NAKĐT TEMETTÜ BĐLGĐSĐNĐN HĐSSE SENEDĐ GETĐRĐSĐ ÜZERĐNDE ÖNEMLĐ BĐR ETKĐSĐ OLUP OLMADIĞININ ĐMKB DE TEST EDĐLMESĐ *

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "NAKĐT TEMETTÜ BĐLGĐSĐNĐN HĐSSE SENEDĐ GETĐRĐSĐ ÜZERĐNDE ÖNEMLĐ BĐR ETKĐSĐ OLUP OLMADIĞININ ĐMKB DE TEST EDĐLMESĐ *"

Transkript

1 H.Ü. Đktsad ve Đdar Blmler Fakültes Dergs, Clt 28, Sayı 2, 2010, s NAKĐT TEMETTÜ BĐLGĐSĐNĐN HĐSSE SENEDĐ GETĐRĐSĐ ÜZERĐNDE ÖNEMLĐ BĐR ETKĐSĐ OLUP OLMADIĞININ ĐMKB DE TEST EDĐLMESĐ * Öz Burak GÜNALP ** Eyüp KADIOĞLU *** Sam KILIÇ **** Çalışmada Türkye sermaye pyasasında nakt temettü blgsnn hsse sened getrs üzernde öneml br etks olup olmadığı, açıklama etks aracılığıyla ve yılları arasındak beş yıllık dönemde Đstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda şlem gören 83 şrketn 321 adet nakt temettü açıklaması le lgl fyat verler kullanılarak regresyon yöntemyle test edlmştr. Elde edlen bulgular çerçevesnde üç öneml sonuca ulaşılmıştır. Brncs, nakt temettünün açıklanması sonrasında hsse başına nakt temettü oranı le kümülatf normalüstü getr arasında statstksel olarak anlamlı negatf br lşk vardır. Hsse başına yüksek nakt temettü açıklayan hssenn normalüstü değer kaybı, hsse başına düşük nakt temettü açıklayan hssenn fyatına göre daha fazladır. Dolayısıyla, nakt temettü fyatı etkleyeblecek öneml br blgdr. Đknc olarak, fyatın blgye uyarlanma sürec açıklamanın yapıldığı gün başlamakta ve en az 15 gün devam etmektedr. Nakt temettü açıklanmasından sonra en güçlü etk lk üç günde olmaktadır. Son olarak, nakt temettü açıklaması öncesnde anlamlı br fyat hareketnn olmaması nedenyle, fyatı etkleyeblecek ve öneml br blg olan nakt temettü kararının şrket çnden pyasaya sızmadığı sonucuna varılması mümkündür. Anahtar Sözcükler: Nakt temettü, açıklama etks, temettünün blg çerğ, Snyalleme Teors, ĐMKB. * Bu çalışmada yer alan görüşler yazarların kendsne at olup, Sermaye Pyasası Kurulu nun ve Đstanbul Menkul Kıymetler Borsası nın resm görüşlern yansıtmamaktadır. ** Doç.Dr., Hacettepe Ünverstes, Đktsat Bölümü, Beytepe, ANKARA, *** Başuzman, Sermaye Pyasası Kurulu, Eskşehr Yolu 8.Km No:156, ANKARA, **** Dr., Teftş ve Gözetm Kurulu Başkanı, Đstanbul Menkul Kıymetler Borsası, Reştpaşa Mah., Tuncay Artun Cd., Emrgan, ĐSTANBUL,

2 48 Burak GÜNALP, Eyüp KADIOĞLU, Sam KILIÇ Abstract Informaton Content of the Cash Dvdend: An Emprcal Study on Istanbul Stock Exchange Ths study nvestgates the nformaton content of the cash dvdend n the Turksh captal markets by usng regresson analyss. Data used n the study consst of 321 cash dvdend announcements and relevant prces of 83 companes traded n Istanbul Stock Exchange durng the perod. The man fndngs of the study are as follows: Frst, there s a sgnfcant negatve relatonshp between cash dvdend and abnormal return after the announcement. The announcement of a hgher cash dvdend per share results n a sgnfcant hgher negatve abnormal return and the announcement of a lower cash dvdend per share results n a sgnfcant lower negatve abnormal return. Therefore, cash dvdend has nformaton content. Second, the adjustment of prces to new nformaton starts on the announcement day, and t contnues at least 15 days. The most sgnfcant prce adjustment takes place n the frst three days. Fnally, there s no sgnfcant relatonshp between cash dvdend and abnormal return pror to the announcement day whch mples that there s no sgnfcant nformaton leakage pror to the nformaton becomng publcly avalable. Keywords: Cash dvdend, announcement effect, nformaton content of dvdend, Sgnallng Theory, ISE. GĐRĐŞ Hsse fyatı veya getrs le temettü (kar payı) arasındak lşk ell yılı aşkın br süredr araştırma konusudur. Konu hakkında bugüne kadar Đlşkszlk Teors (Dvdend Irrelevance Theory), Blg Đçerğ ve Snyalleme Teors (Informaton- Sgnallng Theory), Artık Fonlar Hpotez (Free Cash Flow Hypothess), Müşter Etks Hpotez (Clentele Effect Hypothess) ve Eldek Kuş Teors (Brd n the Hand Theory) gb teorler ortaya atılmış ve bunları test eden çok sayıda amprk çalışma yapılmış olmasına rağmen, temettünün hsse fyatı veya getrs üzerne etksnn olup olmadığı hususu halen tam olarak açıklığa kavuşturulamamıştır. Temettü kararı le hsse fyatı arasındak lşk akademk çevreler çn olduğu kadar sermaye pyasalarını düzenleyen ve denetleyen otorteler açısından da önem taşımaktadır. Zra temettü kararının hsse fyatı üzerndek etks konusunda teorde kesn br görüş brlğ bulunmamakla brlkte, uygulamada genel olarak temettü dağıtılmasına lşkn açıklamanın kamuya duyurulduğu gün ve/veya yakın zaman dlmnde hsse sened fyatının etklendğ varsayılmaktadır. Bu nedenle, Türkye dâhl olmak üzere pek çok

3 Nakt Temettü Blgsnn Hsse Sened Getrs Üzernde Öneml Br Etks Olup Olmadığının ĐMKB de Test Edlmes 49 hukuk sstemnde, temettü kararı fyatı etkleyeblecek öneml br blg olarak görülmekte ve kamuya açıklanması gereken blgler arasında düzenlenmektedr. Mller ve Modglan (1961) tarafından ortaya atılan Đlşkszlk Teors, tam rekabet koşullarında ve vergnn olmadığı br ortamda temettünün şrket değerne ve sermaye yapısına etksnn olmaması gerektğn ler sürmektedr. Temettünün blg çerğ, Lntner (1956) ve Mller ve Modglan (1961) tarafından lk defa öne sürülmüş daha sonra Bhattacharya (1979), John ve Wllams (1985) ve Mller ve Rock (1985) tarafından Snyalleme Teors olarak formülze edlmştr. Snyalleme Teors, temettüdek değşklklern frmaların gelecektek kazançları hakkında blg çerdğn savunmaktadır. Jensen (1986) tarafından ortaya atılan Artık Fonlar Teors bu konuyu açıklamak çn Vekalet Temsl Teor sn (Agency Theory: Jensen and Mecklng, 1976) temel alır. Jensen e göre, şrket yönetmler temettü dağıtma konusunda stekszlerdr, zra daha fazla artık fonun kend kontrollernde olmasını sterler. Daha fazla artık fonun yönetclere net bugünkü değer negatf olan projelere yatırım ve kend menfaatler çn harcama yapma mkânı sağlamaktadır. Sermaye kazancının, temettü gelrne göre daha az verglendrlmes durumunda Black ve Scholes (1974) ve Mller ve Scholes (1982) temettü le hsse getrs arasında lşk olmaması gerektğn savunmaktadırlar. Sermaye kazancının temettü gelrne göre daha az verglendrlmes durumu Mller ve Modglan (1961) ve Black ve Scholes (1974) tarafından formülze edlmştr. Gordon (1963) ve Lntner (1962) tarafından öne sürülen Eldek Kuş Teors ne göre hsse sened sahpler temettüyü sermaye kazancına terch ederler. Dğer br fade le kârın dağıtılması yatırımcılar tarafından daha çok terch edlmektedr. Temettü açıklamalarının hsse fyatı üzerne olan etklern araştıran çalışmaların pek çoğu yabancı ülke kaynaklıdır. Az sayıda olmakla brlkte, Türkye çn bu konudak temel çalışmalar; Aydoğan ve Muradoğlu (1998), Muradoğlu ve Aydoğan (2003) ve Batchelor ve Orakçıoğlu (2003) tarafından yapılmıştır. Bu çalışmaların lk üçünde 1990 lı yılların verler kullanılmış ve lk ksnde hsse sened temettüsüne ve rüçhan haklarına, üçüncüsünde se nakt temettü ve hsse sened temettüsüne odaklanılmıştır. Çalışmamız yukarıda sıralanan bu çalışmaların kapsamını çeştl açılardan gelştren ve dolayısıyla lgl lteratüre katkıda bulunan br çalışma olmayı amaçlamaktadır. Her şeyden önce, Türkye çn daha önce yapılan

4 50 Burak GÜNALP, Eyüp KADIOĞLU, Sam KILIÇ çalışmalarda kullanılan ver setlernn mevcut gelşmeler ışığında güncellenmes gerektğn düşünmekteyz. Özellkle 2001 krznden sonrak dönemde ekonomde ve 1990 lı yıllardan tbaren sermaye pyasalarında öneml yapısal reform ve düzenlemeler gerçekleştrlmştr. Enflasyonun kontrol altına alındığı ve ĐMKB nn gelştğ 2001 yılı sonrası dönemde ekonomnn daha stkrarlı olduğu gözlemlenmektedr. Dolayısıyla, bu döneme lşkn verler kullanılarak yapılacak br amprk çalışma daha güncel ve daha sağlıklı sonuçlar verecektr. Đknc olarak, nakt temettü blgsnn hsse sened fyatına yansıması blgnn lk olarak açıklanması anı cvarında olmaktadır. Bu nedenle, temettü kararının lk kez kamuya açıklandığı yönetm kurulu karar tarh başlangıç noktası kabul edlerek, açıklamanın bu tarh ve sonrasında fyata nasıl br etkde bulunduğu test edlmeldr. Bu çalışmada, Türkye çn yapılmış öncek çalışmalardan farklı olarak, temettü kararının kamuya açıklandığı gerçek gün esas alınmış, genel kurul tarh veya temettü dağıtım gününden yola çıkılmamıştır. Bu noktada ayrıca, nakt temettü blgsnn kamuya açıklanmadan önce pyasaya br şeklde sızıp sızmadığı, başka br fade le nakt temettü kararına lşkn olarak çerden öğrenenlern tcaret nn yapılıp yapılmadığı da ortaya konulmalıdır. Üçüncü olarak se, nakt temettü kararının açıklandığı tarhte şrket tarafından fyatı etkleyecek ntelkte başka açıklamalar (örneğn şrketn kar rakamı, hsse sened temettüsü gb) da yapılıyorsa, nakt temettünün breysel etksn dğer açıklamalardan ayırt edecek br ver set oluşturulmalıdır. Çalışmamız, yukarıda sayılan eksklkler gdererek bu konudak mevcut boşluğu doldurmak ve lteratüre katkıda bulunmak üzere, dönemne lşkn güncel verler kullanarak, nakt temettünün açıklandığı tarhte ve cvarında tek başına hsse senedne olan etksn ekonometrk olarak ölçmek amacını taşımaktadır. Bu yönüyle çalışmamız Türkye çn yapılmış lk çalışma olma ntelğn taşımaktadır. Bu çerçevede, çalışmamızın devamı şu şeklde düzenlemştr. Bundan sonrak knc bölümde, ayrıntılı br lteratür taraması yapılarak, konuya lşkn teorlere ve bugüne kadar yapılan amprk çalışmaların sonuçlarına özet br şeklde yer verlecektr. Üçüncü bölümde, çalışmamızda kullanılan ver set tanıtılacaktır. Dördüncü bölümde, amprk analzn metodolojs anlatılacaktır. Beşnc bölümde, analz sonucunda elde edlen bulgular açıklanacaktır. Son bölümde se, çalışmanın sonuçları özetlenecektr. 1. LĐTERATÜR ÖZETĐ Lteratürde, temettü le hsse sened fyatı veya getrs arasındak lşk, Đlşkszlk Teors (Dvdend Irrelevance Theory), Blg Đçerğ ve Snyalleme Teors (Informaton- Sgnallng Theory), Artık Fonlar Hpotez (Free Cash

5 Nakt Temettü Blgsnn Hsse Sened Getrs Üzernde Öneml Br Etks Olup Olmadığının ĐMKB de Test Edlmes 51 Flow Hypothess), Müşter Etks Hpotez (Clentele Effect Hypothess) ve Eldek Kuş Teors (Brd n the Hand Theory) gb teorler yoluyla açıklanmaktadır. Bu teorler le bu teorler test eden öneml amprk çalışmalar aşağıda kısaca özetlenmektedr Đlşkszlk Teors Modglan ve Mller (1961) tarafından öngörülen Đlşkszlk Teors, tam rekabet koşullarında ve vergnn olmadığı br ortamda, kâr dağıtımının şrket değerne ve şrketn sermaye yapısına etksnn olmayacağını savunmaktadır. Bu teorde, şrketn yatırım ve fnansman kararlarının temettü poltkasından bağımsız olarak belrlendğ varsayılmaktadır. Yazarlara göre şrketn fnansmanının hsse sened satılması veya borçlanma yolu le yapılması fark etmemektedr. Teorye göre yatırımcılar temettü dağıtılması le karın dağıtılmayarak şrket kalması sonucunda oluşacak sermaye kazancı arasında kararsızdırlar. Çünkü yatırımcılar şrkette kalan kar sonucunda ortaya çıkablecek sermaye kazancına ellerndek hsse senetlern satarak ulaşablecekler, böylelkle nakt htyaçlarını gdermş olacaklardır. Dğer taraftan, karın temettü olarak dağıtılması durumunda nakde htyacı olmayan yatırımcı elndek naktle şrketn hsse senedn alablecektr. Dolayısıyla yatırımcılar şrketn kar dağıtım poltkasına kendlern uyarlayablmektedrler. Black (1976), temettünün frma değerne hçbr etks olmadığını savunurken frmaların temettü ödemesn br blmece olarak tanımlamıştır Blg Đçerğ ve Snyalleme Teors Blg Đçerğ ve Snyalleme Teors, özetle, temettüdek değşklklern frmaların gelecektek kazançları hakkında blg çerdğn savunmaktadır. Bu görüşe göre, yönetcler, temettüyü şrketn gelecektek karlılığı ve nakt akımları hakkında yatırımcılara blg vermek çn kullanmaktadırlar. Temettünün blg çerdğ görüşü lk kez Lntner (1956) ve daha sonra Mller ve Modglan (1961) tarafından ler sürülmüştür. Lntner e (1956) göre, yönetcler şrketn gelecektek karlılığı ve nakt akımları hakkında daha çok blgye sahptr ve temettü poltkasını belrlerken esas olarak bu blgler dkkate alırlar. Yönetcler ayrıca stkrarlı br temettü poltkası belrlemeye yatkın olduklarından, temettü poltkasında radkal değşklkler yapmazlar ve hedef temettü poltkasına ulaşmak çn adım adım değşklklere gtmektedrler. Temettü değşklkler frmanın gelecektek kalıcı kazançlarında değşklk olacağına dar öneml ve değerl blgy yatırımcılara letmektedr. Bu nedenle, temettü açıklaması hsse fyatına yansımaktadır.

