DıŞSAL NÜFUS ARTIŞI VE BAGIMLlLlK ORANI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DıŞSAL NÜFUS ARTIŞI VE BAGIMLlLlK ORANI"

Transkript

1 DıŞSAL NÜFUS ARTIŞI VE BAGIMLlLlK ORANI DEGlşMELER* Dr. ülkü POLAT L'teratürde toplam nüfusun br kesm olan şgücü çeştl yönleryle genş ölçüde tartışılma olana~ bulmuş olmasına karşın toplam nüfusa oranı, bu orandak değşmeler ve bu değşmelern ekonomk etkler dernne tartışılmış değldr, Toplam nüfusla ba~mlılık oranı 1 (ya da bunun br başka görünümü olan toplam nüfus ve şgücü kesm) arasındak lşkler ulusal tüketm ve üretm lşklernn temel olarak düşünüleblr. Şöyle k, şgücü kesmnn hem üretc hem de tüketc zümre olma ntelğ varken ba~mlı nüfus yalnızca tüketc zümre olarak ortaya çıkar. Yan, şgücü kesm hem ba~ı nüfus hem de kend tüketm çn üretmde bulunmak durumundadır. Bu nedenle ba~mhlık oranı değşmelern üretc ve tüketc sektörler arasındak oransal lşknn br gösterges olarak düşünmek ve kuılanmak mümkündür. Toplam nüfus ve şgücü sektörlernn zaman çersnde farklı büyüme hızlan göstenneleri dnamk ulusal üretm ve tüketm kalıplarının brbrnden uzaklaşmasına yol açar. Bu da, ekonomnn doğal büyüme hızını, dengehalnde, şgücü sektörünün büyüme hızına bağlayan ekonomk büyüme modeliernn (k bu modeller adı geçen farklılı~ yok sayarlar) denge şartlannda değşklk yapılmasını gerektrr. Bu nedenle dnamk ba~mlılık oranının br değşken olup olmadı~nın, değşyorsa hang koşullar altında değşt~ saptanması gerekr. Bu makalenn amacı, belrl demografk koşullar altında bağımlılık oranının değştğn ortaya koymaktır. 1zlenen yol se sabt demografk para * Bu makale, «Dependeney Rate Varatons Affectng Equlbrum and Stablty n Steady State Growtb. adlı basılmaınış doktora teznn knc bölümünden özetlenmştr_ (New York Unveı-sty. Şubat 1974). Başlıkta kullantlan.dışsal Nüfus Artışı. tern «göçler nedelyle br artış> anlamında olmayıp, tamamen teknk br anlamda ve nglzcedek exogedowi sözcü~ karşılılıı olarak kullanılmıştır. Batımlılık oranı, çalışan nüfus dışında kalan (ba~ımlıl nüfusun toplam. nüfusa oranı olarak tanınılal:ır. Toplam nüfus P, çalışan nüfus L, ve b~ılık oranı D le gösterlrse bu lşk şöyle formüle edleblr: D (P-Ll/P. t de/pşken zamanı belrtmek çn kullanılırsa, dnamk ba.,lmlılık oranı, D(t), şöyle yazılmak gerekr: D(t) =: (P(t) - L(tl )/P(t). Nüfus ve şgücü artı, hızlarının (sırasıyla p ve n) eşt olması halnde D(t) sabt br sayı olacaktır.

2 150 AMME İDARESİ DERGİSİ metrelere dayanan nüfus ekstrapolasyonlan yaparak ba~ılık oranının zaman çersnde gösterda de~şmeler elde etmektr. Gösterlecek noktalar şunlardır: (a) Nüfus yaş da~lımı ~ ve ölüm hadler gb demografk faktörlern br fonksyonudur. (b) Demografk faktörlerde meydana gelen parametre de~şmeler nüfus yaş da~mının «geçc dönemlo dye adlan dıra~z uzun br süre çn dalgalanmalar göstennesne yol açar. (C) Be lrl (sabt) br nüfus artış hızına tekabül eden brden çok d~nhlüm hadler bleşmler, o nüfus artış hızmm brden çok ba~lık oranı le bal daştırılmasına yol açar. Makalenn brnc bölümünde dnamk yaş da~lımlan, nüfus ve şgücü artış patkalarrnın elde edlmesnde kullanılacak demografk fonksyonel lşkler kurulacaktır. Bu analzlerde d~m ve ölüm (kaba ve yaşlara göre) hadler nüfus artış hızını tayn eden ana faktörlerdr. (Göçler yok sayıl. mıştır.) İknc bölümde bağımlılık oranı, nüfus ve şgücü artış hızlan gb de~şkenlern kısa ve uzun devre davranışlan ncelenecektr. Yukanda da belrtld ~ gb hpotetk nüfus ekstrapolasyonlan kullanılacaktır. ı üçüncü ve son bölümde, demografk de~şkenlerbı gösterdkler öneml dnamk özellkler tekrarlanıp bazı sonuçlara vanlacak, br kısım ekonomk büyüme kuranılan açısından yaratacaklan sorunlara kısaca de~lecektr. : Demografk Denklemler ve Fonkslyonel İUtkUer l Dnamk ba~mlı1ık oranının bu yöntemle elde edlmes, ba~mlı nüfus ve toplam nüfusa oranının blnmesn gerektrr. BaAımlı nüfus mktan se, demografk parame'treler tarafından tayn edlmş olan nüfus yaş ~mının br fonksyonud'..ır. 3 Bağımlı nüfusun hesaplanmasında se potansyel ı Hpotetk hesaplamalar yainm:a seçlen demografk faktörün etklern ortaya koymaya zn verecejnden öı:.emldr. zaı:ı:ıaıı serler demografk olan ya da olmayan pek çok etkenn tesr altında olııcalından, Istenen faktörün etksn zlemek çok yolun br.ayıklama. şlem gerektnnes yanında bııpn olasılılı da düşük olacaktır. ) Ekonomk ve demografk Itımıtl.lrde bu faktörlern hang koşullar altında ne yönde delş. t.kler üzernde emplrk ve teorlk araştırmalar yapılmıştır. Bu araştırmaların gözdeu geçrlmes şu noktaları ortaya koymaktadır: Glnümüz gelşmş ülkeler çn dotum, ölüm, doıturııanıık oranı deşmeler bu ülkelern ekonomk kalkınmalarından sonra olmuş, az gelşmş Wke1erde se ÖıUm hadlerndek dllşmeler hem kalkınmaları başlamadan önce heı:n de yüksek oranlarda olmuştur. Dljer demokraf.k faktörler se uzun süre (br ı:.fus poltkası zleme htyacı duyulana ya da bu poltkanın etkler hssedlene kadar sabt kalmışlan1ır. Bu nede:nle, az gelşmş ülkelern nfus ve kalkınma sorunianna deaırecek br dllerne grş olmak üzere hazırlanan bu makale az gelşmş ülkelern demokratk koşullarını yansıtacak varsayı.ıniar yapmak çabası çndedr. Konu hakkında daha fazla blg çn bkz: Unted Natons Department of Socal Affars, The DetemıInııUtS and c:ıonsecı- ol PopuIadoD Tn!Ddıı, Populaton Trends, POpulaton Studes, New York: Adelman..An Bconomc Analysts of Populton Growth., The A.meıcan Economk: Rnlew, 53 (June, 1963), R. Wentraub,.The BIrth Rate and Economc Development; An Emprcal Study. ıs-trb, lo, (Oct., 1962), D. M. Heer,.Econoınc Development attd FertIy. DemoıP'aPhy,.3 (1966),

3 DıŞSAL NüFUS ARTIŞI 151 şgücünden -k genellkle yaş gruplannın toplamı olan nüfus kesm olarak düşünülür- çalışan şgücünü saptayarak yararlanaca~ Potansyel şgücü, yaş dağılımı ekstrapoıa.syonlanndan kolaylıkla elde edlr. Elde edlen bu mktar üzernde yapılması gerekl düzeltmeler şunlar. dır: (1) Potansyel şgüçünden, bağımlı nüfusun yetşmes ve bakımıyla u~ taşaniannın şgücü pyasasında olmamalan nedenyle çıkanlması gerekr. (2) Geleneksel ale anlayışlan kadınlann dışanda çalışmalarına zn vernıeyen toplumlarda, yaş grubundak kadın nüfusunun dışanda tutulması gerekr. Ama bu tp toplumlarda bağımlınüfusun yetştrlme ve, bakımı görev kadına at old~dan lk çıkarnıaya gerek kalmayacaktır. Bu ayınm şgücü noksanı olan ülkeler çn önem kazanır. (3) ve 65+ yaş gruplm mensuplanndan,şgücü pyasasında ak'tf olarak çalışanların se potansyel şgücüne eklenmes gerekr. (Hesaplamalarda her üç hal çn de «katılma oranlan,. sabt sayılmıştır.) Demografk denklemlere geçmeden önce kullanılacak ~şkenlern tanımlanınalannı yapalım: semboller ve de a ıj : j. yaş grubunun t. yıl nüfusu çndek oranı alp! : j. yaş grubunun t. yıldak mk'tarı t yılındak kaba do~ hadd: t. yıldak d~lar t. yıl 'toplam nüfusu t yılında j grubunda ölenler t yılı yaşlara gore olwn hadlen: yıl 1 "fusu. t ı top am nu (t sıfırdan sonsuza, j sıfırdan 66 ya kadar tamsayı de~erleralır.) D~er bazı yazarlar ve standard statstk verlernce kullanılan yaşlara göre ölüm hadler -k el olarak gösterece~- d t den daha farklıdır: t. yılda j. yaş grubundan ölümler t. yılda j. yaş grubundakler Paydasında toplam nüfusu taşıması nedenyle d ı, el den çok daha küçük ol masına karşın aralannda şu lşk vardır: etjaıj=dlj" R. Freedman, -The Socology of Human Fertly., Current SocloIogy, (1961 ı962), No: 2. T. H. Burch ve M. Gendel,.E.xtended Famly Stı'Ucture and Fertlty: Same Conceptual and Methodologcal İssues,. Readlııp bl PopuJatloD, ed. W. Petersen New York: The MacMllan Co., ım. A. J. Van 't Veer,.Roman Catholc Fertlty n Tudderen: An Analyss of One Factor, n ReadJDp bl POPUJadOıı. J. M. Sytcos, ldeoiogy Falth, aııd Famly PIamılng bl Latn Amerlaı, New York: McGraw Hll, '. Polat, Dependency Kate Varatlofs Affectng Equlbrum and Stablty hr Steady State Growth, 'New York Unversty'ye Şubat 1974 te taktm. edliilş basılınaınış doktor~ tezl.

