T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ"

Transkript

1 1 T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ HİPERLİPİDEMİ TEDAVİSİ GÖREN HASTALARIN HASTALIK VE TEDAVİLERİ HAKKINDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Hzırlyn İhsn BÜYÜK Dnışmn Doç. Dr. M. Betül AYCAN Frmkoloji Anbilim Dlı Bitirme Tezi Myıs 2013 KAYSERİ

2 i BİLİMSEL ETİĞE UYGUNLUK Bu çlışmdki tüm bilgilerin, kdemik ve etik kurllr uygun bir şekilde elde edildiğini beyn ederim. Aynı zmnd bu kurllr ve dvrnışlrın gerektirdiği gibi, bu çlışmnın özünde olmyn tüm mteryl ve sonuçlrı tm olrk ktrdığımı ve referns gösterdiğimi belirtirim. İhsn BÜYÜK

3 ii YÖNERGEYE UYGUNLUK Hiperlipidemi Tedvisi Gören Hstlrın Hstlık ve Tedvileri Hkkındki Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi dlı bitirme ödevi Erciyes Üniversitesi Lisnsüstü Tez Önerisi ve Tez Yzm Yönergesi ne uygun olrk hzırlnmıştır. Hzırlyn İhsn BÜYÜK Dnışmn Doç. Dr. M. Betül AYCAN Frmkoloji Anbilim Dlı Bşknı Doç. Dr. M. Betül AYCAN

4 iii Hiperlipidemi Tedvisi Gören Hstlrın Hstlık ve Tedvileri Hkkındki Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi dlı Bitirme Ödevi Erciyes Üniversitesi Lisnsüstü Tez Önerisi ve Tez Yzm Yönergesi ne uygun olrk hzırlnmış ve Frmkoloji Anbilim Dlınd Bitirme Ödevi olrk kbul edilmiştir. Tezi Hzırlyn İhsn BÜYÜK Dnışmn Doç. Dr. M. Betül AYCAN Frmkoloji Anbilim Dlı Bşknı Doç. Dr. M. Betül AYCAN ONAY : Bu bitirme ödevinin kbulü Eczcılık Fkültesi Deknlığı nın... trih.. syılı krrı ile onylnmıştır. ve / / Prof. Dr. Müberr KOŞAR Dekn

5 iv TEŞEKKÜR Bu tezin hzırlnmsınd bn destek oln ve hiçbir zmn yrdımlrını esirgemeyen dnışmnım Doç Dr. M. Betül AYCAN Anket çlışmlrımd yrdımcı oln rkdşlrım, Hytım boyunc mddi ve mnevi desteğini esirgemeyen Aileme Sonsuz teşekkürlerimi sunrım. İhsn BÜYÜK Myıs 2013, KAYSERİ

6 v HİPERLİPİDEMİ TEDAVİSİ GÖREN HASTALARIN HASTALIK VE TEDAVİLERİ HAKKINDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ İhsn BÜYÜK Erciyes Üniversitesi, Eczcılık Fkültesi Frmkoloji Anbilim Dlı Bitirme Ödevi, Myıs 2013 Dnışmn: Doç. Dr. M. Betül AYCAN ÖZET Lipitler orgnizmd önemli fonksiyonlrd görev ldıklrı ve hücre membrnının ypı tşı olduklrındn metbolizmlrının doğru işleyişi önemlidir. Bir yndn yüksek morbidite ve mortlite hızı, diğer yndn yüksek tedvi hrcmlrı ve iş gücü kybı nedeni ile hem hsty hem de toplum sosyoekonomik yük getirmesinden dolyı hiperlipidemi önemli bir sğlık sorunudur. Hiperlipidemili hstlrd, ciddi diyet uygulmlrı, kompliksyonlrın vrlığı, ilç kullnım zorluğu yşm klitesinin zlmsın neden olmktdır. Bu çlışm 2012 ekim ve 2013 şubt ylrı rsınd 30 hiperlipidemi hstsın nket uygulnrk, hstlık ve tedvileri hkkındki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi mcıyl gerçekleştirildi. Çlışmd 12 kdın 18 erkek hsty 16 soruluk nket uygulndı. Ankette hstlr sosyodemogrfik özellikleri, kn lipit düzeyleri, genetik ytkınlık gibi hstlık bilgileri ile uygulnn tedvi yöntemi ve kullndıklrı ilçlr hkkınd bilgiler istendi. Sonuçlr, syı olrk ve yüzde cinsinden ifde edilerek değerlendirildi. LDL seviyeleri yüksek hstlrın %6,66 sının LDL sinin sınırd yüksek ( mg/dl) olduğu, %56.66 sının LDL sinin yüksek ( mg/dl) olduğu, geriye kln hstlrın LDL seviyelerinin çok yüksek (190 mg/dl<) olduğu belirlendi. Hstlrın %56.66 sının çeşitli sebepler beyn ederek bir sorunl krşılştıklrınd bşvurduklrı kişinin eczcı olduğu belirlendi. Sonuç olrk, 60 yş üstü erkek hstlrın dh fzl hiperlipidemi sorunuyl krşılştıklrı ve hirelipitemili hstlrınd yş, BKİ yüksekliği, genetik fktörler, fiziksel ktivite zlığını gibi nedenlerin önemli risk fktörleri olduğu, LDL ve trigliserit düzeylerinde ilç ve diyete rğmen tedvilerinin yeterli bşrıy ulşmdığı sonucun vrılmıştır. Anhtr kelimeler: Hiperlipidemi, Tedvi bilgisi, Hstlık bilgisi

7 vi EVALUATION OF THE KNOWLEDGE LEVELS OF PATIENTS BEING TREATED FOR HYPERLİPİDEMIA ABOUT THEIR DISEASES AND TREATMENTS İhsn BÜYÜK Erciyes University, Fculty of Phrmcy Deprtment of Phrmcology Grdution Project, My 2013 Advisor: Doç. Dr. M. Betül AYCAN ABSTRACT Correct functioning of lipid metbolism is crucil due to their involvement in importnt functions of orgnism nd building-blocks of cell membrnes. Hyperlipidemi is mjor helth problem due to the high morbidity nd mortlity rte, nd socioeconomic burden with high tretment costs nd work loss. In ptients with hyperlipidemi, severe dietry prctices, presence of complictions, drug use cuses decrese in the qulity of life chllenges. In this study we conducted survey between October 2012 nd Februry 2013 on 30 hyperlipidemi ptients, in order to evlute the level of knowledge bout the disese nd tretments. A questionnire, including 16 quesions, ws pplied to 12 femle nd 18 mle ptients. Some informtion bout the disese such s their sociodemogrphic chrcteristics, blood lipid levels, genetic predisposition nd bout the tretment method nd informtion bout drug, which they use, ws requested. The results were evluted s number nd is expressed in percent. 6.66% of ptients with high levels of LDL defined the LDL of the borderline high ( mg / dl), which is 56.66% defined the LDL of the high ( mg / dl), which is very high LDL cholesterol levels in the remining ptients (190 mg / dl <) ws found % of ptients sid tht they consult to the phrmcist due to vrious resons when they hve problem. As result, we obtined some results such s men, who re over the 60 ge, hve more hyperlipidemi problems. Age, high BWI, genetic fctors nd low physicl ctivity re importnt fctors for ptients with hyperlipidemi nd lthough diet nd medicine tretment, ptients cnnot rech stisfctory success bout LDL nd triglyceride levels. Key words: Hyperlipidemi, Tretment knowledge, Disese knowledge

8 vii İÇİNDEKİLER BİLİMSEL ETİĞE UYGUNLUK... i YÖNERGEYE UYGUNLUK... ii KABUL ONAY... iii TEŞEKKÜR... iv ÖZET... v ABSTRACT... vi İÇİNDEKİLER... vii TABLOLAR LİSTESİ... ix ŞEKİLLER LİSTESİ... x KISALTMALAR... xi 1. GİRİŞ VE AMAÇ GENEL BİLGİLER LİPİD FİZYOLOJİSİ VE BİYOKİMYASI Lipitlerin Ypısı ve Fonksiyonlrı Apolipoproteinler Lipit Metbolizmsınd Rol Oynyn Enzimler Lipit Metbolizmsınd Rol Oynyn Reseptörler Lipoproteinler Lipoprotein () DİSLİPİDEMİ VE HİPERLİPİDEMİ TANIMLARI VE TANISI Dislipidemi Hiperlipidemi HİPERLİPİDEMİ NİN İLİŞKİLİ OLDUĞU BAZI HASTALIKLAR İnme, Ateroskleroz ve Hiperlipidemi İlişkisi Primer Hiperlipidemi Tipleri ve Böbrek Hstlığı Obezite ve Dislipidemiler HİPERLİPİDEMİ NİN TEDASİ... 24

9 viii Beslenme İle Tedvi ve Fiziksel Etkinlik İlç Tedvisi Diğer Yklşımlr GEREÇ VE YÖNTEM BULGULAR TARTIŞMA VE SONUÇ KAYNAKLAR EKLER ÖZGEÇMİŞ... 55

10 ix TABLOLAR LİSTESİ Tblo 2.1. Bşlıc poproteinler ve görevleri... 5 Tblo 2.2. Lipoproteinlerin fizikokimysl özellikleri Tblo 2.3. Primer lipoprotein bozukluklrınd Fredrick-Levy-Lee sınıflmsı Tblo 2.4. Primer lipit ve lipoprotein bozukluklrı Tblo 2.5. Sekonder lipit ve lipoprotein bozukluklrı Tblo 2.6. NCEP ATP III e göre lipit düzeylerinin sınıflndırmsı Tblo 2.7. LDL kolesterol hedeflerini belirlemede mjör risk fktörleri Tblo 2.8. NCEP ATP III E Göre 10 yıllık KKH riski çısındn sınıflndırm Tblo 2.9. Hiperlipidemi tedvisi için güncellenmiş ATP III önerileri... 23

11 x ŞEKİLLER LİSTESİ Şekil 2.1. Bir lipoproteinin şemtik görünümü (VLDL) Şekil 2.2. Şilomikron metbolizmsı Şekil 2.3. HDL Sentezi Şekil 2.4. HDL metbolik meknizmsı (Tersine Kolesterol Tşınmsı) Şekil 4.1. Hstlrın Cinsiyete Göre Dğılımı Şekil 4.2. Hstlrın Yş Göre Dğılımı Şekil 4.3. Klp-dmr rhtsızlığı durumun göre dğılım Şekil 4.4. Hstlrın beden kitle indekslerine göre dğılımlrı Şekil 4.5. Ailesinde klp, şeker ve hiperlipidemi hstlığı vrlığın göre dğılımı Şekil 4.6. Hstlrın fiziksel ktivite ypm sıklıklrın göre dğılım Şekil 4.7. Hstlr ilçl tedviye bşlmdn önce diyet durumun göre dğılım Şekil 4.8. Hstlrın ilçl tedvi esnsınd diyet durumlrın göre dğılım Şekil 4.9. Hstlrın sigr kullnımlrı durumun göre dğılım Şekil Kn lipit düzeyleri yüksek Hstlrın LDL ve trigliserid seviyelerine göre dğılımı Şekil LDL si yüksek hstlrın LDL seviyelerinin dğılımı çısındn değerlendirilmesi Şekil Hstlrın kullndıklrı ilçlr göre değerlendirilmesi grfiği Şekil Hstlrın kn lipit düzeylerini kontrol ettirme zmnlrın göre dğılımı 40 Şekil Hstlrın tnı konduktn sonr geçen sürelerine göre dğılımı Şekil Hstlrın herhngi bir problemle krşılştıklrınd bşvurduklrı kişinin değerlendirilmesi Şekil Hstlrın ilç kullnımı esnsınd yn etki ile krşılşıp, krşılşmmlrın göre dğılım Şekil Tedvi esnsınd hstlr ilç değişikliği ypılıp, ypılmdığının değerlendirilmesi... 42

12 xi KISALTMALAR ACAT BKİ CETP CPK HDL HTGL IDL KAH KKH LCAT LDL LP(A) LPL LRP : Açil-Koenzim A Trnsferz : Beden Kitle İndeksi : Kolesterol Ester Trnsferz Protein : Kretinin Fosfokinz : Yüksek Dnsiteli Lipoprotein : Heptik Trigliserid Lipz : Ort Dnsiteli Lipoprotein : Koroner Arter Hstlığı : Koroner Klp Hstlığı : Lesitin- Kolesterol Açil Trnsferz : Düşük Dnsiteli Lipoprotein : Lipoprotein () : Lipoprotein Lipz : LDL Reseptörü İle İlişkili Protein NCEP ATP III : Ulusl Kolesterol Eğitim Progrmı Uzmn Pneli'nin Üçüncü Rporu TG VLDL : Trigliserid : Çok Düşük Dnsiteli Lipoprotein

13 1 1. GİRİŞ VE AMAÇ Krdiyovsküler hstlıklr gelişmiş ülkelerde ölümün en önemli nedeni olmy devm etmektedir(1). Son yirmi yıld ypıln hyvn deneyleri, epidemiyolojik ve klinik çlışmlrl terosklerotik dmr hstlığı etiyoptogenezi büyük ölçüde ydınltılmıştır. Bugünkü görüşler, belirli bir genetik ltypıy ship kişilerde çevresel risk fktörlerinin etkisi ile terosklerozun bşldığı, ilerlediği ve klinik olylr yol çtığı şeklindedir. Aterosklerotik dmr hstlığın yol çn bğımsız risk fktörleri birçok çlışmd tnımlnmış ve birbirleri ile sinerjistik etki göstererek koroner rter hstlığı gelişimini hızlndırdıklrı nlşılmıştır(2). Bu fktörlerin bşınd d bir risk fktöründe rnn özelliklerin hepsini tşıyn hiperlipidemi gelmektedir. Çünkü deneysel çlışmlrd hiperlipidemi oluşturrk dmr duvrınd terosklerotik lezyonlrın yrtılbilmesi bir yn, hiperlipidemi düzeyi ile hstlık ilişkisinin çok ykın prlellik göstermesi ve en önemlisi tedvi ile terosklerotik sürecin geri dönüşüm göstermesi bu risk fktörünün tedvisini çok önemli bir konum oturtmktdır(3,4). Kolesterol düzeyi ile koroner rter hstlığı mortlitesi rsındki ilişki lineer bir berberlik gösterir, totl kolesterolde her 20 mg/dl lik rtış koroner klp hstlığı mortlitesinde %12 lik bir rtm ile sonuçlnır(5). Diyet ve yşm trzı değişiklikleri hiperlipidemi tedvisinde vzgeçilmez temel yklşımı oluşturmkl birlikte, bunlrın etkisi sınırlı klmkt ve çoğu kez istenen lipit değerlerine inilememektedir. Bu nedenle lipit düşürücü ilçlrın kullnımı çoğu olgud gerekli hle gelmektedir. Hiperkolesterolemik hstlrd kullnılbilecek bşlıc ilç gruplrı; sfr sidi bğlyn ilçlr, fibrik sit türevleri, HMG CoA Redüktz inhibitörleri (sttinler) ve nikotinik sittir. Sttinler bu ilç gruplrı rsınd yüksek etkinlikleri, sık kullnılmlrı, KAH n bğlı morbidite ve mortliteyi ypıln çok merkezli çlışmlr göre en fzl zltmlrı ve nisbi güvenilirlikleri ile ön pln çıkmktdır(6,7). Hiperlipemi tedvisinde mç; hstnın semptomlrını gidermek vey zltmk, kompliksyonlrı önlemek ve yşm klitesini rtırmktır. Bu mc ulşmk için genel

14 2 tedvi yklşımı; hstnın eğitimi, egzersiz ve fiziksel ktivite, diyet ve frmkolojik tedvi şeklindedir. Ypıln gözlemlerde Kyseri de birçok hiperlipidemi hstsının bulunduğunun ve hstlrın tedvilerinde istenilen sonucun lınmdığının nlşılmsı üzerine hiperlipidemi tedvi gören hstlr sosyodemogrfik özelliklerinin, hstlık bilgilerinin ve hiperlipidemi tedvi şeklini içeren 16 sorudn oluşn bir nket uygulnmıştır. Bu çlışmd temel olrk hiperlipidemi tedvisi gören 30 hiperlipidemi hstsı ile yüzyüze görüşülüp, hstlık ve tedvileri hkkındki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi mçlnmıştır.