6 52 Burak GÜNALP, Eyüp KADIOĞLU, Sam KILIÇ Mller ve Modglan (1961), temettünün şrket değerne ve sermaye yapısına etksnn olmaması gerektğn ler sürse de, yönetclern şrketn gelecektek karlılığı ve nakt akımları hakkında gzl blgy car dönemdek temettüyü belrlemek amacıyla kullandıklarını dkkate alarak temettünün blg çerğ olduğunu kabul etmektedr. Temettünün blg çerdğ görüşü daha sonra Bhattacharya (1979), John ve Wllams (1985) ve Mller ve Rock (1985) tarafından Snyalleme Teors olarak formülze edlmştr. Bhattacharya ya (1979) göre temettü şrketn gelecektek kazanç ve nakt akımları hakkında pay sahpler le yönetcler arasındak asmetrk blgnn ortadan kaldırılması çn kullanılan malyetl br mekanzmadır. Temettü artış açıklamaları frmanın gelecektek kazanç ve nakt akımlarının artacağının br göstergesdr. Blg Đçerğ ve Snyalleme Teors nn yapılan akademk çalışmalarda k şeklde test edldğ görülmektedr. Brnc yöntemde, temettü le gelecektek kazanç lşks analz edlmektedr. Temettünün blg çerğ konusunda yapılan lk amprk çalışmalardan olan Watts (1973) beklenmedk temettü değşklkler le gelecektek kazançlar arasındak lşky araştırmıştır. Çalışma, beklenmedk temettü değşklkler le gelecektek kazançlar arasında zayıf da olsa br lşky ortaya koymuştur. Bu teory test eden çalışmalara, Fama vd., (1969), Pettt (1972), Gonedes (1978), Woolrdge (1983), Penman (1984), Ofer ve Segel (1987), Healy ve Palepu (1988), Venkatesh (1989), DeAngelo ve DeAngelo (1990), DeAngelo ve ark. (1992), Jensen ve Johnson (1995), DeAngelo ve ark. (1996), Bernartz ve ark. (1997) ve Grullon vd., (2002, 2005) örnek olarak gösterleblr. Đknc yöntemde se temettü kararının açıklamasının normalüstü getrye, dğer br fade le fyat değşklğne neden olup olmadığı araştırılmaktadır. Ang (1975) ve Gonedes (1978) beklenmedk temettü değşklklernn zayıf da olsa fyat üzernde açıklama etks yarattığını ortaya koymuştur. Pettt (1972, 1976), Laub (1976), Charest (1978), Aharony ve Swary (1980), Woolrdge (1982), Asquth ve Mullns (1983), Kalay ve Loewensten (1985), Akhgbe ve Madura (1996) ve Travlos vd,. nn (2001) çalışmalarında temettü açıklamalarının öneml ölçüde fyat etks yarattığı tespt edlmştr. Watts (1973) se temettü açıklamalarının normalüstü getrye sebep olduğu sonucuna ulaşamamıştır. Ancak, çalışmasındak verlern günlük değl aylık olması ve kullandığı modeln uygun olmaması buna gerekçe olarak gösterlmektedr. Dğer taraftan Bernartz vd., (1997) tarafından yapılan kapsamlı br çalışmada, temettü artış açıklamalarının poztf normalüstü getrye ve temettü azalış açıklamalarının se negatf normalüstü getrye neden olduğu bulunmuştur.

7 Nakt Temettü Blgsnn Hsse Sened Getrs Üzernde Öneml Br Etks Olup Olmadığının ĐMKB de Test Edlmes 53 Temettünün açıklama etksn test ederken karşılaşılan en öneml sorunun temettü açıklamalarının, eşanlı veya çok yakın zamanda açıklanmış olan kar veya hsse temettü açıklamalarından ayrıştırılamamasıdır. Aharony ve Swary (1980) bu sorunu aşacak ayrıştırmayı yaparak gerçekleştrmş oldukları analzde temettünün öneml ölçüde fyat etks yarattığını tespt etmşlerdr Artık Fonlar Hpotez Temettü le hsse getrs arasındak poztf lşky açıklamaya çalışan knc teor, Vekalet Temsl Teors n (Agency Theory) esas alan Artık Fonlar Hpotez dr. Jensen ve Mecklng e (1976) göre temsl problem, bast br fadeyle frmanın kontrolü le sahplğnn ayrışmasını fade eder. Temsl problem, yönetcler ve hssedarlar arasındak çıkar çatışması sebebyle meydana gelr ve temsl lşks asmetrk blg ve belrszlklerle doludur. Jensen (1986) tarafından ortaya atılan Artık Fonlar Hpotez ne göre; yönetcler kend kontrollernde olan artık fonlara sahp olmayı terch ettklernden ve flas etme tehddne maruz kalmak stemedklernden temettü ödeme konusunda gönülsüzdürler. Artık fonlar yönetclern en kolay manpüle edeblecekler kaynaklardır. Yönetclern kontrolünde fazla artık fon bulunması, negatf net bugünkü değere sahp projelere yatırım yapılması nedenyle aşırı yatırım problemne neden olmaktadır. Ayrıca, artık fonlar, yönetcler kend çıkarları çn gereksz harcama yapmaya yönlendreblmektedr. Bu nedenle temettü, yönetclern kontrolündek artık fonları düşürmekte ve temsl malyetn azaltmaya yardımcı olmaktadır. Jensen e (1986) göre temettü, hssedarların şrket yönetmne doğrudan müdahale etmek yerne yönetcler üzernde kontrol ve dspln mekanzması oluşturmasına yardımcı olmaktadır. Temettü, gelecekte temsl malyetnn düşeceğ ve negatf bugünkü değere sahp projelere yapılan yatırımların azalacağı yönünde olumlu blgler çermektedr. Ayrıca temettü, hssedarların ve yönetclern çıkarlarının brbrne uyumlu hale gelmes ve yönetcler tarafından poztf net bugünkü değere sahp projelere yatırım yapılması konusunda şrketn geleceğ hakkında blg de çermektedr. Amprk çalışmalar, Artık Fonlar Hpotez le lgl tam ve net br sonucu ortaya koyamamaktadır. Rozeff (1982) ve Easterbrook un (1984) çalışmalarında Artık Fonlar Hpotez n destekleyc sonuçlara ulaşılmıştır. Bu yazarlara göre frmanın temsl malyet temettünün arttırılması le düşürüleblr. Yüksek temettü ödeyen frmalar kendlern pyasadan daha sık fnanse etmektedrler. Böylelkle, bu frmalar pyasa tarafından daha çok zlenmektedr. Her ne kadar temettü değşklklernn pyasaya blgy letmes yönünden Artık Fonlar Hpotez le Blg Đçerğ ve Snyalleme Teors benzerlk gösterse de, Artık Fonlar Hpotez ne göre temettünün çerdğ blg gelecektek kazanç

8 54 Burak GÜNALP, Eyüp KADIOĞLU, Sam KILIÇ değşklklernden çok yönetclern davranışlarındak değşklkler le lgldr. DeAngelo ve DeAngelo (2000) ve La Porta vd., (2000) da bu yönde bulgulara ulaşmıştır. Buna karşılık, Denns vd., (1994) bu tez destekleyc sonuçlara ulaşamamıştır Müşter Etks Hpotez Temettü le hsse sened getrs arasındak lşkye yönelk dğer br açıklama Müşter Etks Hpotez dr. Bu hpotez, bazı yatırımcıların şrket karının temettü olarak dağıtılmasını terch ederken bazı yatırımcıların se karın şrkette kalmasını terch ettğn fade etmektedr. Bu nedenle, bazı frmalar temettü terch eden hssedarların beklentlerne, bazıları da karın şrkette kalmasını terch eden hssedarların beklentlerne uygun çaba gösterrler. Yatırımcılar arasındak bu terch farklılıkları, esas olarak, sermaye kazancı le temettü gelrnn farklı verglendrlmesnden kaynaklanablmektedr. Sermaye kazancının verglendrlmes bakımından avantaja sahp br pozsyonda olan yatırımcılar frmanın temettü ödemes yerne karın frmada kalmasını terch edeceklerdr. Bu durumda, temettü ödemeye yönelk açıklamalar bu yatırımcılar tarafından olumsuz br blg olarak değerlendrlecektr. Bu yatırımcılar gelecekte daha fazla verg ödemeye maruz kalacak olmaları nedenyle vergden kaçınmak amacıyla hsselern satma yönünde tepk göstereceklerdr. Bu verg terch Mller ve Modglan (1961) ve Black ve Schloles (1974) tarafından Verg Müşter Etks olarak formüle edlmş olup, bu hpoteze göre frmalar yatırımcıların verg terchlerne uygun temettü poltkası zledkler çn yatırımcıları çekmektedrler. Dğer taraftan, bazı yatırımcılar kşsel verg muafyet ve km başka nedenlerle sermaye kazancı yerne temettü gelrn terch etmektedrler. Özellkle emekllk fonları buna y br örnektr. Emekllk fonları, vadesnde ödeme yapablmek amacıyla sabt nakt akımına htyaç duyarlar ve bu nakt akımını portföydek hsselern satışı yoluyla elde etmeler her zaman mümkün olamayablmektedr. Eckbo ve Verma (1994) ve Short ve ark. (2002) çalışmalarında kurumsal yatırımcılar ve temettü ödemeler arasında öneml br poztf lşk bulmuşlardır. Bu nedenle temettüdek azalış kurumsal hssedarlar çn stenmeyen br olay ve temettüdek artış kurumsal hssedarlar çn stenen br olay olarak ortaya çıkmaktadır. Bazı çalışmalar, temettünün frma değer üzerndek etklern Brennan ın (1970) verg sonrası temettü değerlemes modeln kullanarak test etmştr. Ltzenberber ve Ramaswamy (1982) temettünün frma değer üzernde etks olduğu sonucuna ulaşmışken, Black ve Scholes (1974) aynı sonuca varamamıştır. Black ve Scholes (1974) ve Mller ve Scholes (1982), sermaye

9 Nakt Temettü Blgsnn Hsse Sened Getrs Üzernde Öneml Br Etks Olup Olmadığının ĐMKB de Test Edlmes 55 kazancının daha düşük verglendrldğ durumlarda ble temettü le hsse getrs arasında herhang br lşknn olmayacağını savunmuştur Eldek Kuş Teors Gordon (1963) ve Lntner (1962) tarafından öne sürülen Eldek Kuş Teors ne göre hsse sened sahpler temettüyü sermaye kazancına terch ederler. Yatırımcılar açısından temettü eldek kuş, sermaye kazancı se daldak kuştur ve her zaman eldek br kuş, daldak k kuştan daha ydr. Bu yaklaşımda, yönetcler tarafından kazançlı yatırım alanlarının fnansmanına yönlendrlp yönlendrlmeyeceğ belrsz olduğundan, şrkette bırakılan kârın temettü olarak dağıtılması yatırımcılar tarafından terch edlmektedr. Yatırımcılar, bugün dağıtılan temettüyü gelecektek potansyel sermaye kazançlarından daha az rskl görmektedrler. Bu nedenle, lerde elde edecekler kârı daha yüksek skonto oranı le bugünkü değerne ndrgemektedrler. Dolayısıyla, bugün temettü dağıtan şrketler yatırımcılar tarafından daha çok terch edldğnden daha değerl hale gelmekte ve şrketlern kar dağıtım poltkaları yatırımcılar çn öneml blg çermektedr Türkye Đçn Yapılmış Öncek Çalışmalar Öncek bölümde belrtlen yabancı kaynaklı çalışmalara lave olarak, Türkye sermaye pyasası le lgl olarak yapılmış sınırlı sayıda çalışma da bulunmaktadır. Aydoğan ve Muradoğlu (1998), ĐMKB nn 1986 dak kuruluşunun hemen ardından pyasanın mkro yapısı üzerne çalışmışlardır. Bu çalışmada, yıllarına at verler kullanılarak hsse sened temettüsü le rüçhan hakkının fyat üzerne açıklama ve dağıtma etks araştırılmıştır. O dönemdek kamuyu aydınlatma düzenlemelernn bugünkü sevyelernde olmaması nedenyle hsse sened temettü blgs le rüçhan hakkının açıklanması verler anket yoluyla elde edlmş ve bu kapsamda 109 şrkete anket gönderlmştr. Çalışmanın sonucunda, hsse sened temettüsü le rüçhan hakkının hem açıklanmasında hem de dağıtılmasında öneml ölçüde fyat etksne rastlanmamıştır. Ancak, çalışmada, ĐMKB nn etknszlğnn zaman çersnde değştğ sonucuna ulaşılmıştır. Muradoğlu ve Aydoğan (2003), çalışmalarında, dönemn kapsayan ve örneklem büyüklüğü 513 olan br ver set kullanmışlardır. Bu çalışmada da hsse sened temettüsü le rüçhan hakkının fyat etks araştırılmış ve Aydoğan ve Muradoğlu (1998) le benzer yöntem ve metodoloj kullanmıştır. Çalışma sonucunda, tarhsel olarak üçe ayrılan dönemn 2. ve 3. bölümlernde ( ve ) öneml ölçüde fyat etks bulunmuştur.

