Bölüm III PS KOSOSYAL TEDAV LER

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bölüm III PS KOSOSYAL TEDAV LER"

Transkript

1 Bölüm III PSKOSOSYAL TEDAVLER 1. Kısa Giriimler 2. Kısa Süreli Terapiler 3. Madde Danımanlıı 4. Motivasyonel Görüme 5. Kontrollü çme Yöntemi 6. Bilisel Davranıçı Terapi 7. Relaps Önleme 8. Nikotin Baımlılıının Tedavisi 9. Grup Psikoterapisi 10. Aile Terapisi 11. Kendine Yardım Grupları 12. Terapötik topluluklar ve yatılı baımlılık terapi programları 13. Dier Terapi Yöntemleri 14. Zarar Azaltma Yöntemleri 179

2 180

3 1. KISA GRMLER A. KISA GRMLERE GENEL BR BAKI Kısa giriimler, basit tavsiye, minimal giriim, kısa danımanlık ve kısa dönemli danımanlık gibi birçok farklı isimle anılmaktadır. Geleneksel tedavilerin altında yatan temel ilkelerden farklı, ancak karı olmayan, bir seri ilkeden olumutur. Kısa süreli yapılandırılmı danıan odaklı yaklaımlardır. Yapısı ve kısalıı açısından bu giriimler, bilisel davranıçı terapinin karakteristiinin çok azını bünyesinde barındırmaktadır. Genel özellii farkındalıın yükseltilmesi ve deiim adına tavsiyelere odaklanmasıdır. Yapılan aratırmalarda, risk altındaki kiiler ve madde kötüye kullanım davranıı içinde olan kiilerde kısa giriimden elde edilen baarı oldukça yüksektir (Barry, 1993). Kısa giriimler kısadır, maliyeti düüktür, uzun süreli tedaviler için bekleme süresini kısaltır, eitimi kolaydır, genel salık hizmetlerinde ve rutin uygulamada kullanılabilir, özellemi tedavi kurumları ile karılamayanlara ulamakta kolaylık salar ve tedavi arayıını hızlandırır. Kısa giriim, öncelikle sorunu inceleyen, daha sonra madde sorunu olan kiiyi bu konuda bir eyler yapması için motive eden bir yöntemdir. Kısa giriimin bazı temel özellikleri unlardır: Kısa giriimler dier tedavilerden farklı olarak seansın 5 dakikadan 1 saate kadar deiebilen sürelerde genellikle 1 ile 5 seans arasında yapılan müdahalelerdir. Geniletilmi ön deerlendirme sürecine sahiptirler. Geleneksel olmayan tedavi ortamlarında uygulanır. Uygulayıcılar farklı disiplinlerden olabilir. Tedavi, kiisel olarak yapılandırılır ve uygulanır. Terapilerden farklı olarak yazılı materyaller veya bilgisayar kullanılır (kitap, broür vb). Temelde deiim için kiiye motivasyon kazandırmak amaçlanır. Bilisel davranıçı tekniklerin öretilmesini içermez. Kiinin sosyal çevresini deitirmek gibi bir amacı da yoktur. Bireylerin kendilerini denetlemelerini ve düzenlemelerini yönlendiren giriimlerdir. Kısa giriimler, öncelikli olarak madde kullanımının getirecei riskleri azaltmayı amaçlamaktadır. Kısa giriimlerin içerii, her bireyin madde tüketim oranına, kullanmanın yarattıı sonuçlarına ve kısa giriimin yapıldıı yere özel olarak yapılandırılır. Kısa giriimin hedefleri sırasıyla unlardır: Bu bölüm Duygu Doğmuş ile birlikte yazılmıştır. 181

4 1. Bireyin madde kullanımının sonuçları konusunda farkındalıını artırmak 2. Deiime olan inancını artırmak 3. Deiimi salamak için bireyin doal kendine yardım sistemlerinden yararlanmak 4. Bireyi, deiim için kendi sorumluluunu alması için yüreklendirmek Salık hizmetlerinde kullanımı, özel tedavilere yönlendirmeyi kolaylatırmak amacıyladır. Örnein, hemireler madde kötüye kullanan kiileri tarama yoluyla tespit edip, deerlendirme veya tedaviye katılmalarını önermektedir. Aır içici veya risk altındaki tüketicilerde madde kötüye kullanımını dorudan etkilemek bir baka amaçtır. Madde kullanım iddeti arttıkça özel tedavilere gereksinim de artmaktadır. Ancak daha önceki dönemlerde önleme yöntemleri ve kısa giriimlerin önemi daha büyüktür. Madde kötüye kullanım tedavi programında daha kapsamlı tedavi için sırada bekleyen kiilerde geçici olarak kullanılmaktadır. Örnein, yatılı olmayan hastalara bekleme listesinde iken deerlendirme ve geri bildirim vermektedir. Daha kapsamlı tedavilere katılım ve balanmada giri bölümünde motivasyon aracı olarak da kullanılmaktadır. Madde kötüye kullanım veya balantılı sorunlar ile ilikili davranı deiimini kolaylatırmaktadır. Kimler uygulayabilir? Kısa giriimi uygulayanların, empatik ve sıcak davranmaları, yüzletirici olmaktansa cesaretlendirici olmaları önerilmektedir. Bu giriimler yüz yüze görümeler ile yürütülür. Kısa giriimlerde kendi kendine yardım kılavuzları, çalıma kitapları veya günlük gibi yazılı materyaller yardımcı olarak kullanılabilir. Kısa giriim, geleneksel olmayan birçok yerde, farklı alanlarda çalıan kiiler tarafından uygulanabilir ve bu yolla daha geni kitlelere kolaylıkla ulaılabilir. Bunlara örnek olarak aaıdakiler verilebilir: Salık hizmeti çalıanları Madde kötüye kullanım önleyicileri Acil servisteki personel Hemireler Sosyal çalıanlar Salık eitmenleri Avukatlar Zihinsel salık çalıanları Öretmenler Kriz telefon hatları çalıanları ve örenci danımanları Din adamları. Kısa giriimler, madde kötüye kullanımı için yıllardır, alkol ve madde uzmanları, hekimler, hemireler, sosyal servis hizmetleri, acil servis çalıanları, eitim grupları, rehabilitasyon programları tarafından kullanılmaktadır. Temel salık hizmetlerini, özel bakıma girmek istemeyen veya uygun olmayan kiileri hedef alan kısa giriim teknikleri de gelitirilmitir. Kısa giriim uygulanması için gerekli olan bilgi ve tutumlar unlardır: 182

5 Anlama ve kabul etme için açık bir tutumun uygulanması Aktif dinleme, ambivalansı ifade etme ve çözmek için yardım etme gibi danımanlık yöntemlerinin uygulanması Orta derecede hedeflere odaklanılması Deiimin basamakları modelinin (stages of change) saladıı bilgi ile çalıılması çerik Danıan, kendini en rahat hissedebilecei yöntemle davranıını deitirmesi ve bu deiim üstünde çalıma sorumluluunu alması adına cesaretlendirilir. Kiinin deimeye olan niyetini cesaretlendirme, giriimin önemli bir aamasıdır. Devam eden her görüme, danıanın olumlu yönde deiimini ve motivasyonunu arttırmak için terapiste gerekli zamanı salar. Etkili kısa giriimin temellerinden birisini FRAMES (Feedback-Responsibility-Advice- Menu-Empathy-Self-efficacy- geribildirim, sorumluluk, tavsiye, seçenek sunma, empati, kendine yeterlilik) modeli oluturmaktadır. Bu modelde danıana özel ön deerlendirmenin sonuçlarına dayalı geribildirim verilmektedir. Hedeflenen davranıın ayrıntıları açıklanmakta, bu davranıla ilikili etki ve sonuçlar kiiye anlatılmaktadır. Kiinin deiim için kendi sorumluluunu almasına odaklanılmakta, nasıl deiebileceine dair tavsiyeler verilmekte ve deiim için bir seçenek menü sü sunulmaktadır. Bu yaklaımda danıman, empatik davranılı, anlayılı ve sıcak olmalıdır (Tevyaw, T & Monti P, 2004). Özellikle alkol kullanımına yönelik birçok kısa giriim çalıması yapılmıtır. Bunlarda kullanılan yöntemler farklılıklar göstermekle birlikte temelde benzerdir. Alkol kullanan kiiye kısa danımanlık yapmak ya da bilgilendirmek, alkol kullanım derecesini saptamak için bir test yapmak ve bilgilendirici bir broür ya da kitapçık vermek bunlar arasında sayılabilir. Bu tür kısa giriimlerin özellikle alkol kullanımında etkin olduu ve kullanılan alkol miktarında %40 oranında düüe neden olduu kaydedilmitir. Kısa giriimler, bu altı yöntemi de (FRAMES) içeren 5 temel basamaktan olumaktadır. Bu basamaklandırma, klinisyenin ve danıanın, hedefleri belirlemelerini ve gerektiinde uzun dönemli hedeflerin yönünü deitirmelerini salamaya yaramaktadır. Basamaklar u ekildedir: 1-Konu ile tanıma 2-Aratırma, deerlendirme, izleme 3-Geribildirim verme 4-Deiim üzerine konumak ve hedefleri belirlemek 5-Özetleme ve kapanı 1. Konu ile tanıma Öncelikle, terapist ile danıan arasında dostça bir iliki kurulmaya çalıılır. Seansların amacı açıklanarak danıandan devam etmek için izin istenir. Ayrıca danıana, giriimin nedenini anlamasında yardımcı olunur. Örnein; Merhaba, ben baımlılık biriminde çalııyorum. Doktorunuz benden size urayıp birimimizde neler yaptıımızdan bahsetmemi istedi. Benimle kısaca bu konudan bahsetmek ister misiniz? Konutuumuz her ey gizli kalacaktır 183

