathi V. ve Marimuthu N. S. [23] yaptklar çalmada db5 dalgack fonksiyonu ve destek vektör makinalar kullanmlardr. % 98,8 orannda baar göstermitir. Ammar A. ve ark. [24] yaptklar çalmada 2 B-Spline dalgack fonksiyonu kullanmlardr. Yürüyen dalga yöntemi kullanlarak arza, arza tipi ve yeri tespit edilmeye çallmr. Othman M. F. ve ark. [25,26] yaptklar çalmada db-5 dalgack fonksiyonu kullanmlardr. GRNN, OYSA, ileri beslemeli YSA ve adaptif bulank sinir alar (ANFIS) kullanlmr. Yaplan çalmada GRNN kullanldnda % 67,5- % 100, leri Beslemeli YSA kullanldnda % 47,5, OYSA kullanldnda % 85 - % 100, ANFS kullanldnda % 82,5 orannda baar elde edilmitir. Reddy M. J. ve Mohanta D. K. [27] yaptklar çalmada arza tipi ve yeri için 6. seviye db-4, güç salmlar için 11. seviye db-4 dalgack fonksiyonu adaptif bulank sinir alar (ANFIS) kullanlmr. Ngaopitakkul ve ark. [28] yaptklar çalmada db-4 dalgack fonksiyonu ve OYSA kullanmlardr. Arza yeri tespitinde ATP / EMTP den üretilen veriler kullanldnda % 97,5 - %100 aras sonuçlar elde edilmitir. 6

19 Bhowmik P. S. ve ark. [29] yaptklar çalmada dalgack dönüümü ve geri beslemeli YSA kullanmlardr. Kullanlan veriler ATP / EMTP yazndan elde edilmitir. Bockarjova M. ve ark. [30] yaptklar çalmada istatistik metodlar kullanmlardr. Sanaye-Pasand M. ve Khorashadi-Zadeh H. [33] yaptklar çalmada çok katmanl ileri beslemeli (MLFF) YSA kullanlm olup eitim algoritmas olarak; geri yaym (BP) ve Marquardt-Levenberg (ML) algoritmas kullanmlardr. Schmidt A. ve Bandar Z. [34] modüler çok katmanl perceptronlardan oluan YSAlar incelenmi olup düük veri boyutlarnda kullan gereksiz olduu ifade edilmitir. Hagh M. T. ve ark. [35] yaptklar çalmada modüler YSA kullanmlardr. Modüllerde çok katmanl perceptronlar (MLP) kullanmlardr. Modüllerin itiminde ise; geri yayml örenme algoritmas ve Levenberg-Marquardt optimizasyon metodu kullanmlardr. Baar oran % 99 dur. Upendar J. ve ark. [36] yaptklar çalmada OYSA kullanmlardr. Baar oran %99 dur. Mo F. ve Kinsner W. [37] yaptklar çalmada OYSA kullanmlardr. Yaplan çalmann baar oran % 90 dr ENERJ LETM HATLARINDA ARIZA TESP N KULLANILAN YÖNTEMLER Gelien teknolojiyle beraber elektriin sürekli ve kaliteli olarak arzn önemi artmakta, elektriin hayatn her alannda yaygn olarak kullanlmaktadr. Bu nedenle Hlarda arza analizinin önemi artm ve arza, arza tipi ve yerinin tespiti için farkl 7

20 yöntemler gelitirilmitir. Gelitirilen yöntemler ada gruplandlm olarak anlatlacaktr Devre Analizi Tabanl Yöntemler Temelde Arza analizi için hat sonlarnda okunan akm ve gerilim deerleri kullanlarak hattn empedans hesaplanmaktadr. Empedanstaki demeler hattaki arzay göstermektedir. Simetri bileenler ve per-ünit deerler yöntemleri en sk kullanlan yöntemdir. Simetri bileenler yöntemi: n fazdan meydana gelen dengesiz bir sistemin, dengeli fazlardan meydana gelen bir sistem içinde yeniden çözümüdür. Bu yöntemde fazlar aras faz fark 120 derece olarak kabul edilmektedir. Per-ünit deerler yöntemi: letim hattnda bulunan büyüklükleri belirlenen bir oranda düürerek kullanlmasr. Güç, gerilim, akm ve empedans deerlerinin yerine per-ünit deerleri alr. Gelitirilen yöntemlerin yan sra hattn uç noktalarna konan cihazlardan alnacak ezamanl (GPS saatleri kullanlarak elde edilir) çalan algoritmalarla arza tespitinde daha doru sonuçlar verecek algoritmalar gelitirilmitir.[5] Yürüyen Dalga Yöntemi Arza yerinin ve tipinin tespiti amacyla; arza annda oluan ve arza yerinden yansyan sinyalleri kaynaa dönü süresi hesaplanarak arza yerinin tespiti ve yansyan sinyalin faz tespit edilerek arzann tipi tespit edilmektedir. Yürüyen dalga yöntemi; yüksek örnekleme oran ve arza noktasndan yansyan sinyallerle hat sonundan yansyan sinyalleri birbirinden ayrmaktadr Akll Sistemler Arza yerinin ve tipinin tespiti için; 8

21 Yapay sinir alar (geri yayml, radyal tabanl, Olasksal, kendine organize, modüler Yapay Sinir Alar, Destek Vektör Makineleri ve benzerleri) Bulank Mantk Genetik algoritma kullanlmaktadr Yapay Sinir Alar nsan beyninin bilgi ileme teknolojisinden esinlenerek gelitirilmi bir bilgiilem teknolojisidir. YSA ile basit biyolojik sinir sisteminin çalma ekli simüle edilir. Simüle edilen sinir hücreleri nöronlar içerirler ve bu nöronlar çeitli ekillerde birbirlerine balanarak a olutururlar. Bu alar örenme, hafzaya alma ve veriler arasndaki ilikiyi ortaya çkarma kapasitesine sahiptirler. Dier bir ifadeyle, YSA'lar, normalde bir insann düünme ve gözlemlemeye yönelik doal yeteneklerini gerektiren problemlere çözüm üretmektedir. Bir insann, düünme ve gözlemleme yeteneklerini gerektiren problemlere yönelik çözümler üretebilmesinin temel sebebi ise insan beyninin ve dolayyla insann sahip olduu yaayarak veya deneyerek örenme yeteneidir Bulank Mantk Bulank mantn temeli bulank küme ve alt kümelere dayanr. Klasik yaklamda bir varlk ya kümenin elemanr ya da deildir. Matematiksel olarak ifade edildiinde varlk küme ile olan üyelik ilikisi bakndan kümenin eleman olduunda "1", kümenin eleman olmad zaman "0" deerini alr. Bulank mantk klasik küme gösteriminin geniletilmesidir. Bulank varlk kümesinde her bir 9

22 varln üyelik derecesi vardr. Varlklarn üyelik derecesi, (0, 1) aralnda herhangi bir deer olabilir ve üyelik fonksiyonu M(x) ile gösterilir Genetik Agoritma Doada gözlemlenen evrimsel sürece benzer bir ekilde çalan arama ve eniyileme yöntemidir. Karmak çok boyutlu arama uzaynda en iyinin hayatta kalmas ilkesine göre bütünsel en iyi çözümü arar. Yaplan çalmada EHlarda arza analizini yapmak amacyla akll sistemlerden yapay sinir alar kullanlmr. Yapay sinir alar iyi bir sfland olmas nedeniyle tercih edilmitir. 10

23 2. ENERJ LETM HATLARINDA ARIZA TESPNDE KULLANILAN HAZLAR VE YÖNTEMLER Türkiye de elektrik iletimi Türkiye Elektrik letim A.. (TE) kurumunca yaplmaktadr. letim ebekesinin iletilmesi, güçlendirilmesi ve arzalara kar korunmas için TE tarafndan çalmalar yaplmaktadr. Kesintisiz ve kaliteli elektrik iletimi amacyla arzal ksmn iletim sistemin hzla izole edilmesi gerekmektedir LETM EBEKESNDE ARIZA TESPN KULLANILAN CHAZLAR Enerji üretim ve iletim sistemlerini oluturan; generatör, havai hat, trafo, kablo, seri / önt reaktans, kapasitörler, ve benzeri teçhizatlar ebekede meydana gelebilecek faz-faz veya faz-toprak arzalarnda oluan büyük deerdeki akmlar sonucunda termik ve dinamik etkilere maruz kalarak hasarlanabilirler. Bunun neticesinde, meydana gelecek enerji kesintileri ve arzi durumlar oluabilecektir. Bu olumsuzluklar en aza indirmek için, teçhizatn fiziki yapna uygun olarak çeitli koruma cihazlar kullanmak gereklidir. Genel, olarak RÖLE" ad verilen bu cihazlar, arzann meydana geldii andan itibaren görevini yapmaya balar. Röleler, koordinasyon hesaplamalar sonucunda bulunan ayar deerlerine göre (akm, gerilim v.b.) set edilirler. Set edildikleri deerleri aan durumlarda (arzi veya a yük), ani veya belirli bir zaman sonunda çalp, hasarn minimum seviyede kalmas salayarak, insan hayat ve teçhizat korur. Enterkonnekte bir ebekeyi oluturan EH larnda meydana gelen ksa devre arza ak, ebekenin birkaç kaynaktan beslenmesi nedeniyle oldukça büyük deerlere kabilmektedir. Bu nedenle arzal ksmn belirlenerek annda servis d braklmas 11

