Döviz Piyasasının Etkinliği: Türkiye için Bir Analiz

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Döviz Piyasasının Etkinliği: Türkiye için Bir Analiz"

Transkript

1 EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cl: 4 Sayı: 4 Em 204 ss Dövz Pyasasının Enlğ: Türye çn Br Analz Effcency of The Foregn Exchange Rae Mare: An Analyss for Turey Burcu BERKE, Burcu ÖZCAN 2, Hace Işın DİZDARLAR 3 ÖZET Leraürde, dövz pyasasının enlğ, dövz alım-saımı yapanlar ve pola yapıcılar çn öneml br avram olup br pyasada fya üm blg sen yansııyor se bu pyasanın en olduğu fade edlmeedr. Br dğer fadeyle, Fama vd. (969) en pyasa ermn yen blgye hızlı bçmde nba eden br pyasa şelnde anımlamışlardır. Zayıf form enle, pyasada üm fyalar, geçmş fyalar veya gerlerde elde edleblr üm blgy yansııren, yarı güçlü form enle se dövz urları sadece geçmş dövz urlarına lşn blgy değl aynı zamanda dğer dövz urları ve maroeonom değşenlere lşn blgy de yansımaadır. Bu çalışmanın emel amacı, Türye de 2006:04-203:2 dönemnde TL/$ ve TL/Euro dövz pyasalarının zayıf ve yarı güçlü formlarda en olup olmadığını yapısal ırılmalı brm ö ve eşbüünleşme yönemleryle analz emer. Analz sonuçları, Tür dövz pyasasının zayıf formda en olduğunu göserren, yarı güçlü formda en olmadığını ve forward ur yansızlı hpoeznn Türye çn geçerl olmadığını oraya oymaadır. Anahar Kelmeler: Tür dövz pyasası, zayıf ve yarı güçlü formlarda enl, forward yansızlı hpoez, yapısal ırılmalı brm ö ve eşbüünleşme esler ABSTRACT In he leraure, he effecveness of he foregn exchange mare s an mporan concep for raders and polcy maers, f prce reflecs all nformaon n he mare, hs mare s sad o be effcen. In oher words, Fama e al. (969) erm of he effcen mare were defned as a mare whch adap qucly o new nformaon. A he wea form effcency, n he mare, all prces, pas prces or reurns can be refleced n all he nformaon, on he oher hand, a he sem-srong form effcency, he exchange raes are no only reflec pas nformaon concernng exchange raes, bu also hey are reflec oher currency exchange raes and nformaon concernng macroeconomc varables. The man purpose of hs sudy s wheher TL / $ and TL / Euro exchange rae mares are effcen a he wea and sem-srong form or no s o analyze by usng un roo and conegraon mehods wh srucural breas durng he perod 2006:04-203:2 n Turey. Analyss resuls show ha he Tursh foregn exchange mare s effcen a he wea form and no effcen a he sem-srong form and forward rae unbasedness hypohess s no vald for Turey. Keywords: Tursh foregn exchange mare, wea and semsrong form effcency, forward unbasedness hypohess, un roo and conegraon ess wh srucural breas.. GİRİŞ Araşırmacıların, dövz alım-saımı yapanların (raders) ve pola yapıcıların dövz urlarının pyasalarda en br şelde belrlenp belrlenmedğne lşn büyüyen br lg vardır. Dövz urlarının pyasalarda en br şelde belrlenmes pyasa denge fyaının oluşmasıyla lşl br avramdır. En pyasalarda oluşan fyaların pyasaya gelen her ürlü blgy çermes ve pyasalarda sad brmlern denge fyalar üzernden ürem, üem ve ayna ullanımı le lgl en uygun ararı verebleceler belenmeedr (Abaan, 995: 256). Campell vd. (997: 20), leraürde en pyasa arışmalarının Bacheler (900) ın eor aısına ve Cowles (993) ın ampr analzne adar uzandığını fade emşlerdr. Ayrıca, sa yazınında onuyla lgl leraürün Samuelson (965) nın Bacheler ve Cowles ın çalışmalarını özeledğ Proof ha properly ancpaed prce flucuae randomly adlı maale le başladığı öne sürülmüşür. Leraürde en pyasa avramını l olara Fama açılamışır (Rapp ve Sharma, 999: 423). Fama (965: 39), rasyonel davranan ve arını masmze eme seyen pyasa aılımcılarının menul değerlern gelecee değerlern ahmn ederen, pyasada af olara reabe eğ ve üm aılımcıların öneml güncel blgler serbesçe elde edlebldğ pyasaları en pyasalar (effcen mares) olara anımlamışır. En pyasa hpoeznn aynaları, Fama (970, 99, 998) ya dayandırılmaadır. Bu çalışmalarda, pyasada fyalar amamen üm elde edleblr (mevcu) ve öneml (relevan) blgy yansııyor se pyasanın blgsel olara en olduğu fade edlmşr (Mehrara ve Oryare, 202: 65). Blgsel olara en br pyasada, pyasa üm pyasa aılımcılarının belenlern ve blglern amamen çeryor se fya değşmler öngörülememeldr (Iwasubo ve Kamura, 2008). Bu perspefen en br pyasada fya değşmeler sadece yen blgnn varışı le gerçeleşmeedr. Anca, gelece blg öngörülemedğ çn elde edleblr blg sene göre gelece fya değşmelernn Yrd.Doç.Dr.,Nğde Ünverses, İsad ve İdar Blmler Faüles, İsa Bölümü, 2 Doç.Dr., Fıra Ünverses, İsad ve İdar Blmler Faüles, İsa Bölümü, 3 Yrd.Doç.Dr., Nğde Ünverses, İsad ve İdar Blmler Faüles, İşleme Bölümü, 62

2 Burcu BERKE, Burcu ÖZCAN, Hace Işın DİZDARLAR öngörülmes ve sad arların yapılması mümün değldr (Mehrara ve Oryare, 202: 65). Aynı zamanda pyasa enlğ hpoeznde alım-saım yapanların speülasyon yapara fazla ger (excess reurn) elde emeler de söz onusu değldr (MacDonald ve Taylor, 992: 28). En br pyasada fyalar, üm öneml ve mevcu blgy amamen yansımalı, bu nedenle de hçbr ar fırsaı eşfedlmemş almamalıdır (Rapp ve Sharma, 999: 423). Br pyasada fya amamen blg sen yansııyor (Fama, 970) ve fya, üm pyasa aılımcılarınca blg se açığa çıarılara elenmyor se pyasa bu blg sene göre endr (Sewell, 20: 2). Varlı fya değşmler büün pyasa aılımcılarının sahp olduğu blgy ve pyasa aılımcılarının belenlern am olara yansııyor se blg enlğ olan pyasalarda fya değşmlern ahmn eme mümün değldr. Burada da edlmes gereen noa Pareo en pyasa veya dağıım enlğ olan pyasanın blg enlğne sahp pyasa le arışırılmamasıdır (Campell vd., 997: 20). Anca, Sglz (98) açıça reabeç ve en pyasalarla ble ayna dağılımlarının Pareo en olmayableceğn gösermşr (Sewell, 20: 5). Varlı pyasalarında, fyaların davranışı le lgl olan en pyasa hpoeznde (EMH) en pyasa erm, başlangıça hsse sened pyasalarına uygulanmış, anca, bu avram zamanla dğer varlı pyasalarına genşlelmşr (Wcremasnghe, 2004: 2). En pyasaların aslında emel odağı sermaye pyasaları olduğundan, bu avram, olaylıla dövz pyasalarına uygulanablmşr (Ahmad, Rhee ve Wong, 202: 578). Dövz pyasalarının enlğne yönel lg fnansal fyaların büünüyle ve eşanlı br şelde üm muhemel blgy yansııp yansımadığı ve bunun sad enlğ nasıl eledğne lşn arışmaya adar gmeedr (Ksaa vd., 2008). Öyle, dövz pyasasının enlğ uluslararası fnansın öşe aşlarından br olup br pyasa amamen ve doğru bçmde ürünün fyaını belrlemede üm mevcu blgy yansıır se endr (Dowla, 995: 95). Çalışmanın emel amacı, Türye de 2006:04-203:2 dönemnde aylı ver se ullanılara TL/$ ve TL/Euro dövz pyasalarının zayıf ve yarı güçlü formlarda en olup olmadığını yapısal ırılmalı brm ö ve eşbüünleşme yönemleryle analz emer. Dövz pyasası en en spo (forward) dövz urları üm öneml blgy çermel ve dğernn br fonsyonu olara spo (forward) dövz urunu öngörme mümün olmamalıdır (Rapp ve Sharma, 999: 423). Dövz pyasasının enlğ hpoez, forward ur sapmasızlı (forward rae unbasedness) hpoez (FRUH) olara da adlandırılmaadır. Çünü, en br pyasada forward dövz uru gelece spo urunun sapmasız ya da y br ahmncs olmalıdır (Gannells ve Papadopoulos, 2006). Br dğer fadeyle, car forward ur, rs nörlü ve ovaryans durağan rs prm varsayılır se gelece spo urun yansız br ahmncs olmalıdır. Car forward dövz uru, pyasalar en se gelece spo uru öngörmeldr (Rapp ve Sharma, 999: 424). Bu amaçla, çalışmanın nc ısmında dövz pyasasının enlğ le lgl eor ve ampr leraür sunulmaadır. Çalışmanın üçüncü ısmında ampr analz (model) anıılmaa, dördüncü ve beşnc bölümlerde çalışmada ullanılan ver se, meodoloj ve ulaşılan ampr sonuçlara yer verlmeedr. Son olara, çalışma sonuç bölümü le amamlanmaadır. 2. LİTERATÜR İNCELEMESİ.. Teor Leraür En pyasa ermn Fama vd. (969) yen blgye hızlı bçmde nba eden br pyasa olara anımlamışlardır. Fama (970: 383) se fyaların elde edlen blgler am olara yansıığı (fully reflec) pyasayı en pyasa olara adlandırmışır. Bu anım, blgnn hmal edlmedğ ve ssema haaların yapılmadığı durumlarda pyasanın blgy rasyonel olara süreçledğne şare emeedr (Beechey, Gruen ve Vcery, 2000: 2). Jensen (978) enlğ, br pyasada θ blg se emelnde alım-saım yapılara sad ar elde edlmes mansız se bu pyasa, θ blg sene göre endr şelnde anımlamışır (Sewell, 20: 4). Br dğer fadeyle, Jensen (978: 96) e göre br pyasada oyuncuların hçbr blnen blg sen ullanara fazla ar elde edemedler durumda pyasa endr. Grossman ve Sglz (980) br pyasa çn amamen blgsel olara en olmanın mansız olduğunu dle germşr. Blg malyel olduğu çn fyalar amamen mevcu üm blgy yansımaz, çünü, eğer fyalar amamen blgy yansısaydı, blgy elde eme ve analz eme çn ayna harcayan yaırımcılar bu harcamalarını arşılayaca br gelr elde edemezlerd. Böylece, duyarlı br pyasa denges modelnde blg oplama çn bell ölçüde eşv bıraılması geremeedr (Sewell, 20: 5). Fama (99: 575) se en pyasa hpoeznde, menul değerlern fyalarının pyasada mevcu üm blgy yansıığını dda edere hpoezn ön oşulunun blg ve şlem malyeler olduğunu belrmşr. Dolayısıyla, en pyasa hpoez çn oluşurulan modelde blg ve şlem malyeler her zaman sıfır olmalıdır. Pyasa enlğ çn dğer gerel oşullar, blg ve verler üzernde eelleşmenn olmaması ve şlem malyelernn reabeç br şelde oluşmasıdır (Cey- 622

3 Dövz Pyasasının Enlğ: Türye çn Br Analz lan ve Kormaz, 993: 76). Laffon ve Masn (990), es reabe mevcu en en pyasa hpoeznn başarısız olableceğn dle germşr (Sewell, 20: 5). Ayrıca, en pyasalarda ödünç alanların ve ödünç verenlern fırsaları eşr. Anca, gerçe dünyada farlı yaırımcılar gelece haında farlı görüşlere sahprler ve belenen gerler belrleme çn farlı sad modeller ullanırlar. Farlılılar nedenyle fyalar, genel değerlernden sürel ve belrgn br şelde sapablmeedr (Cuhberson, 997: 69). En pyasa hpoezne göre arhsel ve güncel olara mevcu üm blgy amamen yansıan fnansal varlı fyaları üm yaırımcılarca aynı şelde değerlendrldğ gb gelecee fyaların önyargısız ahmnlern de çeren ahmn edleblr blg de pyasada üm yaırımcılarca aynı şelde değerlendrlmeedr. Hpoezn en uç şelnde se sadece urum çnde çalışanlar ve urumla lgl olanlarca blnen özel blgnn de fyalara yansıdığı öne sürülmeedr (Meggnson, 997: 3). Fama (970: 388), menul ıymee yansıyan blg ümesn pyasa enlğnn derecesne göre, menul ıymen geçmş fyalarına veya geçmş gerlerne lşn blgler, amuya açı üm blgler ve herhang br yaırımcının veya grubun sahp olduğu eelc blgler olma üzere üç grupa oplamışır. Leraürde, Fama (970) yı aben enlğn zayıf, yarı güçlü ve güçlü olma üzere üç formu bulunmaadır. Pyasada en pyasanın zayıf formu geçerl en, fya değşmler amamen raslanısaldır. Dolayısıyla, br dönemde fya değşmler sas olara dğer dönemde fya değşmelernden bağımsızdır. Bu nedenle, geçmş (arh) blgye dayanara gelşrlen alım- saım uralı le hçbr yaırımcının aşırı ar elde emes mümün değldr. Kamuya menul ıymelerle lgl br blg açılandığında fyalarda hızla ve açılanan blgy doğru değerlendren br fya ayarlaması meydana geldğnde yarı güçlü en pyasa hpoez geçerldr. Güçlü en pyasa uramında se menul ıyme fyalarının amuya açılanan ve açılanmayan üm blgler yansıığı ler sürülmeedr (Kıyılar, 997: 7-55). Zayıf form (wea form) en pyasa uramı, fyaların rassal yürüyüş (random wal) hpoezn es eme çn yapılan esler apsamaadır (Iwasubo ve Kamura, 2008). Fama (970: 384) ya göre, menul değerlere lşn oluşan denge fyalarını açılama çn yapılan brço çalışmanın dayandığı varsayım, pyasa denge oşulunun belenen ger le fade edlebleceğ varsayımıdır. Pyasada oluşan denge belenen gerler, pyasada oluşan blgy amamen yansıan blg sene dayanara şellenmşr. Fama (970: 385), bu yüzden adl oyunun (far game) menul ıymen belenen gersnn gerçeleşen gerye eş olduğunu gösermşr. Zayıf form enle, pyasada üm fyalar, geçmş fyalar veya gerlerde elde edleblr (mevcu) üm blgy yansımaadır (Wcremasnghe, 2004: 2). Burada, car dövz urlarının, geçmş dövz urlarında üm mevcu blgy yansıığı dda edlmeedr (Kühl, 2007: 6). Bu nedenle, br speülaör veya br arbrajcı gelece dövz urlarını öngörme çn geçmş dövz urlarını ullanamaz. Dolayısıyla, bunlar dövz şlemlernden uarlı azançlar sağlama çn herhang br sraej zleyemez (Wcremasnghe, 2008: 43). Bu formda, car fyaın amamen fyaların arhsel gelşmnde yer alan blgy yansıığı öngörülmeedr (Dowla, 995: 95). Br dğer fadeyle, zayıf form enle, fyalar blgye ulaşmanın marjnal arları (yapılması belenen arlar), onu oplamanın marjnal malyelern aşmadığı noaya adar blgy yansımalıdır (Beechey, Gruen ve Vcery, 2000: 2). Anca, Bersen (999), en pyasalar hpoezn eleşrmş ve blgye yaırım yapan yaırımcıların marjnal arlarının marjnal malyelern aşığını dda emşr (Sewell, 20: 6). Enlğn bu formunda, hçbr yaırımcı arhsel fyaları ullanara aşırı ger elde edememeedr (Mehrara ve Oryare, 202: 65). Yarı güçlü form (sem-srong form) enle, dövz urlarının sadece geçmş dövz urlarına lşn blgy değl, aynı zamanda dğer dövz urları ve maro eonom değşenlere lşn blgy de yansıığı dda edlmşr. Br speülaör veya arbrajcı, geçmş dövz urlarına e olara, br dövz urunu öngörme çn herhang br değşenle lglenme dışında dövz urlarını ullanamaz. Dolayısıyla, bunlar dövz pyasasında ar elde eme çn herhang br ural veya enen yararlanamaz (Wcremasnghe, 2008: 44). Yarı güçlü form enle, amuca elde edleblr blgy anlı olara yansıan fnansal varlıların fyaları bulunmaadır (Wcremasnghe, 2004: 2; Kühl, 2007: 6). Br dğer fadeyle, bu formda car fyaın arhsel fya blgsne e olara, üm amuca elde edleblr blgy açığa çıardığı belrlmeedr (Dowla, 995: 95). Dolayısıyla, enlğn bu formunda, hçbr yaırımcı arhsel fyaları ve amuca elde edleblr blgy ullanara aşırı ger elde edememeedr (Mehrara ve Oryare, 202: 65). Son olara, güçlü form (srong form) enle se hçbr yaırımcı arhsel fyaları çeren herhang br blgy ullanara fazla ger elde edemez, blg amuca elde edleblr ve özel veya çsel blg bulunmaadır (Mehrara ve Oryare, 202: 65). Özel blg emelnde alım-saım daha yüse arlar yaramadığında pyasanın en olduğu söylenmeedr (Kühl, 2007: 623