6 Veya Bu yaadıklarınız, sizin için zor olmalı, sizinle birkaç dakika içmeniz hakkında konumamızı kabul eder misiniz? 2. Tarama-deerlendirme Bu basamaa tarama aaması da denebilir. Bu basamakta terapist tarafından, hedef sorun hakkında bilgi alınır ve alınan bilgiler ııında hedeflenen konunun deiimi üzerine, tek bir sorudan, birkaç saatlik deerlendirmelere kadar birçok yöntem uygulanır. Bu yöntemler arasında unları sayabiliriz: Zaman, yer ve kaynakların deerlendirilmesi için tasarlanmı sorular veya materyaller Yapılandırılmı veya yapılandırılmamı ya da ikisinin kombinasyonu olan görüme teknikleri Alkolü salıksız kullanan kiileri tehis etmekte kullanılan tarama testleri Kısa giriimde bu yöntemlerle yapılan deerlendirme aamasında, madde kullanımının sıklıı, miktarı, sonuçları, madde kullanımı ile ilikili salık durumu ve davranıları hakkında bilgi edinilir. Aynı zamanda kiinin tutum ve davranıları aratırılarak, deiime dirençli veya hazır olup olmadıı saptanır. Elde edilen bilgiler, tedavi süresince belirlenen davranıın deiimi için yararlı olmaktadır. Bu aamada kullanılan kısa giriim, baımlılıı olmayan, alkolü salıksız içen kiilerde alkol tüketimini ve ilikili sorunları azaltabilir. Deiime hazır olamayan kiilerde motivasyon yükseltilmeye çalıılır. 3. Geribildirim Tarama aamasında danıan hakkında edinilen bilgiler bir araya getirilir ve bir deerlendirme yapılır. Yapılan deerlendirme sonuçları, görümenin hakimiyetinin tümüyle terapistte olmadıı, interaktif bir diyalog ile tartıılır. Bu diyalogda az miktarda geribildirim de verilir. Terapist, kısa bir geribildirim verir ve danıanın tepkisini sorar. Bazen bütün geribildirim tek bir kelime olabilecei gibi, gerektiinde geri bildirim bir saat ya da daha fazla da sürebilir. Kii ile yapılan deerlendirme ve geri bildirim sürecinde elde edilen; kiinin kullandıı madde ve alkol alımının sıklıı, miktarı, ilikili sorunlar gibi bilgilerin, kısa giriim teknikleri ile konuulması, kiinin farkındalıını yükseltmek için iyi bir yoldur. Farkındalıın yüksek olması, deiim sürecinde çok önemli rol oynamaktadır. Örnein; Yaadıınız kaza ve einizle yaadıınız sorunlarınızı düündüümüzde, alkol içmenizin bunlara yol açan etkenlerden birisi olduunu söyleyebiliriz Bence sorunların daha da kötülememesi için baımlılık biriminden birileri ile görümeniz sizin için yararlı olabilir Alkolü bırakmak için kendinizin hazır deilim, emin deilim, hazırım süreçlerinin hangisinde olduunu söyleyebilirsiniz? 184

7 4. Deiim üzerine konumak ve hedefleri belirlemek Deiim hakkında konumak, aynı zamanda deiecek davranı hakkında konumayı da içerir. Bu yöntem deiimin her aamasında kullanılabilir. Fakat deiim üzerine konumanın yöntemi, danıanın ulatıı deiim seviyesine göre temel deiiklikler gösterir. Örnein farkındalık öncesi aamasındaki danıana, alkol ve madde kullanımın sonuçlarını fark etmesi ve deitirebilmesi için yardım edilir. Farkındalık aamasındaki danıana ise deiimde yaanan ambivalansı çözmesi için yardım edilir. Eylem aamasındaki danıanda ise planlama, bariyerleri kaldırma, riskli durumlardan kaçınma gibi konulara odaklanılır. Deiim hakkında konumada, terapist genellikle bir eylem planı önerir ve sonrasında danıan ile tam olarak ne yapmak istedii hakkında anlamaya varılır. Bazen deiim hakkında konuma, deerlendirme veya geribildirim aamasından önce de gerçekleebilir. Örnein; Alkolü bırakmak için kendinizin hazır deilim, emin deilim, hazırım süreçlerinin hangisinde olduunu söyleyebilirsiniz? 5. Özetleme ve kapanı Bu basamak, üzerinde anlamaya varılan deiimin özetini içermektedir. Eer hiçbir anlamaya varılmamısa, danıanın görüme sırasındaki pozitif hareketleri özetlenir. Bu noktada danıanın süreci nasıl yaadıı hakkında konumak için, izleme programı hazırlanması önemlidir. Bu izleme, bir baka yüz yüze görüme veya telefon görümesi ya da e-posta yoluyla olabilir. Kapanıtaki amaç, bir sonraki görümeyi ayarlamak, danıanı baarılı ve anlamaya varılmı hususlarda kendisini güvende hissettirerek bırakmaktır. B. KISA GRM YÖNTEMLERNE ÖRNEKLER 1. Kısa Danımanlık Kısa danımanlıın (brief counselling) en önemli parçası tavsiyelerde bulunmaktır. Görümecinin kiinin madde kullanımı hakkında verdii basit ve açık mesajların kullanılan madde miktarını azaltmada çok etkili olduu gözlenmitir. Görümeci, kiinin madde kullanımı hakkında endielerini dile getirmekte, alkol ya da madde kullanımının salık üstüne etkileri hakkında geri bildirimde bulunmakta ve kiiye deiimin gereklilii konusunda öneride bulunmaktadır. Kısa danımanlık hastanın imdiki durumunun gerçekleri ile uraır. Danıman profesyonel bir ekilde tavsiyelerde bulunur. Kiiye sorunlarını anlatması için fırsat verilmesi çok basitte olsa güçlü bir tekniktir. lk adım kiinin görümeye katılması ve devamıdır. Rogerian danımanlık oldukça etkindir. Burada temel teknik, bireyin yargısız dinlenmesi, koulsuz kabullenilmesidir. Aktif ve yansıtmalı dinleme yöntemleri kullanılır. Birey danımana güvendikten ve inandıktan sonra, danıman bireye gerçekçi hedefler koyması için yardımcı olur. Hedefler sadece madde kullanımını bırakmak yönünde deil, aynı zamanda okul ve i açısından olabilir. Seçenekler bireye sunulur ve onun bunlardan birisini seçmesi salanır. 185

8 Madde kullanıcısı kiinin kendisini oför koltuunda hissetmesi salanmalıdır. Yani, kii iyilemelerin veya tekrar balamanın sorumluluunu üstlenmelidir. Danımanın sadece yardımcı olduunun farkına varmalıdır. Seçilecek tedavi yöntemleri, dier madde kullanıcıları ile olan ilikileri konusunda birlikte tartıılır ve danıman tavsiyelerde bulunur. Buna ek olarak madde kullanıcılarının zamanlarını kullanabilmek için yeni yollar bulmasına ve alternatif hayat tarzları gelitirmesine yardımcı olmayı hedefleyen pratik çözümlerde sunulabilir. Salık çalıanının/görümecinin/terapistin en önemli görevi danıanını bilgilendirmek ve sorularına yanıt vermektir. Hastanın görevi de ona bilgi vermektir. Ancak bu alıveri uygun bir ekilde yapılmazsa hiçbir sonuç alınamadıı gösterilmitir. Hastanın pasif alıcı konumuna gelmesi yapılan danımanlıın etkinliini azaltmaktadır. Bilgi verilirken yapılmaması gerekenlerden birisi sen kelimesinin kullanılmasıdır. Dorudan mesajlardan da etkili deildir. Örnein sigara içmenin akcierlerin için ne kadar zararlı olduunu biliyorsun deil mi? gibi. Ya da eer sigara içmeye devam edersen durumun çok daha kötü olacak. O yüzden en kısa zamanda bırakmalısın. Bu tarzda iletiimin en zararlı yanı dirence yol açmasıdır. Hasta kenara itildiini hisseder, hiçbir ey yapamaz ancak direnç göstermeye balar. Hasta bilgi istiyor mu? Ne hakkında ve ne kadar bilgi istiyor? Hastaya bilgi vermenin ya da danımanlık yapmanın en iyi zamanı, hastanın bu konu hakkında bilgilenmek istedii zamandır. Gerçek bilgiyle kiisel yorum birbirinden ayırt edilmelidir. Siz bilgi verin, danıan yorumlasın. Bilgi aktarırken doal bir ses tonunu kullanılması ve sen sözcüünün kullanılmasından kaçınılmalıdır. Kısa danımanlıkta u sıra izlenmelidir. lgi ve istei ortaya çıkarmak: Hastaya konu hakkında bilgi isteyip istemedii sorulmalıdır. (...hakkında daha fazla bilgi edinmek ister miydiniz? Nasıl olduunu bilmek ister miydiniz? ) hastanın ne istedii iyice anlamaya çalıılmalıdır. Eer hastanın herhangi bir bilgi istemediini anlaılırsa, geri çekilinmelidir. Bilgi vermeye çok istekli gözükülmemelidir. Doal biçimde geri bildirimde bulunmak: Dorudan onunla ilgili konuulmamalıdır. Üçüncü bir ahıstan söz eder gibi konumak en dorusu ve en kolayıdır. Bu dinleyen için inandırıcı ve daha az tehdit edici olacaktır. Konu, danıanın anlayacaı biçimde aktarmaya özen gösterilmeli ve yorum katılmamalıdır. Önce sorunun genel bir resmi çizilmeli, ardından ayrıntılara girilmelidir. Onu akına çevirecek kadar bilgi aktarılmamalıdır. Danıanın yorumunu ortaya çıkarmak: Görümeci ite bu aamada sen sözcüü kullanabilir. Verilen bilginin danıan için ne anlam ifade ettii tartıılabilir. ( ne düünüyorsunuz? ). Bu basamakları yaptıktan sonra danıanın düünmesi salanmalıdır. Bilgi aktarmaya ve daıtmaya devam edilmemelidir. Onlar kendileri için uygun olan bilgiyi yerletireceklerdir. 186