4 152 AMME -IDARESI DERGISİ Demografk delşkenler: Pt = b,p/pt: t. yıl nüfus artış hızı b,p: t. yılda net nüfus artışı nı = b, L/Lt : t. yılda şgücü artış hızı b,l: t. yılda net şgücü artışı Dt = (Pt-Lı)/Pt = ı -Lı/Pt: t. yıldak bapmwık oranı. Yukandak tanımları ve semboller kullanarak ana denklemler kuralım. Toplam nüfustak net artış, b, P, br yıl çnde yer alan do~ardan, blpt, yne o yıl çnde yer alan ölümlern, Pt 1: dıja., veya Pt 1:etjatj, çıkarılmasıyla j j elde edlr. Nüfus artış hızı se aşa~da verld~ gbdr: b,p/pt =: P, =: bt - 1: etja.j = bt - 1:~. j j Her yaş grubunun zaman çnde ala~ d~erler (ve de toplam nüfusa-oranlarındak de{tşklkler) se daha başka br mekanzma le tayn edlr: t yılındak j yaş grubu nüfusu, &.ıjpt ' br sonrak seneye t. yılda yer alan ölümlerden arta kalanlar olarak geçer, yan j + yaş grubunun nüfusunu verr: a.+ı +ı PH! = (a,ı-dtj) P, = a.lı (1- el)' t+l yılında sıhrıncı yaş grubundak nüfus se o yıl çnde doganlara eşttr. Yaş da~lımının elde edlmesnde kullanılacak bu denklemlern ncelenmesyle de görülüyor k a.ıpt demokrafk de{tşkenlern br fonksyonudur. :I>oAum-ölüm hadlernn sabt oldu~ varsayımı yapılırsa pt = bt - 1: dtj j p=b-1:dt şeklne dönüşecek ve nüfus artış hızı se sabt hale gelecek'tr. j j nc yaş grubunun t > 66 yılındak nüfusunu verecek denklem se aşa~dak gb olacaktır. atjpt=bpi1_i-(dopi1+dipi dj.ıpı-ı ) a.,ptla.+ı j PH!=I oldulunwı gösterlmes se demografk faktörlern sa bt kalması halnde t>66 yılları çn nüfus yaş da~mının dengel hale gelece{tn sbatlayacaktı:. b,p=ppt ve PH1 = (l+p)p, eştlklernden de fay dalanarak bu sbatı yapalım: a.+ı jp,(!+p) (!+p)bpi1.ı-[~pi1(l+p) dj-lpt_ I (1+p)] = &.ılt bpi1.! - (~Pıı+dIPıı dhp t - ı a.+lj = ı. a..ı ; Ve: Deı:ıldaııleın elde edlmes çn bkz. Ulkü Polat, cdependency Rate Affectııg Equlbrum and Stabllty n Steady State Growth.

5 DıŞSAL NÜFUS ARTIŞI 153 Analzlerde d tj yerne el kullanılması halnde nüfus artış hızı ve yaş dağı,lııniarının, bünyelernde öncek yılların yaş dağı,lımı de~şkenn de taşıdıkları çn, br süre sonra sabtleşeceklern matematksel denklemler yoluyla gös'termek mümkün de~ldr. Ama blgsayarlarla yapılan nüfus projeks a j yonları uzunca br süre sonra p ve nn de sabtleşece~n göstermştr. Hem dj hem de e j kullanılarak yapılan nüfus projeksyonlarında nüfus ve şgücü artış hızlarının (dolayısıyla bağı,mhlık oranının) gösterdğ kısa ve uzun dönem davraınşları knc bölümün konusudur. II: Pt ve Dt ~1dlerl Bu bölümde, yapılan nüfus projeksyonlarından elde edlen nüfus artış hızı, Pıı ve bağı,mhhk oranı, Dı, arasındak lşkler ncelenecektr. Projeksyonlar başlıca k grup olarak yapılmıştır. Brnc grup örneklerde dj' knc gruptaklerde se e j kullanılmıştır. Sırasıyla bu gruplarda kullanılan örneklern özellklern ve gösterdkler sonuçları nceleyelm., dj nn kullanılmasını esas alan grupta başlıca üç örnek olay ncelenmş. tr. Brnc örnek olay başlangıç yılı yaş da~ılımı ve doğı,ım _ ölüm hadler olarak 1960 Amerka Brleşk Devletler fgürlern esas alır. Bu nedenle, dü şük d~-ölüm hadler sonucu olan düşük nüfus artış hızına sahp günümüz g~lşmş ülkeler yaş dağı,lımlarının hpotetk benzern yaratmaktad~r. ııdc örnek olay se brncdek nüfus artış hızını veren fakat yüksek doğı,ım-ölüm hadler bleşmne tekabül eden br nüfusta 70 sene çersnde yaş dağı,lımının nasıl olaca~ı yansıtınaya çalışır. Bu hpotetk örnek olay Orta~ın demografk koşullarını yansıtablmek amacıyla düzenlenmştr. s Kullanılan l,j' b ve dj rakamları gerçek fgürlere dayandınlma olanağı, olmadığı,ndan hpotetktrler. üçüncü örnek olay kncnn dengeye ulaşmış nüfus yaş dağı,lımını başlangıç yılı yaş dağı,lımı olarak alır ve knc örnek olayın doğı,ım hadlern kullamr. Kaba ölüm hadler se knc olayda kullamlanın yarısı kadardır. Bu hpotetk örnek, günümüzdek kalabalık az gelşmş ülkelern nüfus patlamasına yol açan koşullarım yansıtmak amacım taşır/' Her üç örnek olayın doğurduğu Dı, nt ve p grafkler Ek ı de sunulmuştur. Sonuçların karşılaştınlmasına geçmeden önce br noktayı açıklamak gerekr: Geçc dönem dye adlandırablece~mz 0-66 yılları arasında Dt nn gösterdğ dalgalanmaların neden ya başlangıç yılı yaş dağı,lımının, çeştl nedenlerle, denge)'e ulaşmış br yaş dağı,hmına tekabul etmemes, ya da 5 Ortaçajj demografk koşullarının ntell hakkında bkz: C. Sax. -The Demographc TraIYSton,- Eco.ııomlc Development and.>opujatlon Growth. " CoIIIIlct? S. S. Tangr ve H. P. Gray {ed). Lexngton. Mass., D.H. Heath Co., Unted Natons, a.g.e. Günümüz az gelşmş ülkelernde ölüm hadlerndek düşme br kerede olmamakla beraber düşme hıznın yüksek olması yaratılan benzetme olayda bu düşüşün teknk nedenlerle br kerede olmuş gb ele alınmasını br anlamda haklı kılmaktadır.

6 154 AMME tdar.est DERGtSt demografk parametrelern br veya brkaçında meydana gelen de~şklklerdr. (Bu durum üçüncü örnek olayda en açık şeklyle ortadadır.) Atmışaltıncı yıldan sonra se p, D, ve n sabt hale gelmektedrler. Sonuçlann karşılaştırılmasının ortaya koyduğu noktalar: 1. Aynı hızla büyüyen k nüfustan yüksek doğuın-ölüid had lerı bleşmne sahp olanı, uzun devrede daha yüksek br sa btleşmş bağımlılık oranı,d, göstermştr. (I. ve II grafklern karşılaştınlması D-;; > Dı olduğunu gösterr.) 2. Aynı hızla büyüyen k nüfustan yüksek doğuın-ölüid hadler ne sahp olanının doğurduğu D~, geçc dönemde daha şdde'tl dalgalanmalar göstermştr. (Dı % le % 63 arasında dalga lanırken, Dn % 61,83 le % 70,39 arasında en şddetl dalgalanmayı göstermştr.) 3. Yüksek artış hızına sahp nüfusta b~mlılık oranı dğerlern. den daha yüksek br düzeyde dengeye ~rşmştr. (tık üç graf ~ karşılaştınıması sonucu Dın > D1I > Dı. olduğu görülür.) DJ.! de geçc dönemde görülen dalgalanmalann şddet Du deknden daha küçük olmasına karşın Dm tek yıllık de#şme (artış) üç örnek arasında en yüksek düzeye erşendr. (III. olayda 0,003, II. olayda , I. de se 0,0005 tr.) e nn kullanılmasıyla yapılan projeksyonları da k gruba ayırmak gerekr. Önceden de belrtld# gb, demokratk faktörler sabt varsayınak. Pt =b -"}; ejaj eştl~de a j nn yer alması nedenyle, zaman çnde de~şmeler gösterecek nüfus artış hızına yol açacak'tır. Önce dalgalanan pt yaratan projeksyonlar ele alınacak, sonra da p nn sabt kalmasını sağlayacak tarzda her dönemde b ayarlanarak yapılan projeksyonlara geçlecektr. b nn her dönemde p y sabt tutacak tarzda ayarlanması büyük ölçüde br kısıtlama gb görünmesne ra#men, ale planlamalan ve benzer yöntemlerle nüfus kontrolu sağlanması görüşünün benzetme modellerne yansıtılmasıdır; bu nedenle ale planlamalan varsayımı ne kadar geçerl se bu şlem de o kadar tutarlıdır. Bu örnek olaylara at Dt, pt,dı grafkler ekte sunulmuştur. e j y ık:uj. lanan bu eks'tapolasyonlarda Dt, pt ve nt nn gösterdkler özellkler şunlardır: ı. Dt lk gruptak örnek olayların gerektrdğnden daha uzun br süre sonra sabt hale gelmektedr. 2. Yüksek e ve b bleşmler taşıyan hpotetk nüfuslar braz daha yükısek Dt değerler, daha büyük p, P ve n de#erler göstermektedr. (Grafk LV ve V n karşılaştınlması.) 3. p nn dalgalandı#ı örneklerde (IV ve V) n dek dalgalanmalar p deklerıden daha şddetl olmaktadır. (p nn dalgalanmadı ~ örneklerde se geçc dönemlerde n dalgalanmaktadır.)