24 gerekir. Aksi halde transformatör ve genaratör gibi elemanlarn çok ksa zamanda arzalanmas ve enterkonnekte sistemin tümünde enerjinin kesilmesi söz konusu olabilir. Arzal hat parçasn belirlenerek, annda servis d braklmas amacna yönelik uygulanan koruma tertibine selektif yani seçici koruma denilmektedir. Enterkonnekte sistemde seçici koruma, mesafe koruma ad verilen ve birçok ünitenin birlikte çalmasyla oluan bir koruma sistemiyle gerçekletirilmektedir. Enerji iletim hatlarnda arzay, arzann tipini ve yerini tespit etmek için kullanlan röleye Mesafe Koruma Rölesi denmektedir. Elektrik letim Sisteminde mesafe koruma röleleriyle birlikte a akm röleleri de kullanr. Ksa devre arzalarna kar mesafe koruma, a yüklenmeye kar da akm korumadan faydalanr. Ayrca a akm koruma, mesafe korumann artç olarak da kullanr Yaplarna Göre Mesafe Koruma Röleleri Yaplarna göre mesafe koruma röleleri üç ayr katagoriye ayrmak mümkündür. Bunlar; Elektromekanik Mesafe Koruma Röleleri Bu röleler, elektromekanik çekme veya endüksiyon disk ilkesine göre çalan rölelerdir. Türkiye Elektrik Kurumunun ilk yllarndan itibaren yaygn olarak kullanlan bu tip röleler, halen TE iletim sisteminde tesis edilmi ve çalr durumda olmak üzere kullanlmaktadr. (ÖR: LZ3, L8a, CO-C3H) ekil 2.1. ve 2.2. de TE ta kullanlan elektromekanik mesafe koruma rölelerinin birkaç mevcuttur. 12

25 ekil 2.1. LZ3 Mesafe Koruma Rölesi 13

26 ekil 2.2. L8a Mesafe Koruma Rölesi Elektronik Mesafe Koruma Röleleri Elektriksel büyüklük, rölenin ayar deerini asa, tetik (triger) devresi atelenerek sinyal alr. u an TE iletim sistemindeki rölelerin büyük bir sm bu tip röleler oluturmaktadr. (ÖR: THR, RAZFE, 7SJ5005) ekil 2.3. ve 14

27 2.4. te TE ta kullanlan elektronik mesafe koruma rölelerinden birkaç mevcuttur. ekil 2.3. THR Mesafe Koruma Rölesi ekil 2.4. RAZFE Mesafe Koruma Rölesi 15

28 Dijital (Saysal) Mesafe Koruma Röleleri Rölenin giri devresinde yer alan analog elektriksel büyüklükler dijital deerlere (1 ve 0 lar) çevrilir ve mikroilemciye iletilir. Mikroilemcide röle ayar deerleri bir program (yazm) olarak bulunur ve gelen deerler bu programdaki hesaplamalarda kullanlarak koruma ilemi gerçekletirilir. (ÖR: MCOM P121, 7SA52, 7SJ62) Saysal röleler, son 20 arzann kayd yapabilecek özelliktedirler. En son arza kayd ise röle ara yüz program vastasyla grafiksel (osilografik) kayt olarak bilgisayar ortamna aktarlabilmektedir. Ayrca, grafik kaytlarnda arza öncesi ve sonrasna ait gerilim ve akm dalga formlar da görüntülenebilmektedir. ekil 2.5. ve 2.6. da TE ta kullanlan dijital mesafe korumalarndan birkaç mevcuttur. ekil 2.5. Siemens 7SA52 Mesafe Koruma Rölesi 16

29 ekil 2.6. SEL-421 Mesafe Koruma Rölesi 2.2. TE LETM EBEKESNDE KULLANILAN MESAFE KORUMA RÖLELERN GENEL ÇALIMA PRENS Mesafe koruma röleleri yapsal olarak elektromekanik, statik veya dijital olabilir. Her iki uygulamann da çalma prensibi, bir noktadaki akm ve gerilim deerlerinin karlalmas esasna dayanr. Bu karlarma, gerilim deerinin akm deerine oran olarak belirtilir. Gerilimin akma oran da empedans verir. Yani röle, Z s = U / I deerine göre hattn empedans ölçmektedir. sa devre arzasnda gerilim deeri azalr, akm deeri artar. Dolayyla ksa devre empedans, normal iletme koullarnda ki yük empedansndan daha küçüktür. Rölenin ölçtüü empedans deeri, arza noktas ile röle arasndaki mesafeye bar. Yani arzadaki empedans deeri, hattn uzunluu ile orantr. Dolayyla mesafe koruma ad, bu özellikten kaynaklanmaktadr. Mesafe koruma rölesinin ölçtüü empedans, rölenin ayarland deerin altnda ise, röle balatma alr. Röle, balatma zincirinin çalmas ile ilev yapmas arasndaki aamada; arza akn yönüne, uzakla göre açma kumandas verip vermeyeceine, açma kumandas verecekse hangi süre sonunda vereceine, baz 17

30 ölçmeler sonunda karar verir. Mesafe Koruma Rölelerinin çalma prensibini en iyi ekilde ekil 2.7. de gösterilebilir. ekil 2.7. Mesafe Koruma Rölesi Genel Çalma Prensibi Mesafe koruma rölesinde selektif korumann salanabilmesi, ada belirtilen ünitelerin zincirleme çalmas sonunda gerçekleir. Bu üniteler; 1 - Balatma Ünitesi 2 - Yön Ünitesi 3 - Ölçme Ünitesidir. ekil 2.8.letim Hatt Yap 18

31 ekil 2.8. de gösterilen iletim hatt yapnda; söz konusu yön elemanlar, gibi saylarla belirtilmekte ve her yön eleman kontan kapanmas gereken akm ak yönü de okla gösterilmitir. Örnein hat akm ak yönü A trafo merkezinden B trafo merkezine doru ise, 1 nolu yön elemann konta kapanmaktadr. ekil 2.9. da mesafe koruma rölemizin hattn herhangi bir noktasnda meydana gelebilecek bir arzada ölçtüü empedansa ait grafik gösterilmektedir. Görüldüü gibi arzann meydana geldii nokta röleye yaklakça, rölenin ölçtüü empedans deeri azalmakta dolayyla rölemizin çalaca kademe deeri de demektedir. ekil 2.9. Empedans Seçimi 3. kademenin çalma empedans, 1. ve 2. kademenin çalma empedansndan daha büyüktür. Yani 3. kademe ölçme eleman, 1. ve 2. kademe ölçme elemanna göre daha uzak mesafedeki arzay belirleyebilmektedir. Ayn ekilde 2. kademe ölçme eleman, 1. kademe ölçme elemanna göre daha uzak mesafedeki arzay koruma bölgesi içine alr. Durum böyle olunca, 1. kademenin çalaca her arzada 2. ve 3. kademe eleman da çalr. Ancak 1. kademe ani çalmal, 2. ve 3. kademeler sabit zamanlr. 19

32 Kademe elemanlarn çalma zaman, 1. Kademe - Ani 2. Kademe - 0,4 sn 3. Kademe - 0,8 sn 4. Kademe -(Geri Yön) 1,5 sn olarak ayarlanmaktadr. 5. Kademe - 1,2 sn ekil Arza Noktasn Tespiti ekilde da görülen devrede oluan arzada, arza noktasna göre her transformatör merkezindeki akm ak yönü ile gerilim ve empedans grafii çizilmitir. Gerilim ve empedans grafiinde görüldüü gibi arza noktasnda gerilim ve empedans sr, arza noktasndan uzaklakça gerilim ve empedans deeri büyümektedir. Buna göre her trafo merkezindeki mesafe koruma rölelerinde farkl empedans deerleri olumaktadr. 20

33 Sistemimizde mesafe koruma röleleri, genellikle kendisinden sonraki ikinci trafo merkezine kadar olan hatt koruma bölgesi içine alrlar. ekil de örnek alnan B trafo merkezindeki ölçme ünitesine ait kademe elemanlarn koruma bölgesi ele alnmaktadr. 1. kademe :B ve C trafo merkezleri arasndaki hattn % 85 ini, 2. kademe :B ve C trafo merkezleri arasndaki hattn tamam ve C trafo merkezi ile D trafo merkezi arasndaki hattn % 50 sini, 3. kademe :B trafo merkezi ile D trafo merkezi arasndaki hattn tamam, 4. kademe :B trafo merkezi ile A trafo merkezi arasndaki hattn % 50 sini koruma bölgesi içine alr. 5. kademe :Koruma alan olarak ta korunan hatta komu en uzun hattn tamam seçilir ekil Mesafe Koruma Rölelerinde Kademe 21

