TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ"

Transkript

1 TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri, döviz ve hisse senedi piyasaları arasındaki fiya ve oynaklık yayılma ekileri Çok Değişkenli EGARCH Modeline dayanarak incelenmişir. Ulaşılan ampirik sonuçlar şöyledir: (i) Devle iç borçlanma seneleri ve hisse senedi piyasalarından döviz piyasasına doğru anlamlı fiya yayılma ekisi mevcuur, faka döviz piyasasından diğer iki piyasaya doğru fiya yayılma ekisinin bulunduğuna dair bir kanı bulunamamışır, (ii) Devle iç borçlanma seneleri ve hisse senedi piyasaları arasında çif yönlü fiya yayılma ekisi bulunmakadır, (iii) Sonuçlar hisse senedi ve döviz piyasalarından devle iç borçlanma seneleri piyasasına doğru anlamlı oynaklık yayılması ve asimerik ekiler bulunduğunu gösermekedir, faka devle iç borçlanma seneleri piyasasından diğer ikisine doğru anlamlı bir oynaklık yayılması bulunmamakadır, (iv) Hisse senedi ve döviz piyasaları arasındaki oynaklık yayılması ekisi çif yönlüdür, (v) Kaldıraç ekisi üm piyasalar için yüksek derecede anlamlıdır, (vi) Oynaklık şokları hisse senedi ve döviz piyasalarında son derece kalıcı, faka devle iç borçlanma seneleri piyasasında kalıcı değildir, (vi) Bu çalışmanın sonuçları, ayrıca, üç piyasa arasında uzun dönemde bir ilişki olmadığını da gösermişir. Anahar Kelimeler: Finansal piyasalar, fiya ve oynaklık (volailie) yayılma/ aşma ekileri, EGARCH Modeli, Türkiye. Ineres Raes, Foreign Exchange Raes and Sock Prices in Turkey: Price and Volailiy Spillover Effecs Absrac This paper analyses iner-marke price and volailiy spillover effecs among Turkish governmen deb securiies, foreign exchange and sock markes based on Mulivariae EGARCH Model. The empirical resuls show he followings: (i) There are significan price spillovers from boh governmen deb securiies and sock markes o foreign exchange marke bu here is no evidence of he price spillover effec from foreign exchange marke o he oher markes, (ii) There exiss a bidirecional price spillover beween governmen deb securiies marke and sock marke, (iii) The resuls poin ou significan volailiy spillovers and asymmeric effecs from boh sock and foreign exchange markes o governmen deb securiies marke bu here are no significan volailiy spillovers from governmen deb securiies marke o he ohers, (iv) The volailiy spillover effec beween sock marke and foreign exchange marke is bidirecional, (v) Leverage effec is highly significan for all markes, (vi) Volailiy shocks are highly persisen in he sock and foreign ecxhange markes, bu no in he governmen deb securiies marke, (v) The findings of his sudy also show ha here is no long run relaionship among hree markes. Keywords: Financial markes, price and volailiy spillover effecs, EGARCH Model, Turkey.

2 2 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi 65-2 Türkiye de Faiz, Döviz ve Borsa: Fiya ve Oynaklık Yayılma Ekileri Giriş Oynaklık (volailie) ile ne anlaılmak isenir? Oynaklık kelimesinin sözlük anımları bazı çağrışımlar yapmakadır. Sık ve geniş çaplı değişme eğilimi, isikrarsızlık, aniden değişme, ani değişme özelliği ya da eğilimi, ahmin edilememe ve kararsızlık (fickle) gibi Oynaklığın bu çeşili anımlarının da öesinde, onunla bağlanılı, bazen eş anlamlı olarak uulan, bazen de uzanılı olarak görülen, örneğin kriz, risk, kırılganlık, hassasiye gibi erimlerin kullanılmasından kaynaklanan bir anlam karmaşası mevcuur. Oynaklığın iki emel anlamı, değişkenlik ve belirsizlik ir. Değişkenlik üm harekelere, belirsizlik bilinmeyen harekelere işare eder (Wolf, 2004). Oynaklık yayılması/aşması (volailiy spillover) ise, bir piyasadaki bir şokun diğer piyasalardaki oynaklığı arırmasıdır. Günümüzde sermaye harekelerinin serbesleşirilmesi, hisse senedi piyasalarının uluslararasına açılması, dev yabancı yaırımlar gibi fakörler piyasaların karşılıklı olarak bağımlı hale gelmesine ve piyasalar arasında oynaklık yayılmalarına yol açmışır. Finansal piyasalarda fiyalar genellikle birden fazla piyasada akif olarak yaırım yapan yaırımcıların porföy kararlarından ekilenir. Bu kararlar da genellikle piyasa içinde ve piyasalar arasında piyasa fiyaı oynaklık yayılmasıyla sonuçlanan sürekli bir bilgi akışından ekilenir. Uluslararası porföy çeşilendirmesinde önemli bir konu, bir piyasadaki şokların başka piyasalardaki geiri ve oynaklığı ekileyip ekilemediği ya da bu piyasalara yayılıp yayılmadığıdır. Küresel ekonomiyle giikçe daha hızlı büünleşen Türkiye gibi gelişmeke olan bir ekonomide, devle iç borçlanma seneleri (DİBS) piyasası, döviz piyasası ve hisse senedi piyasası olmak üzere, üç finansal piyasa 2