7 DıŞSAL NÜFUS ARTIŞI 155 III. Sonuç 4. P ve e j :nn sabt tutuhp b nn dalgalanmaya bırakıldılı ör neklerde yüksek nüfus artışlırnıın yüksek sablleşmş baaımlılık oranlarına yol açtı~ gör1ınektedr. 5. Yne sabt p ve kullanan projeksyonlarda aynı p deler e j fakat daha küçük (dolayısıyla daha küçük b,) delerlerne sae j hp nüfus projeksyonu daha düşük D yaratmıştır. (Dvlıı>D vu ') İnceledA'mz hpotetk: örnek olaylar göstermştr k ba~ılık oranındak dalgalanmalar nüfus artış hızı dalgalanmalanndan çok şgücü artış hızı da1galaiımalannın br sonucudur. (Örnek olaylann pek çoltmda p sabttr.) Dğer tarafta se ekonomk analzlerden pek çotı,ı geçc dönemdek demografk d~şmeler hmal ederek p ve n y sabt ve brbrne eşt varsayarlar. Bu varsayımın asıl amacı, 'toplam (agregate) üretm fonksyonu nputlanndan br, olan şgücünün dnamk arz eğrsn tayn etmektr. Yan yapılmak stenen asıl varsayım şgücü artış hızının sabtlğdr. Sabt nüfus artış hızı se, stsna olmaktan çok ana kural olması gereken geçc dönem demokrafk değşmelernn ya hmal ya da dengel yaş daaılımı varsayımı yapılması sonucu elde edlen br yan ürndür. Nüfus projeksyonlannda demografk faktörlern sabt varsayılmaması halnde, sab:t br sayı etrafında küçük dalgalanmalar gösteren br şgücü artış hızı le, büyük dalgalanmalar gösteren nüfus artış hıian elde edlebleceğ düşünüleblr. Eğer bu sonucu verecek demokrafk koşullar mevcu'tsa sabt şgücü artışı varsayımına dayanan ekonomk modeller geçerl olurlar. Her ne kadar bu koşulların varolma olasılıklan küçük görnüyorsa da bu varsayım ekonomk analzlerde hem kullanışlı hem de avantajlıdır. Bu nedenle, geçc dönem batımııiık oranı değşmelern nüfus artış hızındak değşmelere bağlayarak bu varsayımı sürdürmek mümkündür. Bunu şöyle haklı göstereblrz: t=o da dengel br yaş dağılımı varsayalım. t=l de ba Aımlılık oranında br artış ya nüfus artış hızında br artma ya "da şgücü artış hızında br azalmadan dopcaktır. 7 D dek artışın gerçek sebeb n dek azalma se, sabt n varsayımının sürdürülmes bazı modellerce şgücü artış hızına bağlanmış olan doğal ekonomk büyümenn gerçekte dengel olmayıp, hızının dalgalanmalar gösterdğn 7 b, D =Lo (ı -n/p)/p. Nüfus :yaş dalıltmidid dengel olması halnde n ve p hem sabt hemde brbrne eşttr. Bu nedenle b,d sıfır olur," b,d,nn poztf olması çn ı> n/p olması gerekr. BaşIansıçta dengel br :yaş dallıımının varlılından hareketle. 1> nlp k tülü gerçekleşr: ya n sabt kalınalr.ta devam edp p artarak (k d~ hadler artışının kısa devredek etks budur), ya da p sabıt kalırken n azalarak. Kuramsal olarak böyle br dwımı göçlern mevcudlyet halnde göç edenlern şgücü sektörü memıubu olmaları ve doaum badlernde de telaf. edc br artış ya da ölüm hadlernde telaf edc br azalış olması halnde mhnktndür.

8 156 AMME tdarest DERGtSt gzleyecektr. İşgücü artış hızının deaşmekte old. varsayımı se Stead:y. State dengel büyüme modeln çalışmaz hale getrecektr. Nüfus artış hızımn geçc dönemde sabt olmamasının bazı ekonomk modellern geçerllln sarstılı açıktır. BalImsızlık oranı detşmelernn n dek delşmeler yerne nüfus artış hızındak deaşmeierle açıklanması yoluna gdlmes se bu modellern hala kullanılablrlpn saaiayacaktır. Ne var k, ler sül'dükler denge koşullarında baliminik oranı deaşmelernn etklern de yansıtacak zorunlu delşklklern yapılması gerekecektr.' Bu dej;şkltler konu alan knc br makale dergnn öııtbnzdek sayılarında yer' a:lacaktır.

9 DıŞSAL NüFUS ARTIŞI 157 EK 1 Grup: 1 GRAFİK I ~ = 0,0095; b = 0,0237; p 0,014 "., 'O o '(,/101' ~.~-" ",O '0JO '-,, 'ı, lt'.... " ,I ~qoıo, IqO.S'! tl --- 0,0/6'1 - ~- q.oo5 "Illar O LO LO "

10 158 AMME İDAR.ESİ DERGISİ GRARlK :Idj = 0,0334; b = ; P = 0,014 ~--~~----~ ~ ~~ f"'p f,oı O,ot,. ~1,.1,,,, ı-~---"'~--~---~~-~--:::--~ ;-~,.-"-o-::...,,... 'p ~~, _... _... ' 0,01., o 10 " _.~ l' 'f Lı, I I' f t '.,,-Tf... _ " "'..., ,,_.'!

11 DışSAL No.FUS ARTIŞI 159 GRAFIK III: I:d j = 0,0095; b = 0,0474: tl = 0,0373 r H 'I'I/a,. )' ~I------~.~~.--~------~------~ _~,I,~--~~ ;) LO JO o I ".ı:> o.o~ _ tl _ "'-... _ _ e 0,03, 6 U"

12 160 AMME İDARESİ DERGISI Gıup ı GRAF1K IV: eı = 0,4; e 2 = 0,3; eı = 1; b = 0,6; p, n, d dqşyor.,,, ' " r,, /, _.II" - t ~,(, o

13 DıŞSAL NüFUS ARTIŞI 161 GRAFİK V: eı = 0,3; eı = 0,2; e 3 = ; b = 0,52 p,d,n de~şyor. D 'ı '" 10 ı.1",...

14 162 AMME İDARESİ DERGISİ GRAFlK VI eı = 0,4; ~ = 0,3; e 3 = 1; P = 0,2 b» d (= ı:e aı) delşiyor ı 10.-,ı 9 0,1 :, /,... / ---' (pl/or

15 DışSAL NOFUS ARTIŞI 163 GRAFtK VII: eı = 0,4; ez = 0,3;... = ; p = 0,1; b,d degşyor / q' ~-:.ır.,...,. =" "' D 1. o

16 164 AMME İDARESt DERGlst GRAFİıK. VUI: eı -=.0,3;. Cı;:!ı 0,2; e 3 = 1;... p = 0,1; d,b dej.şyor D 11 ~Vo fo!ıı/la,. n,p 0,1> O,OS I" / V t.., 1 ---"" /, /

17 'DıŞSAL NüFUS'ARTIŞ!' El: 2, 165 OPTİMUM BACIMLILIK ORANıNA BİR BAKış Voter Jr., ve Brtto* :oufus artış hızıiı.ıntüketc( denges yaklaşımıyla el de etmeye çalışırlar. Sahpolı.mmak;, stenen çocuk sayısı' fayd,a maksmze etmeye çalışan tüketcnn fayda fonksyonıtndak" ba~msız de~şkenlerden br olarak ele alınmaktadır (çocuk ahb olmanın brm Qlalyetne çocuk ölümlernin etklern de katmak mümkündür). Bu konuda genellkle yapılan varsayım, br noktadan sonra çocuk sahb olmanın tüketc çn «bayağı mal» halne geld~dr (yan tüketc kayıtsızlık elırler U şeklndedr). Avaraj tüketcnn kayıtsızlık elırs le bütçe eğrsnn telıet olduklan noktanın koordnatlan tüketcy dengeye getrecek çocuk ve mal hzmet mktarını verecektr. Bu yolla elde edlecek çocuk. sayısından ba~mlılık oranı rahat ça hesaplanablr. Ba~mlılık oranını bu yolla elde etmek, çok cazp görnmekle beraber, ekonomnn ba~mlılık oranını temsl edeblecek ntelkte delıldr, ve blhassa dnamk analzler çn yeterszdr. Şöyle k: ı. Denge halne tekabül ett~ çn sabttr. 2. Bu yaklaşım statk ya da mukayesel statk analzler çn uygundur. Dnamk sorunlara cevap veremez.. 3. Bugünün çocuklannın yarının tüketcler oldu~ gerçeğn dkkate alamaz. Her dönem çnde 'bağımlı nüfus'tan üretc nüfusa ve üretc nüfustan dlıer br grup balıımlı nüfus olan 'yaşlılar' grubuna ne kadarlık br geçş oldu~u ve bunun da bağımlılık oranını ne tarzda etkleyeceğn gösteremez. 4. İknc yeterszl~n sonucu olarak, nüfusun sabt br artış hızından dğerne geçmes halnde ortaya çıkacak geçc dönem balıımlıhk oranı de~şklklern yansıtamaz. 5. Aynca tüketcnn sahp olmak stedğ çocuk sayısı üzernde tam kontrolü oldu~ varsayımı, gelşmş ülkeler çn ble br hayl cüret, kardır. Az gelşmş ülkelerde se bu kontrol hç yoktur deneblr. Yukanda sayılan yeterszlkler nedenyle bağımlılık oranını elde ederken makalede başka br yöntem kullandık. Bu yöntemde demografk faktörler ver olarak aldık. Bu nedenle modeln, bazı kısıtlamalar da göz önünde 'tutularak, 'kontrolü müolkün de~şkenn alableceğ en y değer' anla mında olan br 'optmum' bağımlılık oranı.konusuna ağırlık vermes anlam Bkz.: H. L. Jr., -The optmum Popujaton and Growth: A New Look. A Modfeatİon to IncIude a Preference for Chldren: n the Welfare Functon.. Journal of. Economle Tbeoıy, ı (Oct. 1969) R. Brtto. _Steady-State Patbs n an Economy wth Endogenous Popujaton Growth Weetem Ec:oaomIe Journal, 8 (Dec., (} 96,

18 166 AMME ıdaresı DERGıSı 5ız olurdu. Yne de, br başka anlamıyla optmum (belk de mnmum) ba ~mlılık oranından bahsetmek mümkün olablr. Şöyle k: her nüfus artış hızının brden ço~b-ı;d ı bleşm lle elde edlecetn belrtmştk. Bu ble şmler de çeş't1 D deerler yaratacaklardır. Bunlardan en küçü~(k en düşük b ve ı;dı delerler tarafından yaratılacaktır, ve en küçük ı;d ı se mümkün olan en düşük ölüm hadlerne tekabül edecektr) optmum olarak adlandırılablr. Böylece her nüfus attış hızı çn br mnmum balımlılık oranından bahsetmek mümkün olacaktır.