9 Tavsiye vermek bazen çok etkili, bazense dience yol açan bir giriimdir. Bu nedenle tavsiyenin dikkatle yapılması gerekir. Tavsiyenin yapılmasına ilikin ayrıntılı bilgi DESTEK uygulamasının anlatıldıı bölümde ayrıntılı olarak verilmitir. 2. D.E.S.T.E.K. Modeli Danımanlık / Geri bildirim Empati kurmak Sorumluluu vermek Tavsiye vermek Seçenek sunmak Kendine yeterlilii desteklemek Danımanlık / Geri bildirim u anda nerede olduunuzu bilmezseniz, bundan sonra da nereye gideceinizi bilemezsiniz. Bazen kiiler u anda bulundukları yer konusunda yetersiz geri bildirim aldıkları için deiim konusunda baarısız olurlar. imdiki durumun açık bir ekilde bilinmesi motivasyonda çok önemli bir etkendir. Örnein bir alkolie check-up yapılması alkolün ona ne kadar zarar verdiini görmesi bakımından önem kazanmaktadır. Empati kurmak Burada sıcak, destekleyen, saygı duyan, ilgilenen bir yaklaım kastedilmektedir. Amaç, terapistin kiinin yaantılarıyla özdeim yapabilme eilimi deildir. Bakasının anlatmaya çalıtıklarının ne olduunu anlamaya çalımaktır. Bu örenilebilecek bir yetenektir. Kiinin inanç ve duygularını anlayabilmeli ve saygı göstermelidir. Terapist kendi yargılarının ön plana geçmesine ve eyleme dönümesine izin vermemelidir. Böyle bir durumda, kabullenilmediini düünen hasta direnç gelitirebilir ve tedaviyi terk edebilir. Sorumluluu ona vermek Kısa giriim uygulamasında, çounlukla danıana içme davranıının onların sorumluluu ve seçimleri olduu vurgulanır. Örtük veya açık her iki anlamda da kimse seni deitiremez veya senin yerine karar veremez. çmen konusunda ne yapacaın tamamıyla sana balıdır mesajı verilir. Algılanan kiisel kontrol, bir motivasyon unsuru olmakta ve davranıı deitirme veya deiimi sürdürmede yararlı olmaktadır. Tavsiye vermek Deiimi balatan ve uyaran etkenlerden birisi açık tavsiyelerdir. Yalnızca tavsiyede bulunma birçok kiide yeterli deildir. Fakat net bir tavsiyenin de önemi hafife alınmamalıdır. Örnein acil servise alkolle ilikili bir hastalık veya yaralanma ile bavurmu bir kiiye yapılacak açık tavsiyelerin hastaların alkol tedavisine bavurma oranlarını artırdıı bilinmektedir. Etkin olarak tavsiyede bulunmanın yöntemi unlardır: 1. Problem veya risk alanının net bir ekilde tanımlanması. 2. Deiimin niye önemli olduunun anlatılması. 3. Spesifik olarak deiimin savunulması. 187

10 Tavsiyede bulunmadan önce kiinin durumunun aratırılması gerekir. Örnein, Eer varsa, sigarayla salıınız arasında nasıl bir iliki var. Yanıt alınmadıysa rahatlıkla bilgi verilebilir konuyla ilgili daha fazla bilgi örenmek ister misiniz?. Ardından bilgi verilebilir Bazı insanlarda gibi. Direnci azaltmak için Sigara sizde yapar benzeri cümlelerden kaçınılmalıdır. Hastanın yorumu beklenmeli ve devam edilmelidir. Bu durum size uyuyor mu?. Eer direnç gösterirse (örnein Bu testler yanlı! ), o zaman Bu sonucu duymak galiba sizi aırttı denebilir. Tavsiyede bulunmak için, Hastayla iliki kurmak, Deiim önerisinde bulunmak, Ben dilini kullanmak Hastanın otonomisini desteklemek, Empati kurmak çok önemlidir. Örnein Doktorunuza göre eker hastalıınız için sigarayı bırakmanız gerekiyor. Biliyorum sigarayı bırakmak çok zor. Ancak bana göre onu bırakmanız gerekecek. Ama size bırakın demiyorum. Tabii ki bunun kararını siz vereceksiniz denebilir. Salıkla ilgili bilgiler danıanın almaya, anlamaya ve kabul etmeye yatkın olacaı biçimde paylaılmalıdır. Bu... net ve anlaılabilir bir dil kullanmak, danıan merkezli bir yaklaım ve danıanın endielerini aydınlatan yansıtmalar yapmakla salanabilir. Motivasyonel görümede terapist, danıanlara salıklarıyla ilgili geri bildirim verirken Çıkart-Sala-Çıkart Sürecini kullanır. Çıkart: lk önce, danıanın kendi durumuyla ilgili endie ve görülerini deerlendirin. Terapist, Sigara içmeniz ve hastalık (hastalık ya da tıbbi durumun adlandırın) arasında nasıl bir balantı görüyorsanız nasıl bir balantı görüyorsunuz? diye sorabilir. Eer görüyorsanız ifadesi önemlidir çünkü danıana yargılanma korkusu olmadan endielerini paylama olasılıı tanır. Sonra Sigara içmek ve rahatsızlıınız arasında bir balantı olup olmadıını örenmek ister misiniz? diye sorulmalıdır. Sala: Danıana söz konusu riskli davranıı gösteren kiilere çounlukla ne olduuna ilikin bilgi verilmelidir. (örn. laç almamak, sigara içmek) Örnein, Sizin salık durumunuz bazen sigara ile ilikili/ondan kaynaklanıyor olabilir. Bazı kiilere olan ise. Bazı kiiler ifadesi, hastada inkar, direnç ve karıtlık oluturabilecek Size olacaklar unlardır ifadesinden daha az korkutucudur. Tahlil sonuçları, salık kontrolleri, ilaç kullanımı, belirtiler ve hareket kısıtları ile ilgili geri bildirim verilebilir. Çıkart: Kiinin bilgiye ilikin yorumunu deerlendirilmelidir. Sonuç olarak önemli olan bilginin kendisi deil, danıanın onu nasıl yorumladııdır ki, davranı deiimine yol açacak olan da budur. Örnein Bunun size uygun olup olmadıı hakkında biraz konuursak, bu bilgi sizin için ne anlam ifade ediyor?. Danıan dirençli ise, onun görüü dinlenmeli ve direnci kırmak için yansıtma yapılmalıdır. Örnein danıan bu tahlil sonucunun doru olmadıını düünüyorum derse, onun görüünü tartımanın anlamı yoktur, bunun yerine Bunu duymak sizin için aırtıcı olmutur denebilir. 188

11 Seçenek sunma Çok az insan ne yapacaının söylenmesinden veya belli bir davranıı yapmaya zorlanmaktan holanır. Kii, özgürlüünün kısıtlandıını veya tehdit edildiini algılarsa direnç gelitirebilir. Motivasyon, kiinin özgürce bir davranıı seçebildiini hissettii ve bunun dıtan gelen bir etki veya zorlama ile olmadıını algıladıı zaman artmaktadır. Hastasının deimek yönündeki motivasyonunu artırmak isteyen bir terapist onun kiisel seçimlerinde özgür hissetmesine ve kesinlikle bunun sorumluunu almasına yardım etmelidir. Örnein çeitli tedavi seçenekleri sunulabilir ve bunların arasından kendi seçimini yapması desteklenebilir. Bu yöntem, direnci ve tedaviyi bırakmayı azaltmaktadır. Aynı ekilde bu yöntem tedavi hedeflerinde de uygulanabilir ve kiiye sunulan seçeneklerden kendisine uygun olan birisini seçmesi istenebilir. Kendine yeterlilii desteklemek Burada kastedilen kendine yeterlilik kiinin belli bir görevi ya da ii götürebilme ve baarabilme yeteneidir. Kendine yeterlilik deime için anahtar bir etkendir ve baımlılıı olan kiilerin tedaviden iyi sonuç alması için önemli bir ön belirleyicidir. Terapist, yukarıda belirtilen dört ilkenin baarılı uygulanması ile kiiyi ciddi bir sorunu olduuna ikna edebilir. Ama eer hastanın deiim için hiç bir umudu olmazsa hiç bir çaba da harcamayacaktır, terapistin çabası da boa gidecektir. Terapistin hastanın deiimi konusundaki umutları sonucu belirleyen önemli bir etmendir. Burada terapiste düen görev hastanın engellerle baa çıkma yetenei ile ilgili algısını olumlu yönde artırmak ve deiimi baarmasını salamaktır. Kendine yeterlilii güçlendirmek için bazı stratejiler kullanılabilir. Örnein sorumluluu kiinin kendisine vermek gibi. Yalnızca deiiklik yapabilecei deil, aynı zamanda bunu yapmak zorunda olduu ve bunu ancak kendisinin yapabilecei, kimsenin onun yerine yapamayacaının vurgulanması da dier bir yöntemdir. Terapistin hastayı deitirecei umudu hastaya verilmemelidir. Mesaj daha çok eer istersen kendini deitirebilmen için sana yardım ederim olmalıdır. Hasta aynı zamanda dier hastaların baarılarını görerek de cesaret kazanır. Örn bir hastamın deiim yönünde motivasyonu vardı, ancak NA da 3.5 yıl temiz kalmı bir kii ile karılaana kadar bunu baarabileceine inanmıyordu. Terapist de deiimi baarabilmi hastalarından örnekler verebilir. Özetlersek; Deime ihtimalinin olduuna olan inanç çok önemli bir motivasyon kaynaıdır Hasta kiisel deiimi seçmenin ve bunu götürmekten sorumludur Alternatif yaklaımları seçme umudu korunmalıdır 3. 5N Çok kısa zamanda uygulanabilecek bir yöntemdir. Aslında birçok yöntemin içeriklerini birletirir. Ancak onlar kadar detaylı olmadıı için uygulama sırasında görümecinin dikkatli olması ve genel görüme kurallarına sıkı sıkıya uyması zorunludur. Görümeci için uygulaması kolaydır. Kalabalık ve sıkıık zamanlarda özel bir konsantrasyon gerektirmeden hemen uygulanabilir. Eroin gibi maddeleri kullananlar için de uygulanabilecek 189