3 Macide Çiçek Türkiye de Faiz, Döviz ve Borsa: Fiya ve Oynaklık Yayılma Ekileri 3 arasındaki bilgi akarımı ve bu piyasaların birbirleriyle büünleşme derecesi gibi konuları kavramada fayda sağlayacak olan fiya ve oynaklık yayılma ekilerini araşırmak, bu çalışmanın emel amacıdır. Piyasalar arası oynaklığın araşırılması menkul kıymelerin fiyalandırılması, icare ve risken korunma sraejileri, düzenleyici poliikalar, para poliikasının ekinliği ve finansal isikrar gibi konular açısından önem aşımakadır. Finansal piyasaların fiya belirlenme sürecinde serbes piyasa mekanizması içinde daha iyi çalışığı ve daha ekin bilgi kapsadığı bakış açısından harekele, Froo/Perold (1990) finansal oynaklıka bir arışın arzu edilir olabileceğini belirmekedir. Yine, Ebrahim (2000) arafından da belirildiği gibi, yayılma ekilerinin varlığı piyasa ekinliğinde başarı anlamına gelmekedir. Burada piyasa ekinliği, haberlerin çabuk ve ekin bir şekilde fiyalara yansıdığına işare emekedir. Buna göre, önceki gün oluşan bir bilgi bugünün fiyalarını açıklamaka anlamlı olabilecekir. Ancak, piyasalar arasındaki oynaklık yayılması bir piyasadaki büyük bir şokun başka bir piyasadaki isikrarı bozmasıyla sonuçlanabilir. Bu nedenle, para poliikası açısından piyasalar arasında şokların bulaşma şeklini anlamak, bu şokların kalıcılığını ve zaman içindeki ekilerinin büyüklüğünü belirlemede kriik önem aşır. Poliika yapıcıların şokların piyasalar arası ve piyasa içi ekilerinin derinlik ve süresini ölçme ve değerlendirme yeeneği, zamanında ve ekin bir para poliikası uygulamasına yardım edebilir (Ebrahim, 2000). Finansal isikrar açısından bakılırsa, çeşili piyasa fiyaları arasındaki karşılıklı ilişkileri anlamanın önemli bir yanı daha oraya çıkar. Bu karşılıklı ilişkilerin karmaşıklığı sisemik finansal isikrarsızlığın poansiyel bir kaynağını emsil eder. Bu kapsamda piyasalarda geirilerde görülen oynaklığın bağlanılarının kavranması, piyasa içi ya da piyasalar arasında bulaşan şoklardan doğan piyasa risklerinden koruyacak unsurlara izin veren ya da eşvik eden ekin mekanizmaların uygulanmasını kolaylaşırabilir. Bu çalışmanın akışı şu şekilde düzenlenmişir: İkinci bölümde konuyla ilgili bir lieraür araması sunulmuşur. Üçüncü bölümde kullanılan veriler anımlanmış, verilerin durağanlık ve eşbüünleşme özellikleri incelenmiş ve çok değişkenli EGARCH Modelinin kullanılabilirliğine karar vermede yardımcı olan anısal (diagnosic) konroller yapılmışır. (G)ARCH modelleri ailesi finansal analizlerde yayılma ekilerini çerçeveleyebilme olanağı sağlamakadır. İşe bu aileden biri olan EGARCH Modeli dördüncü bölümde anıılırken, beşinci bölümde ampirik sonuçlar verilmiş ve yorumlanmışır. Alıncı bölümde ise, sonuçlar özelenmekedir. 3