15 3 2. GENEL BİLGİLER 2.1. LİPİD FİZYOLOJİSİ VE BİYOKİMYASI Lipitler hidrofobik olduklrı için sud çözünmeyen vey çok z çözünen orgnik moleküllerdir. Lipitler hücrelerin bütünlüğünü koruyn ve hücreye destek sğlyn hücre zrının ypısınd bulunurlr ve sitoplzmnın spesifik orgneller hlinde bölümlere yrılmsınd işlev görürler. Ayrıc, lipitlerden özellikle trigliseridler besin deposu olrk fonksiyon gösterirler. Kolesterol drenl steroidler, seks hormonlrı ve sfr sitlerinin ypı tşını oluştururlr. Prostoglndinler ve fosfotidilinositol ise hücre içi ve dışı iletişimden sorumlu görevlilerdir Lipitlerin Ypısı ve Fonksiyonlrı Lipitler yğ sitleri ve kompleks lipitler olmk üzere iki grupt incelenir. ) Yğ sitleri: Krbon tomlrının uzunluğu, çift bğın syısı ve durumu yönünden frklılık gösteren çok fzl syıd yğ sidi bulunmktdır. Yğ sitleri temelde iki grupt incelenir: 1) Doymuş yğ sitleri: Krbon tomlrı hidrojen ile tmmlnmış, çift bğ içermeyen yğ sitleridir. 2) Doymmış yğ sitleri: Krbon tomlrı hidrojen ile tmmlnmmış bir vey dh fzl çift bğı içeren yğ sitleri. Doymuş ve doymmış yğ sitlerinin frkı, doymuş yğ sitleri içeren diyetlerin dh terojenik olmsıdır(8). Yğ sitlerinin bir bölümü serbest yğ sidi olrk plzmd bulunurken, bir kısmı ise kompleks lipitlerin oluşturmk için diğer orgnik moleküllerle birleşir. Yğ sitleri bşlıc eneıji kynğı ve kompleks lipitlerin ypı tşı olrk fonksiyon gösterir(9). b) Kompleks lipitler: Kompleks üç n bşlık ltınd incelenir,

16 4 1) Trigliseridler (TG): TG ler bir molekül gliserol ün üç molekül yğ sidi ile esterleşmesinden oluşur. TG ler plzmd en çok bulunn kompleks lipitlerdir ve yğ sitlerinin depo şekli olrk görevi üstlenmektedirler. TG ler yğ dokusunun içinde sklnırlr. TG ler şilomikronlrın ve çok düşük dnsiteli lipoprotein (VLDL) 'nin ypısıd d yer lırlr. TG lerin, hidrolize olmsıyl enerji kynğı oln serbest yğ sitleri meydn gelir. 2) Fosfolipitler: Fosfolipitleri temelde fosfotidik sitler meydn getirir. Fosfotidik sit bir molekül gliserol ün üç hidroksil grubundn ikisinin yğ sitleri ile esterleşmesi, birinin ise fosft ile bğlnmsındn oluşur. Fosfotidik sit memelilerde kolin, serin ve etnolmin ile esterleşir. Sonuçt fosftidilkolin, fosftidilserin ve fosftidiletnolmin isimli fosfolipitler oluşur. Diğer dı lesitin oln fosftidilkolin plzmd en çok bulunn fosfolipittir(10). Fosfolipitlerde hidrofob ve hidrofil moleküllerinin berber bulunur, bu syede su-lipit sınırınd görev yprlr. Fosfolipitler hücre membrnlrının ve lipoproteinlerin yüzey tbklrınd d bulunurlr. 3) Kolesterol: Kolesterol sekiz krbon içeren bir yn zincire bulundurn dört hlklı bir hidrokrbondur. Kolesterol orgnizmd eneıji kynğı olrk görev ypmz. Fkt hücre memrnlnın ess öğesi ve steroid hormonlrın (drenl ve seks hormonlrı) ypı tşı olrk önemli görevler lırlr. Ayrıc, kolesterol krciğerde üretilip sfrdn slgılnn ve yğlrın bğırskt emilimi ve prçlnmsın ktkı sğlyn sfr sitlerinin n ypısını oluşturur. Kolesterol tüm lipoproteinlerde bulunur. Kolesterol düşük dnsiteli lipoprotein (LDL) nin en önemli ypı tşıdır. Lipoproteinlerdeki kolesterol dh çok kolesterol esterleri şeklindedir(11). Kolesterol esterlerinden oln kolesterol linolet, lesitin- kolesterol çil trnsferz (LCAT) enzimi trfındn plzmd oluşturulur. Kolesterol linolet plzmdki lipoproteinlerde en çok bulunn kolesterol esteridir. Kolesterol olet ise hücre içi bir enzim oln çil-koenzim A trnsferz (ACAT) ın bir ürünü olup, lipoproteinlerdeki kolesterol esterlerinin dh z bir bölümünü meydn getirir(11) Apolipoproteinler Lipoproteinlerin yüzey proteinlerine polipoprotein (poprotein=po) denir. Apoproteinler lipoprotein prtikülünün ypısl krrlılığını sğlrlr. Ayrıc poproteinler lipit tşınmsınd ve lipoprotein metbolizmsınd önemli görevler

17 5 üstlenir. Apoproteinler lfbedeki büyük hrflerle ifdelendirilir. Tblo 2.l.'de bşlıc poproteinler ve görevleri görülmektedir (8,9,10,11). Tblo 2.1. Bşlıc poproteinler ve görevleri (8,9,10,11) Apoprotein Ypısın Girdiği Lipoprotein Metbolik Fonksiyon Apoprotein A-I HDL Şilomikron * HDL'nin ypısl proteini * LCAT için ktivtör HDL Apoprotein A-II Şilomikron Apoprotein A-IV HDL Şilomikron Apoprotein B-48 Şilomikron Apoprotein B-VLDL 100 EDL LDL - Bilinmiyor * Olsılıkl po'lerin HDL ve şilomikronlr rsınd trnsferini kolylştırır. * Şilomikronlnn ince brskt sentezinde ve sekresyonund rol lır. * VLDL'nin krciğerde sentezinde ve sekresyonund rol lır. * VLDL, IDL ve LDL'nin ypısl proteinidir. * LDL reseptörü için ligndtır. Apoprotein C-I Tüm lipoproteinler - Bilinmiyor Apoprotein C-II Tüm lipoproteinler * LPL'm ktivtörü. Apoprotein C-III Tüm lipoproteinler * LPL'm inhibitörü. * Olsılıkl şilomikron ve VLDL klıntılrının krciğer trfındn uptke ini inhibe eder. Apoprotein E Tüm lipoproteinler * Çeşitli lipoproteinlerin LDL reseptörüne ve krciğerdeki po-e reseptörlerine bğlnmsı için lignd görevi ypr. Apoprotein A-I: Apo A-I, yüksek dnsiteli lipoprotein (HDL)' de bulunn mjör proteindir ve HDL'nin protein kitlesinin %70-80'ini oluşturur. Apo A-I hem krciğer hem de ince bğırsklrd üretilir. Apo A-I plzmdki serbest kolesterolleri esterleştiren LCAT enzimini ktive eder. Apo A-I plzmd HDL prçcıklrının bütünlüğünün korunmsınd d önemli rol oynr ve böylece HDL'nin dolşımdki yşm süresini uztır. Apo A-I'in eksik olduğu bireyler tespit edilmiş ve bu bireylerde HDL'nin olmdığı izlenmiştir(14).

18 6 Apoprotein A-II: Apo A-II, HDL'de bulunn ikinci önemli poproteindir. Apo A-I gibi, Apo A-II de hem krciğer hem de ince bğırsklrd üretilir. Apo A-II'nin fonksiyonu tm olrk bilinmemektedir. Apoprotein A-IV: Apo A-IV, HDL ve şilomikronlrın minör komponentleridir. Sdece ince bğırsklrd sentezlenir. Apo A-IV ün LCAT'ın ktivsyonund rol oyndığı snılmktdır(8). Apoprotein B-48: Apo B-48, şilomikronlrın üretimi ve slgılnmsınd temel oln bir poproteindir. Apo B-48, Apo B-100 'ün mino terminl ucunun %48 i ile ynı mino sit zincirine ship olduğundn Apo B-48 dını lmıştır. Olsılıkl Apo B-100 ile ynı genin ürünleridir. Apo B-48 bğırsk trfındn sentez edilir. Şilomikron ve şilomikron prççıklrının ypı tşı oln bir proteindir. Fkt şilomikronlrın metbolizmsınd vey şilomikronlrın krciğer trfındn plzmdn rındırılmsınd görev lmz(8). Apoprotein B-100: Apo B-100 VLDL, ort dnsiteli lipoprotein (IDL) ve LDL'nin bşlıc poproteinidir. Apo B-100 VLDL'nin %30, IDL'nin %60, LDL'nin ise %90 protein ypısını oluşturur. Apo B-100 bşlıc krciğerde üretilir. Apo B-100 VLDL'nin krciğerden sentezinde ve slgılnmsınd önemli rol oynr. Ayrıc Apo B-100 'ün LDL reseptörü için lignd bğlyıcı görevi vrdır(9). Apoprotein C-I: Apo C-I krciğerde üretilir. Apo C-I VLDL, IDL ve HDL'nin minör komponentidir ve görevi kesin olrk bilinmemektedir. Apoprotein C-II: Apo C-II krciğerde üretilir. Apo C-II lipoprotein lipz (LPL) enzimini ktive eder. LPL şilomikron ve VLDL'deki TG leri hidrolize eder. Apo C-II eksikliğinde hipertrigliseridemi meydn gelir. Apoprotein C-III: Apo C-III krciğerde sentezlenir. Apo C-III VLDL'nin mjör komponentidir ve VLDL'nin protein ypısının %40'ını oluşturur. Apo C-III IDL, HDL ve şilomikronlrın d oluşumd görev ypr. Bzı çlışmlrd Apo C-III'ün LPL ktivitesini inhibe ettiği gösterilmiştir. Sonuç olrk tüm Apo C'lerin plzm şilomikron ve VLDL klıntılrının krciğer trfındn uzklştırılmsını inhibe ettiği düşünülmektedir(15). Apoprotein E: Apo E krciğerde üretilir ve tüm lipoproteinlerin oluşumund görev

19 7 lır. Apo E krciğer trfındn klıntı lipoproteinlerin plzmdn rındırılmsınd görev lır. Apo E nin etki meknizmsı kesin olrk bilinmemektedir(11,16,17) Lipit Metbolizmsınd Rol Oynyn Enzimler Lipoprotein lipz (LPL): LPL molekül ğırlığı kd oln ve dipoz dokudki yğ hücreleri, iskelet ve klp ksındki miyositler trfındn üretilen bir glikoproteindir. Bu enzim, serbest yğ sidlerinin dokulr trfındn kullnılmlrı için serbest bırkılmsını sğlr. TG lerin hidrolizinde ktlizör görevi ypr. LPL slgılndıktn sonr endotel hücrelerine tşınır. LPL dipoz doku, kciğer ve dlelerdeki kpiller duvrdki luminl yüzeylere bğlnır. Kpiller endotel hücrelerinin luminl yüzeyinde, şilomikron ve VLDL'deki TG leri hidrolize eder. Ypıln çlışmlrd LPL'nin dh sonr klıntı lipoprotein prçcıklrı ile birleştiği ve bu lipoproteinler ile birlikte dolşım ktıldığı görülmüştür. LPL olsılıkl şilomikron ve VLDL klıntılrının krciğer vsıtsıyl dolşımdn temizlenmesinde önemli görevler üstlenmektedir. LPL eksikliğinde önemli hipertrigliseridemi (tip I hiperlipidemi) hstlığı oluşmktdır(12,18,19). Heptik trigliserid lipz (HTGL): HTGL, LPL gibi lipz grubundn bir enzimdir. Fkt HTGL'nin spesifik özellikleri vrdır. HTGL krciğerde üretilir ve heptik sinüsoidlerdeki endotel hücrelerinin luminl yüzeyine bğlnır. HTGL kısmen ktbolize edilmiş VLDL vey IDL'den TG lerin uzklştırılmsınd görev ypmktdır. Ayrıc HTGL VLDL'nin LDL'ye dönüşümünde de görev üstlenmektedir(15). Bzı çlışmlrd HTGL'nin şilomikron rtıklrının metbolizmsınd d görev ldığı gösterilmiştir(11). Bunlrdn bşk, HTGL'nin HDL'nin prçlnmsınd d görev ldığı düşünülmektedir. HTGL'nin eksik olduğu bireyler fzl rstlnmmkl birlikte bu bireylerde ciddi hipertrigliseridemi ile birlikte şilomikron ve VLDL rtıklrınd rtış gözlenmektedir. Yüksek TG düzeyleri oln bireylerin büyük çoğunluğunun tersine, HTGL yetersizliği oln bireylerde HDL düzeyleri normldir(18,19). Çünkü büyük ihtimlle HTGL eksikliğinde HDL'nin prçlnmsı yvşlmktdır. Lesitin-kolesterol çil trnsferz (LCAT): LCAT molekül ğırlığı kd oln ve krciğerde üretilen bir proteindir. LCAT, lesitinden serbest kolesterole linoletın trnsferinde görev ypr ve kolesterol linolet esterinin oluşmsını sğlr. Apo A-I

20 8 serbest kolesterolün esterleşmesinde LCAT için kofktör olrk görev ypmktdır(18,19). Kolesterol ester trnsferz protein (CETP): CETP, moleküler ğırlığı kd oln, büyük miktrı krciğerde sentezlenen ve plzmd HDL ile berber dolşn bir proteindir. CETP kolesterol esterlerinin, HDL'den TG bkımındn zengin, düşük dnsiteli lipoproteinlere (öncelikle VLDL, IDL ve rtıkln) geçişini kolylştırır. LDL deki kolesterol esterleri de şilomikron ve VLDL'deki TG ler ile yer değiştirirler ve bunun sonucu küçük, yoğun LDL oluşur. CETP ktivitesi olmyn bireylerde HDL kolesterol ve po A-I düzeylerinde belirgin yükselme gözlenmiştir(20) Lipit Metbolizmsınd Rol Oynyn Reseptörler LDL reseptörü: LDL reseptörü, heptositler dhil birçok hücre üzerinde bulunur. Bu reseptörler hem pob-100 hem de po-e içeren lipoproteinleri (yni LDL ve şilomikron rtıklrını) bğlybilmektedir. Apo B-100 ve po E, LDL reseptörünün bğlnm lnı (lignd binding domin) dı verilen özgün bir bölgesine bğlnır. LDL reseptörlerinin olmmsı vey kusurlu olmsı ilesel hiperkolesterolemi olrk bilinmektedir(13,16,17,21,22,). Şilomikron klıntısı (po E) reseptörü: Apo E reseptörü, son dönemlerde vrlığındn bhsedilen ikinci reseptördür. Apo E reseptörü, ypı olrk LDL reseptörüne benzeyen, büyük bir protein oln LDL reseptörü ile ilişkili protein (LDL receptor-relted protein=lrp) denilen bir proteindir. LRP'nin LDL reseptör ilesinin bir üyesi olduğu görülmüştür. LRP molekül ğırlığı kd oln LDL reseptörü ypısının syısız kopylnmsındn oluşn bir proteindir. LRP po E içeren lipoproteinleri büyük bir ilgi ile bğlmktdır. Fkt LDL'yi önemli ornd bğlmz. Apo E reseptörünün şilomikron ve VLDL klıntılrının plzmdn rındırılmsınd önemli olduğu düşünülmektedir(11,23,24). LRP sdece po E içeren lipoproteinlerle değil, ynı zmnd bu konuyl hiç ilgisi olmyn bir protein oln lf-2 mkroglobulin ile de reksiyon girmektedir. Alf-2 mkroglobulin protezlrın plzmdn temizlenmesinde önemli rol oynyn geniş spektrumlu bir endopeptidz inhibitörüdür(25.26).