12 bir yöntemdir. Özellikle hastanın kafasının karıık olduu dönemde sorunun netlemesine yardımcı olacaktır. Yöntem, 5 sorunun arka arkaya sorulmasını içerir. Bu sorular kiinin sorununu ortaya koyduu gibi, kendini deerlendirmesini de artıracaktır. Sorular arka arkaya bir motor gibi sorulmamalıdır. Her sorudan sonra kiinin yanıtını rahatlıkla vermesini beklemek gerekir. Görümeci iyi bir dinleyici konumundadır. Anlaılmayan noktalara açıklık getirilmesini isteyebilir. Aynı ekilde eer görümeci bir vurgu yapmak istiyorsa yine açıklık getirilmesi talebinde bulunabilir. Eer kii sorunun yanıtını vermek yerine konuyu daıtıyorsa, o zaman görümeci sorusunu ilk sorduu biçimde tekrarlamalı ve kiinin konumaya odaklanmasını salamalıdır. 5N yönteminin içerdii sorular unlardır: Ne? Kii ne istiyor? Kullandıı maddeyi bırakmak mı istiyor, yoksa azaltmak mı istiyor? Aynı ekilde kullanmaya devam etmek ancak zararlarını azaltmak mı istiyor? Yoksa baka irileri memnun etmek için mi bavurdu? Sadece bilgi almaya mı geldi? Böylece gündemin oluması salanmakta ve hedefler ortaya konmaktadır. Neden? Neden... istiyor? stedii onun için ne kadar önemli? Burada amaç kiinin kullandıı maddenin etkilerini ve sonuçlarını tartıarak motivasyonunu artırmaktır. Eer madde kullanmayı bırakmak istemiyor ise, bunun nedenlerini de ortaya koyacaktır. Bunun açıklanması da aynı zamanda neden bırakmak gerektiini farkında olmadan vurgulamasına yol açabilir. Ne zaman? Hemen imdi mi istiyor? Yoksa biraz daha sonra mı? Bu soru aynı zamanda hazır olmayı sorguluyor. Neden imdi deil de daha sonra? Beklemesini gerektiren nedenler neler? Bu nedenler gerçekçi? Tüm bunlar bu soru eliinde tartıılabilir. Nasıl? Nasıl bir yöntem istiyor? Maddeyi bırakmak için uygulamak istedii yöntem nedir? Bu konuda bir planı var mı? Arkadalarından ve çevresinden uzak kalmayı planlıyor mu? Eer ortamını deitirmek istemiyorsa, nasıl baaracak? Bunu daha önce denemi mi? Baarılı olamadıysa bunun nedenleri neler? Hangi alanlarda kendini daha güvenli ve yeterli görüyor? Nerede? stediini nasıl bir ortamda gerçekletirmek istiyor? Uzaklamak istiyor mu? Ya da yatarak mı tedavi görmek istiyor? Bu soru genelde tamamlayıcı bir soru olup, kimi zaman bir görüme sonunda bu soruya ulamak mümkün olmayabilir. Nerede sorusu birçok konu aydınlıa kavutuktan sonra sorulmalıdır. Erken sorulursa, dirence neden olabilir. 6. Kısa Uzlamacı Görüme (Brief Negotiating Interview BNI) BNI, aslında motivasyonel görüme tekniinin bir versiyonudur. Özellikle acil servislerde kullanılmak üzere gelitirilmitir. Amacı, alkol kullanımının olumsuz etkileri nedeniyle salık sorunları yaayanların, alkolü azaltması veya kesmesini, tedaviye bavurmasını salamaktır. Temel ilkeleri unlardır: 190

13 Hastanın ve seçimlerinin otonomisine saygı göstermek Deiime hazırlık düzeyi dikkate alınmalıdır Ambivalans sıktır Hedefler terapist tarafından deil, danıan tarafından belirlenir. Terapist bilgiyi salayan kiidir Danıan karar verendir BNI nın aamaları unlardır: 1. Konuyu gündeme getirmek 2. Geri bildirim vermek 3. Motivasyonu artırmak 4. Uzlama ve tavsiyede bulunmak 1- Konuyu gündeme getirmek lk olarak u ekilde bir cümleyle görümeye balanır: Merhaba, ben Bir kaç dakika, alkol kullanımı hakkında konumamız mümkün mü?. Daha sonra Balamadan önce bana biraz kendinizden ve hedeflerinizden söz eder misiniz? Sizin neler önemlidir hayatta? 2- Geri bildirim vermek - Bu aamada alkol kullanım biçimi gözden geçirilir. Örnein anladııma göre sizin alkol kullanımınız - Bunun ardından acile gelii ile alkol kulanımı arasında bir balantı kurmasına yardımcı olunur. Örnein içmenizle acile geliiniz arasında nasıl bir balantı kuruyorsunuz? - Daha sonra genel limitler hakkında bilgi verilir. Örnein bunlar sizin yaınıza ve cinsiyetinize göre düük riskin üstündeki sınırlarda. Düük risk ile kast ettiim, alkol kullanımınızın salıınıza zarar verme olasılıının düük olduu düzeydir. Bu düzeylerde kaldıınız zaman kaza geçirme veya hastalık riski daha düüktür. 3-Motivasyonu artırmak - Öncelikle madde kullanımının avantaj ve dezavantajları gözden geçirilir. Örnein neden bu maddeyi kullanıyorsunuz? Holandıınız ve holanmadıınız yönleri neler? - Daha sonra deiime hazırlıklılık deerlendirilir. Örnein alkol kullanma alıkanlıınızı deitirmek için kendinizi ne kadar hazır hissediyorsunuz? 0 hiç hazır deil, 10 tamamen hazır dersek, kaç verirsiniz?. - Pozitifler artırılmasına çalıılır. Örnein neden bu sayıyı seçtiniz. Bir veya iki demediniz (deiim için baka nedenler?) - Ardından çelikiler ortaya çıkarılmaya çalıılır. Tartıılacak alanlar tanımlanır, hazır olmanın avantaj ve dezavantajları gözden geçirilir, yansıtmalı dinleme kullanılır. Örnein u anki durumunuz, gelecekte planlarınız içinde nereye oturuyor?. 4-Uzlama ve tavsiyede bulunmak - Yanıtın netlemesine çalıılır. Örnein tüm bunlar için ne düünüyorsunuz?. - Hedef üstünde tartıılır. Örnein ne yapmak istiyorsunuz?. - Tavsiye verilir. Örnein alkollü araç kullanmak, hiçbir zaman güvenli olmadıı gösterilmitir - Özetleme yapılır. Örnein anladııma göre, siz. Bu aamada tedaviye sevk edilebilir. 191

14 7. Örenciler çin Kısa Alkol Tarama ve Giriim Programı (BASICS -Brief Alcohol Screening and Intervention of College Students) Alkol kötüye kullanımına yönelik ikincil önleme programıdır. Bir zarar azaltma programı olarak da görülmektedir. Program alkol baımlılıı sorununu çözmeyi hedeflememektedir. Alkol baımlılıına yardımcı olamaz. Kapsamlı bir deerlendirme, geri bildirim, tavsiye ve tedavi programlarına yönlendirmeyi içerir. Bu program gençlere alkol hakkında daha iyi kararlar vermesini salamak amacıyla hazırlanmıtır. Müdahale konfrontasyon veya yargılamadan ziyade empati üstüne dayanır. Alkol tüketimini ve olumsuz sonuçlarını azaltmak Gençler arasında salıklı seçeneklerin tanıtımını yapmak Risk azaltmak için gerekli önemli bilgi ve baa çıkma becerilerini kazandırmak Bir zarar azaltma stratejisi olarak ayık kalma veya içme miktarını azaltmakta yerine daha çok riskli davranıların azaltılmasını amaçlar. Tehlikeli alkol kullanımı olan ve alkol kullanımına balı bir problem yaayan veya yaam riski olan yaındaki üniversite örencilerine yöneliktir. Sorunlar arasında akademik baarısızlık, sosyal çatımalar, kazalar, cinsel taciz veya iddet hedef grupları sayılabilir. Yapılandırılmı iki görümeden olumaktadır. Bu görümeler motivasyonel görüme teknii kullanılarak yapılmaktadır. Örenciler ilk görümeden önce veya sonra bir kendini deerlendirme formu doldurmaktadır. Deerlendirme görümesi sırasında ve formlar aracılııyla aaıdaki bilgiler toplanmaya çalıılmaktadır: Tipik alkol tüketimi ve çok içtii dönemler çme alıkanlıına ilikin inançları Alkole balı ortaya çıkan sorunların cinsi ve sayısı Alkol baımlılıının neresinde olduu Alkol kullanımıyla ilgili aile öyküsü Alkolle ilgili beklentileri Ne kadar içerse kendisi için risk olacaına ilikin algısı lk görümeden 1-2 hafta sonra yapılan ikinci görümede örenciye yönelik kiisel bir geri bildirim verilmektedir. Bu bildirim deerlendirme aamasında elde edilen bilgiler temelinde sunulmaktadır. Geri bildirimin içerdikleri unlardır: Alkolün etkileri konusunda yanlı inanıları deitirmek Alkole balı gelecekteki sorunları önlemek Deiimi salamak için yardımcı olmak zleme görümeleri veya tedaviye yönlendirme Bu program, 6 haftalık alkol becerileri eitim programı kadar etkin bulunmutur. Klinik izlemi de baarılı bulunmutur. Aratırmaya alınan örencilerin %67 sinin alkol sorunu çözdüü saptanmıtır. 192

OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA ETKS

OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA ETKS Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA

Detaylı

EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE ÇARPIM TABLOSU ÖRETM UYGULAMASI

EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE ÇARPIM TABLOSU ÖRETM UYGULAMASI Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE

Detaylı

OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU

OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU Psk. Deniz VARIR

Detaylı

ICS 04.200.10 TÜRK STANDARDI TS EN OHSAS 18001/Mart 2001

ICS 04.200.10 TÜRK STANDARDI TS EN OHSAS 18001/Mart 2001 OHSAS 18001 SALII VE GÜVENL YÖNETM REHBER STANDARDI GR : Dünyada, üretim faktörünün temel öesi olan çalıanların salıı ve güvenlii endüstriyel gelimelere paralel olarak, ön plana çıkmaktadır. Salıı ve i

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Türkiye de Bölgesel Kalkınmanın Aracı Olarak Kalkınma Ajansları: zmir Kalkınma Ajansı Örnei Ergüder Can zmir Kalkınma Ajansı Giri: Türkiye de dier ülkeler gibi bölgelerarası hatta bölgeler içinde kalkınma

Detaylı

T.C. BÜYÜKÇEKMECE BELEDYES

T.C. BÜYÜKÇEKMECE BELEDYES Sayfa No 1 / 23 Sayfa No 2 / 23 PERFORMANS YÖNETM Gözlem ve Takip (kontrol ) Hedefleri konusunda nereye kadar ulatıklarını, gelitiklerini düzenli olarak sorun, takip edin htiyaçlarını belirleyin Gözlem

Detaylı

MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES

MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES 1. GR Yrd.Doç.Dr.Cansevil TEB *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden

Detaylı

OTSTK BR OLGUNUN DUYGULARI ANLAMA VE FADE ETME BECERSNN KAZANDIRILMASINA YÖNELK DÜZENLENEN KISA SÜREL BR E TM PROGRAMININ NCELENMES

OTSTK BR OLGUNUN DUYGULARI ANLAMA VE FADE ETME BECERSNN KAZANDIRILMASINA YÖNELK DÜZENLENEN KISA SÜREL BR E TM PROGRAMININ NCELENMES Bu aratırma 005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK BR OLGUNUN DUYGULARI ANLAMA VE FADE ETME BECERSNN KAZANDIRILMASINA YÖNELK DÜZENLENEN

Detaylı

FRANSA DA OKULA GTME

FRANSA DA OKULA GTME Turc FRANSA DA OKULA GTME Fransa ya yeni gelen örencileri ve aileleri aırlama belgesi BU BELGE SORULARINIZI CEVAPLIYOR Çocuumu ilkokula, ortaokula veya liseye nasıl yazdırırım? Çocuum henüz fransızca konumuyor.