4 4 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi Lieraür Döviz, hisse senedi ve ahvil-bono piyasaları arasındaki karşılıklı ilişkiler 1990 ların başından iibaren araşırmacı ve akademisyenlerin dikkaini çok çekmişir. Son yıllarda finansal isikrar konusuna ilginin armasıyla birlike, oynaklığın dinamik modellemesi üzerine önemli bir çaba harcanmış ve finansal seriler arasındaki oynaklık yayılma ekisini inceleyen çalışmalar önemli bir alan olarak kabul görmüşür. Lieraürde hisse senedi piyasası oynaklığının davranışı Engle nin (1982) öncülüğünde ve daha sonra Bollerslev (1986), Nelson (1991) ve diğer yazarlarla birlike daha ileriye göürülerek, ARCH-GARCH çaısı kullanımıyla geniş bir şekilde incelenmişir. Oynaklık yayılması konusundaki çalışmaların hisse senedi piyasasıyla sınırlı kalmadığı, benzer eslerin döviz, naki piyasası ve vadeli piyasalara da uygulandığı görülmekedir. (G)ARCH modelleri çeşili varlıklar veya ülkeler arasında oynaklık yayılma ekisinin incelenmesinde kullanılmakadır. Bu çalışmada yur içi çeşili piyasalar arasındaki fiya ve oynaklık yayılması konusu incelendiği için, konu dışına çıkmamak adına, çeşili ülke piyasaları arasında görülen uluslararası oynaklık yayılması üzerine lieraüre yer verilmemişir. Çeşili varlıklar arasındaki oynaklık ilişkilerini inceleyen çalışmalardan biri olan Flemming vd. (1998) ABD hisse senedi, para ve ahvil piyasaları arasında döneminde oynaklık ilişkilerinin güçlü olduğunu bulmuşlardır. Yazarlar çalışmalarında rasyonel beklenilere dayalı üç ane iki değişkenli model oluşurmuş ve GMM kullanmışlardır. Yine, benzer sonuca varan Darbar/Deb (1999) ABD mal, döviz, ahvil ve hisse senedi piyasaları arasındaki oynaklık ilişkilerini iki değişkenli GARCH modelleri gelişirerek, dönemine ai günlük veriler kullanarak araşırmış ve hisse senedi ile ahvil, ahvil ile döviz ve döviz ile mal piyasaları arasında oynaklık yayılması bulunduğuna dair kanılar elde emişlerdir. Yazarlar 1987 yılında hisse senedi piyasasındaki fiyaların ani düşüşünden sonra, döviz kuru ile faiz oranları arasında ve döviz kuru ile hisse senedi fiyaları arasındaki koşullu korelasyonun kalıcı bir şekilde azalma eğilimi göserdiğini de bulmuşlardır. So (2001) ise, faiz oranı ile ABD dolar kuru arasındaki oynaklık yayılma ekisini EGARCH modeliyle araşırmışır. Bu çalışmanın sonucuna göre, faiz oranı harekelerinin döviz kuru harekeleri üzerinde poziif ekisi olmasına karşılık, döviz kurlarındaki harekeler faiz oranlarındaki harekeleri açıklamamakadır. Çalışmanın kanıları iki piyasa arasında oynaklık yayılması bulunmakla birlike, bu iki piyasanın yalnızca kısa dönemde dinamik ekileşime sahip olduğunu gösermişir. Ayrıca, çalışmada oynaklık yayılması varlığının bu iki ekonomik 4

5 Macide Çiçek Türkiye de Faiz, Döviz ve Borsa: Fiya ve Oynaklık Yayılma Ekileri 5 değişken arasındaki ilişkinin doğrusal olmasının gerekli olmadığına işare eiği de belirilmişir. Kanas (2000) ve Yang/Doong (2004) hisse senedi geirileri ile döviz kuru değişimleri arasındaki oynaklık yayılma ekisini araşırmışır. Kanas (2000) alı sanayileşmiş ülkeyi (ABD, İngilere, Japonya, Almanya, Fransa ve Kanada) göz önüne alarak, hisse senedi fiyaları ile döviz kurları arasında eşbüünleşme olduğu, Almanya dışındaki üm ülkelerde hisse senedi geirilerinden döviz kuru değişimlerine doğru bir yayılma bulunduğu, bu yayılmanın simerik bir yapıya sahip olduğu, hiçbir ülkede döviz kuru değişimlerinden hisse senedi geirilerine doğru oynaklık yayılmasının anlamlı olmadığı, bu ülkelerde EGARCH filreli hisse senedi geirileri ile döviz kuru değişimleri arasındaki korelasyon kasayısının negaif ve anlamlı olduğu gibi sonuçlara varmışır. Yang/Doong (2004) G-7 ülkeleri için hisse senedi ve döviz piyasaları arasındaki arimeik oralama (mean) ve oynaklık akarım mekanizmasının doğasını incelemişir. Çalışmanın ampirik sonuçlarına göre, Fransa, İalya, Japonya ve ABD de hisse senedi piyasasından döviz piyasasına doğru anlamlı asimerik oynaklık yayılmaları bulunmakadır. Yazarlar hisse senedi fiya harekelerinin gelecekeki döviz kuru harekelerini ekilediğini, ancak döviz kurlarındaki değişmelerin gelecekeki hisse senedi fiya değişmeleri üzerinde daha az doğrudan ekisi olduğunu gösermişir. Kanas (2000) ve Yang/Doong (2004) özellikle yerli para birimi üzerine yoğunlaşmış ve yabancı para birimlerinden yur içi hisse senedi piyasasına yayılmalar kapsamında konuyu incelememişir. Hisse senedi geirileri ile döviz kurları arasındaki eş-zamanlı ilişkiye odaklanan diğer ampirik çalışmalar arasında Aggarwall (1981) ABD hisse senedi fiyalarındaki değişim ile efekif ABD doları kuru arasında dönemi için poziif korelasyon bulmuşur. Soenen/Hennigar (1988) ise, aynı piyasaları faka farklı bir dönemi ( ) inceleyerek am ersine güçlü bir negaif korelasyon bulmuşur. Ma/Kao (1990) bu farklı çıkan korelasyonlara açıklama geirmeye çalışarak, alı sanayileşmiş ekonomide para değerindeki değişmelerin hisse senedi fiyaları üzerindeki ekisini araşırmışır. Yazarların ulaşığı sonuçlar paranın değer kazanmasının hisse senedi piyasası üzerinde ihracaağırlıklı bir ekonomide negaif eki yapığına, ihala-ağırlıklı bir ekonomide ise hisse senedi fiyalarını arırdığına işare emişir. Bodar/Reding (2001) iki değişkenli bir GARCH modeli kullanarak, döviz kuru dalgalanmalarının sanayi sekörü hisse senelerinin koşullu oralama, varyans ve korelasyonu üzerinde anlamlı eki yapıp yapmadığını araşırmışır dönemine ai hafalık veri kullanılan çalışmada beş Avrupa ülkesindeki yedi endüsri seçilmişir. Çalışmada döviz kurlarının beklenen hisse senedi geirileri ve oynaklıkları üzerinde anlamlı bir eki yapığı, faka bu ekinin oldukça küçük olduğu bulunmuşur. Çalışma ayrıca, döviz kuru yayılma ekisinin döviz kuru 5