21 Lipoproteinler Lipoproteinler yüzlerce lipit ve protein molekülünden oluşn küresel prtiküllerdir. Çok küçük prççıklr olduklrı için nck elektron mikroskobu ile görülebilirler. Fkt TG den zengin lipoproteinler plzmd yüksek konsntrsyonlr ulştığınd, plzm bulnık bir hle gelir. Lipoproteinlerin ypısınd bulunn bşlıc lipitler kolesterol, TG ve fosfolipittir. TG ler ve kolesterol esterleri sud çözünmeyen lipitlerdir. Bu nedenle lipoproteinlerin çekirdeğini meydn getirirler. Fosfolipitler ve esterleşmemiş (serbest) kolesterol ise sud çözünebilen lipitlerdir. Bu nedenle lipoprotein prtiküllerinin yüzeyini oluştururlr. Lipoprotein prtikülünün yüzey tbksını oluşturn diğer bir birey de poproteinler (polipoproteinler) dir. Apoproteinler lipit trnsportu ve lipoprotein metbolizmsınd önemli rol oynmktdırlr. Şekil 2.l.'de bir lipoproteinin şemtik görünümü yerlmktdır. Lipoproteinler boyutlrın, yoğunluklrın, fonksiyonlrın, içerdikleri poproteinlere ve elektroforetik motion (devinim)lrın göre 5 grub yrılırlr: 1. Şilomikronlr. 2. Çok düşük dnsiteli lipoproteinler (VLDL). 3. Ort dnsiteli lipoproteinler (IDL). 4. Düşük dnsiteli lipoproteinler (LDL). 5. Yüksek dnsiteli lipoproteinler (HDL). Trigliseridler ve Kolesterol Esterleri Şekil 2.1. Bir lipoproteinin şemtik görünümü (VLDL) (8,9,13)

22 10 Bu sınıflndırm lipoprotein metbolizmsının ve lipoproteinler ile teroskleroz rsındki ilişkinin tm olrk nlşılbilmesi için kullnılmktdır. Lipoproteinleri fizikokimysl özellikleri tblo 2.2.'de gösterilmektedir. Tblo 2.2. Lipoproteinlerin fizikokimysl özellikleri (8,9) Lipoprotein Dnsite M. Ağırlık Çpı Lipit yüzdesi (%) TG Bşlıc K/dL (Dlton) (nm) Kolesterol Fosfolipit poproteinleri Şilomikron /4 400x B-48, Al, AIV (E, cı, cn, cm HDL trnsferi ile) VLDL xl BI00, E, C IDL xl B100, E LDL xl B100 HDL xl Al, AD, C, E 1. Şilomikronlr: Şilomikronlr plzm lipoproteinlerinin en büyük moleküllü olnlrıdır ve plzmnın ultrsntrifüj ile kolylıkl yrılbilirler. Bunlr yklşık %98-99 lipit (%85-90'ı TG) ve %1-2 proteinden oluşmktdır. Şilomikronlr postprndil olrk plzmd bulunurlr ve gece yemek yenmediği tkdirde ertesi gün plzmd görülmezler. Şilomikronlr plzmd dolştıklrı için çeşitli poproteinler (po B-48, A-I, A-IV, E ve C'ler) içerirler. En belirgin poproteini, bğırsktn sentez edilen po B-48'dir. Şilomikronlnn kynğı bşlıc duodenum ve proksiml jejunum olmk üzere ince bğırsklrdır. Şilomikronlnn metbolizmsınd LPL enzimi önemlidir. LPL enzimi şilomikronlrdn serbest yğ sitlerinin slgılnmsını ktlize eder ve böylece şilomikronlr TG den fkir fkt kolesterolden zengin şilomikron klıntılrı hline dönüşür. Şilomikron klınıtılrı krciğer trfındn plzmdn temizlenir. Bu klıntılrın temizlenmesinde LDL ve po E reseptörleri rol lmktdır(8,9). Şekil 2.2. de şilomikronlnn metbolizmsı özetlenmektedir.

23 11 Şekil 2.2. Şilomikron metbolizmsı (8,9,13) 2. Çok düşük dnsiteli lipoproteinler(vldl): VLDL %85-90 (%55 TG, %20 kolesterol, %15 fosfolipit) ve %10-15 proteinden oluşn bir lipoproteindir. VLDL nin temel poproteini po B nin heptik formu oln po B-lOO dür. Bun ek olrk, VLDL po E ve po C poproteinlerini de kpsr. VLDL nin pre-bet vey lf-2 elektroforetik devinimi bulunmktdır. Bu nedenle önceleri pre-bet lipoproteinler dı verilmiştir. VLDL bşlıc krciğer trfındn sentez edilir. VLDL nin üretimi heptositlere dh fzl serbest yğ sidi götürülmesiyle uyrılbilir. VLDL nin TG leri, LPL nin ve dh z ölçüde HTGL nin etkinliği ile hidrolize edilir. VLDL sürekli olrk kolesterol çısındn giderek zenginleşen küçük prtiküllere çevrilir (Şekil 2.2.). VLDL nin ktbolizm ürününe IDL denmektedir. LDL nin VLDL den frkı po C lerin büyük kısmını kybetmesidir. IDL HTGL nin ktıldığı son süreçle LDL ye çevrilir. LDL plzmd bulunn bşlıc kolesterol tşıyıcı lipoproteindir ve sdece po B-100 içerir.

24 12 VLDL nin yklşık %50 si LDL ye çevrilir. VLDL nin geri kln %50 si ise VLDL klıntılrı ve IDL olrk doğrudn doğruy krciğer trfındn temizlenir. LDL nin LDL reseptörleri trfındn lınmsın po B-100 rcılık eder(8,9,11). 3. Ort dnsiteli lipoproteinler(idl): IDL norml koşullrd plzmd çok düşük konsntrsyonlrd bulunur. Büyüklük ve içerik bkımındn VLDL ve LDL rsınd yer lmktdır. Bşlıc poproteinleri po B-100 ve po E dir. LDL, lipzlrın etkisiyle plzmd oluşn VLDL ktbolizmsının ürünü olup LDL nin ypı tşıdır. Şekil 2.2. de görüldüğü gibi IDL, y HTGL trfındn işlenmeye devm edilir y d LDL reseptörü trfındn plzmdn temizlenir. EDL genellikle bir tür VLDL rtığı olrk görülür ve terojenik olduğu kbul edilir(8,9,11). 4. Düşük dnsiteli lipoproteinler(ldl): LDL, plzmdki bşlıc kolesterol tşıyıcı lipoproteindir. Plzmdki toplm kolesterolün yklşık %70 i LDL de bulunmktdır. LDL yklşık %75 lipit (%35 kolesterol ester, %10 serbert kolesterol, %10 TG ve %20 fosfolipit) ve %25 proteinden oluşmktdır (Tblo 2.2.). Eser miktrlrdki po E dışınd bu prtiküllerde sdece po B-100 bulunur. LDL nin bet elektroforetik devinimi bulunmktdır ve önceleri bet-lipoproteinler dı verilmiştir. LDL, lipzlrın rcılık ettiği VLDL hidrolizinin son ürünüdür (Şekil 2.2.). Lipzlr trfındn VLDL prtiküllerinin TG çısındn zengin çekirdeği yrılınc, gereksinim fzlsı yüzey ypı tşlrının bir kısmı HDL ye trnsfer edilir. Bu nedenle yüzey lipitleri ve proteinleri yeniden şekillendirilir. Bunun sonucund po B-lOO ün dışınd hemen hiçbir poprotein bulunmdığı, küçük ve kolesterolden zengin bir prtikül oln LDL meydn gelir. LDL nin yklşık %75 i krciğer prenkim hücreleri trfındn lınmktdır. Diğer birçok doku küçük miktrlrd LDL lır. Bu lımın yklşık 2/3 ne LDL reseptörü rcılık eder. Alımın geri kln bölümü yeterince tnımlnmmış olup, olsılıkl reseptörün rcılık etmediği bir süreç ile olmktdır(8,9,11).

25 13 Kndki LDL düzeyini yükselten iki n meknizm vrdır: 1. VLDL biosentezinin rtmsı; - Serbest yğ sitlerinin krciğere girişinin rtmsı, - Diyetle dh fzl yğ lımı ve sonuçt krciğere dh fzl yğ girişi. 2. LDL ktbolizmsmın zlmsı; - Heptik ve ekstrheptik dokulrd orty çıkn LDL reseptörü syısının zlmsı (hücreler metbolizm gereksinimi için yeterli miktrd kolesterole ship olduklrınd reseptör syısını zltırlr), - Apo B-100 ile norml reksiyon giremeyen kusurlu LDL reseptörlerinin olmsı, - LDL reseptörleri ile norml reksiyon giremeyen kusurlu po B-100 olmsı(27). Son birkç yıldır LDL prtiküllerinin boyut, yoğunluk ve kompozisyon bkımındn heterojen olduklrı nlşılmıştır. Değişik nlitik teknikler kullnılrk frklı toplumlrd çeşitli tiplerde LDL ltgruplrı belirlenmiştir. Bu elektroforez tekniklerine göre iki frklı lt grup tespit edilmiştir. Bu lt gruplr fenotip A ve fenotip B ismi verilmiştir(28,29,30) Fenotip A, büyük LDL prtikülü ile krkterizedir. Fenotip B ise küçük LDL prtiküllerini göstermektedir. Bugüne kdr ypıln çlışmlrd olgulrın %85-90 ı fenotip A vey fenotip B den herhngi birine girdiği gösterilmiştir. Geri kln %10-15 lik grup ise intermedite fenotipe shiptir. LDL nin B fenotipi sıktır ve genel populsyonun yklşık %30 und tespit edilmektedir(31). Ypıln diğer çlışmlrd ise moleküler ğırlığın göre LDL 7 lt grub yrılmıştır. LDL fenotip B ve düşük moleküler ğırlıklı LDL nin dh terojen olduğu gösterilmiştir(32). Günümüzde LDL nin terojenitesini belirleyen diğer bir fktörün de, LDL nin oksitlenme derecesi olduğu ileri sürülmektedir. Potnsiyel olrk fizyolojik önemi oln kimysl modifiksyon oksidsyondur. Bu tür kimysl modifiksyonun LDL nin terojen lipoproteinlere dönüştürülmesinden sorumlu oln uyrıcı olbileceğini vrsyn knıtlr vrdır(16,33,34).

26 14 5. Yüksek dnsiteli lipoproteinler (HDL): HDL lipoproteinleri dh küçük prtiküllerdir ve yoğunluklrı g/ml dir. HDL kendi içinde HDL2 (yoğunluğu g/ml) ve HDL3 (yoğunluğu g/ml) olrk iki lt grub yrılır. HDL prtikülleri yklşık %50 lipit (%25 fosfolipit, %15 kolesterol esteri, %5 serbest kolesterol ve %5 TG) ve %50 protein içerir. HDL'nin bşlıc poproteinleri po A-l (%65), po A-II (%25) ve dh küçük miktrlrd po A-IV, po C ve po E dir. E- poproteinleri özellikle HDL'nin' bir lt sınıfi oln HDLı de bulunur. Plzmdki po E nin yklşık %50 si HDLı formund bulunmktdır. HDL nin diğer sınıflrınd po E yoktur. Dolyısıyle LDL reseptörü ile birleşmezler. HDLı, po E ve po C deposu olrk işlem görür. HDL'nin lf elektroforetik devinimi vrdır ve bu nedenle önceleri lf-lipoprotein dıyl nılmıştır(8,9,10,11). HDL sentezine it bşlıc üç kynk tespit edilmiştir (Şekil 2.3.): 1. Krciğer olgunlşmmış HDL denilen bir po A-I fosfolipit diski slgılr. 2. Bğırsklrdn küçük bir po A-I HDL prtikülü doğrudn sentez edilir. 3. HDL, şilomikronlrdn ve VLDL den gelen yüzey mddesinden üretilir. (Şilomikronlr ve VLDL, LPL trfındn etkilenerek, TG ten zengin çekirdeği hidrolize olur. Bu şekilde orty çıkn fosfolipit ve serbest kolesterolden oluşn yüzey mddesi po A-I ile birlikte küçük HDL diskini oluşturur). HDL diskleri hücrelerden ve diğer lipoproteinlerden lipit ve özellikle serbest kolesterol toplrlr (Şekil 2.3.). Bu durum serbest kolesterol bkımındn zenginleşmiş po A-I fosfolipit disklerini meydn getirir. LCAT kolesterolü esterleştirir. Bunun sonucund HDL'nin çekirdeğini oluşturn kolesterol esterleri meydn gelir. Esterleşen kolesterol miktrı rttıkç, disk HDL3 denilen küçük bir prtikül hline dönüşür (küçük olgun HDL). HDL3 trfındn lınn ve esterleştirilen serbest kolesterol miktrı rttıkç prtikülün boyutu büyür ve HDL2 meydn gelir. HDL2 kolesterol yönünden dh d zenginleşir ve po E de kznırs HDLı dını lır. HDLı po E içermesi nedeniyle, HDL'nin LDL reseptörlerine bğlnmsın yol çr (8,9,10,11). HDL lipitlerin, lipoproteinler ve hücreler rsınd yeniden dğıtılmsınd işlev görür. Bu proteinler ters kolesterol tşımsı dı verilen bir sürece ktılırlr(22). HDL

27 15 kolesterolü hücrelerden lrk y tılmk üzere krciğere, y d kolesterole gereksinim duyn diğer hücrelere tşır (Şekil 2.3.). Kolesterol dğıtımının yeniden düzenlendiği bir bşk yol d CETP nin rol ldığı meknizmdır (Şekil 2.4.). CETP, kolesterol esterlerini HDL2 hlinden VLDL, IDL ve klıntılrı hline dönüştürür. Bu şekilde kolesterol dolylı olrk şilomikron ve VLDL klıntılrı yoluyl krciğere ulştırılır(8,9,10,11). Şekil 2.3. HDL Sentezi (8,9,10,11,13) Şekil 2.4. HDL metbolik meknizmsı (Tersine Kolesterol Tşınmsı) (8,9,10,11,13)

28 16 HDL2, HTGL trfındn d yeniden şekillendirilir. HTGL, HDLVnin TG lerini ve bzı fosfolipitlerini hidrolize ederek bu prtikülleri HDL3 hline dönüştürür. HDL3 iyi bir kolesterol tşıyıcısı olrk görev ypck prtiküller hlinde yenilenir. Ateroskleroz için koruyucu rolü olduğu bilinen HDL i zltn bşlıc fktörlerşunlrdır: l) Sigr. 2) Obezite. 3) Hreketsiz yşm. 4) Androjenler ve ndrojenik etkili steroidler. 5) Bet blokör jnlr. 6) Hipetrigliseridemi. 7) Genetik fktörler (primer hipolflipoproteinemi) (17,35) Lipoprotein () Lipoprotein () (Lp()), po B-100 içeren bir LDL prtikülüne, polipoprotein () (po()) dı verilen çok büyük moleküllü bşk bir proteinin disülfit bğlrıyl bğlnmsındn oluşn bir lipoproteindir. Lp() nın dnsitesi g/ml rsınd değişmektedir. Lp() nm boyutlrı d protein-lipit ornın ve protein içeriğine göre değişir(36,37). Lp() lipit, protein ve krbohidrttn oluşn, LDL kolesterole çok benzeyen, fkt ondn frklı olrk po() denen bir protein içeren terojenik bir lipoproteindir. Lp() nın kolesterolden zengin bir çekirdeği vrdır. Bu çekirdeği kplyn po B-100 e po() tek bir disülfît bğı ile bğlnmıştır. Lp() 6. Kromozomun uzun kolund lokusu bulunn tek genle kodlnn bir glikoproteindir. Temel lipit kolesterol esteri olmsın rğmen LDL den dh fzl ornd TG içerir(36,37). Lp() nın yırımın yrdımcı oln bölümü po() kısmıdır. Utermn ve rkdşlrı,

29 17 insnlrdki po() nın moleküler kitlesine ve krbohidrt içeriğine göre 7 frklı izoformunun olduğunu tespit etmişlerdir. Çoğu kişide bir y d iki po() izoformu olmsın rğmen, bzı kişilerde hiç po() bndı tespit edilemez. Bu izoformlrın po() y it ypısl gen lokusundki frklı lleller trfındn oluşturulduğun innılmktdır(31). Apo() izoformlrının moleküler kitlesi ile Lp() nın plzm konsntrsyonlrı rsınd ters bir ilişki vrdır. Küçük izoformlr genellikle dh seyrek görülür ve yüksek Lp() konsntrsyonlrı ile birliktedir. Bunun tersine büyük izoformlr dh sıktır fkt Lp() konsntrsyonlrı dh düşüktür(24,39). Apo(), plzminojen ile büyük ornd minosit benzerliği gösteren üç frklı ypısl bölgeden oluşur. Bu bölgeler kringle 4, kringle 5 ve protez bölgeleridir. Kringle 4 bölgesi çok syıd tekrrlmlr gösterir. Bunlrın syılrı değişkendir ve genetik olrk tespit edilir. Kringle 4 bölgesi, po() mn ve sonuçt Lp() nın hcminin frklı oluşundn sorumludur. Apo() ile plzminojen rsındki minosid dizilişi %75-94 ornınd ynıdır. Plzminojende fzllık olrk üç frklı kringle bulunmktdır. Bu üç kringle ı prektivsyon bölümü tkip etmektedir. Aynı şekilde her iki proteinin de geni 6. kromozomun uzun kolun ykın olrk bulunmktdır(39,40). Lp() ess olrk krciğerden sentez edilmektedir. Lp() nın yıkım meknizmsı ve yıkım yeri ise tm olrk belli değildir. Bzı yzrlrın LDL reseptörlerinin Lp() metbolizmsınd rol ldığını svunmsın rğmen, ypıln çlışmlrd LDL reseptörlerinin rolü olmdığı gösterilmiştir(41). Lp() nın metbolizmsınd yıkım yeri olrk böbrekler önemlidir. Kronik böbrek yetmezlikli hstlrd Lp() düzeyi rtmktdır(37) DİSLİPİDEMİ VE HİPERLİPİDEMİ TANIMLARI VE TANISI Dislipidemi Kndki lipit seviyelerinin norml dışınd olmsıdır. Hipolipidemiler çok ndir krşılşıln durumlrdır.

