İSTATİSTİK ANABİLİM DALI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İSTATİSTİK ANABİLİM DALI"

Transkript

1 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Adnan KARAİBRAHİMOĞLU İNDEKS SAYILARIN KULLANIMI İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ADANA, 27

2 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İNDEKS SAYILARIN KULLANIMI Adnan KARAİBRAHİMOĞLU YÜKSEK LİSANS TEZİ İSTATİSTİK ANABİLİM DALI Bu ez 3 / 1 / 27 arihinde aşağıdaki jüri üyeleri arafından oybirliği / oyçokluğu ile kabul edilmişir. İmza: İmza: İmza: Prof.Dr. Hamza EROL Prof.Dr. Fikri AKDENİZ Prof.Dr. Alan ÇABUK DANIŞMAN ÜYE ÜYE Bu ez Ensiümüz İsaisik Anabilim Dalında hazırlanmışır. Kod No: Prof.Dr. Aziz ERTUNÇ Ensiü Müdürü İmza ve Mühür No: Bu ezde kullanılan özgün ve başka kaynakan yapılan bildirişlerin, çizelge, şekil ve fooğrafların kaynak göserilmeden kullanımı, 5846 sayılı fikir ve Sana Eserleri Kanunundaki hükümlere abidir.

3 ÖZ YÜKSEK LİSANS TEZİ İNDEKS SAYILARIN KULLANIMI Adnan KARAİBRAHİMOĞLU ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İSTATİSTİK ANABİLİM DALI Danışman: Prof.Dr. Hamza EROL Yıl: 27, Sayfa: 231 Jüri: Prof.Dr. Hamza EROL Prof.Dr. Fikri AKDENİZ Prof.Dr. Alan ÇABUK Ekonomi, ülkelerin en önemli dengelerinden biridir. Bir ülkede ekonomi güçlü ise o ülke de güçlüdür ve diğerlerine karşı daha üsündür. Ülkelerin zenginliklerini karşılaşırmak için bir akım gösergelere ihiyaç duyulur. Bu nedenle bazı bilgiler oplanır ve ülkenin bir akım değerlerini göseren gösergeler hazırlanır. Bu gösergeler arasında, fiya isaisikleri ve indeksleri üm dünyada en önemlileridir. Bir ülkenin gelişmiş olup olmadığına karar vermede önemli rol oynarlar. Geçen iki yüzyıl boyunca indeks sayıları elde emek için çeşili formüller ve yaklaşımlar gelişirilmişir. Bu çalışmada, indeks formülleri ve yaklaşımları açıklanacakır. Kullanıldıkları yerlere göre avanaj veya dezavanajları espi edilecekir. Ayrıca, Türkiye de fiya derleme yönemlerini, indekslerin nasıl hesaplandığı ve enflasyon ahminlerinin nasıl yapıldığı açıklanacakır. Sokasik yaklaşım ile özel regresyon modelleri yardımıyla paramere ahminleri hesaplanarak indeks değerleri oraya çıkarılacakır. En önemlisi, bu yaklaşımla indeks sayılardaki sandar haalar elde edilecekir. Sandar haalar, hizme ve ürün sepeindeki fiya değişikliğini ölçen indeks sayıların güvenilirliğini yansımakadır. Ayrıca örnek ürün sepei ile Laspeyres ve Paasche indeks değerlerini hesaplanacakır. Bunun yanısıra, özel regresyon modelleri ve sokasik yaklaşım yardımıyla enflasyon oranı için güven aralığı oluşurulacakır. Anahar kelimeler: İndeks sayılar, ükeici ve üreici fiya indeksleri, regresyon modelleri, sokasik yaklaşım, enflasyon. I

4 ABSTRACT MSc. THESIS THE USE OF INDEX NUMBERS Adnan KARAİBRAHİMOĞLU DEPARTMENT OF STATISTICS INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES UNIVERSITY OF ÇUKUROVA Supervisor: Prof.Dr. Hamza EROL Year: 27, Pages: 231 Jury: Prof.Dr. Hamza EROL Prof.Dr. Fikri AKDENİZ Prof.Dr. Alan ÇABUK Economy is he main affair of he counries. When he economy is srong in a counry, hen ha counry is powerful and enforces he ohers. In order o compare he wealh of he counries, we need some indicaors. Therefore hey measure some informaion and prepare indicaors showing various informaion abou he counry. Among hese indicaors, he price saisics and indices are very imporan all over he world. They play a role o decide wheher a counry is developed or no. In order o obain hese index numbers, various formulas and approaches have been developed during las wo cenuries. In his work, we will ry o explain hese index formulas and approaches. We will examine heir advanages and disadvanages. Also, he aggregaion mehods of price indices and he esimaion of inflaion in our counry (Türkiye) are explained. In sochasic approach, index numbers are esimaed using he esimaors of parameers of special regression models. The mos imporan hing is ha he sandard errors of he index numbers are obained by his approach. Sandard errors reflec he reliabiliy and he precision of an index number which is measuring he price change of a baske of goods and services. A he end, some sample prices are applied o calculae Laspeyres and Paasche indices. Besides, an esimaion of inflaion rae using special regression models and using sochasic approach he confidence inerval for he inflaion are calculaed. Key words: Index numbers, consumer and producer price indices, regression models, sochasic approach, inflaion. II

5 TEŞEKKÜR Bu ezin hazırlanmasında bilgi ve birikimlerinden daima faydalandığım ve yardımlarını hiçbir zaman esirgemeyen danışmanım, Prof.Dr. Hamza EROL a; İsaisik bölümü öğreim elemanlarına; ayrıca, maddi ve manevi deseklerini hiçbir zaman esirgemeyen TÜİK Adana Bölge Müdürü Durmuş Ali ŞAHİN e ve üm mesai arkadaşlarıma eşekkür ederim. Her an yanımda olan, çalışmam boyunca beni daima yüreklendiren ve sabırla bana kalanan çok sevgili eşim NESRİN e, çocuklarım ZEYNEL ve CEYDA ya eşekkürlerimi bir borç bilirim. III

6 İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖZ.. I ABSTRACT. II TEŞEKKÜR III İÇİNDEKİLER IV TABLOLAR DİZİNİ X ŞEKİLLER DİZİNİ XII SİMGELER VE KISALTMALAR..XIII 1. GİRİŞ.1 2. İNDEKS SAYILARLA İLGİLİ ÖN BİLGİLER İNDEKS SAYILAR İndeks Sayı Çeşileri Ve Formülleri Laspeyres ve Paashe İndeksleri Divisia İndeks ve Kesikli Zaman Yaklaşımları Fisher İndeksi Duo İndeksi Carli İndeksi M.W. Drobisch İndeksi Edgeworh ve Marshall İndeksi Bowley İndeksi Walsh İndeksi Michell İndeksi Geomerik Oralama İndeksi Harmonik Oralama İndeksi Sidgwick ve Drobisch İndeksi Törnqvis İndeksi Zincirleme İndeks İndeks Sayılar Arasındaki Farklar İndeks Sayıların Uygulama Alanları 23 IV

