Şeref KALAYCI * Yusuf DEMİR * İbrahim Yaşar GÖK ** Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (20) 2010,

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Şeref KALAYCI * Yusuf DEMİR * İbrahim Yaşar GÖK ** Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (20) 2010, 104-120"

Transkript

1 Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (0) 010, GETİRİ VOLATİLİTESİ-İŞLEM HACMİ İLİŞKİSİ: VADELİ İŞLEM VE OPSİYON BORSASI ÜZERİNDE AMPİRİK BİR UYGULAMA RETURN VOLATILITY-TRADING VOLUME RELATIONSHIP: AN EMPIRICAL APPLICATION ON TURKISH DERIVATIVES EXCHANGE ÖZET Şeref KALAYCI * Yusuf DEMİR * İbrhim Yşr GÖK ** Bu çlışmnın mcı Vdeli İşlem ve Opsiyon Borssı nd getiri voltilitesi-işlem hcmi ilişkisini Endeks-30 futures kontrtlrı üzerinden incelemektir. Çlışmd, işlem hcminin getiri voltilitesi üzerine etki edip etmediği, E-GARCH modeli ile incelenmiş, işlem hcmindeki değişimlerin, getiri voltilitesine etki eden fktörlerden biri olduğu bulgusun erişilmiştir. Kldırç etkisinin de incelendiği çlışmd, kldırç etkisinin vrlığı tespit edilmiş, getiri voltilitesinin negtif şoklr pozitif şoklrdn dh duyrlı olduğu ve ynı birim bir negtif şokun, voltilite üzerine pozitif bir şoktn dh fzl etki ettiği sonucun ulşılmıştır. Anhtr Kelimeler: Getiri Voltilitesi, İşlem Hcmi, Futures Kontrt, E- GARCH, VOB ABSTRACT The purpose of this study is to exmine the reltionship between return voltility nd trding volume on TURKDEX with regrd to ISE-30 futures contrts. In this study, whether trding volume hs ny effect or not on return voltility is determined by using EGARCH model. It hs been reched tht the chnges of trding volume ffect return voltility. In ddition, leverge effect is exmined nd its presense is detected. It mens tht return voltility is more sensitive to negtive shocks thn positive shocks nd the sme unit negtive shock ffects voltility more thn positive shock. Key Words: Return Voltility, Trding Volume, Futures Contrt, E-GARCH, TURKDEX * Süleymn Demirel Üniversitesi İ.İ.B.F. İşletme Bölümü Öğretim Üyesi ** Süleymn Demirel Üniversitesi İ.İ.B.F. İşletme Bölümü Arştırm Görevlisi

2 Şeref KALAYCI, Yusuf DEMİR, İbrhim Yşr GÖK 1.Giriş Ülkemizde, Vdeli İşlem ve Opsiyon Borssı (VOB), 005 yılınd işlem görmeye bşlmış olmsın rğmen, dünynın en hızlı büyüyen borslrı içerisinde yer lmış ve İstnbul Menkul Kıymetler Borssı nın (İMKB) işlem hcmine yklşn bir büyüklüğe erişmiştir. Ytırımcı tipolojisi çısındn ise, işlem hcminin %90 düzeylerinde yerli ytırımcılrc gerçekleştirildiği ve dolyısıyl Türk ytırımcılrın VOB büyük bir ilgi gösterdiği söylenebilir. Bu derece hızlı bir gelişim gösteren ve ilgi gören borsnın, değişik ilişki ve etkileşimler bzınd, sergilediği ypısllığın irdelenmesi önem kznmktdır. Bu ilişki ve etkileşimlerden birisini de getiri voltilitesi-işlem hcmi ilişkisi oluşturmktdır. Bir piysnın voltilite dvrnışı, risklilik bğlmınd büyük önem kznmktdır. Voltilite üzerine etki eden fktörler birçok trtışmy konu olup, syısız rştırmd irdelenmesine rğmen, ülkelerin mkro ekonomik ypılrı, piys derinliği, ytırımcı dvrnışlrı vb. birçok fktörden ötürü globl bir homojenliğin sğlnmsı mümkün olmmkt ve dolyısıyl çlışmlrd ortk sonuçlr ulşılmmktdır. Htt bu tür ilişki ve etkileşimlerde, bir piysnın sergilediği ypısllıkt, zmn bğlı olrk değişimler de olbilmektedir. Bu çlışmd, spot piyslrd olduğu kdr, vdeli piyslrd d kendine büyük bir incelenme lnı buln getiri voltilitesi-işlem hcmi etkileşimi incelenmiş, birçok çlışm d frklı metodolojilerle ele lınn ve değişik bulgulr erişilen ilişkinin, Vdeli İşlem ve Opsiyon Borssı nd ki seyri nliz edilmiştir. Konuy dir ülkemizde ele lınn mevcut çlışmlrın özellikle İMKB de gerçekleşen spot piys işlemleri üzerine yoğunlşmsı, İzmir vdeli işlemler piyssınd bu ilişkinin seyrinin ele lınmmış olmsı ve bu ilişkinin gerek ytırımcılr gerek piys nlistleri gerekse de vdeli işlemler yürütücüleri trfındn bilinmesinin gerekliliğinden ötürü, çlışmnın mevcut litertürden frklılştığı ve vdeli piyslr dir çlışmlr çısındn litettüre bir ktkı sğlycğı düşünülmektedir. Çlışmd ilk olrk vdeli piyslrd işlem hcmi-getiri voltilitesi ilişkisi ile ilgili litertür rştırmsın yer verilmiş, rdındn kullnıln metodoloji ve veri seti hkkınd bilgi verilerek rştırm bulgulrı ele lınmıştır. Çlışm, genel değerlendirme ve sonuç bölümü ile tmmlnmktdır.. Vdeli Piyslrd İşlem Hcmi-Getiri Voltilitesi İlişkisi Vdeli piyslrd getiri voltilitesi-işlem hcmi ilişkisine yönelik olrk çeşitli borslrd, frklı kontrt tipleri üzerinde, değişik metodolojik yklşımlrl birçok çlışm ypılmıştır. 105

3 Getiri Voltilitesi-İşlem Hcmi İlişkisi: Vdeli İşlem ve Opsiyon Borssı Üzerinde Ampirik Bir Uygulm Konuyl ilgili litertürde, işlem hcmi-getiri voltilitesi ilişkisine yönelik, ortk bir bulgunun vr olduğu söylenemese de, ilişkiye yönelik olrk futures piyslrd ypıln çlışmlrdn birçoğund ilişkinin pozitif yönlü olduğun yönelik bulgulr erişilmiştir. Bu çlışmlr; ARCH tipi modeller ile ypılnlr, VAR çtısı ve nedensellik testleri ltınd ypılnlr ile regresyon nlizi ile ypıln çlışmlr olrk ktegorize edilebilir. (i) ARCH tipi modeller ile ypıln çlışmlr; Hdsel (006) çlışmsınd, işlem ktivitesinin voltilite üzerine etkisini, NYMEX de işlem gören elektrik futures kontrtlrı üzerinden TARCH modeli yrdımıyl ölçümlemiş, işlem gören kontrt syısı ile getiri voltilitesi rsındki ilişkiyi, dört kontrt türünden ikisinde nlmlı olrk tespit etmiştir. Srwr (003) çlışmsınd, döviz kuru opsiyonlrınd fiyt voltilitesi ile işlem hcmi rsındki ilişkiyi GARCH-IGARCH metoduyl incelemiş ve hem cll hem de put opsiyonlrı için döviz kuru voltilitesi ile işlem hcmi rsınd güçlü, eşzmnlı, pozitif ters tepki ilişkisi tespit etmiştir. Girm ve Mougoue (00) NYMEX te işlem gören petrol futures kontrtlrı için GARCH modeli yrdımıyl yptıklrı çlışmd futures yyılım voltilitesi ile işlem hcmi ve çık pozisyon rsındki ilişkiyi incelemişlerdir. Eşzmnlı ve gecikmeli işlem hcminin futures yyılım voltilitesi için nlmlı bir çıklm sğldığı, yrıc gecikmeli işlem hcmi ve çık pozisiyonun, koşullu vryns denklemine eşnlı olrk dhil edilmesiyle voltiliteyi büyük ornd etkilediği ve voltilite klıcığının düşmesini sğldıklrı bulgusun erişmişlerdir. (ii) VAR çtısı ltınd ve nedensellik testleri ile ypıln çlışmlr ise; Chen, Fung ve Ko (008) çlışmlrınd, E-mini S&P 500 ve Jpon yeni futures kontrtlrınd, işlem syısı, işlem hcmi, işlem ornsızlığı ve getiri voltilitesi rsındki ilişkiyi, VAR yöntemi ile incelemişlerdir. Mevcut çlışmlrdn frklı olrk işlem ornsızlığı değişkenini de nlizlerine dhil etmişler ve sonuçt işlem değişkenleri ile voltilite rsınd güçlü geri besleme etkisi görüldüğüne ve voltiliteyi çıklmkt işlem değişkenlerinin rol ldığı, fkt işlem ornsızlığı değişkeninin dh etkin bir rol oyndığı sonucun ulşmışlrdır. Kim (005) çlışmsınd, spekültif işlem hreketleri ile getiri voltilitesi rsındki ilişkiyi, Güney Kore hzine bonosu futures kontrtlrı için VAR yöntemi ile nliz ederek incelemiş, tnımldığı spekülsyon ornı değişkeninin türev piyslrd spekültif işlem ktivitesini ynsıtn iyi bir gösterge olduğunu ve spekülsyon ornı ile voltilite rsındki ilişkinin pozitif olduğu bulgusun ulşmıştır. 106

4 Şeref KALAYCI, Yusuf DEMİR, İbrhim Yşr GÖK Mcmilln ve Speight (00) çlışmlrınd, Liffe de işlem gören üç kontrt üzerinde nedensellik testi ile getiri ve işlem hcmi ilişkisine dir bir rştırm gerçekleştirmiş ve sdece pozitif eşzmnlı bir ilişkinin olduğu sonucun değil, ynı zmnd çift yönlü bir nedenselliğin vr olduğu sonucun d ulşmışlrdır. Fung ve Ptterson (1999), beş döviz futures piyssı üzerinde, getiri voltilitesi, işlem hcmi ve piys derinliği ilişkisine dir, VAR çtısı ltınd yptıklrı çlışmd, getiri voltilitesinin işlem hcmi ve piys derinliğinden etkilendiği sonucun erişmişlerdir. Aynı zmnd işlem hcminin voltilite trfındn thmin edilebileceği, fkt ynı ilişkinin voltilite-piys derinliği rsınd olmdığı sonucun ulşmışlrdır. Gwilym vd. (1999) çlışmlrınd, Liffe de işlem gören bzı kontrtlr üzerinde işlem hcmi-voltilite ilişkisini nedensellik testi ve Genelleştirilmiş Momentler Yöntemi (GMM) ile incelemişler, GMM sistemi sonucu nlmlı pozitif bir korelsyonun vrlığın ulşırlrken, nedensellik testi ile de güçlü iki yönlü bir nedenselliğin vr olduğu bulgusun erişmişlerdir. Moos ve Silvpulle (1998) doğrusl ve doğrusl olmyn nedensellik testleri ile hm petrol futures kontrtlrı üzerine yptıklrı fiyt-işlem hcmi rştırmsınd, iki frklı sonuc ulşmışlr ve doğrusl nedensellik testi sonucu işlem hcminden fiyt doğru bir nedensellik tespit ederlerken, doğrusl olmyn nedensellik testi ile her iki yöne bir nedenselliğin olduğu sonucun erişmişlerdir. Bhr ve Mlliris (1998) çlışmlrınd, beş döviz futures piyssı üzerinde, fiyt voltilitesi işlem hcmi ilişkisini grnger nedensellik testi ile ölçümlemişler ve fiyt voltilitesinin işlem hcmi değişmelerinin önemli bir belirleyicisi olduğu sonucun erişmişlerdir. (iii) Regresyon nlizi ile ypıln çlışmlr ise; Bessimbinder ve Seguin (1993) sekiz futures kontrt üzerine regresyon nliziyle yptıklrı çlışmd, fiyt voltilitesi, işlem hcmi ve çık pozisyon ilişkisini incelemişler ve voltilite ile işlem hcmi rsınd güçlü, pozitif bir ilişki tespit etmişlerdir. Cornell (1981) çlışmsınd, COMEX de işlem gören emti kontrtlrınd ki işlem hcmi-fiyt değişkenliği ilişkisini yty kesit regresyon nlizi ile incelemiş ve kontrtlrın çoğund bu ilişkinin pozitif ve nlmlı olduğu bulgusun erişmiştir. Getiri voltilitesi ve işlem hcmi rsındki ilişkinin pozitif yönlü olrk bulunduğu çlışmlr ynınd, ilişkinin olmdığın yönelik olrk bulgulr erişilen çlışmlrd söz konusudur. Illuec ve Lfuente (00), Ibex 35 futures kontrtlrı üzerine VAR metoduyl yptıklrı çlışmd, işlem ktivitesinin voltiliteyi rtırm eğilimi olmdığı bulgusun erişmişlerdir. 107