30 18 Abetlipoproteinemi, Hipolflipoproteinemi, LCAT enzim eksikliği, Tngier hstlığı Hiperlipidemiler (42) Hiperlipidemi Lipitler orgnizmd önemli fonksiyonlrd görev ldıklrı ve hücre membrnının ypı tşı olduklrındn metbolizmlrının doğru işleyişi önemlidir. Hiperlipidemi lipit metbolizmsının primer bozukluğu şeklinde vey sekonder bozukluklr bğlı olrk görülebilmektedir. Eşlik eden tıbbi bir sebebe bğlı olmyıp muhtemelen genetik geçiş gösteren lipit bozukluklrı primer lipit bozukluklrı olrk dlndırılır. Primer bozukluklr tek bşın hiperkolesterolemi, hipertrigliseridemi vey hiperkolesterolemi+hipertrigliseridemi kombinsyonu ve HDL kolesterol düşüklüğü şeklinde seyredebilmektedir (Tblo 2.3.)(43,44,45,46,47). Tblo 2.3. Primer lipoprotein bozukluklrınd Fredrick-Levy-Lee sınıflmsı (43,44,45,46,47) Tip Artmış lipoprotein Kolesterol Trigliserid I Şilomikron N vey + ++ II LDL + + IIb LDL, VLDL + + III ß-VLDL + + IV VLDL N vey + + V VLDL, Şilo N vey + ++ N: norml, (+): rtmış (yüksek)

31 19 Tblo 2.4. Primer lipit ve lipoprotein bozukluklrı (43,44,45,46,47) Ailesel lipoprotein lipz eksikliği Ailesel Apo CII eksikliği Ailesel HDL eksikliği Ailesel hipertrigliseridemi Ailesel disbetlipoproteinemi Ailesel hiperkolesterolemi Ailesel defetif Apo B Ailesel kombine hiperlipidemi Poligenik hiperkolesterolemi Ailesel Apo AI defekti Ailsel hipolflipoproteinemi Ailesel hiperlflipoproteinemi Tngier hstlığı Ailesel LCAT eksikliği Kedigözü hstlığı Ailesel CETP eksikliği Abetlipoproteinemi Eşlik eden diğer sebeplere bğlı görülen sekonder lipit bozukluklrının belirlenmesi ise ltt ytn durumun düzeltilmesiyle tedvi edilebilir olmlrı çısındn önemlidir (Tblo 2.5) (43,44,45,46,47). Tblo 2.5. Sekonder lipit ve lipoprotein bozukluklrı (43,44,45,46,47) Obezite İnsülin direnci/tip 2 diybet Tip 1 diybet (kontrolsüz) Alkol Hipotiroidizm Gebelik Nefrotik sendrom Kronik böbrek yetmezliği Obstrüktif krciğer hstlığı Akromegli

32 20 Glikojen depo hstlığı Anoreksiy nevroz Lipodistrofiler Akut intermittn porfiri Östrejenler, progestinler Androjenler Glukokortikoidler Tizid diüretikleri Bet-blokerler Siklosporin İzotretinoin Amerik Birleşik Devletleri'nde 2001 yılınd yyınlnn "Yetişkinlerde Yüksek Kn Kolesterolünün Tespiti, Değerlendirilmesi ve Tedvisi Üzerine Ulusl Kolesterol Eğitim Progrmı Uzmn Pneli'nin Üçüncü Rporu (NCEP ATP III)" 20 yş ve üzeri kişilerde en zındn her beş yıld bir plzm lipit profilinin ölçülmesini önermektedir. Kolesterol ölçümleri öğünlerden etkilenmez, nck yemek sonrsınd şilomikronlrın rtışın bğlı olrk trigliserid düzeyleri rtr, bu nedenle trigliserid ölçümleri stlik çlık sonrsınd ypılmlıdır. Çoğu lbortuvrd totl kolesterol, HDL ve trigliseridler ölçülmekte, bundn sonr Friedewld formülü ile LDL hesplnmktdır(48). Friedewld formülü: LDL kolesterol = Totl kolesterol - [HDL kolesterol + (trigliserid/5)] Plzm trigliserid seviyesinin 400 mg/dl'nin üzerinde olduğu durumlrd LDL düzeyi bu formülle doğru şekilde hesplnmz. Bu durumd rdışık ultrsntrifüj gibi yöntemlerle yrı yrı ölçüm ypmk gerekir. Primer lipit metbolizmsı bozukluklrının tnısı için plzm Lp() seviyesini, polipoproteinleri ve DNA mutsyonlrını belirleyen özel testler de mevcuttur. Totl ve HDL kolesterol rsındki frk olrk tnımlnn non-hdl kolesterol düzeyi, çlık fktörü dikkte lınmksızın elde edilebilir ve KKH için trigliserid kdr iyi bir belirteç olrk önerilmektedir.

33 21 Ölçümlerle elde edilen lipit değerleri, her hst için ypılck bireysel risk fktörü değerlendirilmesi sonrsınd yorumlnmlıdır. NCEP ATP III kılvuzun göre lipit ve lipoprotein düzeylerinin sınıflndırılmsı Tblo 2.6.'d görülmektedir (43,48,49). Tblo 2.6. NCEP ATP III e göre lipit düzeylerinin sınıflndırmsı (43,48,49) Serum lipit konsntrsyonu (mg/dl) LDL kolesterol: < >190 Totl kolesterol: < >240 HDL kolesterol: <40 >60 Trigliseridler: < >500 Sınıflm Norml İstenen düzey Sınırd yüksek Yüksek Çok yüksek İstenen düzey Sınırd yüksek Yüksek Düşük Yüksek Norml Sınırd yüksek Yüksek Çok yüksek En terojenik lipoprotein oln LDL kolesterol, tedvide primer hedef olrk lınmlıdır. Hstnın LDL kolesterol hedefinin belirlenmesi için NCEP ATP III kılvuzund beş mjör risk fktörü belirlenmiştir (Tblo 2.7.) (43,48). Tblo 2.7. LDL kolesterol hedeflerini belirlemede mjör risk fktörleri (43,48) Sigr kullnımı Hipertnsiyon (kn bsıncı>140/90 mmhg vey ntihipertnsif ilç kullnımı Düşük HDL kolesterol düzeyi (erkekte 40 mg/dl<; kdınd<45 mg/dl) Yş (erkek>45 yş; kdın>55 yş) HDL>60 mg/dl ise yukrıdki risk fktörlerinden biri eksilmiş syılır.

34 22 Semptomtik krotis rter hstlığı, periferik rter hstlığı vey bdominl ort nevrizmsı gibi terosklerotik hstlıklrın bulunmsı y d dibetes mellitus vrlığı, KKH eş değeri olrk kbul edilmektedir. Mjör risk fktörlerinin ynı sır KKH y d eş değeri durumlrın bulunup bulunmmsın göre hstlr 10 yıllık KKH riski çısındn üç yrı risk ktegorisinde sınıflndırılır (Tblo 2.8.) (43,48). Tblo 2.8. NCEP ATP III E Göre 10 yıllık KKH riski çısındn sınıflndırm (43,48) Risk ktegorisi KKH vey eş değeri hstlık vrlığınd İki vey dh fzl risk fktörü vrlığınd 0-1 risk fktörü vrlığınd 10 yıllık KKH riski >%20 <%20 <%1 NCEP ATP III: Yetişkinlerde Yüksek Kn Kolesterolünün Tespiti Değerlendirilmesi ve Tedvisi Üzerine Ulusl Kolesterol Eğitimi Progrmı Uzmn Pnelinin Üçüncü Rporu, KKH: Koroner Klp Hstlığı. Abdominl obezite, hipertrigliseridemi, hipertnsiyon, düşük HDL düzeyi ve çlık glukozund yükselmeyle orty çıkn metbolik sendrom protrombotik ve proinflmtuvr bir durum olup NCEP ATP III kılvuzu metbolik sendromu KKH riskini zltm çısındn LDL kolesterolün rdındn ikinci hedef olrk göstermektedir. Kılvuzlrd yukrıd bhsedilenler dışınd KKH çısındn ek risk fktörleri olrk obezite, fiziksel inktivite, doymuş yğ sitlerinden zengin beslenme, homosistein yüksekliği, protrombotik ve proinflmtuvr fktörler ve bozulmuş glukoz tolernsı d tnımlnmkt ve tespit edildiklerinde tedvi edilmeleri gerektiği vurgulnmktdır. Hstlr risk fktörleri ve lipit düzeylerine göre sınıflndırıldıktn sonr her ktegori için NCEP ATP III kılvuzund önerilen LDL kolesterol ve non-hdl kolesterol hedefleri ile ilç tedvisi bşlm eşikleri, 2004 yılınd güncellenmiştir(53). Geçen sürede tmmlnn beş büyük çlışmnın güncel sonuçlrı, riskli olgulrd LDL kolesterol seviyelerinin dh erken dönemde ve hyt boyu düşürülmesini

35 23 desteklemektedir. Hiperlipidemi tedvisi için NCEP ATP III önerilerinin güncellenmiş hli Tblo 2.9.'d verilmiştir(43,48,49,50,51). Tblo 2.9. Hiperlipidemi tedvisi için güncellenmiş ATP III önerileri (43,48,49,50,51) KKH risk ktegorisi: Önerilen Opsiyonel İlç tedvisi için LDL hedefler hedefler kolesterol eşiği LDL (mg/dl) LDL (mg/dl) Önerilen (mg/dl) Yüksek risk: KKH vey eş değeri <100 < vrlığı Hfif yüksek risk: 2 risk fktörü <130 < ve 10 yıllık KKH riski %10-20 Ort derecede risk: 2 risk fktörü < ve 10 yıllık KKH riski< %10 Düşük risk: 0-1 risk fktörü vrlığı < HİPERLİPİDEMİ NİN İLİŞKİLİ OLDUĞU BAZI HASTALIKLAR İnme, Ateroskleroz ve Hiperlipidemi İlişkisi Plzmd bunlr lipit-protein kompleksi hlinde bulunur ve tşınırlr. Düşük dnsiteli lipoprotein (LDL) ve ort dnsiteli lipoproteinle (IDL) şilomikron klıntılrının plzmd yüksek düzeyde bulunmsıyl birlikte yüksek dnsiteli lipoproteinlerin (HDL) zlmsı terosklerozd önemli bir risk fktörü olrk görülmektedir. HDL, LDL nin hücre duvrın girişini engelleyerek koruyucu etki ypr. Hiperkolesterolemi koroner klp hstlığı için önemli ve değiştirilebilir risk fktörü olmkl birlikte iskemik inme sıklığı ile ilişkisi zyıftır(66). Bu ilişki hemorjik inmede gözlenmezken trombotik inmede dh belirgindir. Son yıllrd özellikle sttin grubu ilçlrın kullnımıyl ve seri ultrsonogrfik ölçümlerle hem krotis terosklerozunun ilerlemesinin zldığı hem de inme gelişim sıklığının zldığı görülmüştür. Bu çlışmlrın met-nlizine göre sttin grubu ilçlrl inme riskinde %31 lik bir zlm meydn gelmektedir(67).

36 Primer Hiperlipidemi Tipleri ve Böbrek Hstlığı Sık rstlnıln primer hiperlipidemi tiplerinde şikr böbrek hstlığı insidnsı tm bilinmemekle berber ndirdir(68).bu hstlrd mikrolbuminüri görülme sıklığının rtmdığı bildirilmiştir (69).Anck dislipidemik kişilerde yşl ilgili renl fonksiyon kybının lipitleri norml oln kişilere göre dh hızlı olduğu rpor edilmiştir(70). Bir otopsi çlışmsınd teroskleroz ile glomerüloskleroz rsınd nlmlı birlikteliğe dikkt çekilerek etyolojik fktörler rsınd d önemli ilişkinin olduğu iddi edilmiştir(71). Bzı dislipidemi durumlrınd ise şikr böbrek hstlıklrı gözlenebilmektedir. Ndir görülen LCAT enzim eksikliğinde esterifıye kolesterol oluşturulmz ve lipit yüklü norml HDL rtışı olur. Bu hstlrd glomeruler bzl membrnd ve mezngiumd LDL ye benzer depozitler ve glomerüloskleroz görülür. Knd kolesterol seviyesi yükselmediği hlde Apo E düzeyinin rttığı nefrotik sendroml seyreden bu hstlrd glomeruler kpillerlerde nevrizml diltsyon, mezngi prolifersyon ve glomerüloskleroz gözlenmiş ve bu tbloy "Lipoprotein Glomerüloptisi" dı verilmiştir(72). Bir lipit metbolizm bozukluğu sonucu gelişen Fbry hstlığınd d dokulrd sfingomyelin depolnmsı ve erken renl hstlık bulgulrı bir rddır(68) Obezite ve Dislipidemiler Obeziteye koroner klp hstlığı gelişimine zemin hzırlyn çok syıd dislipidemi tblosu eşlik eder. Bunlr rsınd hiperkolesterolemi, çlık ve tokluk trigliserid düzeyleri yüksekliği, HDL kolesterol düzeyi düşüklüğü ve polipoprotein B düzeyi yüksekliği syılbilir. Ağırlıkt meydn gelen her %10 luk rtışın kn kolesterol düzeyini mg/dl rttırmktdır. Obez bireylerin hiperkolesterolemi riskleri norml kişilerle krşılştırıldığınd riskin yş grubund 1.5 kt, yş grubund 2 kt dh yüksek olduğu bilinmektedir(73) HİPERLİPİDEMİ NİN TEDAVİSİ Hiperlipidemi olgulrının cilen tedvi edilmesi, kut pnkretitin eşlik ettiği durumlr dışınd gerekli değildir. Hiperlipidemi tedvisinde sigryı bırkm, doğru beslenme, fiziksel ktivite rtışı gibi ilçsız tedvilere öncelik verilmesi mliyeti oldukç zlttığındn, ülkemiz gibi gelişmekte oln ülkelerin ekonomilerinde oldukç önemlidir.