4 Burcu BERKE, Burcu ÖZCAN, Hace Işın DİZDARLAR 6). Ayrıca, üm blg, malyesz bçmde elde edlr se güçlü enlen bahsedlr. Bunun yerne, blgye ulaşılması malyel en onun elde edlmes çn fnansal br eşv olmalıdır. Anca, blg zaen varlı fyalarında amamen yansıılmış se br fnansal eşv olmayacaır (Grossman ve Sglz, 980). Bu nedenle, en br pyasada aılımcılar () br fnansal varlığın gerler veya geçmş fyalarını, () amuca elde edleblr blgy ve () pyasayı uarlı bçmde ahmn eme çn herhang br uralı asarlamada pyasanın çndelerce (nsders) elde edleblr blglern ullanamazlar. En pyasa hpoeznn (EMH) güçlü formu, hem zayıf hem de yarı güçlü enllern apsamaadır (Wcremasnghe, 2004: 2; Wcremasnghe, 2008: 44). Ayrıca, bu form, pyasanın herhang br pyasa aılımcısı arafından blnen üm blgy yansıığını dda emeedr (Dowla, 995: 95)..2. Ampr Leraür Fama (965) nın çalışmasından bu yana özellle gelşmş ülelerde dövz pyasaları, yoğun bçmde farlı eonomer enler ullanılara enl yönünden es edlmşr. Dövz pyasasının belrlen formlarda enlğn ulusal ve uluslararası yazında farlı yönemler ullanara es eden ço sayıda çalışma vardır. Bunlar arasında La ve La (99), Rapp ve Sharma (999), Wcremasnghe (2004), Orz vd. (2005), Gannells ve Papadopoulos (2006), Kühl (2007), Allen ve Taco (2007), Ksaa vd. (2008), Azad (2009), Cheung, Su ve Choo (20), İbrahm vd. (20), Mehrara ve Oryare (202), Ahmad, Rhee ve Wong (202), Wong ve Ahmad (203) uluslararası leraüre lşn çalışmalar en, Türye çn se Aal, Brgl ve Durmuşaya (202) le Ççe (204) n çalışmaları bulunmaadır. La ve La (99), beş emel para çn aylı spo ve forward urları dae alara Temmuz, 973-Aralı, 989 dönemnde brm ö ve eşbüünleşme esler yardımıyla en pyasalar hpoezn es emşler ve eşbüünleşmenn yoluğu hpoezn üm paralar çn reddelernden dövz pyasasının enlğnn hlaln oraya oymuşlardır. Rapp ve Sharma (999), üleler arasında ve üle çnde spo ve forward dövz uru pyasalarının enlğn, Hazran, Aralı, 996 dönemnde almış yed üle grubu çn araşırmışlardır. Bu urlar arasında uzun döneml br lşnn var olması en pyasalar hpoezn hlal emeedr. Çünü, spo (forward) dövz uru, dğer spo (forward) dövz urunun br fonsyonu olara öngörüleblmeedr. Sonuçlar, üleler arasında eşbüünleşme olmadığını ve dolayısıyla, dövz urlarının pyasada en bçmde belrlendğn gösermeedr. Wcremasnghe (2004), Oca, 986- Kasım, 2000 dönemnde alı ade çf araflı dövz urlarını ullanara Sr Lana da dövz pyasasının zayıf ve yarı güçlü formlarda enllern es emşr. Sonuçlar, Sr Lana dövz pyasasının en pyasalar hpoeznn zayıf formu le uarlı olduğunu göserren, yarı güçlü enlğn se arşısında anı sunmaadır. Orz vd. (2005) on beş Lan Amera üles çn dönemnde dövz uru pyasalarının enlğn ampr olara araşırmışlar ve sonuçlar, hem zayıf dövz uru polalarından, hem de zayıf dövz uru pyasası gelşmesnden aynalanan bölgede en olmayan dövz uru pyasalarına şare emşr. Gannells ve Papadopoulos (2006) üç merez ve doğu Avrupa üles çn dövz pyasalarının enlğn 99:-2006:2 dönemnde aylı verler le eşbüünleşme ve brm ö yönemlern ullanara es emşlerdr. Doğrusal brm ö esler, polonya/euro ve çe/euro dövz pyasalarının zayıf formda en olduğunu, slovaya/euro dövz pyasasının se yarı en olduğunu gösermşr. Allen ve Taco (2007), ABD ve Japon paraları arşısında Avusralya dolarını ullanara Oca, 2003-Aralı, 2006 dönemnde forward ur yansızlı hpoezn (FRUH) eşbüünleşme yoluyla es emşlerdr. Sonuçlar, spo ve forward urların eşbüünleş olduğunu gösermş olup ve FRUH ve pyasa enlğ le uarlı çımışır. Kühl (2007), euro nun grşnden ber yed en öneml dövz urunda 4 Oca, Aralı, 2006 dönemnde dövz pyasasının enlğn eşbüünleşme yoluyla araşırara dövz pyasalarının en olduğunu bulmuşur. Ksaa vd. (2008), Kenya çn zayıf form en pyasa hpoezn brm ö esler ve Ljung-Box Q sasler ullanara ncelemşlerdr. Oca, 994-Hazran, 2007 dönemnde Kenya şlnnn (shllng) her br ABD doları çn günlü apanış spo uru ele alınmışır. Sonuçlar, dövz pyasasını zayıf formda en olmadığını oraya oymuşur. Azad (2009) on Asya-Pasf dövz pyasası çn breysel, panel brm ö esler ve varyans oranı esn ullanara rassal yürüyüş ve en pyasalar hpoezlern es emşr. Çalışmanın dönem aralığı Oca, Hazran, 2007 olup Asya rz sonrası günlü ve hafalı spo dövz uru serler ullanılmaadır. Her freansa her brm ö es de üm serler çn brm öün varlığına şare emşr. Dğer yandan, breysel brm ö esler se on dövz uru sers çn brm öün varlığını esp edeblmş ve sonuçlar, zayıf form enlğ deselemşr. Cheung, Su ve Choo (20) sesen üle çn euro dövz pyasalarında pyasa enlğn es emşlerdr. Bu amaçla dönem boyunca bu ülelern günlü dövz uru gerlernde ooorelasyon olup olmadığını blnmeyen oşullu değşen varyans bçmlerne arşı drençl olan üç yen es ullanara gerçeleşrmş- 624

5 Dövz Pyasasının Enlğ: Türye çn Br Analz lerdr. Almış cvarı üle çn dövz uru gerlernde anlamlı ooorelasyon esp edlemedğnden çoğu euro dövz pyasalarının en olduğu bulunmuşur. İbrahm vd. (20) ouz OECD üles çn brm ö eslern ullanara dönem çn hafalı verler yardımı le dövz pyasasının zayıf formda enlğn es emşlerdr. Bu esler, dövz urlarının rassal yürüyüş sürec zledğne veya br dğer fadeyle, dövz urunun bugünü değernn geçmş değerler ullanılara ahmn edlemedğne şare emşr. İlave olara, OECD dövz pyasası, zayıf form en pyasa hpoez le uarlı görünmeedr. Mehrara ve Oryare (202), üresel eonom rz sonrası dövz pyasasının enlğn beş para çf çn 2 Temmuz, Şuba, 2007 dönem le 6 Şuba, Eylül, 20 dönem olma üzere ayrı dönemde değerlendrmşler ve dövz urlarının amamının gerler, rz önces bağımsız ve özdeş olara dağılıren, rz sonrasında dağılmadığı, yan en pyasa hpoeznn rz öncesnde reddedlemezen, rz sonrasında reddedlebldğn bulmuşlardır. Ahmad, Rhee ve Wong (202), Asya pasf bölgesnn dövz pyasalarının genellle eşbüünleşme enğ ullanıldığında üle çnde ve üleler arasında en olduğunu bulmuşlardır. Wong ve Ahmad (203), Avrupa dövz pyasalarının enlğn dönemnde hem üle ç hem de üleler arası perspefen araşırmış ve braç son rz boyunca arşılaşırmışır. Sonuçlar, bu pyasaların genellle üle çnde en olduğunu gösermşr. Br dğer fadeyle, eşbüünleşme bulgusu, gelece spo dövz urlarının ahmncs olara forward urların yansızlığına şare emeedr. Üleler arası pyasa enlğnde se eşbüünleşme bulgusu, br dövz urundan dğer dövz urunun öngörüleblrlğne şare eğ çn pyasa enlğnde bozulmaya neden olmaadır. Türye le lgl çalışmalara baıldığında se Aal, Brgl ve Durmuşaya (202) ABD doları ve Euro dövz pyasalarının en olup olmadığını dönemnde günlü ver se ullanara es emşler ve bu pyasaların zayıf formda en olmadığını bulmuşlardır. Ççe (204), Türye de 5 Şuba, Temmuz, 203 dönemnde eşbüünleşme yönemn ullanara TL/dolar ve TL/Euro dövz pyasalarının enlğn araşırmış ve bu pyasaların zayıf ve yarı güçlü formda en olduğunu bulmuşur. 3. MODEL Hsse sened ve dövz pyasalarında en pyasa hpoez le lgl ampr çalışmaların çoğunda, ABD hsse sened pyasası ve ABD doları arşısında dövz urlarına lşn verler ullanılmışır. ABD pyasaları, bel de dünyada en dern ve en reabeç fnansal pyasaları olduğu çn en pyasa hpoezn es emenn maul br zemnn sağlamaadır (Beechey, Gruen ve Vcery, 2000). Dğer yandan, Euro nun oraya çıışı, uluslararası fnans leraüründe öneml gelşmelerden br olup 999 yılından bu yana, Euro, ABD dolarından sonra nc en ço ullanılan uluslararası para brmdr (Cheung, Su ve Choo, 20). Bu nedenlerle, bu çalışmada, hem ABD doları hem de Euro arşısında TL nn davranışı analz edlmeedr. Çalışmanın mevcu leraüre emel aısı, Türye de onuyla lgl yapılan çalışmaların olduça sınırlı olması ve dğer çalışmalardan farlı olara, dövz pyasasının enlğnn yapısal ırılmalı brm ö ve eş büünleşme yönemler le es edlere br l oluşurmasıdır. Dolayısıyla, çalışmanın emel hpoezler Tür dövz pyasası zayıf ve yarı güçlü formlarda en mdr? ve bu pyasada forward ur yansızlı hpoez (FRUH) geçerl mdr? şelndedr. Üleler arasında dövz pyasası enlğn es eme çn ço sayıda araşırmacı (MacDonald ve Taylor, 989), Coleman (990), Hao ve Rush (989), Copeland (99), Sephon ve Larsen (99), Balle ve Bollerslev (994)) spo dövz urlarına eşbüünleşme yönemn uygulamışır. Spo dövz urları eşbüünleş en serler en azından br yönde nedensel br sıralama le fade edleblmeedr. Çalışmalar, ullandıları zaman dönemne, dövz urlarının seçmne ve meodolojye bağlı olara, spo dövz urları çn en pyasalar hpoeznn reddnde farlılaşmışlardır (Rapp ve Sharma, 999: 424). Fama (970) nın çalışmasından ber, en pyasa hpoez, özellle gelşmş ülelerde uygulanmaya başlamışır. Bu ülelerde dövz pyasaları, genellle farlı eonomer enler ullanılara enl eslerne ab uulmuşur. Bu enlern amaçları () br para çn spo dövz urunun rassal yürüyüş (random wal) şelnde davranıp davranmadığını; () br para çn forward urun o para çn gelece spo dövz urunun yansız br ahmncs (FRUH) olup olmadığını ve () braç para arasında eşbüünleşme lşsnn var olup olmadığı şelnde arşımıza çımaadır. Teslern l ürü, zayıf form enl esler en nc ve üçüncü ürler se yarı güçlü form enlr (Wcremasnghe, 2008: 45). Br dğer fadeyle, zayıf form enl, brm ö esler ullanılara ncelenren, yarı güçlü form enl se genellle eşbüünleşme analz ullanılara es edlmeedr (Wcremasnghe, 2008: 2). Bu çalışmada belrlen ürler üzernde durulmaadır. Dövz pyasalarının enlğnn araşırılmasında ullanılan eslerden en popüler olanı spo ve forward urlar arasında lşnn analzdr. Blgsel olara en br pyasada, forward dövz uru, gelece spo 625