5 Getiri Voltilitesi-İşlem Hcmi İlişkisi: Vdeli İşlem ve Opsiyon Borssı Üzerinde Ampirik Bir Uygulm Prk vd. (1999) ise çlışmlrınd, CBOE de işlem gören en etkin 45 şirketin hisse senedi opsiyonlrın dir işlem hcmi-getiri ilişkisini GARCH yöntemiyle irdelemişler ve işlem hcminin, dynk vrlık hisse senedi fiytlrın etkisini ölçümlemişlerdir. Bun göre beklenen opsiyon işlem hcmi ktivitesinin, hisse fiytlrın, şirketlerin çok zınd etki ettiği sonucun erişmişlerdir. Getiri voltilitesi ve işlem hcmi ilişkisinin pozitif vey negtif olrk bulunduğu çlışmlrdn bşk ilişkinin koşulsl olbileceği de tespit edilmiştir. Wtnbe (001) çlışmsınd, Bessimbinder ve Seguin (1993) trfındn geliştirilen metodu kullnrk Nikkei 5 endeks futures kontrtlrı üzerinden fiyt voltilitesi, işlem hcmi ve çık pozisyon rsındki ilişkiyi incelemiştir. Çlışmd veri seti, ilgili kontrttki regülsyon bğlmınd, Şubt 1994 öncesi ve sonrsı olrk ktegorize edilmiş, bun göre Şubt sonrsı için voltilite ve beklenilmeyen işlem hcmi rsınd nlmlı pozitif bir ilişki tespit edilmişken, Şubt öncesi için fiyt voltilitesi ve işlem hcmi rsınd herhngi bir ilişki bulunmmıştır. Bu sonuçlr regülsyonlr bğlı olrk ilişkinin değişebileceği sonucunu vermektedir. 3. Arştırm Dizynı Aşğıd sırsıyl rştırmnın kpsm ve sınırlrı ile rştırm yöntemi hkkınd bilgi verilecektir. Çlışmd E-GARCH modeli kullnılmıştır. Asimetrik ARCH sınıfı modellerin, simetrik ARCH sınıfı modellerden dh iyi sonuçlr vermesi nedeniyle çlışmd EGARCH modeli tercih edilmiştir. Asimetrik ARCH tipi modellerin performnsın dir, Awrtni ve Corrdi (005:167) yptıklrı çlışmd, çoklu krşılştırmlı örnek olylrd simetrik GARCH tipi modellemelerin GARCH(1,1) modelinden dh iyi sonuçlr verdiğini, çoklu krşılştırmnın olmdığı çlışmlrd ise simetrik ARCH tipi modellerin tüm ARCH tipi modellerden dh iyi sonuçlr verdiği bulgusun erişmişlerdir. Ayrıc Mzıbş (005:17) simetrik ve simetrik olmyn ARCH tipi modellerin performnsın dir, İMKB de bzı piyslr üzerine yptığı voltilite modellemelerinde, günlük öngörülerde simetrik modeller ile simetrik GARCH modelinin, hftlık ve ylık öngörülerde ise simetrik modellerin dh iyi performns gösterdiği bulgusun erişmiştir Arştırmnın Kpsm ve Sınırlrı Çlışmd kullnıln veriler, Vdeli İşlem ve Opsiyon Borssı elektronik veri dğıtım sisteminden lınmıştır. Çlışmd, borsd en çok işlem hcmine ship oln Endeks-30 futures kontrtlrı kullnılmıştır. Kontrt getirisi için kontrtlrın gün sonu uzlşm fiytı bz lınrk, Getiri = log( F t / Ft 1) formülüzsyonu ile getiri hesplnmıştır. İşlem hcmindeki değişimler ise cri gündeki işlem hcminin logritmik değeri ile 108

6 Şeref KALAYCI, Yusuf DEMİR, İbrhim Yşr GÖK bir önceki gün gerçekleşen işlem hcminin logritmik değeri rsındki frk lınrk hesplnmıştır. Vdeli İşlem ve Opsiyon Borssı nd ynı nd üç frklı trihli Endeks- 30 kontrtı işleme çık bulunmkt olup, her bir kontrt toplm ltı y işleme çık klmkt ve vde trihinde kontrt endeksin spot değeri ile işleme kpnmktdır. Çlışmd ile trihleri rsınd işlem gören 17 kontrt nliz edilmiş, toplm 1930 veri kullnılmış, kontrtlrın en çok işlem gördüğü son iki y bz lınrk her bir kontrt için yrı olmk üzere getiri ve işlem hcmi değişimi hesplnmış ve sonund kontrtlr kronolojik sıryl ucuc eklenerek tek bir seri hline getirilmiştir. Çlışmy konu oln veri seti trihi ile oluşmy bşlmış olmsın rğmen, nın bşlngıç trihi olrk seçilmesi, bu periyott borsnın yeni kurulmuş olmsındn ötürü yeterli işlem derinliğinden çok uzk bir görünüm sergilemesi ve nlizlerdeki bulgulrd büyük spmlr sebep olbileceği nedeniyledir. Çlışmd kullnıln veri setinin belli bir dönem ve kontrtı kpsmsı nedeniyle, bulgulrın tüm ülkeleri kpsyıcı şekilde genelleştirilmemesi ve borsd ilerleyen zmn dilimlerinde derinliğin rtışıyl birlikte ilişkinin sergileyeceği dvrnışın değişme olsılığındn ötürü bu çlışmnın gelecekte yinelenmesi fydlı olcktır. 3.. Arştırm Yöntemi Geleneksel ekonometrik modellerin sbit, bir-periyotluk thmini bir vryns vrsyımlrının çok d mkul bir ypı sergilememesi üzerine, Engle (198) trfındn otoregresif koşullu değişen vryns (ARCH Model) olrk dlndırıln yeni bir stokstik süreçler sınıfı geliştirilmiş ve vrynsın zmn bğlı bir şekilde değişkenlik gösterebileceği ve regresyon modelindeki ht terimlerinin kresi ile koşullu vrynsın modellenebileceği bir süreç orty konulmuştur. Sonrsınd ise Bollerslev (1986) trfındn koşullu vrynsın gecikmeli değerleri de modele dhil edilerek Genelleştirilmiş Otoregresif Koşullu Değişen Vryns süreci geliştirilmiştir. Anck Nelson (1991) trfındn, GARCH sürecinin; (i) şimdiki getiri ile gelecekteki getiri voltilitesi rsınd bulunbilecek bir negtif korelsyon izin vermemesi, (ii) model prmetrelerinin negtif olmm kısıtı nedeniyle koşullu vryns süreci dinmiklerinin kısıtlnbilirliği ile (iii) koşullu vryns şoklrın sürekliliğinin yorumlnmsındki kısıtlr nedeniyle, koşullu değişen vryns yeni bir yklşım geliştirilmiş ve Üslü (Exponentil) GARCH (EGARCH) olrk dlndırıln ve prmetreler negtif ols bile koşullu vrynsın logritmik olrk modellenmesiyle pozitif olmsının sğlndığı bir süreç geliştirilmiştir. Modelin simetrik modellemeye izin vermesi ile de özellikle getiri voltilitesinin ölçümlenmesinde, pozitif ve negtif vrlık getirileri rsındki simetrik etkilerin modellenmesi sğlnmıştır (Tsy, 00:10). EGARCH 109

7 Getiri Voltilitesi-İşlem Hcmi İlişkisi: Vdeli İşlem ve Opsiyon Borssı Üzerinde Ampirik Bir Uygulm sürecinde logritmsı lınn koşullu vryns gecikmeli ht terimi kreleri yerine stndrtlştırılmış ht terimine koşulludur. Bir EGARCH(1,1) süreci şğıdki model ile tnımlnbilir; ε (1) ε log( σ t ) = ω + α + γ + β log( σ ) σ σ ω kesme terimini belirtmektedir. Eğer, γ 0 ise koşullu vryns üzerine şoklr simetriktir. Voltilite klıcılığının (voltility persistence) bir ölçümü oln Hlf-Life ölçüsü, bir çok çlışmd bir gösterge olrk kullnılmktdır. Hlf-life ln 0.5 ölçüsü, bir E-GARCH(1,1) modellemesi için HL = formülüzsyonu ln β ile hesplnmktdır. (Bhr vd., 009:08) Bir EGARCH (p,q) süreci için ise q ln β yerine ln β pydy lınır. j= 1 j Çlışmd, öncelikle getiri ve işlem hcmi serilerinin tnımlyıcı isttistikleri ve durğnlıklrı incelenmiş, sonrsınd her getiri serisi için en uygun ARMA modellemesi ypılmıştır. Çlışm iki şmdn oluşmkt ve her iki şmd d EGARCH modellemesi kullnılmıştır. İlk şmd getirinin voltilite modellemesi ypılmış, sonrsınd ise işlem hcmi bir regresör olrk koşullu vryns denklemine dhil edilerek getiri voltilite modellemesi gerçekleştirilmiştir. İşlem hcminin bir değişken olrk eklenmesiyle getiri voltilitesi klıcılığındki değişimin gözlenmesi mçlnmıştır. Her iki şmd d, voltilitedeki değişim hlf-life ölçümü ypılrk tespit edilmiştir. 4. Arştırm Bulgulrı Serilerin tnımlyıcı isttistik sonuçlrı şğıd çizelge (1) de yer lmktdır. Bun göre getiri serisinin bz lındığı dönemde ortlm olrk pozitif getiri sğldığı görülmektedir. Her iki serinin de Jrque-Ber test isttistiği sonucun bkıldığınd, serilerin norml dğılım sergilemediği görülmektedir. 110

8 Şeref KALAYCI, Yusuf DEMİR, İbrhim Yşr GÖK Değerler Seriler Ortlm Medyn Mksimum Değer Minumum Değer Stndrt Spm Çrpıklık Bsıklık Jrque- Ber Olsılık Değeri Getiri İşlem Hcmi Çizelge 1. Seriler Betimleyici İsttistik Sonuçlrı Serilerin durğnlıklrı ADF birim kök testi ile rştırılmış ve her iki serinin de düzeyde durğn olduklrı sonucun ulşılmıştır. ADF testi sonuçlrı şğıd çizelge () de yer lmktdır. GETİRİ t-isttistiği t-olsılık değeri ADF Test İsttistiği %1 Düzeyinde %5 Düzeyinde %10 Düzeyinde Çizelge. Seriler ADF Birim Kök Testi Sonuçlrı I. Aşm-Getiri Serisi Voltilite Modellemesi İŞLEM HACMİ t-isttistiği t-olsılık değeri ADF Test İsttistiği %1 Düzeyinde %5 Düzeyinde %10 Düzeyinde Getiri serisinin en uygun koşullu ortlm denklemini thmin etmek için En Küçük Kreler (EKK) yöntemi kullnılmıştır. Ypıln rştırm sonucund serinin ARMA(,) ypısı sergilediği görülmüştür. Getiri= 9.31E *AR(1) *AR() 0.108*MA(1) *MA() (0.793) ( ) ( ) ( ) ( ) Prmetrelerin hepside -sbit terim hriç-α = 0.05 nlmlılık düzeyinde nlmlıdır. Ayrıc AR( 1) + AR() < 1ve MA ( 1) + MA() < 1 koşullrı d sğlnmış bulunmktdır. ARMA modelinde, ht terimlerinin değişen vryns durumunun tespiti için ypıln ARCH-LM test sonucu şğıd çizelge (3) te verilmiştir. Bun göre modelde ht terimlerinde değişen vryns gözlenmektedir. ARCH-LM test sonucund hesplnn p değeri 0.00 olrk bulunmuştur ki bu α = 0.01 nlmlılık düzeyi için değişen vrynsın vrlığını göstermektedir. Dolyısıyl değişen vrynsın ortdn klkmsı için ARCH tipi bir modellemeye gidilebilir. 111

9 Getiri Voltilitesi-İşlem Hcmi İlişkisi: Vdeli İşlem ve Opsiyon Borssı Üzerinde Ampirik Bir Uygulm ARCH LM Testi: F-isttistiği Olsılık 0.00 Gözlem*R-Kre Olsılık 0.00 Çizelge 3. Getiri Serisi ARMA Modellemesi ARCH LM Test Sonucu Çlışmd getiri serisi voltilite ölçümü EGARCH(1,3) modeliyle gerçekleştirilmiştir. EGARCH(p,q) ypılrındn en nlmlı sonuç EGARCH(1,3) modeliyle elde edilmiştir. İlk şmd getiri serisi ylnız modellenmiş, ikinci şmd ise koşullu vryns denklemine işlem hcmi değişkeni de eklenerek, işlem hcminin voltilite üzerine etkisi rştırılmıştır (Hdsell, 006:897). Çlışmd seriler norml dğılım göstermediği için Gussin dğılımlı sonuçlr verilmemiştir. EGARCH sürecinin geliştiricisi Nelson (1991), çlışmsınd GED dğılımını kullnmış, nck EGARCH sürecinin kullnıldığı birçok çlışmd student-t dğılımlı sonuçlr d verildiği için çlışm bulgulrınd her iki dğılım için de sonuçlr çizelgelenmiştir. εt 1 εt 1 log( σt ) = ω + α + γ + β1 log( σt 1) + β log( σt ) + β3 log( σt 3) σ σ 11