7 Fiya İndeksleri Fiya İndekslerinin Kıyaslanması Ve Tesler Tarım Endeksi Ve Tarımsal Fiya İsaisikleri Sanayi İndeksi Gelir Temel Yıl Fiyaının Hesaplanması (Q ) Temel Yıl Fiyaının Hesaplanması (P ) Temel Yıl Tarılarının Hesaplanması (W o ) Dörlü İkisadi Faaliye Kollarının Üreim Endeksinin Hesaplanması (I) Üreim Değeri Kullanılan Maddelerin Endekse Kullanılışı Temel Yılda Üreilmeyen Bir Maddenin Daha Sonra Endekse İlave Edilmesi Üs grupların endeksinin hesaplanması Toplam endeksin hesaplanması Deflaör (para kısılayıcı) Borsa İndeksi İMKB Ulusal -Tüm Endeksi İMKB Ulusal - 3 Endeksi İMKB Ulusal -5 Endeksi İMKB Ulusal - 1 Endeksi Sekör Endeksleri ve Al Sekör Endeksleri İMKB İkinci Ulusal Pazar Endeksi İMKB Yeni Ekonomi Pazarı Endeksi İMKB Menkul Kıyme Yaırım Oraklıkları Endeksi İMKB Hisse Seneleri Piyasası Endekslerini Hesaplama Yönemi Fiya Endeksleri 64 V

8 Geiri Endeksleri Dönemsel Değerleme ve Değişiklikler Dönemsel Olmayan Değişiklikler İMKB-1 Endeksinin ABD Doları Bazında Göserimi FİYAT İNDEKSİ VE ENFLASYON Tükeici Fiya İndeksi (TÜFE) Tükeici Fiyaları İndeksinin Bazı Dezavanajları Tükeici Fiyaları İndeksinin Çerçevesi ve Kapsamı Hane Halkı Tükeim Harcamaları Ankei Ağırlık Sorunu Sabi ağırlık Değişken ağırlık Kalie Değişimi, Yeni Ürünler ve Piyasadan Kalkan Ürünler Mevsimsel Değişim Kurumsal Nüfusun İndekse Değerlendirilmesi Fiya Derleme İçin Örnekleme Fiya Derleme Ankeleri Sonuçların Duyurulması Ağırlıklı Toplumsal Fiya İndeksi Baz ve Orijin Değişimi İndekslerin Zincirleme Birleşimi Üreici Fiyaları İndeksi (ÜFE) Üreici Fiyaları İndeksinde Kapsanan Maddeler Fiya Derleme İçin Örnekleme Fiya Derleme Ankeleri ÜFE nin Hesaplanması Sonuçların Duyurulması...9 VI

9 4.3. Saınalma Gücü Pariesi İNDEKSLERDE STOKASTİK YAKLAŞIM Tarihsel Gelişim Sokasik Yaklaşım Ağırlıksız Oralama Sandar Haaların Tespi Edilmesi Sandar Haaların Giderilmesi Gelişirilmiş Model Enflasyonun Ölçümü Enflasyonun Kaynağı - Talep Enflasyonu Enflasyonun Kaynağı - Maliye Enflasyonu Bekleyişlerin Enflasyona Ekisi Enflasyonun Maliyei Karar alma sürecinde Yaırım sürecinde Kredi piyasasında İşgücü Piyasasında Dış Piyasalarda Toplumsal Alanda Para Poliikası Çekirdek Enflasyon Kavramı Çekirdek Enflasyon Hesaplama Teknikleri Enflasyonun Kalıcı Ögesi Yaklaşımına Göre Şekillenen Yönemler Tek Değişkenli Yönemler Çok Değişkenli Yönemler Yapısal Vekör Ooregresyon Modeli (SVAR) VII

10 * P Yaklaşımı Uzun Dönem Denge Fiya Seviyesi Yaklaşımı Sokasik Yönemler Uç Fiyaların Çıkarılmasıyla Hesaplanan Oralamalar (Trimmed Means) Medyan Enflasyonun Genel Öğesi Yaklaşımına Göre Şekillenen Yönemler Spesifik Ayarlama Yeniden Ağırlıklandırma Yönemleri Enflasyonun Hesaplanması Göreli Fiyaların Ölçümü İki Aşamalı Tahmin İşlemi Aylık Değişim Bir Önceki Yılın Aralık Ayına Göre Değişim Oranı Geçen Yılın Aynı Ayına Göre Değişim Oranı Aylık Oralamalara Göre Değişim Oranı Ülkemizde Esas Alınacak Enflasyon İndeksi İNDEKS HESAPLAMADA KALİTE AYARLAMASI Kalie Ayarlaması Yönemleri Doğrudan Karşılaşırma Yönemi Doğrudan Kalie Düzelmesi Yönemi Çakışan Fiyalarla Birleşirme Çakışmayan Fiyalarla Birleşirme..(Link wihou overlap) Yönemlerin Karşılaşırılması Kalie Ayarlama Haalarının Fiya İndekslerinde Ekisi Yeniden Fiyalama Özelliğinin Önemi Teknolojik Değişme Teorik Fiya Değişimlerinin İncelenmesi VIII

11 6.5. Türkiye ye İlişkin Uygulamalar Sonuç UYGULAMALAR Sokasik Yönemle Sandar Haaların Tespi Edilmesine ai bir Uygulama İNDEKSE ESAS ÜRÜN SEPETİNİN OLUŞTURULMASI, TEMEL YILIN DEĞİŞTİRİLMESİ VE TÜRKİYE İLE ADANA ENFLASYON DEĞERLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Ürün Sepei Temel Yıl Adana ve Türkiye nin Enflasyon Değerlerinin Karşılaşırılması KAYNAKLAR...29 ÖZGEÇMİŞ IX

12 TABLOLAR DİZİNİ SAYFA NO Tablo 3.1. TÜİK arafından yapılan Hanehalkı Gelir ve Tükeim Harcamaları Ankei çalışmasında kullanılan yedi bölge...3 Tablo 3.2. Ürün: Buğday, Pazar: 5. Bölge(Karadeniz)...36 Tablo 3.3. Buğday - Pazar indeksi 5. Bölge(Karadeniz)...36 Tablo 3.4. Buğday - Borsa indeksi 5. Bölge (Karadeniz)...36 Tablo 3.5. Buğday - TMO indeksi 5. Bölge (Karadeniz)...36 Tablo 3.6. Buğday 5. Bölge (Karadeniz)...36 Tablo 3.7. Tahıllar 5. Bölge (Karadeniz)...36 Tablo 3.8. Tarla Ürünleri 5.Bölge (Karadeniz)...37 Tablo 3.9. Çifçinin Eline Geçen Fiyalar İndeksi 5. Bölge (Karadeniz)...37 Tablo 3.1. Çifçinin Eline Geçen Fiyalar İndeksi Türkiye...37 Tablo ÇEF İndeksine seçilen ürünlerin Pazara Çıkma Oranları (1994=1)...38 Tablo ÇEF İndeksine seçilen maddelerin emsil oranları (1994=1)...39 Tablo ÇEF İndeksine seçilen maddeler (1994=1)...4 Tablo ÇEF İndeksine seçilen iller (1994=1) (TÜİK Tarım İndeksi Eğiim Dökümanı)...41 Tablo Madde Seçiminde Kullanılan Döküm Tablosu (Özel Sekör)...51 Tablo Temel Yıl..Mikar ve Fiyaları (1992)...52 Tablo İkisadi Faaliyelere Göre..Kama Değer Tarıları (1992)...53 Tablo Dörlü faaliye için endeks hesabı (ağırlıksız)...54 Tablo Dörlü faaliye için endeks hesabı (ağırlıklı)...55 Tablo 3.2. Temel yıl üreim değeri (mikarı kullanılmayan maddeler için)...55 Tablo Dönemsel cari yıl üreim değeri (mikarı kullanılmayan maddeler için) 55 Tablo Yıllara göre dönemsel endeks deflaörleri (1992=1)...56 Tablo İkisadi faaliyelere göre grup endeksleri ve arıları...58 Tablo İMKB Mevcu Endeksleri...62 Tablo 4.1. İsaisiiksel Amaçlı Bölge Birimleri Sınıflamasına göre TÜFE si hesaplanan yerler...71 X