6 Burcu BERKE, Burcu ÖZCAN, Hace Işın DİZDARLAR dövz urlarının yansız br ahmncs olmalıdır. Bu lşnn arasında mevcu eor, örüsüz (uncovered, UIP) faz paresdr. UIP eors alında paranın dğerne faz oranı avanajının para arasında faz farı olduça benzer olara dövz urunda zı br haree şelnde dengelenmes belenmeedr. Örülü (covered) faz oranı paresnde se para arasında faz farı, bell para çflernn spo ve forward dövz urları arasında fara yansıılmaadır (Wong ve Ahmad, 203: 2). Bu forward prm olara da blnmeedr. Bu nedenle, dövz pyasasının enlğ büyü ölçüde spo dövz urunda değşmelern arşılı gelen gecmel forward prme regresyonunun yapılmasıyla es edlmeedr. 980 l yılların sonlarından ber, pyasa enlğn nceleme çn eşbüünleşme enğ de spo ve forward dövz urları arasında lşnn es edlmesnde ullanılmaya başlanmışır (Wong ve Ahmad, 203: 3). Dövz pyasalarının enlğ üle çnde (whn counry) ve üleler arasında (across counry) perspeflerden de görüleblmeedr. Dövz pyasasında, üle ç perspefen forward dövz urları, gelece spo dövz urlarının yansız br ahmncs se bu pyasa üle çnde endr. Eğer forward ur, yansız br ahmnc olara başarısız se br ar fırsaı elde edleblr ve fazla gerler mümün hale gelmeedr. Üleler arası en br pyasada se br ülenn spo dövz urları dğer ülenn spo dövz urlarıyla ahmn edleblr olmamalıdır. Farlı ülelern spo dövz urlarının serler arasında eşbüünleşmenn varlığı üleler arasında pyasa enlğnn hlaln gösermeedr (Ahmad, Rhee ve Wong, 202: 578). Bu çalışmada Türye de pyasa enlğ üle ç perspefen bell para çflernn spo ve forward dövz urları arasında lşsne baılmaadır. Örüsüz (uncovered) faz pares eorsne dayanara forward dövz uru gelece spo dövz urunun yansız br ahmncs olmalıdır ve bu lşden herhang br sapma, pyasa enlğnn br hlaln gösermeedr. Bu oşul, forward yansızlı hpoez (forward unbasedness hypohess, FRUH) olara blnmeedr (Wong ve Ahmad, 203: 2). Forward pyasalarının enlğ sılıla aşağıda modele dayanmaadır: S =a+bf -, +ε () burada S zamanında spo fyaı, F -, zamanında vades gelen forward sözleşme çn - zamanında fyaır. ε sıfır oralama ve sonlu varyanslı br haa ermdr. Modelde a ve b sab asayılardır. Spo dövz urlarında değşmelern gecmel forward prme regresyonu Fama regresyonu olara blnmeedr. Gelece spo dövz urlarını öngörmede forward dövz urlarının yanlılığı alıcı br olgu olmaya başlamış ve bu forward yanlılı bulmacası olara adlandırılmışır (Wong ve Ahmad, 203: 3). Pyasa enlğ hpoez alında pyasa fyaı, alım-saım yapanların uarlı bçmde spo fyaın gelece düzeylernde forward pyasada speülasyon yapara ar sağlayableceler hçbr sraejnn var olmaması çn amamen mevcu blgy yansımalıdır. Enl, modelde a=0 ve b= es edleblr ısıa şare emee, bu se yansızlı hpoez olara fade edlmeedr (La ve La, 99: 567). Her değşen eşbüünleş değl se F -,, S nn hareene lşn ço az öngörü gücüne sahpr ve bu se açıça pyasa enlğ hpoez le uarsızdır (La ve La, 99: 569). Br dğer fadeyle, bu ısı doğru se pyasa enlğ deselenmeedr (Rapp ve Sharma, 999: 427). En pyasalar hpoeznde dövz urlarının uarlı bçmde rassal yürüyüş şelnde davranıp davranmadığı da ncelenmeedr. Br dğer fadeyle, dövz urunun gelece değernn, geçmş değerler ullanılara öngörülüp öngörülemeyeceğ es edlmeedr. Eğer dövz urunun gelece değer, geçmş değerleryle öngörüleblyor se bu ür br dövz urunun davranışı, EMH nn zayıf formu le uarlı değldr. Dövz uru rassal br yürüyüş sürec zler en dövz urları brnc farlarında durağan olmalıdır (Wcremasnghe, 2008: 47). 4. VERİ VE METODOLOJİ Çalışmada Türye de dövz pyasasının enlğn es eme üzere 2006:04-203:2 dönem çn (93 gözlem) TL nn Euro ve dolara arşı aylı spo ve forward dövz urları ullanılmışır. Dönem aralığı forward ura a vernn elde edleblrlğ le sınırlandırılmışır. Dövz pyasasının enlğ hem TL/$, hem de TL/Euro dövz urları çn sınanmışır. Spo ve forward urlar doğal logarmaları alınara analze dahl edlmşr. Spo ura a ver La ve La (99) nn çalışmasını aben dövzn alış uru olara Türye Cumhurye Merez Banası Eleron Ver Dağıım Ssemnden (EVDS) ve br aylı forward ur se daasream ver abanından emn edlmşr. Çalışmada zayıf form enlğ es eme çn gelenesel ve yapısal ırılmaları dae alan brm ö esler uygulanmaadır. Daha sonra aylı spo ve forward dövz urlarının brnc farlarında durağan çıması [I()] halnde eşbüünleşme analz yapılmaa; eşbüünleşmenn varlığı durumunda uzun döneml lşy veren veör, amamen değşrlmş EKK (FMOLS) yönemyle ahmn edlmee ve a 0 ve = 0 = β şelnde FRUH hpoez es edlmeedr. 626

7 Dövz Pyasasının Enlğ: Türye çn Br Analz Z [ ] 4.. Brm Kö Analz Gelenesel brm ö eslernde üçü örnelem sapması nedenyle sorun oluşmaadır. Bu eslern durağanlı (saonary) yönünde anı elde edememelernn emel nedenlernden br yapısal ırılmaları dae almamaları en, zaman serlernn çoğu, çolu yapısal ırılmalardan elenmeedr. Leraürde gelenesel brm ö eslernn zayıflığı nedenyle yönde gelşme olmuşur. Bunlardan l, hem yaay es, hem de zaman sers boyuuna a blgy çeren panel brm ö eslernn ullanılmasıdır. İncs se yapısal ırılmaları dae alan brm ö eslernn uygulanmasıdır. Perron (989) a göre serlerde yapısal ırılma mevcu en durağanlı şelnde alernaf hpoez doğru abul edlp yapısal ırılmalar hmal edldğnde brm ö hpoeznn reddedlme gücü azalmaadır. Böylece, araşırmacılar brm ö sürecne yapısal ırılmaları da dahl emeye başlamışlardır. Örneğn, Zvo ve Andrews (992, ZA es) çsel e ırılmalı brm ö esn; Lumsdane ve Papell (997, LP es) se ZA esn çsel olara ırılmaya zn verece şelde gelşrmşr. Anca, ZA ve LP eslernn en öneml esller, brm öün varlığı şelnde boş hpoez alında ırılma varsaymayıp r değerlern se bu duruma uygun olara üremelerdr. Bu sorunu gderme çn Lee ve Srazcch (2003, 2004) LM brm ö eslern gelşrmşler ve böylece, bu çalışmada da LM brm ö esler ullanılmışır. LM brm ö esnde ırılma anları çsel olara belrlenmee ve bu nedenle es ırılmalarla brle brm öün varlığı halnde sahe reddemelere onu olmamaadır. En önemls se alernaf hpoezn doğru olması durumunda sahe reddemelere onu değldr (Lee ve Srazcch, 2004: 2). LM esnde sıfır hpoeznn redd zorunlu olara brm öün değl ırılmalar olmasızın brm öün reddne şare emeedr (Lee ve Chang, 2008: 36). Gelenesel brm ö sürecne dayalı ADF gb yapısal ırılmalı brm ö eslernn asne LM brm ö esnde yapısal ırılmalara sıfır hpoez alında da zn verlmeedr. LM brm ö esnde yapısal ırılmalar Perron (989) a dayalı olara modellenmee ve (2) nolu ver oluşurma sürec le açılanmaadır: y = δ Z + X, X = β X + ε (2) Bu çalışmada y spo ya da forward uru, Z se dışsal (egzojen) değşenler, ε se las özelllere sahp haa ermn emsl emeedr. Sadece düzeyde ırılmaya zn veren Model A dae alındığında,, D,, D2, şelndedr. D j, sernn düzeynde ırılmalara zn veren gölge değşendr. T nn ırılmaya lşn arh gösermes duru- Bj munda T Bj + çn D j, = ve dğer durumlarda se 0 dır (j=,2 en). Sernn düzeynde ve eğmnde ırılmaya zn veren Model C dae alındığında Z,, D, D, DT, DT se, 2,, 2, şelndedr. Burada D j, ve DT sırasıyla sernn düzeynde j, ve eğmnde yapısal ırılmaları emsl eden gölge değşenlerdr. T Bj + çn D j =, as halde 0 a eşr. Ayrıca T Bj + çn, DTj = TBj as halde 0 a eşr (j=,2 en). Ver oluşurma sürec se sıfır hpoez ( β = ) ve alernaf hpoez ( β ) alında ırılmaları çermeedr. Model A ve C de β nın değerne bağlı olara sıfır ve alernaf hpoezler (3) ve (4) nolu denlemler le emsl edlmeedr: Sıfır: y = co + db + d 2B2 + y + υ Alernaf: (Model A) (3) y = c + γ + dd + d 2D2 + υ2 y = co + db + d 2B2 + y + υ Sıfır: (Model C) (4) Alernaf: y = c+ γ + dd + dd d3dt3 + d4dt4 + υ2 Denlemlerde υ j durağan haa ermn, B sıfır hpoez alında gölge değşen emsl j emee olup = T Bj + çn B =, as halde 0 a j eşr (j=,2 en). Ayrıca, LM esnde brm ö es sasğ (5) nolu regresyondan elde edlmeedr. y y ve Z S ~ + B p S ~ p ε (5) p= = δ Z + ϕ + sırasıyla y ve Z nn l far değerlerdr. y ~ nn rendden arındırılmış değer S le emsl edlmeedr. Ooorelasyonu düzelme çn ~ S p ADF p brm ö eslernde olduğu üzere regresyona dahl edlmeedr. ε las varsayımları çeren soas haa ermdr. y nn durağanlığı ( H 0 = ϕ = 0) şelnde hpoez le sınanmaadır. Nha olara se (4) nolu regresyonda ϕ = 0 çn gelşrlen es her üle çn LM es sasğn (τ ~ ) hesaplama çn ullanılmaadır (Lee ve Srazcch, 2003, 2004). 627

8 Burcu BERKE, Burcu ÖZCAN, Hace Işın DİZDARLAR 4.2. MAKİ (202) Eşbüünleşme Tes Eşbüünleşme esler le ncelenen sad değşenler arasında denge lşs genellle yapısal ırılmalara sahpr. Söz onusu yapısal ırılmalar, pol değşller, sad ajanların davranışı ve bazı şolar nedenyle oraya çımaadır. Eşbüünleşme lşsnde yapısal ırılmalar eşbüünleşme eslernn performansını anlamlı br şelde elemeedr (Ma, 202). Engle ve Granger (987) ve Johansen (988, 99) gb gelenesel eşbüünleşme esler, yapısal ırılmaların varlığı durumunda öü br performans serglemeedr (Gregory vd., 996). Bu nedenle gelenesel eşbüünleşme esler, yapısal ırılmalar alında yeernce eşbüünleşme lşs bulamamaadır. Bu sorunun oradan aldırılması çn Gregory ve Hansen (996a, b) eşbüünleşme veöründe e ırılmaya zn veren, Haem-J (2008) se ırılmaya zn veren eşbüünleşme esler gelşrmşlerdr. Anca, Ma (202) araşırmacıların genellle ırılma sayısı haında önsel br blgye sahp olmadılarını dle germşr. Doğru ırılma sayısı br en Haem-J (2008) ye a es öü br performans sergleren, doğru ırılma sayısı en se Gregory ve Hansen (996a, b) e a eşbüünleşme esler öü br performans gösermeedr. Doğru ırılma sayısının üçen fazla olması halnde se bahsedlen her es de öü performansa sahpr. Bu nedenle, eşbüünleşme eslernde belrlenmemş sayıda ırılma dae alma arzulanmaadır. Böyle br es gelenesel eşbüünleşme eslernden daha y br performansa sahpr. Ma (202) nn es haa erm (alını) emell br model olup eşbüünleşme veörünün belrlenmemş olan ırılma sayısının, masmum ırılma sayısına eş ya da daha az olduğunu varsaymaadır. Bu yönem, sadece belrlenmemş sayıda ırılmayı dae almamaa, aynı zamanda leraürde yaygın olara ullanılan dğer yönemlere ıyasla hesaplama açısından daha az yoğun ve armaşıır. Tes, Ba ve Perron (998) arafından önerlen yapısal ırılma es le Kapeanos (2005) arafından gelşrlen brm ö esne dayalıdır. Mone-Carlo smülasyonları, eşbüünleşme lşsnn çolu ırılmaya ya da devamlı Marov rejm aymasına sahp olması durumunda, söz onusu esn Gregory ve Hansen (996a, b) ve Haem-J (2008) ye ıyasla daha y performans göserdlern oraya oymuşur. Tesn emel aldığı dör model söz onusudur: y = + µ D, + β x + u µ (6) = y = µ + µ D, + β x + β x D, + u, (7) = =, y = µ + µ D, + γ + β x + β x D, + u, = = y = µ + µ D + γ + γ D + β x,, = = = + β xd + u,, Burada =,2,..., T. gözleneblr I() değşenler emsl emeedrler. u, denge haası en y br salardır x = ( x,... x m ) ve se (mx) boyulu br veördür. (nx) boyuunda z veörü z = ( y, x ) = z + ε şelnde ürelmeedr burada ε bağımsız ve özdeş (..d) dağılıma sahpr, sıfır oralama ve pozf anımlı varyans-ovaryans mars ( Σ ) le. E s, bazı s>4 çn. µ, µ, γ, γ, β = ( β,..., β m ) ve β = ( β... β m ) doğru paramerelerdr. TB ( =,...,, ) durumu çn D, = as halde 0 a eşr. masmum ırılma sayısını ve T B se ırılma zamanını gösermeedr. (6) nolu denlem, düzeyde değşme zn vermeedr. (7) nolu denlem rejm değşm model olara adlandırılmaa, µ ya lave olara β ' nın da ırılmasına zn vermeedr. (8) nolu denlem (7) nolu denlemn rendl haln emsl emeedr. (9) nolu denlem se düzeyde, rendde ve regresörler de ırılmalara zn vermeedr. Tesn sıfır hpoez eşbüünleşme your şelnde en, alernaf hpoez se ırılma le ( ) eşbüünleşmenn varlığına şare emeedr. Tes, ırılmanın olmadığı durumları ya da ardıl yıllarda meydana gelen ırılma durumlarını oradan aldırablme çn her br ırılma çn rmaj (8) (9) y ve x ( x,... x ) = m parameres ( η = 0.005) ullanmaadır. Örneğn, ırılma sayısı (m=2) en l ırılma anı örnelem boyuunun (T) %5 le %95 arasında olaca şelde ahmn edlmeedr. Tesn r değerler se, modele, regresör sayısına, masmum ırılma sayısına () ve rmaj parameresne (η ) bağlı olara değşmeedr. Ma (202), masmum 5 (=5) ırılma sayısına ve 4 açılayıcı değşene (RV=4) adar r değerler üremşr FMOLS Tahmn Eşbüünleşme veörünün ahmn çn Phllps ve Hansen (990) arafından gelşrlen amamen değşrlmş EKK (FMOLS) ahmncsnden faydalanılmışır. FMOLS, las EKK ahmncsnde düzelme yapılara elde edlmeedr. Br dğer fade le Phllps- Hansen (990) EKK ahmncsnde sapmayı ve çsel- 628

9 Dövz Pyasasının Enlğ: Türye çn Br Analz lğ düzelere FMOLS ahmncsn elde emşlerdr. FMOLS un üçü örnelemlerde de y performans göserdğ esp edlmşr. FMOLS açılayablme çn (0) nolu denlem ele alındığında: y = β 0 + β x + u (0) y bağımlı değşene a veörü, x se (x) boyuunda bağımsız değşenlern br veörüdür. y ve x nn her snn de I() olduğu abul edlmeedr. x = µ + w şelnde fade edlmee olup µ (x) boyuunda eğm paramerelernn br veörünü, w se (x) boyuunda durağan değşenlern br veörüdür. u ve w nn uarlı ahmnler ˆ ξ ( uˆ, wˆ ) şelnde anımlanmaadır = FORWARD FMOLS dan elde edlen haa erm durağan se (0) nolu denlemde bağımlı ve bağımsız değşenler eşbüünleşr (Phllps ve Hansen, 990). 5. AMPİRİK SONUÇLAR 5.. Brm Kö ve Zayıf Dışsallı Tesler Başlangıç aşaması olara ve LM brm ö esler le ıyaslama çn ırılmaları dae almayan gelenesel zaman sers brm ö eslernden genşlelmş Dcey-Fuller (ADF, 979) ve Phllps ve Perron (PP, 988) esler spo ve forward dövz urlarına uygulanmış ve sonuçlar Tablo de sunulmuşur. Ayrıca çalışmada verlern düzey değerlerne lşn grafler se Şel ve Şel 2 de göserlmşr SPOT Şel : TL/$ Forward ve Spo Dövz Kurları FORWARD SPOT Şel 2: TL/Euro Forward ve Spo Dövz Kurları Şel ve 2 de görüldüğü üzere, dolar ve Euro nun forward ve spo urları yuarıya doğru (pozf) br rend zlemee ve serlern düzey ve eğmlernde ırılmaların olduğu da çemeedr. 629