37 25 Hiperlipidemi, KKH için primer risk fktörü olduğundn, özellikle KKH riski tşımynlr, diyet ve egzersiz tedvisi önem kznmktdır. Amerikn Diybet Birliği, ikincil hstlık olrk diybetin eşlik ettiği durumlrd KKH riskinin dh fzl rtmsı nedeniyle diybetli hstlrd özellikle sıkı bir hiperlipidemi tedvisini önermektedir(38,39,40) Beslenme İle Tedvi ve Fiziksel Etkinlik Hiperlipidemi tedvisinin her şmsınd beslenme ve yşm trzı değişiklikleri en bşt yer lır. NCEP ATP III klvuzu, tedvi edici yşm trzı değişiklikleri içinde yer ln diyette, trns yğ sitleri de dhil olmk üzere doymuş yğlrın günlük klorinin %7'sini geçmemesini ve yiyeceklerle lınn günlük kolesterol miktrının 200 mg'ın ltınd tutulmsını önermektedir. Trns yğ sitleri; ticri kızrtmlrd, unlu mmüllerde ve mrgrinlerde kullnıln kısmen hidrojenize edilmiş bitkisel yğlr içerisinde bulunur. Bunlr LDL kolesterolü rtırır, HDL kolesterolü ise düşürür. Kilo vermek için 800 kcl ve ltındki çok düşük klorili diyetlerin birçok olumsuz yn etkisi olbilir, bu tip şırı diyetler genellikle bşrısızdır. Alkol trigliserid düzeylerini rtırır. Bu noktd hipertrigliseridemi ve krciğer hstlığı gibi durumlrın göz önünde tutulmsı uygun olur. Mrgrine benzer formdki bitkisel sterollerin günde 2 grmı geçmeyen miktrlrd lınmsıyl LDL kolesterolün %10 civrınd düşürülebildiği gösterilmiştir. Blık yğındki omeg-3 yğ sitlerinin yrrlı etkileri vrdır, nck şırı miktrd omeg-6 yğ sidi lımı bzı hyvn çlışmlrınd knser riskini rttırdığı gözlenmiştir(39,41,42). İdel kiloyu yklmk ve kilo lımını engellemek için fiziksel ktivite ile günlük en z 200 kcl hrcnmsı önemlidir. Hftd 4-6 kez dkik tempolu yürüyüş, yüzme, bisiklet y d hstnın efor kpsitesine göre koşu gibi ktivitelerin düzenli ve sürekli şekilde ypılmsı, hst ktiviteye lıştıkç şiddetinin rtırılmsı önerilir(39). Hemen ilç tedvisi bşlnmsı gerektiren durumlr dışınd beslenme ve yşm trzı değişiklikleriyle yklşık 12 hftlık bir sürede hedef değerlere ulşılmmışs beslenme ve yşm trzı değişikliklerine ilç tedvisi eklenmelidir. Tedvide ess hedef LDL kolesterolün düşürülmesidir(39,37,42).

38 26 Ndiren trigliserid düzeyinin 1000 mg/dl'nin üzerinde olduğu durumlr, KKH'den ziyde kut pnkretit riski tşır ve böyle durumlrd prenterl beslenme ile trigliserid düzeyi hızl düşürülmeye çlışılmlıdır. Akut pnkretit olmksızın şiddetli hipertrigliseridemilerde çok düşük yğ içeren diyetin ynı sır trigliserid düşürücü jnlrın kullnılmsı gerekebilir (37,42). Tip 2 diybetli ve/vey obez hstlrd özellikle diyet + egzersiz + ilç tedvisinin berber uygulnmsı önerilmektedir(43,44,45,46,47) İlç Tedvisi Lipit düşürücü ilçlr ess olrk primer hiperlipidemilerin tedvisinde kullnılır. Sekonder hiperlipidemilerde ise primer etkenin düzeltilmesi esstır. Lipit düşürücü ilçlr, terosklerotik risk fktörlerinden sdece birini yok ettiğinden diğer risk fktörlerinin önlenmesinde ntitrombotik ve ntikogüln jnlrın eklenmesi gerekebilir. Kombine ilç tedvisi LDL kolesterol ve VLDL kolesterolün birlikte yükseldiği vey LDL kolesterolün tek ilçl düşürülemediği durumlrd gerekli olbilir(53). Lipit düşürücü ilçlr etkilerine göre lipoprotein sentezini zltnlr ve lipoprotein ktbolizmsını rtırnlr olmk üzere iki grupt toplnır. İlç seçimi ve tedvinin izlemi hstnın lipit profiline göre belirlenmelidir. Lipit düşürücü ilçlrın ömür boyu kullnım gerekliliği ve mliyet yüksekliğinin ynı sır, yn etkileri de göz önüne lınrk bşlnmsı gereklidir(53). Lipoprotein Ktbolizmsını Artırn İlçlr Sfr sidi bğlyn reçineler: Sfr sitlerini bğlyıp yeniden emilmelerini önleyerek etki gösterir. Kolestirmin, kolestipol ve neomisin bu grupt yer lmktdır. Kolestirmin ve kolestipol, bğırsklrd sfr sitlerine bğlnrk enteroheptik dolşımı engellemektedir. Böylece ilç dışkıd yok olrk, sfr sitleri vücuttn tılmktdır. Bu ilçlr hiperkolesterolemi hstlrın dh uygundur, çünkü VLDL kolesterol ve trigliserid düzeylerini tedvi sırsınd rtırbilirler. Bğırskt bulunn K vitmini ile etkileşerek hipoprotrombinemiye sebep olbildikleri gibi, ilç etkileşimleri çısındn d (fenilbutzon, vrfrin, tizidler, propnolol, penisilin G, tetrsiklin,

LİPOPROTEİNLER. Lipoproteinler; Lipidler plazmanın sulu yapısından dolayı sınırlı. stabilize edilmeleri gerekir. kanda lipidleri taşıyan özel

LİPOPROTEİNLER. Lipoproteinler; Lipidler plazmanın sulu yapısından dolayı sınırlı. stabilize edilmeleri gerekir. kanda lipidleri taşıyan özel LİPOPROTEİNLER LİPOPROTEİNLER Lipidler plazmanın sulu yapısından dolayı sınırlı olarak çözündüklerinden, taşınmaları için stabilize edilmeleri gerekir. Lipoproteinler; komplekslerdir. kanda lipidleri taşıyan

Detaylı

1. Değişkenler ve Eğriler: Matematiksel Hatırlatma

1. Değişkenler ve Eğriler: Matematiksel Hatırlatma DERS NOTU 01 Son Hli Değildir, tslktır: Ekleme ve Düzenlemeler Ypılck BİR SOSYAL BİLİM OLARAK İKTİSAT VE TEMEL KAVRAMLAR 1 Bugünki dersin işleniş plnı: 1. Değişkenler ve Eğriler: Mtemtiksel Htırltm...

Detaylı

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği

Prof.Dr. Oktay Ergene. Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemii id i Tedavisi i Prof.Dr. Oktay Ergene İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Kliniği Hipertrigliseridemi Gelişimiş VLDL Chylomicron Liver Defective Lipolysis Remnants

Detaylı

2013 YILI TÜRKİYE RADYO VE TELEVİZYON YAYINCILIĞI SEKTÖR RAPORU

2013 YILI TÜRKİYE RADYO VE TELEVİZYON YAYINCILIĞI SEKTÖR RAPORU 2 0 1 3YI L I R KL AMV Rİ L Rİ YL T ÜRKİ Y RADY OVT L Vİ ZY ONY A YI NCI L I ĞI S KT ÖRRAPORU R A T M R A D Y OT L V İ Z Y O NY A Y I N C I L A R I M S L KB İ R L İ Ğ İ L e y l ks o k kmu r t İ ş Me r

Detaylı

Anadolu Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Planlaması 2015-2016 Güz Dönemi

Anadolu Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Planlaması 2015-2016 Güz Dönemi Andolu Üniversitesi Mühendislik Fkültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Plnlmsı 2015-2016 Güz Dönemi 2 Tesis (fcility) Tesis : Belli bir iş için kurulmuş ypı Tesis etmek :

Detaylı

Nutritional Situation Assessment of 65 Years Old Patient Who Applicate to Emergency Department l

Nutritional Situation Assessment of 65 Years Old Patient Who Applicate to Emergency Department l e r Ar þ t ý r m Nutritionl Sitution Assessment of 65 Yers Old Ptient Who Applicte to Emergency Deprtment l n i j ri O O i g in Acil Servise Bşvurn 65 Yş Üzeri Hstlrd Nütrisyonel Durumun Değerlendirilmesi

Detaylı

B - GERĐLĐM TRAFOLARI:

B - GERĐLĐM TRAFOLARI: ve Seg.Korum_Hldun üyükdor onrım süresinin dh uzun olmsı yrıc rnın izole edilmesini gerektirmesi; rızlnmsı hlinde r tdiltını d gerektireilmesi, v. nedenlerle, özel durumlr dışınd tercih edilmezler. - GERĐLĐM

Detaylı

Atriyal fibrilasyon tedavi kılavuzu

Atriyal fibrilasyon tedavi kılavuzu ES KLAVUZU Atriyl fibrilsyon tedvi kılvuzu Avrup Krdiyoloji Derneği nin (ES) Atriyl Fibrilsyon Tedvisi İçin Görev Grubu Avrup Klp Ritmi irliği nin (EHRA) özel ktkısı ile geliştirilmiştir. Avrup Krdiyotorsik

Detaylı

b göz önünde tutularak, a,

b göz önünde tutularak, a, 3.ALT GRUPLAR Tnım 3.. bir grup ve G, nin boş olmyn bir lt kümesi olsun. Eğer ( ise ye G nin bir lt grubu denir ve G ile gösterilir. ) bir grup Not 3.. ) grubunun lt grubu olsun. nin birimi ve nin birimi

Detaylı

İstatistik I Bazı Matematik Kavramlarının Gözden

İstatistik I Bazı Matematik Kavramlarının Gözden İsttistik I Bzı Mtemtik Kvrmlrının Gözden Geçirilmesi Hüseyin Tştn Ağustos 13, 2006 İçindekiler 1 Toplm İşlemcisi 2 2 Çrpım İşlemcisi 6 3 Türev 7 3.1 Türev Kurllrı.......................... 8 3.1.1 Sbit

Detaylı

SAYILARIN ÇÖZÜMLENMESĐ ve BASAMAK KAVRAMI

SAYILARIN ÇÖZÜMLENMESĐ ve BASAMAK KAVRAMI YILLAR 00 00 004 00 006 007 008 009 010 011 ÖSS-YGS - 1 - - 1-1 1 SAYILARIN ÇÖZÜMLENMESĐ ve BASAMAK KAVRAMI,b,c,d birer rkm olmk üzere ( 0) b = 10 + b bc = 100+10+b bc = 100+10b+c bcd =1000+100b+10c+d

Detaylı

RASYONEL SAYILAR KESİR ÇEŞİTLERİ. www.unkapani.com.tr. 1. Basit Kesir. olduğuna göre, a, b tamsayı ve b 0 olmak üzere, a şeklindeki ifadelere

RASYONEL SAYILAR KESİR ÇEŞİTLERİ. www.unkapani.com.tr. 1. Basit Kesir. olduğuna göre, a, b tamsayı ve b 0 olmak üzere, a şeklindeki ifadelere RASYONEL SAYILAR, tmsyı ve 0 olmk üzere, şeklindeki ifdelere kesir denir. y kesrin pyı, ye kesrin pydsı denir. Örneğin,,,, kesirdir. kesrinde, py kesir çizgisi pyd, 0, 0 ise 0 0 dır.,, 0, syılrı irer 0

Detaylı

Cumhuriyet Dental Journal. Conservative approach for condylar fractures of children: a case report

Cumhuriyet Dental Journal. Conservative approach for condylar fractures of children: a case report Cumhuriyet Dentl Journl Volume 17 Issue 3 doi:10.7126/cdj.58140.1008001903 ville t http://dergiprk.ulkim.gov.tr/cumudj/ CASE REPORT Conservtive pproch for condylr frctures of children: cse report Niht

Detaylı

ASİT-BAZ TEORİSİ. (TİTRASYON) Prof. Dr. Mustafa DEMİR. M.DEMİR(ADU) ASİT-BAZ TEORİSİ (titrasyon) 1

ASİT-BAZ TEORİSİ. (TİTRASYON) Prof. Dr. Mustafa DEMİR. M.DEMİR(ADU) ASİT-BAZ TEORİSİ (titrasyon) 1 ASİT-BAZ TEORİSİ (TİTRASYON) Prof. Dr. Mustf DEMİR M.DEMİR(ADU) 009-05-ASİT-BAZ TEORİSİ (titrsyon) 1 Arhenius (su teorisi) 1990 Asit: Sud iyonlştığınd iyonu veren, bz ise O - iyonu veren mddelerdir. Cl,NO,

Detaylı

İŞ ETKİ ÇİZGİSİ TEOREMİ. Balıkesir Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Müh. Bölümü Balıkesir, TÜRKİYE THEOREM OF WORK INFLUENCE LINE

İŞ ETKİ ÇİZGİSİ TEOREMİ. Balıkesir Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Müh. Bölümü Balıkesir, TÜRKİYE THEOREM OF WORK INFLUENCE LINE BAÜ Fen Bil. Enst. Dergisi (006).8. İŞ ETKİ ÇİZGİSİ TEOREMİ Scit OĞUZ, Perihn (Krkulk) EFE Blıkesir Üniversitesi Mühendislik Mimrlık Fkültesi İnşt Müh. Bölümü Blıkesir, TÜRKİYE ÖZET Bu çlışmd İş Etki Çizgisi

Detaylı

3N MOBİL HABERLEŞME HİZMETLERİNDE HİZMET KALİTESİ ÖLÇÜTLERİNİN ELDE EDİLMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ

3N MOBİL HABERLEŞME HİZMETLERİNDE HİZMET KALİTESİ ÖLÇÜTLERİNİN ELDE EDİLMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ 3N MOBİL HABERLEŞME HİZMETLERİNDE HİZMET KALİTESİ ÖLÇÜTLERİNİN ELDE EDİLMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Aç, Kps, Dynk, Tnılr ve Kısltlr Aç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin cı, IMT 2000/UMTS Altypılrının Kurulsı

Detaylı

ELEKTRİK DAĞITIM ȘİRKETLERİNİN SORUMLULUĞUNDAKİ YOL AYDINLATMASINA İLİȘKİN KURALLARIN İRDELENMESİ

ELEKTRİK DAĞITIM ȘİRKETLERİNİN SORUMLULUĞUNDAKİ YOL AYDINLATMASINA İLİȘKİN KURALLARIN İRDELENMESİ ELEKTRİK DAĞITIM ȘİRKETLERİNİN SORUMLULUĞUNDAKİ YOL AYDINLATMASINA İLİȘKİN KURALLARIN İRDELENMESİ M. Akif ȘENOL 1 Ercüment ÖZDEMİRCİ 2 M. Cengiz TAPLAMACIOĞLU 3 1 Enerji ve Tbii Kynklr Bknlığı, Ankr, 2

Detaylı

Şensoy Nazlı 1, Özmen Alparslan 2, Doğan Nurhan 3, Ercan Atilla 4, Karabekir H. Selim 5

Şensoy Nazlı 1, Özmen Alparslan 2, Doğan Nurhan 3, Ercan Atilla 4, Karabekir H. Selim 5 e r Ar þ t ý r m A Reserch on Ptient Stisfction with Primry Helth Cre in the Center of Afyonkrhisr l n i j ri O O i g in Afyonkrhisr İl Merkezinde Birinci Bsmk Sğlık Hizmetlerinde Hst Memnuniyeti Arştırmsı

Detaylı

Yüksek Kolesterollü Diyetle Beslenen Sıçanlarda Thymus fallax F. (kekik) Yapraklarının Kan Kolesterol Seviyesi Üzerine Etkisi