6 6 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi 65-2 rejiminden, döviz kuru şoklarının büyüklük ve yönünden ekilendiğini gösermişir. Kim/Moon (1998) Kore için Eki-Tepki Analizi ve Varyans Ayrışırması Yönemini kullanarak ahvil, döviz ve hisse senedi piyasalarında menkul kıyme geirileri ve bunların oynaklıkları arasındaki ilişkileri analiz emişir. Hafalık ve dönemine ai verilerin kullanıldığı çalışmada söz konusu değişkenlerin oynaklık serileri ek değişkenli GARCH modelleriyle elde edilmişir. Yazarlar hisse senedi geirilerindeki bir arışın döviz kuru ve faiz oranı oynaklığını azalığını ve döviz kuru oynaklığının döviz kuru geirileri üzerinde önemli bir ekisi olduğunu gösermişlerdir den 2000 yılına kadar Kore de yaşanan finansal çalkanı sürecini kapsayan bir çalışma olan Fang/Miller (2002) para birimindeki günlük değer kayıplarının hisse senedi geirileri üzerindeki ekilerini araşırmışır. Çalışmanın bulguları döviz kurundaki değer kaybının hisse senedi piyasasının performansını üç farklı kanal aracılığıyla ekilediğini gösermişir. Bulgulara göre, döviz kurundaki değer kaybı düzeyi hisse senedi geirilerini negaif bir şekilde, döviz kuru değer kaybı oynaklığı hisse senedi geirilerini poziif bir şekilde ekilemeke ve hisse senedi geiri oynaklığı döviz kuru değer kaybı oynaklığına epki gösermekedir. Çalışma, küçük-açık hisse senedi piyasalarının döviz kuru harekelerine karşı hassas olduğuna işare emekedir. Oysa, Kore de won/dolar döviz kuru oynaklığının ahvil ve hisse senedi oynaklığından ekilenip ekilenmediğini araşıran Kim in 2001 yılı çalışmasında para krizinden önce anlamlı ilişkilere raslanmamışır. Yine, aynı ülke için yapılan Lee/Chung (1999) çalışmasında dönemi için faiz oranı, döviz kuru ve yabancı sermaye girişleri arasında oynaklık yayılması araşırılmışır. Granger Nedensellik Tesinin kullanıldığı bu çalışmada kriz sonrası dönemde faiz oranı ve döviz kuru oynaklığının yabancı sermaye girişlerinde oynaklığa yol açığı ve oynaklık yayılmasının anlamlı olduğu bulunmuşur. Yoon/Kang (2007) Kore de ahvil, döviz ve hisse senedi piyasaları arasındaki oynaklık yayılma ekisini kriz öncesi ve sonrası dönemler için araşırdıkları çalışmalarında oralama oynaklık yayılma düzeyinin krizden sonra ciddi ölçüde daha yüksek olduğunu, piyasaların üçünde de oynaklığın ani yükselişlerden sonra gecikmeden oralama seviyelerine geri döndüğünü ve hisse senedi piyasasının piyasalar arası oynaklık yayılmasında lider rolü oynadığını bulmuşur. Ape (2001) ise, Hindisan da dönemine ai günlük verilerle hisse senedi ve nominal döviz kuru oynaklığı arasındaki ilişkiyi incelemiş ve döviz piyasasından hisse senedi piyasasına doğru bir oynaklık yayılması bulunduğu, faka bunun am ersinin geçerli olmadığı sonucuna varmışır. Pakisan üzerine bir çalışma yapan Quayyum/Kemal (2004) yine hisse senedi piyasası ile döviz piyasası arasındaki oynaklık yayılması iki değişkenli 6