10 Burcu BERKE, Burcu ÖZCAN, Hace Işın DİZDARLAR Tablo : ADF ve PP Brm Kö Tes Sonuçları FORWARD TL/$ (DÜZEY) SPOT TL/$ (DÜZEY) ADF PP ADF PP (0.2342) (0.268) ( 0.54) (0.446) FORWARD TL/$ (FARK) SPOT TL/$ (FARK) ADF PP ADF PP *** (0.000) *** (0.000) *** (0.000) *** (0.000) FORWARD TL/Euro (DÜZEY) SPOT TL/Euro (DÜZEY) ADF PP ADF PP (0.289) (0.69) (0.356) (0.202) FORWARD TL/Euro (FARK) SPOT TL/Euro (FARK) *** (0.000) -0.3 *** (0.000) *** (0.000) *** (0.000) ( No: ADF brm ö esnde gecme uzunluları Schwarz blg rerne (SIC) göre belrlenmşr. PP esnde speral ahmn mehodu olara Barle-ernel ve ban seçmnde se Newey- Weserch edlmşr. Brm ö es sabl ve rendl model üzernde yapılmışır. Paranez çersndeler olasılı değerlern gösermeedr) Tablo de görüldüğü üzere, Forward TL/$, Spo TL/$, Forward TL/Euro ve Spo TL/Euro serler brnc farlarında durağandır [I()]. Dolayısıyla, bu urlar zayıf form enl le uarlı br bçmde rassal br yürüyüş sürec zlemeedr. Bu anlamda dövz urunun geçmş değerler, dövz urunun gelece döneme a değerlernn ahmnnde ullanılamamaadır. Sonuç olara, dövz uru pyasasının aılımcıları sürel bçmde alım-saım yapara azanç elde eme çn herhang br sas en zleyemezler (Ççe, 204). Tablo 2 se ırılmanın dae alındığı LM brm ö es sonuçlarını gösermeedr. 630

11 Dövz Pyasasının Enlğ: Türye çn Br Analz Tablo 2: LM Brm Kö Tes Sonuçları DÜZEY FARK DÜZEY FARK FORWARD(TL/$) FORWARD(TL/$) SPOT(TL/$) SPOT (TL/$) ~ τ *** *** ϕ : :0 2008: :0 T Bj 2009:05 20:08 200:0 202: DÜZEY FARK DÜZEY FARK FORWARD(TL/Euro) FORWARD(TL/Euro) SPOT(TL/Euro) SPOT (TL/Euro) ~ τ *** *** ϕ : : : :09 T Bj 2009:0 2009: :0 20: Kr Değerler λ , -5.59, , -5.74, , -5.7, , -5.67, , -5.65, , -5.73, λ 2 ( No: Brm ö es sab ve rendde ırılmayı dae alan Model C üzernden yapılmışır.τ ~, 4 nolu denlemde yer alan ve açılanan lgl es sasğn, ϕ lgl asayıyı, gecme uzunluğunu, T Bj se ırılma arhlern vermeedr. Kr değerler Lee ve Srazcch (2003) den alınmışır. λ ve λ 2. ve 2. ırılmanın loasyonunu gösermeedr. *** % düzeynde brm ö sıfır hpoeznn reddne şare emeedr.) LM esnn uygulanması sırasında Lee ve Srazcch (2003, 2004) aben gecmel genşlelmş den elde edlen bulguları doğrulamaadır. Dolayısıy- LM esnn bulguları da ADF ve PP brm ö eslern- erm sayısı masmum 8 den (=8) başlayara belrlenmeedr. Daha sonra süreç, en son genşlelmş en olduğunu deselemeedr. la, Türye de sonuçlar dövz pyasasının zayıf formda ermn anlamlılığını araşırmaadır. Bunu aben, 5.2. MAKİ (202) Eşbüünleşme Tes Sonuçları %0 düzeynde.645 asmpo normal değer, l farı alınmış son gecmel ermn sasğ le arşılaşırılmaadır. İ ırılmanın her alernaf omb- snn rassal yürüyüş sürec zlemeler nedenyle (far TL/$ ve TL/Euro ya a forward ve spo urun her nasyonunda opmal yı belrleden sonra, çsel durağan sürece sahp olmaları nedenyle) forward ve ırılmalı LM es sasğnn mnmum olduğu spo urlar arasında eşbüünleşme lşs varlığı La ve yerde ırılmalar belrlenmeedr. Bu şelde, [0.T, La (99) nn model baz alınara () nolu denlem 0.9T] zaman aralığı boyunca ırılma noasının her üzernde araşırılmaadır: muhemel ombnasyonu ncelenmeedr. Burada T S + = a0 + β f + ε + () örnelem boyuunu gösermeedr. Çoğu yazar (bz. Sen, 2003, Lee ve Chang, 2007; Lean ve Smyh, 203) burada S + br dönem sonra spo uru, f car döneme a forward uru emsl emeedr. Pyasa aörler rasyonel belenlere sahp en, rs Model C nn Model A ya ıyasla daha üsün olduğunu fade eler çn bu çalışmada Model C nn sonuçları rapor edlmşr. Ayrıca, şel ve şel 2 de gö- prm your. Modelde, gelece döneme a spo ur car dönem forward uru le rassal haa ermnn rüldüğü gb serlern hem düzey, hem de eğmlernde oplamına eşr. Rasyonel belenlerle uarlı olara ırılmaların olduğu görülmeedr. öngörü haaları sıfıra eş olup pyasada ar sağlayıcı fırsalar bulunmamaadır. Pyasa en en ε Tablo 2 de yer aldığı üzere dolar ve euro çn forward ve spo urlar rassal yürüyüş sürec zlemeedr. şelnde göserlen haaların blg çermemes + ge- 63

12 Burcu BERKE, Burcu ÖZCAN, Hace Işın DİZDARLAR reldr (Ççe, 204). Forward ur yansızlı hpoez durağan olmayan forward ve spo urların doğrusal bleşmnn durağan olmasını (eşbüünleşmenn varlığını) gerermeedr. Eşbüünleşme özellğ pyasa enlğ çn gerel oşullardan sadece brdr. Pyasa enlğ ayrıca () nolu denlemde a = 0 0 ve β = oşulunun sağlanmasını da gerermeedr. Bu durumda eşbüünleşme veörünün ahmnler α = (, b, a) = (,,0) şelnde olup denge Tablo 3: Ma (202) Eşbüünleşme Tes Sonuçları lşs se S + β f a0 = 0 şeln almaadır. Bu oşul sağlanmaz se forward ur, spo urun yansız br ahmncs değldr. Bu nedenle eşbüünleşme paramerelerne lşn ısı onulara formel bçmde sınanması geremeedr. Bu doğruluda çalışmanın bu aşamasında öncelle eşbüünleşme lşsnn varlığı Ma (202) ye a yapısal ırılmalı es le sınanmaadır 3. Modeller (TL/$) Tes İsasler TB Düzey değşm model (Model 0) *** 2007:0, 2007:07, 2008:03, 2008:08, 20:03 Rejm değşm model (Model ) *** 2006:09, 2008:08, 2009:02, 2009:2, 20:07 Trendl rejm değşm model (Model 2) *** 2007:02, 2008:06, 2008:, 20:04, 203:04 Düzey, rend ve rejm değşm model (Model 3) *** 2007:07, 2008:08, 2009:02, 2009:08, 20:04 Modeller (TL/Euro) Tes İsasler TB Düzey değşm model (Model 0) *** 2008:08, 2009:02, 200:05, 20:04, 203:04 Rejm değşm model (Model ) :08, 2009:02, 200:05, 20:04, 203: :09, 200:02, 200:0, Trendl rejm değşm model (Model 2) *** 20:, 202:06 Düzey, rend ve rejm değşm model (Model 3) *** 2008:0, 2008:07, 2009:05, 2009:0, 20:08 ( No: Masmum ırılma sayısı Ma (202) de olduğu üzere 5, rmaj parameres 0.05 olara belrlenmşr. RV= ve m=5 çn %, %5 ve %0 çn r değerler sırasıyla; Model 0 çn , ve -5.3 dr. Model çn se, -6.93, ve dur. Model 2 çn, -6.95, ve dr. Model 3 çn de sırasıyla, , ve -7.0 şelndedr. *** % düzeynde eşbüünleşme your şelnde sıfır hpoeznn reddedldğne şare emeedr ) a ve β = Tablo 3 de görüldüğü üzere forward TL/$ ve spo TL/$ arasında her dör modele göre % düzeynde eşbüünleşme your şelnde sıfır hpoez reddedlmeedr. Aynı şelde forward TL/euro ve spo TL/ euro arasında da Model harç dğer üç modele göre eşbüünleşme lşs ya da uzun dönem denge lşs mevcuur. Bu durumda, dövz pyasasının yarı güçlü formda en olmadığı söyleneblmeedr. Eşbüünleşme lşsnn varlığı, pyasanın enlğn hlal emeedr. Çalışmada br sonra aşamada eşbüünleşme veöründe paramerelere ( = 0 0 ) ısı onulmaa ve forward ur yansızlı hpoez sınanmaadır FMOLS Tahmn Sonuçları Tablo 4: FMOLS Tahmn Sonuçları Değşenler a 0 β d d2 d3 d4 d5 Kasayılar (TL/$) 0.2 *** (4.92) *** (0.469) ** (2.43) *** (2.984) *** (3.923) *** (4.463) *** (-3.38) Kasayılar (TL/Euro) * (.675) 0.86 *** (2.94) * (.98) (-.228) ** (2.528) (-.588) ** (2.30) ( No: FMOLS ahmn Ma (202) de Model 0 üzernden yapılmışır. ***, **, * sırasıyla %, %5 ve %0 düzeynde anlamlılığı fade emeedr. d, d2, d3, d4 ve d5 se Model 0 çn oluşurulan beş ırılma noasına a gölge değşenler emsl emeedrler. ) 632

13 Dövz Pyasasının Enlğ: Türye çn Br Analz Tablo 4 de görüldüğü üzere TL/$ çn hem sab paramere ( a ) hem de forward ura a asayı ( 0 β ) % düzeynde anlamlıdır. 5 ırılmayı emslen oluşurulan gölge değşenler de anlamlı görülmeedr. TL/ Euro çn se forward ura a paramere % düzeynde anlamlı en sab paramere se sadece %0 düzeynde anlamlı çımaadır. Gölge değşenlerden se d, d3 ve d5 çeşl düzeylerde anlamlı görülmeedr. Ayrıca TL/$ çn forward ur yansızlı hpoeznn sınanması çn oluşurulan a 0 = 0 ve β = bleş hpoez, χ (2) değer le % anlamlılı düzeynde reddedlmeedr. Aynı şelde TL/Euro çn se a 0 = 0 ve β = bleş hpoez χ (2) değer le % düzeynde reddedlmeedr. Bu nedenle hem TL/$, hem de TL/euro çn forward urun spo urda değşmler açıladığı faa forward urun spo urun sapmalı br ahmncs olduğu söyleneblr. Kısacası bulgular, forward ur yansızlı hpoezn (FRUH) deseleyc yönde değldr. Forward urun yansızlı hpoeznn geçerl olmadığı bulgusu La ve La (99) arafından da elde edlmşr. 6. SONUÇ Leraürde pyasalarda enl avramı Fama dan önce arışılmaya başlanmala beraber en pyasa avramını l anımlayan ve en pyasa uramını oraya oyan Fama olmuşur. Fama (965, 970, 99, 998) çalışmalarında fnansal varlılar üzerne yansıyan blg ümesn pyasa enlğnn derecesne göre gruplandırmışır. Buna göre pyasa fyaları, zayıf form en pyasalarda geçmş fya ve ger blglern yansııren, yarı güçlü form en pyasalar hem geçmş fya ve ger blglern hem de amuya açılanan blgler yansımaadır. Güçlü form en pyasalarda se pyasa fyaları, geçmş fya ve ger blglernnn yanı sıra amuya açılanan blgler ve bell br grubun eelnde blgler yansıırlar. Bu çalışmanın amacı, Türye de dövz pyasalarının zayıf ve yarı güçlü formlarda en olup olmadığı es emer. Bu amaç doğrulusunda çalışmada, Türye çn 2006: 4 203: 2 dönemnde TL/$ ve TL/Euro aylı spo ve forward urları ullanılmışır. Verler, daha önce çalışmalarda ullanılmamış olan gelenesel brm ö yönemnn zayıf yönlern gderen yapısal ırılmalı brm ö ve eşbüünleşme yönemleryle analz edlmşr. Brm ö es sonuçları Tür dövz pyasasının zayıf formda en olduğunu göserp br rassal yürüyüş sürecne şare ederen, eşbüünleşme analznn sonuçları se bu pyasaların yarı güçlü formda en olmadığına şare emşr. Uzun döneml eşbüünleşme asayısını veren amamen modfe edlmş en üçü areler ahmncsnn (FMOLS) sonuçları se forward ur yansızlı hpoeznn (FRUH) Türye çn geçerl olmadığını oraya oymuşur. Zayıf form en olan pyasalarda, pyasada fyaların, geçmş fyalarda üm mevcu blgy yansımaları belenmeedr. Yarı güçlü form en pyasalarda se pyasada fyaların, bu blgye e olara dğer dövz urları ve maroeonom değşenlere lşn blgler de yansıması belenmeedr. Tür dövz pyasalarının zayıf formda en olup yarı güçlü formda en olmadığı sonucuna ulaşıldığından pyasa aılımcıları, geçmş fyalara lşn blgler ullanara fazla ger elde edememelerne arşın, amuya açılanan blgler ullanara pyasanın elde eğ gernn üzernde fazladan ger elde edeblmeedrler. Forward ur yansızlı hpoeznn hlal se Türye de forward urun, spo dövz urunu yansız bçmde ahmn emedğn ve bu lşden br sapma olduğunu gösermeedr. Çalışmanın mevcu leraüre aısı, yapısal ırılmalı zaman sers yönemlernn ullanılması ve en pyasa analznn Tür dövz pyasası çn yapılara olası pola sonuçlarının çıarılmasıdır. Ayrıca, çalışmanın sonuçları, gere Tür dövz pyasasının enlğ açısından gerese dövz pyasaları onusunda araşırma yapanlara, pola yapıcılara ve pyasa aılımcılarına arar verren br baış açısı sağlaması yönünden önem aşımaadır. Kamu ooreler resm dövz urunun düzey le lgl polalar belrleren dövz pyasasının sağladığı blgy ullanıyorlarsa pyasanın en olduğu fade edleblmeedr. Br dğer fadeyle, en dövz pyasalarında amu ooreler ya da hüüme öneml br sad pola değşen olan dövz urunda hareeler eleyememeedr. Kamu ooreler ya da hüümen dövz urlarına lşn ararlar alabldğ, dövz urlarında oynalığı azalma çn çeşl edbrlerde bulunabldğ veya sad polalarla dövz urlarında hareeler belrleyebldler durumlarda pyasa enlğnden söz eme mümün değldr. En olmayan pyasaların söz onusu olduğu oramlar se dövz pyasası aılımcılarının çeşl alımsaım sraejler gelşrere aşırı ger elde emelern mümün hale germeedr. Dövz pyasalarının en olmadığı durumlarda amu ooreler, hüüme ve dğer pyasa aılımcıları, dövz uru hareelernn ahmnne yönel modeller gelşreblmee ve pyasanın üzernde ger elde edeblmeedr. 633