10 Şeref KALAYCI, Yusuf DEMİR, İbrhim Yşr GÖK Model (Student t Dğılımlı) Prmetreler EGARCH (1,3) ω (-.994) α (ARCH Etkisi) (3.887) γ (kldırç etkisi) (-.691) β 1 (GARCH (1) Etkisi) β (GARCH () Etkisi).089 (14.478) (-7.180) β 3 (GARCH (3) Etkisi (5.58) t serbestlik derecesi 5.89 (4.314) Ht Kreler Top AIC SIC Log Likelihood düzeyinde nlmlıdır. Prntez içerisindeki sonuçlr z ist. değerleridir. Modeller (GED Dğılımlı) Prmetreler EGARCH (1,3) ω (-.995) α (ARCH Etkisi) (3.819) b γ (kldırç etkisi) (-.489) β 1 (GARCH (1) Etkisi) β (GARCH () Etkisi).18 (14.641) (-7.51) β 3 (GARCH (3) Etkisi (5.58) GED Prmetresi (14.837) Ht Kreler Top AIC SIC Log Likelihood b 0.01 düzeyinde, 0.05 düzeyinde nlmlıdır. Prntez içerisindeki sonuçlr z ist. değerleridir. Çizelge 4. Getiri Serisi EGARCH (1,3) Modelleme Sonuçlrı DAĞILIM Student t Dğılımı GED Dğılımı Ljung-Box Q Testi Q değeri Q prob. değ. Q değ. Q prob. değ. Q() Q(4) Q(6) Q(8) Q(10) Çizelge 5. Otokorelsyon Sonuç Çizelgesi E-GARCH (1,3) modellemesi Student t ve GED dğılımlı sonuçlr, çizelge (4) te yer lmktdır ve görüldüğü üzere vryns denklemindeki tüm prmetreler (sdece GED dğılımlı sonuçlrdki kldırç prmetresi 0.05 nlmlılık düzeyindedir) 0.01 düzeyinde nlmlıdır. γ prmetresinin negtif 113

11 Getiri Voltilitesi-İşlem Hcmi İlişkisi: Vdeli İşlem ve Opsiyon Borssı Üzerinde Ampirik Bir Uygulm çıkmsı, sisteme gelen negtif yönlü bir şokun, voltiliteyi, pozitif yönlü bir şoktn dh fzl rtırdığı nlmın gelmektedir. Student t dğılımı kullnılrk ypıln modellemede, voltilite klıcılığının bir ölçüsü oln q j= 1 β j prmetreler toplmı olrk bulunmuştur. Hlf-life ölçüsü ise ln 0.5 HL = = gün olrk hesplnmıştır. GED dğılımı ln kullnılrk ypıln modellemede ise student t dğılımın çok ykın bir şekilde, q j= 1 β j prmetreler toplmı olrk hesplnmış ve hlf life ln 0.5 ölçüsü HL = = gün olrk tespit edilmiştir. Ayrıc ln rtıklrın otokorelsyonlu olup olmdıklrı çizelge (5) te görüldüğü üzere Ljung-Box Q testi ile,4,6,8 ve 10 gecikme uzunluklrınd incelenmiş ve otokorelsyon sorunu olmdığı d tespit edilmiştir. Aşğıd çizelge (6) de ise EGARCH modellemeleri sonrsı ARCH LM test isttistiği sonuçlrı verilmiştir. Bun göre ARCH etkisinin ortdn klktığı görülmektedir. ARCH Test: (Student t Dğılımlı) F-isttistiği 1.30 Olsılık 0.67 Gözlem*R-Kre 1.31 Olsılık 0.67 ARCH Test: (GED Dğılımlı) F-isttistiği 1.00 Olsılık 0.31 Gözlem*R-Kre 1.01 Olsılık 0.31 Çizelge 6. Getiri Serisi EGARCH Modellemeleri ARCH LM Test Sonuçlrı II. Aşm-Getiri Serisinin İşlem Hcmi Regresörlü Voltilite Modellemesi Çlışmnın ikinci şmsınd işlem hcmi koşullu vryns denklemine dhil edilerek getiri voltilitesi tekrr modellenmiştir. Gerek ARCH etkisinin tmmen ortdn klkmsı, gerek otokorelsyon probleminin orty çıkmmsı, gerekse de model prmetrelerinin nlmlılığı çısındn, ypıln 114

12 Şeref KALAYCI, Yusuf DEMİR, İbrhim Yşr GÖK nlizlerle EGARCH (1,1) modelinin uygunluğu tespit edilmiştir. Birinci şm ile benzer şekilde student t ve GED dğılımlrı ile ypıln modellemeler için, çizelge (7) de görüldüğü üzere her iki dğılımd tüm prmetreler 0.01 düzeyinde nlmlı olrk bulunmuştur. ε ε log( σ + t 1 t ) = ω + α + γ + β1 log( σ ) λ * σ σ Çizelge 7. Getiri Serisinin İşlem Hcmi Regrösörlü EGARCH(1,1) Modelleme Sonuçlrı İH Model (Student t Dğılımlı) Prmetreler EGARCH (1,1) ω (-4.733) α (ARCH Etkisi) (5.414) γ (kldırç etkisi) (-3.504) β (GARCH Etkisi) (38.76) λ 3.99 ( İşlem hcmi ktsyısı) (11.9) t serbestlik derecesi (3.387) Ht Kreler Top AIC SIC Log Likelihood düzeyinde nlmlıdır. Prntez içerisindeki sonuçlr z ist. değerleridir. Model (GED Dğılımlı) Prmetreler EGARCH (1,1) ω (-4.53) α (ARCH Etkisi) 0.75 (5.364) γ (kldırç etkisi) (-3.411) β (GARCH Etkisi) 0.91 (45.843) λ ( İşlem hcmi ktsyısı) (11.395) GED Prmetresi (14.179) Ht Kreler Top AIC SIC Log Likelihood düzeyinde nlmlıdır. Prntez içerisindeki sonuçlr z ist. değerleridir. 115

13 Getiri Voltilitesi-İşlem Hcmi İlişkisi: Vdeli İşlem ve Opsiyon Borssı Üzerinde Ampirik Bir Uygulm DAĞILIM Student t Dğılımı GED Dğılımı Ljung-Box Q Testi Q değeri Q prob. değ. Q değ. Q prob. Değ. Q() Q(4) Q(6) Q(8) Q(10) Çizelge 8. Otokorelsyon Sonuç Çizelgesi Ypıln modelleme ile kldırç etkisinin bir göstergesi oln γ prmetresi yine negtif ve nlmlı olrk tespit edilmiştir. Student t dğılımı kullnılrk ypıln modellemede, voltilite klıcılığının bir ölçüsü oln β prmetresi olrk bulunmuştur. Hlf-life ölçüsü ise ln 0.5 HL = = gün olrk hesplnmıştır. GED dğılımı ln kullnılrk ypıln modellemede ise student t dğılımın ykın bir şekilde, β prmetresi 0.91 olrk hesplnmış ve hlf life ölçüsü ln 0. 5 HL = = gün olrk tespit edilmiştir. ln 0.91 İşlem hcminin vryns regresörü olrk getiri serisinin koşullu vryns denklemine dhil edilmesiyle voltilite klıcılığının zlmsı, işlem hcminin ARCH etkisinden dh iyi bir şekilde voltiliteyi çıkldığının bir göstergesidir (Hdsel, 006:898). Bu sonuç getiri ve işlem hcmi rsındki ilişkiyi ynsıtmkt ve işlem hcminin getiriyi çıklmkt kullnılbilecek bir değişken olduğunu göstermektedir. Çlışmnın her iki şmsınd dγ ktsyısı negtif olrk elde edilmiştir. Bununl berber, ilk şmd ktsyının student t ve GED dğılımlrı için sırsıyl ve olrk elde edilmesi, ikinci şmsınd ise ve olrk orty çıkmsı, işlem hcminin modellemeye dhil edilmesiyle ktsyının rttığı ve kldırç etkisinin güçlendiği nlmın gelmektedir. Bu bulgu ynı miktrlı büyük fiyt düşüşlerinin, büyük fiyt rtışlrındn dh fzl olrk voltiliteye etki ettiği nlmın gelmekte ve Hdsel (006:899) in dört enerji futures kontrtındn üçünde tespit ettiği kldırç etkisi ile de prlellik göstermektedir. Bu bulgu özellikle spot piyslr için kldırç etkisinin vrlığını destekleyen Chelley- 116

14 Şeref KALAYCI, Yusuf DEMİR, İbrhim Yşr GÖK Steeley (005), Bekert nd Wu (000), Brilsford nd Fff (1993) gibi çlışmlr ynınd, Krpoff (1988) un futures piyslrd simetri beklenmemeli vrsyımının ksine, futures piyslrd d kldırç etkisinin vrlığın dir bir bulgu olrk belirmektedir. Aşğıdki çizelgede ise ikinci EGARCH modellemeleri sonrsı, ARCH LM test isttistiği sonuçlrı verilmiştir. Bun göre ARCH etkisinin ortdn klktığı görülmektedir. ARCH LM Testi: (Student t Dğılımlı) F-isttistiği Olsılık Gözlem*R-Kre Olsılık ARCH LM Testi: (GED Dğılımlı) F-isttistiği 0.10 Olsılık Gözlem*R-Kre 0.11 Olsılık Çizelge 9. Getiri Serisinin Vryns Regresörlü EGARCH Modellemeleri ARCH LM Test Sonuçlrı 5. Genel Değerlendirme ve Sonuç Bir piysnın voltil ypısı ve voltilite etkileşim biçiminin incelenmesi, özellikle risk bğlmınd büyük bir öneme shiptir. Vdeli piyslrd voltilite üzerine etki eden fktörlere dir, çeşitli ülkelerde, pek çok çlışm ypılmış ve frklı sonuçlr ulşılmıştır. Bu fktörlerden biri oln işlem hcmi değişkeni içinde değişik bulgulr ulşılmıştır. Çlışmd, Türkiye de Vdeli İşlem ve Opsiyon Borssı nd getiri voltilitesi ve işlem hcmi ilişkisi, VOB d işlem hcmi en yoğun oln Endeks 30 futures kontrtlrı üzerinden rştırılmıştır rsınd işlem gören toplm 17 det Endeks-30 futures kontrtı incelenmiş ve bu mçl 1930 veri nliz edilmiştir. Çlışmd, Endeks-30 futures kontrtlrının getiri voltilitesi-işlem hcmi etkileşimi EGARCH modeli yrdımıyl nliz edilmiştir. Öncelikle, getiri voltilitesi ylnız modellenmiş, rdındn işlem hcmi değişkeni koşullu vryns denklemine dhil edilerek birinci ve ikinci modellemeler krşılştırılmış ve işlem hcminin dhil olmsıyl getiri voltilitesinin klıcılığınd bir rtışın olup olmdığı ölçülmüştür. İlk modelleme sonrsı hlf-life ölçüsü yklşık 6-7 gün seviyelerinde olrk tespit edilmiş, sonrsınd ise hlf life ölçüsü yklşık 7-8 gün seviyelerinde olrk bulunmuştur. Bun göre getiri-işlem hcmi etkileşiminin vr olduğu ve işlem 117

15 Getiri Voltilitesi-İşlem Hcmi İlişkisi: Vdeli İşlem ve Opsiyon Borssı Üzerinde Ampirik Bir Uygulm hcminin, getiri voltilitesini ARCH etkisinden dh fzl çıklyıcı bir etkiye ship olduğu sonucun erişilmiştir. Ayrıc çlışmd, modeldeki simetri ktsyısı yrdımı ile VOB d işlem gören Endeks 30 futures kontrtlrınd ki kldırç etkisinin vrlığı d incelenmiş, özellikle işlem hcminin modele dhil edilmesiyle kldırç etkisinin dh d belirginleştiği gözlenmiş ve bunun sonucu olrk ynı miktrlı büyük getiri düşüşlerinin büyük getiri rtışlrındn dh fzl olrk getiri voltilitesine etki ettiği sonucun ulşılmıştır. Arştırm sonuçlrı litertürdeki işlem hcmi-getiri voltilitesinin pozitif yönlü olduğu şeklindeki çlışmlr ile benzerlik göstermektedir. Arştırm frklı zmn dilimleri ve kontrtlr ile gün içi verilerin de bz lınmsıyl tekrrlnrk, Türkiye de bu konudki litertüre zenginlik kzndırılbilir. KAYNAKLAR AWARTANI Bsel M. A., Vlentin CORRADI (005) Predicting the Voltility of the S&P-500 Stock Index vi GARCH Models: The Role of Asymmetries, Interntionl Journl of Forecsting, 1. BEKAERT G., G. WU (000) Asymmetric Voltility nd Risk in Equity Mrkets, Rewiew of Finncil Studies, 13. BESSEMBINDER Hendrik, Pul J. SEGUIN (1993) Price Voltility, Trding Volume, nd Mrket Depth: Evidence from Futures Mrket, Journl of Finncil nd Quntittive Anlysis, Vol.8, No.1. BHAR Rmprsd, Biljn NIKOLOVA (009) Return, Voltility Spillovers nd Dynmic Correltion in the BRIC Equity Mrkets: An Anlysis Using Bivrite EGARCH Frmework, Globl Finnce Journl 19. BHAR Rmprsd, A. G. MALLIARIS (1998) Volume nd Voltility in Foreign Currency Futures Mrkets, Review of Quntittive Finnce nd Accounting, 10. BOLLERSLEV T., (1986) Generlized Autoregressive Conditionl Heteroskedsticity, Journl of Econometrics, Vol.31, Iss. 3. BRAILSFORD T., R. FAFF (1993) Modelling Austrlin Stock Mrket Voltility, Austrlin Journl of Mngement, 18. CHELLEY-STEELEY Ptrici L., Jmes M. STEELEY (005) The Leverge Effect in the UK Stock Mrket, Applied Finncil Economics,