Yüksek Kolesterollü Diyetle Beslenen Sıçanlarda Thymus fallax F. (kekik) Yapraklarının Kan Kolesterol Seviyesi Üzerine Etkisi Vn Tıp Dergisi: 13 (3):71-77,2006 Kekikğin Kollestrol Düzeyine Etkisi Yüksek Kolesterollü Diyetle Beslenen Sıçnlrd Thymus fllx F. (kekik) Yprklrının Kn Kolesterol Seviyesi Üzerine Etkisi Hnefi Özbek*,

Detaylı

MATRİSLER. r r r A = v v v 3. BÖLÜM. a a L a. v r. a = M a. Matris L L L L. elemanları a ( i = 1,2,..., m ; j = 1,2,... n) cinsinden kısaca A = [ ]

MATRİSLER. r r r A = v v v 3. BÖLÜM. a a L a. v r. a = M a. Matris L L L L. elemanları a ( i = 1,2,..., m ; j = 1,2,... n) cinsinden kısaca A = [ ] 3. BÖLÜM 2 v r = M m v r 2 2 = 22 M m2 v r n n 2n = M mn MTRİSLER gibi n tne vektörün oluşturduğu, r r r = v v v [ L ] 2 n şeklindeki sırlnışın mtris denir. 2 nlitik Geometriden Biliyoruz ki : Mtris 2

Detaylı

KAN GLUKOZ DÜZEYİNİN REGÜLASYONU

KAN GLUKOZ DÜZEYİNİN REGÜLASYONU PAROKSETİNİN KAN GLUKOZ DÜZEYİNDE YAPTIĞI DEĞİŞİKLİKLERİN OLASI MEKANİZMALARININ ARAŞTIRILMASI Yrd.Doç.Dr. Murt Kesim Krdeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fkültesi Frmkoloji Anilim Dlı -TRABZON KAN GLUKOZ DÜZEYİNİN

Detaylı

Clinical and Demographic Characteristics of 626 Patients with Moderate and Severe Psoriasis l

Clinical and Demographic Characteristics of 626 Patients with Moderate and Severe Psoriasis l e r Ar þ t ý r m Clinicl nd Demogrphic Chrcteristics of 626 Ptients with Moderte nd Severe Psorisis l n i j ri O O i g in Ort ve Şiddetli Psorizisi Oln 626 Hstnın Klinik ve Demogrfik Özellikleri h c r

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 03

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 03 ELEĐ MOOLA ve SÜÜCÜLEĐ DES 03 Özer ŞENYU Mrt 0 ELEĐ MOOLA ve SÜÜCÜLEĐ DA MOOLANN ELEĐ DEE MODELLEĐ E AAEĐSĐLEĐ ENDÜĐ DEESĐ MODELĐ Endüviye uygulnn gerilim (), zıt emk (E), endüvi srgı direni () ile temsil

Detaylı

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım

Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Sık Görülen Kardiyolojik Sorunlarda Güncelleme Sempozyum Dizisi No: 40 Haziran 2004; s. 69-74 Hiperlipidemiye Güncel Yaklaşım Prof. Dr. Hakan

Detaylı

Çocuk Acil Ünitesine Başvuran 0-18 Yaş Arası Zehirlenme Olgularının İncelenmesi

Çocuk Acil Ünitesine Başvuran 0-18 Yaş Arası Zehirlenme Olgularının İncelenmesi Arştırmlr / Reserches DOI: 10.5350/SEMB2014480105 Çocuk Acil Ünitesine Bşvurn 0-18 Yş Arsı Zehirlenme Olgulrının İncelenmesi Dilek Aygin 1, Hnde Açıl 1 ÖZET: Çocuk cil ünitesine bşvurn 0-18 yş rsı zehirlenme

Detaylı

TG 10 ÖABT KİMYA. KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ KİMYA ÖĞRETMENLİĞİ 29 Haziran 2014 Pazar

TG 10 ÖABT KİMYA. KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ KİMYA ÖĞRETMENLİĞİ 29 Haziran 2014 Pazar KAMU PERSONEL SEÇME SINAVI ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ KİMYA ÖĞRETMENLİĞİ 9 Hzirn 4 Pzr TG ÖABT KİMYA Bu testlerin her hkkı sklıdır. Hngi mçl olurs olsun, testlerin tmmının vey bir kısmının İhtiyç Yyıncılık

Detaylı

Telekomünikasyon, bilginin haberleşme amaçlı

Telekomünikasyon, bilginin haberleşme amaçlı GÜNÜMÜZ HABERLEŞME TEKNOLOJİLERİNE KISA BİR BAKIŞ Mehmet Okty ELDEM Elektronik Y. Mühendisi EMO Ankr Şubesi Üyesi okty.eldem@gmil.com Telekomüniksyon, bilginin hberleşme mçlı olrk dikkte değer bir mesfeye

Detaylı

a a a a a a www.inka-paletten.com P A L E T Y P A L E T Ahşap paletlerle rekabet edebilir fiyattadır İç içe geçebildiğinden daha az stok yeri tutar

a a a a a a www.inka-paletten.com P A L E T Y P A L E T Ahşap paletlerle rekabet edebilir fiyattadır İç içe geçebildiğinden daha az stok yeri tutar Y P A L E T Ahşp pletlerle rekbet edebilir fiyttdır İç içe geçebildiğinden dh z stok yeri tutr Konteynırlr uygun ebtlr CP3, CP5 Çevreyle Dost Düny çpınd kıs sürede teslimt Isıl işlem,fümigsyon gerektirmez,

Detaylı

"DEMOKRATİK KATILIM PLATFORMU" TARAFINDAN 49. TÜRKİYE JEOLOJİ KURULTAYI SIRASINDA YAPILMIŞ OLAN ANKETİN SONUÇLARI VE DEĞERLENDİRMESİ

DEMOKRATİK KATILIM PLATFORMU TARAFINDAN 49. TÜRKİYE JEOLOJİ KURULTAYI SIRASINDA YAPILMIŞ OLAN ANKETİN SONUÇLARI VE DEĞERLENDİRMESİ "DEMOKRATİK KATILIM PLATFORMU" TARAFINDAN 49. TÜRKİYE JEOLOJİ KURULTAYI SIRASINDA YAPILMIŞ OLAN ANKETİN SONUÇLARI VE DEĞERLENDİRMESİ "DEMOKRATİK KATILIM PLATFORMU" trfındn 49, Türkiye Jeoloji Kurultyı

Detaylı

ORAN ORANTI. Örnek...1 : Örnek...4 : Örnek...2 : Örnek...5 : a 1 2 =2b+1 3 =3c 4. Örnek...6 : Bir karışımda bulunan a, b ve c maddeleri arasında

ORAN ORANTI. Örnek...1 : Örnek...4 : Örnek...2 : Örnek...5 : a 1 2 =2b+1 3 =3c 4. Örnek...6 : Bir karışımda bulunan a, b ve c maddeleri arasında ORAN ORANTI syısının 0 dn frklı oln b syısın ornı :b vey olrk gösterilir. b İki vey dh fzl ornın eşitlenmesiyle oluşn ifdeye orntı denir. b =c d ifdesine ikili orntı denir. Bir orntı orntı sbitine eşitlenerek

Detaylı

T.C.. VALİLİĞİ.. OKULU/LİSESİ

T.C.. VALİLİĞİ.. OKULU/LİSESİ T.C.. VALİLİĞİ.. OKULU/LİSESİ../. EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖĞRENCİNİN Adı Soydı Sınıfı No Eğitimde fed edilecek fert yoktur. Mustf Keml ATATÜRK T.C... VALİLİĞİ/KAYMAKAMLIĞI Milli Eğitim Müdürlüğü. OKULU/LİSESİ

Detaylı

63032 / 63932 ELEKTRONİK SICAKLIK KONTROL CİHAZI KULLANIM KILAVUZU

63032 / 63932 ELEKTRONİK SICAKLIK KONTROL CİHAZI KULLANIM KILAVUZU 63032 / 63932 ELEKTRONİK SICAKLIK KONTROL CİHAZI KULLANIM KILAVUZU www.omk.com.tr 01.08.2014 V3185 / V4185 VARİL ISITICISI KULLANIM KILAVUZU OMAK MAKİNA SANAYİİ ve TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ DR. MEDİHA ELDEM

Detaylı

Yerel Topluluklar ve Yönetimler Arasında Sınır-Ötesi Đşbirliği Avrupa Çerçeve Sözleşmesine Ek Protokol

Yerel Topluluklar ve Yönetimler Arasında Sınır-Ötesi Đşbirliği Avrupa Çerçeve Sözleşmesine Ek Protokol Yerel Topluluklr ve Yönetimler Arsınd Sınır-Ötesi Đşirliği Avrup Çerçeve Sözleşmesine Ek Protokol Strsourg 9 Xl 1995 Avrup Antlşmlrı Serisi/159 Yerel Topluluklr vey Yönetimler rsınd Sınır-ötesi Đşirliği

Detaylı

VEKTÖRLER ÜNİTE 5. ÜNİTE 5. ÜNİTE 5. ÜNİTE 5. ÜNİT

VEKTÖRLER ÜNİTE 5. ÜNİTE 5. ÜNİTE 5. ÜNİTE 5. ÜNİT VKTÖRLR ÜNİT 5. ÜNİT 5. ÜNİT 5. ÜNİT 5. ÜNİT VKTÖRLR 1. Kznım : Vektör kvrmını çıklr.. Kznım : İki vektörün toplmını ve vektörün ir gerçek syıyl çrpımını ceirsel ve geometrik olrk gösterir. VKTÖRLR 1.

Detaylı

ARABA BENZERİ GEZGİN ROBOTUN OTOMATİK PARK ETMESİ İÇİN BİR YÖNTEM

ARABA BENZERİ GEZGİN ROBOTUN OTOMATİK PARK ETMESİ İÇİN BİR YÖNTEM ARABA BENZERİ GEZGİN ROBOTUN OTOMATİK PARK ETMESİ İÇİN BİR YÖNTEM Burk Uzkent Osmn Prlktun Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Eskişehir Osmngzi Üniversitesi, Eskişehir uzkent.burk@gmil.com oprlk@ogu.edu.tr

Detaylı

Liderlik ve Yönetim Tarzı Raporu

Liderlik ve Yönetim Tarzı Raporu Liderlik ve Yönetim Trzı Rporu Myıs 15 GİZLİ Liderlik ve Yönetim Trzı Rporu Giriş Myıs 15 Giriş LYTR, yönetii seçimi ve yönetim eerileri geliştirme ile ilgili kişilik konulrın odklnır. Bu rpor, profesyonel

Detaylı

T.C. ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ Genel Sekreterlik

T.C. ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ Genel Sekreterlik T.C. ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ Genel Sekreterlik Syı : 13186036-010.07-/ b9 $~ fo/04/2013 Konu : eniz Kplumbğlrı Korum Çlışmlrı y- [TÜRKİYE CUMHURİYETİ! İCLE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE

Detaylı

İNEK VE SOYA SÜTÜ KARIŞIMLARIN DUYUSAL ÖZELLİKLERİNE PEYNİR SUYU VE KARBONAT KULLANIMININ ETKİSİ

İNEK VE SOYA SÜTÜ KARIŞIMLARIN DUYUSAL ÖZELLİKLERİNE PEYNİR SUYU VE KARBONAT KULLANIMININ ETKİSİ OMÜ Zir. Fk. Dergisi, 2005,20(1):1-5 J. of Fc. of Agric., OMU, 2005,20(1):1-5 İNEK VE SOYA SÜTÜ KARIŞIMLARIN DUYUSAL ÖZELLİKLERİNE PEYNİR SUYU VE KARBONAT KULLANIMININ ETKİSİ Hsn TEMİZ A.Kdir HURŞİT Ondokuz

Detaylı

Kalp dışı cerrahide preoperatif kardiyak riskin değerlendirilmesi ve perioperatif kardiyak tedaviye ilişkin kılavuzlar

Kalp dışı cerrahide preoperatif kardiyak riskin değerlendirilmesi ve perioperatif kardiyak tedaviye ilişkin kılavuzlar Europen Hert Journl doi:10.1093/eurhertj/ehp337 ESC KILAVUZLARI Klp dışı cerrhide preopertif krdiyk riskin değerlendirilmesi ve periopertif krdiyk tedviye ilişkin kılvuzlr Avrup Krdiyoloji Derneği (ESC)

Detaylı

KIVIRMA İŞLEMİNİN ŞEKİL ve BOYUTLARI

KIVIRMA İŞLEMİNİN ŞEKİL ve BOYUTLARI 2011 Şut KIVIRMA İŞEMİNİN ŞEKİ ve BOYUTARI Hzırlyn: Adnn YIMAZ AÇINIM DEĞERERİ 50-21 DİKKAT: İyi niyet, ütün dikkt ve çm krşın ynlışlr olilir. Bu nedenle onucu orumluluk verecek ynlışlıklr için, hiçir

Detaylı

Velilere Yönelik Soru Formu

Velilere Yönelik Soru Formu Velilere Yönelik Soru Formu Eğitim Stndrtlrı Pilot Çlışmsı 4. Sınıf Mtemtik Okul Sınıf Öğrenci Sevgili veliler, Sevgili velyet shipleri, Çocuğunuzun sınıfı, mtemtik eğitim stndrtlrın ilişkin bir pilot

Detaylı

Romatizmal Hastalıklar Hakkında Daha Fazla Bilgi İçin. www.romatizmaveyasam.org. ROMATiZMA ve OCAK - ŞUBAT - MART - NİSAN 2013

Romatizmal Hastalıklar Hakkında Daha Fazla Bilgi İçin. www.romatizmaveyasam.org. ROMATiZMA ve OCAK - ŞUBAT - MART - NİSAN 2013 TÜRKİYE DE ROMATOLOJİ Romtizml Hstlıklr Hkkınd Dh Fzl Bilgi İçin Prof. Dr. Nurullh AKKOÇ Türkiye Romtoloji Derneği Bşknı www.romtizmveysm.org T ürkiye Romtoloji Arştırm ve Eğitim Derneği, kıs dıyl Türkiye

Detaylı

ÜNİTE - 7 POLİNOMLAR

ÜNİTE - 7 POLİNOMLAR ÜNİTE - 7 BÖLÜM Polinomlr (Temel Kvrmlr) -. p() = 3 + n 6 ifdesi bir polinom belirttiğine göre n en z 5. p( + ) = + 4 + Test - olduğun göre, p() polinomunun ktsyılr toplmı p() polinomund terimlerin kuvvetleri

Detaylı

DEĞİŞİK UYGULAMALARIN ÇİLEK AKENLERİNİN ÇİMLENMESİ ÜZERİNE ETKİLERİ

DEĞİŞİK UYGULAMALARIN ÇİLEK AKENLERİNİN ÇİMLENMESİ ÜZERİNE ETKİLERİ Btı Akdeniz Trımsl Arştırm Enstitüsü Derim Dergisi, 2009,26(2):1-10 ISSN 1300-3496 DEĞİŞİK UYGULAMALARIN ÇİLEK AKENLERİNİN ÇİMLENMESİ ÜZERİNE ETKİLERİ Nfiye ADAK Mustf PEKMEZCİ Hmide GÜBBÜK Akdeniz Üniversitesi

Detaylı

Yüz İfadelerini Öğreniyorum Web Sitesinin Kullanılabilirliği İçin Sezgisel Değerlendirme

Yüz İfadelerini Öğreniyorum Web Sitesinin Kullanılabilirliği İçin Sezgisel Değerlendirme Yüz İfdelerini Öğreniyorum Web Sitesinin Kullnılbilirliği İçin Sezgisel Değerlendirme Filiz İŞLEYEN, K. Hkn GÜLKESEN, Neşe ZAYİM, M. Keml SAMUR Buket CİNEMRE b Biyoisttistik ve Tıp Bilişimi AD, Akdeniz