13 Tablo 6.1. Açık kalie ayarlamasını kullanma başarısızlığından oluşan ve indeksi ekileyen yanlılık çeşileri Tablo 6.2. Oomaik çamaşır makinesi üreen A ve B firmalarını, ayrıca üreikleri iki farklı modeli (5 kg ve 7 kg yıkama kapasieli) Tablo 6.3. Kalie ayarlaması yapıldığında A firmasının %5 oranında fazladan arış alep emesi ve B firmasının %3.8 lik bir arış alep emesi durumu...15 Tablo 7.1. Ürün Sepei ve iki farklı döneme ai harcama ağırlıkları Tablo 7.2. Ürün Sepeine ai olan beş dönemlik fiyalar Tablo 7.3. Laspeyres İndeksi için belirlenen ağırlıklar Tablo 7.4. Paasche İndeksi için belirlenen harcama ağırlığı Tablo 7.5. Hesaplanan Laspeyres Ve Paasche İndeksleri...16 Tablo 7.6. (5.41) ve (5.53) de verilen formüller için log dönüşümü...16 Tablo 7.7. Kasayılar ve Ağırlık oralamasının espii Tablo 7.8. Haa Teriminin elde edilmesi Tablo 7.9. Enflasyon oranındaki sandar haa değeri Tablo 8.1 TÜFE, 25 ve 26 yılına ai 23=1 emel yıllı bir önceki aya göre enflasyon değişimi(%) Tablo enflasyon değişimi-türkiye ve Adana Tablo =1 bazlı maddeler yılı Adana sepei Tablo =1 bazlı maddeler - 26 yılı sepei Tablo =1 bazlı maddeler - 27 yılı sepei Tablo 8.6. Ana Harcama Gruplarının Genel Endekseki Aylık Değişime Olan Ekisi (%)...24 Tablo Temel Yıllı Tükeici Fiyaları Endeks Rakamları, Tablo Temel Yıllı Tükeici Fiyaları Endeks Rakamları, Tablo Temel Yıllı Tükeici Fiyaları Endeks Rakamları, (TÜİK 27)..28 XI

14 ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA NO Şekil yılı enflasyon değişimi (%) XII

15 KISALTMA VE GÖSTERİMLER I, P : Fiya indeksi. Her iki sembol de kullanılmışır. Q : Mikar indeksi p q w n : dönemindeki madde fiyaı : dönemindeki madde mikarı : dönemindeki madde harcama/ükeim ağırlığı : Madde sayısı : Baz alınan emel yıl İndeks, Endeks: Dilimizde her iki sözcük de kullanılmakadır. E(X) : X in beklenen değeri Var(X) : X in varyansı Cov(x,y) : X ve Y arasındaki kovaryans TÜİK : Türkiye İsaisik Kurumu (eski adı DİE: Devle İsaisik Ensiüsü) İMKB : İsanbul Menkul Kıymeler Borsası TMO : Toprak Mahsulleri Ofisi BOTAŞ : Boru ile Taşıma Anonim Şirkei GSMH : Gayri Safi Milli Hasıla GSYİH : Gayri Safi Yur İçi Hasıla TÜFE : Tükeici Fiyaları Endeksi ÜFE : Üreici Fiyaları Endeksi (eski adı TEFE : Topan Eşya Fiyaları Endeksi) ÇEF : Çifçinin Eline Geçen Fiya PÇO : Pazara Çıkma Oranı XIII

16 1. GİRİŞ Adnan KARAİBRAHİMOĞLU 1. GİRİŞ Günümüzde sürekli gelişen ve yenilenen bilim dallarından biri hiç kuşkusuz isaisik bilimidir. İsaisik bilimi birçok alanda kullanılmakadır. İsaisiğin en yaygın kullanım alanlarından biri de ekonomidir. Tüm dünyadaki devlelerin ve haa bireylerin hayaını ekileyen ve yönlendiren ekonomi öncelikli öneme sahipir. Ekonomi biliminin en önemli iki elemanı para ve zamandır. Bu iki bileşen, aralarındaki sıkı ilişki nedeniyle zamanla büyüklükleri olan iki veköre dönüşmüşür. Zaman kavramının öneminin arması, isaisike zaman serileri analizi adlı bir dalın oraya çıkmasına neden olmuşur. Belirli bir isaisiksel olaya ai verilerin zaman ve yer boyuunda göserdiği oransal değişime İNDEKS denir (Diewer ve Nakamura 23). İndeks, değer değişiminin oransal bir ölçüsüdür. Bu oransal değişimler zaman boyuunda gerçekleşiği gibi yer boyuunda da gerçekleşebilir. İndeks değeri, oralama ve oranların kullanıldığı işlemler dizisi sonunda bulunan ve yüzdelerle ifade edilen rakamdan oluşur. İndekse biri kıyaslanan, diğeri emel olmak üzere iki değer vardır. Kıyaslanan değer paya, emel değer paydaya yazılır. Oransal kıyaslamayı kolaylaşırmak için işlemin sonucu 1 ile çarpılır. Böylece emel değer 1 kabul edilerek diğerlerinin buna göre kaç olacağı espi edilir. İndeks sayıların çeşili kullanım alanları ve faydaları vardır. İndeks, uygulama alanına göre değişik yönemlerle hesaplanır. Hesaplama sonuçlarına göre indeksler için bir sınıflandırma da yapılabilir. İndeksler içinde en yaygın kullanılanı önemli bir ekonomik göserge olan ükeici fiyaları indeksidir (TÜFE). Bu indekseki zamana bağlı oransal değişimler, enflasyon indeksi olarak adlandırılır. Bu indekse halk arasında yaygın olarak enflasyon denir. Tarih boyunca gelişirilen fiya indeksi formüllerine bakıldığında üç önemli değişken görülür. İndeks; fiya, mikar ve ağırlık değişkenleri arasındaki bağınılar kullanılarak hesaplanır. Bununla birlike, bu üç değişkeni dikkalice incelediğimizde her üçünün de göreceli olduğunu, konumdan konuma değişiklikler göserebileceğini görürüz. O halde, indeks hesaplama kesin bir sonuç vermeyip göreli sonuçlar da doğurabilir. Bu durumda, karşımıza haa payları çıkar. Sandar haalar, çeşili mal ve hizmelerden oluşan indeks sepeinde meydana 1

17 1. GİRİŞ Adnan KARAİBRAHİMOĞLU gelen fiya değişimini ölçer, bir ek rakam olarak oraya çıkan indeksin güvenilirliğini ve doğruluğunu yansıır. Sandar haaların hesaplanmasında sokasik yaklaşım esas alınır. Sokasik yaklaşımda özel regresyon modellerine ai paramerelerin ahmin edicileri kullanılır. Bir regresyon denkleminde indeks değişkenleri, açıklayıcı değişken olarak kullanıldığında ahmin edilen kasayılar uygun biçimde göserilir. Örneğin X, emel yılda 1 değerini alan fiya indeksini gösersin. Bu durumda, X ve Y nin zaman serisi, Y β + X + e (1.1) = β1 şeklinde lineer regresyon denklemiyle ifade edilebilir (Kedem ve Fokianos 22). Bu denklemde, e haa erimidir. β 1 kasayısı, Y nin emel yıl fiyaındaki yüzde 1 lik değişimini açıklar. Loglineer regresyon denklemi de kullanılabilir (Zeger 1988). Loglineer regresyon denklemi, ln( ) + α1 Y = α ln( X ) + u (1.2) formundadır. Burada da u haa erimdir. Görüldüğü gibi, bu ürden regresyon modellerinden elde edilen sandar haalar ile fiya indeksleri için aralık ahmini oluşurulmaka ve enflasyon ahmini yapılmakadır. İsaisik biliminin gelişmesiyle indeks eori de önemli ilerleme kaydemişir. Bu konulardaki çalışmalar yoğun biçimde sürdürülmekedir. Son yıllarda çalışmalar özellikle sokasik yaklaşım konusunda yoğunlaşmışır. Bu ez çalışmada indeks eorisi çerçevesinde indeks formülleri ele alınmışır. Sokasik yaklaşımla indeks hesaplama konusu incelenmiş ve modellere ai paramerelerin ahmin edicileri kullanılarak sandar haalar elde edilmişir. Uç fiyaların çıkarılmasıyla hesaplanan oralamalar ile enflasyon için aralık ahminleri incelenmişir. 2