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU 6.07.0 ÇOKLU REGRESON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-ON KATSAILARININ ORUMU ÇOKLU REGRESON MODELİ Ekonom ve şletmeclk alanlarında herhang br bağımlı değşken tek br bağımsız

Detaylı

DENEY 4: SERİ VE PARALEL DEVRELER,VOLTAJ VE AKIM BÖLÜCÜ KURALLARI, KIRCHOFF KANUNLARI

DENEY 4: SERİ VE PARALEL DEVRELER,VOLTAJ VE AKIM BÖLÜCÜ KURALLARI, KIRCHOFF KANUNLARI A. DNYİN AMACI : Bast ser ve bast paralel drenç devrelern analz edp kavramak. Voltaj ve akım bölücü kurallarını kavramak. Krchoff kanunlarını deneysel olarak uygulamak. B. KULLANILACAK AAÇ V MALZML : 1.

Detaylı

4.5. SOĞUTMA KULELERİNİN BOYUTLANDIRILMASI İÇİN BİR ANALIZ

4.5. SOĞUTMA KULELERİNİN BOYUTLANDIRILMASI İÇİN BİR ANALIZ Ünsal M.; Varol, A.: Soğutma Kulelernn Boyutlandırılması İçn Br Kuramsal 8 Mayıs 990, S: 8-85, Adana 4.5. SOĞUTMA KULELERİNİN BOYUTLANDIRILMASI İÇİN BİR ANALIZ Asaf Varol Fırat Ünverstes, Teknk Eğtm Fakültes,

Detaylı

bir yol oluşturmaktadır. Yine i 2 , de bir yol oluşturmaktadır. Şekil.DT.1. Temel terimlerin incelenmesi için örnek devre

bir yol oluşturmaktadır. Yine i 2 , de bir yol oluşturmaktadır. Şekil.DT.1. Temel terimlerin incelenmesi için örnek devre Devre Analz Teknkler DEE AAĐZ TEKĐKEĐ Bu zamana kadar kullandığımız Krchoffun kanunları ve Ohm kanunu devre problemlern çözmek çn gerekl ve yeterl olan eştlkler sağladılar. Fakat bu kanunları kullanarak

Detaylı

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI V. Ulusal Üretm Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Tcaret Ünverstes, 5-7 Kasım 5 ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN

Detaylı

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Clt:3 Sayı: Celal Bayar Ünverstes İ.İ.B.F. MANİSA Bulanık Araç Rotalama Problemlerne Br Model Öners ve Br Uygulama Doç. Dr. İbrahm GÜNGÖR Süleyman Demrel Ünverstes, İ.İ.B.F.,

Detaylı

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH Dr Türkmen Göksel Ankara Ünverstes Syasal Blgler Fakültes Özet Bu makalede teknoloj sevyesnn pyasa rekabet ve refah sevyes üzerndek etkler matematksel br model le ncelenecektr

Detaylı

= P 1.Q 1 + P 2.Q P n.q n (Ürün Değeri Yaklaşımı)

= P 1.Q 1 + P 2.Q P n.q n (Ürün Değeri Yaklaşımı) A.1. Mll Gelr Hesaplamaları ve Bazı Temel Kavramlar 1 Gayr Saf Yurtç Hâsıla (GSYİH GDP): Br ekonomde belrl br dönemde yerleşklern o ülkede ekonomk faalyetler sonucunda elde ettkler gelrlern toplamıdır.

Detaylı

Kİ KARE ANALİZİ. Doç. Dr. Mehmet AKSARAYLI Ki-Kare Analizleri

Kİ KARE ANALİZİ. Doç. Dr. Mehmet AKSARAYLI  Ki-Kare Analizleri Kİ KAR ANALİZİ 1 Doç. Dr. Mehmet AKSARAYLI www.mehmetaksarayl K-Kare Analzler OLAY 1: Genelde br statstk sınıfında, öğrenclern %60 ının devamlı, %30 unun bazen, %10 unun se çok az derse geldkler düşünülmektedr.

Detaylı

Bulanık Mantık ile Hesaplanan Geoid Yüksekliğine Nokta Yüksekliklerinin Etkisi

Bulanık Mantık ile Hesaplanan Geoid Yüksekliğine Nokta Yüksekliklerinin Etkisi Harta Teknolojler Elektronk Dergs Clt: 5, No: 1, 2013 (61-67) Electronc Journal of Map Technologes Vol: 5, No: 1, 2013 (61-67) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com e-issn: 1309-3983 Makale

Detaylı

OLASILIĞA GİRİŞ. Biyoistatistik (Ders 7: Olasılık) OLASILIK, TIP ve GÜNLÜK YAŞAMDA KULLANIMI

OLASILIĞA GİRİŞ. Biyoistatistik (Ders 7: Olasılık) OLASILIK, TIP ve GÜNLÜK YAŞAMDA KULLANIMI OLASILIĞA GİRİŞ Yrd. Doç. Dr. Ünal ERKORKMAZ Sakarya Ünverstes Tıp Fakültes Byostatstk Anablm Dalı uerkorkmaz@sakarya.edu.tr OLASILIK, TIP ve GÜNLÜK YAŞAMDA KULLANIMI Br olayındoğal koşullar altında toplumda

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 07 KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ, LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİ FAİZ ESNEKLİĞİ Bugünk dersn çerğ: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 1.1 İŞLEMLER (MUAMELELER) TALEBİ... 2 1.2 ÖNLEM (İHTİYAT) TALEBİ...

Detaylı

ENERJİ. Isı Enerjisi. Genel Enerji Denklemi. Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyon Kocatepe Üniversitesi 2007

ENERJİ. Isı Enerjisi. Genel Enerji Denklemi. Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyon Kocatepe Üniversitesi 2007 Yrd. Doç. Dr. Atlla EVİN Afyon Kocatepe Ünverstes 007 ENERJİ Maddenn fzksel ve kmyasal hal değşm m le brlkte dama enerj değşm m de söz s z konusudur. Enerj değşmler mler lke olarak Termodnamğn Brnc Yasasına

Detaylı

X, R, p, np, c, u ve diğer kontrol diyagramları istatistiksel kalite kontrol diyagramlarının

X, R, p, np, c, u ve diğer kontrol diyagramları istatistiksel kalite kontrol diyagramlarının 1 DİĞER ÖZEL İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL DİYAGRAMLARI X, R, p, np, c, u ve dğer kontrol dyagramları statstksel kalte kontrol dyagramlarının temel teknkler olup en çok kullanılanlarıdır. Bu teknkler ell

Detaylı

FLYBACK DÖNÜŞTÜRÜCÜ TASARIMI VE ANALİZİ

FLYBACK DÖNÜŞTÜRÜCÜ TASARIMI VE ANALİZİ FLYBACK DÖNÜŞTÜRÜCÜ TASARIMI VE ANALİZİ 1 Nasır Çoruh, Tarık Erfdan, 3 Satılmış Ürgün, 4 Semra Öztürk 1,,4 Kocael Ünverstes Elektrk Mühendslğ Bölümü 3 Kocael Ünverstes Svl Havacılık Yüksekokulu ncoruh@kocael.edu.tr,

Detaylı

İÇME SUYU ŞEBEKELERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ

İÇME SUYU ŞEBEKELERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ Türkye İnşaat Mühendslğ, XVII. Teknk Kongre, İstanbul, 2004 İÇME SUYU ŞEBEKELERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ Nur MERZİ 1, Metn NOHUTCU, Evren YILDIZ 1 Orta Doğu Teknk Ünverstes, İnşaat Mühendslğ Bölümü, 06531 Ankara

Detaylı

Merkezi Eğilim (Yer) Ölçüleri

Merkezi Eğilim (Yer) Ölçüleri Merkez Eğlm (Yer) Ölçüler Ver setn tanımlamak üzere kullanılan ve genellkle tüm elemanları dkkate alarak ver setn özetlemek çn kullanılan ölçülerdr. Ver setndek tüm elemanları temsl edeblecek merkez noktasına

Detaylı

TEMEL DEVRE KAVRAMLARI VE KANUNLARI

TEMEL DEVRE KAVRAMLARI VE KANUNLARI TDK Temel Devre Kavramları ve Kanunları /0 TEMEL DEVRE KAVRAMLARI VE KANUNLARI GĐRĐŞ: Devre analz gerçek hayatta var olan fzksel elemanların matematksel olarak modellenerek gerçekte olması gereken sonuçların

Detaylı

Üç Boyutlu Yapı-Zemin Etkileşimi Problemlerinin Kuadratik Sonlu Elemanlar ve Sonsuz Elemanlar Kullanılarak Çözümü

Üç Boyutlu Yapı-Zemin Etkileşimi Problemlerinin Kuadratik Sonlu Elemanlar ve Sonsuz Elemanlar Kullanılarak Çözümü ECAS Uluslararası Yapı ve Deprem Mühendslğ Sempozyumu, Ekm, Orta Doğu Teknk Ünverstes, Ankara, Türkye Üç Boyutlu Yapı-Zemn Etkleşm Problemlernn Kuadratk Sonlu Elemanlar ve Sonsuz Elemanlar Kullanılarak

Detaylı

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre 1 DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cnemre 2 BİRİNCİ BÖLÜM HEDEF PROGRAMLAMA 1.1 Grş Karar problemler amaç sayısına göre tek amaçlı ve çok amaçlı

Detaylı

Calculating the Index of Refraction of Air

Calculating the Index of Refraction of Air Ankara Unversty Faculty o Engneerng Optcs Lab IV Sprng 2009 Calculatng the Index o Reracton o Ar Lab Group: 1 Teoman Soygül Snan Tarakçı Seval Cbcel Muhammed Karakaya March 3, 2009 Havanın Kırılma Đndsnn