34 Mesafe koruma rölelerinin kademe ayarlar, daha çok yukarda belirtilen esaslar dikkate alnarak belirlenir. 2. ve 3. kademe uygulamas, güvenli bir selektif korumann salanabilmesi için, 1. kademe elemann artç olarak kullanr Tekrar Kapama Sistemde meydana gelebilecek geçici arzalarda devre d kalan hattn en sa süre zarfnda devreye alnmas ve kesintinin en aza indirilmesi için otomatik tekrar kapama röleleri kullanlmaktadr. Sistemde meydana gelen arzalarn çou arkla ilgilidir. Bu esnada sistem gerilimi,0,2 ile 0,5 saniye ( tp= ölü zaman ) kesilirse ark yolundaki iyonizasyon azalr ve tp süresi sonunda gerilim tekrar tatbik edildiinde ark tekrar balamaz. Otomatik tekrar kapama ile en az düzeyde inkta ve optimum sistem kararl temin edilir. lk açmadan sonra bir iptal zaman (kilitleme süresi) tayin edilir ( 3-5 saniye). Bu süre içerisinde kesiciyi açtracak her türlü arzalarda, ne olursa olsun kesici 3 faz olarak açar ve tekrar kapama kilitlemeye gider. Kilitleme süresince yeni arza meydana gelmedii takdirde tekrar kapama sistemi normale döner. Tekrar kapama rölelerinde iki ayr zaman vardr: 1- Tekrar kapama zaman ayar: Yüksek gerilimli hatlarda en fazla 0,5 sn dir. Sistem kararl yönünden sadece arzal fazn açp kapanmas öngörür. 2-Blokaj zaman ayar: Genelde 3-5 sn olarak ayarlanr. Oluacak arzada koruma röleleri çalarak kesiciye açma kumandas göndermekle birlikte tekrar kapama rölesini de kurar. Açmay izleyen tekrar kapama kumandas ayarl 20 msn sonunda kesiciyi kapatr. ayet arza devaml ise tekrar açar ve ayarl olan blokaj zaman içerisinde yeniden kapamaya gitmez. 22

35 2.3. LETM SSTEMNDE KULLANILAN GENEL KORUMA RÖLELER letim sisteminin sakl olarak ilemesi arzal teçhizatn sistemden izole edilmesi ve iletim sisteminin geri kalan ksmn etkilenmemesini salamak amacyla sistemi korumak için tasarlam cihazlardr. Röleleri genel olarak kategorize edilirse; Akm Röleleri: Faz-faz aras, faz toprak arzalarnda veya a yüklenme durumlarnda çalrlar. Toprak Rölesi: Korunan teçhizatn fazlardan en az birinin toprakla temasyla çalr. Diferansiyel Akm Rölesi: Trafo veya kablo giri ve ç akm trafosu arasndaki bölgeyi koruyan rölelerdir. Mesafe Koruma Rölesi: 380 ve 154 kv fider arzalarnda oluan empedansa göre ani veya sabit zamanl çalan rölelerdir. Öz (Zati) Korumalar: Trafolarn kendi iç arzalarna kar koruma salayan tertiplerdir. Buholz, kademe buholz, gaz basnç, tank koruma, termik koruma (ya ve sarg), ya seviye. Dier Korumalar: Sistemde kullanlan dier röleler; genel açma rölesi, düük frekans rölesi, faz uyumazl rölesi gibi 2.4. LETM EBEKESNDE MEYDANA GELEN ARIZALARIN DEERLENDLMES Elektrik ebekelerinde enerjinin devaml esastr. Deik nedenlerle, akm ve gerilim deerlerindeki normal olmayan deikler, teçhizata zarar verecek boyutlara ularsa, enerjinin devaml kesintiye urar. Bu olaylar arza olarak tanmlanabilir. Arzalarn oluum nedenlerine göre 3 ayr sfa ayrlabilir. Bunlar ada listelenmitir. 23

Ömer Faruk Ertuğrul Accepted: January 2011. ISSN : 1308-7231 omerfarukertugrul@gmail.com 2010 www.newwsa.com Diyarbakir-Turkey

Ömer Faruk Ertuğrul Accepted: January 2011. ISSN : 1308-7231 omerfarukertugrul@gmail.com 2010 www.newwsa.com Diyarbakir-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2010, Volume: 6, Number: 1, Article Number: 1A0008 ENGINEERING SCIENCES Received: October 2010 Ömer Faruk Ertuğrul Accepted: January 2011 M. Bahattin

Detaylı

P I. R dir. Bu de er stator sarg lar n direnci. : Stator bir faz sarg n a.c. omik direncini ( ) göstermektedir.

P I. R dir. Bu de er stator sarg lar n direnci. : Stator bir faz sarg n a.c. omik direncini ( ) göstermektedir. Asenkron Motorun Bota Çalmas Bota çallan asenkron motorlar ebekeden bir güç çekerler. Bu çekilen güç, stator demir kayplar ile sürtünme ve vantilasyon kayplarn toplam verir. Bota çalan motorun devir say

Detaylı

EKG Sinyallerinde Gürültü Gidermede Ayrk Dalgack Dönüümünde Farkl Ana Dalgacklarn Ve Ayrtrma Seviyelerinin Karlatrlmas

EKG Sinyallerinde Gürültü Gidermede Ayrk Dalgack Dönüümünde Farkl Ana Dalgacklarn Ve Ayrtrma Seviyelerinin Karlatrlmas EKG Sinyallerinde Gürültü Gidermede Ayrk Dalgack Dönüümünde Farkl Ana Dalgacklarn Ve Ayrtrma Seviyelerinin Karlatrlmas Cengiz Tepe 1 Hatice Sezgin 1, Elektrik Elektronik Mühendislii Bölümü, Ondokuz May#s

Detaylı

Mali Yönetim ve Denetim Dergisinin May s-haziran 2008 tarihli 50. say nda yay nlanm r.

Mali Yönetim ve Denetim Dergisinin May s-haziran 2008 tarihli 50. say nda yay nlanm r. HURDAYA AYRILAN VARLIKLARIN MUHASEBELELMELER VE YAPILAN YANLILIKLAR Ömer DA Devlet Muhasebe Uzman info@omerdag.net 1.G Kamu idarelerinin kaytlarnda bulunan tarlar ile maddi duran varlklar doalar gerei

Detaylı

Konya 2-3. Organize Sanayi Bölgesi Elektrik Da m ebekesindeki Harmonik Seviyelerinin ncelenmesi

Konya 2-3. Organize Sanayi Bölgesi Elektrik Da m ebekesindeki Harmonik Seviyelerinin ncelenmesi Konya 2-3. Organize Sanayi Bölgesi Elektrik Dam ebekesindeki Harmonik Seviyelerinin ncelenmesi Hasan EROLU 1 Musa AYDIN 2 1,2 Elektrik Elektronik Mühendislii Bölümü Mühendislik-Mimarlk Fakültesi Selçuk

Detaylı

2. Senkron motorla ayn milde bulunan uyart m dinamosunu motor olarak çal rarak yol vermek.

2. Senkron motorla ayn milde bulunan uyart m dinamosunu motor olarak çal rarak yol vermek. Senkron Motorlara Yol Verme ekilleri Bir asenkron motora gerilim uygulandnda direkt olarak yol alr. Bunun için yardmc bir düzenee ihtiyaç yoktur. Senkron motorlar ise gerilim uygulandnda direkt olarak

Detaylı

Görsel Tasar m. KaliteOfisi.com

Görsel Tasar m. KaliteOfisi.com Görsel Tasarm KaliteOfisi.com KaliteOfisi.com un bir hizmetidir. zin alnmaksn alnt ve çoaltma yaplabilir. 2 www.kaliteofisi.com KaliteOfisi Hakknda Kalite ofisi; ülkemizde kalite bilincinin yerlemesine

Detaylı

Uzaktan heberle#meyle pompa kontrolü çözümü

Uzaktan heberle#meyle pompa kontrolü çözümü Uzaktan heberle#meyle pompa kontrolü çözümü Phoenix Contact Elektronik Tic. Ltd. #ti. K#s#kl# Mah. Han#m Seti Sok. No:38/A 34692 B. Çaml#ca - Üsküdar #stanbul/türkiye Mersis:0729002180800018 +90 216 481

Detaylı

1 letme Dönü ümü ve Planlamas Hizmetleri

1 letme Dönü ümü ve Planlamas Hizmetleri Hizmet Tan letme Dönüümü ve s Hizmetleri SAP letme Dönüümü ve s Hizmetleri, rekabet avantaj salamak üzere Lisans Alan inovasyonunu ve dönüümünü kolaylarmay amaçlayan danmanlk ve örnekleme hizmetleri sunar.