10 56 Burak GÜNALP, Eyüp KADIOĞLU, Sam KILIÇ Batchelor ve Orakçıoğlu (2003) se dönemnde temel olarak hsse ve nakt temettünün hsse fyatına etksn araştırmıştır. Bu çalışmada, temettü ödeme günü olay günü olarak alınmış, açıklama günü 4-6 hafta ger gdlerek tahmn edlmş ve fyat etksnn tesptnde olay bağlantılı sabt terml GARCH sürec yöntem kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda nakt temettünün açıklanmasının fyat üzerne etks olduğu bulgularına ulaşılamamıştır. Batchelor ve Orakçıoğlu nun (2003) sonuçları bu yönüyle Aydoğan ve Muradoğlu (1998) le uyumludur. Buna karşılık, Batchelor ve Orakçıoğlu (2003) nakt temettünün dağıtılmasının fyat üzernde etkl olduğunu tespt etmştr. Grş kısmında da açıklandığı gb, çalışmamız, yukarıda belrtlen çalışmalardan farklı olarak, nakt temettü dağıtılması önersnn genel kurula sunulmasına lşkn yönetm kurulu kararının lk kez kamuya açıklandığı günü başlangıç noktası olarak kabul ederek, nakt temettüsü kararının açıklanmasının hsse sened fyatı üzerndek etksn ölçmektedr. 2. VERĐ SETĐ Çalışmamızın ver set ĐMKB kaynaklıdır. Ver setmze, yılları arasındak 5 yıllık süre çersnde hsse senetler ĐMKB de şlem gören 310 şrket arasından, yılda en çok br kez ve toplamda en az üç kez nakt temettü dağıtmış olan 83 şrket dahl edlmştr. Bu dönemde temettü açıklama sayısı (gözlem sayısı) 321 adettr. Đnceleme dönemnde yürürlükte olan sermaye pyasası mevzuatına göre, hsse senetler ĐMKB de şlem gören şrketler açıklamakla yükümlü oldukları özel durumlarını ĐMKB nn günlük bültenler aracılığıyla en kısa sürede kamuya duyurmak zorundadırlar. Şrket yönetm kurulunun temettü dağıtımı yapılması çn genel kurula önerde bulunulmasına yönelk olarak almış olduğu kararlar bu ntelkte olup, kararın alındığı tarhte en ser haberleşme vasıtasıyla ĐMKB aracılığıyla kamuya açıklanmaktadır. Şrketlern yapmış oldukları nakt temettü öner kararı gb tüm özel durum açıklamaları her şrkete at br elektronk dokumanda kümülatf olarak ĐMKB web stesnde saklanmaktadır. Seçlen şrketlern nakt temettü açıklama tarhler ve modeln açıklayıcı değşken olan hsse başına nakt temettü oranı ( HBT ), bu dokümanlardan taranarak kşsel olarak toplanmıştır. Yne, çalışmamızda htyaç duyulan hsse senetler kapanış fyatları le tüm hsselern ağırlıklandırılmış fyatlarından oluşan XUTUM endeks de ĐMKB den temn edlmştr. 2

11 Nakt Temettü Blgsnn Hsse Sened Getrs Üzernde Öneml Br Etks Olup Olmadığının ĐMKB de Test Edlmes 57 Açıklayıcı değşkenmz olan hsse başına nakt temettü oranı, hsse başına nakt temettünün hssenn nomnal değerne (1 TL) oranı olup, nceleme dönemnde seçlen örnekleme lşkn tanımlayıcı statstkler aşağıda yer almaktadır. Tablo 1: Hsse Başına Nakt Temettünün Özet Đstatstkler Hsse Başına Temettü Sayısı Ortalama (%) Medyan (%) Mod (%) St. Sapma (%) Mnmum (%) Maksmum (%) Not: Tablo, dönemndek hsse başına nakt temettü oranlarının özet statstğn sunmaktadır. Özet statstkler yıl bazında ve dönem çn toplu olarak verlmştr. Tabloda, gözlem sayısı, ortalama, medyan, mod, standart sapma, mnmum ve maksmum değerler yüzdesel olarak belrtlmştr. Hsse başına nakt temettü oranı hsse başına nakt temettünün hssenn nomnal değerne olan oranıdır. Tablo 1 den de görüldüğü üzere, özet statstkler yıldan yıla öneml farklılıklar göstermemektedr. Şrketlern nakt temettü dağıtma oranı dönemn tümü tbarıyla ortalama %94,5 sevyesnde gerçekleşmştr. Şrketler ortama olarak 0.95 TL nakt kar dağıtma kararı açıklamışlardır. Mnmum nakt temettü dağıtma oranı %0.07 ve maksmum nakt temettü dağıtma oranı %2580 dr. Nakt temettü dağıtma oranındak standart sapma % olup, bu oran oldukça yüksek br değşkenlğ göstermektedr. Öte yandan, nakt temettü artışı ve nakt temettü azalışlarının etksn ölçmek amacıyla, ardışık k nakt temettü oranı karşılaştırılarak kukla değşkenler oluşturulmuş ve modelmze dahl edlmştr. Nakt temettü oranı, örneklemn 158 nde br öncek temettü oranından büyük, 134 ünde se küçüktür. Benzer şeklde, nakt temettünün breysel etksn ölçmek (fyatı etkleyeblecek dğer açıklamalardan ayırmak) çn de br kukla değşken oluşturulmuştur. Örneklemde 132 adet nakt temettü açıklaması tek başına, 189 adet nakt temettü açıklaması se kar ve/veya hsse sened temettü açıklamasıyla brlkte yapılmıştır.

12 58 Burak GÜNALP, Eyüp KADIOĞLU, Sam KILIÇ Son olarak, ĐMKB verlernn en az sorunlu ver olarak kabul edlmes nedenyle, çalışmamızda ver temzleme yöntemler uygulanmamıştır. ĐMKB de br hsse senednn günlük fyat değşm maksmum ±%21 (her seans ±%10) le sınırlı olmakla brlkte fyat adımları nedenyle bu sınırlarda ufak da olsa değşklkler olablmektedr. 3. METODOLOJĐ Nakt temettünün hsse sened getrs üzerndek açıklama etks, ver setmzn aynı zamanda nakt temettü tutarını da çermes nedenyle etknn boyutunun ve yönünün tam olarak ölçüleblmes amacıyla regresyon kullanılarak analz edlmştr. Bununla brlkte, modelmzde kullanılan normalüstü getrler bulmak çn kısmen de olsa olay çalışması (event study) metodolojsnden yararlanılmıştır. 3 Modelmzde lk olarak hssenn ve endeksn günlük getrler hesaplanmıştır. Orjnal fyat verler kapanış fyatı şeklnde olup, nc hssenn t günündek getrs aşağıdak formül yardımıyla bulunmuştur. Günlük getr, takp eden günlern kapanış fyatlarındak yüzdesel artıştır. G (1) t = ( Ft Ft 1 ) / Ft 1 Burada G t nc hssenn t günündek günlük getrs, F nc hssenn 1 t günündek kapanış fyatı ve t 1 F t nc hssenn t günündek kapanış fyatıdır. Endeks getrs de XUTUM endeksndek kapanış değerler üzernden aynı hesaplamaya tab tutulmuştur. Modelmzde knc adım, her br hssenn günlük normalüstü getrlern bulunması olup, bu amaçla aşağıdak model kullanılmıştır. NÜG t = G M (2) t t NÜG nc hssenn t günündek günlük normalüstü getrsn ve t se pyasa endeksnn t günündek günlük getrsn fade etmektedr. Her ne kadar bazı çalışmalarda rske göre düzeltlmş pyasa getrs model (rsk adjusted market return) kullanılmış olsa da, çalışmamızda normalüstü getrlern hesaplanmasında düzeltlmş pyasa getrs model (adjusted market return) kullanılmıştır. Düzeltlmş pyasa getrs modelnde pyasa portföyüne göre rsk ölçen beta katsayısının 1 ve sabt termn (rsksz getr oranının) 0 olduğu varsayılmaktadır. Dğer taraftan, rske göre düzeltlmş pyasa getrs modelnde se beta katsayısı ve sabt term pyasa portföyünün ve hsse M t

13 Nakt Temettü Blgsnn Hsse Sened Getrs Üzernde Öneml Br Etks Olup Olmadığının ĐMKB de Test Edlmes 59 getrlernn nötr br dönemdek regresyon analznden elde edlmektedr. Yapılan çalışmalar rske göre düzeltlmş pyasa getrs modelnn ver sınırlamaları nedenyle pyasa getrs modelne göre daha y olmadığını ortaya koymuştur. 4 Ayrıca, dern olmayan ve küçük pyasalar çn yapılan çalışmalarda düzeltlmş pyasa getrs modelnn en az dğer model kadar y sonuç verdğ bulunmuştur. Lljeblom (1989), Martkanen ve ark. (1993), Aydoğan ve Muradoğlu (1998) ve Travlos ve ark. nın (2001) sırasıyla Đsveç, Fnlandya, Türkye ve Güney Kıbrıs üzerne yapmış oldukları çalışmalar bunlara örnek gösterleblr. Hatta dern ve gelşmş pyasalar üzerne yapılmış çalışmalar pyasa getrs modelnn rske göre düzeltlmş getr modelnden daha kötü olmadığını ortaya koymuştur. 5 Üçüncü adım, olay çalışmasında olduğu gb olay penceresndek kümülatf normalüstü getrlern bulunmasıdır. KNÜG = NÜG t T t= 1 Burada, KNÜG nc hssenn t=1 den t=t ye kadar olan olay penceresndek kümülatf normalüstü getrsdr. Regresyon analznde temel açıklayıcı değşken olarak verg sonrası hsse başına nakt temettünün hssenn nomnal değerne olan oranı kullanılmıştır. Nakt temettünün açıklandığı zaman çevresnde oluşturulan olay pencerelernde kümülatf normalüstü getr le hsse başına nakt temettü oranı arasında lşknn olup olmadığı aşağıdak regresyon denklem kullanılarak analz edlecektr. KNÜG α β 1 β BA + e (4) = + HBT + 2 Burada, KNÜG nc hssenn kümülatf normalüstü getrs ve HBT verg sonrası hsse başına nakt temettünün hssenn nomnal değerne olan oranıdır. BA kukla değşken se aşağıdak gb tanımlanmaktadır: BA = 1 : Eğer nakt temettü açıklaması kar veya hsse temettüsü açıklaması le brlkte yapıldı se = 0 : Aks durum Yukarıda belrtldğ üzere, lteratürde temettü mktarındak artış veya azalışın kend başına blg çerdğ, dolayısıyla artış veya azalışın normalüstü getr üzernde etks olableceğ fade edldğnden (4) numaralı denklemmz (3)

14 60 Burak GÜNALP, Eyüp KADIOĞLU, Sam KILIÇ aşağıdak şeklde yenden oluşturulmuştur. Bu yen denklemde, br öncek temettüye göre artış veya azalışın etksn ölçmek çn lave k kukla değşken kullanılmıştır. 6 KNÜG α + β HBT + β BA + β ART + AZL + e (5) = β 4 Denklemde yer alan yen kukla değşkenlern tanımları şu şekldedr: ART = 1 : Eğer car nakt temettü oranı br önceknden büyükse = 0 : Aks durum AZL = 1 : Eğer car nakt temettü oranı br önceknden küçükse = 0 : Aks durum Her k regresyon denklemnde yer alan hata termnn, 0 ortalamaya ve σ standart sapmaya sahp normal dağılım özellkler gösterdğ varsayılmıştır. Kümülatf normalüstü getr Tablo 2 nn lk sütununda gösterlen sekz olay penceres çn hesaplanmıştır. Her br olay penceresnn başlangıç ve btş günler tablonun, sırasıyla, knc ve üçüncü sütunlarında yer almaktadır. Tablo da ayrıca, olay pencerelernn açılma gerekçeler ve olası etkler de açıklanmıştır. Tablo 2: Olay Pencerelernn Açılma Nedenler ve Etkler Olay Pencereler No. Baş. Bt Pencerey Açma Gerekçes Açıklamadan önce blgnn sızıp sızmadığını test etmek. (Dğer br fade le blgnn çerden öğrenlp öğrenlmedğn test etmek ) Nakt temettünün açıklama etksn ve fyatın blgye uyarlanma sürecn test etmek. Etkler Pyasa regülasyonunun ve gözetm-denetmnn etknlğ. Nakt temettünün blg çerğnn olup olmadığı ve pyasanın etknlğ.