14 Burcu BERKE, Burcu ÖZCAN, Hace Işın DİZDARLAR SON NOTLAR Dövz pyasasının çsel blgsne grş yapablen br merez banası çalışanı ble uarlı br emelde dövz pyasasını öngöremez (Wcremasnghe, 2008: 44). 3 Söz onusu esler yaygın olara ullanıldığı ve blndğ çn meodolojlernn erarından açınılmışır. 4 Çalışmada Gregory Hansen (996a,b) ve Haem-j (2008) esler de uygulanmış ve hem TL/Euro hem de TL/$ çn eşbüünleşmenn olduğu yönünde benzer sonuçlar elde edlmşr. KAYNAKLAR Abaan, E.D. (995) Türye de Serbes Dövz Pyasası Enlğ T.C.M.B. Araşırma Genel Müdürlüğü, Tarışma Teblğ, 952: Ahmad, R., Rhee, S.G. ve Wong, Y.M. (202) Foregn Exchange Mare Effcency Under Recen Crses: Asa Pasfc Focus Journal of Inernaonal Money and Fnance, 3: Aal, M. Brgl, E.V. ve Durmuşaya, S. (202) IMKB30, IMKB00, Dolar ve Avro Fuures Pyasalarının Enlğnn Tes Busness and Economcs Research Journal, 3(4):-20. Allen, D.E. ve Taco, P. (2007) Is he Ausralan Forex Mare Effcen? A Tes of he Forward Rae Unbasedness Hypohess pdf_fle/007/40706/ wp0706da.pdf, ( ). Azad, A.S.M. (2009) Random Wal and Effcency Tess n he Asa Pasfc Foregn Exchange Mares: Evdence from he Pos Asan Currency Crss Daa Research n Inernaonal Busness and Fnance, 23: Bacheler, L. (900) Theore de la speculaon Annales Scenfques de l Ecole Normale Supereure Ser 3(7):2-86. Ba, J. ve Perron, P. (998) Esmang and Tesng Lnear Models wh Mulple Srucural Changes Economerca, 66: Balle, R. T. ve Bollerslev, T. (994) Conegraon, Fraconal Conegraon, and Exchange Rae Dynamcs The Journal of Fnance, 49: Beechey, M., Gruen, D. ve Vcery, J. (2000) The Effcen Mare Hypohess: A Survey, Reserve Ban of Ausrala, Research Dscusson Paper, 0:-33. Bernsen, P.L. (999) A New Loo a he Effcen Mare Hypohess The Journal of Porfolo Managemen, 25(2):-2. Campell, J., Lo, A.W. ve Macnly, A.C. (997) The Economercs of Fnancal Mares, USA New Jersey, Prnceon Unversy Press. Ceylan, A. ve Kormaz, T. (993) Uygulamalı Porföy Yönem, Bursa, En Kapev Yayınları. Cheung, A.W.K., Su, J.J. ve Choo, A.K. (20) Are Euro Exchange Raes Mares Effcen? New Evdence from a Large Panel Grffh Dscusson Papers, No: Coleman, M. (990) Conegraon-Based Tess of Daly Foregn Exchange Mare Effcency Economcs Leers, Copeland, L.S. (99) Conegraon Tess wh Daly Exchange Rae Daa Oxford Bullen of Economcs and Sascs, 53: Cowles, A. (933) Can Soc Mare Forecasers Forecas? Economerca, (3): Cuhberson, K. (996) Quanave Fnancal Economcs Socs, Bonds and Foregn Exchange - Seres n Fnancal Economcs and Quanave Analyss, England, John Wley & Sons. Ççe, M. (204) A Conegraon Tes for Tursh Foregn Exchange Mare Effcency Asan Economc and Fnancal Revew, 4(4): Dcey, D.A. ve Fuller, W.A. (979) Dsrbuon of he Esmaors for Auoregressve Tme Seres wh a Un Roo Journal of he Amercan Sascal Assocaon, 74: Dowla, A. (995) Effcency of he Blac Mare for Foregn Exchange Inernaonal Economc Journal, 9(2): Engle, R.R. ve Granger, C.W.J. (987) Conegraon and Error Correcon: Represenaon, Esmaon and Tesng Economerca, 55: Fama, F.E. (965) Random Wals n Soc Mare Prces, Edwm e al. (eds.) Secury Evaluaon and Porfolo Analys, USA, Prence-Hall Inc. Fama, F.E., Fsher, L., Jensen, M.C. ve Roll, R. (969) The Adjusmen of Soc Prces o New Informaon Inernaonal Economc Revew, 0():-2. Fama, F.E. (970) Effcen Capal Mares: A Revew of Theory Emprcal Wor The Journal of Fnance, 25(2): Fama F.E. (99) Effcen Capal Mares: II The Journal of Fnance, 46 (5):

15 Dövz Pyasasının Enlğ: Türye çn Br Analz Fama, F.E. (998) Mare Effcency, Long-erm Reurns and Behavoral Fnance Journal of Fnancal Economcs, 49 (3): Gannells, N. ve Papadopoulos, A. P. (2006) Tesng for Effcency n Seleced Developng Foregn Exchange Mares: An Equlbrum-based Approach Economc Modellng, 26(): Gregory, A.W. ve Hansen, B.E. (996a) Resdual- Based Tess for Conegraon n Models wh Regme Shfs Journal of Economercs, 70: Gregory, A.W. ve Hansen, B.E. (996b) Tess for Conegraon n Models wh Regme and Trend Shfs Oxford Bullen of Economcs and Sascs, 58: Gregory, A.W., Nason, J.M. ve Wa, D.G. (996) Tesng for Srucural Breas n Conegraon Relaonshps Journal of Economercs, 7: Grossman, S.J. ve Sglz, J.E. (980) On he Impossbly of Informaonally Effcen Mares The Amercan Economc Revew, 70(3): Hao, C.S. ve Rush, M. (989) Mare Effcency and Conegraon: An Applcaon o he Serlng and Deuschmar Exchange Mares Journal of Inernaonal Money and Fnance, 8: Haem-J, A. (2008) Tess for Conegraon wh Two Unnown Regme Shfs wh an Applcaon o Fnancal Mare Inegraon Emprcal Economcs, 35: Iwasubo, K. ve Kamura, Y. (2008) Inraday Evdence of he Informaonal Effcency of he Yen/ Dollar Exchange Rae Kobe Unversy Dscusson Paper, No:080. İbrahm, J., Long, Y., Ghan, H.A. ve Salleh, S.I.M.(20) Wea-Form Effcency of Foregn Exchange Mare n he Organsaon for Economc Cooperaon and Developmen Counres: Un Roo Tes Inernaonal Journal of Busness and Managemen, 6(6): Jensen, M.C. (978) Some Anomalous Evdence Regardng Mare Effcency Journal of Fnancal Economcs, 6(2 3):95-0. Johansen, S. (988) Sascal Analyss of Conegraon Vecors Journal of Economc Dynamcs and Conrol, 2: Johansen, S. (99) Esmaon and Hypohess Tesng of Conegraon Vecors n Gaussan Vecor Auoregressve Models Economerca, 59: Kapeanos, G. (2005) Un-Roo Tesng Agans he Alernave Hypohess of up o m Srucural Breas Journal of Tme Seres Analyss, 26: Kıyılar, M. (997) En Pazar Kuramı ve En Pazar Kuramının İrdelenmes Tes Edlmes,.Bası, Anara, S.P.K. Yayını No: 86. Ksaa, S.E., Rose, N.W., Ganesh, P. ve Guro, W. (2008) An Analyss of he Effcency of he Foregn Exchange Mare n Kenya Economcs Bullen, 4(2):-3. Kühl, M. (2007) Conegraon n he Foregn Exchange Mare and Mare Effcency Snce he Inroducon of he Euro: Evdence based on Bvarae Conegraon Analyses Göngen Dscusson Papers, 68:-28. La, K.S. ve La, M. (99) A Conegraon Tes for Mare Effcency The Journal of Fuure Mares, (5): Laffon, J.J. ve Masn, E.S. (990) The Effcen Mare Hypohess and Insder Tradng on he Soc Mare Journal of Polcal Economy, 98(): Lean, H.H. ve Smyh, R. (203) Are Flucuaons n US Producon of Renewable Energy Permanen or Transory? Appled Energy, 0: Lee, C.C. ve Chang, C.P.L. (2007) Mean Reverson of Inflaon Raes n 9 OECD Counres: Evdence from Panel LM Un Roo Tess wh Srucural Breas Economcs Bullen, 3(23):-5. Lee, C.C. ve Chang, C.P. (2008) Unemploymen Hyseress n OECD Counres: Cenural Tme Seres Evdence wh Srucural Breas Economc Modellng, 25(2): Lee, J. ve Srazcch, M. C. (2003) Mnmum LM Un Roo Tes wh Two Srucural Breas Revew of Economcs and Sascs, 85(4): Lee, J. ve Srazcch, M.C. (2004) Mnmum LM Un Roo Tes wh One Srucural Brea, Worng Paper 04-7, hp://econ.appsae.edu/repec/pdf/ wp047.pdf ( ). Lumsdane, R.L. ve Papell, D.H. (997) Mulple Trend Breas and The Un Roo Hypohess The Revew of Economcs and Sascs, 79(2): MacDonald, R. ve Taylor, M.P. (992) Exchange Rae Economcs: A Survey IMF Saff Papers, 39():-57. Ma, D. (202) Tess for Conegraon Allowng for an Unnown Number of Breas Economc Modellng, 29(5): MacDonald, R. ve Taylor, M.P. (989) Foregn Exchange Mare Effcency and Conegraon - Some Evdence from he Recen Floa Economcs Leers, 29: Meggnson, W.L. (992) Corporae Fnance Theory, Addson - Wesley Edcaonal Publsher Inc., USA. 635

16 Burcu BERKE, Burcu ÖZCAN, Hace Işın DİZDARLAR Mehrara, M. ve Oryare, A.R. (202) Effcen Mare Hypohess n Foregn Exchange Mare Before and Afer he Global Fnancal Crss of Inernaonal Journal of Busness and Socal Scence, 3(9): Orz, E., Cabello, A., Jesus, R. de ve Johnson R. (2005) Exchange raes, Mare Effcency and Purchasng Power Pary: Long-Run Tess for he Lan Amercan Currences Problemas Del Desarrollo Rensa LanoAmercana De Economa, 36(4): Phllps, P.C.B. ve Perron, P. (988) Tesng for a Un Roo n Tme Seres Regresson Bomera, 75: Phllps, P. ve Hansen, B. (990) Sascal Inference n Insrumenal Varables Regresson wh I() Processes Revew of Economc Sudes, 57: Perron, P. (989) The Grea Crash, he Ol Prce Shoc, and he Un Roo Hypohess Economerca, 57: Rapp, T. A. ve Sharma, S.C. (999) Exchange Rae Mare Effcency: Across and Whn Counres Journal of Economcs and Busness, 5: Samuelson, P.A. (965) Proof ha Properly Ancpaed Prces Flucuae Randomly Indusral Managemen Revew, 6(2):4-49. Sephon, P.S. ve Larsen, H.K. (99) Tess of Exchange Mare Effcency: Fragle Evdence from Conegraon Tess Journal of Inernaonal Money and Fnance, 0: Sen, A. (2003) On Un-Roo Tess when he Alernave s a Trend-Brea Saonary Process Journal of Busness and Economcs Sascs, 2(): Sewell, M. (20) Hsory of he Effcen Mare Hypohess UCL Research Noe, -4. Sglz, J.E. (98) The Allocaon Role of he Soc Mare: Pareo Opmaly and Compeon The Journal of Fnance, 36(2): TCMB, hp://www.cmb.gov.r/ Wcremasnghe, G.B. (2004) Effcency of Foregn Exchange Mares: A Developng Counry Perspecve ABERU Dscusson Paper. Wcremasnghe, G.B. (2008) Predcably of Exchange Raes n Sr Lana: A Tes of he Effcen Mare Hypohess Asan Academy of Managemen Journal of Accounng and Fnance, 3(2): Wong, Y.M. ve Ahmad, R. (203) Foregn Exchange Mares Effcency Under Recen Crses: Evdence from he European Mares, / EFMAANNUALMEETING/203-Readng/papers/ complae-wong&ahmad.pdf, ( ). Zvo, E. ve Andrews, D.W.K. (992) Furher Evdence on he Grea Crash, he Ol Prce Shoc and he Un Roo Hypohess Journal of Busness and Economc Sascs, 0(3):

İMKB BİLEŞİK 100 ENDEKSİ GETİRİ VOLATİLİTESİNİN ANALİZİ ANALYSIS OF ISTANBUL STOCK EXCHANGE 100 INDEX S RETURN VOLATILITY ABSTRACT

İMKB BİLEŞİK 100 ENDEKSİ GETİRİ VOLATİLİTESİNİN ANALİZİ ANALYSIS OF ISTANBUL STOCK EXCHANGE 100 INDEX S RETURN VOLATILITY ABSTRACT İsanbul Tcare Ünverses Sosyal Blmler Dergs Yıl:7 Sayı:3 Bahar 008 s.339-350 İMKB BİLEŞİK 00 ENDEKSİ GETİRİ VOLATİLİTESİNİN ANALİZİ Ünal H. ÖZDEN ÖZET Fnansal serlerde, aşıdıkları özellkler nedenyle doğrusal

Detaylı

SATIN ALMA GÜCÜ PARİTESİ G7 ÜLKELERİ İÇİN GEÇERLİ Mİ?

SATIN ALMA GÜCÜ PARİTESİ G7 ÜLKELERİ İÇİN GEÇERLİ Mİ? H.Ü. İksad ve İdar Blmler Faküles Dergs, Cl 30, Sayı, 01, s. 137-161 SATIN ALMA GÜCÜ PARİTESİ G7 ÜLKELERİ İÇİN GEÇERLİ Mİ? Öz Burcu ÖZCAN Saın alma gücü pares (SAGP) orak br para brm cnsnden fade edldğnde,

Detaylı

KOYCK - ALMON YAKLAŞIMI İLE TÜTÜN ÜRETİMİ VE FİYAT İLİŞKİSİ

KOYCK - ALMON YAKLAŞIMI İLE TÜTÜN ÜRETİMİ VE FİYAT İLİŞKİSİ KOYCK - ALMON YAKLAŞIMI İLE TÜTÜN ÜRETİMİ VE FİYAT İLİŞKİSİ ÖET Nedm DİKMEN * aman sers verler ullanılan br regresyon denlemnde açılayıcı değşen n yalnız şmd değerler değl, geçmş (gecmel) değerler de yer

Detaylı

FAZ ORANI, GETR FARKI VE EKONOMK BÜYÜME. INTEREST RATE, YIELD SPREAD and ECONOMIC GROWTH

FAZ ORANI, GETR FARKI VE EKONOMK BÜYÜME. INTEREST RATE, YIELD SPREAD and ECONOMIC GROWTH . Ulsal sa Kongres / 0- ba 008 / DEÜ BF sa Bölümü / zmr-türye FAZ ORANI, GETR FARKI VE EKONOMK BÜYÜME Prof. Dr. Rahm Yama Ar. Gör. Ban Tanr$över ÖZET Uzn ve sa vadel faz oranlar aras nda far leraürde ger

Detaylı

İMKB Hizmetler, Mali, Sınai ve Teknoloji Endeksleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi

İMKB Hizmetler, Mali, Sınai ve Teknoloji Endeksleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi S. Duran, A. Şan / Sosyal Bller Araşıraları Dergs, 1, (2006): 57-70 İMKB Hzeler, Mal, Sına ve Tenolo Endesler Arasında İlşnn Belrlenes Serap Duran a Asuan Şan b Öze Bu çalışada, IMKB sına, al, zeler ve