Detaylı

BÖLÜM 5. Gerilim Azaltan Dönü türücünün Kal Durum Devre Analizi

BÖLÜM 5. Gerilim Azaltan Dönü türücünün Kal Durum Devre Analizi BÖÜM 5 DC-DC DÖNÜTÜRÜCÜER A. Deneyin Amac DC-DC erilim azaltan dönütürücü (buck converter) ve DC-DC erilim artran dönütürücü (boost converter) devrelerinin davranlar incelemek. Bu deneyde erilim azaltan

Detaylı

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir:

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir: SORU 1: 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir: (i) Ayla dönütürülebilir yllk nominal %7,8 faiz oran ile her ay eit taksitler halinde

Detaylı

REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU VE HARMONİKLER

REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU VE HARMONİKLER REAKTİF GÜÇ KOMPANZASYONU VE HARMONİKLER AliRıza ÇETİNKAYA Proje & Satış Müdürü Erhan EYOL Kalite Güvence Müdürü REAKTİF GÜÇ NEDİR? Elektrodinamik prensibine göre çalışan generatör, trafo, bobin, motor

Detaylı

HAREKETL BASINÇ YÜKLEMES ALTINDAK HDROLK SLNDRN DNAMK ANALZ

HAREKETL BASINÇ YÜKLEMES ALTINDAK HDROLK SLNDRN DNAMK ANALZ 12. ULUSAL MAKNA TEORS SEMPOZYUMU Erciyes Üniversitesi, Kayseri 09-11 Haziran 2005 HAREKETL BASINÇ YÜKLEMES ALTINDAK HDROLK SLNDRN DNAMK ANALZ Kutlay AKSÖZ, Hira KARAGÜLLE ve Zeki KIRAL Dokuz Eylül Üniversitesi,

Detaylı

V.A.D. Yaklamnn avantajlar. Ünite 9 Veri Ak Diagramlarnn Kullanm. Ana Konular. Temel semboller. Harici Varlklar. Veri Ak Diagramlar

V.A.D. Yaklamnn avantajlar. Ünite 9 Veri Ak Diagramlarnn Kullanm. Ana Konular. Temel semboller. Harici Varlklar. Veri Ak Diagramlar V.A.D. Yaklamnn avantajlar Ünite 9 Veri Ak Diagramlarnn Kullanm Sistem Analiz ve Tasarm Sedat Telçeken Verinin hareketinin hikayeletirilmesine nazaran 4 avantaj mevcuttur. Teknik uygulamann gerçekletirilmesinden

Detaylı

ETK N D NAM K ANAL Z YÖNTEM VE UYGULAMASI EFFECTIVE DYNAMIC ANALYSIS METHOD AND ITS APPLICATION FOR HIGH SPEED RAILWAY BRIDGES

ETK N D NAM K ANAL Z YÖNTEM VE UYGULAMASI EFFECTIVE DYNAMIC ANALYSIS METHOD AND ITS APPLICATION FOR HIGH SPEED RAILWAY BRIDGES 5. Uluslararasleri Teknolojiler Sempozyumu (IATS 09), 13-15 Mays 009, Karabük, Türkiye YÜKSEK HIZLI DEMRYOLU KÖPRÜLERNDE ETKN DNAMK ANALZ YÖNTEM VE UYGULAMASI EFFECTIVE DYNAMIC ANALYSIS METHOD AND ITS

Detaylı

Matematiksel denklemlerin çözüm yöntemlerini ara t r n z. 9. FORMÜLLER

Matematiksel denklemlerin çözüm yöntemlerini ara t r n z. 9. FORMÜLLER ÖRENME FAALYET-9 AMAÇ ÖRENME FAALYET-9 Gerekli atölye ortam ve materyaller salandnda formülleri kullanarak sayfada düzenlemeler yapabileceksiniz. ARATIRMA Matematiksel denklemlerin çözüm yöntemlerini aratrnz.

Detaylı

PARAMETRK OLMAYAN STATSTKSEL TEKNKLER. Prof. Dr. Ali EN ÖLÇEKLER

PARAMETRK OLMAYAN STATSTKSEL TEKNKLER. Prof. Dr. Ali EN ÖLÇEKLER PARAMETRK OLMAYAN STATSTKSEL TEKNKLER Prof. Dr. Ali EN 1 Normal dalm artlarn salamayan ve parametrik istatistik tekniklerinin kullanlmasn elverisiz klan durumlarn bulunmas halinde, eldeki verilere bal

Detaylı

PATLAYICILAR LE KONTROLLÜ YIKIMI

PATLAYICILAR LE KONTROLLÜ YIKIMI 5. Uluslararasleri Teknolojiler Sempozyumu (ITS 09), 13-15 Mays 2009, Karabük, Türkiye R BETONRME SNY YPISININ BLGSYR ORTMIND PTLYICILR LE KONTROLLÜ YIKIMI THE CONTROLLED DEMOLITION OF INDUSTRIL BUILDING

Detaylı

yurdugul@hacettepe.edu.tr VB de Veri Türleri 1

yurdugul@hacettepe.edu.tr VB de Veri Türleri 1 yurdugul@hacettepe.edu.tr 1 VB de Veri Türleri 1 Byte 1 aretsiz tamsay Integer 2 aretli Tamsay Long 4 aretli Tamsay Single 4 Gerçel say Double 8 Gerçel say Currency 8 Gerçel say Decimal 14 Gerçel say Boolean

Detaylı

ANKARA SANAY ODASI 2. ve 3. ORGAN ZE SANAY BÖLGES 2011 YILI ÇALI MA PROGRAMI

ANKARA SANAY ODASI 2. ve 3. ORGAN ZE SANAY BÖLGES 2011 YILI ÇALI MA PROGRAMI ANKARA SANAY ODASI 2. ve 3. ORGANZE SANAY BÖLGES 2011 YILI ÇALIMA PROGRAMI 1 Giri 15 Nisan 2000 tarih ve 24021 say Resmi Gazetede yaynlanarak yürürlüe giren 4562 say Organize Sanayi Bölgeleri Yasas takiben,

Detaylı

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Koruma Röleleri AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Trafolarda meydana gelen arızaların başlıca nedenleri şunlardır: >Transformatör sargılarında aşırı yüklenme

Detaylı

HDROLK SLNDR DNAMK ANALZ

HDROLK SLNDR DNAMK ANALZ Balkesir Üniversitesi Mühendislik- Mimarlk Fakültesi, IV. Mühendislik-Mimarlk Sempozyumu, 11-13 Eylül 2002. HDROLK SLNDR DNAMK ANALZ Zeki Kral 1, Hira Karagülle 2 ve Kutlay Aksöz 3 ÖZET -Hidrolik ve pnömatik

Detaylı

AMEL YATHANEDE KULLANILAN HASSAS C HAZ VE CERRAH ALETLER N

AMEL YATHANEDE KULLANILAN HASSAS C HAZ VE CERRAH ALETLER N AMELYATHANEDE KULLANILAN HASSAS CHAZ VE CERRAH ALETLERN YENDEN KULLANIMA HAZIRLANMASINDA MERKEZ STERZASYON ÜNTES ÇALIANLARININ SORUMLULUKLARI Firdevs TABAK*, lknur NANIR** *Acbadem Kozyata Hastanesi, Merkezi

Detaylı

Online Bilimsel Program Yönetici K lavuzu

Online Bilimsel Program Yönetici K lavuzu Online Bilimsel Program Yönetici Klavuzu Bu belgedeki bilgiler, ekiller ve program ilevi önceden haber verilmeksizin deitirilebilir. Tersi belirtilmedikçe, burada örnek olarak ad geçen kiiler, adresler,

Detaylı

YÜKSEK BYPASSLI TURBOFAN MOTORLARININ

YÜKSEK BYPASSLI TURBOFAN MOTORLARININ Yüksek Bypassl Turbofan Motorlarn Tasarm Noktas Analizleri HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJLER DERG OCAK 8 CLT 3 SAYI 3 (1-8) YÜKSEK BYPASSLI TURBOFAN MOTORLARININ TASARIM NOKTASI ANALZLER Önder TURAN Anadolu

Detaylı

1.1 FET Çal³ma Bölgeleri. Elektronik-I Laboratuvar 6. Deney. Ad-Soyad: mza: Grup No: JFET; jonksiyon FET. MOSFET; metal-oksit yar iletken FET

1.1 FET Çal³ma Bölgeleri. Elektronik-I Laboratuvar 6. Deney. Ad-Soyad: mza: Grup No: JFET; jonksiyon FET. MOSFET; metal-oksit yar iletken FET Elektronik-I Laboratuvar 6. eney Ad-oyad: mza: rup No: 1 FET ve FET Çal³ma Bölgeleri Alan etkili transistorlar ksaca FET (Field-Eect Transistor) olarak bilinmektedir. Aktif devre eleman olan alan etkili

Detaylı

Ö RENME FAAL YET -1 1. DOSYALAMA LEMLER AMAÇ ARA TIRMA. 1.1. Genel Bilgiler

Ö RENME FAAL YET -1 1. DOSYALAMA LEMLER AMAÇ ARA TIRMA. 1.1. Genel Bilgiler ÖRENME FAALYET-1 AMAÇ ÖRENME FAALYET-1 Bu faaliyette verilen bilgiler dorultusunda, sunu hazrlama programlarnda kullanlan temel dosya ilemlerini (sunu açma-kapatma-kaydetme-düzenleme) yapabileceksiniz.