7 Macide Çiçek Türkiye de Faiz, Döviz ve Borsa: Fiya ve Oynaklık Yayılma Ekileri 7 EGARCH modeli aracılığıyla incelemişir. Yazarlar bir piyasadaki geirilerin diğer piyasadaki oynaklıkan ekilendiğini, hisse senedi piyasası geirilerinin döviz piyasası oynaklığına olduğu kadar, döviz piyasası geirilerine karşı da hassas olduğunu bulmuş ve piyasaların karşılıklı olarak bağlanılı oldukları sonucuna varmışır. Beer/Hebein (2008) ise, gelişmiş ve gelişmeke olan ekonomiler ayrımı yaparak hisse senedi fiyaları ile döviz kurları arasındaki ilişkiyi oraya çıkarmak için EGARCH modelini kullanmışır. İncelenen ülkeler arasında birinci grupa G-8 ülkelerinden Kanada, Japonya, İngilere, ABD, ikinci grupa gelişmeke olan Asya ekonomilerinden Hong Kong, Singapur, Güney Kore, Hindisan ve Filipinler bulunmakadır. Çalışmada Kanada, Japonya, ABD ve Hindisan için döviz piyasasından hisse senedi piyasasına doğru poziif anlamlı fiya yayılma ekilerinin bulunduğu göserilmişir. Ayrıca çalışmada gelişmiş ekonomilerde döviz ve hisse senedi piyasalarında oynaklık kalıcılığının bulunmadığına, ancak gelişmeke olan ekonomilerde am ersine oynaklığın belirgin ve kalıcı olduğuna işare eden bulgular elde edilmişir. Mevcu araşırmaların genellikle hisse senedi ve döviz piyasaları arasında karşılıklı olarak geiri ve oynaklık bağımlılığı bulunduğunu deseklediği ve bu çalışmaların çoğunun gelişmiş piyasalara odaklandığı, gelişmeke olan piyasalarla ilgili çalışmaların da giderek arığı görülmekedir. Yerli lieraürde ise, Erdem vd. (2005) Türkiye de İsanbul Menkul Kıymeler Borsası nın çeşili hisse senedi fiya endeksleri ile döviz kuru, faiz oranı, enflasyon oranı, sanayi üreimi ve M1 para arzı gibi makro ekonomik değişkenler arasındaki oynaklık yayılmasını incelemişir. Ocak 1991-Ocak 2004 dönemini kapsayan, aylık verilerin ve EGARCH Modelinin kullanıldığı çalışmanın sonuçları arasında faiz oranlarından hizme endeksi dışındaki üm hisse senedi fiya endekslerine ve döviz kurlarından İMKB 100 ve sanayi endeksine doğru ek yönlü güçlü bir oynaklık yayılması bulunduğu yer almakadır. 2. Veriler Bu çalışmada Türkiye de DİBS, döviz ve hisse senedi piyasalarının fiya değişkenleri olarak sırasıyla, 2001 baz yıllı DİBS Genel Fiya Endeksi (DİBS), YTL/ABD Doları Nominal Döviz Saış Kuru (DÖVİZ) ve 1986 baz yıllı İMKB Ulusal 100 Endeksinin kapanış değerleri (BORSA) kullanılmışır. Birinci veri İMKB den, diğer ikisi TCMB den elde edilmişir. Tüm seriler iş günü bazında olup, 02 Ocak 2004 en 30 Nisan 2008 e kadar olan dönemi kapsamakadır. Örnek dönem söz konusu üç piyasa arasında dalgalı kur rejimi alında kısa dönem dinamik ilişkileri ve finansal piyasaların giderek aran büünleşmesini 7

8 8 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi 65-2 oraya çıkarmayı sağlayacakır. Şuba 2001 de dalgalı kur rejimine geçiş, aran döviz kuru riski ve oynaklığı gibi yeni bir alanın haberini de vermişir. Bilindiği gibi, bir VAR modeli ahmin edilmeden önce değişkenlerin durağanlığının ve değişkenler arasındaki olası eşbüünleşme ilişkilerinin konrol edilmesi gerekir. Bu adım, değişkenlerin eşbüünleşmesi durumunda, oluşurulacak modelin kapsamında haa düzelme eriminin bulunması gerekiği için önem aşımakadır. Serilerin durağan olup olmadığının es edilmesinde kullanılan çok sayıda birim kök 8durağanlık) esi mevcuur. Örneğin, Gelişirilmiş Dickey-Fuller (ADF) Tesi, Phillips (1987) ve Phillips/Perron (1988) arafından gelişirilen Phillips-Perron (PP) Tesi bunlar arasındadır. Ancak, ADF Tesi yalnızca verinin homoskedasisie içerdiği, yani değişen varyans özelliği gösermediği kriik varsayımı alında ve ookorelasyon bulunmadığı durumda geçerlidir. Bunu düzelmek için, ADF Tesi gecikmeli birinci fark erimlerinin oraya konulmasını gerekirir ve bu da ihiyaç duyulan gecikme derecesi sorusunu oraya çıkarır. Alışılagelmiş faka faydalı olmayan bir şekilde avsiye edilen, yeerli gecikme uzunluğunun kapsama alınmasıdır. Tam aksine, PP Tesi haa eriminin homoskedasisie varsayımına ihiyaç duymaz (Phillips, 1987) ve ookorelasyon için paramerik-olmayan (non-parameric) düzelme kullanır. Sonuç olarak, PP Tesi haa erimlerinde hem serisel korelasyon hem de heeroskedasisie (değişen varyans) bulunması durumunda birim kök esi sonuçlarının güçlü olmasını sağlar. Bu çalışmada fiya serilerinin durağanlığını es emek için, serilerde ookorelasyon ve ARCH ekisi bulunması durumunda yüksek ookorelasyona ve heeroskedasisieye karşı güvenilir görüldüğü gerekçesiyle, PP Tesi ercih edilmişir. Tablo 1: PP Durağanlık ve Johansen Eşbüünleşme Tesi Sonuçları PANEL A: PP Durağanlık Tesi Trendsiz H 0 : ρ =0 Trendli -is. ρ -is. ρ LOGDİBS Δ LOGDİBS LOGDÖVİZ Δ LOGDÖVİZ