Detaylı

BREYSEL ÇALGI ETM I (KEMAN) DERS HEDEFLERNN GERÇEKLEME DÜZEYLERNN BELRLENMES * (A..B.Ü ÖRNE)

BREYSEL ÇALGI ETM I (KEMAN) DERS HEDEFLERNN GERÇEKLEME DÜZEYLERNN BELRLENMES * (A..B.Ü ÖRNE) BREYSEL ÇALGI ETM I (KEMAN) DERS HEDEFLERNN GERÇEKLEME DÜZEYLERNN BELRLENMES * (A..B.Ü ÖRNE) Yrd.Doç.Dr. Öznur Öztosun Yrd.Doç.Dr. Dolunay Akgül Barı *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik

Detaylı

GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM

GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM KTAP NCELEMES GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM Editörler: Arif Altun ve Sinan Olkun Orhan KARAMUSTAFAOLU Yrd.Doç.Dr., Amasya Üniversitesi, Eitim Fakültesi, Dekan Yrd., AMASYA

Detaylı

Fatih Emiral. Deloitte

Fatih Emiral. Deloitte Bilgi güvenlii bilincinin genele yayılması Fatih Emiral Deloitte nsan faktörü bilgi güvenlii programlarındaki en zayıf halka olarak nitelendirilmektedir. Kullanıcılar kasıtlı veya kasıtsız olarak, bilgi

Detaylı

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması Giri Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması Taner Kavasolu Devlet Planlama Tekilatı Kalkınma Planlarımızda, ülke corafyasında ve kesimler arasında dengeli bir gelime salanması hedefi, ülke ekonomisi için

Detaylı

SOSYAL DYALOG HAYATINDA STRES. hayatında stres ile ilgili Çerçeve anlaması

SOSYAL DYALOG HAYATINDA STRES. hayatında stres ile ilgili Çerçeve anlaması SOSYAL DYALOG HAYATINDA STRES hayatında stres ile ilgili Çerçeve anlaması This project is organised with the financial support of the European Commission 1. Giri hayatında stres, uluslararası, Avrupa ve

Detaylı

BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI

BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI Amaç Brisa, hissedarlarıyla effaf ve yakın bir iletiim içinde olmayı ilke edinmitir. Bu kapsamda Brisa yönetimi stratejik planları uygulayıp,

Detaylı

BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM

BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM Dr. Ayhan HELVACI *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik

Detaylı

ELEKTRK MÜHENDSLER ODASI MESLEK Ç SÜREKL ETM MERKEZ YÖNETMEL

ELEKTRK MÜHENDSLER ODASI MESLEK Ç SÜREKL ETM MERKEZ YÖNETMEL ELEKTRK MÜHENDSLER ODASI MESLEK Ç SÜREKL ETM MERKEZ YÖNETMEL Amaç Madde 1: Bu Yönetmeliin amacı; meslekteki bilimsel, teknolojik gelimelerle ve uygulama alanları ile ilgili olarak Üye Mühendislere verilecek

Detaylı

Bilgi Notu ARA TIRMA VE TASN F GRUBU 30.05.2002. " ç Kontrol: Kamusal Hesapverme Sorumlulu u çin Bir Yapı Olu turulması" Hk.

Bilgi Notu ARA TIRMA VE TASN F GRUBU 30.05.2002.  ç Kontrol: Kamusal Hesapverme Sorumlulu u çin Bir Yapı Olu turulması Hk. Bilgi Notu ARATIRMA VE TASNF GRUBU 30.05.2002 "ç Kontrol: Kamusal Hesapverme Sorumluluu çin Bir Yapı Oluturulması" Hk. ç Kontrol: Kamusal Hesapverme Sorumluluu çin Bir Yapı Oluturulması Kamu Kurumlarındaki

Detaylı

TÜLN OTBÇER. Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır.

TÜLN OTBÇER. Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır. TÜLN OTBÇER Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır. Ankara Hacettepe Üniversitesi Mayıs, 2004 ! - " $ - "%%&%$ - "%' $ - "(%' $ - "( ) (* $+,( $ - ") (',( $ - "- %./$ 0 1*&/1(2, %("%. 3/1(4""3%(/1-( /32 $$

Detaylı

Yazılım Süreç yiletirmede Baarı Faktörleri

Yazılım Süreç yiletirmede Baarı Faktörleri Yazılım Süreç yiletirmede Baarı Faktörleri Seçkin TUNALILAR Doç. Dr. Onur DEMRÖRS ASELSAN A., Mikroelektronik, Güdüm ve Elektro-Optik Grubu, Görüntü leme Müdürlüü, 6, Akyurt, Ankara Orta Dou Teknik Üniversitesi,

Detaylı

KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ

KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ YAPI Madde 1. Koç Üniversitesi Sosyal Bilimler Kulübü, kısa adıyla K.Ü.S.B., Koç Üniversitesi örenci kulüpleri tüzüüne balı ve Koç Üniversitesi örencilerinin

Detaylı

Yöntem Ara tırma Modeli Evren ve Örneklem Veri Toplama Aracı Verilerin Analizi Bulgular

Yöntem Ara tırma Modeli Evren ve Örneklem Veri Toplama Aracı Verilerin Analizi Bulgular Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 ÖRETMENLK UYGULAMASI

Detaylı

AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler

AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler Avrupa Komisyonu tarafından Türkiye hakkında hazırlanan lerleme Raporu, Türkiye ile müzakerelerin balaması yönünde olumlu bir

Detaylı

5A 5R KAVRAMLARI. Dr.Cengiz ÖZGE Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı

5A 5R KAVRAMLARI. Dr.Cengiz ÖZGE Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı 5A 5R KAVRAMLARI Dr.Cengiz ÖZGE Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Genel İlkeler Tütün bağımlılığı kronik bir hastalıktır. Genellikle birkaç denemeden sonra bırakılır. Her

Detaylı

1. Bütün Organizasyonlar için Risk De erlendirme ablonu... 2. Bütün Organizasyonlar için Yangın Riski De erlendirme ablonu...

1. Bütün Organizasyonlar için Risk De erlendirme ablonu... 2. Bütün Organizasyonlar için Yangın Riski De erlendirme ablonu... 1. Bütün Organizasyonlar için Risk Deerlendirme ablonu... 2. Bütün Organizasyonlar için Yangın Riski Deerlendirme ablonu... 3. Sıcak ler zin ablonu... 4. Organizatörler için Mekan Hakkında Soru Formu...

Detaylı

ÖRETMEN ADAYLARININ ALGILADIKLARI LETM BECERS DÜZEYLERNN NCELENMES

ÖRETMEN ADAYLARININ ALGILADIKLARI LETM BECERS DÜZEYLERNN NCELENMES Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 123-135 123 ÖRETMEN ADAYLARININ ALGILADIKLARI LETM BECERS DÜZEYLERNN NCELENMES Mehmet Arif ÖZERBA Gazi Üniversitesi

Detaylı

Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi

Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 7 Sayı: 33 Volume: 7 Issue: 33 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 SOKAKTA YAAYANLARA YÖNELK SOSYAL SORUMLULUK

Detaylı

BYS. T.C. Ulatırma Bakanlıı Biliim Belge Yönetim Sistemi Çözümü

BYS. T.C. Ulatırma Bakanlıı Biliim Belge Yönetim Sistemi Çözümü BYS T.C. Ulatırma Bakanlıı Biliim Belge Yönetim Sistemi Çözümü Sunu Planı E-Ulatırma Projesinin Amacı, Konusu biliimbys nin Projedeki Yeri biliimbys nin Kapsamı biliimbys Nasıl Çalııyor? Saladıı Yararlar

Detaylı

Çin Konferansı Panel Bölümü Notları

Çin Konferansı Panel Bölümü Notları Çin Konferansı Panel Bölümü Notları Çin Konferansı kapsamında düzenlenen Çin ve Türkiye: Yatırımda ve Dı Ticarette Sorunlar, Fırsatlar, birlikleri konulu Panel, Çin ile ilikileri olan irketlerin temsilcilerini

Detaylı

Durum böyle olmakla birlikte, özet çeviri metninin okuyucuların gerçekten yararlanabilecekleri i levsel bir doküman oldu u ku kusuzdur.

Durum böyle olmakla birlikte, özet çeviri metninin okuyucuların gerçekten yararlanabilecekleri i levsel bir doküman oldu u ku kusuzdur. AVUSTRALYA NIN YEN GÜNEY GALLER EYALET SAYITAYI PERFORMANS DENETM RAPORU Yıllık Raporlardan Hareketle Performansın Deerlendirilmesi: Sekiz Kuruluun Yıllık Raporlarının ncelenmesi (Özet Çeviri) Sacit Yörüker

Detaylı

BLG SSTEMLERNN GÜVENLNE LKN OECD REHBER LKELER- GÜVENLK KÜLTÜRÜNE DORU

BLG SSTEMLERNN GÜVENLNE LKN OECD REHBER LKELER- GÜVENLK KÜLTÜRÜNE DORU BLG SSTEMLERNN GÜVENLNE LKN OECD REHBER LKELER- GÜVENLK KÜLTÜRÜNE DORU 14 Aralık 1960 tarihli ktisadi birlii ve Gelime Tekilat Anlamasının, özellikle 1b), 1 c), 3 a) ve 5 b) maddeleri uyarınca; 23 Eylül

Detaylı

Aratırma Koordinatörü: Prof. Dr. Faruk en. Hazırlayanlar: Gülay Kızılocak Cem entürk Dr. Martina Sauer

Aratırma Koordinatörü: Prof. Dr. Faruk en. Hazırlayanlar: Gülay Kızılocak Cem entürk Dr. Martina Sauer Download von www.bteu.de / Avrupali Türk Isadamlari Birligi Hannover / TAM Vakfi Yayinlari!" #"# Aratırma Koordinatörü: Prof. Dr. Faruk en Hazırlayanlar: Gülay Kızılocak Cem entürk Dr. Martina Sauer Bu

Detaylı

LKÖRETM SOSYAL BLGLER DERS KTAPLARININ ÖRETMEN GÖRÜLERNE GÖRE DEERLENDRLMES (KIRIKKALE ÖRNE)

LKÖRETM SOSYAL BLGLER DERS KTAPLARININ ÖRETMEN GÖRÜLERNE GÖRE DEERLENDRLMES (KIRIKKALE ÖRNE) Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 51-61 51 LKÖRETM SOSYAL BLGLER DERS KTAPLARININ ÖRETMEN GÖRÜLERNE GÖRE DEERLENDRLMES (KIRIKKALE ÖRNE) Adem ÖCAL G.Ü.G.E.F.