Detaylı

TÜRKİYE HİSSE SENEDİ PİYASASINDA RASYONEL KÖPÜKLER: SAKLI EŞ BÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI

TÜRKİYE HİSSE SENEDİ PİYASASINDA RASYONEL KÖPÜKLER: SAKLI EŞ BÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI TÜRKİYE HİSSE SENEDİ PİYASASINDA RASYONEL KÖPÜKLER: SAKLI EŞ BÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI ÖZ Şeref BOZOKLU * Fama ZEREN ** Bu çalışmada Borsa İsanbul hsse sened pyasasında rasyonel köpüklern varlığı Ocak 1998-Nsan

Detaylı

PARAMETRİK OLMAYAN HİPOTEZ TESTLERİ. χ 2 Kİ- KARE TESTLERİ. Doç.Dr. Ali Kemal ŞEHİRLİOĞLU Araş.Gör. Efe SARIBAY

PARAMETRİK OLMAYAN HİPOTEZ TESTLERİ. χ 2 Kİ- KARE TESTLERİ. Doç.Dr. Ali Kemal ŞEHİRLİOĞLU Araş.Gör. Efe SARIBAY PARAMETRİK OLMAYAN HİPOTEZ TESTLERİ Kİ- KARE TESTLERİ Doç.Dr. Al Kemal ŞEHİRLİOĞLU Araş.Gör. Efe SARIAY Populasyonun nceledğmz br özellğnn dağılışı blenen dağılışlardan brsne, Normal Dağılış, t Dağılışı,

Detaylı

Koşullu Varyans Modelleri: İmkb Serileri Üzerine Bir Uygulama

Koşullu Varyans Modelleri: İmkb Serileri Üzerine Bir Uygulama Çukurova Ünverses İİBF Dergs Cl:15.Sayı:.Aralık 11 ss.1-18 Koşullu Varyans Modeller: İmkb Serler Üzerne Br Uygulama Condııonal Varıance Models: An Alıcaıon on Isanbul Sock Exchange Serıes H.Alan Çabuk

Detaylı

PETROL FİYATLARI İLE BORSA İSTANBUL UN KAPANIŞ FİYATLARI ARASINDAKİ SAKLI İLİŞKİNİN ANALİZİ

PETROL FİYATLARI İLE BORSA İSTANBUL UN KAPANIŞ FİYATLARI ARASINDAKİ SAKLI İLİŞKİNİN ANALİZİ Selçuk Ünverses İksad ve İdar Blmler Faküles Sosyal ve Ekonomk Araşırmalar Dergs (The Journal of Socal and Economc Research) ISSN: 1303 8370 / Ekm 2013 / Yıl: 13 / Sayı: 26 PETROL FİYATLARI İLE BORSA İSTANBUL

Detaylı

Enflasyon Hedeflemesi Sürecinde Para Talebi İstikrarının ARDL Modeli Yaklaşımı İle Analizi: Türkiye ve Endonezya Örneği

Enflasyon Hedeflemesi Sürecinde Para Talebi İstikrarının ARDL Modeli Yaklaşımı İle Analizi: Türkiye ve Endonezya Örneği Enflasyon Hedeflemes Sürecnde ara Taleb İskrarının ARDL Model Yaklaşımı İle Analz: Türkye ve Endonezya Örneğ Musa ATGÜR Dokora Öğrencs Ege Ünverses, Sosyal Blmler Ensüsü musaagur@yahoo.com N. Oğuzhan ALTAY

Detaylı

Avrupa Birliği ve Türkiye de Mali Saydamlığın Panel Veri Yöntemi ile Analizi

Avrupa Birliği ve Türkiye de Mali Saydamlığın Panel Veri Yöntemi ile Analizi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cl: Özel Sayı 0 ss. 59-73 Avrupa Brlğ ve Türkye de Mal Saydamlığın Panel Ver Yönem le Analz Fscal Transparency of he European Unon and Turkey wh Panel Daa Analyss

Detaylı

PARABOLİK KISMİ DİFERANSİYEL DENKLEMLER İÇİN İKİ ZAMAN ADIMLI YAKLAŞIMLAR ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA. Gamze YÜKSEL 1, Mustafa GÜLSU 1, *

PARABOLİK KISMİ DİFERANSİYEL DENKLEMLER İÇİN İKİ ZAMAN ADIMLI YAKLAŞIMLAR ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA. Gamze YÜKSEL 1, Mustafa GÜLSU 1, * Ercyes Ünverses Fen Blmler Ensüsü Dergs 5 - - 45 9 p://fbe.ercyes.ed.r/ ISS -54 PARABOLİK KISMİ DİFERASİYEL DEKLEMLER İÇİ İKİ ZAMA ADIMLI YAKLAŞIMLAR ÜZERİE BİR ÇALIŞMA Gamze YÜKSEL Msafa GÜLS * Mğla Ünverses

Detaylı

Türk İmalat Sanayinde İstihdam, İhracat ve Kapasite Kullanım Oranı İlişkisi: Panel Koentegrasyon

Türk İmalat Sanayinde İstihdam, İhracat ve Kapasite Kullanım Oranı İlişkisi: Panel Koentegrasyon Türk İmala Sanaynde İshdam, İhraca ve Kapase Kullanım Oranı İlşks: Panel Koenegrasyon Seçkn SUNAL Elçn AYKAÇ Absrac In hs sudy he relaon beween employmen fgures and expors and capacy ulzaon of frms ha

Detaylı

YÜKSEK PLANLAMA KURULU

YÜKSEK PLANLAMA KURULU YÜKSEK PLANLAMA KURULU Tarh : 4/02/2008 Karar No : 2008/T-5 Konu : Enerj KİT lernn Uygulayacağı Malye Bazlı Fyalandırma Mekanzmasının Usul ve Esasları Yüksek Planlama Kurulu nca; Enerj ve Tab Kaynaklar

Detaylı

Ticari Bankalarının Yerli ve Yabancı Bankalar Açısından Performansları ve Performans Sürekliliklerinin Analizi: Türkiye Ölçeği (2002-2012 ÖZET

Ticari Bankalarının Yerli ve Yabancı Bankalar Açısından Performansları ve Performans Sürekliliklerinin Analizi: Türkiye Ölçeği (2002-2012 ÖZET Tcar Banalarının Yerl ve Yabancı Banalar Açısından Performansları ve Performans Sürelllernn Analz: Türye Ölçeğ (2002-202) Selahattn KOÇ* Azz BAĞCI ** Al SÖZDEMİR *** ÖZET Son yıllarda yaşanan üreselleşme

Detaylı

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU 6.07.0 ÇOKLU REGRESON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-ON KATSAILARININ ORUMU ÇOKLU REGRESON MODELİ Ekonom ve şletmeclk alanlarında herhang br bağımlı değşken tek br bağımsız

Detaylı

ENERJİ TÜKETİMİ-İKTİSADİ BÜYÜME İLİŞKİSİ

ENERJİ TÜKETİMİ-İKTİSADİ BÜYÜME İLİŞKİSİ Kocael Ünverses Sosyal Blmler Ensüsü Dergs () 0 / :-5 ENERJİ TÜKETİMİ-İKTİSADİ BÜYÜME İLİŞKİSİ SUNA KORKMAZ * Meehan YILGÖR Öze: Enerj fakörü, ürünlern ürem sürecnde kullanılan öneml grdlerden brdr. Enerj

Detaylı

Doğal İşsizlik Oranı mı? İşsizlik Histerisi mi? Türkiye İçin Sektörel Panel Birim Kök Sınaması Analizi

Doğal İşsizlik Oranı mı? İşsizlik Histerisi mi? Türkiye İçin Sektörel Panel Birim Kök Sınaması Analizi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cl: Sayı: san 0 ss. 05-5 Doğal İşszlk Oranı mı? İşszlk Hsers m? ürkye İçn Sekörel Panel Brm Kök Sınaması Analz Is aural Rae of Unemploymen or Hyseress? Secor-Specfc

Detaylı

DOĞRUDAN SERMAYE YATIRIMLARI, TİCARİ DIŞA AÇIKLIK VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE VE BRICS ÜLKELERİ ÖRNEĞİ

DOĞRUDAN SERMAYE YATIRIMLARI, TİCARİ DIŞA AÇIKLIK VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE VE BRICS ÜLKELERİ ÖRNEĞİ Doğuş Ünverses Dergs 7 () 206 83-95 DOĞRUDAN SERMAYE YATIRIMLARI TİCARİ DIŞA AÇIKLIK VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE VE BRICS ÜLKELERİ ÖRNEĞİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN DIRECT INVESTMENT

Detaylı

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Cilt: 12 Sayı: 3 sh. 1-15 Ekim 2010

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Cilt: 12 Sayı: 3 sh. 1-15 Ekim 2010 DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Cl: 12 Sayı: 3 sh. 1-15 Em 2010 ZAMAN-FREKANS DÜZLEMİNDE SİNYAL BİLEŞENİ ÇIKARIMI İÇİN YENİ BİR YÖNTEM (A NOVEL METHOD FOR SIGNAL COMPONENT INCISION

Detaylı

GÜMRÜK BİRLİĞİ SONRASI TÜRKİYE NİN İHRACAT FONKSİYONUNUN TAHMİNİ

GÜMRÜK BİRLİĞİ SONRASI TÜRKİYE NİN İHRACAT FONKSİYONUNUN TAHMİNİ İsanbul Tcare Ünverses Sosal Blmler Dergs Yıl:7 Saı:3 Bahar 2008 s. 89-04 GÜMRÜK BİRLİĞİ SONRASI TÜRKİYE NİN İHRACAT FONKSİYONUNUN TAHMİNİ Cengz AKTAŞ * Vesel YILMAZ ** ÖZET Gelşmeke olan ülkelern ekonomk

Detaylı

İhracat, İthalat ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensellik İlişkileri: Türkiye Örneği

İhracat, İthalat ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Nedensellik İlişkileri: Türkiye Örneği Uluslararası Alanya İşleme Faküles Dergs Inernaonal Journal of Alanya Faculy of Busness Yıl:05, C:7, S:, s. 87-94 Year:05, Vol:7, No:, s. 87-94 İhraca, İhala ve Ekonomk Büyüme Arasındak Nedensellk İlşkler:

Detaylı

Mamografide Şüpheli Kitle Adayı Bölgelerin Belirlenmesi

Mamografide Şüpheli Kitle Adayı Bölgelerin Belirlenmesi Mamografde Şüphel Kle Adayı Bölgelern Belrlenmes Burçn KURT a, Vasf V. NABİYEV b, Kemal TURHAN a a Byosas ve Tıp Blşm AD, Karadenz Ten Ünverses, Trabzon b Blgsayar Mühendslğ AD, Karadenz Ten Ünverses,

Detaylı

YARI-ELİPSOİD BİR ENGEL ETRAFINDAKİ AKIŞIN DENEYSEL VE TEORİK İNCELENMESİ

YARI-ELİPSOİD BİR ENGEL ETRAFINDAKİ AKIŞIN DENEYSEL VE TEORİK İNCELENMESİ Isı Blm ve Tenğ Dergs, 8,, 67-73, 008 J. of Thermal Scence and Technology 008 TIBTD Prned n Turey ISSN 1300-3615 YARI-ELİPSOİD BİR ENGEL ETRAFINDAKİ AKIŞIN DENEYSEL VE TEORİK İNCELENMESİ Yücel ÖZMEN* ve

Detaylı

AB BORÇ KRİZİ VE BUNUN TÜRK DIŞ TİCARETİNE OLAN ETKİLERİ

AB BORÇ KRİZİ VE BUNUN TÜRK DIŞ TİCARETİNE OLAN ETKİLERİ AB BORÇ KRİZİ VE BUNUN TÜRK DIŞ TİCARETİNE OLAN ETKİLERİ Musafa ÖZTÜRK Yrd. Doç. Dr. Fah Ünverses, İİBF, Uluslararası Tcare Bölümü Osman Nur ARAS Doç. Dr. Fah Ünverses, İİBF, Uluslararası Tcare Bölümü

Detaylı

Düşük Hacimli Üretimde İstatistiksel Proses Kontrolü: Kontrol Grafikleri

Düşük Hacimli Üretimde İstatistiksel Proses Kontrolü: Kontrol Grafikleri Düşü Hacml Üretmde İstatstsel Proses Kontrolü: Kontrol Grafler A. Sermet Anagün ÖZET İstatstsel Proses Kontrolu (İPK) apsamında, proses(ler)de çeştl nedenlerden aynalanan değşenlğn belrlenere ölçülmes,

Detaylı

FARKLI REGRESYON YÖNTEMLERİ İLE BETA KATSAYISI ANALİZİ

FARKLI REGRESYON YÖNTEMLERİ İLE BETA KATSAYISI ANALİZİ FARKLI REGRESYON YÖNTEMLERİ İLE BETA KATSAYISI ANALİZİ M.Ensar YEŞİLYURT (*) Flz YEŞİLYURT (**) Özet: Özellkle uzak verlere sahp ver setlernn analz edlmesnde en küçük kareler tahmnclernn kullanılması sapmalı

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME SÜRECİNDE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FAİZ VE KUR İLİŞKİSİ

FİNANSAL SERBESTLEŞME SÜRECİNDE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FAİZ VE KUR İLİŞKİSİ KMU ĠĠBF Dergs Yıl:10 Sayı:15 Aralık/2008 FİNANSAL SERBESTLEŞME SÜRECİNDE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FAİZ VE KUR İLİŞKİSİ Öze Doğan UYSAL * Mehme MUCUK ** Volkan ALPTEKĠN *** 1989 yılında alınan 32 Sayılı Karar

Detaylı

AJANDA LİTERATÜR TARAMASI

AJANDA LİTERATÜR TARAMASI AJANDA İSTANBUL DAKİ HASTANELERDEN TIBBİ ATIKLARIN TOPLANMASI İÇİN ARA TESİSE UĞRAMALI BİR ARAÇ ROTALAMA MODELİ Denz Asen Koç Ünverstes İtsad ve İdar Blmler Faültes Müge Güçlü Koç Ünverstes Endüstr Mühendslğ

Detaylı

HİSSE SENETLERİNİN BEKLENEN GETİRİ VE RİSKLERİNİN TAHMİNİNDE ALTERNATİF MODELLER

HİSSE SENETLERİNİN BEKLENEN GETİRİ VE RİSKLERİNİN TAHMİNİNDE ALTERNATİF MODELLER İstanbul Ünverstes İktsat Fakültes Malye Araştırma Merkez Konferansları 47. Ser / Yıl 005 Prof. Dr. Türkan Öncel e Armağan HİSSE SENETLERİNİN BEKLENEN GETİRİ VE RİSKLERİNİN TAHMİNİNDE ALTERNATİF MODELLER

Detaylı

EXPORT-FOREIGN DIRECT INVESTMENT RELATIONSHIP IN TURKISH ECONOMY:A TIME SERIES ANALYSIS. Abstract. Özet

EXPORT-FOREIGN DIRECT INVESTMENT RELATIONSHIP IN TURKISH ECONOMY:A TIME SERIES ANALYSIS. Abstract. Özet Eonomi ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 6, Cil:3, Yıl:, Sayı:1, 3:117-16 TÜRK EKONOMİSİNDE İHRACAT VE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM İLİŞKİSİ: BİR ZAMAN SERİSİ ANALİZİ Mura KARAGÖZ İnönü Üniversiesi, İİBF,

Detaylı

Yaklaşık İdeal Talep Analizi Yöntemi. ve Fiyat Esnekliklerinin Tahmini

Yaklaşık İdeal Talep Analizi Yöntemi. ve Fiyat Esnekliklerinin Tahmini Yalaşı İdeal Talep Analz Yöntem le Harcama ve Fyat Esnellernn Tahmn Mehmet Arf ŞAHİNLİ İstatstç, Türye İstatst Kurumu, Ulusal Hesaplar ve Eonom Göstergeler Dare Başanlığı arfsahnl@tu.gov.tr Yalaşı İdeal