9 Macide Çiçek Türkiye de Faiz, Döviz ve Borsa: Fiya ve Oynaklık Yayılma Ekileri 9 LOGBORSA ΔLOGBORSA PANEL B: Johansen Eşbüünleşme Tesi H 0 r 0 r 1 r 2 İz İs İz (Trace) Tesi %5 Kriik Değer ρ Maksimum Özdeğer Tesi Maks. Özd. İs. %5 Kriik Değer ρ PANEL C: Modellere göre Eşbüünleşme İlişkilerinin Sayısı (%5 Kriik Seviyede) Veri Trendi Yok Yok Doğrusal Doğrusal Kuadraik Tes Tipi Sabisiz ve Trendsiz Sabili ve Trendsiz Sabili ve Trendsiz Sabili ve Trendli Sabili ve Trendli İz Tesi Maks. Özd. T Nolar: 1. ρ : Olasılık değeri. 2. H 0, boş hipoezdir: PP esinde serilerde birim kök olduğunu, Johansen eşbüünleşme esinde seriler arasında eşbüünleşme olmadığını gösermekedir. r, eşbüünleşme rankıdır. 3. İz İsaisiği ve Maksimum Özdeğer İsaisiği, eşbüünleşmenin es edilmesinde kullanılan Johansen es isaisikleridir. Bu çalışmadaki üm ahminler ve hesaplamalar Eviews 5.1 bilgisayar programında gerçekleşirilmişir. Tablo 1 in Panel A kısmında değişkenlerin logarimik değerleri için yapılan birim kök esi sonuçları verilmişir. Sonuçlar, üç değişkenin seviyelerinin rendsiz ya da rendli olarak durağan olmayıp, birinci farklarının durağan olduğunu gösermekedir. Seriler aynı dereceden büünleşmekedir ve I(1) dir. Bu nedenle birinci farkı alınmış serilerle çalışılmışır. Sayılar çok küçük olduğu için, 100 ile çarpılmışır. Yani, geiri serileri aşağıdaki (1) No.lu denklem kullanılarak hesaplanmışır: R i, = 100x log( Pi, / Pi, 1) (1) 9

10 10 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi 65-2 Burada P i,, zamanında i piyasasının fiya düzeyidir (DİBS fiya endeksi için i = 1, döviz kuru için i = 2, hisse senedi fiyaları için i = 3 ). Şekil 1 de geiri serilerinin grafikleri sunulmuşur. Şekil 1: ΔLOGDİBS, ΔLOGDÖVİZ ve ΔLOGBORSA Değişkenlerinde Trend DİBS Geirileri Döviz Kuru Geirileri Borsa Geirileri Kaynak: Yazarın hesaplamaları. Serilerin durağanlık durumu ve büünleşme derecesi bu şekilde belirlendiken sonra, birim kök içermeleri nedeniyle, aralarında uzun dönemde 10

11 Macide Çiçek Türkiye de Faiz, Döviz ve Borsa: Fiya ve Oynaklık Yayılma Ekileri 11 eşbüünleşme ilişkisinin olup olmadığını anlamak için, Johansen (1988) arafından önerilen ve VAR (Vecor Auoregression) yaklaşımına dayanan Johansen Eşbüünleşme Tesi uygulanmışır. Johansen Eşbüünleşme Tesi sonuçları Tablo 1 in Panel B kısmında verilmişir. Tablodaki İz Tesi ve Maksimum Özdeğer Tesi sonuçları açıkça uzun dönemde üç değişken arasında eşbüünleşme ilişkisinin var olmadığını oraya koymakadır. Çünkü, eşbüünleşme olmadığı şeklindeki boş hipoez %5 kriik değerde reddedilememekedir. Üç değişkenin uzun dönemde orak bir harekei yokur ve değişkenlerin hiç biri diğerlerinin geçmiş değerleri baz alınarak ahmin edilememekedir. Böylece, modelde haa düzelme eriminin yer almasına gerek olmadığı anlaşılmakadır. Johansen Eşbüünleşme Tesi yapılmadan önce, VAR modelinin opimal gecikme sayısı çeşili bilgi krierlerine bakılarak, 3 şeklinde benimsenmişir. LR Tes İsaisiği, FPE (Final Predicion Error) İsaisiği, Akaike Bilgi Krieri ve Schwarz Krieri opimal gecikme sayısını 3 olarak, Hannan-Quinn Bilgi Krieri 4 olarak önermişir. VAR modeli ahmin edilirken, söz konusu krierler arafından önerilen gecikmeli erim sayısının sonuçların içsel bağını ve değişen varyans sorunu içermemesini sağlayıp sağlayamadığı konrol edilmişir. İçsel bağınının varlığını es emek için haa erimlerine uygulanan Breusch-Godfrey LM İsaisiğine bakılmış ve (olasılık: ) değerini alan bu isaisiğe göre, haa erimleri arasında serisel korelasyon yokur şeklindeki boş hipoez kabul edilmişir. Böylece, içsel bağını sorunu olmadığı anlaşılmışır. Değişen varyans sorunu olup olmadığını es emek için bakılan Whie Tesi Ki-Kare İsaisiği (olasılık: ) değerini alarak, modelde değişen varyans sorununun bulunduğunu gösermiş, ancak bu sorunun modelin yanlış kurgulanmasından değil, kullanılan serilerin özelliklerinden kaynaklandığı düşünülmüşür. Hisse senedi fiyaları, döviz kurları gibi finansal zaman serilerinde haa eriminin varyansının sabi olmadığı, dönemden döneme değişiği çeşili çalışmalar arafından belirilmekedir. Zaen bu çalışmanın asıl amacı, kısa dönem dinamik ilişkilere odaklıdır. Daha sonra, haa erimlerinin normal dağılıp dağılmadığını anlamak için Jarque-Bera Normalie Tes İsaisiğine bakılmış ve (olasılık: ) değerini olan bu isaisiğe göre, haa erimlerinin normal dağıldığını ileri süren boş hipoez reddedilmişir. Eşbüünleşme vekörlerinin maksimum olabilirlik ahmincisini fazla ekilememesi nedeniyle, haa erimlerinin normal dağılmama sorunu göz ardı edilmişir (Bkz. Gonzalo, 1994). Bu sonuçlara göre, oluşurulan VAR modelinin, içsel bağını dışında, gerekli varsayımların hepsini sağlayamadığı görülmüşür. Johansen Eşbüünleşme Tesi yapılmadan önce, olası eşbüünleşme ilişkileri çeşili modeller bazında da araşırılmış, faka hangi model seçilirse 11