Detaylı

ÇOK BĐLEŞENLĐ DAMITMA KOLONU TASARIMI PROF. DR. SÜLEYMAN KARACAN

ÇOK BĐLEŞENLĐ DAMITMA KOLONU TASARIMI PROF. DR. SÜLEYMAN KARACAN ÇOK BĐLEŞENLĐ DAMITMA KOLONU TASARIMI PROF. DR. SÜLEYMAN KARACAN 1 DAMITMA KOLONU Kmya ve buna bağlı endüstrlerde en çok kullanılan ayırma proses dstlasyondur. Uygulama alanı antk çağda yapılan alkol rektfkasyonundan

Detaylı

JFM316 Elektrik Yöntemler ( Doğru Akım Özdirenç Yöntemi)

JFM316 Elektrik Yöntemler ( Doğru Akım Özdirenç Yöntemi) JFM316 Elektrk Yöntemler ( Doğru Akım Özdrenç Yöntem) yeryüzünde oluşturacağı gerlm değerler hesaplanablr. Daha sonra aşağıdak formül kullanılarak görünür özdrenç hesaplanır. a K I K 2 1 1 1 1 AM BM AN

Detaylı

YAYILI YÜK İLE YÜKLENMİŞ YAPI KİRİŞLERİNDE GÖÇME YÜKÜ HESABI. Perihan (Karakulak) EFE

YAYILI YÜK İLE YÜKLENMİŞ YAPI KİRİŞLERİNDE GÖÇME YÜKÜ HESABI. Perihan (Karakulak) EFE BAÜ Fen Bl. Enst. Dergs (6).8. YAYII YÜK İE YÜKENİŞ YAPI KİRİŞERİNDE GÖÇE YÜKÜ HESABI Perhan (Karakulak) EFE Balıkesr Ünverstes ühendslk marlık Fakültes İnşaat üh. Bölümü Balıkesr, TÜRKİYE ÖZET Yapılar

Detaylı

OLİGOPOLLER VE OYUN KURAMI 2

OLİGOPOLLER VE OYUN KURAMI 2 OLİGOPOLLER VE OYUN KURAMI. OLİGOPOL OYUN KURALLARI. OLİGOPOL OYUN STRATEJİLERİ 3. OLİGOPOL OYUNUNDA SKORLAR 3 4. MAHKUMLAR ÇIKMAZI 3 5. BİR DUOPOL OYUNU 6 5.. MALİYET VE TALEP KOŞULLARI 6 5.. KAR MAKSİMİZASYONU

Detaylı

Standart Model (SM) Lagrange Yoğunluğu. u, d, c, s, t, b. e,, Şimdilik nötrinoları kütlesiz Kabul edeceğiz. Kuark çiftlerini gösterelim.

Standart Model (SM) Lagrange Yoğunluğu. u, d, c, s, t, b. e,, Şimdilik nötrinoları kütlesiz Kabul edeceğiz. Kuark çiftlerini gösterelim. SM de yer alacak fermyonlar Standart Model (SM) agrange Yoğunluğu u s t d c b u, d, c, s, t, b e e e,, Şmdlk nötrnoları kütlesz Kabul edeceğz. Kuark çftlern gösterelm. u, c ve t y u (=1,,) olarak gösterelm.

Detaylı

İl Özel İdareleri ve Belediyelerde Uygulanan Program Bütçe Sistemi ve Getirdiği Yenilikler

İl Özel İdareleri ve Belediyelerde Uygulanan Program Bütçe Sistemi ve Getirdiği Yenilikler İl Özel İdareler ve Beledyelerde Uygulanan Program Bütçe Sstem ve Getrdğ Yenlkler Hayrettn Güngör Mehmet Deınrtaş İlk 2 Mayıs 1990 gün ve 20506 sayılı, kncs 19 Şubat 1994 gün ve 2 ı 854 sayılı Resm Gazete'de

Detaylı

TÜRKİYE DE YOKSULLUK PROFİLİ VE GELİR GRUPLARINA GÖRE GIDA TALEBİ

TÜRKİYE DE YOKSULLUK PROFİLİ VE GELİR GRUPLARINA GÖRE GIDA TALEBİ TÜRKİYE DE YOKSULLUK PROFİLİ VE GELİR GRUPLARINA GÖRE GIDA TALEBİ Yrd. Doç. Dr. Seda ŞENGÜL Çukurova Ünverstes İktsad Ve İdar Blmler Fakültes Ekonometr Bölümü Mart 2004 ANKARA YAYIN NO: 119 ISBN: 975-407-151-9

Detaylı

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular Basel II Geçş Sürec Sıkça Sorulan Sorular Soru No: 71 Cevaplanma Tarh: 06.03.2012 İlgl Hüküm: --- Konu: Gayrmenkul İpoteğyle Temnatlandırılmış Alacaklar İçn KR510AS Formunun Doldurulmasına İlşkn Örnek

Detaylı

YER ÖLÇÜLERİ. Yer ölçüleri, verilerin merkezini veya yığılma noktasını belirleyen istatistiklerdir.

YER ÖLÇÜLERİ. Yer ölçüleri, verilerin merkezini veya yığılma noktasını belirleyen istatistiklerdir. YER ÖLÇÜLERİ Yer ölçüler, verler merkez veya yığılma oktasıı belrleye statstklerdr. Grafkler bze verler yığılma oktaları hakkıda ö blg vermede yardımcı olurlar. Acak bu değerler gerçek değerler değldr,

Detaylı

KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ

KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ Central Bank Revew Vol. 11 (January 2011), pp.1-9 ISSN 1303-0701 prnt / 1305-8800 onlne 2011 Central Bank of the Republc of Turkey http://www.tcmb.gov.tr/research/revew/ KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON:

Detaylı

Elektrik Akımı Test Çözümleri. Test 1'in Çözümleri 3. 4 Ω. 1. Kolay çözüm için şekli yeniden çizip harflendirelim.

Elektrik Akımı Test Çözümleri. Test 1'in Çözümleri 3. 4 Ω. 1. Kolay çözüm için şekli yeniden çizip harflendirelim. Elektrk kımı Test Çözümler Test 'n Çözümler. 4 Ω voltmetre. olay çözüm çn şekl yenden çzp harflendrelm. 0 Ω Ω Ω 5 Ω Ω oltmetrenn ç drenc sonsuz büyük kabul edlr. u nedenle voltmetrenn bulunduğu koldan

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ BULANIK HEDONİK REGRESYON. Gökalp Kadri YENTÜR İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ANKARA 2011

ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ BULANIK HEDONİK REGRESYON. Gökalp Kadri YENTÜR İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ANKARA 2011 ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ BULANIK HEDONİK REGRESYON Gökalp Kadr YENTÜR İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ANKARA 011 Her hakkı saklıdır ÖZET Yüksek Lsans Tez BULANIK HEDONİK

Detaylı

TRANSPORT PROBLEMI için GELIsTIRILMIs VAM YÖNTEMI

TRANSPORT PROBLEMI için GELIsTIRILMIs VAM YÖNTEMI Yönetm, Yl 9, Say 28, Ekm - 1997,5.20-25 TRANSPORT PROBLEMI ÇIN GELIsTIRILMIs VAM YÖNTEMI Dr. Erhan ÖZDEMIR I.Ü. Teknk Blmler M.Y.O. L.GIRIs V AM transport problemlerne en düsük malyetl baslangç çözüm

Detaylı

İşletmeye Giriş. Ekonomik Fonksiyonlarına na göre; g. Mal Üreten. İşletmeler Hizmet Üreten Pazarlama İşletmeleri

İşletmeye Giriş. Ekonomik Fonksiyonlarına na göre; g. Mal Üreten. İşletmeler Hizmet Üreten Pazarlama İşletmeleri İşletme BölümüB Yönetm ve Organzasyon Anablm Dalı İşletmeye Grş Ders Notu - 4 Öğr. Grv.. Dr. M. Volkan TÜRKERT vturker@marmara marmara.edu..edu.tr www.volkanturker volkanturker.com..com.tr İşletmelern

Detaylı

Ercan Kahya. Hidrolik. B.M. Sümer, İ.Ünsal, M. Bayazıt, Birsen Yayınevi, 2007, İstanbul

Ercan Kahya. Hidrolik. B.M. Sümer, İ.Ünsal, M. Bayazıt, Birsen Yayınevi, 2007, İstanbul Ercan Kahya 1 Hdrolk. B.M. Sümer, İ.Ünsal, M. Bayazıt, Brsen Yayınev, 007, İstanbul se se da Brm kanal küçük gen kestl br kanalda, 1.14. KANAL EGIMI TANIMLARI Brm kanal genşlğnden geçen deb q se, bu q

Detaylı

SEK Tahmincilerinin Arzulanan Özellikleri. SEK Tahmincilerinin Arzulanan Özellikleri. Ekonometri 1 Konu 9 Sürüm 2,0 (Ekim 2011)

SEK Tahmincilerinin Arzulanan Özellikleri. SEK Tahmincilerinin Arzulanan Özellikleri. Ekonometri 1 Konu 9 Sürüm 2,0 (Ekim 2011) SEK Tahmnclernn Arzulanan Özellkler İk Değşkenl Bağlanım Model SEK Tahmnclernn Arzulanan Özellkler Ekonometr 1 Konu 9 Sürüm 2,0 (Ekm 2011) http://www.ackders.org.tr SEK Tahmnclernn Arzulanan Özellkler

Detaylı

Bilgisayarla Görüye Giriş

Bilgisayarla Görüye Giriş Blgsayarla Görüye Grş Ders 8 Görüntü Eşleme Alp Ertürk alp.erturk@kocael.edu.tr Panorama Oluşturma Görüntüler eşlememz / çakıştırmamız gerekmektedr Panorama Oluşturma İk görüntüden özntelkler çıkar Panorama

Detaylı

2.7 Bezier eğrileri, B-spline eğrileri

2.7 Bezier eğrileri, B-spline eğrileri .7 Bezer eğrler, B-splne eğrler Bezer eğrler ve B-splne eğrler blgsaar grafklernde ve Blgsaar Destekl Tasarım (CAD) ugulamalarında çok kullanılmaktadır.. B-splne eğrler sadece br grup ver noktası çn tanımlanan