Detaylı

Kar Payı Politikası ve Yaşam Döngüsü Teorisi: İMKB İmalat Sektöründe Ampirik Bir Uygulama

Kar Payı Politikası ve Yaşam Döngüsü Teorisi: İMKB İmalat Sektöründe Ampirik Bir Uygulama Anadolu Ünverses Sosyal Blmler Dergs Anadolu Unversy Journal of Socal Scences Kar Payı Polkası ve Yaşam Döngüsü Teors: İMKB İmalat Sektöründe Amprk Br Uygulama Dvdend Payout Polcy and Lfe Cycle Theory:

Detaylı

Direct Decomposition of A Finitely-Generated Module Over a Principal Ideal Domain *

Direct Decomposition of A Finitely-Generated Module Over a Principal Ideal Domain * BİR ESAS İDEAL BÖLGESİ ÜZERİNDEKİ SONLU DOĞURULMUŞ BİR MODÜLÜN DİREK PARÇALANIŞI * Drec Decompoon of A Fnely-Generaed Module Over a Prncpal Ideal Doman * Zeynep YAPTI Fen Blmler Enüü Maemak Anablm Dalı

Detaylı

Doğrudan Yabancı Yatırım ile Endüstri-içi Ticaret Arası İlişkiler: Türkiye nin Ulaşım Araçları Sektörü Üzerine Bir Analiz

Doğrudan Yabancı Yatırım ile Endüstri-içi Ticaret Arası İlişkiler: Türkiye nin Ulaşım Araçları Sektörü Üzerine Bir Analiz SESSION 1 Doğrudan Yabancı Yaırı le Endüsr-ç Tcare Arası İlşkler: Türkye nn Ulaşı Araçları Sekörü Üzerne Br Analz (2006-2013) Foregn Drec Invesen and Inra-Indusry Trade: Causaly Analyss of Transpor Equpen

Detaylı

Örnek A. Benzer tipteki 40 güç kaynağının dayanma süreleri aşağıdaki gibidir. Genişletilmiş frekans tablosu oluşturunuz;

Örnek A. Benzer tipteki 40 güç kaynağının dayanma süreleri aşağıdaki gibidir. Genişletilmiş frekans tablosu oluşturunuz; Öre A. Bezer pe 40 güç ayağıı dayama süreler aşağıda gbdr. Geşlelmş reas ablosu oluşuruuz;, 4,7 3, 3,4 3,3 3, 3,9 4, 3,4 4, 3,8 3,7 3,6 3,8 3,7 3,0,,6 3, 3,,6,9 3, 3,0 3,3 4,3 3, 4, 4,6 3, 3,3 4,4 3,9,9

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

Cinsiyet Değişkeni Bağlamında Harcama Alt Grupları ve Gelir Đlişkisi: Dumlupınar Üniversitesi Öğrencileri Üzerine Bir Uygulama.

Cinsiyet Değişkeni Bağlamında Harcama Alt Grupları ve Gelir Đlişkisi: Dumlupınar Üniversitesi Öğrencileri Üzerine Bir Uygulama. Cnsye Değşken Bağlamında Harcama Al Grupları ve Gelr Đlşks: Dumlupınar Ünverses Öğrencler Üzerne Br Uygulama Mahmu ZORTUK * Öze: Đksa blmnn en öneml konuları arasında yer alan gelr le ükem lşks her dönem

Detaylı

YILLAR 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 ÖSS-YGS

YILLAR 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 ÖSS-YGS MTEMTĐK ĐM YILLR 00 003 00 005 006 007 008 009 00 0 ÖSS-YGS - - - HREKET PROLEMLERĐ Hız msaa verildiğinden süre de saa olmalıdır lınan yol : x Hız: Zaman : ir araç x yolunu hızıyla sürede alır Yol Hız

Detaylı

En Küçük Etkili Doz Düzeyini Belirleme Yöntemlerinin Karşılaştırmaları

En Küçük Etkili Doz Düzeyini Belirleme Yöntemlerinin Karşılaştırmaları S Ü Fen Fa Fen Derg Sayı 36 () 83-94, KONYA En Küçü Etl Doz Düzeyn Belrleme Yöntemlernn Karşılaştırmaları Murat HÜSREVOĞLU, Hamza GAMGAM * Gaz Ünverstes, Fen Edebyat Faültes, İstatst Bölümü, Tenoullar,

Detaylı

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Journal of Engneerng and Naural Scences Mühendslk ve Fen Blmler Dergs Sgma 29, 329-339, 2011 PhD Research Arcle / Dokora Çalışması Araşırma Makales A MULTI-STAGE SUPPLY CHAIN MODEL TO DETERMINE OPTIMAL

Detaylı

INTERNATIONAL 9th CONFERENCE ON KNOWLEDGE, ECONOMY & MANAGEMENT PROCEEDINGS

INTERNATIONAL 9th CONFERENCE ON KNOWLEDGE, ECONOMY & MANAGEMENT PROCEEDINGS INTERNATIONAL 9th CONFERENCE ON KNOWLEDGE, ECONOMY & MANAGEMENT PROCEEDINGS ULUSLARARASI 9. BİLGİ, EKONOMİ VE YÖNETİM KONGRESİ BİLDİRİLERİ Eded By / Edörler Ze Parla & İbrahm Güran Yumuşa Sarajevo-20-Saraybosna

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatları ve Fiyat/Kazanç Oranı Đlişkisi: Panel Verilerle Sektörel Bir Analiz *

Hisse Senedi Fiyatları ve Fiyat/Kazanç Oranı Đlişkisi: Panel Verilerle Sektörel Bir Analiz * Busness and Economcs Research Journal Volume. umber. 0 pp. 65-84 ISS: 309-448 www.berjournal.com Hsse Sened Fyatları ve Fyat/Kazanç Oranı Đlşks: Panel Verlerle Sektörel Br Analz * Mehmet argelecekenler

Detaylı

Summary. Orijinal araştırma (Original article)

Summary. Orijinal araştırma (Original article) Türk. enomol. derg., 2011, 35 (2): 325-338 ISSN 1010-6960 Orjnal araşırma (Orgnal arcle) Sıfır değer ağırlıklı genelleşrlmş Posson regresyonu yardımıyla Van Gölü nde Nooneca vrds Delcour, 1909 (Hempera:

Detaylı

ÜÇ BOYUTLU ÇAPRAZ TABLOLARDA LOGARİTMİK DOĞRUSAL ANALİZ: ÇOCUK İŞGÜCÜ DEĞİŞKENLERİ ARASINDAKİ ETKİLEŞİMLER

ÜÇ BOYUTLU ÇAPRAZ TABLOLARDA LOGARİTMİK DOĞRUSAL ANALİZ: ÇOCUK İŞGÜCÜ DEĞİŞKENLERİ ARASINDAKİ ETKİLEŞİMLER Uludağ Ünverstes İtsad ve İdar lmler Faültes Dergs lt XXV, ayı, 006, s. 41-70 ÜÇ OYUTLU ÇPRZ TLOLRD LOGRİTMİK DOĞRUL NLİZ: ÇOUK İŞGÜÜ DEĞİŞKENLERİ RINDKİ ETKİLEŞİMLER erpl ÜLÜL * Özet Kategor verlerde

Detaylı

SABİT-KUTUP YAKLAŞIMI KULLANILARAK TELEKONFERANSTA ODA AKUSTİK EKO YOK ETME

SABİT-KUTUP YAKLAŞIMI KULLANILARAK TELEKONFERANSTA ODA AKUSTİK EKO YOK ETME SABİ-KUUP YAKLAŞIMI KULLAILARAK ELEKOFERASA ODA AKUSİK EKO YOK EME uğba Özge ÖZDİÇ Rıfat HACIOĞLU Eletr-Eletron Mühendslğ Bölümü Mühendsl Faültes Zongulda Karaelmas Ünverstes, 671, Zongulda ozdnc_ozge@hotmal.com

Detaylı

Dış Ticaretin Büyüme Üzerine Etkileri: Bir Panel Veri Analizi

Dış Ticaretin Büyüme Üzerine Etkileri: Bir Panel Veri Analizi Uluslararası Alanya İşlee Faküles Dergs Inernaonal Journal of Alanya Faculy of Busness Yıl:202, C:4, S:3, s. 8-9 Year:202, Vol:4, No:3, s. 8-9 Dış Tcaren Büyüe Üzerne Ekler: Br Panel Ver Analz Effecs of

Detaylı

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI V. Ulusal Üretm Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Tcaret Ünverstes, 5-7 Kasım 5 ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN

Detaylı

basit cebirsel denkleminin geçerli olduğunu varsayalım. denklemine ait İAD. çıkış düğümüne olan ve kazancı a

basit cebirsel denkleminin geçerli olduğunu varsayalım. denklemine ait İAD. çıkış düğümüne olan ve kazancı a İşret Aış Drmlrı: İşret Aış Drmlrı (İAD), blo drmlrın bstleştrlmş hl olr örüleblr. Ft, İAD fzsel örünüş ve mtemtsel urllr bğlılı ısındn zım urllrı dh serbest oln blo drmlrındn frlıdır. Blo drmlrı, rmşı

Detaylı

Güvenlik Stokları. Tedarik Zincirlerinde Belirsizlik Yönetimi: Güvenlik Stokları. Güvenlik Stokları Belirlenirken Sorulması gereken sorular

Güvenlik Stokları. Tedarik Zincirlerinde Belirsizlik Yönetimi: Güvenlik Stokları. Güvenlik Stokları Belirlenirken Sorulması gereken sorular Güvenl Stoları Tedar Zncrlernde Belrszl Yönetm: Güvenl Stoları Güvenl Stoğu: Herhang br dönemde, talebn tahmn edlen mtarın üzernde gerçeleşen mtarını arşılama çn elde bulundurulan sto mtarıdır Q Çevrm

Detaylı

BİR BOYUTLU HAREKET FİZİK I. Bir Boyutlu Hareket? 12.10.2011. Hız ve Sürat. 1 boyut (doğru) 2 boyut (düzlem) 3 boyut (hacim) 0 boyut (nokta)

BİR BOYUTLU HAREKET FİZİK I. Bir Boyutlu Hareket? 12.10.2011. Hız ve Sürat. 1 boyut (doğru) 2 boyut (düzlem) 3 boyut (hacim) 0 boyut (nokta) .0.0 r oulu Hareke? İR OYUTLU HREKET FİZİK I bou (doğru bou (düzlem 3 bou (hacm 0 bou (noka u bölümde adece br doğru bounca harekee bakacağız (br boulu. Hareke ler olablr (pozf erdeğşrme ea ger olablr

Detaylı

NOT: Deney kılavuzunun Dönme Dinamiği Aygıtının Kullanımı İle İlgili Bilgiler Başlıklı Bölümü okuyunuz.

NOT: Deney kılavuzunun Dönme Dinamiği Aygıtının Kullanımı İle İlgili Bilgiler Başlıklı Bölümü okuyunuz. 8. AÇISAL HIZ, AÇISAL İVME VE TORK Hazırlayan Arş. Grv. M. ERYÜREK NOT: Deney kılavuzunun Dönme Dnamğ Aygıının Kullanımı İle İlgl Blgler Başlıklı Bölümü okuyunuz. AMAÇ 1. Küle merkez boyunca geçen ab br

Detaylı

Programı : Elektronik Müh.

Programı : Elektronik Müh. İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜZ RESİMLERİNDEN CİNSİYET TAYİNİ YÜKSEK LİSANS TEZİ Özlem ÖZBUDAK Anablm Dalı : Elekronk e Haberleşme Müh. Programı : Elekronk Müh. OCAK 009 İSTANBUL

Detaylı

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 1, 2011 225

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 1, 2011 225 Atatürk Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt: 25, Sayı:, 20 225 FİNANSAL ANALİZDE KULLANILAN ORANLAR VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİ İÇİN İMKB İMALAT SANAYİ

Detaylı

NAKĐT TEMETTÜ BĐLGĐSĐNĐN HĐSSE SENEDĐ GETĐRĐSĐ ÜZERĐNDE ÖNEMLĐ BĐR ETKĐSĐ OLUP OLMADIĞININ ĐMKB DE TEST EDĐLMESĐ *

NAKĐT TEMETTÜ BĐLGĐSĐNĐN HĐSSE SENEDĐ GETĐRĐSĐ ÜZERĐNDE ÖNEMLĐ BĐR ETKĐSĐ OLUP OLMADIĞININ ĐMKB DE TEST EDĐLMESĐ * H.Ü. Đktsad ve Đdar Blmler Fakültes Dergs, Clt 28, Sayı 2, 2010, s. 47-69 NAKĐT TEMETTÜ BĐLGĐSĐNĐN HĐSSE SENEDĐ GETĐRĐSĐ ÜZERĐNDE ÖNEMLĐ BĐR ETKĐSĐ OLUP OLMADIĞININ ĐMKB DE TEST EDĐLMESĐ * Öz Burak GÜNALP

Detaylı

KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ

KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ Central Bank Revew Vol. 11 (January 2011), pp.1-9 ISSN 1303-0701 prnt / 1305-8800 onlne 2011 Central Bank of the Republc of Turkey http://www.tcmb.gov.tr/research/revew/ KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON:

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI. Kalite Artışları ve Enflasyon: Türkiye Örneği

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI. Kalite Artışları ve Enflasyon: Türkiye Örneği Türkye Cumhuryet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI Kalte Artışları ve Enflasyon: Türkye Örneğ Yavuz Arslan Evren Certoğlu Abstract: In ths study, average qualty growth and upward

Detaylı

Türkiye de Hisse Senedi Fiyatları ve Makro Ekonomik Değişkenler Arasındaki İlişkinin Ekonometrik Analizi: 1987-2008

Türkiye de Hisse Senedi Fiyatları ve Makro Ekonomik Değişkenler Arasındaki İlişkinin Ekonometrik Analizi: 1987-2008 Türkye de Hsse Seed Fyaları ve Makro Ekoomk Değşkeler Arasıdak İlşk Ekoomerk Aalz: 987-2008 Hall ALTINTAŞ İksa Bölümü, Ercyes Üverses e-posa: halas@ercyes.edu.r Fge TOMBAK İksa Bölümü, Bozok Üverses e-posa:

Detaylı

Lineer Olmayan Yapı Sistemlerinin Analizi İçin Yay-Boyu Metodu

Lineer Olmayan Yapı Sistemlerinin Analizi İçin Yay-Boyu Metodu Fıra Ünv. Fen ve Müh. Bl. Dergs Scence and Eng. J of Fıra Unv. 9 (4), 55-530, 007 9 (4), 55-530, 007 Lneer Olmayan Yaı Ssemlernn Analz İçn Yay-Boyu Meodu Cengz OLA ve Yusuf CALAYIR Fıra Ünverses eknk Blmler

Detaylı

DÖV Z KURU ve P YASA D NAM KLER L (Türkiye Ekonomisi çin Ampirik Bir Çal ma)

DÖV Z KURU ve P YASA D NAM KLER L (Türkiye Ekonomisi çin Ampirik Bir Çal ma) DÖV Z KURU ve P YASA D NAM KLER L K S (Türkye Eknms çn Amprk Br Çal ma) H. Al ATA * brahm ARSLAN ** ÖZ Gel meke lan ülkelern pek ç unda, enflasyn aç s ndan köü br mazye sahp lmalar nedenyle kura dayal

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

Muhasebe ve Finansman Dergisi

Muhasebe ve Finansman Dergisi Muhasebe ve Fnansman Dergs Ocak/2012 Farklı Muhasebe Düzenlemelerne Göre Hazırlanan Mal Tablolardan Elde Edlen Fnansal Oranlar İle Şrketlern Hsse Sened Getrler Ve Pyasa Değerler Arasındak İlşk Ahmet BÜYÜKŞALVARCI

Detaylı

NWSA-Social Sciences Received: May 2013 NWSA ID: 2013.8.4.3C0117 Accepted: October 2013 E-Journal of New World Sciences Academy