12 12 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi 65-2 seçilsin, değişkenler arasında İz Tesi sonuçlarına göre eşbüünleşme ilişkisi bulunmamışır. Burada yalnızca verilerde kuadraik rend olduğu varsayıldığında, sabiin ve rendin yer aldığı modelde Maksimum Özdeğer İsaisiği 1 ade eşbüünleşme ilişkisi olabileceğini gösermişir. Bu sonuçlar Tablo 1 in C Panelinde özelenmişir. Tablo 1 in B Panelinde verilen sonuçlar ise, Johansen in (1992) önerdiği şekilde, eşbüünleşme veköründe yalnızca sabi erimin yer aldığı ve seviyede deerminisik rendin bulunduğu varsayılan modelin sonuçlarıdır. Lieraürde hisse senedi geirilerinin dağılımının, normal dağılıma göre daha yüksek epe ve yayvan-kuyruk karakerli olduğu belgelenmişir. Hisse senedi geirilerini modellemek için çok sayıda dağılım önerilmeke ve kullanılmakadır. Bunlar arasında Engle (1982) ve Bollerslev (1986) arafından önerilen GARCH modelleri dağılımın yayvan-kuyruklu doğasını ve zaman içinde değişen oynaklığın varlığını yakalamada çekicidir. Ampirik kanılar GARCH modellerinin menkul kıyme geirilerinin dinamik davranışını modellemede kullanışlı olduğunu gösermekedir. 1 ARCH sınıfı modellerin uygulanmasından önce, piyasalardaki günlük geirilerin değişen varyans yapısına sahip olup olmadığının es edilmesi gerekmekedir. Tablo 2 bu amaca yönelik olarak, söz konusu geiri serilerinin isaisiksel özelliklerini raporlamakadır. Tabloya göre, oralama geiriler DİBS piyasası için poziif faka sıfırdan pek farklı değil iken, dövizin oralama geirisi negaif olmuş ve hisse seneleri en yüksek oralama geiriyi sağlamışır. En yüksek sandar sapma hisse senedi geirilerinde gözlenmeke, bunu döviz ve DİBS geirileri izlemekedir. Başka bir deyişle, oralama geirilere göre en yüksek dalgalanma hisse senedi geirilerinde gözlenmişir. Maksimum ve minimum değerler arasındaki fark, hisse senedi geirilerinde diğerlerine göre çok daha büyükür. Bu, hisse senedi piyasasının çok daha dalgalı olduğuna işare emekedir. Çarpıklık isaisiği, DİBS geirileri hariç olmak üzere, sıfır civarındadır. Bu, diğer iki piyasada geirilerin dağılımının simerik olduğunu gösermekedir. Basıklık isaisiğinin 3 ün üzerindeki ölçümü, üç değişkenin de normal dağılıma göre daha yayvan-kuyruklu bir dağılıma sahip olduğu anlamına gelmekedir. Basıklık isaisiği 3 ü geçiği zaman, dağılımın normal dağılıma göre lepokurik olduğu söylenmeke ve bu, geirilerin dağılımının aşırı (exreme) değerler içerebileceği anlamına gelmekedir. Tablodaki Jarque- Bera isaisiği %1 anlamlılık düzeyinde normal dağılımı reddemekedir. Geiri değişkenlerine ve geiri değişkenlerinin karesine uygulanan Ljung-Box isaisiği DİBS geirilerinde anlamlı doğrusal ve doğrusal olmayan serisel 1 Bu konuda bir lieraür araması için bkz. Bollerslev, Chou ve Kroner (1992). 12