Detaylı

KENT KARAYOLLARINDA KAPAS TEN N BULANIK MANTIK LE MODELLENMES CAPACITY MODELLING OF URBAN HIGHWAYS BY FUZZY LOGIC

KENT KARAYOLLARINDA KAPAS TEN N BULANIK MANTIK LE MODELLENMES CAPACITY MODELLING OF URBAN HIGHWAYS BY FUZZY LOGIC Say 24, Nisan 2011 Kent Karayollarnda Kapasitenin Bulank Mantk le Modellenmesi N.Bargan,.ahinolu KENT KARAYOLLARINDA KAPASTENN BULANIK MANTIK LE MODELLENMES Nuran BAIRGAN 1, lker AHNOLU 2 1 Dumlupnar Üniversitesi,

Detaylı

RAY-KÖPRÜ ETK LE VE UYGULAMASI TRACK BRIDGE INTERACTION IN HIGH-SPEED RAILWAY BRIDGES AND ITS APPLICATION

RAY-KÖPRÜ ETK LE VE UYGULAMASI TRACK BRIDGE INTERACTION IN HIGH-SPEED RAILWAY BRIDGES AND ITS APPLICATION 5. Uluslararasleri Teknolojiler Sempozyumu (IATS 09), 13-15 Mays 009, Karabük, Türkiye YÜKSEK HIZLI DEMRYOLU KÖPRÜLERNDE RAY-KÖPRÜ ETKLE VE UYGULAMASI TRACK BRIDGE INTERACTION IN HIGH-SPEED RAILWAY BRIDGES

Detaylı

Uygulama Küçük modern gazl kazanlara veya gazl s tma cihazlar na montaj için kompakt

Uygulama Küçük modern gazl kazanlara veya gazl s tma cihazlar na montaj için kompakt 7 668 Gaz vanalar VGU7xS... VGU8xS VGU gaz vanalar otomatik ateleme tertibatl ve Premix brülörlü gazl stma kazanlarnda ve su stma cihazlarnda kullanm için gelitirildi. Catering, scak hava ve back tipi

Detaylı

SUALTI ve SUÜSTÜ GEM LER N N AKUST K Z ÇIKARTIMI

SUALTI ve SUÜSTÜ GEM LER N N AKUST K Z ÇIKARTIMI SUALTI ve SUÜSTÜ GEMLERNN AKUSTK Z ÇIKARTIMI Erkul BAARAN (a), Ramazan ÇOBAN (b), Serkan AKSOY (a) (a) Yrd. Doç. Dr., Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Elektronik Müh. Böl., 41400, Gebze, Kocaeli erkul@gyte.edu.tr

Detaylı

Proje Döngüsünde Bilgi ve. Turkey - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1

Proje Döngüsünde Bilgi ve. Turkey - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1 Proje Döngüsünde Bilgi ve letiim Turkey - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1 Proje Döngüsünde Bilgi ve letiim B: Ana proje yönetimi bilgi alan B: Tüm paydalara ulamak ve iletiim kurmak için

Detaylı

Türkiye - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1

Türkiye - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1 1 Maliyet kontrolü proje bütçelendirmesi çerçevesinde gerçek proje maliyetlerini kontrol etmeyi hedefleyen bir yönetim sürecidir. Türkiye - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 2 Girdiler: Cost

Detaylı

H20 PANEL S STEM Her tür projeye uygun, güvenilir, sa lam ekonomik kolon ve perde kal b

H20 PANEL S STEM Her tür projeye uygun, güvenilir, sa lam ekonomik kolon ve perde kal b H20 PANEL SSTEM Her tür projeye uygun, güvenilir, salam ekonomik kolon ve perde kalb 1 2 çindekiler H20 Panel Sistem 4 Kalp sistemleri içinde H20 Panel 6 Tamamlanm örnek projeler 8 Sistem Elemanlar 3 H20

Detaylı

Yumuşak Yolvericiler. Kalkış için kontrollü yol verme fonksiyonları. Duruş için özellikle pompa uygulamalarına yönelik yumuşak duruş fonksiyonları

Yumuşak Yolvericiler. Kalkış için kontrollü yol verme fonksiyonları. Duruş için özellikle pompa uygulamalarına yönelik yumuşak duruş fonksiyonları Yumuşak Yolvericiler Vektör kontrollü AKdem dijital yumuşak yol vericisi, 6-tristör kontrollü olup, 3 fazlı sincap kafesli motorlarda yumuşak kalkış ve duruş prosesleri için tasarlanmıştır. Vektör kontrol,

Detaylı

KURUMSAL YÖNET M VE YATIRIMCI LER PORTALI HRAÇÇI PORTAL ÜYEL K LEMLER KILAVUZU

KURUMSAL YÖNET M VE YATIRIMCI LER PORTALI HRAÇÇI PORTAL ÜYEL K LEMLER KILAVUZU KURUMSAL YÖNETM VE YATIRIMCI LER PORTALI HRAÇÇI PORTAL ÜYELK LEMLER KILAVUZU 2012 çerik Bilgileri 1. HRAÇÇI RKET PORTAL KATILIM SÜREC...3 2. RKET KULLANICISI PORTAL KAYIT LEMLER...6 2 / 12 1. HRAÇÇI RKET

Detaylı

Yaz m Testi Sürecine TEC in (Test Expert Committee) Katk lar TEC Contributions to the Software Testing Process

Yaz m Testi Sürecine TEC in (Test Expert Committee) Katk lar TEC Contributions to the Software Testing Process Yazm Testi Sürecine TEC in (Test Expert Committee) Katklar TEC Contributions to the Software Testing Process Mustafa Namdar Turkcell Teknoloji Ararma & Gelitirme A.. 41470, Gebze-KOCAEL mustafa.namdar@turkcellteknoloji.com.tr

Detaylı

ASMOLEN UYGULAMALARI

ASMOLEN UYGULAMALARI TURGUTLU TULA VE KREMT SANAYCLER DERNE ASMOLEN UYGULAMALARI Asmolen Ölçü ve Standartlar Mart 2008 Yayn No.2 1 ASMOLEN UYGULAMALARINDA DKKAT EDLMES GEREKL HUSUSLAR Döeme dolgu tulas, kil veya killi topran

Detaylı

VE SÜRDÜRÜLEB L R YEK UYGULAMALARI

VE SÜRDÜRÜLEB L R YEK UYGULAMALARI YENLENEBLR ENERJ KAYNAKLARI MALYET ANALZ VE SÜRDÜRÜLEBLR YEK UYGULAMALARI Ömer Faruk ERTURUL omerfarukertugrul@gmail.com TEA 16. letim Tesis ve letme Grup Müdürlüü, Batraman Yolu Üzeri 2. km. 72070, Batman

Detaylı

MER A YLETRME ve EROZYON ÖNLEME ENTEGRE PROJES (YENMEHMETL- POLATLI)

MER A YLETRME ve EROZYON ÖNLEME ENTEGRE PROJES (YENMEHMETL- POLATLI) MER A YLETRME ve EROZYON ÖNLEME ENTEGRE PROJES (YENMEHMETL- POLATLI) I- SORUN Toprak ve su kaynaklarnn canllarn yaamalar yönünden tad önem bilinmektedir. Bu önemlerine karlk hem toprak hem de su kaynaklar

Detaylı

TÜRK DEN Z KUVVETLER DEN ZALTILARININ

TÜRK DEN Z KUVVETLER DEN ZALTILARININ HAVACILIK VE UZAY TEKNOLOJLER DERG OCAK 2008 CLT 3 SAYI 3 (53-60) TÜRK DENZ KUVVETLER DENZALTILARININ SEÇN AHP LE DEERLENDLMES Dz.Ütm. Hakan PALAZ Hava Harp Okulu Havack ve Uzay Teknolojileri Enstitüsü

Detaylı

Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik E itimi A.B.D., Kad köy- stanbul, *nonat@marmara.edu.tr **sedatersoz1@gmail.

Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik E itimi A.B.D., Kad köy- stanbul, *nonat@marmara.edu.tr **sedatersoz1@gmail. FOTOOLTAK SSTEMLERDE MAKSMUM GÜÇ NOKTASI ZLEYC ALGORTMALARININ KARILATIRILMASI Nevzat ONAT * Sedat ERSÖZ** Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik Eitimi A.B.D., Kadköy-stanbul, *nonat@marmara.edu.tr

Detaylı

TR YAJ (SEÇMEK/AYIRMAK)

TR YAJ (SEÇMEK/AYIRMAK) TRYAJ (SEÇMEK/AYIRMAK) Triyaj hasta ya da yaraln, tedavi ve bakm gereksinimlerini karlamak amacyla, sak bakm kurumlarndaki kaynaklarn doru yerde ve doru zamanda kullanlmas salayan sflandrma sistemidir.

Detaylı

RKÜLER (2009 56) Konu: Sigortal lar n Eksik Gün ile ten Ç Nedenlerinin Bildirilmesiyle lgili Sosyal Güvenlik Kurumunda Yay mlanan Tebli Hakk nda.

RKÜLER (2009 56) Konu: Sigortal lar n Eksik Gün ile ten Ç Nedenlerinin Bildirilmesiyle lgili Sosyal Güvenlik Kurumunda Yay mlanan Tebli Hakk nda. 29.09.2009 RKÜLER (2009 56) Konu: Sigortallarn Eksik Gün ile ten Ç Nedenlerinin Bildirilmesiyle lgili Sosyal Güvenlik Kurumunda Yaymlanan Tebli Hakknda. 28.09.2008 tarihli 27011 say resmi Gazete de Sosyal

Detaylı

Süreci Modellerinden Kalite El Kitab Üretmek çin Bir Araç

Süreci Modellerinden Kalite El Kitab Üretmek çin Bir Araç Süreci Modellerinden Kalite El Kitab Üretmek çin Bir Araç A Tool for Generating Quality Manual from Business Process Models Elif, Aydn Biliim Sistemleri Bölümü ODTÜ, Ankara elif.aydin@ii.metu.edu.tr Ömer,

Detaylı

YANGIN ÖNLEME VE YANGINDAN KORUNMA HDROFOR SETLER

YANGIN ÖNLEME VE YANGINDAN KORUNMA HDROFOR SETLER YANGIN ÖNLEME VE YANGINDAN KORUNMA HDROFOR SETLER ANADOLU FLYGT yangn önleme ve yangndan korunma amaçl hidrofor ve pompa gruplar, güvenilir, etkin, tesisata balanmaya hazr hale getirilmi, kompakt ünitelerdir.