16 Şeref KALAYCI, Yusuf DEMİR, İbrhim Yşr GÖK CHENA An-Sing, Hung-Gy FUNGB, Erin H.C. KAOC (008) The Dynmic Reltions Among Return Voltility, Trding Imblnce, nd Trding Volume in Futures Mrkets, Mthemtics nd Computers in Simultion 79. CORNELL B., (000) The Reltionship between Volume nd Price Vribility in Futures Mrkets, The Journl of Futures Mrkets, Vol. 0, No. 1. ENGLE Robert F., (198) Autoregressive Conditionl Heteroscedsticity with Estimtes of the Vrince of United Kingdom Infltion, Econometric, Vol.50, No.4. FUNG Hung-Gy, Gry A. PATTERSON (1999) The Dynmic Reltionship of Voltility, Volume, nd Mrket Depth in Currency Futures Mrkets, Journl of Interntionl Finncil Mrkets, Institutions nd Money 9 GIRMA Pul B., Mbodj MOUGOUE (00) An Empiricl Exmintion of the Reltion Between Futures Spreds Voltility, Volume, nd Open Interest, The Journl of Futures Mrkets, Vol., No.11, GWILYM Owın Ap, Dvid McMILLAN, Aln SPEIGHT (1999) The Intrdy Reltionship Between Volume nd Voltility in LIFFE Futures Mrkets, Applied Finncil Economics, 9 HADSEL Lester, A TARCH (006) Exmintion of the Return Voltility Volume Reltionship in Electricity Futures, Applied Finncil Economics, 16 ILLUECA Mnuel, Jun A ngel LAFUENTE (003) Return Volume Reltionship in the Ibex 35 Futures Mrket: A Non-Prmetric Approch, Derivtives Use, Trding & Regultion Vol.9, Num., KARPOFF J., (1988) Costly Short Sles nd Correltion of Returns with Volume, Journl of Finncil Reserch, 11. KIM J., (005) An Investigtion of the Reltionship Between Bond Mrket Voltility nd Trding Activities: Kore Tresury Bond Futures Mrket, Applied Finncil Economics Letters, 1, 8. MAZIBAŞ M., (005) İMKB Piyslrındki Voltilitenin Modellenmesi ve Öngörülmesi: Asimetrik GARCH Modelleri ile Bir Uygulm, VII. Ekonometri ve İsttistik Sempozyumu, İstnbul Üniversitesi İktist Fkültesi Ekonometri Bölümü. MCMILLAN Dvid, Aln SPEIGHT, (00) Return-Volume Dynmics in UK Futures, Applied Finncil Economics,

17 Getiri Voltilitesi-İşlem Hcmi İlişkisi: Vdeli İşlem ve Opsiyon Borssı Üzerinde Ampirik Bir Uygulm MOOSA Imd A., Prm SILVAPULLE, (000) Price-Volume Reltionship in The Crude Oil Futures Mrkets Some Results Bsed on Liner nd Non Liner Cuslity Testing, Interntionl Rewiew of Economics nd Finnce, 9. NELSON Dniel B., (1991) Conditionl Heteroskedsticity in Asset Returns: A New Approch, Econometric, Vol.59, No.. PARK Te H., Lorne N. SWITZER, Robert BEDROSSIAN, (1999) The Interctions Between Trding Volume nd Voltility: Evidence from the Equity Options Mrkets, Applied Finncil Economics, 9. SARWAR G., (003) The Interreltion of Price Voltility nd Trding Volume of Currency Options, The Journl of Futures Mrkets, Vol. 3, No. 7. TSAY Ruey S., (00) Anlysis of Finncil Time Series, John Wiley nd Sons Inc., WATANABE T., (001) Price Voltility, Trding Volume, nd Mrket Depth: Evidence from the Jpnese Stock Index Futures Mrket, Applied Finncil Economics,

KURUMSAL YÖNETİM-ŞİRKET PERFORMANSI İLİŞKİSİ: İMKB KURUMSAL YÖNETİM ENDEKSİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR ÇALIŞMA

KURUMSAL YÖNETİM-ŞİRKET PERFORMANSI İLİŞKİSİ: İMKB KURUMSAL YÖNETİM ENDEKSİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR ÇALIŞMA KURUMSAL YÖNETİMŞİRKET PERFORMANSI İLİŞKİSİ: İMKB KURUMSAL YÖNETİM ENDEKSİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR ÇALIŞMA Doç. Dr. İlker H. ÇARIKÇI Süleymn Demirel Üniversitesi, İİBF, İşletme Bölümü Doç. Dr. Şeref KALAYCI

Detaylı

Muhasebe Bilgilerinin Değer İlişkisinde Firmalara Özgü Faktörlerin Etkisi (*)

Muhasebe Bilgilerinin Değer İlişkisinde Firmalara Özgü Faktörlerin Etkisi (*) Attürk Üniversitesi Sosyl Bilimler Enstitüsü Dergisi 2013 17 (3): 313-326 Muhsebe Bilgilerinin Değer İlişkisinde Firmlr Özgü Fktörlerin Etkisi (*) Bülent AKKAYA (**) Hüseyin AKTAŞ (***) Öz: Muhsebe bilgilerinin

Detaylı

Sosyal Harcamalar ve İktisadi Büyüme İlişkisi: Türkiye Ekonomisinde 1960 2005 Dönemine Yönelik Bir Dinamik Analiz

Sosyal Harcamalar ve İktisadi Büyüme İlişkisi: Türkiye Ekonomisinde 1960 2005 Dönemine Yönelik Bir Dinamik Analiz Sosyl Hrcmlr ve İktisdi Büyüme İlişkisi: Türkiye Ekonomisinde 1960 2005 Dönemine Yönelik Bir Dinmik Anliz Sosyl Hrcmlr ve İktisdi Büyüme İlişkisi: Türkiye Ekonomisinde 1960 2005 Dönemine Yönelik Bir Dinmik

Detaylı

İŞ ETKİ ÇİZGİSİ TEOREMİ. Balıkesir Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Müh. Bölümü Balıkesir, TÜRKİYE THEOREM OF WORK INFLUENCE LINE

İŞ ETKİ ÇİZGİSİ TEOREMİ. Balıkesir Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Müh. Bölümü Balıkesir, TÜRKİYE THEOREM OF WORK INFLUENCE LINE BAÜ Fen Bil. Enst. Dergisi (006).8. İŞ ETKİ ÇİZGİSİ TEOREMİ Scit OĞUZ, Perihn (Krkulk) EFE Blıkesir Üniversitesi Mühendislik Mimrlık Fkültesi İnşt Müh. Bölümü Blıkesir, TÜRKİYE ÖZET Bu çlışmd İş Etki Çizgisi

Detaylı

2013 YILI TÜRKİYE RADYO VE TELEVİZYON YAYINCILIĞI SEKTÖR RAPORU

2013 YILI TÜRKİYE RADYO VE TELEVİZYON YAYINCILIĞI SEKTÖR RAPORU 2 0 1 3YI L I R KL AMV Rİ L Rİ YL T ÜRKİ Y RADY OVT L Vİ ZY ONY A YI NCI L I ĞI S KT ÖRRAPORU R A T M R A D Y OT L V İ Z Y O NY A Y I N C I L A R I M S L KB İ R L İ Ğ İ L e y l ks o k kmu r t İ ş Me r

Detaylı

İstatistik I Bazı Matematik Kavramlarının Gözden

İstatistik I Bazı Matematik Kavramlarının Gözden İsttistik I Bzı Mtemtik Kvrmlrının Gözden Geçirilmesi Hüseyin Tştn Ağustos 13, 2006 İçindekiler 1 Toplm İşlemcisi 2 2 Çrpım İşlemcisi 6 3 Türev 7 3.1 Türev Kurllrı.......................... 8 3.1.1 Sbit

Detaylı

TRAFİK SAYIMLARI, BÖLGE NÜFUSLARI VE BÖLGELER ARASI UZAKLIKLARI KULLANARAK BAŞLANGIÇ-SON MATRİSİ TAHMİNİ

TRAFİK SAYIMLARI, BÖLGE NÜFUSLARI VE BÖLGELER ARASI UZAKLIKLARI KULLANARAK BAŞLANGIÇ-SON MATRİSİ TAHMİNİ Gzi Üniv. Müh. Mim. Fk. Der. J. Fc. Eng. Arch. Gzi Univ. Cilt 4, No, 9-36, 009 Vol 4, No, 9-36, 009 TRAFİK SAYIMLARI, BÖLGE NÜFUSLARI VE BÖLGELER ARASI UZAKLIKLARI KULLANARAK BAŞLANGIÇ-SON MATRİSİ TAHMİNİ

Detaylı

3N MOBİL HABERLEŞME HİZMETLERİNDE HİZMET KALİTESİ ÖLÇÜTLERİNİN ELDE EDİLMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ

3N MOBİL HABERLEŞME HİZMETLERİNDE HİZMET KALİTESİ ÖLÇÜTLERİNİN ELDE EDİLMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ 3N MOBİL HABERLEŞME HİZMETLERİNDE HİZMET KALİTESİ ÖLÇÜTLERİNİN ELDE EDİLMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Aç, Kps, Dynk, Tnılr ve Kısltlr Aç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin cı, IMT 2000/UMTS Altypılrının Kurulsı

Detaylı

Bazı Sert Çekirdekli Meyve Türlerinde Çiçek Tozu Çimlenmesi ve Çim Borusu Uzunluğunun Çoklu Regresyon Yöntemi ile Modellenmesi

Bazı Sert Çekirdekli Meyve Türlerinde Çiçek Tozu Çimlenmesi ve Çim Borusu Uzunluğunun Çoklu Regresyon Yöntemi ile Modellenmesi Süleymn Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi Cilt 19, Syı 3, 92-97, 2015 Süleymn Demirel University Journl of Nturl nd Applied Sciences Volume 19, Issue 3, 92-97, 2015 DOI: 10.19113/sdufed.04496

Detaylı

B - GERĐLĐM TRAFOLARI:

B - GERĐLĐM TRAFOLARI: ve Seg.Korum_Hldun üyükdor onrım süresinin dh uzun olmsı yrıc rnın izole edilmesini gerektirmesi; rızlnmsı hlinde r tdiltını d gerektireilmesi, v. nedenlerle, özel durumlr dışınd tercih edilmezler. - GERĐLĐM

Detaylı

*Corresponding Author Tel.:+90-332-223 19 42; fax:+90-332-241 06 35 E-mail:fyildiz@selcuk.edu.tr

*Corresponding Author Tel.:+90-332-223 19 42; fax:+90-332-241 06 35 E-mail:fyildiz@selcuk.edu.tr Selçuk Üniversitesi ISSN 130/6178 Journl of Technicl-Online Volume 10, Number:1-011 Cilt 10, Syı:1-011 ÇAPRAZ İLİŞKİ METODUYLA İRİS TANIMA Ferruh YILDIZ,*, Nurdn Akhn BAYKAN b Selçuk Üniversitesi, Hrit

Detaylı

Anadolu Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Planlaması 2015-2016 Güz Dönemi

Anadolu Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü. Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Planlaması 2015-2016 Güz Dönemi Andolu Üniversitesi Mühendislik Fkültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Plnlmsı 2015-2016 Güz Dönemi 2 Tesis (fcility) Tesis : Belli bir iş için kurulmuş ypı Tesis etmek :

Detaylı

ELEKTRİK DAĞITIM ȘİRKETLERİNİN SORUMLULUĞUNDAKİ YOL AYDINLATMASINA İLİȘKİN KURALLARIN İRDELENMESİ

ELEKTRİK DAĞITIM ȘİRKETLERİNİN SORUMLULUĞUNDAKİ YOL AYDINLATMASINA İLİȘKİN KURALLARIN İRDELENMESİ ELEKTRİK DAĞITIM ȘİRKETLERİNİN SORUMLULUĞUNDAKİ YOL AYDINLATMASINA İLİȘKİN KURALLARIN İRDELENMESİ M. Akif ȘENOL 1 Ercüment ÖZDEMİRCİ 2 M. Cengiz TAPLAMACIOĞLU 3 1 Enerji ve Tbii Kynklr Bknlığı, Ankr, 2

Detaylı

DEĞİŞİK UYGULAMALARIN ÇİLEK AKENLERİNİN ÇİMLENMESİ ÜZERİNE ETKİLERİ

DEĞİŞİK UYGULAMALARIN ÇİLEK AKENLERİNİN ÇİMLENMESİ ÜZERİNE ETKİLERİ Btı Akdeniz Trımsl Arştırm Enstitüsü Derim Dergisi, 2009,26(2):1-10 ISSN 1300-3496 DEĞİŞİK UYGULAMALARIN ÇİLEK AKENLERİNİN ÇİMLENMESİ ÜZERİNE ETKİLERİ Nfiye ADAK Mustf PEKMEZCİ Hmide GÜBBÜK Akdeniz Üniversitesi

Detaylı

TEKRARLI YÜK ETKİSİNDE KİL ZEMİNLERİN LİNEER OLMAYAN ELASTİK DAVRANIŞI

TEKRARLI YÜK ETKİSİNDE KİL ZEMİNLERİN LİNEER OLMAYAN ELASTİK DAVRANIŞI Eskişehir Osmngzi Üniversitesi Mühendislik Mimrlık Fkültesi Dergisi Cilt:XXII, Syı:1, 009 Journl of Engineering nd Architecture Fculty of Eskişehir Osmngzi University, Vol: XXII, No:1, 009 Mklenin Geliş

Detaylı

1. Değişkenler ve Eğriler: Matematiksel Hatırlatma

1. Değişkenler ve Eğriler: Matematiksel Hatırlatma DERS NOTU 01 Son Hli Değildir, tslktır: Ekleme ve Düzenlemeler Ypılck BİR SOSYAL BİLİM OLARAK İKTİSAT VE TEMEL KAVRAMLAR 1 Bugünki dersin işleniş plnı: 1. Değişkenler ve Eğriler: Mtemtiksel Htırltm...