Detaylı

TEKLİF MEKTUBU SAĞLIK BAKANLIĞI_. '.. m

TEKLİF MEKTUBU SAĞLIK BAKANLIĞI_. '.. m SAĞLIK BAKANLIĞI TC Kayıt No: 133709 TURKIYE KAMU HASTANELERI KURUMU ı TRABZON ILI KAMU HASTANELERI BIRLIGI GENEL SEKRETERLIGI Kanun Eğtm Araştırma Hastanes TEKLİF MEKTUBU Sayı : 23618724 12.10.2015 Konu

Detaylı

ÖRNEK SET 5 - MBM 211 Malzeme Termodinamiği I

ÖRNEK SET 5 - MBM 211 Malzeme Termodinamiği I ÖRNE SE 5 - MBM Malzeme ermdnamğ I 5 ºC de ve sabt basınç altında, metan gazının su buharı le reaksynunun standart Gbbs serbest enerjs değşmn hesaplayın. Çözüm C O( ( ( G S S S g 98 98 98 98 98 98 98 Madde

Detaylı

T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER 1 ÇOKLU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ DENEYİ

T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER 1 ÇOKLU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ DENEYİ T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER ÇOKLU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ DENEYİ ÖĞRENCİ NO: ADI SOYADI: DENEY SORUMLUSU: YRD. DOÇ. DR. BİROL ŞAHİN

Detaylı

BÖLÜM 5 İKİ VEYA DAHA YÜKSEK BOYUTLU RASGELE DEĞİŞKENLER İki Boyutlu Rasgele Değişkenler

BÖLÜM 5 İKİ VEYA DAHA YÜKSEK BOYUTLU RASGELE DEĞİŞKENLER İki Boyutlu Rasgele Değişkenler BÖLÜM 5 İKİ VEYA DAHA YÜKSEK BOYUTLU RASGELE DEĞİŞKENLER 5.. İk Boyutlu Rasgele Değşkenler Br deney yapıldığında, aynı deneyle lgl brçok rasgele değşkenn aynı andak durumunu düşünmek gerekeblr. Böyle durumlarda

Detaylı

Devalüasyon, Para, Reel Gelir Değişkenlerinin Dış Ticaret Üzerine Etkisinin Panel Data Yöntemiyle Türkiye İçin İncelenmesi

Devalüasyon, Para, Reel Gelir Değişkenlerinin Dış Ticaret Üzerine Etkisinin Panel Data Yöntemiyle Türkiye İçin İncelenmesi Dokuz Eylül Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Clt 6, Sayı:4, 2004 Devalüasyon, Para, Reel Gelr Değşkenlernn Dış Tcaret Üzerne Etksnn Panel Data Yöntemyle Türkye İçn İncelenmes Yrd.Doç.Dr.Ercan BALDEMİR*

Detaylı

ALTERNATİF AKIM DEVRE YÖNTEM VE TEOREMLER İLE ÇÖZÜMÜ

ALTERNATİF AKIM DEVRE YÖNTEM VE TEOREMLER İLE ÇÖZÜMÜ BÖLÜM 6 ALTERNATİF AKIM DEVRE ÖNTEM VE TEOREMLER İLE ÇÖZÜMÜ 6. ÇEVRE AKIMLAR ÖNTEMİ 6. SÜPERPOZİSON TEOREMİ 6. DÜĞÜM GERİLİMLER ÖNTEMİ 6.4 THEVENİN TEOREMİ 6.5 NORTON TEOREMİ Tpak GİRİŞ Alternatf akımın

Detaylı

Rasgele Değişken Üretme Teknikleri

Rasgele Değişken Üretme Teknikleri Rasgele Değşken Üretme Teknkler Amaç Smülasyon modelnn grdlern oluşturacak örneklern üretlmes Yaygın olarak kullanılan ayrık veya sürekl dağılımların örneklenmes sürecn anlamak Yaygın olarak kullanılan

Detaylı

Kısa Vadeli Sermaye Girişi Modellemesi: Türkiye Örneği

Kısa Vadeli Sermaye Girişi Modellemesi: Türkiye Örneği Dokuz Eylül Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs, Clt:24, Sayı:1, Yıl:2009, ss.105-122. Kısa Vadel Sermaye Grş Modellemes: Türkye Örneğ Mehmet AKSARAYLI 1 Özhan TUNCAY 2 Alınma Tarh: 04-2008,

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com ISSN:134-4141 Makne Teknolojler Elektronk Dergs 28 (1) 61-68 TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Kısa Makale Tabakalı Br Dskn Termal Gerlme Analz Hasan ÇALLIOĞLU 1, Şükrü KARAKAYA 2 1

Detaylı

( ) 3.1 Özet ve Motivasyon. v = G v v Operasyonel Amplifikatör (Op-Amp) Deneyin Amacı. deney 3

( ) 3.1 Özet ve Motivasyon. v = G v v Operasyonel Amplifikatör (Op-Amp) Deneyin Amacı. deney 3 Yıldız Teknk Ünverstes Elektrk Mühendslğ Bölümü Deneyn Amacı İşlemsel kuvvetlendrcnn çalışma prensbnn anlaşılması le çeştl OP AMP devrelernn uygulanması ve ncelenmes. Özet ve Motvasyon.. Operasyonel Amplfkatör

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR wwwteknolojkarastrmalarcom ISSN:1304-4141 Makne eknolojler Elektronk Dergs 00 (4 1-14 EKNOLOJİK ARAŞIRMALAR Makale Klask Eş Eksenl (Merkezl İç İçe Borulu Isı Değştrcsnde Isı ransfer ve Basınç Kaybının

Detaylı

Güvenlik Stokları. Tedarik Zincirlerinde Belirsizlik Yönetimi: Güvenlik Stokları. Güvenlik Stokları Belirlenirken Sorulması gereken sorular

Güvenlik Stokları. Tedarik Zincirlerinde Belirsizlik Yönetimi: Güvenlik Stokları. Güvenlik Stokları Belirlenirken Sorulması gereken sorular Güvenl Stoları Tedar Zncrlernde Belrszl Yönetm: Güvenl Stoları Güvenl Stoğu: Herhang br dönemde, talebn tahmn edlen mtarın üzernde gerçeleşen mtarını arşılama çn elde bulundurulan sto mtarıdır Q Çevrm

Detaylı

Communication Theory

Communication Theory Communcaton Theory ENFORMASYON TEORİSİ KODLAMA Doç. Dr. Hakan Doğan ENFORMASYON DEYİMİ NEDEN KULLANILMIŞ? Kaynaklarn, kanalların,alıcıların blg karakterstklern ncelemek. Blgnn letmn optmze etmek çn İletmn

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI. Kalite Artışları ve Enflasyon: Türkiye Örneği

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI. Kalite Artışları ve Enflasyon: Türkiye Örneği Türkye Cumhuryet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI Kalte Artışları ve Enflasyon: Türkye Örneğ Yavuz Arslan Evren Certoğlu Abstract: In ths study, average qualty growth and upward

Detaylı

DOĞRUSAL OLMAYAN PROGRAMLAMA -III- Çok değişkenli doğrusal olmayan karar modelinin çözümü

DOĞRUSAL OLMAYAN PROGRAMLAMA -III- Çok değişkenli doğrusal olmayan karar modelinin çözümü DOĞRUSAL OLMAYAN PROGRAMLAMA -III- Çok değşkenl doğrusal olmayan karar modelnn çözümü Hazırlayan Doç. Dr. Nl ARAS Anadolu Ünverstes, Endüstr Mühendslğ Bölümü İST8 Yöneylem Araştırması Ders - Öğretm Yılı

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİ. Devreden geçen akım, Devreden geçen akım, ampermetresi i = 4A okur. ampermetresi ise 2A i gösterir. olur. A 1

ELEKTRİK DEVRELERİ. Devreden geçen akım, Devreden geçen akım, ampermetresi i = 4A okur. ampermetresi ise 2A i gösterir. olur. A 1 . BÖÜ EETİ DEEEİ IŞTI ÇÖZÜE EETİ DEEEİ. 8 r0 8 r0 8 r0 40 40 40 4 Devreden geçen akım, 8+ 8+ 8 4 + + 4 8 ampermetres, ampermetres se gösterr. Devreden geçen akım, 40 + 40 40 40 4 + + + + + 0 ampermetres

Detaylı

Regresyon ve Korelasyon Analizi. Regresyon Analizi

Regresyon ve Korelasyon Analizi. Regresyon Analizi Regresyo ve Korelasyo Aalz Regresyo Aalz Regresyo Aalz Regresyo aalz, aralarıda sebep-souç lşks bulua k veya daha fazla değşke arasıdak lşky belrlemek ve bu lşky kullaarak o kou le lgl tahmler (estmato)

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com ISSN:305-63X Yapı Teknolojler Elektronk Dergs 008 () - TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Makale Başlığın Boru Hattı Etrafındak Akıma Etks Ahmet Alper ÖNER Aksaray Ünverstes, Mühendslk

Detaylı

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ. Dr. Ali Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selim Adem HATIRLI 2

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ. Dr. Ali Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selim Adem HATIRLI 2 Journal of Yasar Unversty 2010 3294-3319 KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ Dr. Al Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selm Adem HATIRLI 2 ÖZET Bu çalışmada, Batı Akdenz Bölges kent merkezlernde

Detaylı

6. NORMAL ALT GRUPLAR

6. NORMAL ALT GRUPLAR 6. ORMAL ALT GRUPLAR G br grup ve olsun. 5. Bölümden çn eştlğnn her zaman doğru olamayacağını blyoruz. Fakat bu özellğ sağlayan gruplar, grup teorsnde öneml rol oynamaktadır. Bu bölümde bu tür grupları

Detaylı

ÖZET Yüksek Lisans Tezi. Kinematik Modelde Kalman Filtreleme Yöntemi ile Deformasyon Analizi. Serkan DOĞANALP. Selçuk Üniversitesi

ÖZET Yüksek Lisans Tezi. Kinematik Modelde Kalman Filtreleme Yöntemi ile Deformasyon Analizi. Serkan DOĞANALP. Selçuk Üniversitesi ÖZE Yüksek Lsans ez Knematk Modelde Kalman Fltreleme Yöntem le Deformasyon Analz Serkan DOĞANALP Selçuk Ünverstes Fen Blmler Ensttüsü Jeodez ve Fotogrametr Anablm Dalı Danışman: Yrd. Doç. Dr. Bayram URGU