Detaylı

MÜZ K BÖLÜMLER Ö RENC ÖZEL YETENEK G SINAVLARININ

MÜZ K BÖLÜMLER Ö RENC ÖZEL YETENEK G SINAVLARININ Bildiriler 8. Ulusal Müzik Eitimi Sempozyumu, 23 25 Eylül 2009, OMÜ TÜRKYE DEK ANADOLU GÜZEL SANATLAR LSELER MÜZK BÖLÜMLER ÖRENC ÖZEL YETENEK G SINAVLARININ MÜZKSEL TME-ALGILAMA BOYUTUNUN DEERLENDLMES

Detaylı

Genetik Algoritma Kullanarak Görüntü Kaynaştırma Tabanlı Görünür Damgalama Veysel ASLANTAŞ, Rifat KURBAN

Genetik Algoritma Kullanarak Görüntü Kaynaştırma Tabanlı Görünür Damgalama Veysel ASLANTAŞ, Rifat KURBAN Genetik Algoritma Kullanarak Görüntü Kaynaştırma Tabanlı Görünür Damgalama Veysel ASLANTAŞ, Rifat KURBAN Özet Gelien teknolojiyle beraber saysal bilginin güvenlii oldukça önem kazanmtr. Görüntü damgalama,

Detaylı

KOMPANZASYON ve HARMONİK FİLTRE SİSTEMLERİ

KOMPANZASYON ve HARMONİK FİLTRE SİSTEMLERİ KOMPANZASYON ve HARMONİK FİLTRE SİSTEMLERİ Bahadır Yalçın ECT Mühendislik Ltd. Şti. Sabit Bey Sokak No : 1/9 Koşuyolu Kadıköy İSTANBUL 0 216 327 14 80 0 216 428 50 40 ectmuh @superonline.com ÖZET Bu bildiride,enerji

Detaylı

MÜZ K Ö RETMENL PROGRAMLARININ KPSS SONUÇLARI

MÜZ K Ö RETMENL PROGRAMLARININ KPSS SONUÇLARI Bildiriler. Ulusal Müzik Eitimi Sempozyumu, Eylül 00, OMÜ MÜZK ÖRETMENL PROGRAMLARININ KPSS SONUÇLARI DORULTUSUNDA BRBRLERYLE VE EM FAKÜLTELERN DER RETMENLK PROGRAMLARI LE KARILATIRILMASI Doç. Enver TUFAN

Detaylı

Geçiş Eğrisi Olarak 4.Dereceden Parabol Geçi E risi Olarak 4.Dereceden Parabol

Geçiş Eğrisi Olarak 4.Dereceden Parabol Geçi E risi Olarak 4.Dereceden Parabol hkm Jeodezi, Jeoinformasyon ve Arazi Yönetimi Dergisi 009/ Sayı 0 www.hkmo.org.tr hkm Jeodezi,Jeoinformasyon ve Arazi Yönetimi Dergisi 009/ Say 0 www.hkmo.org.tr Geçiş ğrisi larak.dereceden Parabol Geçi

Detaylı

2011 Third International Conference on Intelligent Human-Machine Systems and Cybernetics

2011 Third International Conference on Intelligent Human-Machine Systems and Cybernetics 2011 Third International Conference on Intelligent Human-Machine Systems and Cybernetics Özet: Bulanık bir denetleyici tasarlanırken karşılaşılan en önemli sıkıntı, bulanık giriş çıkış üyelik fonksiyonlarının

Detaylı

Bölüm 8 Ön Ürün ve Hzl Uygulama Gelitirme. 8lk Kullanc Tepkileri. Dört Çeit Ön Ürün. Ana Konular. Yamal Ön Ürün. Ön Ürün Gelitirme

Bölüm 8 Ön Ürün ve Hzl Uygulama Gelitirme. 8lk Kullanc Tepkileri. Dört Çeit Ön Ürün. Ana Konular. Yamal Ön Ürün. Ön Ürün Gelitirme Bölüm 8 Ön Ürün ve Hzl Uygulama Gelitirme Sistem Analiz ve Tasarm Sedat Telçeken 8lk Kullanc Tepkileri Kullanclardan tepkiler toplanmaldr Üç tip vardr Kullanc önerileri De0iiklik tavsiyeleri Revizyon planlar

Detaylı

ENSTTÜ PROGRAMLARINA BAVURABLMEK ÇN GEREKL GENEL KOULLAR

ENSTTÜ PROGRAMLARINA BAVURABLMEK ÇN GEREKL GENEL KOULLAR ENSTTÜ PROGRAMLARINA BAVURABLMEK ÇN GEREKL GENEL KOULLAR 1. Salk Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans ve Doktora programlarna bavuracak adaylarn, bavuracaklar programa girebilme önkouluna sahip olmalar gerekir.

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI. Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ

YAPAY SİNİR AĞLARI. Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ YAPAY SİNİR AĞLARI Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ İÇERİK Sinir Hücreleri Yapay Sinir Ağları Yapısı Elemanları Çalışması Modelleri Yapılarına Göre Öğrenme Algoritmalarına Göre Avantaj ve

Detaylı

Modeli OSI AA. OSI modeli. larnnn ilk günlerinde farkl firmalar kendilerine özel teknolojilerle aa. Bilgisayar (dijital) alara

Modeli OSI AA. OSI modeli. larnnn ilk günlerinde farkl firmalar kendilerine özel teknolojilerle aa. Bilgisayar (dijital) alara OSI AA Modeli Hazrlayan: Gürhan G KUZGUN OSI modeli Bilgisayar (dijital) alara larnnn ilk günlerinde farkl firmalar kendilerine özel teknolojilerle aa sistemleri geli'tiriyorlar ve satyorlard yorlard..

Detaylı

BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES. M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD Ç.Ü., naat Mühendislii Bölümü, Adana / Türkiye

BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES. M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD Ç.Ü., naat Mühendislii Bölümü, Adana / Türkiye ISSN 1019-1011 Ç.Ü.MÜH.MM.FAK.DERGS CLT.19 SAYI.2 Aral,k December 2004 Ç.Ü.J.FAC.ENG.ARCH. VOL.19 NO.2 BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD

Detaylı

Fotoğraf makinesi alma kılavuzu

Fotoğraf makinesi alma kılavuzu On5yirmi5.com Fotoğraf makinesi alma kılavuzu Fotoğrafa merak saldınız ve siz de bir fotoğraf makinesi almak istiyorsunuz. İşte size yardımcı olacak birkaç öneri... Yayın Tarihi : 3 Eylül 2012 Pazartesi

Detaylı

Tangram Etkinlii ile Çevre ve Alan Hesab *

Tangram Etkinlii ile Çevre ve Alan Hesab * Elementary Education Online, 8(2), tp: 1-6, 2009. lkö!retim Online, 8(2), öu: 1-6, 2009. [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr Tangram Etkinlii ile Çevre ve Alan Hesab * Güney HACIÖMERO0LU 1 Sezen

Detaylı

RÜZGÂR ENERJ S NDE KULLANILAN JENERATÖRLER N

RÜZGÂR ENERJ S NDE KULLANILAN JENERATÖRLER N RÜZGÂR ENERJSNDE KULLANILAN JENERATÖRLERN KARILATIRMALI ANALZ 1 Meltem APAYDIN 2 Arif Kvanç ÜSTÜN 3 Mehmet KURBAN 4 Ümmühan BAARAN FLK Anadolu Üniversitesi ki Eylül Kampüsü Mühendislik-Mimarlk Fakültesi

Detaylı

OKUL ÖNCES E M KURUMLARINDA ÇALI AN ANASINIFI ÖZET

OKUL ÖNCES E M KURUMLARINDA ÇALI AN ANASINIFI ÖZET OKUL ÖNCES EM KURUMLARINDA ÇALIAN ANASINIFI RETMENLERLE MÜZK ÖRETMENLERN MÜZK ÇALIMALARINA N TUTUM VE YETERLKLERN KARILATIRILMASI ÖZET r. Gör. Dr. lknur ÖZAL GÖNCÜ GÜMEF. ÇGEB.Okul Öncesi EABD. Okul öncesi

Detaylı

PIC Mikrodenetleyici Kullanlarak Telefon Hatlar Aracl- ile Sulama Sistemlerinin Kontrolü

PIC Mikrodenetleyici Kullanlarak Telefon Hatlar Aracl- ile Sulama Sistemlerinin Kontrolü Politeknik Dergisi Journal of Polytechnic Cilt: 8 Say: 3 s. 249-254, 2005 Vol: 8 No: 3 pp. 249-254, 2005 PIC Mikrodenetleyici Kullanlarak Telefon Hatlar Aracl- ile Sulama Sistemlerinin Kontrolü Mehmet

Detaylı

Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm

Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm Dr. Halil Yurdugül Hacettepe Üniversitesi Eitim Fakültesi yurdugul@hacettepe.edu.tr Motivasyon: Proje tabanl bir öretim sürecinde örencilerin