15 Nakt Temettü Blgsnn Hsse Sened Getrs Üzernde Öneml Br Etks Olup Olmadığının ĐMKB de Test Edlmes ELDE EDĐLEN BULGULAR Hsse başına nakt temettü le açıklama anı ve cvarındak olay pencerelerndek normalüstü getrlern lşks (4) numaralı denklem kullanılarak test edlmştr. Bu denklem, temettü açıklamasının dğer açıklamalardan ayırt edlmesn sağlayan kukla değşken de kapsamaktadır. Denklemn tahmnyle elde edlen bulgular Tablo 3 de verlmektedr. Tablo 3: Temettü Açıklamasının Hsse Fyatına Etks Bağımlı Değşken (Olay pencerelerndek KNÜG ) KNÜG1 [-5,-1] KNÜG2 [-2,-1] KNÜG3 [0] KNÜG4 [0,+1] KNÜG5 [0,+2] KNÜG6 [0,+4] KNÜG7 [0,+10] KNÜG8 [+0,+15] HBT BA (-0.42) (-0.39) (-4.15)* (-6.41)* (-7.02)* (-5.85)* (-6.73)* (-5.89)* (-2.81)* (1.59) (1.86) (0.65) (0.65) (-0.12) (-0.09) (-1.56) R 2 (%) F-Test 3.82* * 21.48* 25.67* 17.28* 23.02* 17.76* Not: Tablo, sekz değşk olay penceresndek regresyon sonuçlarını göstermektedr. Her sefernde hsse başına temettü oranı olay penceres boyunca bulunan kümülatf normalüstü getr le regresyon lşksne sokulmuştur. Bağımsız değşkenler HBT (hsse başına temettü oranı) ve BA (brlkte açıklama yapılıp yapılmadığı), bağımlı değşken se her olay penceresndek KNÜG dür (kümülatf normalüstü getr). Örneğn [-5,-1] penceresndek KNÜG, nakt temettü açıklamasının yapıldığı günün 5 önces gününden 1 önces gün dâhl kümülatf getrsn fade etmektedr. Her regresyon çn, üstte yer alan rakam katsayıyı, parantez çnde yer alan rakam se t-statstğn göstermektedr. Tablonun son k satırında regresyona at R 2 ve F-test sonuçları yer almaktadır. Đstatstklerde * %1 anlamlılık düzeyn,** se %5 anlamlılık düzeyn göstermektedr. Tablo 3 de yer alan sonuçlar, açıklama sonrasında hsse başına nakt temettü ( HBT ) le kümülatf normalüstü getr ( KNÜG ) arasında statstksel olarak anlamlı br lşknn varlığını ortaya koymaktadır. Nakt temettü açıklamasından tbaren açılan tüm olay pencerelerndek HBT ler %1 düzeynde statstksel olarak anlamlıdır. 7 Buna karşın nakt temettü açıklaması öncesnde açılan pencerelerdek HBT ler anlamsız çıkmaktadır. Nakt temettü açıklamasından tbaren açılan pencerelerde HBT nn katsayısı negatf olup, bu katsayı mutlak değer olarak büyümektedr. Nakt temettü açıklaması hsse senednn normalüstü getrsn negatf yönde etklemektedr. Açıklamanın yapıldığı günkü HBT nn katsayısı , 0-2 günlük HBT nn katsayısı ve 0-15 günlük HBT nn katsayısı se dr. KNÜG le HBT

16 62 Burak GÜNALP, Eyüp KADIOĞLU, Sam KILIÇ arasındak en güçlü lşk 0-2 günlük dönemdedr. HBT le brlkte dğer açıklamaların KNÜG üzernde stkrarlı br etksnn olmadığı da anlaşılmaktadır. Dğer br fade le HBT tek başına fyat etks yaratmaktadır. Çalışmamızda ayrıca nakt temettü artış ve azalış kukla değşkenler eklenerek yukarıdak regresyon analzler tekrarlanmıştır (denklem (5)). Bu tahmnlere lşkn sonuçlar Tablo 4 te sunulmaktadır. 8 Tablo 4: Temettü Artış ve Azalışlarının Fyat Etks Bağımlı Değşken (Olay pencerelerndek KNÜG ) KNÜG1 [-5,-1] KNÜG2 [-2,-1] KNÜG3 [0] KNÜG4 [0,+1] KNÜG5 [0,+2] KNÜG6 [0,+4] KNÜG7 [0,+10] KNÜG8 [+0,+15] HBT BA ART AZL (-0.5) (-0.41) (-4.14)* (-6.42)* (-7.01)* (-5.82)* (-6.68)* (-5.88)* (2.69)* (-1.56) (1.86) (0.66) (0.61) (-0.16) (-0.05) (-1.54) (0.55) (0.78) (0.39) (1.10) (0.91) (0.89) (0.42) (0.56) (-0.32) (0.63) (0.33) (1.02) (1.11) (1.65) (1.03) (0.46) R 2 (%) F-Test 2.39** * 11.03* 13.11* 9.49* 11.88* 8.91* Not: Tabloda, br öncek tabloda yer alan değşkenlere laveten, temettü artış veya azalışlarının etksn ölçmek çn denkleme dahl edlen kukla değşkenler yer almaktadır (ART ve AZL). Temettü azalışı car temettü oranın br öncek temettü orana göre azaldığını, temettü artışı se car temettü oranın br öncek temettü orana göre arttığını fade etmektedr. Dğer değşkenlere at açıklamalar yukarıdak tabloda verlmştr. Her regresyon çn üstte yer alan rakam katsayıyı, parantez çnde yer alan rakam se t-statstğn göstermektedr. Tablonun son k satırında regresyona at R 2 ve F-test sonuçları yer almaktadır. Đstatstklerde * %1 anlamlılık düzeyn,** se %5 anlamlılık düzeyn göstermektedr. Tablo 4 dek sonuçlar br öncek tabloda yer alan sonuçları teyt etmektedr. Nakt temettü açıklaması sonrasındak tüm KNÜG lar le HBT arasında statstksel olarak anlamlı br lşk mevcuttur. Bu lşk ters yönlü ve %1 düzeyde anlamlıdır. Aynı lşky açıklama öncesnde görmek mümkün değldr. Açıklama öncesndek HBT nn katsayıları statstksel olarak anlamlı değldr. HBT le KNÜG arasındak anlamlı lşk açıklama gününden başlamakta, 0-2 gün çersnde maksmum sevyeye ulaşmakta ve en az 15 gün sürmektedr. Açıklamanın yapıldığı günkü HBT nn katsayısı olup %1 düzeynde anlamlıdır. [0, +2] penceresndek HBT n katsayısı ve anlamlık düzey %1 dr. Yne açıklamadan sonra açılan [0,+1], [0,+4], [0,+10]

17 Nakt Temettü Blgsnn Hsse Sened Getrs Üzernde Öneml Br Etks Olup Olmadığının ĐMKB de Test Edlmes 63 ve [0,+15] pencerelernde katsayılar sırasıyla , , ve olup, heps %1 düzeynde anlamlıdır. Regresyonda yer alan ART, AZL ve BA değşkenlernn katsayıları ( BA nın [-5,-1] penceres harç) statstksel olarak anlamlı değldr. Đk analzn sonuçları da hemen hemen aynıdır. Regresyon tahmnlernde, ana açıklayıcı değşken olan HBT nn yanında temettü azalış veya artış kukla değşkenleryle ( ART ve AZL ) brlkte açıklanma kukla değşkennn ( BA ) eklenmesnn sonuçları etklemedğ gözlenmektedr. SONUÇ Çalışmamızda, yılları arasındak beş yıllık dönemde ĐMKB de şlem gören 83 şrketn 321 adet nakt temettü açıklaması ve lgl fyat verler kullanılmış ve regresyon yöntemyle temettü kararına lşkn açıklamanın hsse sened getrsne olan etks test edlmştr. Elde edlen bulgular çerçevesnde üç öneml sonuca ulaşılmıştır. Çalışmamızın lk sonucu, Türkye de nakt temettü kararının hsse sened getrsn etkleyeblecek ntelkte öneml br blg olduğudur. Zra test sonucunda nakt temettünün açıklanması sonrasında hsse başına nakt temettü oranı le kümülatf normalüstü getr arasında statstksel olarak anlamlı br lşk tespt edlmştr. Bu lşk negatf yönlüdür. Buna göre, nakt temettü kararının kamuya açıklanması pyasada olumsuz br snyal olarak algılanmakta ve bu nedenle fyat düşmektedr. Hsse başına yüksek nakt temettü açıklayan hssenn normalüstü değer kaybı, hsse başına düşük nakt temettü açıklayan hssenn fyatına göre daha fazladır. Dğer br fade le yüksek nakt temettü dağıtma açıklamasında bulunan şrketlern hsse senetler dğerlerne göre daha fazla değer kaybetmektedr. Bu sonuç, Batchelor ve Orakçıoğlu nun (2003) çalışmasından farklıdır. Đknc olarak, fyatın blgye uyarlanma sürec açıklamanın yapıldığı gün başlamakta ve en az 15 gün devam etmektedr. Nakt temettü açıklanmasından sonra en güçlü etk 0-2 günlük dönemde (yan lk üç günde) olmaktadır. Aydoğan ve Muradoğlu (1998), 1990 lı yıllar çn yaptıkları çalışmada fyatın blgye uyarlama sürecnn blgnn açıklamasından 1 gün sonra başladığını ortaya koymuşlardır. Dolayısıyla, bu çalışmanın sonuçları le brlkte düşünüldüğünde, geçen 20 yıllık süre çnde ĐMKB nn pyasa etknszlğnn azaldığını söylemek mümkündür. Çalışmamızın br dğer bulgusu se, nakt temettü açıklaması öncesnde anlamlı br fyat hareketnn olmaması nedenyle, fyatı etkleyeblecek öneml br blg olan nakt temettü kararının şrket çnden pyasaya sızmadığıdır. Bu

18 64 Burak GÜNALP, Eyüp KADIOĞLU, Sam KILIÇ kapsamda, kamuya açıklanmadan fyatı etkleyeblecek öneml blglern kullanılarak şlem yapılmasının yasak olduğu sermaye pyasasında, Sermaye Pyasası Kurulu nun, bu yasağın uygulanmasında nakt temettü oranı önersnn kamuya açıklanması le sınırlı olmak üzere etkn olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Sonuçlarımız Verg Müşter Etks hpotezn destekler ntelktedr. Türkye de genel olarak sermaye kazancı temettü gelrne göre daha az verglendrldğnden (böyle br durumda yatırımcılar karın dağıtılmayarak şrkette kalmasını terch edecektr) daha fazla sermaye kazancı elde etmey bekleyen yatırımcılar çn temettü dağıtma kararının kamuya açıklanması olumsuz br blg olarak görülmektedr. Son olarak vurgulanması gereken br nokta, çalışmamızda sadece nakt temettünün üzerne odaklanmış olması nedenyle, bundan sonrak çalışmalarda, hsse sened temettüsünün hsse sened getrs üzerndek açıklama etksnn de ncelenmesnn uygun olacağıdır. Ayrıca, temettünün blg çerğ car temettü le gelecektek kar lşksnden yola çıkılarak da test edlmeldr. NOTLAR 1 Bu ayrıştırma Watts dak (1973) bazı sorunları da ortadan kaldırmıştır. 2 XUTUM endeks, ĐMKB de şlem gören tüm şrketlern, aynen saklamada bulunanlar harç olmak üzere, Merkez Kayıt Kuruluşu saklamasında bulunan hsse senetlernn toplam pyasa değerler le ağırlıklandırılması yöntemyle hesaplanmaktadır. 3 Bu meteodolj çn bakınız Armtage (1995), Pettt (1972), Masuls (1980), Brown ve Warner (1980), Aharony ve Swary (1980), Woolrdge (1982), Asquth ve Mullns (1983), Venkatesh (1989), Akhgbe ve Madura (1996), Denns ve McConnell (1986), Svakumar ve Waymre (1994), Gregory ve ark. (1997) ve Hller ve Marshall (2002). 4 Bakınız Armtage (1995), Brown ve Warner (1980) ve Marsh (1979). 5 Bakınız Charest (1978), Woolrdge (1982), Asquth ve Mullns (1983, 1986). 6 Üçüncü durum olan temettünün sabt kalması referans grup olarak alınmıştır. 7 Denklem (2) de fade edldğ gb, br hssenn normalüstü getrs pyasa getrsnn üzerndek getr olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca günlük normalüstü getrler ondalık (yüzdesel olmayan) değerler üzernden fade edlmektedr. Bu nedenlerle HBT değşkenne at katsayı çn elde edlen tahmn değerlernn küçük olması beklenen br durumdur. Bunların yanında, ĐMKB de br hsse senednn günlük fyat değşm zaten maksmum ±0.21 (her seans ±0.1) le sınırlıdır (fyat adımları nedenyle bu sınırlarda ufak da olsa değşklkler olablmektedr). Dolayısıyla elde edlen tahmn değerlernn bu sınırlar çnde yer aldığı da gözlenmektedr. 8 Tablo 2 ve Tablo 3 dek tahmnler en küçük kareler yöntem (EKKY) le gerçekleştrlmştr. Aynı tahmnler rassal etk model kullanılarak da gerçekleştrlmş ve sonuçların hemen hemen hç değşmedğ gözlenmştr. Öte yandan sabt etk

19 Nakt Temettü Blgsnn Hsse Sened Getrs Üzernde Öneml Br Etks Olup Olmadığının ĐMKB de Test Edlmes 65 modelnn sonuçları genellkle anlamsız bulunmuştur. Rassal etk model le EKKY sonuçlarının brbrlern teyt eder ntelkte olması rassal etk sonuçlarının sabt etk model sonuçlarına göre daha güvenlr olduğunu göstermektedr. Sabt ve rassal etk modellernden hangsnn seçlmes gerektğne lşkn olarak Hausman test de gerçekleştrlmş ve test rassal etk modelnn terch edlmes gerektğ sonucunu vermştr. Rassal etk model tahmn sonuçları stenldğ takdrde yazarlardan temn edleblr. KAYNAKÇA Aharony, J. and I. Swary (1980) Quarterly Dvdend and Earnngs Announcements and Stockholders Returns: An Emprcal Analyss, Journal of Fnance, 35, Akhgbe, A. and J. Madura (1996) Dvdend Polcy and Corporate Performance, Journal of Busness Fnance and Accountng, 23, Ang, J.S. (1975) Dvdend Polcy: Informatonal Content or Partal Adjustment, Revew of Economcs and Statstcs, 57, Armtage, S. (1995) Event Study Methods and Evdence on Ther Performance, Journal of Economc Surveys, 8(4), Asquth, P. and D.W. Mullns (1983) The Impact of Intatng Dvdend Payments on Shareholders Wealth, Journal of Busness, 56, Asquth, P., and D.W. Mullns (1986) Sgnallng wth Dvdends, Stock Repurchases, and Equty Issues, Fnancal Management, 15, Aydoğan, K., and Muradoğlu, G. (1998) Do Markets Learn from Experence? Prce Reacton to Stock Dvdends n the Turksh Market, Appled Fnancal Economcs, 8, Batchelor, R. and I. Orakçıoğlu (2003) Event-Related GARCH: The Impact of Stock Dvdends n Turkey, Appled Fnancal Economcs, 13(4), Bernartz, S., R. Mchaely and R. Thaler (1997) Do Changes n Dvdends Sgnal the Future or the Past, Journal of Fnance, 52, Bhattacharya, S. (1979) Imperfect Informaton, Dvdend Polcy, and the Brd n the Hand Fallacy, Bell Journal of Economcs, 10, Black, F. (1976) The Dvdend Puzzle, Journal of Portfolo Management, 2, Black, F. and M.S. Scholes (1974) The Effects of Dvdend Yeld and Dvdend Polcy on Common Stock Prces and Returns, Journal of Fnancal Economcs, 1, 1 22.