Detaylı

ARABA BENZERİ GEZGİN ROBOTUN OTOMATİK PARK ETMESİ İÇİN BİR YÖNTEM

ARABA BENZERİ GEZGİN ROBOTUN OTOMATİK PARK ETMESİ İÇİN BİR YÖNTEM ARABA BENZERİ GEZGİN ROBOTUN OTOMATİK PARK ETMESİ İÇİN BİR YÖNTEM Burk Uzkent Osmn Prlktun Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Eskişehir Osmngzi Üniversitesi, Eskişehir uzkent.burk@gmil.com oprlk@ogu.edu.tr

Detaylı

SAYILARIN ÇÖZÜMLENMESĐ ve BASAMAK KAVRAMI

SAYILARIN ÇÖZÜMLENMESĐ ve BASAMAK KAVRAMI YILLAR 00 00 004 00 006 007 008 009 010 011 ÖSS-YGS - 1 - - 1-1 1 SAYILARIN ÇÖZÜMLENMESĐ ve BASAMAK KAVRAMI,b,c,d birer rkm olmk üzere ( 0) b = 10 + b bc = 100+10+b bc = 100+10b+c bcd =1000+100b+10c+d

Detaylı

Türkiye VI. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi * HRÜ Ziraat Fakültesi * Bahçe Bitkileri Bölümü * 04-08 Ekim 2011 * Şanlıurfa

Türkiye VI. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi * HRÜ Ziraat Fakültesi * Bahçe Bitkileri Bölümü * 04-08 Ekim 2011 * Şanlıurfa Türkiye VI. Ulusl Bhçe Bitkileri Kongresi * HRÜ Zirt Fkültesi * Bhçe Bitkileri Bölümü * 04-08 Ekim 2011 * Şnlıurf Seçilmiş Bzı Zerdli Genotiplerinin Polen Performnslrının Belirlenmesi Melike ÇETİNBAŞ 1,

Detaylı

ÜNİTE - 7 POLİNOMLAR

ÜNİTE - 7 POLİNOMLAR ÜNİTE - 7 BÖLÜM Polinomlr (Temel Kvrmlr) -. p() = 3 + n 6 ifdesi bir polinom belirttiğine göre n en z 5. p( + ) = + 4 + Test - olduğun göre, p() polinomunun ktsyılr toplmı p() polinomund terimlerin kuvvetleri

Detaylı

RASYONEL SAYILAR KESİR ÇEŞİTLERİ. www.unkapani.com.tr. 1. Basit Kesir. olduğuna göre, a, b tamsayı ve b 0 olmak üzere, a şeklindeki ifadelere

RASYONEL SAYILAR KESİR ÇEŞİTLERİ. www.unkapani.com.tr. 1. Basit Kesir. olduğuna göre, a, b tamsayı ve b 0 olmak üzere, a şeklindeki ifadelere RASYONEL SAYILAR, tmsyı ve 0 olmk üzere, şeklindeki ifdelere kesir denir. y kesrin pyı, ye kesrin pydsı denir. Örneğin,,,, kesirdir. kesrinde, py kesir çizgisi pyd, 0, 0 ise 0 0 dır.,, 0, syılrı irer 0

Detaylı

BANKA KARLILIK PERFORMANSININ ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: TİCARİ BANKALAR İLE KATILIM BANKALARINDA BİR UYGULAMA

BANKA KARLILIK PERFORMANSININ ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: TİCARİ BANKALAR İLE KATILIM BANKALARINDA BİR UYGULAMA BANKA KARLILIK PERFORMANSININ ANALİTİK HİYERARŞİ SÜRECİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: TİCARİ BANKALAR İLE KATILIM BANKALARINDA BİR UYGULAMA Yrd. Doç. Dr. Ali Cüneyt ÇETİN Süleymn Demirel Üniversitesi, İİBF, etin@iibf.sdu.edu.tr

Detaylı

"DEMOKRATİK KATILIM PLATFORMU" TARAFINDAN 49. TÜRKİYE JEOLOJİ KURULTAYI SIRASINDA YAPILMIŞ OLAN ANKETİN SONUÇLARI VE DEĞERLENDİRMESİ

DEMOKRATİK KATILIM PLATFORMU TARAFINDAN 49. TÜRKİYE JEOLOJİ KURULTAYI SIRASINDA YAPILMIŞ OLAN ANKETİN SONUÇLARI VE DEĞERLENDİRMESİ "DEMOKRATİK KATILIM PLATFORMU" TARAFINDAN 49. TÜRKİYE JEOLOJİ KURULTAYI SIRASINDA YAPILMIŞ OLAN ANKETİN SONUÇLARI VE DEĞERLENDİRMESİ "DEMOKRATİK KATILIM PLATFORMU" trfındn 49, Türkiye Jeoloji Kurultyı

Detaylı

İNEK VE SOYA SÜTÜ KARIŞIMLARIN DUYUSAL ÖZELLİKLERİNE PEYNİR SUYU VE KARBONAT KULLANIMININ ETKİSİ

İNEK VE SOYA SÜTÜ KARIŞIMLARIN DUYUSAL ÖZELLİKLERİNE PEYNİR SUYU VE KARBONAT KULLANIMININ ETKİSİ OMÜ Zir. Fk. Dergisi, 2005,20(1):1-5 J. of Fc. of Agric., OMU, 2005,20(1):1-5 İNEK VE SOYA SÜTÜ KARIŞIMLARIN DUYUSAL ÖZELLİKLERİNE PEYNİR SUYU VE KARBONAT KULLANIMININ ETKİSİ Hsn TEMİZ A.Kdir HURŞİT Ondokuz

Detaylı

Bulanık Mantık ve Lojistik Regresyon Yöntemleri ile Ulaşım Ağlarında Geçki Seçim Davranışının Modellenmesi *

Bulanık Mantık ve Lojistik Regresyon Yöntemleri ile Ulaşım Ağlarında Geçki Seçim Davranışının Modellenmesi * İMO Teknik Dergi, 2008 4363-4379, Yzı 288 Bulnık Mntık ve Lojistik Regresyon Yöntemleri ile Ulşım Ağlrınd Geçki Seçim Dvrnışının Modellenmesi * Y. Şzi MURAT* Nurcn ULUDAĞ** ÖZ Geçki seçim problemi, bir

Detaylı

BETONARME KİRİŞLERİN DIŞTAN YAPIŞTIRILAN ÇELİK LEVHALARLA KESMEYE KARŞI GÜÇLENDİRİLMESİ

BETONARME KİRİŞLERİN DIŞTAN YAPIŞTIRILAN ÇELİK LEVHALARLA KESMEYE KARŞI GÜÇLENDİRİLMESİ BETONARME KİRİŞLERİN DIŞTAN YAPIŞTIRILAN ÇELİK LEVHALARLA KESMEYE KARŞI GÜÇLENDİRİLMESİ Sinn ALTIN 1, Özgür ANIL 2, M. Emin KARA 3 1 İnşt Müh. Böl. Prof. Dr., Gzi Üniversitesi, Mltepe, Ankr, Türkiye, 06570

Detaylı

GERÇEK DEPREM KAYITLARININ TASARIM SPEKTRUMLARINA UYGUN OLARAK ZAMAN VE FREKANS TANIM ALANLARINDA ÖLÇEKLEME YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

GERÇEK DEPREM KAYITLARININ TASARIM SPEKTRUMLARINA UYGUN OLARAK ZAMAN VE FREKANS TANIM ALANLARINDA ÖLÇEKLEME YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Altıncı Ulusl Deprem Mühendisliği Konfernsı, 16-20 Ekim 2007, İstnbul Sixth Ntionl Conference on Erthquke Engineering, 16-20 October 2007, Istnbul, Turkey GERÇEK DEPREM KAYITLARININ TASARIM SPEKTRUMLARINA

Detaylı

Yerel Topluluklar ve Yönetimler Arasında Sınır-Ötesi Đşbirliği Avrupa Çerçeve Sözleşmesine Ek Protokol

Yerel Topluluklar ve Yönetimler Arasında Sınır-Ötesi Đşbirliği Avrupa Çerçeve Sözleşmesine Ek Protokol Yerel Topluluklr ve Yönetimler Arsınd Sınır-Ötesi Đşirliği Avrup Çerçeve Sözleşmesine Ek Protokol Strsourg 9 Xl 1995 Avrup Antlşmlrı Serisi/159 Yerel Topluluklr vey Yönetimler rsınd Sınır-ötesi Đşirliği

Detaylı

a a a a a a www.inka-paletten.com P A L E T Y P A L E T Ahşap paletlerle rekabet edebilir fiyattadır İç içe geçebildiğinden daha az stok yeri tutar

a a a a a a www.inka-paletten.com P A L E T Y P A L E T Ahşap paletlerle rekabet edebilir fiyattadır İç içe geçebildiğinden daha az stok yeri tutar Y P A L E T Ahşp pletlerle rekbet edebilir fiyttdır İç içe geçebildiğinden dh z stok yeri tutr Konteynırlr uygun ebtlr CP3, CP5 Çevreyle Dost Düny çpınd kıs sürede teslimt Isıl işlem,fümigsyon gerektirmez,

Detaylı

Profil Raporu. Ella Explorer. 2 Aralık 2008 GİZLİ

Profil Raporu. Ella Explorer. 2 Aralık 2008 GİZLİ Profil Rporu Ell Explorer Arlık GİZLİ Profil Rporu Ell Explorer Giriş Arlık Giriş Bu rpor profesyonel yrgı ile kullnılmlıdır. İçerdiği ifdeler; mülktlr, iyogrfik veriler ve diğer değerlendirme sonuçlrı

Detaylı

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ

HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Nisan 2016, Sayı:12 HAM PETROL FİYATLARININ BİST 100 VE BİST ULAŞTIRMA ENDEKSLERİ İLE İLİŞKİSİ Selçuk KENDİRLİ 1 Muhammet ÇANKAYA 2 Özet:

Detaylı

SERA KOŞULLARINDAFARKLI SULAMA SUYU MİKTARLARININ HIYAR BİTKİSİNİN BÜYÜME, GELİŞME VE VERİMİ ÜZERİNE ETKİSİ

SERA KOŞULLARINDAFARKLI SULAMA SUYU MİKTARLARININ HIYAR BİTKİSİNİN BÜYÜME, GELİŞME VE VERİMİ ÜZERİNE ETKİSİ OMÜ Zir. Fk. Dergisi, 5,(3):7-33 J. of F. of Agri., OMU, 5,(3):7-33 SERA KOŞULLARINDAFARKLI SULAMA SUYU MİKTARLARININ HIYAR BİTKİSİNİN BÜYÜME, GELİŞME VE VERİMİ ÜZERİNE ETKİSİ Bill CEMEK G.O.Ü. Zirt Fkültesi

Detaylı

GERİ KARIŞMALI ph NÖTRALİZASYON PROSESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ KONTROLÜ

GERİ KARIŞMALI ph NÖTRALİZASYON PROSESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ KONTROLÜ GERİ KARIŞMALI ph NÖTRALİZASYON PROSESİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ KONTROLÜ Onur Ömer SÖĞÜT*, A. Fruk BAKAN**, Mesut AKGÜN* * YTÜ Dvutpş Kmpüsü, Kimy Mühendisliği Bölümü, 34210 Esenler, İstnul **YTÜ Elektrik

Detaylı

Nutritional Situation Assessment of 65 Years Old Patient Who Applicate to Emergency Department l

Nutritional Situation Assessment of 65 Years Old Patient Who Applicate to Emergency Department l e r Ar þ t ý r m Nutritionl Sitution Assessment of 65 Yers Old Ptient Who Applicte to Emergency Deprtment l n i j ri O O i g in Acil Servise Bşvurn 65 Yş Üzeri Hstlrd Nütrisyonel Durumun Değerlendirilmesi