Detaylı

Mobil Uygulamalar ile Kişiye Özel Sağlık Uygulamalarına Bir Örnek; Diyet

Mobil Uygulamalar ile Kişiye Özel Sağlık Uygulamalarına Bir Örnek; Diyet TURKMIA 10 Proceedings 7 VII. Ulusl Tıp Bilişimi Kongresi Bildirileri Mobil Uygulmlr ile Kişiye Özel Sğlık Uygulmlrın Bir Örnek; Diyet Şengül Sngu TALAK, Müge ÖZYURT, Gözde ŞAHİN Ahmet ŞAHİN Beslenme ve

Detaylı

SÜREKLİ REJİM ENERJİ DENGESİ MODELİNE GÖRE ISIL KONFOR BÖLGELERİ

SÜREKLİ REJİM ENERJİ DENGESİ MODELİNE GÖRE ISIL KONFOR BÖLGELERİ PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K BİLİMLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 2003 : 9 : 1 : 23-30 SÜREKLİ

Detaylı

Sosyal Harcamalar ve İktisadi Büyüme İlişkisi: Türkiye Ekonomisinde 1960 2005 Dönemine Yönelik Bir Dinamik Analiz

Sosyal Harcamalar ve İktisadi Büyüme İlişkisi: Türkiye Ekonomisinde 1960 2005 Dönemine Yönelik Bir Dinamik Analiz Sosyl Hrcmlr ve İktisdi Büyüme İlişkisi: Türkiye Ekonomisinde 1960 2005 Dönemine Yönelik Bir Dinmik Anliz Sosyl Hrcmlr ve İktisdi Büyüme İlişkisi: Türkiye Ekonomisinde 1960 2005 Dönemine Yönelik Bir Dinmik

Detaylı

KOBAYLARDA GENTAMİSİN'İN KARACİĞER TOKSİTESİNİN ARAŞTIRILMASI : E VİTAMİNİ'NİN ETKİSİ

KOBAYLARDA GENTAMİSİN'İN KARACİĞER TOKSİTESİNİN ARAŞTIRILMASI : E VİTAMİNİ'NİN ETKİSİ NKR TIP MECMUSI (THE JOURNL OF THE FCULTY OF MEDICINE) Voİ. 48 : 191-198, 1995 KOBYLRD GENTMİSİN'İN KRCİĞER TOKSİTESİNİN RŞTIRILMSI : E VİTMİNİ'NİN ETKİSİ Orhn Cnbolt* Mustf Kvutcu* Serdr Öztürk* Ekmel

Detaylı

Dersin Adı Kodu Sınıf Hücre ve Doku Sistemleri TIP 102 1.SINIF/1. Yarıyıl / Güz 102 54 9

Dersin Adı Kodu Sınıf Hücre ve Doku Sistemleri TIP 102 1.SINIF/1. Yarıyıl / Güz 102 54 9 Dersin Adı Kodu Sınıf Teori Uygulm Hücre ve Doku Sistemleri TIP 2.SINIF/. Y / Güz 2 54 9 Önkoşullr Yok Dersin dili Türkçe Dersin Türü Zorunlu Dersin öğrenme ve Anltım, Trtışm, Soru-Ynıt, İnterktif Sum,

Detaylı

Bir Elektrik Motorunun Kısımları. Bir elektrik motorunun parçaları: Rotor, stator içinde döner.

Bir Elektrik Motorunun Kısımları. Bir elektrik motorunun parçaları: Rotor, stator içinde döner. Bir Elektrik Motorunun Kısımlrı Bir elektrik motorunun prçlrı: Rotor, sttor içinde döner. İki kutuplu bir DA motoru -kutuplu mkinnın kısımlrı ve elemnlrı Dört kutuplu bir DA motoru-endüktör Kutup nüvesi

Detaylı

HASTANE TEDAVİSİ GEREKTİREN İNTİHAR GİRİŞİMLERİ

HASTANE TEDAVİSİ GEREKTİREN İNTİHAR GİRİŞİMLERİ Kriz Dergisi 1(3): 129-133 HASTANE TEDAVİSİ GEREKTİREN İNTİHAR GİRİŞİMLERİ Dr. Ahmet Rıft ŞAHİN*, Dr. Aysen ÖZKAN** Özet: İntihr girişimi nedeniyle medikl vey cerrhi tedvi gerektiren 3 hstnın dosylrı incelendi.

Detaylı

TEOG. Tam Sayılar ve Mutlak Değer ÇÖZÜM ÖRNEK ÇÖZÜM ÖRNEK TAMSAYILAR MUTLAK DEĞER

TEOG. Tam Sayılar ve Mutlak Değer ÇÖZÜM ÖRNEK ÇÖZÜM ÖRNEK TAMSAYILAR MUTLAK DEĞER TEOG Tm Syılr ve Mutlk Değer TAMSAYILAR Eksi sonsuzdn gelip, rtı sonsuz giden syılr tm syılr denir ve tm syılr kümesi Z ile gösterilir. Z = {...,,, 1,0,1,,,... } Tmsyılr kümesi ikiye yrılır: ) Negtif Tmsyılr:

Detaylı

Profil Raporu. Ella Explorer. 2 Aralık 2008 GİZLİ

Profil Raporu. Ella Explorer. 2 Aralık 2008 GİZLİ Profil Rporu Ell Explorer Arlık GİZLİ Profil Rporu Ell Explorer Giriş Arlık Giriş Bu rpor profesyonel yrgı ile kullnılmlıdır. İçerdiği ifdeler; mülktlr, iyogrfik veriler ve diğer değerlendirme sonuçlrı

Detaylı

Tablo 1: anket sorularına verilen cevapların % de dağılımı Anket soruları. % c. % a. % b

Tablo 1: anket sorularına verilen cevapların % de dağılımı Anket soruları. % c. % a. % b PROJENİN ADI: Kimy Öğretiminde Alterntif Öğretim Metodu PROJE AMACI: Kimy öğretiminde lterntif uygulm olrk nimsyon sunumu tekniğinin uygulnilirliğini örneklerle göstermek ve dh iyi nsıl öğreteilirim sorusun

Detaylı

E Vitamini, N-Asetil Sistein, Penisilin-G ve Urtica dioica L. nin Phalloidin Toksisitesi Üzerine Etkileri

E Vitamini, N-Asetil Sistein, Penisilin-G ve Urtica dioica L. nin Phalloidin Toksisitesi Üzerine Etkileri Özbek ve rk. Vn Tıp Dergisi: 12 (1):16-21, 2005 E Vitmini, N-Asetil Sistein, Penisilin-G ve Urtic dioic L. nin Phlloidin Toksisitesi Üzerine Etkileri Hnefi Özbek*, İlys Tuncer**, Hluk Dülger***, Serdr

Detaylı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Fizik Mühendisliği Bölümü FZM207. Temel Elektronik-I. Doç. Dr. Hüseyin Sarı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Fizik Mühendisliği Bölümü FZM207. Temel Elektronik-I. Doç. Dr. Hüseyin Sarı Ankr Üniversitesi Mühendislik Fkültesi, Fizik Mühendisliği Bölümü FZM207 Temel ElektronikI Doç. Dr. Hüseyin Srı 2. Bölüm: Dirençli Devreler İçerik Temel Yslrın Doğrudn Uygulnışı Kynk Gösterimi ve Dönüşümü

Detaylı

Miyokardiyal Revaskülarizasyon Kılavuzu

Miyokardiyal Revaskülarizasyon Kılavuzu ESC KLAVUZU Miyokrdiyl Revskülrizsyon Kılvuzu Avrup Krdiyoloji Derneği (ESC) ve Avrup Krdiyotorsik Cerrhisi Derneği (EACTS) Miyokrdiyl Revskülrizsyon Görev Gruu Avrup Perkütn Krdiyovsküler Girişim Derneği

Detaylı

BİTKİSEL ÜRETİMDE ÇİFTLİK GÜBRESİ VE BİYOGAZ KOMPOSTU KULLANIMININ YAYGINLAŞTIRILMASI

BİTKİSEL ÜRETİMDE ÇİFTLİK GÜBRESİ VE BİYOGAZ KOMPOSTU KULLANIMININ YAYGINLAŞTIRILMASI BİTKİSEL ÜRETİMDE ÇİFTLİK GÜBRESİ VE BİYOGAZ KOMPOSTU KULLANIMININ YAYGINLAŞTIRILMASI Yyımlyn: Türk - Almn Biyogz Projesi And Sokk No: 8/6 06580 Çnky, Ankr, Türkiye T: +90 312 466 70 56 T.C. Çevre ve Şehircilik

Detaylı

OTEL İŞLETMELERİNDE MÜŞTERİLERİN HİZMET BEKLENTİLERİ VE MEMNUNİYET (TATMİN) DÜZEYLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: ANTALYA DA BİR ARAŞTIRMA.

OTEL İŞLETMELERİNDE MÜŞTERİLERİN HİZMET BEKLENTİLERİ VE MEMNUNİYET (TATMİN) DÜZEYLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: ANTALYA DA BİR ARAŞTIRMA. OTEL İŞLETMELERİNDE MÜŞTERİLERİN HİZMET BEKLENTİLERİ VE MEMNUNİYET (TATMİN) DÜZEYLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: ANTALYA DA BİR ARAŞTIRMA Okty EMİR Doktor Tezi Dnışmn: Prof. Dr. Belkıs ÖZKARA Afyonkrhisr 2007

Detaylı

İntegral Uygulamaları

İntegral Uygulamaları İntegrl Uygulmlrı Yzr Prof.Dr. Vkıf CAFEROV ÜNİTE Amçlr Bu üniteyi çlıştıktn sonr; düzlemsel ln ve dönel cisimlerin cimlerinin elirli integrl yrdımı ile esplnileceğini, küre, koni ve kesik koninin cim

Detaylı

1997 ÖYS A) 30 B) 35 C) 40 D) 45 E) 50. olduğuna göre, k kaçtır? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5

1997 ÖYS A) 30 B) 35 C) 40 D) 45 E) 50. olduğuna göre, k kaçtır? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 7 ÖYS. 0,00 0,00 k 0,00 olduğun göre, k kçtır? 6. Bir ust günde çift ykkbı, bir klf ise günde çift ykkbı ypmktdır. İkisi birlikte, 8 çift ykkbıyı kç günde yprlr? 0 C) 0 D) 0 C) D). (0 ) ( 0) işleminin

Detaylı

İlişkisel Veri Modeli. İlişkisel Cebir İşlemleri

İlişkisel Veri Modeli. İlişkisel Cebir İşlemleri İlişkisel Veri Modeli İlişkisel Cebir İşlemleri Veri işleme (Mnipultion) işlemleri (İlişkisel Cebir İşlemleri) Seçme (select) işlemi Projeksiyon (project) işlemi Krtezyen çrpım (crtesin product) işlemi

Detaylı

on8 S İ G O R T A C I L I K S E K T Ö R Ü K U R U M S A L W E B S İ T E L E R İ G E N E L A N A L İ Z Ç A L I Ş M A S I

on8 S İ G O R T A C I L I K S E K T Ö R Ü K U R U M S A L W E B S İ T E L E R İ G E N E L A N A L İ Z Ç A L I Ş M A S I on8 S İ G O R T A C I L I K S E K T Ö R Ü K U R U M S A L W E B S İ T E L E R İ G E N E L A N A L İ Z Ç A L I Ş M A S I Kurumsl web sitelerinin en büyük hedefi; kullnıcılrı müşteri, müşterileri kullnıcı

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Ön Söz...2. Matris Cebiri...3. Elementer İşlemler Determinantlar Lineer Denklem Sistemleri Vektör Uzayları...

İÇİNDEKİLER. Ön Söz...2. Matris Cebiri...3. Elementer İşlemler Determinantlar Lineer Denklem Sistemleri Vektör Uzayları... İÇİNDEKİLER Ön Söz... Mtris Cebiri... Elementer İşlemler... Determinntlr...7 Lineer Denklem Sistemleri...8 Vektör Uzylrı...6 Lineer Dönüşümler...48 Özdeğerler - Özvektörler ve Köşegenleştirme...55 Genel

Detaylı

çizilen doğru boyunca birim vektörü göstermektedir. q kaynak yükünün konum vektörü r ve Q deneme E( r) = 1 q

çizilen doğru boyunca birim vektörü göstermektedir. q kaynak yükünün konum vektörü r ve Q deneme E( r) = 1 q Elektrosttik(Özet) Coulomb Yssı Noktsl bir q yükünün kendisinden r kdr uzktki bir Q yüküne uyguldığı kuvvet, şğıdki Coulomb yssı ile ifde edilir: F = 1 qq ˆr (1) r2 burd boşluğun elektriksel geçirgenlik

Detaylı

İÇİNDEKİLER ORAN VE ORANTI... 267-278... 01-06 KESİR PROBLEMLERİ... 279-288... 01-05 HAVUZ VE İŞ PROBLEMLERİ... 289-298... 01-06

İÇİNDEKİLER ORAN VE ORANTI... 267-278... 01-06 KESİR PROBLEMLERİ... 279-288... 01-05 HAVUZ VE İŞ PROBLEMLERİ... 289-298... 01-06 PROBLEMLER İÇİNDEKİLER Syf No Test No ORAN VE ORANTI... 267-278... 01-06 KESİR PROBLEMLERİ... 279-288... 01-05 HAVUZ VE İŞ PROBLEMLERİ... 289-298... 01-06 SAYI PROBLEMLERİ... 299-314... 01-08 YAŞ PROBLEMLERİ...

Detaylı

Semptomatik perikardiyal efüzyonların cerrahi tedavisinde VATS, subksifoid ve minitorakotomi perikardiyal pencerenin etkinliği

Semptomatik perikardiyal efüzyonların cerrahi tedavisinde VATS, subksifoid ve minitorakotomi perikardiyal pencerenin etkinliği Dicle Tıp Dergisi / 2014; 41 (1): 99-107 Dicle Medicl Journl doi: 10.5798/diclemedj.0921.2014.01.0381 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / ORIGINAL ARTICLE Semptomtik perikrdiyl efüzyonlrın cerrhi tedvisinde VATS, suksifoid

Detaylı

BETONARME KİRİŞLERİN DIŞTAN YAPIŞTIRILAN ÇELİK LEVHALARLA KESMEYE KARŞI GÜÇLENDİRİLMESİ

BETONARME KİRİŞLERİN DIŞTAN YAPIŞTIRILAN ÇELİK LEVHALARLA KESMEYE KARŞI GÜÇLENDİRİLMESİ BETONARME KİRİŞLERİN DIŞTAN YAPIŞTIRILAN ÇELİK LEVHALARLA KESMEYE KARŞI GÜÇLENDİRİLMESİ Sinn ALTIN 1, Özgür ANIL 2, M. Emin KARA 3 1 İnşt Müh. Böl. Prof. Dr., Gzi Üniversitesi, Mltepe, Ankr, Türkiye, 06570

Detaylı

DENEY 6 THEVENIN, NORTON, DOĞRUSALLIK VE TOPLAMSALLIK KURAMLARININ UYGULAMALARI

DENEY 6 THEVENIN, NORTON, DOĞRUSALLIK VE TOPLAMSALLIK KURAMLARININ UYGULAMALARI T.C. Mltepe Üniversitesi Mühendislik ve Doğ Bilimleri Fkültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELK 201 DEVRE TEORİSİ DERSİ LABORATUVARI DENEY 6 THEVENIN, NORTON, DOĞRUSALLIK VE TOPLAMSALLIK KURAMLARININ

Detaylı

Afyon Çimento Sanayi T.A.Ş. nin 12.04.2006 tarihli yazısı aşağıya çıkarılmıştır.