18 2. İNDEKS SAYILARLA İLGİLİ ÖN BİLGİLER Adnan KARAİBRAHİMOĞLU 2. İNDEKS SAYILARLA İLGİLİ ÖN BİLGİLER İndeks rakamlarının uzun bir arihçesi vardır. İndeks rakamlarının klasik anımı Edgeworh a kadar uzanmakadır. Edgeworh (1888), paranın değerindeki değişimi ölçme yönemi çalışmasında indeks rakamı, paranın değeri veya saın alma gücündeki düşme veya yükselme şeklindeki değişimi kesin olarak ölçme hassaslığı olmayan ancak, değişimden harekele açıklamaya çalışan bir sayı olarak anımlamışır. Aynı kavram daha da gelişirilerek Bowley in anımında da görülmekedir. Bowley (1928), indeks rakamları, doğrudan gözlenemeyen veya espi edilemeyen bazı mikarlardaki değişimi ölçmede kullanılabileceğini belirmişir. Bowley ayrıca bu mikarların gözlenebilen diğer mikarlar üzerinde aran veya azalan ekisi olduğunu veya bu ekilerin başka ekenlerle örülmesinin söz konusu olduğunu belirmişir. Bowley in anımındaki gözlenemeyen, mikar deyimi ekonomikir ve paranın değerini ifade emekedir. İndeks sayılar birçok ülkede ödeme dengeleri ve uzun dönemli ücrelendirme oranlarının belirlenmesinde yaygın olarak kullanılmakadır. Bu nedenle, indekslerin uzun bir geçmişi vardır. Basi indeksin kullanımına ilk örneklerden biri 177 yılında William Fleewood arafından verilmişir (Sone 1996, Chance 1966, Kendall 1969). William Fleewood, Oxford Üniversiesindeki öğrencilerin ödediği ücrelerin oralama değişimini espi emek için bir çalışma yapmışır. 18. yüzyıl oralarında kullanılmış olan diğer bir indeks örneği de Massachuses yasasında İngilere ye karşı yapılan Bağımsızlık Savaşında çarpışan askerlerin ödeneğini indekslemekir. 19. yy. boyunca indekslere olan ilgi had safhaya çıkmışır. Joseph Lowe (1823); arım, icare ve finans konularıyla ilgili bir çalışma yayınladı. Joseph Lowe çalışmasında; indeksi, seçilmiş bir küme veya sepeeki mal ve hizmelerin parasal değerindeki değişimi olarak ifade ei ve indekslerin değişik kullanım alanlarına değindi. Oraya koyduğu düşünceler günümüzde hala yer bulmakadır. Örneğin, reel faizlerin hesaplanmasında, kiraların ve ücrelerin belirlenmesinde veya emeklilik ücrelerinin espiinde kullanılmakadır. Diewer ve Nakamura (1993), Lowe nin ükeici fiya indeksinin babası olarak kabul edilebileceğini söylemişir. Daha sonraları diğer önemli kakılar da oldu. Hala çok yaygın şekilde kullanılan ve isimleri 3

19 2. İNDEKS SAYILARLA İLGİLİ ÖN BİLGİLER Adnan KARAİBRAHİMOĞLU başlı başına indeks isimleri olarak geçen Laspeyres(1871) ve Paasche(1874) bunlardan ikisidir. Marshall(1887), bir yıldan diğerine değişen fiya harekelerini ölçen indekslerin daha uzun zaman periyolarındaki harekelerini ölçmek için birbirine bağlanan zincirleme indeks kullanımını savundu. Bu yıllar esnasında birçok önemli gelişme oldu de Irving Fisher, The Making of Index Numbers adlı çalışmasını yayınladı. Eser, enflasyon ve Paranın Mikar Teorisini (Quaniy Theory of Money) savunmakadır. Fiyalardaki değişimi ölçme işini yüzlerce sisemaik çalışma sonucu oraya çıkardı. Tercih edilen Fisher indeksi, Laspeyres ve Paasche indekslerinin geomerik oralaması olarak alınabilir. Fisher indeksini sokasik yaklaşımla açıklayan ise Törnqvis (1936) oldu de Konüs, yayınladığı makalelerde gelir-ükeim indeksi eorilerini ekonomik dayanaklarıyla beraber oraya koydu. Bu indeks, diğer fiya indekslerinden farklı olarak gelir ve yaşam koşulları ile refah seviyesini ölçmek için kullanıldı. Ekonomik yaklaşım düşüncesi 197 lere kadar pek gelişmedi. Fisher ve Shell (1972), Samuelson ve Swamy (1974), ayrıca Archibald (1977) bu düşünceyi gelişirdiler. 2. yüzyılın son dönemlerine gelindiğinde ekonomik açıdan en iyi formülün Fisher, sokasik yaklaşım açısından ise en iyi formülün Törnqvis formülü olduğu oraya çıkmışır (IMF 24b). İndeks kavramı eknik bir dildir ve doğrudan gözlenemeyen veya ölçülemeyen değişimin gösergesidir. Ragnar Frisch(1936), orak bir fiziki yapıda olmayan ölçümlerden oluşan kompleks bir yapıya ilişkin nicel bir göserimde bulunmak isenildiğinde, indeks rakamı probleminin oraya çıkabileceğini ve isenilen farklı yapılardaki ölçümlerin birleşirilebileceğini ama, bunun fiziksel veya eknik karşılaşırmalarla olmayacağını belirmişir. Ayrıca büün problemin bu nokada oplandığını bildirmişir. Burada kompleks ile belirilen; farklı birimlerde yani adei, kilosu, onu veya liresi gibi olan geniş çeşide sahip malların fiyalarıdır. Problem, hissedilen faka gözlenemeyen genel fiya seviyesi kavramından, gözlenebilir ve ilişkilendirilebilir olan fiya seviyelerinin değişimini ölçmeyle aşılabilir. İndeks eorisi genel anlamda maemaiksel yaklaşımların ekisi alında kalarak indeks formülleri üremek üzerine gelişmişir. İndeks eorisi, indeks formülünün maemaiksel özelliklerinin vurgulandığı yapısal eori ve ekonomik 4