Detaylı

Simülasyon Modellemesi

Simülasyon Modellemesi Simülasyon Modellemesi Doç. Dr. Mustafa Yüzükrmz myuzukirmizi@meliksah.edu.tr Ders -2: Metod ve Veri Analizi Contents 1 Metod Analizi 1 1.1 Giri³.................................. 1 1.2 Metod Müh.'de Sistematik

Detaylı

5. Öneri ve Tedbirler

5. Öneri ve Tedbirler Öneri ve Tedbirler 5.ÖneriveTedbirler Kurumsal düzeyde hizmet kalitesinin artrlmas için Bütünleik Yönetim Sistemleri kapsamnda kalite güvence belgelerinin alnmas ve personel verimliliinin gelitirilmesine

Detaylı

KALE RF Geçi Kontrol Ünitesi

KALE RF Geçi Kontrol Ünitesi KALE RF Geçi Kontrol Ünitesi 1. Ünite Çalıma Prensibi. X3 Uzaktan Kumanda devresi entegre edilmi RF kart okuyucu ünitesi aracılııyla, X3 Uzaktan Kumanda Ünitesi fonksiyonlarının yerine getirilmesi için

Detaylı

Elaz yöresi vi ne mermer tozu katk hafif betonun bas nç ve ultrasonik ses geçirgenli i özelli inin ara lmas

Elaz yöresi vi ne mermer tozu katk hafif betonun bas nç ve ultrasonik ses geçirgenli i özelli inin ara lmas 1 Tanyld ve Cokun, Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 27(2): 1-14 (211) Elaz yöresi vine mermer tozu katk hafif betonun basnç ve ultrasonik ses geçirgenlii özelliinin aralmas Harun TANYILDIZI,

Detaylı

Elektrikli Cihazlar ve Güvenlik Sistemlerinin Cep Telefonu ile Uzaktan Denetlenmesi

Elektrikli Cihazlar ve Güvenlik Sistemlerinin Cep Telefonu ile Uzaktan Denetlenmesi Politeknik Dergisi Journal of Polytechnic Cilt: 10 Say: 1 s. -19, 2007 Vol: 10 No: 1 pp. -19, 2007 Elektrikli Cihazlar ve Güvenlik Sistemlerinin Cep Telefonu ile Uzaktan Denetlenmesi Ylmaz KORKMAZ*, Fatih

Detaylı

1 FAZ GİRİŞ VE 1 FAZ ÇIKIŞ KESİNTİSİZ GÜÇ KAYNAĞI TEKNİK ŞARTNAMESİ

1 FAZ GİRİŞ VE 1 FAZ ÇIKIŞ KESİNTİSİZ GÜÇ KAYNAĞI TEKNİK ŞARTNAMESİ 1 FAZ GİRİŞ VE 1 FAZ ÇIKIŞ KESİNTİSİZ GÜÇ KAYNAĞI TEKNİK ŞARTNAMESİ Adı:Kesintisiz güç kaynağı Miktarı:8 Adet Tkinorm:506-000-0004 1-GENEL ÖZELLİKLER 1.1-Kesintisiz güç kaynakları 5 kva gücünde olmalıdır

Detaylı

Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü. Aktüerler Derneği Nisan 2010

Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü. Aktüerler Derneği Nisan 2010 Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü Aktüerler Derneği Nisan 2010 Türkiye de sigortaclk ve bireysel emeklilik sektörü RKET SAYISI - NUMBER OF COMPANY 2006 2007 2008 Hayat D - Non Life (Alt adedi

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİNİN KALİBRASYONU VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİNİN KALİBRASYONU VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR 447 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİNİN KALİBRASYONU VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR Hüseyin ÇAYCI Özlem YILMAZ ÖZET Yasal metroloji kapsamında bulunan ölçü aletlerinin, metrolojik ölçümleri dikkate alınmadan

Detaylı

ÇELK KUMA PANELLERNN ISINMA DAVRANILARI

ÇELK KUMA PANELLERNN ISINMA DAVRANILARI ÇELK KUMA PANELLERNN ISINMA DAVRANILARI Ar.Gör. Ozan KAYACAN Doç.Dr. Ender Yazgan BULGUN Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Tekstil Müh. Böl. ÖZET Günlük ya antmzn ayrlmaz bir parças olan konfeksiyon

Detaylı

Anten Tasarımı. HFSS Anten Benzetimi

Anten Tasarımı. HFSS Anten Benzetimi Bu dokümanda, antene ait temel bilgiler verilmiş ve HFSS programında anten tasarımının nasıl yapıldığı gösterilmiştir. Anten Tasarımı HFSS Anten Benzetimi KAZIM EVECAN Dumlupınar Üniversitesi Elektrik-Elektronik

Detaylı

Excel Sorular? 1. Excel Sorular? 1. A Grubu

Excel Sorular? 1. Excel Sorular? 1. A Grubu Excel Sorular? 1. A Grubu 1. A?a??dakilerden hangisi hücreye girilen yaz?n?n içeri?ini biçimlendirmek için kullan?lamaz? a. Biçim-Yaz? tipi b. Biçim-Hücreler-Yaz? tipi c. Sa? tu?-hücreleri biçimlendir

Detaylı

WEB TABANLI YAPAY ZEKA TEKN KLER (PROJE NO : FEN-E-050608-138)

WEB TABANLI YAPAY ZEKA TEKN KLER (PROJE NO : FEN-E-050608-138) T.C. MARMARA ÜNVERSTES MSEL ARATIRMA PROJELER KOMSYONU BAKANLII PROJE RAPORU WEB TABANLI YAPAY ZEKA TEKNKLER M SIMÜLATÖRLERN HAZIRLANMASI (PROJE NO : FEN-E-050608-138) Proje Yürütücüsü Yrd. Doç. Dr. Mehmet

Detaylı

T.C KÜLTÜR VE TURZM BAKANLII Strateji Gelitirme Bakanl!"! (1. sayfa) ZEYLNAME

T.C KÜLTÜR VE TURZM BAKANLII Strateji Gelitirme Bakanl!! (1. sayfa) ZEYLNAME (1. sayfa) ZEYLNAME Türkiye Kültür Portal! Altyap!s!n!n Oluturulmas! ve Portal Uygulama Yaz!l!mlar!n!n Temin Edilmesi ihalesi 03/07/2009 Cuma gününe ertelenmitir. Teknik :artnamenin 6.(2). Maddesi Portal

Detaylı

PowerLogic Sistem Güç Ölçüm Cihaz PM700 Serisi

PowerLogic Sistem Güç Ölçüm Cihaz PM700 Serisi Güç Yönetimi PowerLogic Sistem Güç Ölçüm Cihaz PM700 Serisi 2005 Müflteri Yard m Hatt 444 30 30 TR-Hotline@schneider-electric.com www.schneider-electric.com.tr Schneider Electric markas Fonksiyonlar ve

Detaylı

ENERJĠ DAĞITIMI-I. Dersin Kredisi 4 + 0 + 0

ENERJĠ DAĞITIMI-I. Dersin Kredisi 4 + 0 + 0 ENERJĠ DAĞITIMI-I Dersin Kredisi 4 + 0 + 0 Açma-Kapama Cihazları Elektrik enerjisinin açılması, ayrılması, kesilmesi veya kapatılması işlevlerini yapan cihazlardır. Alçak Gerilim Ayırıcı Nitelikli Orta

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNVERSTES FEN BLMLER ENSTTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNVERSTES FEN BLMLER ENSTTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNVERSTES FEN BLMLER ENSTTÜSÜ DOKTORA TEZ Gültekin AKTA ÖNGERLMEL BETON ve BETONARME PREFABRK YAPI ELEMANI ÜRETM ÇN BLGSAYAR DESTEKL KALIP TASARIMI NAAT MÜHENDSL$ ANABLM DALI ADANA, 25 ÇUKUROVA

Detaylı

Isc, transient şartlarında, Zsc yi oluşturan X reaktansı ve R direncine bağlı olarak gelişir.