20 66 Burak GÜNALP, Eyüp KADIOĞLU, Sam KILIÇ Brennan, M.J. (1970) Taxes, Market Valuaton and Fnancal Polcy, Natonal Tax Journal, 23, Brown, S.J. and J.B. Warner (1980) Measurng Securty Prce Performance, Journal of Fnancal Economcs, 8, Charest, G. (1978) Dvdend Informaton, Stock Returns and Market Effcency, Journal of Fnancal Economcs, 6, DeAngelo, H., and L. DeAngelo (1990) Dvdend Polcy and Fnancal Dstress: An Emprcal Investgaton of Troubled NYSE Frms, Journal of Fnance, 55, DeAngelo, H., and L. DeAngelo (2000) Controllng Stockholders and the Dscplnary Role of Corporate Payout Polcy: A Study of the Tmes Mrror Company, Journal of Fnancal Economcs, 56, DeAngelo, H., L DeAngelo and D. Sknner (1992) Dvdends and Losses, Journal of Fnance, 47, DeAngelo, H., L. DeAngelo and D. Sknner (1996) Reverse of Fortune: Dvdend Sgnallng and the Dsappearance of Sustaned Earnngs Growth, Journal of Fnancal Economcs, 40, Denns, D., D. Denns and A. Sarn (1994) The Informaton Content of Dvdend Changes: Cash Flow Sgnallng, Overnvestment, and Dvdend Clenteles Journal of Fnancal and Quanttatve Analyss, 29, Denns, D. and J. McConnell (1986) Corporate Mergers and Securty Returns, Journal of Fnancal Economcs, 16, Eckbo, B.E. and S. Verma (1994) Manageral Share Ownershp, Votng Power, and Cash Dvdend Polcy, Journal of Corporate Fnance, 1, Easterbrook, F.H. (1984) Two Agency-Cost Explanatons of Dvdends, Amercan Economc Revew, 74(4), Fama, E.F. and H. Babak (1968) Dvdend Polcy: An Emprcal Analyss, Journal of the Amercan Statstcal Assocaton, 63, Fama, E.F., L. Jensen and R. Roll (1969) The Adjustment of Stock Prces to New Informaton, Internatonal Economc Revew, 10, Fama, E.F. and K.R. French (2000) Forecastng Proftablty and Earnngs, Internatonal of Busness, 73,

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU 6.07.0 ÇOKLU REGRESON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-ON KATSAILARININ ORUMU ÇOKLU REGRESON MODELİ Ekonom ve şletmeclk alanlarında herhang br bağımlı değşken tek br bağımsız

Detaylı

Kar Payı Politikası ve Yaşam Döngüsü Teorisi: İMKB İmalat Sektöründe Ampirik Bir Uygulama

Kar Payı Politikası ve Yaşam Döngüsü Teorisi: İMKB İmalat Sektöründe Ampirik Bir Uygulama Anadolu Ünverses Sosyal Blmler Dergs Anadolu Unversy Journal of Socal Scences Kar Payı Polkası ve Yaşam Döngüsü Teors: İMKB İmalat Sektöründe Amprk Br Uygulama Dvdend Payout Polcy and Lfe Cycle Theory:

Detaylı

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 1, 2011 225

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 1, 2011 225 Atatürk Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt: 25, Sayı:, 20 225 FİNANSAL ANALİZDE KULLANILAN ORANLAR VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİ İÇİN İMKB İMALAT SANAYİ

Detaylı

Muhasebe ve Finansman Dergisi

Muhasebe ve Finansman Dergisi Muhasebe ve Fnansman Dergs Ocak/2012 Farklı Muhasebe Düzenlemelerne Göre Hazırlanan Mal Tablolardan Elde Edlen Fnansal Oranlar İle Şrketlern Hsse Sened Getrler Ve Pyasa Değerler Arasındak İlşk Ahmet BÜYÜKŞALVARCI

Detaylı

FARKLI REGRESYON YÖNTEMLERİ İLE BETA KATSAYISI ANALİZİ

FARKLI REGRESYON YÖNTEMLERİ İLE BETA KATSAYISI ANALİZİ FARKLI REGRESYON YÖNTEMLERİ İLE BETA KATSAYISI ANALİZİ M.Ensar YEŞİLYURT (*) Flz YEŞİLYURT (**) Özet: Özellkle uzak verlere sahp ver setlernn analz edlmesnde en küçük kareler tahmnclernn kullanılması sapmalı

Detaylı

HİSSE SENETLERİNİN BEKLENEN GETİRİ VE RİSKLERİNİN TAHMİNİNDE ALTERNATİF MODELLER

HİSSE SENETLERİNİN BEKLENEN GETİRİ VE RİSKLERİNİN TAHMİNİNDE ALTERNATİF MODELLER İstanbul Ünverstes İktsat Fakültes Malye Araştırma Merkez Konferansları 47. Ser / Yıl 005 Prof. Dr. Türkan Öncel e Armağan HİSSE SENETLERİNİN BEKLENEN GETİRİ VE RİSKLERİNİN TAHMİNİNDE ALTERNATİF MODELLER

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 07 KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ, LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİ FAİZ ESNEKLİĞİ Bugünk dersn çerğ: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 1.1 İŞLEMLER (MUAMELELER) TALEBİ... 2 1.2 ÖNLEM (İHTİYAT) TALEBİ...

Detaylı

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH Dr Türkmen Göksel Ankara Ünverstes Syasal Blgler Fakültes Özet Bu makalede teknoloj sevyesnn pyasa rekabet ve refah sevyes üzerndek etkler matematksel br model le ncelenecektr

Detaylı

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI V. Ulusal Üretm Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Tcaret Ünverstes, 5-7 Kasım 5 ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN

Detaylı

ANE - AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF

ANE - AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALİYET RAPORU Bu rapor AEGON Emekllk ve Hayat A.Ş Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2011 30.09.2011 dönemne

Detaylı

X, R, p, np, c, u ve diğer kontrol diyagramları istatistiksel kalite kontrol diyagramlarının

X, R, p, np, c, u ve diğer kontrol diyagramları istatistiksel kalite kontrol diyagramlarının 1 DİĞER ÖZEL İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL DİYAGRAMLARI X, R, p, np, c, u ve dğer kontrol dyagramları statstksel kalte kontrol dyagramlarının temel teknkler olup en çok kullanılanlarıdır. Bu teknkler ell

Detaylı

ANE-AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF

ANE-AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş.DENGELİ EYF AEGON EMEKLĐLĐK VE HAYAT A.Ş. DENGELĐ EMEKLĐLĐK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALĐYET RAPORU Bu rapor Aegon Emekllk ve Hayat A.Ş Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2009 30.09.2009 dönemne

Detaylı

KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ

KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ Central Bank Revew Vol. 11 (January 2011), pp.1-9 ISSN 1303-0701 prnt / 1305-8800 onlne 2011 Central Bank of the Republc of Turkey http://www.tcmb.gov.tr/research/revew/ KALĐTE ARTIŞLARI VE ENFLASYON:

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI FİRMA ÇEŞİTLENDİRMESİNİN FİRMA DEĞERİ, RİSKİ VE PERFORMANSINA ETKİLERİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Emel YÜCEL DOKTORA TEZİ

Detaylı

Kısa Vadeli Sermaye Girişi Modellemesi: Türkiye Örneği

Kısa Vadeli Sermaye Girişi Modellemesi: Türkiye Örneği Dokuz Eylül Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Fakültes Dergs, Clt:24, Sayı:1, Yıl:2009, ss.105-122. Kısa Vadel Sermaye Grş Modellemes: Türkye Örneğ Mehmet AKSARAYLI 1 Özhan TUNCAY 2 Alınma Tarh: 04-2008,

Detaylı

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular Basel II Geçş Sürec Sıkça Sorulan Sorular Soru No: 71 Cevaplanma Tarh: 06.03.2012 İlgl Hüküm: --- Konu: Gayrmenkul İpoteğyle Temnatlandırılmış Alacaklar İçn KR510AS Formunun Doldurulmasına İlşkn Örnek

Detaylı

KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM TALEP SİSTEMİ YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ

KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM TALEP SİSTEMİ YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ Süleyman Demrel Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yıl: 2007/2, Sayı: 6 Journal of Suleyman Demrel Unversty Insttue of Socal Scences Year: 2007/2, Number: 6 KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM

Detaylı

AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU

AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU AEGON EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. DENGELİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU FON KURULU ÜÇÜNCÜ 3 AYLIK FAALİYET RAPORU Bu rapor AEGON Emekllk ve Hayat A.Ş. Dengel Emekllk Yatırım Fonu nun 01.07.2012-30.09.2012 dönemne

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatları ve Fiyat/Kazanç Oranı Đlişkisi: Panel Verilerle Sektörel Bir Analiz *

Hisse Senedi Fiyatları ve Fiyat/Kazanç Oranı Đlişkisi: Panel Verilerle Sektörel Bir Analiz * Busness and Economcs Research Journal Volume. umber. 0 pp. 65-84 ISS: 309-448 www.berjournal.com Hsse Sened Fyatları ve Fyat/Kazanç Oranı Đlşks: Panel Verlerle Sektörel Br Analz * Mehmet argelecekenler

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI. Kalite Artışları ve Enflasyon: Türkiye Örneği

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI. Kalite Artışları ve Enflasyon: Türkiye Örneği Türkye Cumhuryet Merkez Bankası Sayı: 2010-17 / 20 Aralık 2010 EKONOMİ NOTLARI Kalte Artışları ve Enflasyon: Türkye Örneğ Yavuz Arslan Evren Certoğlu Abstract: In ths study, average qualty growth and upward

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 1, 2012 195

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 13, Sayı 1, 2012 195 C.Ü. İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt 13, Sayı 1, 2012 195 TÜRKİYE DE TİCARİ BANKACILIK SEKTÖRÜNDE REKABET DÜZEYİNİN BELİRLENMESİ (2002-2009) Abdulvahap ÖZCAN * Özet Türkye nn yaşadığı 2000 ve 2001 krzler

Detaylı

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİMDALI

T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİMDALI T.C. KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİMDALI İMKB DE YÜKSELEN PİYASA VE DÜŞEN PİYASA DÖNEMLERİNDE DURUMSAL İLİŞKİ ANALİZİ YÜKSEK LİSANS TEZİ KAHRAMANMARAŞ TEMMUZ

Detaylı

Fatih ECER*, Fatih GÜNAY**

Fatih ECER*, Fatih GÜNAY** Anatola: Turzm Araştırmaları Dergs, Clt 25, Sayı 1, Bahar: 35-48, 2014. Copyrght 2014 anatola Bütün hakları saklıdır ISSN: 1300-4220 (1990-2014) Borsa İstanbul da İşlem Gören Turzm Şrketlernn Fnansal Performanslarının

Detaylı

İÇME SUYU ŞEBEKELERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ

İÇME SUYU ŞEBEKELERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ Türkye İnşaat Mühendslğ, XVII. Teknk Kongre, İstanbul, 2004 İÇME SUYU ŞEBEKELERİNİN GÜVENİLİRLİĞİ Nur MERZİ 1, Metn NOHUTCU, Evren YILDIZ 1 Orta Doğu Teknk Ünverstes, İnşaat Mühendslğ Bölümü, 06531 Ankara

Detaylı

BANKACILIKTA ETKİNLİK VE SERMAYE YAPISININ BANKALARIN ETKİNLİĞİNE ETKİSİ

BANKACILIKTA ETKİNLİK VE SERMAYE YAPISININ BANKALARIN ETKİNLİĞİNE ETKİSİ BANKACILIKTA ETKİNLİK VE SERMAYE YAPISININ BANKALARIN ETKİNLİĞİNE ETKİSİ Yrd. Doç. Dr. Murat ATAN - Araş. Gör. Gaye KARPAT ÇATALBAŞ 2 ÖZET Bu çalışma, Türk bankacılık sstem çnde faalyet gösteren tcar bankaların

Detaylı

Finansal Riskten Korunma Muhasebesinde Etkinliğin Ölçülmesi

Finansal Riskten Korunma Muhasebesinde Etkinliğin Ölçülmesi Fnansal Rskten Korunma Muhasebesnde Etknlğn Ölçülmes Dr. Fahreddn OKUDAN * Fath Ünverstes, İİBF. Özet Bu makalenn amacı, etknlk test yöntemlernn ncelenmesdr. TMS 39, rskten korunma muhasebes uygulanablmes