Detaylı

MÜZK ETM YÖNETM ve DEERLENDRME LKLER *

MÜZK ETM YÖNETM ve DEERLENDRME LKLER * MÜZK ETM YÖNETM ve DEERLENDRME LKLER * Prof. Dr. lknur OKATAN *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öretmeni Yetitirme Sempozyumu Bildirisi SDÜ, 7-10 Nisan 2004, Isparta Sunu Sayın Bakan

Detaylı

SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII DURUMU VE ALIKANLIKLARININ BELRLENMES

SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII DURUMU VE ALIKANLIKLARININ BELRLENMES SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII DURUMU VE ALIKANLIKLARININ BELRLENMES DETERMINING ORAL HEALTH CONDITION AND HABITS OF PRIMARY SCHOOL STUDENTS IN CENTRAL SVAS Ör.Gör. Dr.

Detaylı

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI Belediyelerin görevlerini etkin ve verimli bir ekilde yerine getirebilmeleri için ihtiyaç duydukları optimal (ihtiyaçtan ne fazla ne de az) kadronun nicelik ve

Detaylı

ÖZ YETERLLK (SELF-EFFCACY) KAVRAMI ÜZERNE Tülin ACAR

ÖZ YETERLLK (SELF-EFFCACY) KAVRAMI ÜZERNE Tülin ACAR ÖZ YETERLLK (SELF-EFFCACY) KAVRAMI ÜZERNE Tülin ACAR Öz yeterlik (self efficacy) Bandura nın Sosyal Örenme Kuramı nda dikkati çeken bir kavramdır. Öyleyse nedir öz yeterlilik? Öz Yeterlilik Bandura ya

Detaylı

Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm

Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm Dr. Halil Yurdugül Hacettepe Üniversitesi Eitim Fakültesi yurdugul@hacettepe.edu.tr Motivasyon: Proje tabanl bir öretim sürecinde örencilerin

Detaylı

03. En Muhtemel Sayı (EMS) Yöntemi (5 li EMS) 03.01. EMS Yönteminde Dilüsyon Kavramı

03. En Muhtemel Sayı (EMS) Yöntemi (5 li EMS) 03.01. EMS Yönteminde Dilüsyon Kavramı 03. En Muhtemel Sayı (EMS) Yöntemi (5 li EMS) En muhtemel sayı yöntemi, tüp dilüsyon yönteminin gelitirilmi eklidir. Bu yöntemde, materyalden FTS ile standart 1 : 9 oranında dilüsyon yapılır. Dilüsyonlardan

Detaylı

BOLU ANADOLU GÜZEL SANATLAR LSES ÖRENCLERNN ÖSS VE ÖZEL YETENEK SINAVLARINA YÖNELK KAYGILARI ***

BOLU ANADOLU GÜZEL SANATLAR LSES ÖRENCLERNN ÖSS VE ÖZEL YETENEK SINAVLARINA YÖNELK KAYGILARI *** BOLU ANADOLU GÜZEL SANATLAR LSES ÖRENCLERNN ÖSS VE ÖZEL YETENEK SINAVLARINA YÖNELK KAYGILARI *** Yrd. Doç. Dr. Nilgün SAZAK* Yrd. Doç. Dr. A. Serkan ECE** ***1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze

Detaylı

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar

DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar DSM V madde kullanım bozuklukları için neler getiriyor? Prof. Dr. Yıldız Akvardar Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD 7 Ekim 2010 MADDE KULLANIM BOZUKLUKLARI DSM IV Madde bağımlılığı Madde

Detaylı

SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES

SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 209-222 209 SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES Erturul USTA Ahi Evran Üniversitesi,

Detaylı

ÜNVERSTE ÖRENCLERNN ÇEVRE DUYARLILIKLARININ NCELENMES

ÜNVERSTE ÖRENCLERNN ÇEVRE DUYARLILIKLARININ NCELENMES ! "#$#%$#%&$#' #$$ ÜNVERSTE ÖRENCLERNN ÇEVRE DUYARLILIKLARININ NCELENMES Ar. Gör. Burcu ÇABUK Ankara Üniversitesi Eitim Bilimleri Fakültesi lköretim Bölümü Okulöncesi Eitim Anabilim Dalı Öretim Elemanı

Detaylı

Eitim ve Öretim Bakanlıı. Panele Alınmak için Sözlemeli Okul Temizlik Çalıanı Bavurusu BLG FORMU VE TERM BANKASI

Eitim ve Öretim Bakanlıı. Panele Alınmak için Sözlemeli Okul Temizlik Çalıanı Bavurusu BLG FORMU VE TERM BANKASI Eitim ve Öretim Bakanlıı Panele Alınmak için Sözlemeli Okul Temizlik Çalıanı Bavurusu BLG FORMU VE TERM BANKASI Victoria Hükümetine ait okullarda i yapmaya devam etmek veya yeni i almak isteyen temizlik

Detaylı

Amaç ve Kapsam. Yetki ve Sorumluluk

Amaç ve Kapsam. Yetki ve Sorumluluk TEKSTL BANKASI A.. Amaç ve Kapsam Tekstil Bankası A.. (Tekstilbank) bilgilendirme politikası; Bankacılık Kanunu ve bu kanuna ilikin düzenlemeler, Sermaye Piyasası Mevzuatı, Türk Ticaret Kanunu, stanbul

Detaylı

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67 İçindekiler Etkinlik Listesi Önsöz XII XIV BÖLÜM I GİRİŞ 1 1. Danışmanlık ve yardım nedir? 3 Bölüm sonuçları 3 Danışmanlık, psikoterapi ve yardım 4 Danışmanlık nedir? 9 Yaşam becerileri danışmanlığı yaklaşımı

Detaylı

T.C. ÇUKUROVA ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTÜSÜ ETM BLMLER ANABLM DALI

T.C. ÇUKUROVA ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTÜSÜ ETM BLMLER ANABLM DALI T.C. ÇUKUROVA ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTÜSÜ ETM BLMLER ANABLM DALI ÇATIMA ÇÖZME ETM PROGRAMININ ORTAÖRETM DOKUZUNCU SINIF DÜZEYNDEK ÖRENCLERN ÇATIMA ÇÖZME BECERLERNE ETKS Zeliha UYSAL YÜKSEK LSANS TEZ

Detaylı

TÜRKÇE ÖRETMEN ADAYLARININ KONUMA KAYGILARINA LKN BR NCELEME A STUDY ON SPEECH ANXIETY OF TURKISH LANGUAGE TEACHER CANDIDATES Esra LÜLE MERT

TÜRKÇE ÖRETMEN ADAYLARININ KONUMA KAYGILARINA LKN BR NCELEME A STUDY ON SPEECH ANXIETY OF TURKISH LANGUAGE TEACHER CANDIDATES Esra LÜLE MERT Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 7 Volume: 8 Issue: 7 Nisan 015 April 015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 107-9581 TÜRKÇE ÖRETMEN ADAYLARININ

Detaylı

Yüksek Lisans Çalımalarının Yürütülmesinde Aday Örencinin Sorumlulukları

Yüksek Lisans Çalımalarının Yürütülmesinde Aday Örencinin Sorumlulukları ANKARA ÜNVERSTES BLGSAYAR MÜHENDSL BÖLÜMÜ YÜKSEK LSANS PROGRAMI Yüksek Lisans Çalımalarının Yürütülmesinde Aday Örencinin Sorumlulukları Bölümümüzde yürütülmekte olan Tezli Yüksek Lisans Programı, YÖK,

Detaylı

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ

YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ YETİŞKİNLERDE MADDE BAĞIMLILIĞI DOÇ. DR. ARTUNER DEVECİ CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ A.D. Madde deyince ne anlıyoruz? Alkol Amfetamin gibi uyarıcılar Kafein Esrar ve sentetik kannabinoidler

Detaylı

AMER KA B RLE K DEVLETLER SAYI TAYI

AMER KA B RLE K DEVLETLER SAYI TAYI AMERKA BRLEK DEVLETLER SAYITAYI Yazan: Dawid M. WALKER Çeviren: Müslüm PARLAK Amerika Birleik Devletleri Sayıtayı, Birleik Devlet yönetiminin yasama bölümü içerisinde yer alan baımsız bir kurumdur. Genellikle

Detaylı

Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu

Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu Sayfa No: 1 Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu Sayfa No: 2 Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi

Detaylı

CARL GLICKMAN IN GELMSEL DENETM MODEL. Abdurrahman LAN * ÖZET

CARL GLICKMAN IN GELMSEL DENETM MODEL. Abdurrahman LAN * ÖZET CARL GLICKMAN IN GELMSEL DENETM MODEL * ÖZET Glickman tarafından ortaya çıkarılan geliimsel denetim modeli, klinik denetimin eksik taraflarıyla birlikte, klinik denetimin ortaya çıkmasından sonra, insan

Detaylı

TÜRKYE HALK BANKASI A.. ETK LKELER

TÜRKYE HALK BANKASI A.. ETK LKELER Ek 7 Etik lkeler TÜRKYE HALK BANKASI A.. ETK LKELER GR Etik lkeler; Türkiye Halk Bankası A.. çalıanlarının, görevlerini yerine getirirken uymaları gereken ilkeleri ve çalıma düzenine ilikin düzenlemeleri

Detaylı

LSANSÜSTÜ TEZ DANIMANLIININ NCELENMES * EVALUATION OF GRADUATE THESIS SUPERVISION Eray EMR **. Serkan ÖDEM *** Gökhan KAYIR ****

LSANSÜSTÜ TEZ DANIMANLIININ NCELENMES * EVALUATION OF GRADUATE THESIS SUPERVISION Eray EMR **. Serkan ÖDEM *** Gökhan KAYIR **** LSANSÜSTÜ TEZ DANIMANLIININ NCELENMES * EVALUATION OF GRADUATE THESIS SUPERVISION Eray EMR **. Serkan ÖDEM *** Gökhan KAYIR **** Öz Bu çalımanın amacı lisansüstü örencilerinin tez yazım sürecinde yaadıkları

Detaylı

SANAL MOBL EBEKE HZMET MOBILE VIRTUAL NETWORK SERVICES

SANAL MOBL EBEKE HZMET MOBILE VIRTUAL NETWORK SERVICES SANAL MOBL EBEKE HZMET MOBILE VIRTUAL NETWORK SERVICES Levent ÇANKAYA 1 Telekomünikasyon Kurumu, Lisans ve Sözlemeler Dairesi Bakanlıı, Ankara 1 e-posta: lcankaya@tk.gov.tr Özet Bu çalımada, Sanal Mobil