Isc, transient şartlarında, Zsc yi oluşturan X reaktansı ve R direncine bağlı olarak gelişir. Sadeleştirilmiş bir şebeke şeması ; bir sabit AC güç kaynağını, bir anahtarı, anahtarın üstündeki empedansı temsil eden Zsc yi ve bir yük empedansı Zs i kapsar. (Şekil 10.1) Gerçek bir sistemde, kaynak

Detaylı

Haftalık Ders Saati. Okul Eğitimi Süresi

Haftalık Ders Saati. Okul Eğitimi Süresi DERSİN ADI BÖLÜM PROGRAM DÖNEMİ DERSİN DİLİ DERS KATEGORİSİ ÖN ŞARTLAR SÜRE VE DAĞILIMI KREDİ DERSİN AMACI ÖĞRENME ÇIKTILARI VE YETERLİKLER DERSİN İÇERİĞİ VE DAĞILIMI (MODÜLLER VE HAFTALARA GÖRE DAĞILIMI)

Detaylı

Sürekli Entegrasyon ve STM deki Uygulamalar

Sürekli Entegrasyon ve STM deki Uygulamalar Sürekli Entegrasyon ve STM deki Uygulamalar Continuous Integration and its Implementations in STM Serkan Zengin STM A.. Ankara szengin@stm.com.tr Hayrullah Kale STM A.. Ankara hkale@stm.com.tr Özet Bu

Detaylı

KAYIP KAÇAK İZLEME SİSTEMİ

KAYIP KAÇAK İZLEME SİSTEMİ KAYIP KAÇAK İZLEME SİSTEMİ KAYIP KAÇAK İZLEME NE SAĞLAR? FİDER SEVİYESİNE KADAR İNEREK KAYIP KAÇAK ANALİZİ SAĞLAR. AMAÇ YÜKSEK PERFORMANSLI KOLAY KURULUMLU DÜŞÜK YATIRIM MALİYETLİ DÜŞÜK İŞLETME MALİYETLİ

Detaylı

YENİ KENT MERKEZİNDE YAPILACAK YÜKSEK BİNALAR İÇİN HAZIRLANAN TEKNİK ÖNERMELER

YENİ KENT MERKEZİNDE YAPILACAK YÜKSEK BİNALAR İÇİN HAZIRLANAN TEKNİK ÖNERMELER TMMOB 2. İzmir Kent Sempozyumu / 28-30 Kasım 2013 313 YÜKSEK YAPILARIN; İZMİR YÜKSEK YAPI YÖNETMELİĞİ VE YENİ KENT MERKEZİNDE YAPILACAK YÜKSEK BİNALAR İÇİN HAZIRLANAN TEKNİK ÖNERMELER AÇISINDAN DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

Doç.Dr. Aytekin ALBUZ Yrd.Doç.Dr. Mehmet AKPINAR GÜGEF. MEABD. 1. Giri

Doç.Dr. Aytekin ALBUZ Yrd.Doç.Dr. Mehmet AKPINAR GÜGEF. MEABD. 1. Giri Bildiriler 8. Ulusal Müzik Eitimi Sempozyumu, 23 25 Eylül 2009, OMÜ 1. Giri 2006 LKÖRETM MÜZK DERS ÖRETM PROGRAMI VE YEN YAKLAIMLAR Doç.Dr. Aytekin ALBUZ Yrd.Doç.Dr. Mehmet AKPINAR GÜGEF. MEABD. 21. yüzyla

Detaylı

AKIM TRANSFORMATÖRLER

AKIM TRANSFORMATÖRLER Ak m Transformatörleri FAT 0B FAT 0 Ç NDEK LER Özellikler Akım Transformatörlerinin Gücünün Belirlenmesi Teknik Tablo Oran Hatası Grafiği Sipariş Kodları Teknik Resimler 1 2 2 4 FAT 40 FAT 40L FAT 0 FAT

Detaylı

TEKSTLDE KULLANILAN SUYUN ÖNEM VE ÖRNEK BR LETMEDE YAPILAN SU ANALZ ÇALIMALARI

TEKSTLDE KULLANILAN SUYUN ÖNEM VE ÖRNEK BR LETMEDE YAPILAN SU ANALZ ÇALIMALARI ISSN 1019-1011 Ç.Ü.MÜH.MM.FAK.DERGS C$LT.19 SAYI.2 Aral-k December 2004 Ç.Ü.J.FAC.ENG.ARCH. VOL.19 NO.2 TEKSTLDE KULLANILAN SUYUN ÖNEM VE ÖRNEK BR LETMEDE YAPILAN SU ANALZ ÇALIMALARI Serin MAVRUZ ve R.

Detaylı

BÖLÜM 7. SMB0 Durum bitleri : Özel haf za bayt' 0 (SM0.0...SM0.7) programlarda kolayl k sa layacak 8 bit' e

BÖLÜM 7. SMB0 Durum bitleri : Özel haf za bayt' 0 (SM0.0...SM0.7) programlarda kolayl k sa layacak 8 bit' e BÖLÜM. 1 - Özel dahili röleler (Special memory ) - SM : Özel dahili rölelere özel hafza bitleri de denilmektedir. Özel hafza bitleri, CPU ile program arasnda iletiim salayarak çeitli kontrol fonksiyonlarn

Detaylı

KISA DEVRE HESAPLAMALARI

KISA DEVRE HESAPLAMALARI KISA DEVRE HESAPLAMALARI Güç Santrali Transformatör İletim Hattı Transformatör Yük 6-20kV 154kV 380kV 36 kv 15 kv 11 kv 6.3 kv 3.3 kv 0.4 kv Kısa Devre (IEC) / (IEEE Std.100-1992): Bir devrede, genellikle

Detaylı

DERS BİLGİ FORMU. Okul Eğitimi Süresi

DERS BİLGİ FORMU. Okul Eğitimi Süresi ) GÜÇ ELEKTRONİĞİ (0860120203-0860170113) VE ENERJİ Zorunlu Meslek i Seçmeli (Proje, Ödev, Araştırma, İş Yeri ) 4 56 44 100 Kredisi 3+1 4 Bu derste; yarı iletken anahtarlama elemanları, doğrultucu ve kıyıcı

Detaylı

SIEMENS Siemens Sanayi ve Ticaret A..

SIEMENS Siemens Sanayi ve Ticaret A.. SIEMENS Siemens Sanayi ve Ticaret A.. Deerli Tedarikçilerimiz, Türk Vergi Usul Kanunu ve ana ortamz olan Siemens AG nin kurallar gerei, firmamza gelen faturalarn muhasebeletirilmesi, takibi ve vadesinde

Detaylı

SIMCC - Simülasyon Kontrol Merkezi. SIMCC Genel Bak&8. Simülasyon nedir?

SIMCC - Simülasyon Kontrol Merkezi. SIMCC Genel Bak&8. Simülasyon nedir? Elektrik Elektrnik www.sesatek.cm Slutins & Engineering Services Fr Autmatin Technlgies Cmpany SIMCC - Simülasyn Kntrl Merkezi SimCC masaüstü bilgisayarda tmasyn prjenizin saha simülasynunu yapabileceiniz

Detaylı

çindekiler DIŞ ÜNİTELER / 3 ORV-X FULL DC INVERTER VRF DIŞ ÜNİTE / 4 İÇ ÜNİTELER / 37 KUMANDALAR VE OTOMASYON / 61 ORV-X TEMEL MODÜLLER / 26-27

çindekiler DIŞ ÜNİTELER / 3 ORV-X FULL DC INVERTER VRF DIŞ ÜNİTE / 4 İÇ ÜNİTELER / 37 KUMANDALAR VE OTOMASYON / 61 ORV-X TEMEL MODÜLLER / 26-27 çindekiler DIŞ ÜNİTELER / 3 FULL DC INVERTER VRF DIŞ ÜNİTE / 4 Temel Modüller / 4 EER & COP / 4 IPLV(C) / 4 Kombinasyon Tablosu / 5 Bakır Borulama Uzunlukları / 5 II DC INVERTER VRF DIŞ ÜNİTE / 6 Temel

Detaylı

T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ ALİAĞA MESLEK YÜKSEKOKULU

T.C. EGE ÜNİVERSİTESİ ALİAĞA MESLEK YÜKSEKOKULU ELEKTRİK PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 2013 / 2014 EĞİTİM ÖĞRETİM DÖNEMİ 1. SINIF 1. YARIYIL 107 Matematik-I 3 0 3 3 Sayılar,olasılık ile ilgili temel esasları uygulamak, cebir çözümlerini yapmak, geometri

Detaylı

Belirli Gerilim Snrlar Dahilinde Kullanlmak Üzere Tasarlanm Elektrikli Teçhizat ile lgili Yönetmelik (73/23/AT)

Belirli Gerilim Snrlar Dahilinde Kullanlmak Üzere Tasarlanm Elektrikli Teçhizat ile lgili Yönetmelik (73/23/AT) Belirli Gerilim Snrlar Dahilinde Kullanlmak Üzere Tasarlanm Elektrikli Teçhizat ile lgili Yönetmelik (73/23/AT) BRNC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanmlar Amaç : Madde 1 Bu Yönetmeliin amac; Yönetmelik

Detaylı

HAVA SU ISI POPASI KULLANMA KILAVUZU ISI POMPASI KONTROL TAL MATLARI

HAVA SU ISI POPASI KULLANMA KILAVUZU ISI POMPASI KONTROL TAL MATLARI HAVA SU ISI POPASI KULLANMA KILAVUZU ISI POMPASI KONTROL TAL MATLARI I. ÖZET Is pompas hava kayna ndan ald enerjiiyi, tek veya çift kompresörlü ( monofaze & trifaze ) termodinamik çevrim ile do rudan kullan

Detaylı

Anketler ne zaman kullanlr? Ünite 6 Anketlerin Kullanm. Temel Konular. Soru Tipleri. Açk-uçlu ve kapal anketler. Anketler. Anketler de0erlidir, e0er;

Anketler ne zaman kullanlr? Ünite 6 Anketlerin Kullanm. Temel Konular. Soru Tipleri. Açk-uçlu ve kapal anketler. Anketler. Anketler de0erlidir, e0er; Ünite 6 Anketlerin Kullanm Sistem Analiz ve Tasarm Sedat Telçeken Anketler ne zaman kullanlr? Anketler de0erlidir, e0er; Organizasyonun elemanlar geni/ olarak da0lm/sa Birçok eleman projede rol almaktaysa

Detaylı