Detaylı

Dip - Zirve Relatif Performans Piyasa Çarpanları Değerlemeler TTKOM IPEKE SAHOL BIMAS TTRAK DOHOL. Düşüşü Sürenler ASELS

Dip - Zirve Relatif Performans Piyasa Çarpanları Değerlemeler TTKOM IPEKE SAHOL BIMAS TTRAK DOHOL. Düşüşü Sürenler ASELS BİST 30 Son Fyat Bu Hafta Geçen Hafta AKBNK 8,92-10,35% -2,93% ARCLK 13,55-4,24% 4,04% ASELS 10,30-7,52% -4,24% ASYAB 2,01-5,19% -0,93% BIMAS 87,75-3,31% -1,39% DOHOL 1,07-4,46% -2,61% EKGYO 3,09-4,92%

Detaylı

Devalüasyon, Para, Reel Gelir Değişkenlerinin Dış Ticaret Üzerine Etkisinin Panel Data Yöntemiyle Türkiye İçin İncelenmesi

Devalüasyon, Para, Reel Gelir Değişkenlerinin Dış Ticaret Üzerine Etkisinin Panel Data Yöntemiyle Türkiye İçin İncelenmesi Dokuz Eylül Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Clt 6, Sayı:4, 2004 Devalüasyon, Para, Reel Gelr Değşkenlernn Dış Tcaret Üzerne Etksnn Panel Data Yöntemyle Türkye İçn İncelenmes Yrd.Doç.Dr.Ercan BALDEMİR*

Detaylı

Prof. Dr. Nevin Yörük - Yrd. Doç. Dr. S. Serdar Karaca Yrd. Doç. Dr. Mahmut Hekim - Öğr. Grv. İsmail Tuna

Prof. Dr. Nevin Yörük - Yrd. Doç. Dr. S. Serdar Karaca Yrd. Doç. Dr. Mahmut Hekim - Öğr. Grv. İsmail Tuna Anadolu Ünverstes Sosyal Blmler Dergs Anadolu Unversty Journal of Socal Scences Sermaye Yapısını Etkleyen Faktörler ve Fnansal Oranlar le Hsse Getrs Arasındak İlşknn ANFIS Yöntem le İncelenmes: İMKB de

Detaylı

2005 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:16, s31-46

2005 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:16, s31-46 2005 Gaz Ünverstes Endüstryel Sanatlar Eğtm Fakültes Dergs Sayı:16, s31-46 ÖZET BANKALARDA MALİ BAŞARISIZLIĞIN ÖNGÖRÜLMESİ LOJİSTİK REGRESYON VE YAPAY SİNİR AĞI KARŞILAŞTIRMASI 31 Yasemn KESKİN BENLİ 1

Detaylı

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Clt:3 Sayı: Celal Bayar Ünverstes İ.İ.B.F. MANİSA Bulanık Araç Rotalama Problemlerne Br Model Öners ve Br Uygulama Doç. Dr. İbrahm GÜNGÖR Süleyman Demrel Ünverstes, İ.İ.B.F.,

Detaylı

ĐLK HALKA ARZLARDA UZUN DÖNEM GETĐRĐLERĐNĐN TAHMĐNĐ: YAPAY SĐNĐR AĞLARI ĐLE ĐMKB ĐÇĐN AMPĐRĐK BĐR ÇALIŞMA

ĐLK HALKA ARZLARDA UZUN DÖNEM GETĐRĐLERĐNĐN TAHMĐNĐ: YAPAY SĐNĐR AĞLARI ĐLE ĐMKB ĐÇĐN AMPĐRĐK BĐR ÇALIŞMA Ekonometr ve Đstatstk Sayı:10 2009 29-47 ĐSTANBUL ÜNĐVERSĐTESĐ ĐKTĐSAT FAKÜLTESĐ EKONOMETRĐ VE ĐSTATĐSTĐK DERGĐSĐ ĐLK HALKA ARZLARDA UZUN DÖNEM GETĐRĐLERĐNĐN TAHMĐNĐ: YAPAY SĐNĐR AĞLARI ĐLE ĐMKB ĐÇĐN AMPĐRĐK

Detaylı

DENEY 4: SERİ VE PARALEL DEVRELER,VOLTAJ VE AKIM BÖLÜCÜ KURALLARI, KIRCHOFF KANUNLARI

DENEY 4: SERİ VE PARALEL DEVRELER,VOLTAJ VE AKIM BÖLÜCÜ KURALLARI, KIRCHOFF KANUNLARI A. DNYİN AMACI : Bast ser ve bast paralel drenç devrelern analz edp kavramak. Voltaj ve akım bölücü kurallarını kavramak. Krchoff kanunlarını deneysel olarak uygulamak. B. KULLANILACAK AAÇ V MALZML : 1.

Detaylı

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES Konut Sahplğnn Belrleycler: Hanehalkı Resler Üzerne Br Uygulama Halm TATLI 1 Özet İnsanların barınma htyacını sağlayan konut, temel htyaçlar arasında yer almaktadır. Konut sahb olmayan ve krada oturan

Detaylı

UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ. 2 -n olup. nin dağılımı χ dir ve sd = (k-1-p) dir. Burada k = sınıf sayısı, p = tahmin edilen parametre sayısıdır.

UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ. 2 -n olup. nin dağılımı χ dir ve sd = (k-1-p) dir. Burada k = sınıf sayısı, p = tahmin edilen parametre sayısıdır. UYUM ĐYĐLĐĞĐ TESTĐ Posson: H o: Ver Posson dağılıma sahp br ktleden gelmektedr. H a : Ver Posson dağılıma sahp br ktleden gelmemektedr. Böyle br hpotez test edeblmek çn, önce Posson dağılım parametres

Detaylı

MOBİPA MOBİLYA TEKSTİL İNŞAAT NAKLİYE PETROL ÜRÜNLERİ. SÜPERMARKET VE TuRİzM SANAYİ VE TİcARET ANONİM ŞİRKETİ

MOBİPA MOBİLYA TEKSTİL İNŞAAT NAKLİYE PETROL ÜRÜNLERİ. SÜPERMARKET VE TuRİzM SANAYİ VE TİcARET ANONİM ŞİRKETİ MOBİPA MOBİLYA TEKSTİL İNŞAAT NAKLİYE PETROL ÜRÜNLERİ SÜPERMARKET VE TuRİzM SANAYİ VE TİcARET ANONİM ŞİRKETİ 2011-2012-2013 MALİ yılına İLİşKİN YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU ("Şrket") 01012011-31 ı22013

Detaylı

Tek Yönlü Varyans Analizi

Tek Yönlü Varyans Analizi Tek Yönlü Varyan Analz Nedr ve hang durumlarda kullanılır? den fazla grupların karşılaştırılmaı öz konuu e, çok ayıda t-tet nn kullanılmaı, Tp I hatanın artmaına yol açar; Örneğn, eğer 5 grubu kşerl olarak

Detaylı

NİTEL TERCİH MODELLERİ

NİTEL TERCİH MODELLERİ NİTEL TERCİH MODELLERİ 2300 gözlem sayısı le verlen değşkenler aşağıdak gbdr: calsma: çocuk çalışıyorsa 1, çalışmıyorsa 0 (bağımlı değşken) Anne_egts: Anne eğtm sevyes Baba_egts: Baba eğtm sevyes Kent:

Detaylı

Üniversite Öğrencilerinin Kredi Kartı Sahipliğini Belirleyen Faktörler

Üniversite Öğrencilerinin Kredi Kartı Sahipliğini Belirleyen Faktörler Ünverste Öğrenclernn Kred Kartı Sahplğn Belrleyen Faktörler H. Dlara KESKİN Yrd. Doç. Dr., Karadenz Teknk Ünverstes, İİBF İşletme Bölümü dlarakeskn@yahoo.com Emrah KOPARAN Öğr. Gör., Amasya Ünverstes Merzfon

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ ÖZEL BANKALARIN FİNANSAL PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI: 2008-2011 DÖNEMİ. Fatih ECER *

TÜRKİYE DEKİ ÖZEL BANKALARIN FİNANSAL PERFORMANSLARININ KARŞILAŞTIRILMASI: 2008-2011 DÖNEMİ. Fatih ECER * AİBÜ Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs, Güz 2013, Clt:13, Yıl:13, Sayı:2, 13:171-189 TÜKİYE DEKİ ÖZEL BANKALAIN FİNANSAL PEFOMANSLAININ KAŞILAŞTIILMASI: 2008-2011 DÖNEMİ Fath ECE COMPAISON OF PIVATE BANKS FINANCIAL

Detaylı

Hasar sıklıkları için sıfır yığılmalı kesikli modeller

Hasar sıklıkları için sıfır yığılmalı kesikli modeller www.statstkcler.org İstatstkçler Dergs 5 (01) 3-31 İstatstkçler Dergs Hasar sıklıkları çn sıfır yığılmalı keskl modeller Sema Tüzel Hacettepe Ünverstes Aktüerya Blmler Bölümü 06800-Beytepe, Ankara, Türkye

Detaylı

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ. Dr. Ali Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selim Adem HATIRLI 2

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ. Dr. Ali Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selim Adem HATIRLI 2 Journal of Yasar Unversty 2010 3294-3319 KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ Dr. Al Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selm Adem HATIRLI 2 ÖZET Bu çalışmada, Batı Akdenz Bölges kent merkezlernde

Detaylı

LĐTERATÜR. Ar-Ge Harcamaları ve Đhracat Đlişkisi: OECD Ülkeleri Panel Veri Analizi

LĐTERATÜR. Ar-Ge Harcamaları ve Đhracat Đlişkisi: OECD Ülkeleri Panel Veri Analizi Ar-Ge Harcamaları ve Đhracat Đlşks: OECD Ülkeler Panel Ver Analz Mustafa ÖZER * Necat ÇĐFTÇĐ ** Özet: Yen büyüme teorlernn merkeznde Ar-Ge yatırımları vardır. Romer (1990), Grossman-Helpman (1991) ve Aghon-Howtt

Detaylı

Endüstri-içi dış ticaret, patentler ve uluslararası teknolojik yayılma

Endüstri-içi dış ticaret, patentler ve uluslararası teknolojik yayılma Endüstr-ç dış tcaret, patentler ve uluslararası teknolojk yayılma Recep Kök Dokuz Eylül Ünverstes, İktsad ve İdar Blmler Fakültes, İktsat Bölümü, 35160, İzmr, Türkye Nevzat Şmşek Dokuz Eylül Ünverstes,

Detaylı

Türkiye de Bölgeler Arası Gelir Yakınsaması: Rassal Katsayılı Panel Veri Analizi Uygulaması

Türkiye de Bölgeler Arası Gelir Yakınsaması: Rassal Katsayılı Panel Veri Analizi Uygulaması Busness and Economcs Research Journal Volume 2. Number 1. 2011 pp. 143-151 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkye de Bölgeler Arası Gelr Yakınsaması: Rassal Katsayılı Panel Ver Analz Uygulaması Fatma

Detaylı

HisSE SENEDi FiYATlARıNDAKi SÜRPRiz HABERLERiN BULAŞICIlIK ETKiSi VESÜREKliliK

HisSE SENEDi FiYATlARıNDAKi SÜRPRiz HABERLERiN BULAŞICIlIK ETKiSi VESÜREKliliK HsSE SENED FYATlARıNDAK SÜRPRz HABERLERN BULAŞICIlIK ETKS VESÜREKllK Evrmlmer Türkye Cumhuryet Merkez Bankası Özet Bu çalışmada hsse sened pyasalarındak sürprz haberlern ülkeler arasında yayılması olgusu

Detaylı

Kİ KARE ANALİZİ. Doç. Dr. Mehmet AKSARAYLI Ki-Kare Analizleri

Kİ KARE ANALİZİ. Doç. Dr. Mehmet AKSARAYLI  Ki-Kare Analizleri Kİ KAR ANALİZİ 1 Doç. Dr. Mehmet AKSARAYLI www.mehmetaksarayl K-Kare Analzler OLAY 1: Genelde br statstk sınıfında, öğrenclern %60 ının devamlı, %30 unun bazen, %10 unun se çok az derse geldkler düşünülmektedr.

Detaylı

Dersin Yürütülmesi Hakkında. (Örgün / Yüz Yüze Eğitim için) (Harmanlanmış Eğitim için) (Uzaktan Eğitim için)

Dersin Yürütülmesi Hakkında. (Örgün / Yüz Yüze Eğitim için) (Harmanlanmış Eğitim için) (Uzaktan Eğitim için) Ders Kodu Teork Uygulama Lab. Uluslararası Muhasebe ve Fnansal Raporlama Standartları Ulusal Kred Öğretm planındak AKTS 344000000000510 3 0 0 3 6 Ön Koşullar : Bu dersn ön koşulu ya da yan koşulu bulunmamaktadır.