Afyon Çimento Sanayi T.A.Ş. nin 12.04.2006 tarihli yazısı aşağıya çıkarılmıştır. TARİH:27/01/2006 Afyon Çimento Snyi T.A.Ş.'nin 27.01.2006 trihli yzısı şğıy çıkrılmıştır. Şirketimiz Afyon Çimento Snyi T.A.Ş.'nin 108 kişi oln personel mevcudu "kpsm içi mkin bkım elemnlrı"nı kdrosun

Detaylı

YÜZDE VE FAĐZ PROBLEMLERĐ

YÜZDE VE FAĐZ PROBLEMLERĐ YILLAR 00 003 00 00 006 007 008 009 010 011 ÖSS-YGS 3 1 1 1 3 YÜZDE VE FAĐZ PROBLEMLERĐ YÜZDE: Bir syının yüzde sı= dır ÖRNEK(1) % i 0 oln syıyı bullım syımız olsun 1 = 0 = 0 ÖRNEK() 800 ün % ini bullım

Detaylı

TRAFİK SAYIMLARI, BÖLGE NÜFUSLARI VE BÖLGELER ARASI UZAKLIKLARI KULLANARAK BAŞLANGIÇ-SON MATRİSİ TAHMİNİ

TRAFİK SAYIMLARI, BÖLGE NÜFUSLARI VE BÖLGELER ARASI UZAKLIKLARI KULLANARAK BAŞLANGIÇ-SON MATRİSİ TAHMİNİ Gzi Üniv. Müh. Mim. Fk. Der. J. Fc. Eng. Arch. Gzi Univ. Cilt 4, No, 9-36, 009 Vol 4, No, 9-36, 009 TRAFİK SAYIMLARI, BÖLGE NÜFUSLARI VE BÖLGELER ARASI UZAKLIKLARI KULLANARAK BAŞLANGIÇ-SON MATRİSİ TAHMİNİ

Detaylı

Kariyer Gelişim Raporu

Kariyer Gelişim Raporu Kriyer Gelişim Rporu 22 Myıs 215 GİZLİ Kriyer Gelişim Rporu Giriş 22 Myıs 215 Giriş Bu rpor kişinin tipik yşm trzını tnımlmktdır. Rpord yer ln ifdeler kişinin 16PF Kişilik Envnterinde ldığı sonuçlr ve

Detaylı

ASAL SAYILAR. Asal Sayılar YILLAR MATEMATĐK ĐM

ASAL SAYILAR. Asal Sayılar YILLAR MATEMATĐK ĐM YILLAR 00 003 004 00 006 007 008 009 00 0 ÖSS-YGS - - - - - - - ASAL SAYILAR ve kendisinden bşk pozitif böleni olmyn den büyük tmsyılr sl syı denir Negtif ve ondlıklı syılr sl olmz Asl syılrı veren bir

Detaylı

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay

Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom Tanı Tedavi Dr. Abdullah Okyay Metabolik Sendrom İnsülin direnci (İR) zemininde ortaya çıkan Abdominal obesite Bozulmuş glukoz toleransı (BGT) veya DM HT Dislipidemi Enflamasyon, endotel

Detaylı

2005 ÖSS BASIN KOPYASI SAYISAL BÖLÜM BU BÖLÜMDE CEVAPLAYACAĞINIZ TOPLAM SORU SAYISI 90 DIR. Matematiksel İlişkilerden Yararlanma Gücü,

2005 ÖSS BASIN KOPYASI SAYISAL BÖLÜM BU BÖLÜMDE CEVAPLAYACAĞINIZ TOPLAM SORU SAYISI 90 DIR. Matematiksel İlişkilerden Yararlanma Gücü, 005 ÖSS SIN KPYSI SYISL ÖLÜM İKKT! U ÖLÜME EVPLYĞINIZ TPLM SRU SYISI 90 IR. İlk 45 Soru Son 45 Soru Mtemtiksel İlişkilerden Yrrlnm Gücü, Fen ilimlerindeki Temel Kvrm ve İlkelerle üşünme Gücü ile ilgilidir.

Detaylı

Yüksek sayıda makalelerin sırrı

Yüksek sayıda makalelerin sırrı Yüksek syıd mklelerin sırrı Prof. Dr. Metin Blcı Türk ilim cmisının 2010 yılınd en çok yyın yptığı ilk 10 ilimsel derginin nlizini yptı. Bun göre toplm 21.529 mklenin %10 unun çok düşük düzeyde ve üstelik

Detaylı

The Knowledge About Nutrition During Pregnancy, the Eating Habits and the Affecting Factors in the Pregnant Women

The Knowledge About Nutrition During Pregnancy, the Eating Habits and the Affecting Factors in the Pregnant Women e r l Ar þ t ý r m The Knowledge About Nutrition During Pregnncy, the Eting Hbits nd the Affecting Fctors in the Pregnnt Women n i j ri O O i g in Gebelerin Gebelikte Beslenme Konusundki Bilgi Düzeyleri,

Detaylı

YÜKSEK KOLESTEROL. Hiperkolesterolemi; Yüksek kolesterol sebepleri nelerdir?

YÜKSEK KOLESTEROL. Hiperkolesterolemi; Yüksek kolesterol sebepleri nelerdir? YÜKSEK KOLESTEROL Hiperkolesterolemi; Kolesterol ve kolesterole bağlı kalp damar hastalıklar en büyük ölüm sebebidir. Hiperkolesterolemi kan yağlarından biri olan kolesterolün yüksek olmasıdır. Kan yağları

Detaylı

DENEY 6. İki Kapılı Devreler

DENEY 6. İki Kapılı Devreler 004 hr ULUDĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FKÜLTESİ ELEKTRİKELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ÖLÜMÜ ELN04 Elektrik Devreleri Lorturı II 004 hr DENEY 6 İki Kpılı Devreler Deneyi Ypnın Değerlendirme dı Soydı : Ön Hzırlık

Detaylı

ÇOK KATMANLI HABERLEŞME SİSTEMLERİNDE LİNK YEDEKLEME VE KURTARMA YÖNTEMLERİ

ÇOK KATMANLI HABERLEŞME SİSTEMLERİNDE LİNK YEDEKLEME VE KURTARMA YÖNTEMLERİ ÇOK KTMNLI HRLŞM SİSTMLRİN LİNK YKLM V KURTRM YÖNTMLRİ r. Murt Koyunu tılım Üniversitesi, ilgisyr Mühendisliği ölümü, İnek,Gölbşı, nkr mkoyunu@tilim.edu.tr ÖZT ilişim teknolojilerindeki gelişmeler, hem

Detaylı

T.C. BARTIN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ORMAN ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI ORMAN ÜRÜNLERİ KİMYASI VE TEKNOLOJİSİ BİLİM DALI

T.C. BARTIN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ORMAN ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI ORMAN ÜRÜNLERİ KİMYASI VE TEKNOLOJİSİ BİLİM DALI T.C. BARTIN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ORMAN ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI ORMAN ÜRÜNLERİ KİMYASI VE TEKNOLOJİSİ BİLİM DALI BİRİNCİL LİFLERE ATIK KAĞIT LİFİ VE KURU SAĞLAMLIK MADDESİ İLAVESİNİN

Detaylı

DERİM SONRASI SICAK SU UYGULAMALARININ CALIFORNIA WONDER TİPİ BİBER MUHAFAZASI ÜZERİNE ETKİLERİ

DERİM SONRASI SICAK SU UYGULAMALARININ CALIFORNIA WONDER TİPİ BİBER MUHAFAZASI ÜZERİNE ETKİLERİ Btı Akdeniz Trımsl Arştırm Enstitüsü Derim Dergisi, 2008,25(2):44-51 ISSN 1300-3496 DERİM SONRASI SICAK SU UYGULAMALARININ CALIFORNIA WONDER TİPİ BİBER MUHAFAZASI ÜZERİNE ETKİLERİ Kmile ULUKAPI Mustf ERKAN

Detaylı

KISA MESAFE ERİŞİMLİ TELSİZ (KET) YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Kısaltmalar ve Tanımlar

KISA MESAFE ERİŞİMLİ TELSİZ (KET) YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Kısaltmalar ve Tanımlar 16 Mrt 2007 trihli 26464 syılı Resmi Gzete Telekomüniksyon Kurumundn: KISA MESAFE ERİŞİMLİ TELSİZ (KET) YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amç, Kpsm, Dynk, Kısltmlr ve Tnımlr Amç MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin mcı;

Detaylı

RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ

RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ RENOVASKÜLER HİPERTANSİYON ŞÜPHESİ OLAN HASTALARDA KLİNİK İPUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ DR. NİHAN TÖRER TEKKARIŞMAZ 20.05.2010 Giriş I Renovasküler hipertansiyon (RVH), renal arter(ler) darlığının neden

Detaylı

Yüksek kolesterollü diyetle beslenen sıçanlarda Foeniculum vulgare P. mill. (rezene) tohumlarının kan kolesterol seviyesi üzerine etkisi

Yüksek kolesterollü diyetle beslenen sıçanlarda Foeniculum vulgare P. mill. (rezene) tohumlarının kan kolesterol seviyesi üzerine etkisi Yüksek kolesterollü diyetle beslenen sıçnlrd Foeniculum vulgre P. mill. (rezene) tohumlrının kn kolesterol seviyesi üzerine etkisi Hnefi Özbek 1, Nureddin Cengiz 2, Aydın Him 3, Serdr Uğrş 4, Fevzi Özgökçe

Detaylı

İKİNCİ DERECEDEN DENKLEMLER

İKİNCİ DERECEDEN DENKLEMLER İKİNCİ DERECEDEN DENKLEMLER İKİNCİ DERECEDEN BİR BİLİNMEYENLİ DENKLEMLER TANIMLAR :, b, R ve 0 olmk üzere denklem denir. b = 0 denklemine, ikini dereeden bir bilinmeyenli Bu denklemde, b, gerçel syılrın

Detaylı

Işığın Yansıması ve Düzlem Ayna Çözümleri

Işığın Yansıması ve Düzlem Ayna Çözümleri 2 şığın Ynsımsı ve Düzlem Ayn Çözümleri 1 Test 1 1. 38 38 52 52 Ynsıyn ışının yüzeyin normli ile yptığı çıy ynsım çısı denir. Bu durumd ynsım çısı şekilde gösterildiği gibi 38 dir. 4. şıklı cisminin ve

Detaylı

ORAN ORANTI. Örnek...1 : Örnek...4 : Örnek...2 : Örnek...5 : a 1 2 =2b+1 3 =3c 4. Örnek...6 : Bir karışımda bulunan a, b ve c maddeleri arasında

ORAN ORANTI. Örnek...1 : Örnek...4 : Örnek...2 : Örnek...5 : a 1 2 =2b+1 3 =3c 4. Örnek...6 : Bir karışımda bulunan a, b ve c maddeleri arasında ORAN ORANTI syısının 0 dn frklı oln b syısın ornı :b vey olrk gösterilir. b İki vey dh fzl ornın eşitlenmesiyle oluşn ifdeye orntı denir. b =c d ifdesine ikili orntı denir. Bir orntı orntı sbitine eşitlenerek

Detaylı

BÖLÜM 7.5 YÜKLEME, BOŞALTMA VE ELLEÇLEMEYE İLİŞKİN HÜKÜMLER

BÖLÜM 7.5 YÜKLEME, BOŞALTMA VE ELLEÇLEMEYE İLİŞKİN HÜKÜMLER BÖLÜM 7.5 YÜKLEME, BOŞALTMA VE ELLEÇLEMEYE İLİŞKİN HÜKÜMLER 7.5.1 Yüklemeye, boşltmy ve elleçlemeye ilişkin genel hükümler NOT: Bu bşlık kpsmınd bir konteynerin, dökme konteynerin, tnk konteynerinin vey

Detaylı

Web Tabanlı Yoğun Bakım Karar Destek Sistemi

Web Tabanlı Yoğun Bakım Karar Destek Sistemi TURKMIA 10 Proceedings 26 VII. Ulusl Tıp Bilişimi Kongresi Bildirileri Web Tbnlı Yoğun Bkım Krr Destek Sistemi Deniz ÖZEL, Uğur BİLGE, Neşe ZAYİM, Melike CENGİZ Osmn SAKA b, Ftih ÖZBEK, Biyoisttistik ve

Detaylı

ÇOKGENLER Çokgenler çokgen Dışbükey (Konveks) ve İçbükey (Konkav) Çokgenler dış- bükey (konveks) çokgen içbükey (konkav) çokgen

ÇOKGENLER Çokgenler çokgen Dışbükey (Konveks) ve İçbükey (Konkav) Çokgenler dış- bükey (konveks) çokgen içbükey (konkav) çokgen ÇONLR Çokgenler rdışık en z üç noktsı doğrusl olmyn, düzlemsel şekillere çokgen denir. Çokgenler kenr syılrın göre isimlendirilirler. Üçgen, dörtgen, beşgen gibi. ışbükey (onveks) ve İçbükey (onkv) Çokgenler

Detaylı

TEST 16-1 KONU DÜZLEM AYNA. Çözümlerİ ÇÖZÜMLERİ

TEST 16-1 KONU DÜZLEM AYNA. Çözümlerİ ÇÖZÜMLERİ OU 6 Ü Çözümler. TST 6-,7 ÇÖÜR,6 5. Bir cismin görüntüsünün nerede görüneceğini bkn kişinin bulunduğu yer belirlemez. nin görüntüsü nolu noktd olduğu için her iki gözlemci ynı yerde görür. V 3,5 6. 7 kez

Detaylı

Q 2013 ESC Kararlı Koroner Arter Hastalığı Yönetimi Kılavuzu

Q 2013 ESC Kararlı Koroner Arter Hastalığı Yönetimi Kılavuzu Q 2013 ES Krrlı Koroner Arter Hstlığı Yönetimi Kılvuzu Avrup Krdiyoloji Derneği (ES) Krrlı Koroner Arter Hstlığı Yönetimi Görev Gruu Görev Gruu Üyeleri: Gilles Montlescot* (şkn) (Frns), Udo Sechtem* (şkn)

Detaylı

BÖLÜM 3 : RASLANTI DEĞİŞKENLERİ

BÖLÜM 3 : RASLANTI DEĞİŞKENLERİ BÖLÜM : RASLANTI DEĞİŞKENLERİ (Rndom Vribles Giriş: Bölüm de olsılık fonksionu, denein örneklem uzını oluşurn sonuçlrın erimleri ile belirleniordu. Örneğin; iki zr ıldığınd, P gelen 6 olsı sırlı ikilinin

Detaylı

NIR Spektroskopinin Meyvelerin Hasarsız Kalite Değerlendirmesinde Kullanılması. Using NIR Spectroscopy for Nondestructive Assessment of Fruit Quality

NIR Spektroskopinin Meyvelerin Hasarsız Kalite Değerlendirmesinde Kullanılması. Using NIR Spectroscopy for Nondestructive Assessment of Fruit Quality 248 NIR Spektroskopinin Meyvelerin Hsrsız Klite Değerlendirmesinde Kullnılmsı İsmil KAVDIR; Mehmet Burk BÜYÜKCAN Çnkkle Onsekiz Mrt Üniversitesi, Zirt Fkültesi, Trım Mkinlrı Bölümü, Çnkkle e-post: kvdiris@omu.edu.tr

Detaylı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU HİPERLİPİDEMİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini

Detaylı

Muhasebe Bilgilerinin Değer İlişkisinde Firmalara Özgü Faktörlerin Etkisi (*)

Muhasebe Bilgilerinin Değer İlişkisinde Firmalara Özgü Faktörlerin Etkisi (*) Attürk Üniversitesi Sosyl Bilimler Enstitüsü Dergisi 2013 17 (3): 313-326 Muhsebe Bilgilerinin Değer İlişkisinde Firmlr Özgü Fktörlerin Etkisi (*) Bülent AKKAYA (**) Hüseyin AKTAŞ (***) Öz: Muhsebe bilgilerinin

Detaylı

İNTERNET TE SPOR PAZARLAMASINDA AHS YÖNTEMİ: TÜRKİYE FUTBOL SÜPER LİGİ TAKIMLARI ÖRNEĞİ

İNTERNET TE SPOR PAZARLAMASINDA AHS YÖNTEMİ: TÜRKİYE FUTBOL SÜPER LİGİ TAKIMLARI ÖRNEĞİ İNTERNET TE SPOR PAZARLAMASINDA AHS YÖNTEMİ: TÜRKİYE FUTBOL SÜPER LİGİ TAKIMLARI ÖRNEĞİ Snem ALKİBAY *, slkiby@gzi.edu Aytül Dğlı EKMEKCİ, yekmekci@pu.edu.tr Bu çlışmd spor kulüplerinin İnternet üzerindeki

Detaylı