Detaylı

II. KURUMSAL YÖNETM LKELER UYUM RAPORU

II. KURUMSAL YÖNETM LKELER UYUM RAPORU II. KURUMSAL YÖNETM LKELER UYUM RAPORU KURUMSAL YÖNETM LKELERNE UYUM BEYANI Kordsa Global Endüstriyel plik ve Kord Bezi Sanayi ve Ticaret A.. (bundan böyle Kordsa Global veya irket diye anılacaktır) 01

Detaylı

GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER **

GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER ** GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER ** Yrd.Doç.Dr. Gürsan SARAÇ * **1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öretmeni Yetitirme Sempozyumu Bildirisi

Detaylı

Bilgi savunmasının cepheleri

Bilgi savunmasının cepheleri Bilgi savunmasının cepheleri Fatih Emiral Deloitte. Etkin ve güçlü kurumlar için bilgi varlıkları (halen bilançolarında bu adla görülmeseler de) büyük deerlere ulamı ve vazgeçilmez konuma gelmitir. Bu

Detaylı

LKÖRETM 3. SINIF TÜRKÇE DERS ÖRETMEN KILAVUZ KTABI VE ÖRENC ÇALIMA KTABININ YAPILANDIRMACI YAKLAIMA UYGUNLUU. Tolga ERDOAN * ÖZET

LKÖRETM 3. SINIF TÜRKÇE DERS ÖRETMEN KILAVUZ KTABI VE ÖRENC ÇALIMA KTABININ YAPILANDIRMACI YAKLAIMA UYGUNLUU. Tolga ERDOAN * ÖZET lköretim 3. Sınıf Türkçe Dersi Öretmen Kılavuz Tolga ERDOAN LKÖRETM 3. SINIF TÜRKÇE DERS ÖRETMEN KILAVUZ KTABI VE ÖRENC ÇALIMA KTABININ YAPILANDIRMACI YAKLAIMA UYGUNLUU Tolga ERDOAN * ÖZET Bu aratırmada,

Detaylı

EK-4 ÖZGEÇM!" Derece Alan Üniversite Yıl. Görev Unvanı Görev Yeri Yıl

EK-4 ÖZGEÇM! Derece Alan Üniversite Yıl. Görev Unvanı Görev Yeri Yıl 1. Adı Soyadı :Gülümser SERTBA" 2. Do#um Tarihi: 21/11/1950 3. Unvanı: Yrd. Doc. 4. Ö#renim Durumu: Doktora EK-4 ÖZGEÇM!" Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Klinik Hem$ireli#i Ege Ün.Yük.Hem. Okulu 1974

Detaylı

SİGARA BIRAKMA SÜRECİ

SİGARA BIRAKMA SÜRECİ SİGARA BIRAKMA SÜRECİ DOÇ DR ZEYNEP AYFER SOLAK EÜTF GÖĞÜS HASTALIKLARI AD Çevresel ve sosyal faktörler. Medya, merak, aile. Sosyoekonomik yapı. Kültürel yapı Davranışsal ve psikolojik faktörler. Öğrenme.

Detaylı

r i = a i + b i r m + i

r i = a i + b i r m + i Endeks Modelleri William Sharpe tarafından gelitirilen tekli endeks modeli ve onu takip eden çoklu endeks modelleri, portföyün beklenen getirisi ve riskinin hesaplanması için gereken veri sayısını ciddi

Detaylı

TIBB BEYAN. mza Tarih Ebeveyn ya da Velinin mzas Tarih

TIBB BEYAN. mza Tarih Ebeveyn ya da Velinin mzas Tarih Lütfen imzalamadan önce dikkatle okuyunuz. Bu, sizin tüplü daln içerdii potansiyel riskler ve scuba eitim program srasnda sizden istenilenler konusunda bilgilendirildiiniz bir beyandr. Bu beyan imzalamanz

Detaylı

stanbul Depreme Nasıl Hazırlanıyor?

stanbul Depreme Nasıl Hazırlanıyor? Sayıtay Dergisi Sayı: 44-45 Performans Denetimi Raporu: stanbul Depreme Nasıl Hazırlanıyor? stanbul Depreme Nasıl Hazırlanıyor Raporu, Sayıtay Bakanlıınca 6.5.2002 tarihinde TBMM Bakanlıına gönderilmitir.

Detaylı

Yazılım Takımlarında Baarı

Yazılım Takımlarında Baarı Yazılım Takımlarında Baarı Tunca SELBES Meteksan Sistem, Simülasyon ve Görsel Sistemler Orta Dou Teknik Üniversitesi, Bilgisayar Mühendislii, Ankara, Türkiye e-posta: tunca.selbes@sgs.meteksan.com.tr e-posta:

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

Pozisyon Kontrol Sistemi Üzerine Karakteristik Yapı Çalı ması: STANBUL - 2010

Pozisyon Kontrol Sistemi Üzerine Karakteristik Yapı Çalı ması: STANBUL - 2010 Pozisyon Kontrol Sistemi Üzerine Karakteristik Yapı Çalıması: Set Üzerinde Kullanılacak Ekipman: 1 Motor sürücü ve çıkı potansiyometresi, 1 Ayarlama amplifikatörü, 1 Türevsel amplifikatör, 1 Toplama amplifikatörü,

Detaylı

PORTER MODEL: ULUSLARARASI REKABET ÖZLEM ÖZ ODTÜ LETME BÖLÜMÜ

PORTER MODEL: ULUSLARARASI REKABET ÖZLEM ÖZ ODTÜ LETME BÖLÜMÜ : ULUSLARARASI REKABET ÖZLEM ÖZ ODTÜ LETME BÖLÜMÜ Genel Çerçeve Makroekonomik, Politik ve veyasal Çevre Rekabet Edebilirliliin Mikroekonomik Temelleri irket irket Stratejisi Stratejisi Mikroekonomik Mikroekonomik

Detaylı

WEB SERVS TABANLI GELTRLEN MOBL UYGULAMALAR: ODTÜ MOBL ÖRENC LER BLG SSTEM (MOBS)

WEB SERVS TABANLI GELTRLEN MOBL UYGULAMALAR: ODTÜ MOBL ÖRENC LER BLG SSTEM (MOBS) WEB SERVS TABANLI GELTRLEN MOBL UYGULAMALAR: ODTÜ MOBL ÖRENC LER BLG SSTEM (MOBS) Hale ALTINOVA, Yasemin YALÇIN, ve Serdar ARSLAN Orta Dou Teknik Üniversitesi, Bilgi lem Daire Bakanlıı, ANKARA altinova@metu.edu.tr,

Detaylı

LKÖRETM KNC KADEME (2005) TÜRKÇE DERS ÖRETM PROGRAMINDA GENEL AMAÇLAR - HEDEF/KAZANIMLAR

LKÖRETM KNC KADEME (2005) TÜRKÇE DERS ÖRETM PROGRAMINDA GENEL AMAÇLAR - HEDEF/KAZANIMLAR LKÖRETM KNC KADEME (2005) TÜRKÇE DERS ÖRETM PROGRAMINDA GENEL AMAÇLAR - HEDEF/KAZANIMLAR LKS* THE ASSOCIATION BETWEEN GENERAL TARGETS AND GOALS/ACQUISITIONS IN TURKISH LANGUAGE PROGRAM Erhan DURUKAN**

Detaylı

INTOSAI KAMU KES M Ç KONTROL STANDARTLARI REHBER. Özet Çeviri Baran Özeren Sayı tay Uzman Denetiçisi

INTOSAI KAMU KES M Ç KONTROL STANDARTLARI REHBER. Özet Çeviri Baran Özeren Sayı tay Uzman Denetiçisi INTOSAI KAMU KESMÇ KONTROL STANDARTLARI REHBER Özet Çeviri Baran Özeren Sayıtay Uzman Denetiçisi 2 Haziran 2004 Çevirenin Notu Denetim meslei ile ilgili kamu ve özel sektör organizasyonları, son yirmi

Detaylı

Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi

Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi Kanserli Hastalar Tarafından Sık Sorulan Sorular Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi Hastaların Soruları Tıbbi tedavi Otonomi

Detaylı

RUSYA-UKRAYNA ENERJ KRZ STRATEJK BR DEERLENDRME

RUSYA-UKRAYNA ENERJ KRZ STRATEJK BR DEERLENDRME RUSYA-UKRAYNA ENERJ KRZ STRATEJK BR DEERLENDRME I. RUSYA NIN YEN STRATEJS OCAK 2005 1- Rusya, ekonomik, siyasi ve askeri açıdan yeniden güçlenmek ve öncelikle bölgesinde nüfus sahibi olabilmek stratejisinde

Detaylı

Kadına Yönelik Şiddet mi? Aile İçi Şiddet mi? Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet

Kadına Yönelik Şiddet mi? Aile İçi Şiddet mi? Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Kadına Yönelik Şiddet mi? Aile İçi Şiddet mi? Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet TEMEL Kadına yönelik şiddetin tanımlanması: Fiziksel şiddet? Duygusal şiddet? Ekonomik şiddet? Cinsel şiddet? İhtiyaç- Hizmet

Detaylı

DOKTORA E TMNDE DANIMAN

DOKTORA E TMNDE DANIMAN DOKTORA E TMNDE DANIMAN Prof. Dr. Nee Atabey DEÜ Tp Fakültesi Tbbi Biyoloji ve Genetik Anabilim Dal Ö"retim Üyesi DEÜ Tp Fakültesi Dekan Yard., &zmir PhD e"itimi hedefleri Danmann nitelikleri Danmann bilimsel

Detaylı

MATEMATK ÖRETMNDE BULMACA ETKNLNN ÖRENC BAARISINA ETKS

MATEMATK ÖRETMNDE BULMACA ETKNLNN ÖRENC BAARISINA ETKS MATEMATK ÖRETMNDE BULMACA ETKNLNN ÖRENC BAARISINA ETKS THE EFFECT OF PUZZLE EXPERINCE TO THE STUDENTS SUCCESS IN MATHS TEACHING Yrd.Doç.Dr. EMN AKKAN ÖZET Bu çalımanın amacı; bulmaca etkinliinin, ilköretim

Detaylı

BKişiye özgün yaklaşım. R!NOPLAST! burun esteti"i. burun estetiği ameliyatları

BKişiye özgün yaklaşım. R!NOPLAST! burun estetii. burun estetiği ameliyatları R!NOPLAST! burun esteti"i burun estetiği ameliyatları 1 BKişiye özgün yaklaşım Burun insan yüzünün en yapısının mutlaka dikkate çarpıcı ve öne çıkan özelli!idir. alınması gerekti!ine inanırım. Burun yapısındaki

Detaylı

ARACI KURUMUN UNVANI :DELTA MENKUL DEERLER A.. Sayfa No: 1 SER:XI NO:29 SAYILI TEBLE STNADEN HAZIRLANMI YÖNETM KURULU FAALYET RAPORU