Detaylı

PORTFÖY OPTİMİZASYONU. Doç.Dr.Aydın ULUCAN

PORTFÖY OPTİMİZASYONU. Doç.Dr.Aydın ULUCAN PORTFÖY OPTİMİZASYOU Doç.Dr.Aydın ULUCA KARAR VERME Karar verme, ş dünyasının çalışmasını sağlayan temel unsurlardandır. Tüm yönetcler, bulundukları faalyet alanı ve kademelernden bağımsız olarak stratejk

Detaylı

QKUIAN. SAĞLIK BAKANLIĞI_ KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi

QKUIAN. SAĞLIK BAKANLIĞI_ KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi V tsttşfaktör T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Il Kamu Hastaneler Brlğ Genel Sekreterlğ Kanun Eğtm ve Araştırma Hastanes Sayı ı 23618724/?ı C.. Y** 08/10/2015 Konu : Yaklaşık Malyet

Detaylı

Fizik 101: Ders 15 Ajanda

Fizik 101: Ders 15 Ajanda zk 101: Ders 15 Ajanda İk boyutta elastk çarpışma Örnekler (nükleer saçılma, blardo) Impulse ve ortalama kuvvet İk boyutta csmn elastk çarpışması Önces Sonrası m 1 v 1, m 1 v 1, KM KM V KM V KM m v, m

Detaylı

Pamukta Girdi Talebi: Menemen Örneği

Pamukta Girdi Talebi: Menemen Örneği Ege Ünv. Zraat Fak. Derg., 2002, 39 (3): 88-95 ISSN 1018-8851 Pamukta Grd Taleb: Menemen Örneğ Bülent MİRAN 1 Canan ABAY 2 Chat Günden 3 Summary Demand for Inputs n Cotton Producton: The Case of Menemen

Detaylı

ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN BİYOLOJİK ARITIMI VE ARITIM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ

ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN BİYOLOJİK ARITIMI VE ARITIM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN BİYOLOJİK ARITIMI VE ARITIM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ Emel KOCADAYI EGE ÜNİVERSİTESİ MÜH. FAK., KİMYA MÜH. BÖLÜMÜ, 35100-BORNOVA-İZMİR ÖZET Bu projede, Afyon Alkalot Fabrkasından

Detaylı

HİSSE SENETLERİNİN BEKLENEN GETİRİ VE RİSKLERİNİN TAHMİNİNDE ALTERNATİF MODELLER

HİSSE SENETLERİNİN BEKLENEN GETİRİ VE RİSKLERİNİN TAHMİNİNDE ALTERNATİF MODELLER İstanbul Ünverstes İktsat Fakültes Malye Araştırma Merkez Konferansları 47. Ser / Yıl 005 Prof. Dr. Türkan Öncel e Armağan HİSSE SENETLERİNİN BEKLENEN GETİRİ VE RİSKLERİNİN TAHMİNİNDE ALTERNATİF MODELLER

Detaylı

NİTEL TERCİH MODELLERİ

NİTEL TERCİH MODELLERİ NİTEL TERCİH MODELLERİ 2300 gözlem sayısı le verlen değşkenler aşağıdak gbdr: calsma: çocuk çalışıyorsa 1, çalışmıyorsa 0 (bağımlı değşken) Anne_egts: Anne eğtm sevyes Baba_egts: Baba eğtm sevyes Kent:

Detaylı

ITAP Fizik Olimpiyat Okulu

ITAP Fizik Olimpiyat Okulu Eylül Deneme Sınavı (Prof.Dr.Ventsslav Dmtrov) Konu: Elektrk Devrelernde İndüktans Soru. Şekldek gösterlen devrede lk anda K ve K anahtarları açıktır. K anahtarı kapatılıyor ve kondansatörün gerlm U ε/

Detaylı

Deney No: 2. Sıvı Seviye Kontrol Deneyi. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Dijital Kontrol Laboratuvar Deney Föyü Deneyin Amacı

Deney No: 2. Sıvı Seviye Kontrol Deneyi. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Dijital Kontrol Laboratuvar Deney Föyü Deneyin Amacı SRY ÜNİVERSİESİ Djtal ontrol Laboratuvar Deney Föyü Deney No: 2 Sıvı Sevye ontrol Deney 2.. Deneyn macı Bu deneyn amacı, doğrusal olmayan sıvı sevye sstemnn belrlenen br çalışma noktası cvarında doğrusallaştırılmış

Detaylı

3. Telin kesit alanı, 4. lsıtılan telin diren ci, R = R o. 5. Devreden geçen proton sayısı, q = (N e. 6. X ve Y ilet ken le ri nin di renç le ri,

3. Telin kesit alanı, 4. lsıtılan telin diren ci, R = R o. 5. Devreden geçen proton sayısı, q = (N e. 6. X ve Y ilet ken le ri nin di renç le ri, . ÖÜ EETİ ODE SOU - DEİ SOUN ÇÖZÜEİ. Teln kest alanı, 400 mm 4.0 4 m. a a a a n boyu,, a n kest alanı, a.a a a a Teln drenc se, ρ., 500 4.0 6. 4 5 Ω dur. 40. Telden geçen akım, ohm kanunundan, 40 48 amper

Detaylı

Farklı Varyans. Var(u i X i ) = Var(u i ) = E(u i2 ) = σ i2. Eşit Varyans. Hata. Zaman

Farklı Varyans. Var(u i X i ) = Var(u i ) = E(u i2 ) = σ i2. Eşit Varyans. Hata. Zaman Farklı Varyans Var(u X ) = Var(u ) = E(u ) = σ Eşt Varyans Y X Farklı Varyans Hata Var(u X ) = Var(u ) = E(u ) = σ Farklı Varyans Zaman Farklı Varyans le Karşılaşılan Durumlar Kest Verlernde. Kar dağıtım

Detaylı

Elektrik Akımı, Potansiyel Fark ve Direnç Testlerinin Çözümleri

Elektrik Akımı, Potansiyel Fark ve Direnç Testlerinin Çözümleri Elektrk Akımı, Potansyel Fark ve Drenç Testlernn Çözümler 1 Test 1 n Çözümü. 1. Soruda verlen akım-potansyel farkı grafğnn eğmnn ters drenc verr. 8 X 5 8 8 Z Ohm kanunu bağıntısıyla verlr. Bu bağın- k

Detaylı

MADEN DEĞERLENDİRME. Ders Notları

MADEN DEĞERLENDİRME. Ders Notları MADEN DEĞERLENDİRME Ders Notları Doç.Dr. Kaan ERARSLAN 008 ĐÇĐNDEKĐLER. GĐRĐŞ... 3. REZERV SINIFLARI VE HESAPLAMALARI... 4. Görünür rezervler...4.. Muhtemel Rezervler...6.3 Mümkün Rezervler...7.4 Belrl

Detaylı

Fumonic 3 radio net kablosuz duman dedektörü. Kiracılar ve mülk sahipleri için bilgi

Fumonic 3 radio net kablosuz duman dedektörü. Kiracılar ve mülk sahipleri için bilgi Fumonc 3 rado net kablosuz duman dedektörü Kracılar ve mülk sahpler çn blg Tebrk ederz! Darenze akıllı fumonc 3 rado net duman dedektörler monte edlmştr. Bu şeklde ev sahbnz yasal donanım yükümlülüğünü

Detaylı

ANTALYA DA OBEZİTE YAYGINLIĞI VE DÜZEYİNİ ETKİLEYEN SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLER

ANTALYA DA OBEZİTE YAYGINLIĞI VE DÜZEYİNİ ETKİLEYEN SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLER Akdenz İ.İ.B.F. Dergs (21) 2011, 17-45 ANTALYA DA OBEZİTE YAYGINLIĞI VE DÜZEYİNİ ETKİLEYEN SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLER PREVALENCE AND SOCIOECONOMICS DETERMINANTS OF ADULTS OBESITY IN ANTALYA Arş. Gör. F.

Detaylı

ZKÜ Mühendislik Fakültesi - Makine Mühendisliği Bölümü ISI VE TERMODİNAMİK LABORATUVARI Sudan Suya Türbülanslı Akış Isı Değiştirgeci Deney Föyü

ZKÜ Mühendislik Fakültesi - Makine Mühendisliği Bölümü ISI VE TERMODİNAMİK LABORATUVARI Sudan Suya Türbülanslı Akış Isı Değiştirgeci Deney Föyü ZKÜ Müendslk Fakültes - Makne Müendslğ Bölümü Sudan Suya Türbülanslı Akış Isı Değştrge Deney Föyü Şekl. Sudan suya türbülanslı akış ısı değştrge (H950 Deneyn adı : Boru çnde sudan suya türbülanslı akışta

Detaylı

BANKACILIKTA ETKİNLİK VE SERMAYE YAPISININ BANKALARIN ETKİNLİĞİNE ETKİSİ

BANKACILIKTA ETKİNLİK VE SERMAYE YAPISININ BANKALARIN ETKİNLİĞİNE ETKİSİ BANKACILIKTA ETKİNLİK VE SERMAYE YAPISININ BANKALARIN ETKİNLİĞİNE ETKİSİ Yrd. Doç. Dr. Murat ATAN - Araş. Gör. Gaye KARPAT ÇATALBAŞ 2 ÖZET Bu çalışma, Türk bankacılık sstem çnde faalyet gösteren tcar bankaların

Detaylı

Toplam Eşdeğer Deprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 Deprem Yönetmeliği İle 2006 Deprem Yönetmeliğinin Karşılaştırılması

Toplam Eşdeğer Deprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 Deprem Yönetmeliği İle 2006 Deprem Yönetmeliğinin Karşılaştırılması Fırat Ünv. Fen ve Müh. Bl. ergs Scence and Eng. J of Fırat Unv. 19 (2, 133-138, 2007 19 (2, 133-138, 2007 Toplam Eşdeğer eprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 eprem Yönetmelğ İle 2006 eprem Yönetmelğnn

Detaylı

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ DOKTORA TEZİ ALİ RIZA AKTAŞ TEZ DANIŞMANI DOÇ. DR. SELİM

Detaylı

04.10.2012 SU İHTİYAÇLARININ BELİRLENMESİ. Suİhtiyacı. Proje Süresi. Birim Su Sarfiyatı. Proje Süresi Sonundaki Nüfus

04.10.2012 SU İHTİYAÇLARININ BELİRLENMESİ. Suİhtiyacı. Proje Süresi. Birim Su Sarfiyatı. Proje Süresi Sonundaki Nüfus SU İHTİYAÇLARII BELİRLEMESİ Suİhtyacı Proje Süres Brm Su Sarfyatı Proje Süres Sonundak üfus Su ayrım çzs İsale Hattı Su Tasfye Tess Terf Merkez, Pompa İstasyonu Baraj Gölü (Hazne) Kaptaj Su Alma Yapısı

Detaylı

MATLAB GUI İLE DA MOTOR İÇİN PID DENETLEYİCİLİ ARAYÜZ TASARIMI INTERFACE DESING WITH PID CONTROLLER FOR DC MOTOR BY MATLAB GUI

MATLAB GUI İLE DA MOTOR İÇİN PID DENETLEYİCİLİ ARAYÜZ TASARIMI INTERFACE DESING WITH PID CONTROLLER FOR DC MOTOR BY MATLAB GUI İler Teknoloj Blmler Dergs Clt 2, Sayı 3, 10-18, 2013 Journal of Advanced Technology Scences Vol 2, No 3, 10-18, 2013 MATLAB GUI İLE DA MOTOR İÇİN PID DENETLEYİCİLİ ARAYÜZ TASARIMI M. Fath ÖZLÜK 1*, H.