20 2. İNDEKS SAYILARLA İLGİLİ ÖN BİLGİLER Adnan KARAİBRAHİMOĞLU yanlarının irdelendiği ekonomik eori olarak ayrışırılabilir. irdelendiği ekonomik eori olarak ayrışırılabilir. Anderson ve ark. (1997a, 1997b, 1997c) çalışmalarında indeks sayıları fiya derleme fonksiyonları ile birlike kullanmışlardır. Mikroekonomik eori, mali hizmeler ile cari dönemdeki parasal faaliyeler için ükeici harcamalarını derlemek şeklinde anımlanır. Bununla birlike empirik ya da deneysel araşırmalarda, ne derleme fonksiyonunun işlevsel yapısı ne de paramerelerin değeri bilinir. Derleme fonksiyonunu ahmin emek için, birakım özel maliye ve ükeim fonksiyonları formunda varsayımların yapılması gerekir. İsaisiksel indeks sayılar, hem fiya hem de mikarlardaki gözlenen verileri kullanmak ve ahmin edilmemiş bilinmeyen paramereler içermeyen fiya derleme fonksiyonlarına yaklaşımda bulunmakır. Bir indeks sayısına eğer fonksiyon haasız ise am fiya fonksiyonu denilir (Anderson ve ark. 1997a, 1997b, 1997c). İndeks rakamları ekonomi eorisinde fiya-mikar ikilisiyle ele alınmakadır. Bu yaklaşım, Frisch (1936) arafından ifade edilen fonksiyonel yaklaşımın oraya çıkmasını sağlamışır. Fonksiyonel yaklaşım, üreim ve verimlilikeki değişimi ölçmek için çeşili indeks rakamları ve yaşam maliyei indeksi anımlarını kurmak için karşılıklı ilişki olduğunu kabul emeke ve bunu kullanmakadır. İndeks formülüne maemaiksel bakış açısı, zamana ve mekana göre düzenlenen formül yapılarını geirmeke olup, sabi bazlı ve zincirleme yaklaşımlı sonuçlar üreir. Aslında işin formülasyon yönü ek başına konunun amamı demek değildir. Formülde yerine konan verinin kaliesi de en az indeks formülü kadar indeks hesaplama sonucunda ekilidir. Bu nedenle, oraya aılan her formülün en iyi diye nielendirilmesi anlamsızdır. Çünkü her formülün çözmeye çalışığı problem farklıdır. Kullanım amaçları doğrulusunda her formülün iyice değerlendirilmesi ve isaisiğin birçok dalında olduğu gibi karar vermemize yardımcı olacak çeşili güvenilirlik eslerinden geçirilmesi gerekir (Erdoğan 21). İndeks rakamı ek bir değerden oluşmaka ve n ade değişkenler kümesinin zamana veya yere bağlı olarak nasıl değişiğini gösermekedir. Bu çerçevede P, nk P : V R (2.1) 5

21 2. İNDEKS SAYILARLA İLGİLİ ÖN BİLGİLER Adnan KARAİBRAHİMOĞLU şeklinde anımlanan bir fonksiyon olsun. Burada P indeks fonksiyonunu, V değişkenlerden oluşan vekör kümesini, k değişkenlere ai konum sayısını, n değişkenler kümesini ya da madde seini ve R ise reel sayılar kümesini gösermekedir. Yani, nk boyulu bir vekör kümesinden P = P p, q, p, q ) şeklinde ek boyua poziif reel sayılar üremekedir (Erdoğan 21). ( İndeks sayılar, borsa, sanayi veya arım gibi konularda birakım üreim veya fiyalardaki değişimleri gösermek için kullanılsa da genellikle piyasadaki fiya harekelerini espi emek için daha yaygın kullanılır. İki zamanlı karşılaşırmalarda P fiya indeksini, T zamanındaki ya da cari dönemdeki fiya düzeyini zamanına ya da baz dönemini kıyaslama yaparak gösermekedir. Kıyaslama gereği döneminde fiya düzeyleri 1 veya 1 olarak alınmakadır. Bu nedenle P =1,5 ile göserilmek isenen ile T dönemleri arasında %5 oranında fiya arışı olduğudur. ile T, zamana bağlı dönemleri göserdiğinden sıralamaları önemlidir. Yani p ve p ile farklı indeks rakamları göserilmekedir. q madde seinin mikar değerini göserdiğinden q ve q ile farklı dönemlerdeki ükeim mikarları ifade edilmekedir. Baz dönemi, gerek cari dönemin kıyaslamasında gerekse ağırlığa emel oluşurması bakımından iki anlamda kullanılabilir. Bu aşamada, indeks kavramı içinde geçen bazı özel kelimelere ilişkin açıklamalarda bulunmak faydalı olabilir. Bunlar; değişkenler ve madde seidir. Değişkenler, saılan veya saın alınan maddelere ai fiyaları, ücreleri, sanayi üreimi girdileri/çıkılarını gösermekedir. Değişkenlerin poziif ve ölçülebilir olması gerekmekedir. Madde sei ise, nieliksel olarak ifade edilmeke olup emsil edebilirlik nieliği aşımakadır. 6

22 3. İNDEKS SAYILAR Adnan KARAİBRAHİMOĞLU 3. İNDEKS SAYILAR 3.1. İndeks Sayı Çeşileri Ve Formülleri Laspeyres ve Paasche İndeksleri Fiya indeksi formülünü espi emek için en basi yaklaşımlardan birisi de Joseph Lowe (1823) arafından anımlanmışır. Lowe (1823), ürün sepei vekörü q nun her beş yılda bir güncellenmesini önermişir. ve 1 periyoları arasındaki fiya değişikliğini ölçmedeki yaklaşımı, yaklaşık emsili bir ürün sepei belirlemekir. Bu sepe, iki periyo arasında saın alınan ürünleri emsil eden mikar vekörü q = ( q 1,..., q n ) den oluşmakadır. Böylece periyoduna göre 1 periyodundaki fiya seviyesi hesaplanabilir. Yani, 1 periyodundaki sepe masrafı olan n periyodundaki sepe masrafı olan p q i =1 i i ye bölünmesiyle oluşan orandır. n 1 p q i =1 i i nın Bu indekse maddelerin fiyaları baz döneminde yapılan ükeim harcaması mikarıyla ağırlıklandırılmakadır. Lowe (1823) nin yaklaşımını en iyi şekilde değerlendiren formüller Laspeyres ve Paasche arafından oluşurulduğu için bu bölümde her ikisi birlike anlaılacakır. Laspeyres indeksi (MahWorld 27), sabi baza ve sabi ağırlığa dayanmakadır. Yani, baz döneminden cari döneme kadar olan süredeki fiya değişiminin mikar üzerinde önemli bir ekisinin olmayacağı öngörülmekedir. Bu yanıyla aran yönde yanlılık söz konusu olmakadır. Basi ve anlaşılır bir yapıya sahipir. Genel indeks, ana grup, grup, al grup gibi al bölümlere ayrılabilir. İndeksi kurmak için gerekli verinin oplanması kolay olup, en yaygın kullanılan ükeici fiyaları indeksidir. Burada şu soru oraya çıkmakadır: Sabi-sepe vekörü olan q am olarak nasıl seçilecekir? Zaman geçikçe, ekonomisler ve fiya isaisikçileri sepe vekörü q için daha açıklayıcı bilgiler alep eiler. Referans sepei için doğal olarak iki vekör seçildi: zamanındaki vekör q ve 1 zamanındaki vekör q 1 (IMF 24a). 7

23 3. İNDEKS SAYILAR Adnan KARAİBRAHİMOĞLU Bu iki vekörden birincisi P L, n 1 p q 1 1 = i = i i P L ( p, p, q, q ) 1 n p q i = 1 i i (3.1) ile Laspeyres(1871) arafından; ikincisi olan P P de P P n 1 1 p q 1 1 = i = i i ( p, p, q, q ) 1 n 1 p q i = 1 i i (3.2) ile Paasche (1874) arafından açıklandılar. Paasche indeksinde (MahWorld 27) kapsanan maddelerin fiyaları, Laspeyres'in aksine, cari dönemdeki ükeim mikarıyla ağırlıklandırılmakadır. Laspeyres indeksi, basi bir yapıya sahip ve ekonomik açıdan önemlidir. Sabi baz yılı fiyaları ve dönemden döneme değişen cari ağırlık yapısına sahipir. Bu yanıyla, maliyei yüksek ve hesaplaması zordur. Değişken ağırlıklı olduğundan, indekseki değişimin ükeimden mi yoksa fiyalardan mı kaynaklandığının kesirimi zordur ve nadiren kullanılmakadır. Yukarıdaki formüller isaisikçiler için daha kullanışlı olacak şekilde yeniden düzenlenebilir. i ürünün zamanındaki anımlama yapılırsa w i, w i ağırlık durumunu gösermek için bir w i p = i q i n p j = j q 1 j (3.3) şeklinde ifade edilebilir. Bu durumda, yukarıdaki formülü kullanarak Laspeyres indeks denklemi aşağıdaki gibi yeniden yazılabilir: 8