Detaylı

Antalya Đlinde Serada Domates Üretiminin Kâr Etkinliği Analizi

Antalya Đlinde Serada Domates Üretiminin Kâr Etkinliği Analizi Tarım Blmler Dergs Tar. Bl. Der. Derg web sayfası: www.agr.ankara.edu.tr/derg Journal of Agrcultural Scences Journal homepage: www.agr.ankara.edu.tr/journal TARIM BİLİMLERİ DERGİSİ JOURNAL OF AGRICULTURAL

Detaylı

YARIPARAMETRİK KISMİ DOĞRUSAL PANEL VERİ MODELLERİYLE ULUSLAR ARASI GÖÇ

YARIPARAMETRİK KISMİ DOĞRUSAL PANEL VERİ MODELLERİYLE ULUSLAR ARASI GÖÇ Özet YARIPARAMETRİK KISMİ DOĞRUSAL PANEL VERİ MODELLERİYLE ULUSLAR ARASI GÖÇ Atıf EVREN *1 Elf TUNA ** Yarı parametrk panel ver modeller parametrk ve parametrk olmayan modeller br araya getren; br kısmı

Detaylı

Türkiye den Yurt Dışına Beyin Göçü: Ampirik Bir Uygulama

Türkiye den Yurt Dışına Beyin Göçü: Ampirik Bir Uygulama ERC Workng Paper n Economc 04/02 January 2004 Türkye den Yurt Dışına Beyn Göçü: Amprk Br Uygulama Aysıt Tansel İktsat Bölümü Orta Doğu Teknk Ünverstes atansel@metu.edu.tr Nl Demet Güngör İktsat Bölümü

Detaylı

ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE HİZMET TERCİHİNE ETKİSİNİN BELİRLENMESİ. Özet

ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE HİZMET TERCİHİNE ETKİSİNİN BELİRLENMESİ. Özet Dokuz Eylül Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yayın Gelş Tarh: 18.02.2011 Clt: 13, Sayı: 1, Yıl: 2011, Sayfa: 21-37 Yayına Kabul Tarh: 17.03.2011 ISSN: 1302-3284 ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK

Detaylı

Akıllı Telefon Seçiminin Belirleyicileri: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Uygulama

Akıllı Telefon Seçiminin Belirleyicileri: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Uygulama The PDF verson of an unedted manuscrpt has been peer revewed and accepted for publcaton. Based upon the publcaton rules of the journal, the manuscrpt has been formatted, but not fnalzed yet. Before fnal

Detaylı

Düşük Fiyatlandırılmış Halka Arz Firma Kalitesinin Bir Göstergesi mi?

Düşük Fiyatlandırılmış Halka Arz Firma Kalitesinin Bir Göstergesi mi? Yrd. Doç. Dr. Yusuf Kaderl Yrd. Doç. Dr. Sezgn Demr Düşük Fyatlandırılmış Halka Arz Frma Kaltesnn Br Gösterges m? Yrd. Doç. Dr. Yusuf KADERLİ Adnan Menderes Ünverstes, İİBF. Yrd. Doç. Dr. Sezgn DEMİR Adnan

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİ VE AVRUPA BİRLİĞİNE ADAY ÜLKELERİN YAKINSAMA ANALİZİ

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİ VE AVRUPA BİRLİĞİNE ADAY ÜLKELERİN YAKINSAMA ANALİZİ AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİ VE AVRUPA BİRLİĞİNE ADAY ÜLKELERİN YAKINSAMA ANALİZİ Prof. Dr. Bedrye SARAÇOĞLU Gaz Ünverstes İ.İ.B.F. Ekonometr Bölümü Tel:+90 32 226853 e-posta: bedrye@gaz.edu.tr Arş. Gör. Nükhet

Detaylı

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 24, Sayı: 2, 2010 47

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 24, Sayı: 2, 2010 47 Atatürk Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt: 24, Sayı: 2, 2010 47 KRİZ ÖNCESİ VE KRİZ DÖNEMLERİNDE İŞLETMELERDE ÇALIŞMA SERMAYESİ GEREKSİNİMİNİN BELİRLEYİCİLERİ: İMKB İMALAT SANAYİ ŞİRKETLERİ ÜZERİNE

Detaylı

YATIRIM PROJELERi ANALiziNDE BLACK-SCHOLES OPSiYON FiYATLAMA MODELiNiN KULLANIMI

YATIRIM PROJELERi ANALiziNDE BLACK-SCHOLES OPSiYON FiYATLAMA MODELiNiN KULLANIMI YATIRIM PROJELER ANALzNDE BLACK-SCHOLES OPSYON FYATLAMA MODELNN KULLANIMI Yrd. Doç. Dr. Erkan Uysal Ankara Ünverstes Syasal Blgler Fakültes Özet Bu çalışmada, fnansal opsyon fyatlama modellernn yatınm

Detaylı

EMEKLİLİK YATIRIM FONLARI DEĞERLENDİRMESİ AÇIKLAMA NOTLARI VE VARSAYIMLAR

EMEKLİLİK YATIRIM FONLARI DEĞERLENDİRMESİ AÇIKLAMA NOTLARI VE VARSAYIMLAR EMEKLİLİK YATIRIM FONLARI DEĞERLENDİRMESİ AÇIKLAMA NOTLARI VE VARSAYIMLAR 2013 yılı fo getrs 02/01/2013-02/01/2014 tarhl brm pay değerler kullaılması le hesaplamıştır. 2013 yılı karşılaştırma ölçütü getrs

Detaylı

BIST da Demir, Çelik Metal Ana Sanayii Sektöründe Faaliyet Gösteren İşletmelerin Finansal Performans Analizi: VZA Süper Etkinlik ve TOPSIS Uygulaması

BIST da Demir, Çelik Metal Ana Sanayii Sektöründe Faaliyet Gösteren İşletmelerin Finansal Performans Analizi: VZA Süper Etkinlik ve TOPSIS Uygulaması EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Clt: 4 Sayı: Ocak 04 ss. 9-9 BIST da Demr, Çelk Metal Ana Sanay Sektöründe Faalyet Gösteren İşletmelern Fnansal Performans Analz: VZA Süper Etknlk ve TOPSIS Uygulaması

Detaylı

İŞLETME ve İŞLETME İkinci Öğretim BÖLÜMLERİ 1. SINIF (Güz Dönemi) 2. SINIF (Güz Dönemi) İŞL.103 Genel Muhasebe I 3 5 SRV.211 Statistics I 3 5 İKT.

İŞLETME ve İŞLETME İkinci Öğretim BÖLÜMLERİ 1. SINIF (Güz Dönemi) 2. SINIF (Güz Dönemi) İŞL.103 Genel Muhasebe I 3 5 SRV.211 Statistics I 3 5 İKT. İŞLETME ve İŞLETME İknc Öğretm BÖLÜMLERİ n n İŞL.101 Davranış Blmler I İŞL.201 Genel İşletme İŞL.203 Introducton to Busness İŞL.103 Genel Muhasebe I SRV.211 Statstcs I İktsada Grş I İŞL.207 İŞL.209 Pazarlama

Detaylı

Black Litterman ve Markowitz Ortalama Varyans Modelinin Beta Faktörü, Artık Dalgalanma Dereceleri ve Toplam Riskleri Yönünden Karşılaştırılması

Black Litterman ve Markowitz Ortalama Varyans Modelinin Beta Faktörü, Artık Dalgalanma Dereceleri ve Toplam Riskleri Yönünden Karşılaştırılması Volume 3 Number 4 01 pp. 43-55 ISSN: 1309-448 www.berjournal.com Black Ltterman ve Markowtz Ortalama Varyans Modelnn Beta Faktörü, Artık Dalgalanma Dereceler ve Toplam Rskler Yönünden Karşılaştırılması

Detaylı

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR VE EKONOMİK BÜYÜME ETKİLEŞİMİ: PANEL EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ

GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR VE EKONOMİK BÜYÜME ETKİLEŞİMİ: PANEL EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLAR VE EKONOMİK BÜYÜME ETKİLEŞİMİ: PANEL EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK ANALİZİ Doç. Dr. M. Başaran ÖZTÜRK * Yrd. Doç. Dr. Kartal DEMİRGÜNEŞ ** Yrd.

Detaylı

Pamukta Girdi Talebi: Menemen Örneği

Pamukta Girdi Talebi: Menemen Örneği Ege Ünv. Zraat Fak. Derg., 2002, 39 (3): 88-95 ISSN 1018-8851 Pamukta Grd Taleb: Menemen Örneğ Bülent MİRAN 1 Canan ABAY 2 Chat Günden 3 Summary Demand for Inputs n Cotton Producton: The Case of Menemen

Detaylı

Yolsuzluğun Belirleyicileri ve Büyüme ile İlişkileri

Yolsuzluğun Belirleyicileri ve Büyüme ile İlişkileri SESSION 1B: Büyüme ve Gelşme I 131 Yolsuzluğun Belrleycler ve Büyüme le İlşkler Assoc. Prof. Dr. Mne Gern (Marmara Unversty, Turkey) Prof. Dr. Ömer Selçuk Emsen (Atatürk Unversty, Turkey) Ph.D. Canddate

Detaylı

İstanbul Ünverstes İşletme Fakültes Dergs Istanbul Unversty Journal of the School of Busness Admnstraton Clt/Vol:39, Sayı/No:2,, 310-334 ISSN: 1303-1732 www.fdergs.org Stokastk envanter model kullanılarak

Detaylı

bir yol oluşturmaktadır. Yine i 2 , de bir yol oluşturmaktadır. Şekil.DT.1. Temel terimlerin incelenmesi için örnek devre

bir yol oluşturmaktadır. Yine i 2 , de bir yol oluşturmaktadır. Şekil.DT.1. Temel terimlerin incelenmesi için örnek devre Devre Analz Teknkler DEE AAĐZ TEKĐKEĐ Bu zamana kadar kullandığımız Krchoffun kanunları ve Ohm kanunu devre problemlern çözmek çn gerekl ve yeterl olan eştlkler sağladılar. Fakat bu kanunları kullanarak

Detaylı

ĠMKB 100 ENDEKSĠ ĠÇĠN OPTĠMAL PORTFÖY SEÇĠMĠ MODEL ÖNERĠSĠ

ĠMKB 100 ENDEKSĠ ĠÇĠN OPTĠMAL PORTFÖY SEÇĠMĠ MODEL ÖNERĠSĠ ĠMKB 100 ENDEKSĠ ĠÇĠN OPTĠMAL PORTFÖY SEÇĠMĠ MODEL ÖNERĠSĠ ÖZET Sbel ATAN * Snan METE ** ġenol ALTAN *** Murat ATAN **** Menkul kıymetlern dğer yatırım araçlarına göre daha yüksek getrler sağlaması bunlar

Detaylı

Deney No: 2. Sıvı Seviye Kontrol Deneyi. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Dijital Kontrol Laboratuvar Deney Föyü Deneyin Amacı

Deney No: 2. Sıvı Seviye Kontrol Deneyi. SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Dijital Kontrol Laboratuvar Deney Föyü Deneyin Amacı SRY ÜNİVERSİESİ Djtal ontrol Laboratuvar Deney Föyü Deney No: 2 Sıvı Sevye ontrol Deney 2.. Deneyn macı Bu deneyn amacı, doğrusal olmayan sıvı sevye sstemnn belrlenen br çalışma noktası cvarında doğrusallaştırılmış

Detaylı

BOOTSTRAP VAR MODELLER VE TÜRKİYE DE TANZİ ETKİSİ

BOOTSTRAP VAR MODELLER VE TÜRKİYE DE TANZİ ETKİSİ ZKÜ Sosyal Blmler Dergs, Clt 3, Sayı 6, 2007, ss. 89 108. BOOTSTRAP VAR MODELLER VE TÜRKİYE DE TANZİ ETKİSİ Dr. Mustafa Kemal BEŞER Eskşehr Osmangaz Ünverstes İİBF, İktsat Bölümü mkbeser@ogu.edu.tr ÖZET

Detaylı

= P 1.Q 1 + P 2.Q P n.q n (Ürün Değeri Yaklaşımı)

= P 1.Q 1 + P 2.Q P n.q n (Ürün Değeri Yaklaşımı) A.1. Mll Gelr Hesaplamaları ve Bazı Temel Kavramlar 1 Gayr Saf Yurtç Hâsıla (GSYİH GDP): Br ekonomde belrl br dönemde yerleşklern o ülkede ekonomk faalyetler sonucunda elde ettkler gelrlern toplamıdır.

Detaylı

PORTFÖY OPTİMİZASYONU. Doç.Dr.Aydın ULUCAN

PORTFÖY OPTİMİZASYONU. Doç.Dr.Aydın ULUCAN PORTFÖY OPTİMİZASYOU Doç.Dr.Aydın ULUCA KARAR VERME Karar verme, ş dünyasının çalışmasını sağlayan temel unsurlardandır. Tüm yönetcler, bulundukları faalyet alanı ve kademelernden bağımsız olarak stratejk

Detaylı

DEĞİŞKEN DÖVİZ KURLARI ORTAMINDA GLOBAL BİR ŞİRKETTEKİ ESNEKLİĞİN DEĞERİ VE OPTİMUM KULLANIMI

DEĞİŞKEN DÖVİZ KURLARI ORTAMINDA GLOBAL BİR ŞİRKETTEKİ ESNEKLİĞİN DEĞERİ VE OPTİMUM KULLANIMI DEĞİŞKEN DÖVİZ KURLARI ORTAMINDA GLOBAL BİR ŞİRKETTEKİ ESNEKLİĞİN DEĞERİ VE OPTİMUM KULLANIMI Mehmet Aktan Atatürk Ünverstes, Endüstr Mühendslğ Bölümü, 25240, Erzurum. Özet: Dövz kurlarındak değşmler,

Detaylı

( ) 3.1 Özet ve Motivasyon. v = G v v Operasyonel Amplifikatör (Op-Amp) Deneyin Amacı. deney 3

( ) 3.1 Özet ve Motivasyon. v = G v v Operasyonel Amplifikatör (Op-Amp) Deneyin Amacı. deney 3 Yıldız Teknk Ünverstes Elektrk Mühendslğ Bölümü Deneyn Amacı İşlemsel kuvvetlendrcnn çalışma prensbnn anlaşılması le çeştl OP AMP devrelernn uygulanması ve ncelenmes. Özet ve Motvasyon.. Operasyonel Amplfkatör

Detaylı

YAYILI YÜK İLE YÜKLENMİŞ YAPI KİRİŞLERİNDE GÖÇME YÜKÜ HESABI. Perihan (Karakulak) EFE

YAYILI YÜK İLE YÜKLENMİŞ YAPI KİRİŞLERİNDE GÖÇME YÜKÜ HESABI. Perihan (Karakulak) EFE BAÜ Fen Bl. Enst. Dergs (6).8. YAYII YÜK İE YÜKENİŞ YAPI KİRİŞERİNDE GÖÇE YÜKÜ HESABI Perhan (Karakulak) EFE Balıkesr Ünverstes ühendslk marlık Fakültes İnşaat üh. Bölümü Balıkesr, TÜRKİYE ÖZET Yapılar