Detaylı

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES Konut Sahplğnn Belrleycler: Hanehalkı Resler Üzerne Br Uygulama Halm TATLI 1 Özet İnsanların barınma htyacını sağlayan konut, temel htyaçlar arasında yer almaktadır. Konut sahb olmayan ve krada oturan

Detaylı

ERGONOMİK KOŞULLAR ALTINDA MONTAJ HATTI DENGELEME

ERGONOMİK KOŞULLAR ALTINDA MONTAJ HATTI DENGELEME ERGONOMİK KOŞULLAR ALTINDA MONTAJ HATTI DENGELEME Pamukkale Ünverstes Fen Blmler Ensttüsü Yüksek Lsans Tez Endüstr Mühendslğ Anablm Dalı Elf ÖZGÖRMÜŞ Danışman: Yrd. Doç. Dr. Özcan MUTLU Ağustos, 2007 DENİZLİ

Detaylı

ANE-AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF

ANE-AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF AEGON EMEKLĐLĐK VE HAYAT A.Ş. DENGELĐ EMEKLĐLĐK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALĐYET RAPORU Bu rapor Aegon Emekllk ve Hayat A.Ş Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2009 30.09.2009 dönemne

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI FİRMA ÇEŞİTLENDİRMESİNİN FİRMA DEĞERİ, RİSKİ VE PERFORMANSINA ETKİLERİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Emel YÜCEL DOKTORA TEZİ

Detaylı

Servis Amaçlı Robotlarda Modüler ve Esnek Boyun Mekanizması Tasarımı ve Kontrolü

Servis Amaçlı Robotlarda Modüler ve Esnek Boyun Mekanizması Tasarımı ve Kontrolü Servs Amaçlı Robotlarda Modüler ve Esnek Boyun Mekanzması Tasarımı ve Kontrolü Neşe Topuz, Hüseyn Burak Kurt, Pınar Boyraz, Chat Bora Yğt Makna Mühendslğ Bölümü İstanbul Teknk Ünverstes İnönü Cd. No:65,

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 8

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 8 BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK - 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 8 FARKLI YÜZEY ÖZELLİKLERİNE SAHİP PLAKALARIN ISIL IŞINIM YAYMA ORANLARININ HESAPLANMASI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

YÜKSEK LİsANS VE DOKTORA PROGRAMLARI

YÜKSEK LİsANS VE DOKTORA PROGRAMLARI , EK-A YÜKSEK LİsANS VE DOKTORA PROGRAMLARI Değerl Arkadaşlar, --e------ Bldğnz üzere, ş dünyası sthdam edeceğ adaylarda, ünverste mezunyet sonrası kendlerne ne ölçüde katma değer ekledklern de cddyetle

Detaylı

Üniversite Öğrencilerinin Kredi Kartı Sahipliğini Belirleyen Faktörler

Üniversite Öğrencilerinin Kredi Kartı Sahipliğini Belirleyen Faktörler Ünverste Öğrenclernn Kred Kartı Sahplğn Belrleyen Faktörler H. Dlara KESKİN Yrd. Doç. Dr., Karadenz Teknk Ünverstes, İİBF İşletme Bölümü dlarakeskn@yahoo.com Emrah KOPARAN Öğr. Gör., Amasya Ünverstes Merzfon

Detaylı

Metin Madenciliği ile Soru Cevaplama Sistemi

Metin Madenciliği ile Soru Cevaplama Sistemi Metn Madenclğ le Soru Cevaplama Sstem Sevnç İlhan 1, Nevchan Duru 2, Şenol Karagöz 3, Merve Sağır 4 1 Mühendslk Fakültes Blgsayar Mühendslğ Bölümü Kocael Ünverstes slhan@kocael.edu.tr, nduru@kocael.edu.tr,

Detaylı

Fen ve Mühendislik için Fizik 1 Ders Notları: Doç.Dr. Ahmet CANSIZ

Fen ve Mühendislik için Fizik 1 Ders Notları: Doç.Dr. Ahmet CANSIZ 9. ÇİZGİSEL (OĞRUSAL) OENTU VE ÇARPIŞALAR 9. Kütle erkez Ssten kütle erkeznn yern ssten ortalaa konuu olarak düşüneblrz. y Δ Δ x x + x = + Teraz antığı le düşünürsek aşağıdak bağıntıyı yazablrz: Δ= x e

Detaylı

HİPERSTATİK SİSTEMLER

HİPERSTATİK SİSTEMLER HİPERSTATİK SİSTELER Tanım: Bütün kest zorlarını ve bunlara bağlı olarak şekl değştrmelern ve yer değştrmelern hesabı çn denge denklemlernn yeterl olmadığı sstemlere Hperstatk Sstemler denr. Hperstatk

Detaylı

YÜKSEK PLANLAMA KURULU

YÜKSEK PLANLAMA KURULU YÜKSEK PLANLAMA KURULU Tarh : 4/02/2008 Karar No : 2008/T-5 Konu : Enerj KİT lernn Uygulayacağı Malye Bazlı Fyalandırma Mekanzmasının Usul ve Esasları Yüksek Planlama Kurulu nca; Enerj ve Tab Kaynaklar

Detaylı

6. ÜNİTE AÇIK EKONOMİDE IS LM ANALİZİ: Mundell-Fleming Modeli

6. ÜNİTE AÇIK EKONOMİDE IS LM ANALİZİ: Mundell-Fleming Modeli Makro İktsat 1 N.K.Eknc, 2015 6. ÜNİTE AÇIK EKONOMİDE IS LM ANALİZİ: Mundell-Flemng Model Ekonomler k açıdan açık olur: car şlemler ve sermaye şlemler. Car şlemler yerleşklerle olmayanlar arasında mal/hzmet

Detaylı

ROBİNSON PROJEKSİYONU

ROBİNSON PROJEKSİYONU ROBİNSON PROJEKSİYONU Cengzhan İPBÜKER ÖZET Tüm yerkürey kapsayan dünya hartalarının yapımı çn, kartografk lteratürde özel br öneme sahp olan Robnson projeksyonu dk koordnatlarının hesabı brçok araştırmacı

Detaylı

ÜLKEMiziN ÜST DÜZEY TEKNiSYEN ihtiyacı VE EGiTiMi

ÜLKEMiziN ÜST DÜZEY TEKNiSYEN ihtiyacı VE EGiTiMi ÜLKEMzN ÜST DÜZEY TEKNSYEN HTYACı VE EGTM Prof Dr Ethem ÖZGÜVEN() Br çok ülkede olduğu gb ülkemzde de meslek ve teknk eğtm 19 yüzyıla kadar «çıroklı'k» sstem şeklnde yürütülmüştür Cumhuryet dönem öncesnde

Detaylı

YATIRIM PROJELERi ANALiziNDE BLACK-SCHOLES OPSiYON FiYATLAMA MODELiNiN KULLANIMI

YATIRIM PROJELERi ANALiziNDE BLACK-SCHOLES OPSiYON FiYATLAMA MODELiNiN KULLANIMI YATIRIM PROJELER ANALzNDE BLACK-SCHOLES OPSYON FYATLAMA MODELNN KULLANIMI Yrd. Doç. Dr. Erkan Uysal Ankara Ünverstes Syasal Blgler Fakültes Özet Bu çalışmada, fnansal opsyon fyatlama modellernn yatınm

Detaylı

DEĞİŞKEN DÖVİZ KURLARI ORTAMINDA GLOBAL BİR ŞİRKETTEKİ ESNEKLİĞİN DEĞERİ VE OPTİMUM KULLANIMI

DEĞİŞKEN DÖVİZ KURLARI ORTAMINDA GLOBAL BİR ŞİRKETTEKİ ESNEKLİĞİN DEĞERİ VE OPTİMUM KULLANIMI DEĞİŞKEN DÖVİZ KURLARI ORTAMINDA GLOBAL BİR ŞİRKETTEKİ ESNEKLİĞİN DEĞERİ VE OPTİMUM KULLANIMI Mehmet Aktan Atatürk Ünverstes, Endüstr Mühendslğ Bölümü, 25240, Erzurum. Özet: Dövz kurlarındak değşmler,

Detaylı

Şiddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetik Algoritma ile Belirlenmesi: GAP Örneği *

Şiddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetik Algoritma ile Belirlenmesi: GAP Örneği * İMO Teknk Derg, 28 4393-447, Yazı 29 Şddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetk Algortma le Belrlenmes: GAP Örneğ * Hall KARAHAN* M. Tamer AYVAZ** Gürhan GÜRARSLAN*** ÖZ Bu çalışmada, Genetk Algortma (GA)

Detaylı

VANTİLATÖR TASARIMI. Şekil 1. Merkezkaç vantilatör tipleri

VANTİLATÖR TASARIMI. Şekil 1. Merkezkaç vantilatör tipleri 563 VANTİLATÖR TASARIMI Fuat Hakan DOLAY Cem PARMAKSIZOĞLU ÖZET Bu çalışmada merkezkaç ve eksenel vantlatör tpler çn gelştrlmş olan matematksel modeln çözümünü sağlayan br blgsayar programı hazırlanmıştır.

Detaylı