Detaylı

TOMRUKLARDAN MAKSİMUM KERESTE RANDIMANI ELDE ETMEK İÇİN İKİ BOYUTLU GEOMETRİK TEORİ 1. Süleyman KORKUT

TOMRUKLARDAN MAKSİMUM KERESTE RANDIMANI ELDE ETMEK İÇİN İKİ BOYUTLU GEOMETRİK TEORİ 1. Süleyman KORKUT Süleymn Demirel Üniversitesi Ormn Fkültesi Dergisi Seri: A, Syı:, Yıl: 004, ISSN: 130-7085, Syf:160-169 TOMRUKLARDAN MAKSİMUM KERESTE RANDIMANI ELDE ETMEK İÇİN İKİ BOYUTLU GEOMETRİK TEORİ 1 Süleymn KORKUT

Detaylı

DERİM SONRASI SICAK SU UYGULAMALARININ CALIFORNIA WONDER TİPİ BİBER MUHAFAZASI ÜZERİNE ETKİLERİ

DERİM SONRASI SICAK SU UYGULAMALARININ CALIFORNIA WONDER TİPİ BİBER MUHAFAZASI ÜZERİNE ETKİLERİ Btı Akdeniz Trımsl Arştırm Enstitüsü Derim Dergisi, 2008,25(2):44-51 ISSN 1300-3496 DERİM SONRASI SICAK SU UYGULAMALARININ CALIFORNIA WONDER TİPİ BİBER MUHAFAZASI ÜZERİNE ETKİLERİ Kmile ULUKAPI Mustf ERKAN

Detaylı

ÇOKGENLER Çokgenler çokgen Dışbükey (Konveks) ve İçbükey (Konkav) Çokgenler dış- bükey (konveks) çokgen içbükey (konkav) çokgen

ÇOKGENLER Çokgenler çokgen Dışbükey (Konveks) ve İçbükey (Konkav) Çokgenler dış- bükey (konveks) çokgen içbükey (konkav) çokgen ÇONLR Çokgenler rdışık en z üç noktsı doğrusl olmyn, düzlemsel şekillere çokgen denir. Çokgenler kenr syılrın göre isimlendirilirler. Üçgen, dörtgen, beşgen gibi. ışbükey (onveks) ve İçbükey (onkv) Çokgenler

Detaylı

BÖLÜM 3 : RASLANTI DEĞİŞKENLERİ

BÖLÜM 3 : RASLANTI DEĞİŞKENLERİ BÖLÜM : RASLANTI DEĞİŞKENLERİ (Rndom Vribles Giriş: Bölüm de olsılık fonksionu, denein örneklem uzını oluşurn sonuçlrın erimleri ile belirleniordu. Örneğin; iki zr ıldığınd, P gelen 6 olsı sırlı ikilinin

Detaylı

Ö.Y.S. 1998. MATEMATĐK SORULARI ve ÇÖZÜMLERĐ

Ö.Y.S. 1998. MATEMATĐK SORULARI ve ÇÖZÜMLERĐ Ö.Y.S. 998 MATEMATĐK SORULARI ve ÇÖZÜMLERĐ. Üç bsmklı bir doğl syısının ktı, iki bsmklı bir y doğl syısın eşittir. 7 Bun göre, y doğl syısı en z kç olbilir? A) B) C) 8 D) E) Çözüm y 7 7y (, en küçük bsmklı,

Detaylı

1000(1,025) t TL ödeyerek bir fon. F t SORU 2 : SORU 1 : Bahar, t=1,3,5. yılların sonunda. Bir yatırım fonu, 0 t 1. için. anlık faiz oranına göre

1000(1,025) t TL ödeyerek bir fon. F t SORU 2 : SORU 1 : Bahar, t=1,3,5. yılların sonunda. Bir yatırım fonu, 0 t 1. için. anlık faiz oranına göre SORU 1 : Bhr, t=1,3,5. yıllrın sonund 1000(1,025) t TL ödeyerek bir fon oluşturmuştur. Üç ylığ dönüştürülebilir nominl iskonto ornı 4/41 olrk verildiğine göre, bu fonun 7. yıl sonundki birikimli değeri,

Detaylı

SÜREKLİ REJİM ENERJİ DENGESİ MODELİNE GÖRE ISIL KONFOR BÖLGELERİ

SÜREKLİ REJİM ENERJİ DENGESİ MODELİNE GÖRE ISIL KONFOR BÖLGELERİ PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K BİLİMLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 2003 : 9 : 1 : 23-30 SÜREKLİ

Detaylı

Sigma 28, 124-137, 2010 Review Paper / Derleme Makalesi ANALYTIC HIERARCHY PROCESS FOR SPATIAL DECISION MAKING

Sigma 28, 124-137, 2010 Review Paper / Derleme Makalesi ANALYTIC HIERARCHY PROCESS FOR SPATIAL DECISION MAKING Journl of Engineering nd Nturl Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Sigm 28, 24-37, 200 Review Pper / Derleme Mklesi ANALYTIC HIERARCHY PROCESS FOR SPATIAL DECISION MAKING Dery ÖZTÜRK*, Ftmgül

Detaylı

BULANIK MANTIK. Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Matematik Bölümü, Tokat.

BULANIK MANTIK. Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Matematik Bölümü, Tokat. Nim Çğmn, ncgmn@gop.edu.tr BLNIK MNTIK Gziosmnpş Üniversitesi, Fen Edebiyt Fkültesi, Mtemtik Bölümü, Tokt. Mtemtik deyince ilk kl gelen kesinliktir. Hlbuki günlük hytt konuşmlrımız rsınd belirsizlik içeren,

Detaylı

Sosyal Medya Araçları Türkiye deki Grip Benzeri Hastalıkları Saptayabilmek için kullanılabilir mi?

Sosyal Medya Araçları Türkiye deki Grip Benzeri Hastalıkları Saptayabilmek için kullanılabilir mi? Sosyl Medy Arçlrı Türkiye deki Grip Benzeri Hstlıklrı Sptybilmek için kullnılbilir mi? Bşk OĞUZ YOLCULAR, Selen BOZKURT, Uğur BİLGE, Deniz ÖZEL, 1. Giriş Biyoisttistik ve Tıbbi Bilişim AD, Akdeniz Üniversitesi,

Detaylı

Velilere Yönelik Soru Formu

Velilere Yönelik Soru Formu Velilere Yönelik Soru Formu Eğitim Stndrtlrı Pilot Çlışmsı 4. Sınıf Mtemtik Okul Sınıf Öğrenci Sevgili veliler, Sevgili velyet shipleri, Çocuğunuzun sınıfı, mtemtik eğitim stndrtlrın ilişkin bir pilot

Detaylı

MALTA HAÇI MEKANİZMASININ KİNEMATİĞİ ÜZERİNE

MALTA HAÇI MEKANİZMASININ KİNEMATİĞİ ÜZERİNE MALTA HAÇI MEKANİZMASININ KİNEMATİĞİ ÜZERİNE Yrdımcı Doçent Doktor Yılmz YÜKSEL 1. GİRİŞ Tekstil Mklnlrmd hmmddeyi mmul mdde hline getirirken çoğu kere bir çok teknik iş belirli bir sıry göre rdrd ypılmktdır.

Detaylı

DENEY 6 THEVENIN, NORTON, DOĞRUSALLIK VE TOPLAMSALLIK KURAMLARININ UYGULAMALARI

DENEY 6 THEVENIN, NORTON, DOĞRUSALLIK VE TOPLAMSALLIK KURAMLARININ UYGULAMALARI T.C. Mltepe Üniversitesi Mühendislik ve Doğ Bilimleri Fkültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELK 201 DEVRE TEORİSİ DERSİ LABORATUVARI DENEY 6 THEVENIN, NORTON, DOĞRUSALLIK VE TOPLAMSALLIK KURAMLARININ

Detaylı

Depolama Süresinin Bazı Hıyar Çeşitlerinde Mekanik Özelliklere Olan Etkisinin Belirlenmesi *

Depolama Süresinin Bazı Hıyar Çeşitlerinde Mekanik Özelliklere Olan Etkisinin Belirlenmesi * TRIM BİLİMLERİ DERGİSİ 5, (3) 5-56 Depolm Süresinin Bzı Hıyr Çeşitlerinde Meknik Özelliklere Oln Etkisinin Belirlenmesi * Yeşim Benl YURTLU Doğn ERDOĞN Geliş Trihi: 5.. 5 Öz: Bu çlışmd, bzı hıyr çeşitlerinde

Detaylı

SANTRİFÜJ KOMPRESÖR ÇARKININ ÖN TASARIMI. Saim KOÇAK. S. Ü. Mühendislik - Mimarlık Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü, Kampüs Konya

SANTRİFÜJ KOMPRESÖR ÇARKININ ÖN TASARIMI. Saim KOÇAK. S. Ü. Mühendislik - Mimarlık Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü, Kampüs Konya TEKNOLOJİ, (00), Syı -, 9-5 TEKNOLOJİ SANTRİFÜJ KOMPRESÖR ÇARKININ ÖN TASARIMI Sim KOÇAK S. Ü. Mühendislik - Mimrlık Fkültesi Mkin Mühendisliği Bölümü, Kmpüs Kony ÖZET Sntrifüj kompresörü çrkınd ön tsrımın

Detaylı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Fizik Mühendisliği Bölümü FZM207. Temel Elektronik-I. Doç. Dr. Hüseyin Sarı

Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Fizik Mühendisliği Bölümü FZM207. Temel Elektronik-I. Doç. Dr. Hüseyin Sarı Ankr Üniversitesi Mühendislik Fkültesi, Fizik Mühendisliği Bölümü FZM207 Temel ElektronikI Doç. Dr. Hüseyin Srı 2. Bölüm: Dirençli Devreler İçerik Temel Yslrın Doğrudn Uygulnışı Kynk Gösterimi ve Dönüşümü

Detaylı

Şensoy Nazlı 1, Özmen Alparslan 2, Doğan Nurhan 3, Ercan Atilla 4, Karabekir H. Selim 5

Şensoy Nazlı 1, Özmen Alparslan 2, Doğan Nurhan 3, Ercan Atilla 4, Karabekir H. Selim 5 e r Ar þ t ý r m A Reserch on Ptient Stisfction with Primry Helth Cre in the Center of Afyonkrhisr l n i j ri O O i g in Afyonkrhisr İl Merkezinde Birinci Bsmk Sğlık Hizmetlerinde Hst Memnuniyeti Arştırmsı

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 03

ELEKTRĐK MOTORLARI ve SÜRÜCÜLERĐ DERS 03 ELEĐ MOOLA ve SÜÜCÜLEĐ DES 03 Özer ŞENYU Mrt 0 ELEĐ MOOLA ve SÜÜCÜLEĐ DA MOOLANN ELEĐ DEE MODELLEĐ E AAEĐSĐLEĐ ENDÜĐ DEESĐ MODELĐ Endüviye uygulnn gerilim (), zıt emk (E), endüvi srgı direni () ile temsil

Detaylı

ATATÜRK HAVALİMANI DIŞ HATLAR TERMİNALİNDE KONTUAR ATAMALARI İÇİN KARAR DESTEK SİSTEMİ GELİŞTİRİLMESİ

ATATÜRK HAVALİMANI DIŞ HATLAR TERMİNALİNDE KONTUAR ATAMALARI İÇİN KARAR DESTEK SİSTEMİ GELİŞTİRİLMESİ Endüstri Mühendisliði Dergisi Cilt: 22 Syý: 3 Syf: (2-21) Ödül Almış Çlışm ATATÜRK HAVALİMANI DIŞ HATLAR TERMİNALİNDE KONTUAR ATAMALARI İÇİN KARAR DESTEK SİSTEMİ GELİŞTİRİLMESİ Abdullh TAŞKINCAN, Erkin

Detaylı

BİTKİSEL ÜRETİMDE ÇİFTLİK GÜBRESİ VE BİYOGAZ KOMPOSTU KULLANIMININ YAYGINLAŞTIRILMASI

BİTKİSEL ÜRETİMDE ÇİFTLİK GÜBRESİ VE BİYOGAZ KOMPOSTU KULLANIMININ YAYGINLAŞTIRILMASI BİTKİSEL ÜRETİMDE ÇİFTLİK GÜBRESİ VE BİYOGAZ KOMPOSTU KULLANIMININ YAYGINLAŞTIRILMASI Yyımlyn: Türk - Almn Biyogz Projesi And Sokk No: 8/6 06580 Çnky, Ankr, Türkiye T: +90 312 466 70 56 T.C. Çevre ve Şehircilik

Detaylı

İNTERNET TE SPOR PAZARLAMASINDA AHS YÖNTEMİ: TÜRKİYE FUTBOL SÜPER LİGİ TAKIMLARI ÖRNEĞİ

İNTERNET TE SPOR PAZARLAMASINDA AHS YÖNTEMİ: TÜRKİYE FUTBOL SÜPER LİGİ TAKIMLARI ÖRNEĞİ İNTERNET TE SPOR PAZARLAMASINDA AHS YÖNTEMİ: TÜRKİYE FUTBOL SÜPER LİGİ TAKIMLARI ÖRNEĞİ Snem ALKİBAY *, slkiby@gzi.edu Aytül Dğlı EKMEKCİ, yekmekci@pu.edu.tr Bu çlışmd spor kulüplerinin İnternet üzerindeki

Detaylı

Yüksek sayıda makalelerin sırrı

Yüksek sayıda makalelerin sırrı Yüksek syıd mklelerin sırrı Prof. Dr. Metin Blcı Türk ilim cmisının 2010 yılınd en çok yyın yptığı ilk 10 ilimsel derginin nlizini yptı. Bun göre toplm 21.529 mklenin %10 unun çok düşük düzeyde ve üstelik