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısalmalar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1Bu Tebliğ, 4628 sayılı

Detaylı

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġsenecek Veriler BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam Madde

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve İsenecek Veriler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

ÜSTEL VE LOGARİTM FONKSİYONLAR

ÜSTEL VE LOGARİTM FONKSİYONLAR ÜSTEL VE LOGARİTM TMİK FONKSİYONLAR Şekil 5.1a Üsel Fonksiyonlar 2 y 10 8, 1 y = f = b b> 6 4 2-3 -2-1 1 2 3 Şekil 5.1b Üsel Fonksiyonlar 3 y 50 2 y = f = 2 40 30 20 y = f = 2 10-2 -1 1 2 3 4 Şekil 5.1c

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GENEL KONTROL YÖNTEMLERİ: ON - OFF (AÇIK-KAPALI) KONTROL SİSTEMLERİ: Bu eknik en basi konrol ekniğidir. Ölçülen değer (), se değerinin () üzerinde olduğunda çıkış sinyali açılır,

Detaylı

Makine Öğrenmesi 8. hafta

Makine Öğrenmesi 8. hafta Makine Öğrenmesi 8. hafa Takviyeli Öğrenme (Reinforcemen Learning) Q Öğrenme (Q Learning) TD Öğrenme (TD Learning) Öğrenen Vekör Parçalama (LVQ) LVQ2 LVQ-X 1 Takviyeli Öğrenme Takviyeli öğrenme (Reinforcemen

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive Effecs of Agriculural Suppor and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region Erkan Akas and Oğuz Yurdakul Universiy of Cukurova Dep. Agriculural Economics,

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

İktisadi Yönelim Anketi ve Reel Kesim Güven Endeksi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama

İktisadi Yönelim Anketi ve Reel Kesim Güven Endeksi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İktisadi Yönelim Anketi ve Reel Kesim Güven Endeksi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Reel Sektör Verileri Müdürlüğü İçindekiler I- Amaç... 3 II- Çerçeve... 3 III- Kapsam... 3 IV-

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 8 Sayı: 40 Volume: 8 Issue: 40 Ekim 2015 Ocober 2015 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Ahu Soylu, Mein Türkay* Koç Üniversiesi Endüsri Mühendisliği Bölümü Sarıyer, İsanbul ahusoylu@ku.edu.r,

Detaylı

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ T.C. KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ UZMANLIK TEZİ Selim DAĞLIOĞLU EKİM - 010 ANKARA T.C. KÜLTÜR

Detaylı

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini Ekonomeri ve İsaisik Sayı:4 006-1-8 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ Whie ın Heeroskedisie Tuarlı Kovaryans Marisi Tahmini Yoluyla Heeroskedasie Alında Model Tahmini

Detaylı

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey ISSN:136-3111 e-journal of New World Sciences Academy 212, Volume: 7, Number: 1, Aricle Number: 3A47 NWSA-PHYSICAL SCIENCES Received: December 211 Ayhan Toçu Acceed: January 212 Fahrein Arslan Series :

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN TÜKETİM FONKSİYONU TAHMİNİ (1980 2005)

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN TÜKETİM FONKSİYONU TAHMİNİ (1980 2005) Türkiye Ekonomisi İçin Tükeim Fonksiyonu Tahmini (98 5) 349 TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN TÜKETİM FONKSİYONU TAHMİNİ (98 5) Mehme DEMİRAL ÖZET Bir ükeim fonksiyonu, ükeim ile gelir arasındaki ilişkiyi vurgulamakadır.

Detaylı

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu.

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu. Termik Sanralların Konrol Sisemlerinde Teknolojik Gelişmeler ve Verimlilik Technologic Developmens on Conrol Sysems of Thermal Power Plans and Efficiency Hasan TİRYAKİ 1, Mehme BULUT 2, İlhan KOCAARSLAN

Detaylı

= t. v ort. x = dx dt

= t. v ort. x = dx dt BÖLÜM.4 DOĞRUSAL HAREKET 4. Mekanik Mekanik konusu, kinemaik ve dinamik olarak ikiye ayırmak mümkündür. Kinemaik cisimlerin yalnızca harekei ile ilgilenir. Burada cismin hareke ederken izlediği yol önemlidir.

Detaylı

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ Şenkan ALDEMİR (*) Öze: Döviz kuru değişimlerinin TÜFE ve ÜFE bazlı yuriçi fiyalara geçiş süreci, son yıllarda üzerinde önemle durulan konulardan

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Aaürk Ü. İİBF Dergisi, 0. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı, 20 463 YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Oğuz KAYNAR Serkan TAŞTAN 2 Ferhan DEMİRKOPARAN 3 Öze: Doğalgaz emini nokasında

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ. 1. BÖLÜM 1: ETKİNLİK ÖLÇÜMLERİ ve TANIMLAR.. 2. 1.1. Kavramlar ve Metodoloji... 2

İÇİNDEKİLER GİRİŞ. 1. BÖLÜM 1: ETKİNLİK ÖLÇÜMLERİ ve TANIMLAR.. 2. 1.1. Kavramlar ve Metodoloji... 2 İÇİNDEKİLER GİRİŞ. 1 BÖLÜM 1: ETKİNLİK ÖLÇÜMLERİ ve TANIMLAR.. 2 1.1. Kavramlar ve Meodoloji.... 2 1.2. Ekinlik Ölçüm Yönemleri; Avanaj ve Dezavanajları. 5 1.3. Ölçeğe göre geiri varsayımlarının farkları.

Detaylı

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Nüfusbilim Dergisi\Turkish Journal of Populaion Sudies, 2012, 34, 31-50 31 TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Ölümlülük ahminleri, demografi ve aküerya bilimlerinde önemli bir rol oynamakadır.

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET İMKB Piyasalarındaki Volailienin Modellenmesi ve Öngörülmesi: Asimerik GARCH Modelleri ile bir Uygulama Mura MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.r Bankacılık Düzenleme ve Deneleme Kurumu (BDDK) ÖZET Çalışmada, 5

Detaylı

GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE ÇIKTI AÇIĞI

GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE ÇIKTI AÇIĞI Cenral Bank Review Vol. 11 (July 211), pp.15-28 ISSN 133-71 prin / 135-88 online 211 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ Musafa ŞEKKELİ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen Bilimleri Ensiüsü, K.Maraş, msekkeli@ksu.edu.r Ceyhun YILDIZ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI TERS PERSPEKTİF DÖNÜŞÜM İLE YÜZEY DOKUSU ÜRETİMİ

İSTANBUL TİCARET ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR SİSTEMLERİ LABORATUARI TERS PERSPEKTİF DÖNÜŞÜM İLE YÜZEY DOKUSU ÜRETİMİ İANBUL İCARE ÜNİERİEİ BİLGİAAR MÜHENDİLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİAAR İEMLERİ LABORAUARI ER PERPEKİF DÖNÜŞÜM İLE ÜZE DOKUU ÜREİMİ Bu deneyde, genel haları ile herhangi bir yüzeye bir dokunun kopyalanması üzerinde

Detaylı

GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNDE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-2004)

GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNDE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-2004) Ege Akademik Bakış / Ege Academic Review 8 (2) 28: 843-86 GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-24) THE ANALYSIS OF EFFICIENCY AN TOTAL FACTOR PROUCTIVITY

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

Öğr. Gör. Selçuk ŞİMŞEK İlköğretim Bölümü Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı Eğitim Fakültesi.Pamukkale Üniversitesi

Öğr. Gör. Selçuk ŞİMŞEK İlköğretim Bölümü Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı Eğitim Fakültesi.Pamukkale Üniversitesi PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ 2. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN BEDEN EĞİTİMİ ve OYUN DERSİNİ SAĞLIK ve SAĞLANAN OLANAKLAR AÇISINDAN DEĞERLENDİRMELERİ Öğr. Gör. Selçuk ŞİMŞEK

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOK DEĞİŞKENLİ EŞİKSEL OTOREGRESİF MODELLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ümran Münire KAHRAMAN DOKTORA TEZİ İsaisik Anabilim Dalı 2012 KONYA Her Hakkı Saklıdır TEZ

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma

Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma Ege Universiy Working Papers in Economics 2006 hp://www.iibf.ege.edu.r/economics/arisma İZMİR KÜÇÜK, ORTA VE BÜYÜK ÖLÇEKLİ İMALAT SANAYİNDE ÜRETİM ETKİNLİĞİ VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ Eruğrul

Detaylı

Eş Zamanlı Yazılımlarda Güvenilirlik Analizi : Literatür Taraması

Eş Zamanlı Yazılımlarda Güvenilirlik Analizi : Literatür Taraması Eş Zamanlı Yazılımlarda Güvenilirlik Analizi : Lieraür Taraması Erku Tekeli Çukurova Üniversiesi, Kozan Meslek Yüksekokulu, Adana eekeli@cu.edu.r Öze: Son yıllarda yüksek başarımlı hesaplamalara olan ihiyaçlar

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

FİNANSAL ZAMAN SERİLERİ İÇİN ORTALAMAYA DÖNME SIÇRAMA DİFÜZYON MODELİ

FİNANSAL ZAMAN SERİLERİ İÇİN ORTALAMAYA DÖNME SIÇRAMA DİFÜZYON MODELİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 7, CİLT XXII, AYI 1 FİNANAL ZAMAN ERİLERİ İÇİN ORTALAMAYA DÖNME IÇRAMA DİFÜZYON MODELİ Doç. Dr. Ömer ÖNALAN * Öze Bu çalışmada, finansal menkul kıyme zaman serilerinin

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2009, C.14, S.1 s.99-114. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2009, Vol.14,

Detaylı

DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ

DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ Yasemin MENEKŞE Eylül 2006 DENĐZLĐ DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ Pamukkale Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Đnşaa Mühendisliği

Detaylı

Yazılım Mimarisinin Kalite Gereksinimleri: Yazılım Güvenilirliği

Yazılım Mimarisinin Kalite Gereksinimleri: Yazılım Güvenilirliği Yazılım Mimarisinin Kalie Gereksinimleri: Yazılım Güvenilirliği Kaan Kurel İzmir Ekonomi Üniversiesi kaan.kurel@ieu.edu.r Şaban Eren Yaşar Üniversiesi saban.eren@yasar.edu.r Özeçe Yazılım güvenilirliği

Detaylı

Faiz Oranı Kanalının 2001 2008 Döneminde Türkiye de Etkinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluation of Interest Rate Channel in Turkey 2001 2008

Faiz Oranı Kanalının 2001 2008 Döneminde Türkiye de Etkinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluation of Interest Rate Channel in Turkey 2001 2008 Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Faiz Oranı Kanalının 200 2008 Döneminde Türkiye de Ekinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluaion of Ineres Rae Channel

Detaylı

İMKB Dergisi İÇİNDEKİLER. Yıl: 9 Sayı: 36. Finansal Bilgi Manipülasyonunun Tespitinde Yapay Sinir Ağı Modelinin Kullanımı

İMKB Dergisi İÇİNDEKİLER. Yıl: 9 Sayı: 36. Finansal Bilgi Manipülasyonunun Tespitinde Yapay Sinir Ağı Modelinin Kullanımı İMKB Dergisi Yıl: 9 Sayı: 36 ISSN 1301-1650 Yıl: 9 Sayı: 36 İÇİNDEKİLER Finansal Bilgi Manipülasyonunun Tespiinde Yapay Sinir Ağı Modelinin Kullanımı Güray Küçükkocaoğlu & Yasemin Keskin Benli & Cemal

Detaylı

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ Tüm elekronik cihazlar çalışmak için bir DC güç kaynağına (DC power supply) gereksinim duyarlar. Bu gerilimi elde emenin en praik ve ekonomik yolu şehir şebekesinde bulunan

Detaylı

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ T. C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANA BİLİM DALI İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ DOKTORA TEZİ DANIŞMAN YRD.DOÇ. DR. AHMET AY HAZIRLAYAN

Detaylı

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce;

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce; BOBĐER MAYETĐK AAI TEME POSTUATARI Birim yüke elekrik alan içerisinde uygulanan kuvvei daha önce; F e = qe formülüyle vermişik. Manyeik alan içerisinde ise bununla bağlanılı olarak hareke halindeki bir

Detaylı

Ekonometri. Eylül 2012. Sınavın toplam süresi 150 dakikadır.

Ekonometri. Eylül 2012. Sınavın toplam süresi 150 dakikadır. TCMB Araşırmacı Yazılı Meslek Sınavı Ekonomeri Eylül 202 Sınavın oplam süresi 50 dakikadır.. [Toplam 2 puan] Bir araşırmacı, günlük ABD doları/türk lirasının zaman içerisindeki değişimini modellemek amacıyla,

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

Kamu Borçlanması, Sermaye Stoku ve Tüketim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli

Kamu Borçlanması, Sermaye Stoku ve Tüketim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli Kamu Borçlanması, Sermaye Soku ve Tükeim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli Kamu Borçlanması, Sermaye Soku ve Tükeim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli İler ÜNLÜKAPLAN

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET -10 -15 -20.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET -10 -15 -20. Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET Selim Elekdağ İbrahim Burak Kanlı Absrac: This noe examines he ineracion beween financial sress

Detaylı

TÜİK in YOKSULLUK ANALİZLERİ ÜZERİNE

TÜİK in YOKSULLUK ANALİZLERİ ÜZERİNE Yıl: 24 Sayı:87 Nisan 2010 9 Güncel TÜİK in YOKSULLUK ANALİZLERİ ÜZERİNE Sıddık Ensari TÜİK periyodik olarak 2002 yılından beri düzenli bir şekilde yaptığı Hanehalkı Bütçe Anketleri sonuçlarını esas alan

Detaylı

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Volume 5 Number 4 2014 pp. 71-88 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Aydın Yüksel a Aslı Yüksel b Öze: Bu makale Ağusos 2007 arihinde oraya

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

Ters Perspektif Dönüşüm ile Doku Kaplama

Ters Perspektif Dönüşüm ile Doku Kaplama KRDENİZ EKNİK ÜNİERSİESİ BİLGİSR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSR GRFİKLERİ LBORURI ers Perspekif Dönüşüm ile Doku Kaplama 1. Giriş Bu deneyde, genel haları ile paralel ve perspekif izdüşüm eknikleri, ers perspekif

Detaylı

KAR KALİTESİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İMKB DE TEST EDİLMESİ *

KAR KALİTESİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İMKB DE TEST EDİLMESİ * Uluslararası Yöneim İkisa ve İşleme Dergisi, Cil 8, Sayı 16, 2012 In. Journal of Managemen Economics and Business, Vol. 8, No. 16, 2012 KAR KALİTESİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İMKB