NWSA-Social Sciences Received: May 2013 NWSA ID: 2013.8.4.3C0117 Accepted: October 2013 E-Journal of New World Sciences Academy ISSN: 306-3/308-7444 Saus : Orgnal Sudy NWSA-Socal Scences Receved: May 203 NWSA ID: 203.8.4.3C07 Acceped: Ocober 203 E-Journal of New World Scences Acadey Burak Çaurdan Paukkale Unversy bcaurdan@pau.edu.r

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular Basel II Geçş Sürec Sıkça Sorulan Sorular Soru No: 71 Cevaplanma Tarh: 06.03.2012 İlgl Hüküm: --- Konu: Gayrmenkul İpoteğyle Temnatlandırılmış Alacaklar İçn KR510AS Formunun Doldurulmasına İlşkn Örnek

Detaylı

Seralarda Isıtma Kapasitelerinin Hesaplanmasına Yönelik Bir Bilgisayar Programı

Seralarda Isıtma Kapasitelerinin Hesaplanmasına Yönelik Bir Bilgisayar Programı Seralarda Isıma Kapaselernn Hesaplanmasına Yönelk Br Blgsayar Programı Gürkan Alp Kağan GÜRDİL 1, Kemal Çağaay SELVİ 1, Hasan ÖNDER 2 1 Ondokuz Mayıs Ünverses, Zraa Faküles, Tarım Maknaları Bölümü, Samsun

Detaylı

Örneklemeli K-ortalama Algoritması Kmeans with Sampling

Örneklemeli K-ortalama Algoritması Kmeans with Sampling Örneklemel K-oralama Algorması Kmeans wh Samplng Mehme Fah Amasyalı Blgsayar Mühendslğ Bölümü Yıldız Teknk Ünverses mfah@ce.yldz.edu.r Öze K-oralama algorması, kümeleme prolemlernn çözümünde en çok kullanılan

Detaylı

Türkiye de Enflasyon ve Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik İlişkisi: 1984-2003

Türkiye de Enflasyon ve Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik İlişkisi: 1984-2003 Türiye de Enflasyon ve Döviz Kuru Arasındai Nedenselli İlişisi: 1984-2003 The Causal Relationship Between Exchange Rates and Inflation in Turey:1984-2003 Yrd.Doç.Dr. Erem GÜL* Yrd.Doç.Dr. Ayut EKİNCİ**

Detaylı

, t anındaki birey sayısı (popülâsyon büyüklüğü) olmak üzere,

, t anındaki birey sayısı (popülâsyon büyüklüğü) olmak üzere, Kaosu Kaosan Kuraralım ve Rasgeleliğin Haını Verelim Kaos sözcüğü ile ilgili Tür Dil Kurumu web sayfasındai Güncel Türçe Sözlü e yazılı olanlar: aos (isim, a os, Fransızca). Evrenin düzene girmeden öncei

Detaylı

DOĞUŞ ÜNİVERSİTESİ DERGİSİ DOĞUŞ UNIVERSITY JOURNAL Altı ayda bir yayımlanır / Published bi-annually. ISSN 1302-6739 ; e-issn 1308-6979

DOĞUŞ ÜNİVERSİTESİ DERGİSİ DOĞUŞ UNIVERSITY JOURNAL Altı ayda bir yayımlanır / Published bi-annually. ISSN 1302-6739 ; e-issn 1308-6979 DOĞUŞ ÜNİVERSİTESİ DERGİSİ DOĞUŞ UNIVERSITY JOURNAL Alı ada br aılanır / Publsed b-annuall. ISSN 302-6739 ; e-issn 308-6979 Sab / Owner: Doğuş Ünverses Adına Reör Prof. Dr. Ma UYSAL Yaın Kurulu / Edoral

Detaylı

YARIPARAMETRİK KISMİ DOĞRUSAL PANEL VERİ MODELLERİYLE ULUSLAR ARASI GÖÇ

YARIPARAMETRİK KISMİ DOĞRUSAL PANEL VERİ MODELLERİYLE ULUSLAR ARASI GÖÇ Özet YARIPARAMETRİK KISMİ DOĞRUSAL PANEL VERİ MODELLERİYLE ULUSLAR ARASI GÖÇ Atıf EVREN *1 Elf TUNA ** Yarı parametrk panel ver modeller parametrk ve parametrk olmayan modeller br araya getren; br kısmı

Detaylı

Türkiye de Döviz Kuru Beklentilerinin ve Ülkenin Risk Primindeki Dalgalanmaların Nominal Döviz Kuru Oynaklığı Üzerindeki Etkisi

Türkiye de Döviz Kuru Beklentilerinin ve Ülkenin Risk Primindeki Dalgalanmaların Nominal Döviz Kuru Oynaklığı Üzerindeki Etkisi Türye de Dövz Kuru Belenlernn ve Ülenn Rs Prmnde Dalgalanmaların Nomnal Dövz Kuru Oynalığı Üzernde Es İlay ÖNER BADURLAR Anadolu Ünverses, Esşehr Mesle Yüseoulu e-posa: oner@anadolu.edu.r, Öze Bu çalışmanın

Detaylı

Genelleştirilmiş Ortalama Fonksiyonu ve Bazı Önemli Eşitsizliklerin Öğretimi Üzerine

Genelleştirilmiş Ortalama Fonksiyonu ve Bazı Önemli Eşitsizliklerin Öğretimi Üzerine Geelleşrlmş Oralama Foksyou ve Bazı Öeml Eşszlkler Öğrem Üzere Gabl ADİLOV, Gülek TINAZTEPE & Serap KEALİ * Öze Armek oralama, Geomerk oralama, Harmok oralama, Kuvadrak oralama ve bular arasıdak lşk vere

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: GEÇİŞ EKONOMİLERİ ÖRNEĞİNDE PANEL EŞTÜMLEŞME VE PANEL NEDENSELLİK ANALİZLERİ

DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: GEÇİŞ EKONOMİLERİ ÖRNEĞİNDE PANEL EŞTÜMLEŞME VE PANEL NEDENSELLİK ANALİZLERİ Gaz Ünverses İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs 12/1 (2010). 159-184 DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: GEÇİŞ EKONOMİLERİ ÖRNEĞİNDE PANEL EŞTÜMLEŞME VE PANEL NEDENSELLİK

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 07 KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ, LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİ FAİZ ESNEKLİĞİ Bugünk dersn çerğ: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 1.1 İŞLEMLER (MUAMELELER) TALEBİ... 2 1.2 ÖNLEM (İHTİYAT) TALEBİ...

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOKLU İÇ İLİŞKİ VE EKOLOJİK REGRESYON İSTATİSTİK ANABİLİM DALI

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOKLU İÇ İLİŞKİ VE EKOLOJİK REGRESYON İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Berrn GÜLTAY YÜKSEK LİSANS TEZİ ÇOKLU İÇ İLİŞKİ VE EKOLOJİK REGRESYON İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ADANA, 9 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOKLU

Detaylı

Alternatif Piyasa Oynaklıklarında Meydana Gelen Kırılmaların ICSS Algoritmasıyla Belirlenmesi ve Süregenliğe Etkileri: Türkiye ve Londra Örneği

Alternatif Piyasa Oynaklıklarında Meydana Gelen Kırılmaların ICSS Algoritmasıyla Belirlenmesi ve Süregenliğe Etkileri: Türkiye ve Londra Örneği Yrd. Doç. Dr. Erhan Demireli Alernaif Piyasa Oynalılarında Meydana Gelen Kırılmaların ICSS Algorimasıyla Belirlenmesi ve Süregenliğe Eileri: Türiye ve Londra Örneği Arş. Gör. Erdos Torun Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH Dr Türkmen Göksel Ankara Ünverstes Syasal Blgler Fakültes Özet Bu makalede teknoloj sevyesnn pyasa rekabet ve refah sevyes üzerndek etkler matematksel br model le ncelenecektr

Detaylı

2005 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:16, s31-46

2005 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:16, s31-46 2005 Gaz Ünverstes Endüstryel Sanatlar Eğtm Fakültes Dergs Sayı:16, s31-46 ÖZET BANKALARDA MALİ BAŞARISIZLIĞIN ÖNGÖRÜLMESİ LOJİSTİK REGRESYON VE YAPAY SİNİR AĞI KARŞILAŞTIRMASI 31 Yasemn KESKİN BENLİ 1

Detaylı

alphanumeric journal The Journal of Operations Research, Statistics, Econometrics and Management Information Systems

alphanumeric journal The Journal of Operations Research, Statistics, Econometrics and Management Information Systems Avalable onlne a www.alphanumerournal.om alphanumer ournal The Journal of Operaons Researh, Sass, Eonomers and Managemen Informaon Sysems Volume 3, Issue 2, 2015 2015.03.02.STAT.08 Absra OUTLIERS IN SURVIVAL

Detaylı

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini Ekonomeri ve İsaisik Sayı:4 006-1-8 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ Whie ın Heeroskedisie Tuarlı Kovaryans Marisi Tahmini Yoluyla Heeroskedasie Alında Model Tahmini

Detaylı

AKIŞKAN ÇAMUR TABAKASIYLA YÜZEY DALGALARININ ETKİLEŞİMİNİN SAYISAL MODELLENMESİ

AKIŞKAN ÇAMUR TABAKASIYLA YÜZEY DALGALARININ ETKİLEŞİMİNİN SAYISAL MODELLENMESİ AKIŞKAN ÇAMUR TABAKASIYLA YÜZEY DALGALARININ ETKİLEŞİMİNİN SAYISAL MODELLENMESİ Doç.Dr.Lale BALAS, A. Mehme ŞİRİN Gaz Ünverses, Mühendslk Mmarlık Faküles,İnşaa Mühendslğ Bölümü, Malepe, Ankara Tel:37400/7,

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Faiz Oranı, Getiri Farkı ve Ekonomik Büyüme: Türkiye Örneği (1990-2006)

Faiz Oranı, Getiri Farkı ve Ekonomik Büyüme: Türkiye Örneği (1990-2006) Doz Eylül Üniversiesi İisadi ve İdari Bilimler Faülesi Dergisi, Cil:4, Sayı:1, Yıl:009, ss.43-58. Faiz Oranı, Geiri Farı ve Eonomi Büyüme: Türiye Örneği (1990-006) Rahmi YAMAK 1 Ban TANRIÖVER Alınma Tarihi:

Detaylı

Kollektif Risk Modellemesinde Panjér Yöntemi

Kollektif Risk Modellemesinde Panjér Yöntemi Douz Eylül Üniversitesi İtisadi ve İdari Bilimler Faültesi Dergisi, Cilt:6, Sayı:, Yıl:, ss.39-49. olletif Ris Modellemesinde anér Yöntemi ervin BAYAN İRVEN Güçan YAAR Özet Hayat dışı sigortalarda, olletif

Detaylı

T.C. KEÇiÖREN BELEDİYE BAŞKANLIGI Mali Hizmetler Müdürlüğü BAŞKANLIK MAKAMINA

T.C. KEÇiÖREN BELEDİYE BAŞKANLIGI Mali Hizmetler Müdürlüğü BAŞKANLIK MAKAMINA l!l KEÇÖREN BELEDİYE BAŞKANLIGI KEÇöREN BELeDYES SA YI : M.06.6.KEç.O-31/2009KONU: Yetk Devr bo f.!200fd 6.1. BAŞKANLIK MAKAMINA Blndğ üzere O 1.01.2006 tarhnden tbaren tüm yerel yönetmlerde 31.12.2005

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ ÖZEL BANKALARIN FİNANSAL PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI: 2008-2011 DÖNEMİ. Fatih ECER *

TÜRKİYE DEKİ ÖZEL BANKALARIN FİNANSAL PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI: 2008-2011 DÖNEMİ. Fatih ECER * AİBÜ Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs, Güz 2013, Clt:13, Yıl:13, Sayı:2, 13:171-189 TÜKİYE DEKİ ÖZEL BANKALAIN FİNANSAL PEFOMANSLAININ KAŞILAŞTIILMASI: 2008-2011 DÖNEMİ Fath ECE COMPAISON OF PIVATE BANKS FINANCIAL

Detaylı

ANE - AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF

ANE - AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALİYET RAPORU Bu rapor AEGON Emekllk ve Hayat A.Ş Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2011 30.09.2011 dönemne

Detaylı

UYGULAMA 2. Bağımlı Kukla Değişkenli Modeller

UYGULAMA 2. Bağımlı Kukla Değişkenli Modeller UYGULAMA 2 Bağımlı Kukla Değşkenl Modeller Br araştırmacı Amerka da yüksek lsans ve doktora programlarını kabul ednlmey etkleyen faktörler ncelemek stemektedr. Bu doğrultuda aşağıdak değşkenler ele almaktadır.

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANABİLİM DALI OYUN KURAMININ EKONOMİDE UYGULANMASI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANABİLİM DALI OYUN KURAMININ EKONOMİDE UYGULANMASI TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANABİLİM DALI OYUN KURAMININ EKONOMİDE UYGULANMASI Hall İbrahm KESKİN YÜKSEK LİSANS TEZİ ADANA 009 TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA

Detaylı

KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM TALEP SİSTEMİ YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ

KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM TALEP SİSTEMİ YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ Süleyman Demrel Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yıl: 2007/2, Sayı: 6 Journal of Suleyman Demrel Unversty Insttue of Socal Scences Year: 2007/2, Number: 6 KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

Fumonic 3 radio net kablosuz duman dedektörü. Kiracılar ve mülk sahipleri için bilgi

Fumonic 3 radio net kablosuz duman dedektörü. Kiracılar ve mülk sahipleri için bilgi Fumonc 3 rado net kablosuz duman dedektörü Kracılar ve mülk sahpler çn blg Tebrk ederz! Darenze akıllı fumonc 3 rado net duman dedektörler monte edlmştr. Bu şeklde ev sahbnz yasal donanım yükümlülüğünü

Detaylı

TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi. İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bildirimi

TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi. İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bildirimi İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bldrm EK-1 TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

Bir ekonomide mal piyasası dengesi aşağıdaki şekliyle dengeye geldiği varsayılmaktadır;

Bir ekonomide mal piyasası dengesi aşağıdaki şekliyle dengeye geldiği varsayılmaktadır; B.. A. Ürm, Faz Oranları v Dövz Kuru Br konomd mal pyasası dngs aşağıdak şklyl dngy gldğ varsayılmakadır; Y C Y T I Y r G IM Y X Y ( ) (, ) (, ) (, ) ( ) (, ) (, )/ (, ) ğr n dış car aşağıdak gb yazılırsa;

Detaylı

Dersin Yürütülmesi Hakkında. (Örgün / Yüz Yüze Eğitim için) (Harmanlanmış Eğitim için) (Uzaktan Eğitim için)

Dersin Yürütülmesi Hakkında. (Örgün / Yüz Yüze Eğitim için) (Harmanlanmış Eğitim için) (Uzaktan Eğitim için) Ders Kodu Teork Uygulama Lab. Uluslararası Muhasebe ve Fnansal Raporlama Standartları Ulusal Kred Öğretm planındak AKTS 344000000000510 3 0 0 3 6 Ön Koşullar : Bu dersn ön koşulu ya da yan koşulu bulunmamaktadır.

Detaylı

Veride etiket bilgisi yok Denetimsiz öğrenme (unsupervised learning) Neden gereklidir?

Veride etiket bilgisi yok Denetimsiz öğrenme (unsupervised learning) Neden gereklidir? MEH535 Örünü Tanıma 7. Kümeleme (Cluserng) Doç.Dr. M. Kemal GÜLLÜ Elekronk ve Haberleşme Mühendslğ Bölümü web: hp://akademkpersonel.kocael.edu.r/kemalg/ E-posa: kemalg@kocael.edu.r Verde eke blgs yok Denemsz

Detaylı