ARACI KURUMUN UNVANI :DELTA MENKUL DEERLER A.. Sayfa No: 1 SER:XI NO:29 SAYILI TEBLE STNADEN HAZIRLANMI YÖNETM KURULU FAALYET RAPORU Sayfa No: 1 A) Giri 1.Raporun Dönemi: Bu rapor, Delta Menkul Deerler A.. kuruluunun 1 Ocak 2009 31 Mart 2009 çalıma dönemini kapsamaktadır. 2. Ortaklıın Unvanı: Delta Menkul Deerler A.. irket in Merkezi

Detaylı

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 1 Sayı: 2 Aralık 2010

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 1 Sayı: 2 Aralık 2010 ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 1 Sayı: 2 Aralık 2010 KAVRAM HARTALARI LE NOT TUTMANIN LKÖRETM ÖRENCLERNN DNLEDN ANLAMA

Detaylı

NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi

NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi / Logopedi Alanındaki Standartların ve Eğitim Programlarının Niteliklerinin

Detaylı

MÜZK ÖRETMEN ADAYLARININ MESLEK KAYGILARI. H. Seval KÖSE ÖZET

MÜZK ÖRETMEN ADAYLARININ MESLEK KAYGILARI. H. Seval KÖSE ÖZET H. Seval KÖSE Müzik öretmeni Adaylarının Mesleki Kaygıları MÜZK ÖRETMEN ADAYLARININ MESLEK KAYGILARI H. Seval KÖSE ÖZET Bu aratırmada, müzik öretmeni adaylarının mesleki kaygı alanlarına ilikin kaygı düzeyleri

Detaylı

LKÖRETM ÖRENCLERNN GÖRÜLERNE GÖRE ÖRETMENLERN ETKLL WIEWS OF ELEMENTARY SCHOOL STUDENTS WITH REGARD TO TEACHERS EFFICIENCY

LKÖRETM ÖRENCLERNN GÖRÜLERNE GÖRE ÖRETMENLERN ETKLL WIEWS OF ELEMENTARY SCHOOL STUDENTS WITH REGARD TO TEACHERS EFFICIENCY ! "#$#%$#%&$#' #$$ LKÖRETM ÖRENCLERNN GÖRÜLERNE GÖRE ÖRETMENLERN ETKLL WIEWS OF ELEMENTARY SCHOOL STUDENTS WITH REGARD TO TEACHERS EFFICIENCY Yrd. Doç. Dr. Erten GÖKÇE Ankara Üniversitesi Eitim Bilimleri

Detaylı

ÜNVERSTELERN GÖREVLER

ÜNVERSTELERN GÖREVLER ÜNVERSTELERN GÖREVLER VE YENDEN YAPILANMA Günümüz Türkiye sini gelecee taıyanlar i adamlarıdır. Ancak, i hayatının gayretleri Türkiye yi belli bir sınıra kadar ilerletebilir. Eer Türkiye, kaybettii bilimin

Detaylı

ETK LKELER BANKACILIK ETK LKELER

ETK LKELER BANKACILIK ETK LKELER ETK LKELER Türkiye Bankalar Birlii tarafından hazırlanan ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu nun 15 Haziran 2006 tarih ve 1904 sayılı kararlı ile yayımlanan Bankacılık Etik lkeleri Bankamız tarafından

Detaylı

Yağ Satarım Bal Satarım Satış Oyunu Etkinlik Ölçümü Sonuç Raporu U N I C O N D A N I Ş M A N L I K G R U B U. www.satisoyunu.com

Yağ Satarım Bal Satarım Satış Oyunu Etkinlik Ölçümü Sonuç Raporu U N I C O N D A N I Ş M A N L I K G R U B U. www.satisoyunu.com U N I C O N D A N I Ş M A N L I K G R U B U Yağ Satarım Bal Satarım Satış Oyunu Etkinlik Ölçümü Sonuç Raporu Fuad Almeman Proje Baş Danışmanı Mart 2010 www.satisoyunu.com Muallim Naci Cd. No. 53/2 Ortaköy

Detaylı

Servis Tabanlı Kurumsal Yazılım Gelitirilmesinde XP Kullanımı ve Eletirisi

Servis Tabanlı Kurumsal Yazılım Gelitirilmesinde XP Kullanımı ve Eletirisi Servis Tabanlı Kurumsal Yazılım Gelitirilmesinde XP Kullanımı ve Eletirisi Ensar GÜL 1, Ünal YILDIRIM 2 1 Avrupa Yazılım, Tübitak Mam Tekseb A Blok No: 201 Gebze, Kocaeli 1 eposta: ensar.gul@avrupayazilim.com

Detaylı

17.08.2012-KOAH TEDAVİSİNDE SFT ZORUNLULUĞUNUN KALDIRILMASINA HÜKMEDEN SUT MADDELERİNE YÖNELİK SPÇG GÖRÜŞÜ

17.08.2012-KOAH TEDAVİSİNDE SFT ZORUNLULUĞUNUN KALDIRILMASINA HÜKMEDEN SUT MADDELERİNE YÖNELİK SPÇG GÖRÜŞÜ 17.08.2012-KOAH TEDAVİSİNDE SFT ZORUNLULUĞUNUN KALDIRILMASINA HÜKMEDEN SUT MADDELERİNE YÖNELİK SPÇG GÖRÜŞÜ GİRİŞ Ülkemizde KOAH prevalansı 40 yaş üzeri erişkin nüfusta %19 dur, diğer bir ifadeyle yaklaşık

Detaylı

KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) xxxxxxx DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU. "Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir."

KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) xxxxxxx DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU. Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir. KOD 1 DAVRANIŞ MR (48-72 AY) DAVRANIŞ VE UYUM RAPORU "Sorun, sorun olmadan çözümlenmelidir." KİŞİSEL BİLGİLER Doğum Tarihi Cinsiyet Okulun Adı Sınıf İl İlçe Uygulama Tarihi Formu Dolduran 8.6.2011 ERKEK

Detaylı

BilgiEdinmeHakki.Org Raporu Bilgi Edinme Hakkı Kanunu nun Salık Bakanlıı Tarafından Uygulanmasındaki Yanlılıklar

BilgiEdinmeHakki.Org Raporu Bilgi Edinme Hakkı Kanunu nun Salık Bakanlıı Tarafından Uygulanmasındaki Yanlılıklar BilgiEdinmeHakki.Org Raporu Bilgi Edinme Hakkı Kanunu nun Salık Bakanlıı Tarafından Uygulanmasındaki Yanlılıklar Sürüm 1.0 21 Ekim 2004 Dr. Yaman AKDENIZ * akdeniz@bilgiedinmehakki.org Bilgiedinmehakki.org

Detaylı

ERP MPLEMENTASYONU PROJELERNDE DENETM SÜRECNN ÖNEM ve KARILAILAN RSKLER. Uur Kaan DNÇSOY

ERP MPLEMENTASYONU PROJELERNDE DENETM SÜRECNN ÖNEM ve KARILAILAN RSKLER. Uur Kaan DNÇSOY Giri ERP MPLEMENTASYONU PROJELERNDE DENETM SÜRECNN ÖNEM ve KARILAILAN RSKLER Uur Kaan DNÇSOY ERP (Enterprise Resource Planning - Kurumsal Kaynak Planlaması), bilgi sistemleri profesyonelleri tarafından

Detaylı

PYANO ETMNE YEN BALAYAN ÖRENCYLE LK DERSN ÖNEM. Özlem Ömür ÖZET

PYANO ETMNE YEN BALAYAN ÖRENCYLE LK DERSN ÖNEM. Özlem Ömür ÖZET Piyano Eitimine Yeni Balayan Örenciyle lk Dersin Önemi Özlem ÖMÜR PYANO ETMNE YEN BALAYAN ÖRENCYLE LK DERSN ÖNEM Özlem Ömür ÖZET Piyano eitimine yeni balayan bir örenciye, piyano enstrümanını benimsetmek

Detaylı

sigara bırakma destek hatları dr.osman örsel

sigara bırakma destek hatları dr.osman örsel sigara bırakma destek hatları dr.osman örsel 1 2 Sigara Bırakma Hatları Bugün kullanımda olan en maliyet etkin (cost-effective) sigara bırakma yöntemidir. Diğer yöntemlerle birleştirildiğinde etkinliği

Detaylı

DELTA MENKUL DEERLER A..

DELTA MENKUL DEERLER A.. sayfa No: 1 A) Giri 1.Raporun Dönemi: Bu rapor, Delta Menkul Deerler A.. kuruluunun 1 Ocak 2008 31 Mart 2008 çalıma dönemini kapsamaktadır. 2. Ortaklıın Unvanı: Delta Menkul Deerler A.. 3. Dönem çinde

Detaylı

3. 27 I C C' C C (V B ' C ') C DC. EM1 Modeli I B C E (V B ' E ') E' r E ' I E

3. 27 I C C' C C (V B ' C ') C DC. EM1 Modeli I B C E (V B ' E ') E' r E ' I E 3. 27 3.2.2. EM2 Modeli EM2 modeli, bir bipolar tranzistordaki yük birikimi olaylarının temsil edildii birinci dereceden bir modeldir. Bu model, kısıtlı da olsa, frekans domeni ve geçici hal analizlerinin

Detaylı

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL PSI 501 İleri İstatistik Zorunlu 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 II. YARIYIL Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 III. YARIYIL

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem V Psikiyatri Staj Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Baran GENCER Yrd. Doç. Dr. Oğuz GÜÇLÜ Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

ÖRGÜTLERN SOSYAL SORUMLULUKLARI:KAVRAMSAL BR ÇÖZÜMLEME. Kürad YILMAZ ÖZET

ÖRGÜTLERN SOSYAL SORUMLULUKLARI:KAVRAMSAL BR ÇÖZÜMLEME. Kürad YILMAZ ÖZET ÖRGÜTLERN SOSYAL SORUMLULUKLARI:KAVRAMSAL BR ÇÖZÜMLEME ÖZET Bu çalımanın amacı örgütlerin sosyal sorumlulukları hakkında kavramsal bir çözümleme yapmaktır. Bu amaçla ilk önce sosyal sorumluluk kavramının

Detaylı

ÇİFT PSİKOTERAPİSİNDE KADINLAR 16 19 Haziran 2010 Anadolu Psikiyatri Günleri Uz.Dr. Nuşin Sarımurat Baydemir İlişki Psikoterapileri Enstitüsü İstanbul Çift ilişkilerinde, özellikle evliliklerde, cinsiyet

Detaylı