Detaylı

Yüksek Kolesterollü Diyetle Beslenen Sıçanlarda Thymus fallax F. (kekik) Yapraklarının Kan Kolesterol Seviyesi Üzerine Etkisi

Yüksek Kolesterollü Diyetle Beslenen Sıçanlarda Thymus fallax F. (kekik) Yapraklarının Kan Kolesterol Seviyesi Üzerine Etkisi Vn Tıp Dergisi: 13 (3):71-77,2006 Kekikğin Kollestrol Düzeyine Etkisi Yüksek Kolesterollü Diyetle Beslenen Sıçnlrd Thymus fllx F. (kekik) Yprklrının Kn Kolesterol Seviyesi Üzerine Etkisi Hnefi Özbek*,

Detaylı

2.1- Mısır kurutulmasının önemi

2.1- Mısır kurutulmasının önemi 1 1.GİRİŞ Türkiye de thıllr içinde uğdy ve rpdn sonr en geniş ekim lnın ship itki mısırdır. Thıllr içinde ilk sıryı uğdy lmkl irlikte, özellikle zı ölgelerimizde (Krdeniz Bölgesi) mısır ekmeği de yygın

Detaylı

Değişken Kalınlıklı İzotrop Plakların ANSYS Paket Programı ile Modellenmesi

Değişken Kalınlıklı İzotrop Plakların ANSYS Paket Programı ile Modellenmesi Akdemik Bilişim 1 - XII. Akdemik Bilişim Konfernsı Bildirileri 1-1 Şut 1 uğl Üniversitesi Değişken Klınlıklı İzotrop Plklrın ANSYS Pket Progrmı ile odellenmesi ustf Hlûk Srçoğlu, Yunus Özçelikörs Eskişehir

Detaylı

Mustafa YAĞCI, yagcimustafa@yahoo.com Parabolün Tepe Noktası

Mustafa YAĞCI, yagcimustafa@yahoo.com Parabolün Tepe Noktası Mustf YĞCI www.mustfgci.com.tr, 11 Ceir Notlrı Mustf YĞCI, gcimustf@hoo.com Prolün Tepe Noktsı Ö nce ir prolün tepe noktsı neresidir, onu htırltlım. Kc, prolün rtmktn zlm ve zlmktn rtm geçtiği nokt dieiliriz.

Detaylı

YÜZDE VE FAĐZ PROBLEMLERĐ

YÜZDE VE FAĐZ PROBLEMLERĐ YILLAR 00 003 00 00 006 007 008 009 010 011 ÖSS-YGS 3 1 1 1 3 YÜZDE VE FAĐZ PROBLEMLERĐ YÜZDE: Bir syının yüzde sı= dır ÖRNEK(1) % i 0 oln syıyı bullım syımız olsun 1 = 0 = 0 ÖRNEK() 800 ün % ini bullım

Detaylı

2008 KÜRESEL KRİZİNİN İMKB HİSSE SENEDİ PİYASASI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN GARCH MODELLERİ İLE ANALİZİ

2008 KÜRESEL KRİZİNİN İMKB HİSSE SENEDİ PİYASASI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN GARCH MODELLERİ İLE ANALİZİ Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2010, CİLT XXVIII, SAYI I, S. 573585 2008 KÜRESEL KRİZİNİN İMKB HİSSE SENEDİ PİYASASI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN GARCH MODELLERİ İLE ANALİZİ Gülcan ÇAĞIL * Mustafa

Detaylı

KAN GLUKOZ DÜZEYİNİN REGÜLASYONU

KAN GLUKOZ DÜZEYİNİN REGÜLASYONU PAROKSETİNİN KAN GLUKOZ DÜZEYİNDE YAPTIĞI DEĞİŞİKLİKLERİN OLASI MEKANİZMALARININ ARAŞTIRILMASI Yrd.Doç.Dr. Murt Kesim Krdeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fkültesi Frmkoloji Anilim Dlı -TRABZON KAN GLUKOZ DÜZEYİNİN

Detaylı

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences Pmukkle Univ Muh Bilim Derg, 22(2), -5, 26 Pmukkle Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pmukkle University Journl of Engineering Sciences Türkçe ses tnım sistemlerinde dil modeli boyutunun doğruluk

Detaylı

2005 ÖSS BASIN KOPYASI SAYISAL BÖLÜM BU BÖLÜMDE CEVAPLAYACAĞINIZ TOPLAM SORU SAYISI 90 DIR. Matematiksel İlişkilerden Yararlanma Gücü,

2005 ÖSS BASIN KOPYASI SAYISAL BÖLÜM BU BÖLÜMDE CEVAPLAYACAĞINIZ TOPLAM SORU SAYISI 90 DIR. Matematiksel İlişkilerden Yararlanma Gücü, 005 ÖSS SIN KPYSI SYISL ÖLÜM İKKT! U ÖLÜME EVPLYĞINIZ TPLM SRU SYISI 90 IR. İlk 45 Soru Son 45 Soru Mtemtiksel İlişkilerden Yrrlnm Gücü, Fen ilimlerindeki Temel Kvrm ve İlkelerle üşünme Gücü ile ilgilidir.

Detaylı

Alana Özgü Web Servis Keşif Sistemlerinde Otomatik Servis Kalitesi Hesaplama Yöntemi

Alana Özgü Web Servis Keşif Sistemlerinde Otomatik Servis Kalitesi Hesaplama Yöntemi 5. ULUSAL YAZILIM MÜHEDİSLİĞİ SEMPOZYUMU - UYMS' Aln Özgü Web Servis Keşif Sistemlerinde Otomti Servis Klitesi Hesplm Yöntemi Emr Aşroğlu Pınr Şenul 2,2 Bilgisyr Mühendisliği Bölümü, Ort Doğu Teni Üniversitesi,

Detaylı

b göz önünde tutularak, a,

b göz önünde tutularak, a, 3.ALT GRUPLAR Tnım 3.. bir grup ve G, nin boş olmyn bir lt kümesi olsun. Eğer ( ise ye G nin bir lt grubu denir ve G ile gösterilir. ) bir grup Not 3.. ) grubunun lt grubu olsun. nin birimi ve nin birimi

Detaylı

Veliler Anketi. Standart denetlemesi Matematik 4. sınıf 2013

Veliler Anketi. Standart denetlemesi Matematik 4. sınıf 2013 Veliler Anketi Stndrt denetlemesi Mtemtik 4. sınıf 2013 Sevgili Anne ve Bblr, Sevgili Veliler, Çocuğunuzun sınıfı bu öğretim yılınd 4.sınıf Mtemtik dersinde ilk stndrt denetlenmesi uygulmsın ktılcktır.

Detaylı

Clinical and Demographic Characteristics of 626 Patients with Moderate and Severe Psoriasis l

Clinical and Demographic Characteristics of 626 Patients with Moderate and Severe Psoriasis l e r Ar þ t ý r m Clinicl nd Demogrphic Chrcteristics of 626 Ptients with Moderte nd Severe Psorisis l n i j ri O O i g in Ort ve Şiddetli Psorizisi Oln 626 Hstnın Klinik ve Demogrfik Özellikleri h c r

Detaylı

Koşullu Değişen Varyans Modelleri ile BİST 100 Endeks Getirisi ve Altın Getiri Serisi Volatilitesinin Tahmini

Koşullu Değişen Varyans Modelleri ile BİST 100 Endeks Getirisi ve Altın Getiri Serisi Volatilitesinin Tahmini Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi International Journal of Alanya Faculty of Business Yıl:2014, C:6, S:1, s. 79-90 Year:2014, Vol:6, No:1, s. 79-90 Koşullu Değişen Varyans Modelleri ile BİST

Detaylı

on8 S İ G O R T A C I L I K S E K T Ö R Ü K U R U M S A L W E B S İ T E L E R İ G E N E L A N A L İ Z Ç A L I Ş M A S I

on8 S İ G O R T A C I L I K S E K T Ö R Ü K U R U M S A L W E B S İ T E L E R İ G E N E L A N A L İ Z Ç A L I Ş M A S I on8 S İ G O R T A C I L I K S E K T Ö R Ü K U R U M S A L W E B S İ T E L E R İ G E N E L A N A L İ Z Ç A L I Ş M A S I Kurumsl web sitelerinin en büyük hedefi; kullnıcılrı müşteri, müşterileri kullnıcı

Detaylı

Nakil Öncesi Verici Değerlendirmeleri için Otomatik Karaciğer Bölütleme Yordamı

Nakil Öncesi Verici Değerlendirmeleri için Otomatik Karaciğer Bölütleme Yordamı Nkil Öncesi Verici Değerlendirmeleri için Otomtik Krciğer Bölütleme Yordmı M. Alper SELVER, Aykut KOCAOĞLU, Htice DOĞAN, Güleser K. DEMİR, Oğuz DİCLE b, Cüneyt GÜZELİŞ Elektrik ve Elektronik Mühendisliği

Detaylı

Comparison of ATP-MgCl 2. and Methylprednisolone in Experimentally Induced Spinal Cord Trauma l

Comparison of ATP-MgCl 2. and Methylprednisolone in Experimentally Induced Spinal Cord Trauma l e r Ar þ t ý r m Comprison of nd Methylprednisolone in Experimentlly Induced Spinl Cord Trum l n i j ri O O i g in Deneysel Spinl Kord Trvmlrınd ve Metilprednizolonun Krşılştırılmsı h c r s Re l Deneysel

Detaylı

BÖLÜM II B. YENĐ ÇELĐK BĐNALARIN TASARIM ÖRNEKLERĐ ÖRNEK 8

BÖLÜM II B. YENĐ ÇELĐK BĐNALARIN TASARIM ÖRNEKLERĐ ÖRNEK 8 BÖLÜM II B. YENĐ ÇELĐK BĐNALARIN TASARIM ÖRNEKLERĐ ÖRNEK 8 BĐR DOĞRULTUDA SÜNEKLĐK DÜZEYĐ NORMAL ÇERÇEVELĐ, DĐĞER DOĞRULTUDA SÜNEKLĐK DÜZEYĐ NORMAL MERKEZĐ ÇAPRAZ PERDELĐ ÇELĐK ENDÜSTRĐ BĐNASININ TASARIMI

Detaylı

OTEL İŞLETMELERİNDE MÜŞTERİLERİN HİZMET BEKLENTİLERİ VE MEMNUNİYET (TATMİN) DÜZEYLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: ANTALYA DA BİR ARAŞTIRMA.

OTEL İŞLETMELERİNDE MÜŞTERİLERİN HİZMET BEKLENTİLERİ VE MEMNUNİYET (TATMİN) DÜZEYLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: ANTALYA DA BİR ARAŞTIRMA. OTEL İŞLETMELERİNDE MÜŞTERİLERİN HİZMET BEKLENTİLERİ VE MEMNUNİYET (TATMİN) DÜZEYLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: ANTALYA DA BİR ARAŞTIRMA Okty EMİR Doktor Tezi Dnışmn: Prof. Dr. Belkıs ÖZKARA Afyonkrhisr 2007

Detaylı

Kariyer Gelişim Raporu

Kariyer Gelişim Raporu Kriyer Gelişim Rporu 22 Myıs 215 GİZLİ Kriyer Gelişim Rporu Giriş 22 Myıs 215 Giriş Bu rpor kişinin tipik yşm trzını tnımlmktdır. Rpord yer ln ifdeler kişinin 16PF Kişilik Envnterinde ldığı sonuçlr ve

Detaylı

Değişken Kalınlıklı İzotrop Plakların ANSYS Paket Programı ile Modellenmesi

Değişken Kalınlıklı İzotrop Plakların ANSYS Paket Programı ile Modellenmesi Değişken Klınlıklı İotrop Plklrın ANSYS Pket Progrmı ile odellenmesi ustf Hlûk Srçoğlu 1, Yunus Öçelikörs 1 1 Eskişehir Osmngi Üniversitesi, İnşt ühendisliği Bölümü, Eskişehir mhsrcoglu@ogu.edu.tr, unuso@ogu.edu.tr

Detaylı

Poli(3,8-diaminobenzo[c]sinolin-5-oksit)/Au Polimer Kompozitinin Elektrokimyasal Üretimi ve Elektrokromik Özelliklerinin İncelenmesi

Poli(3,8-diaminobenzo[c]sinolin-5-oksit)/Au Polimer Kompozitinin Elektrokimyasal Üretimi ve Elektrokromik Özelliklerinin İncelenmesi Poli(3,8-diminoenzo[c]sinolin-5-oksit)/Au Polimer Kompozitinin Elektrokimysl Üretimi ve Elektrokromik Özelliklerinin İncelenmesi ÖZET Bircn Hspult 1*, Ahmet Fert Üzdürmez 2, Fhriye Srı 1,Hndn Gülce 1,

Detaylı

FARKLI TİPTEKİ AHIRLARIN SIĞIR KAN GAZI DEĞERLERİ ÜZERİNE ETKİSİ THE EFFECTS OF DİFFERENT BARN TYPES ON BLOOD GASES OF CATTLE