Detaylı

1) Çelik Çatı Taşıyıcı Sisteminin Geometrik Özelliklerinin Belirlenmesi

1) Çelik Çatı Taşıyıcı Sisteminin Geometrik Özelliklerinin Belirlenmesi 1) Çelik Çaı Taşıyıcı Siseminin Geomerik Özelliklerinin Belirlenmesi 1.1) Aralıklarının Çaı Örüsüne Bağlı Olarak Belirlenmesi Çaı örüsünü aşıyan aşıyıcı eleman aşık olarak isimlendirilir. Çaı sisemi oplam

Detaylı

2008 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ 2008=100 TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ VE YOKSULLUK ENDEKSİ ÇALIŞMALARI

2008 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ 2008=100 TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ VE YOKSULLUK ENDEKSİ ÇALIŞMALARI 2008 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ 2008=100 TÜKETİCİ FİYAT ENDEKSİ VE YOKSULLUK ENDEKSİ ÇALIŞMALARI 25 Şubat 2010 ENDEKS Zamana bağlı olarak değişim gösteren veriler daha çok endeks olarak adlandırılan ölçüm

Detaylı

Aylık Elektrik Talebinin Mevsimsel Model ile Orta Dönem Öngörüsü

Aylık Elektrik Talebinin Mevsimsel Model ile Orta Dönem Öngörüsü Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:1, Sayı:1, 2010, Sayfa 1-23) Aylık Elekrik Talebinin Mevsimsel Model ile Ora Dönem Öngörüsü Galip Alınay * Öze Bu çalışmada Türkiye nin 1995-2008 dönemini kapsayan, oplam

Detaylı

Zaman Serileri. IENG 481 Tahmin Yöntemleri Dr. Hacer Güner Gören

Zaman Serileri. IENG 481 Tahmin Yöntemleri Dr. Hacer Güner Gören Zaman Serileri IENG 481 Tahmin Yöntemleri Dr. Hacer Güner Gören Zaman Serisi nedir? Kronolojik sırayla elde edilen verilere sahip değișkenlere zaman serisi adı verilmektedir. Genel olarak zaman serisi,

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

Verimlilik Dergisi T. C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2015/3

Verimlilik Dergisi T. C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2015/3 Verimlilik Dergisi Türk Mevdua Bankacılığı İçin Ekinlik Analizi: Küresel Finans Krizinin Ekileri Dr. Serdal ERGÜN Prof. Dr. Nezir KÖSE İzmir de İşlemelerin Sanayi Sicil Veri Tabanına Gönderdikleri Verilerin

Detaylı

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ Musa Yaşar Bilimsel ve teknolojik faaliyetler, ülkelerin kalkınmasında büyük bir öneme sahip olup, ulusal gelirden bu tür faaliyetlere

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

ENFLASYON YOKSULU VURUYOR. Yönetici özeti

ENFLASYON YOKSULU VURUYOR. Yönetici özeti Araştırma Notu 10/68 26 Mart 2010 ENFLASYON YOKSULU VURUYOR Seyfettin Gürsel * ve Onur Altındağ ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon sepeti ağırlıklandırması

Detaylı

CORPORATE BOND PRICING IN INTERNATIONAL MARKETS

CORPORATE BOND PRICING IN INTERNATIONAL MARKETS ULUSLARARASI PİYASALARDA ÖZEL SEKTÖR TAHVİL FİYATLAMASI Sezin SÜER* ÖZ Global bazda büyük mikarlarla ifade edilen özel sekör ahvillerinin Türkiye de derin bir piyasası bulunmamakadır. Bunda genel ekonomik

Detaylı

ALLIANZ YAŞAM VE EMEKLİLİK A.Ş. KOÇ İŞTİRAK ENDEKSİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İÇTÜZÜĞÜ

ALLIANZ YAŞAM VE EMEKLİLİK A.Ş. KOÇ İŞTİRAK ENDEKSİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İÇTÜZÜĞÜ FONUN KURULUŞ AMACI ALLIANZ YAŞAM VE EMEKLİLİK A.Ş. KOÇ İŞTİRAK ENDEKSİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İÇTÜZÜĞÜ MADDE 1 - Yapı Kredi Emeklilik A.Ş. arafından 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yaırım Sisemi

Detaylı

: HOŞNUDĐYE MH.ŞAHĐN CD.NO:84 ESKĐŞEHĐR b ) Telefon ve Faks Numarası :222 2114000-222 3204920 c ) Elektronik Posta Adresi

: HOŞNUDĐYE MH.ŞAHĐN CD.NO:84 ESKĐŞEHĐR b ) Telefon ve Faks Numarası :222 2114000-222 3204920 c ) Elektronik Posta Adresi ESKĐŞEHĐR TEPEBAŞI BELEDĐYE BAŞKANLIĞI Tepebaşı Bölgesindeki Park ve Rekreasyon Alanları Bakım, Onarım ve Temizliği ile Zincirlikuyu Şaniyesindeki Sera, Fidanlık ve Aölyelerde Üreim Đçin Hizme Alımı işihizme

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

FİNANSAL BİLGİ MANİPÜLASYONUNUN TESPİTİNDE YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN KULLANIMI

FİNANSAL BİLGİ MANİPÜLASYONUNUN TESPİTİNDE YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN KULLANIMI FİNANSAL BİLGİ MANİPÜLASYONUNUN TESPİTİNDE YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN KULLANIMI ÖZET Yrd.Doç.Dr. Güray KÜÇÜKKOCAOĞLU 1 Yrd.Doç.Dr. Yasemin KESKİN BENLİ 2 Dr. Cemal KÜÇÜKSÖZEN 3 nun espiinde sıklıkla kullanılan

Detaylı

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Araşırma ve Para Poliikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler K. Azim ÖZDEMİR Temmuz 2009 Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası

Detaylı

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA Ekonomik Faaliyetlerin Döngüsü Mal ve Hizmetler C HANEHALKLARI Tüketim Harcamaları Faktör Ödemeleri B A FİRMALAR Üretim Faktörleri GSYH ÖLÇME YÖNTEMLERI Üretim Yöntemi: Firmaların

Detaylı

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ ARAŞTIRMA RAPORU (Kamuya Açık) DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ DR. MUSTAFA ÖZÇAM BAŞUZMAN ARAŞTIRMA DAİRESİ 27.02.2004 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. DÖVİZ KURU

Detaylı

ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME

ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ÖZET Prof.Dr.Cengiz TORAMAN Balıkesir Üniversiesi, İİBF,İşleme Bölümü Cengizoraman4@yahoo.com Öğr.Gör.Çağaay BAŞARIR

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÇÖZELTİLER KİMYASINI ÖĞRENMELERİNE İŞBİRLİKLİ ÖĞRENME YÖNTEMİNİN ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÇÖZELTİLER KİMYASINI ÖĞRENMELERİNE İŞBİRLİKLİ ÖĞRENME YÖNTEMİNİN ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI GAZİ ÜNİVERSİTESİ KIRŞEHİR EĞİTİM FAKÜLTESİ, Cil 6, Sayı 2,(2005), 197-207 197 FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÇÖZELTİLER KİMYASINI ÖĞRENMELERİNE İŞBİRLİKLİ ÖĞRENME YÖNTEMİNİN ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

Finansal Hizmetler Anketi ve Finansal Hizmetler Güven Endeksi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama

Finansal Hizmetler Anketi ve Finansal Hizmetler Güven Endeksi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama Finansal Hizmetler Anketi ve Finansal Hizmetler Güven Endeksi ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Reel Sektör Verileri Müdürlüğü İçindekiler I-Amaç... 3 II- Çerçeve... 3 III- Kapsam...

Detaylı