Detaylı

FARKLI VERİ YAPILARINDA KULLANILABİLECEK REGRESYON YÖNTEMLERİ

FARKLI VERİ YAPILARINDA KULLANILABİLECEK REGRESYON YÖNTEMLERİ Anadolu Tarım Blm. Derg., 203,28(3):68-74 Anadolu J Agr Sc, 203,28(3):68-74 do: 0.76/anaas.203.28.3.68 URL: htt://dx.do.org/0.76/anaas.203.28.3.68 Derleme Revew FARKLI VERİ YAPILARINDA KULLANILABİLECEK

Detaylı

Merkezi Eğilim (Yer) Ölçüleri

Merkezi Eğilim (Yer) Ölçüleri Merkez Eğlm (Yer) Ölçüler Ver setn tanımlamak üzere kullanılan ve genellkle tüm elemanları dkkate alarak ver setn özetlemek çn kullanılan ölçülerdr. Ver setndek tüm elemanları temsl edeblecek merkez noktasına

Detaylı

TAŞIMACILIK SEKTÖRÜNÜN İŞLEYİŞ SÜRECİ, BULANIK DAĞITIM PROBLEMİNİN TAMSAYILI DOĞRUSAL PROGRAMLAMA MODEL DENEMESİ

TAŞIMACILIK SEKTÖRÜNÜN İŞLEYİŞ SÜRECİ, BULANIK DAĞITIM PROBLEMİNİN TAMSAYILI DOĞRUSAL PROGRAMLAMA MODEL DENEMESİ ZKÜ Sosyal Blmler Dergs, Clt 3, Sayı 6, 2007, ss. 109 125. TAŞIMACILIK SEKTÖRÜNÜN İŞLEYİŞ SÜRECİ, BULANIK DAĞITIM PROBLEMİNİN TAMSAYILI DOĞRUSAL PROGRAMLAMA MODEL DENEMESİ Yrd.Doç.Dr. Ahmet ERGÜLEN Nğde

Detaylı

TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi. İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bildirimi

TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi. İletim Sistemi Sistem Kullanım ve Sistem İşletim Tarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bildirimi İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bldrm EK-1 TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama

Detaylı

SEK Yönteminin Güvenilirliği Sayısal Bir Örnek. Ekonometri 1 Konu 11 Sürüm 2,0 (Ekim 2011)

SEK Yönteminin Güvenilirliği Sayısal Bir Örnek. Ekonometri 1 Konu 11 Sürüm 2,0 (Ekim 2011) İk Değşkenl Bağlanım Model SEK Yöntemnn Güvenlrlğ Ekonometr 1 Konu 11 Sürüm,0 (Ekm 011) UADMK Açık Lsans Blgs İşbu belge, Creatve Commons Attrbuton-Non-Commercal ShareAlke 3.0 Unported (CC BY-NC-SA 3.0)

Detaylı

Resmi Gazetenin 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı ile yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi

Resmi Gazetenin 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı ile yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi İletm Sstem Sstem Kullanım ve Sstem İşletm Tarfelern Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bldrm Resm Gazetenn 29.12.2012 tarh ve 28512 sayılı le yayınlanmıştır. TEİAŞ Türkye Elektrk İletm Anonm Şrket Bu Doküman

Detaylı

İyi Tarım Uygulamaları Ve Tüketici Davranışları (Logit Regresyon Analizi)(*)

İyi Tarım Uygulamaları Ve Tüketici Davranışları (Logit Regresyon Analizi)(*) Gazosmanpaşa Ünverstes Zraat Fakültes Dergs Journal of Agrcultural Faculty of Gazosmanpasa Unversty http://zraatderg.gop.edu.tr/ Araştırma Makales/Research Artcle JAFAG ISSN: 1300-2910 E-ISSN: 2147-8848

Detaylı

UYGULAMA 2. Bağımlı Kukla Değişkenli Modeller

UYGULAMA 2. Bağımlı Kukla Değişkenli Modeller UYGULAMA 2 Bağımlı Kukla Değşkenl Modeller Br araştırmacı Amerka da yüksek lsans ve doktora programlarını kabul ednlmey etkleyen faktörler ncelemek stemektedr. Bu doğrultuda aşağıdak değşkenler ele almaktadır.

Detaylı

YABANCI BANKA GİRİŞLERİNİN TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNE REKABET ETKİSİ: ÖZET

YABANCI BANKA GİRİŞLERİNİN TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNE REKABET ETKİSİ: ÖZET Nğde Ünverstes İİBF Dergs, 2009, Clt:2, Sayı: 2, s.42-59 42 YABANCI BANKA GİRİŞLERİNİN TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNE REKABET ETKİSİ: 2002-2007 1 Tuncay ÇELİK Çğdem ÜRÜNVEREN ÖZET Türkye ekonomsnde yaşanan

Detaylı

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre 1 DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cnemre 2 BİRİNCİ BÖLÜM HEDEF PROGRAMLAMA 1.1 Grş Karar problemler amaç sayısına göre tek amaçlı ve çok amaçlı

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com ISSN:305-63X Yapı Teknolojler Elektronk Dergs 008 () - TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Makale Başlığın Boru Hattı Etrafındak Akıma Etks Ahmet Alper ÖNER Aksaray Ünverstes, Mühendslk

Detaylı

SUÇ VERİ TABANININ LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE TAHMİNİ: BURSA ÖRNEĞİ Estimating of Crime Database with Logistic Regression Analysis: Bursa Case

SUÇ VERİ TABANININ LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE TAHMİNİ: BURSA ÖRNEĞİ Estimating of Crime Database with Logistic Regression Analysis: Bursa Case SUÇ VERİ TABANININ LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE TAHMİNİ: BURSA ÖRNEĞİ Estmatng of Crme Database wth Logstc Regresson Analyss: Bursa Case Mehmet NARGELEÇEKENLER * B Özet u çalışmada, Bursa Emnyet Müdürlüğünden

Detaylı

YÜKSEK LİsANS VE DOKTORA PROGRAMLARI

YÜKSEK LİsANS VE DOKTORA PROGRAMLARI , EK-A YÜKSEK LİsANS VE DOKTORA PROGRAMLARI Değerl Arkadaşlar, --e------ Bldğnz üzere, ş dünyası sthdam edeceğ adaylarda, ünverste mezunyet sonrası kendlerne ne ölçüde katma değer ekledklern de cddyetle

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOKLU İÇ İLİŞKİ VE EKOLOJİK REGRESYON İSTATİSTİK ANABİLİM DALI

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOKLU İÇ İLİŞKİ VE EKOLOJİK REGRESYON İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Berrn GÜLTAY YÜKSEK LİSANS TEZİ ÇOKLU İÇ İLİŞKİ VE EKOLOJİK REGRESYON İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ADANA, 9 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOKLU

Detaylı

QKUIAN. SAĞLIK BAKANLIĞI_ KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi

QKUIAN. SAĞLIK BAKANLIĞI_ KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Ili Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi V tsttşfaktör T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI KAMU HASTANELERİ KURUMU Trabzon Il Kamu Hastaneler Brlğ Genel Sekreterlğ Kanun Eğtm ve Araştırma Hastanes Sayı ı 23618724/?ı C.. Y** 08/10/2015 Konu : Yaklaşık Malyet

Detaylı

İKİNCİ ÖĞRETİM KAMU TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

İKİNCİ ÖĞRETİM KAMU TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI İKİNCİ ÖĞRETİM KAMU TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Anablm Dalı: Kamu PROGRAMIN TANIMI: Kamu Tezsz Yüksek Lsans Programı, kamu ve özel sektör sstem çersndek problemler ve htyaçları analz edeblecek, yorumlayacak,

Detaylı

TEK ENDEKS MODELI VE MODELIN ISTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA UYGULANMASI

TEK ENDEKS MODELI VE MODELIN ISTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA UYGULANMASI TEK ENDEKS MODELI VE MODELIN ISTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA UYGULANMASI Yrd. Doç. Dr. Murat KIYILAR IÜ Isletme Fakültes Fnans Anablm Dal muratky@stanbul.edu.tr Dr. Ergün EROGLU IÜ Isletme Fakültes

Detaylı

FİNANSAL MODELLEME. Doç.Dr.Aydın ULUCAN Hacettepe Üniversitesi

FİNANSAL MODELLEME. Doç.Dr.Aydın ULUCAN Hacettepe Üniversitesi FİNANSAL MODELLEME Doç.Dr.Aydın ULUCAN Hacettepe Ünverstes KARAR VERME Karar verme, ş dünyasının çalışmasını sağlayan temel unsurlardandır. Tüm yönetcler, bulundukları faalyet alanı ve kademelernden bağımsız

Detaylı

TÜKETĠCĠLERĠN FĠYAT BĠLĠNCĠ ÜZERĠNDE ETKĠLĠ OLAN FAKTÖRLERE ĠLĠġKĠN BĠR ĠNCELEME

TÜKETĠCĠLERĠN FĠYAT BĠLĠNCĠ ÜZERĠNDE ETKĠLĠ OLAN FAKTÖRLERE ĠLĠġKĠN BĠR ĠNCELEME Ġstanbul Ünverstes Ġktsat Fakültes Malye AraĢtırma Merkez Konferansları 46. Ser / Yıl 2004 Prof. Dr. Salh Turhan'a Armağan TÜKETĠCĠLERĠN FĠYAT BĠLĠNCĠ ÜZERĠNDE ETKĠLĠ OLAN FAKTÖRLERE ĠLĠġKĠN BĠR ĠNCELEME

Detaylı

SESSION 1B: Büyüme ve Gelişme 279

SESSION 1B: Büyüme ve Gelişme 279 SESSION 1B: Büyüme ve Gelşme 279 Türkye de Hanehalkı Tüketm Harcamaları: Pseudo Panel Ver le Talep Sstemnn Tahmn The Consumpton Expendture of Households n Turkey: Demand System Estmaton wth Pseudo Panel

Detaylı

TÜKETİCİ TATMİNİ VERİLERİNİN ANALİZİ: YAPAY SİNİR AĞLARI ve REGRESYON ANALİZİ KARŞILAŞTIRMASI

TÜKETİCİ TATMİNİ VERİLERİNİN ANALİZİ: YAPAY SİNİR AĞLARI ve REGRESYON ANALİZİ KARŞILAŞTIRMASI 1 TÜKETİCİ TATMİNİ VERİLERİNİN ANALİZİ: YAPAY SİNİR AĞLARI ve REGRESYON ANALİZİ KARŞILAŞTIRMASI Metehan TOLON Nuray GÜNERİ TOSUNOĞLU Özet Tüketc tatmn araştırmaları özelde pazarlama yönetclernn, genelde

Detaylı

TEKLİF MEKTUBU SAĞLIK BAKANLIĞI_. '.. m

TEKLİF MEKTUBU SAĞLIK BAKANLIĞI_. '.. m SAĞLIK BAKANLIĞI TC Kayıt No: 133709 TURKIYE KAMU HASTANELERI KURUMU ı TRABZON ILI KAMU HASTANELERI BIRLIGI GENEL SEKRETERLIGI Kanun Eğtm Araştırma Hastanes TEKLİF MEKTUBU Sayı : 23618724 12.10.2015 Konu

Detaylı

ANTALYA DA OBEZİTE YAYGINLIĞI VE DÜZEYİNİ ETKİLEYEN SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLER

ANTALYA DA OBEZİTE YAYGINLIĞI VE DÜZEYİNİ ETKİLEYEN SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLER Akdenz İ.İ.B.F. Dergs (21) 2011, 17-45 ANTALYA DA OBEZİTE YAYGINLIĞI VE DÜZEYİNİ ETKİLEYEN SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞKENLER PREVALENCE AND SOCIOECONOMICS DETERMINANTS OF ADULTS OBESITY IN ANTALYA Arş. Gör. F.

Detaylı

Farklı Varyans. Var(u i X i ) = Var(u i ) = E(u i2 ) = σ i2. Eşit Varyans. Hata. Zaman

Farklı Varyans. Var(u i X i ) = Var(u i ) = E(u i2 ) = σ i2. Eşit Varyans. Hata. Zaman Farklı Varyans Var(u X ) = Var(u ) = E(u ) = σ Eşt Varyans Y X Farklı Varyans Hata Var(u X ) = Var(u ) = E(u ) = σ Farklı Varyans Zaman Farklı Varyans le Karşılaşılan Durumlar Kest Verlernde. Kar dağıtım

Detaylı

Farklı Varyans. Var(u i X i ) = Var(u i ) = E(u i2 ) = s 2 Eşit Varyans

Farklı Varyans. Var(u i X i ) = Var(u i ) = E(u i2 ) = s 2 Eşit Varyans Farklı Varyans Var(u X ) = Var(u ) = E(u ) = s Eşt Varyans Y X 1 Farklı Varyans Hata Var(u X ) = Var(u ) = E(u ) = s Farklı Varyans Zaman EKKY nn varsayımlarından br anakütle regresyon fonksyonu u lern

Detaylı

Kİ-KARE VE KOLMOGOROV SMİRNOV UYGUNLUK TESTLERİNİN SİMULASYON İLE ELDE EDİLEN VERİLER ÜZERİNDE KARŞILAŞTIRILMASI

Kİ-KARE VE KOLMOGOROV SMİRNOV UYGUNLUK TESTLERİNİN SİMULASYON İLE ELDE EDİLEN VERİLER ÜZERİNDE KARŞILAŞTIRILMASI C.Ü. İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt 4, Sayı 1, 3 6 Kİ-KARE VE KOLMOGOROV SMİRNOV UYGUNLUK TESTLERİNİN SİMULASYON İLE ELDE EDİLEN VERİLER ÜZERİNDE KARŞILAŞTIRILMASI H. BİRCAN, Y. KARAGÖZ ve Y. KASAPOĞLU

Detaylı