FARKLI TİPTEKİ AHIRLARIN SIĞIR KAN GAZI DEĞERLERİ ÜZERİNE ETKİSİ THE EFFECTS OF DİFFERENT BARN TYPES ON BLOOD GASES OF CATTLE 1 FARKLI TİPTEKİ AHIRLARIN SIĞIR KAN GAZI DEĞERLERİ ÜZERİNE ETKİSİ Bşrn KARADEMİR* Mustf SAATCI ** Ali Rız AKSOY** THE EFFECTS OF DİFFERENT BARN TYPES ON BLOOD GASES OF CATTLE SUMMARY: This study ws conducted

Detaylı

Şekil 13.1 Genel Sistem Görünüşü 13/1

Şekil 13.1 Genel Sistem Görünüşü 13/1 ÖRNEK 13: BĐR DOĞRULTUDA SÜNEKLĐK DÜZEYĐ NORMAL ÇERÇEVELERDEN DĐĞER DOĞRULTUDA SÜNEKLĐK DÜZEYĐ NORMAL MERKEZĐ ÇELĐK ÇAPRAZLI PERDELERDEN OLUŞAN TEK KATLI ÇELĐK ENDÜSTRĐ BĐNASI 13.1 Sistem Üç boyutlu genel

Detaylı

Domates Çeşitlerinde Depolama Süresinin Bazı Mekanik Özelliklere Etkisinin İncelenmesi *

Domates Çeşitlerinde Depolama Süresinin Bazı Mekanik Özelliklere Etkisinin İncelenmesi * TRIM BİLİMLERİ DERGİSİ 5, 11 () 1-6 Domtes Çeşitlerinde Depolm Süresinin Bzı Meknik Özelliklere Etkisinin İncelenmesi * Yeşim Benl YURTLU 1 Doğn ERDOĞN Geliş Trihi: 11.1.5 Öz: Bu çlışmd, domtes çeşitlerinde

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI EĞİTİM TEKNOLOJİLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ölçme Değerlendirme ve Açıköğretim Kurumları Daire Başkanlığı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI EĞİTİM TEKNOLOJİLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ölçme Değerlendirme ve Açıköğretim Kurumları Daire Başkanlığı T.C. MİLLÎ EĞİTİM BKNLIĞI EĞİTİM TEKNOLOJİLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ölçme Değerlendirme ve çıköğretim Kurumlrı Dire Bşknlığı KİTPÇIK TÜRÜ T.C. SĞLIK BKNLIĞI PERSONELİNİN UNVN DEĞİŞİKLİĞİ SINVI 43. GRUP: ELEKTRİK

Detaylı

ÖMER YAPRAK. Yüksek Lisans Tezi Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı. Yrd. Doç. Dr. Ali ECE 2009 Her hakkı saklıdır

ÖMER YAPRAK. Yüksek Lisans Tezi Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı. Yrd. Doç. Dr. Ali ECE 2009 Her hakkı saklıdır Sivs İli Hfik İlçesinde Açıkt ve Örtültınd Domtes Yetiştiriciliğinde Erkencilik ve Verim Özelliklerinin Belirlenmesi ÖMER YAPRAK Yüksek Lisns Tezi Bhçe Bitkileri Anbilim Dlı Yrd. Doç. Dr. Ali ECE 2009

Detaylı

PROSES FMEA FORMUNUN KULLANIMI

PROSES FMEA FORMUNUN KULLANIMI BİR PROE FMEA GELİŞTİRMEK (Q 9000 - üçüncü bsk) Proses sorumlusu mühendis, Proses FMEA hzrlklrnd kendisine yrdmc olbilecek tüm dokümnlr ship olmldr. Proses FMEA, bir prosesin ne olms ve ne olmms konusundki

Detaylı

İntegral Uygulamaları

İntegral Uygulamaları İntegrl Uygulmlrı Yzr Prof.Dr. Vkıf CAFEROV ÜNİTE Amçlr Bu üniteyi çlıştıktn sonr; düzlemsel ln ve dönel cisimlerin cimlerinin elirli integrl yrdımı ile esplnileceğini, küre, koni ve kesik koninin cim

Detaylı

İlişkisel Veri Modeli. İlişkisel Cebir İşlemleri

İlişkisel Veri Modeli. İlişkisel Cebir İşlemleri İlişkisel Veri Modeli İlişkisel Cebir İşlemleri Veri işleme (Mnipultion) işlemleri (İlişkisel Cebir İşlemleri) Seçme (select) işlemi Projeksiyon (project) işlemi Krtezyen çrpım (crtesin product) işlemi

Detaylı

OM466 Orman Koruma (2015-2016 Bahar Yarıyılı) dersi kapsamında düzenlenen 15 Mart 2016 tarihli teknik arazi gezisi hakkında rapor

OM466 Orman Koruma (2015-2016 Bahar Yarıyılı) dersi kapsamında düzenlenen 15 Mart 2016 tarihli teknik arazi gezisi hakkında rapor OM466 Ormn Korum (2015-2016 Bhr Yrıyılı) dersi kpsmınd düzenlenen 15 Mrt 2016 trihli teknik rzi gezisi hkkınd rpor Teknik rzi gezisi, Düzce Ormn İşletme Müdürlüğü, Konurlp Ormn İşletme Şefliği sınırlrı

Detaylı

63032 / 63932 ELEKTRONİK SICAKLIK KONTROL CİHAZI KULLANIM KILAVUZU

63032 / 63932 ELEKTRONİK SICAKLIK KONTROL CİHAZI KULLANIM KILAVUZU 63032 / 63932 ELEKTRONİK SICAKLIK KONTROL CİHAZI KULLANIM KILAVUZU www.omk.com.tr 01.08.2014 V3185 / V4185 VARİL ISITICISI KULLANIM KILAVUZU OMAK MAKİNA SANAYİİ ve TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ DR. MEDİHA ELDEM

Detaylı

STRATEJİK DIŞ TİCARET POLİTİKALARI VE TEKNOLOJİ TRANSFERİ. YÜKSEK LİSANS TEZİ Müh. Tahir KAFADAR

STRATEJİK DIŞ TİCARET POLİTİKALARI VE TEKNOLOJİ TRANSFERİ. YÜKSEK LİSANS TEZİ Müh. Tahir KAFADAR İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ STRATEJİK DIŞ TİCARET POLİTİKALARI VE TEKNOLOJİ TRANSFERİ YÜKSEK LİSANS TEZİ Müh. Thir KAFADAR Anbilim Dlı : İŞLETME MÜHENDİSLİĞİ Progrmı : İŞLETME

Detaylı

VEKTÖRLER ÜNİTE 5. ÜNİTE 5. ÜNİTE 5. ÜNİTE 5. ÜNİT

VEKTÖRLER ÜNİTE 5. ÜNİTE 5. ÜNİTE 5. ÜNİTE 5. ÜNİT VKTÖRLR ÜNİT 5. ÜNİT 5. ÜNİT 5. ÜNİT 5. ÜNİT VKTÖRLR 1. Kznım : Vektör kvrmını çıklr.. Kznım : İki vektörün toplmını ve vektörün ir gerçek syıyl çrpımını ceirsel ve geometrik olrk gösterir. VKTÖRLR 1.

Detaylı

ARAŞTIRMA MAKALESİ /RESEARCH ARTICLE

ARAŞTIRMA MAKALESİ /RESEARCH ARTICLE ANADOLU ÜNİVERSİTESİ BİLİM VE TEKNOLOJİ DERGİSİ ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY Cilt/Vol.:10-Syı/No: 1 : 299-307 (2009) ARAŞTIRMA MAKALESİ /RESEARCH ARTICLE FARKLI KOŞULLARDA OLUŞTURULMUŞ

Detaylı

BİR NİKEL ALUMİNYUM BRONZU (CuAl10Ni5Fe4) İLE KALAY BRONZUNUN (CuSn11) SÜRTÜNME VE AŞINMA ÖZELLİKLERİ AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI

BİR NİKEL ALUMİNYUM BRONZU (CuAl10Ni5Fe4) İLE KALAY BRONZUNUN (CuSn11) SÜRTÜNME VE AŞINMA ÖZELLİKLERİ AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI 2 Uluslr rsı Demir Çelik Sempozyumu (IISS 15), 1-3 Nisn 2014, Krbük, Türkiye BİR NİKEL ALUMİNYUM BRONZU (CuAl10Ni5Fe4) İLE KALAY BRONZUNUN (CuSn11) SÜRTÜNME VE AŞINMA ÖZELLİKLERİ AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI

Detaylı

Ünite Planı Şablonu. Öğretmenin. Fatma BAĞATARHAN Yunus Emre Anadolu Lisesi. Ġnönü Mahallesi. Bingöl. Adı, Soyadı. Okulunun Adı

Ünite Planı Şablonu. Öğretmenin. Fatma BAĞATARHAN Yunus Emre Anadolu Lisesi. Ġnönü Mahallesi. Bingöl. Adı, Soyadı. Okulunun Adı Intel Öğretmen Progrmı Ünite Plnı Şlonu Öğretmenin Adı, Soydı Okulunun Adı Okulunun Bulunduğu Mhlle Okulun Bulunduğu Ġl Ftm BAĞATARHAN Yunus Emre Andolu Lisesi Ġnönü Mhllesi Bingöl Ünit Bilgisi Ünite Bşlığı

Detaylı

Demiryolu Titreşimlerinin Konfora Etkisinin Örnek Hatlarda İncelenmesi *

Demiryolu Titreşimlerinin Konfora Etkisinin Örnek Hatlarda İncelenmesi * KISA BİLDİRİ İMO Teknik Dergi, 009 4811-4815, Yzı 314, Kıs Bildiri Demiryolu Titreşimlerinin Konfor Etkisinin Örnek Htlrd İncelenmesi * Zübeyde ÖZTÜRK* Turgut ÖZTÜRK** Hluk EROL*** Veysel ARLI**** ÖZ

Detaylı

DÖVĐZ KURU GETĐRĐ VOLATĐLĐTESĐNĐN KOŞULLU DEĞĐŞEN VARYANS MODELLERĐ ĐLE ÖNGÖRÜSÜ

DÖVĐZ KURU GETĐRĐ VOLATĐLĐTESĐNĐN KOŞULLU DEĞĐŞEN VARYANS MODELLERĐ ĐLE ÖNGÖRÜSÜ Ekonometri ve Đstatistik Sayı:9 2009 1-16 ĐSTANBUL ÜNĐVERSĐTESĐ ĐKTĐSAT FAKÜLTESĐ EKONOMETRĐ VE ĐSTATĐSTĐK DERGĐSĐ DÖVĐZ KURU GETĐRĐ VOLATĐLĐTESĐNĐN KOŞULLU DEĞĐŞEN VARYANS MODELLERĐ ĐLE ÖNGÖRÜSÜ Doç.

Detaylı

EKLEMELİ DC KOMPOUND JENERATÖR DENEY 325-05

EKLEMELİ DC KOMPOUND JENERATÖR DENEY 325-05 İNÖNÜ ÜNİVSİTSİ MÜHNDİSLİK FAKÜLTSİ LKTİKLKTONİK MÜH. BÖL. 35 LKTİK MAKİNALAI LABOATUVAI I KLMLİ DC KOMPOUND JNATÖ DNY 3505. AMAÇ: Kompound bğlnmış DC jenertörün çlışmsını incelemek.. UYGULAMALA:. Yük

Detaylı

Semptomatik perikardiyal efüzyonların cerrahi tedavisinde VATS, subksifoid ve minitorakotomi perikardiyal pencerenin etkinliği

Semptomatik perikardiyal efüzyonların cerrahi tedavisinde VATS, subksifoid ve minitorakotomi perikardiyal pencerenin etkinliği Dicle Tıp Dergisi / 2014; 41 (1): 99-107 Dicle Medicl Journl doi: 10.5798/diclemedj.0921.2014.01.0381 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / ORIGINAL ARTICLE Semptomtik perikrdiyl efüzyonlrın cerrhi tedvisinde VATS, suksifoid

Detaylı

Afyon Çimento Sanayi T.A.Ş. nin 12.04.2006 tarihli yazısı aşağıya çıkarılmıştır.

Afyon Çimento Sanayi T.A.Ş. nin 12.04.2006 tarihli yazısı aşağıya çıkarılmıştır. TARİH:27/01/2006 Afyon Çimento Snyi T.A.Ş.'nin 27.01.2006 trihli yzısı şğıy çıkrılmıştır. Şirketimiz Afyon Çimento Snyi T.A.Ş.'nin 108 kişi oln personel mevcudu "kpsm içi mkin bkım elemnlrı"nı kdrosun

Detaylı

TANELİ ÜRÜNLERDE ÜRÜN ŞEV KARAKTERİSTİKLERİNE BAĞLI DEPOLAMA YÜKLERİ

TANELİ ÜRÜNLERDE ÜRÜN ŞEV KARAKTERİSTİKLERİNE BAĞLI DEPOLAMA YÜKLERİ OMÜ Zir. Fk. Dergisi, 006,1(1):13-139 J. of Fc. of Agric., OMU, 006,1(1):13-139 TANELİ ÜRÜNLERDE ÜRÜN ŞEV KARAKTERİSTİKLERİNE BAĞLI DEPOLAMA YÜKLERİ Turgut ÖZTÜRK Hkn KİBAR Ondokuz Myıs Üniversitesi Zirt

Detaylı