13 Macide Çiçek Türkiye de Faiz, Döviz ve Borsa: Fiya ve Oynaklık Yayılma Ekileri 13 korelasyona işare emekedir. Doğrusal korelasyon, piyasa ekinsizliği ya da piyasa yapısının bazı ürleri yüzünden olabilir. Doğrusal olmayan korelasyon ise, oynaklık kümelenmesi (volailiy clusering) diye adlandırılan, büyük değişimlerin büyük değişimler arafından ve küçük değişimlerin küçük değişimler arafından izlenme eğiliminde olduğu bir davranış özelliğini ima emekedir. Bu özellik ooregresif koşullu heeroskedasisie modeliyle amin edici bir şekilde yakalanabilir. Finansal zaman serilerinin oynaklık kümelenmesi eğilimi aşıdığı yaygın bir gözlemdir. İlk defa Mandelbro (1963) ve Fama (1965) bu eğilime dair kanılar bulmuşur. Daha pek çok çalışmada benzer bulgular rapor edilmişir. Engle (1982) arafından ARCH ekisinin varlığını konrol emek için önerilen ARCH-LM esi sonuçlarına göre ise, DİBS ve döviz kuru geiri serilerinde 3 gecikme için %10 anlamlılık düzeyinde, hisse senedi geiri serilerinde 13 gecikme için yine %10 anlamlılık düzeyinde ARCH ya da GARCH ekisi mevcuur. Başka bir deyişle, ARCH ekisinin bulunmadığı şeklindeki boş hipoez reddedilmekedir. Tüm söz konusu eslerle yapılan bu ön hazırlık, geiri serilerinde bulunan ve zaman içinde değişen oynaklık özelliğini yakalamada bir GARCH modeli kullanımını önermekedir. Tablo 2: DİBS, Döviz Kuru ve Borsa Geirilerinin Tanısal İsaisikleri Δ LOGDİBS Δ LOGDÖVİZ ΔLOGBORSA Ar. Oralama Sandar Sapma Maksimum Minimum Çarpıklık Basıklık Jarque-Bera [0.00] [0.00] [0.00] Q(1) [0.855] [0.168] [0.177] Q(5) [0.391] [0.635] [0.810] Q(10) [0.091] [0.513] [0.555] Q(15) [0.229] [0.529] [0.606] Q(30) [0.358] [0.689] [0.447] Q 2 (1) [0.781] [0.921] [0.898] Q 2 (5) [0.000] [0.467] [0.406] Q 2 (10) [0.000] [0.626] [0.688] Q 2 (15) [0.000] [0.855] [0.842] Q 2 (30) [0.000] [0.855] [0.516] 13

14 14 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi 65-2 ARCH-LM(3) [0.0936] [0.0978] [0.2831] ARCH-LM (13) [0.2035] [0.5025] [0.0743] Nolar: Köşeli paranez içindeki değerler ilgili es için olasılık değerini gösermekedir. Çarpıklık ve Basıklık es isaisikleri, geleneksel -isaisikleridir. Q(k) ve Q 2 (k), k serbeslik derecesinde ki-kare dağılımı izleyen serisel bağımsızlık boş hipoezi alında, geirilerin haa erimleri ve haa erimleri karesinin k. dereceden serisel korelasyon esini göseren Ljung-Box Tes İsaisiğidir. ARCH-LM Tesi, haa erimlerinin karesinin bağımlı değişkenin ahmini değerlerinin kareleri ile açıklandığı denkleme dayanan heeroskedasisie esidir. Denklemi şu şekildedir: ARCH ( p) uˆ = a0 + a1uˆ 1 + a2uˆ a puˆ p + v. Şekil 2 de ise, değişkenlerin oynaklık grafikleri verilmekedir. 2 Burada oynaklık, her bir değişken için ayrı ayrı oluşurulan ek değişkenli EGARCH Modelinden elde edilen, değişkenlerin değişim oranlarının koşullu varyansı olarak anımlanmışır. İncelenen dönemde en düşük oralama oynaklık düzeyi (0.12) DİBS fiyalarının değişim oranında görülmekedir. En yüksek oralama oynaklık düzeyi 3.08 ile hisse senedi geirilerinde yaşanmışır. Döviz kurlarının değişim oranının oralama oynaklık düzeyi ise 0.77 dir. Buradan hisse senedi fiyalarının değişim oranının koşullu varyansının, DİBS fiyalarının değişim oranının koşullu varyansından ka daha fazla olduğu anlaşılmakadır. 2 Grafikler, DİBS geirilerinin oynaklığı diğerlerine göre çok düşük seviyelerde kaldığından, aynı ölçeke çizilememişir. 14

15 Macide Çiçek Türkiye de Faiz, Döviz ve Borsa: Fiya ve Oynaklık Yayılma Ekileri 15 Şekil 2: ΔLOGDİBS, ΔLOGDÖVİZ ve ΔLOGBORSA Değişkenlerinin Oynaklığı DİBS Geirilerinin Volailiesi Döviz Kuru Geirilerinin Volailiesi Borsa Geirilerinin Volailiesi Kaynak: Yazarın hesaplamaları. 15

16 16 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi Model Engle (1982) belli serilerde bazen oynaklığın yüksek, bazen düşük olduğu dönemler olduğunu fark emişir. Yazar bu oynaklık kümelenmesini zamana-bağlı koşullu varyans olarak görmüş ve böyle bir varsayımın üsesinden gelen ARCH modellemesini gelişirmiş ve uygulamışır. Ardından Bollerslev (1986) serilerin varyansının koşulsuz ve zaman koşullu bileşenlere ayrışırılmasına imkan veren GARCH modelini formüle emişir. Finansal piyasalarda oynaklık yayılmasının analizinde GARCH (p,q) modelleri kullanımının başarısını kanılayan çok sayıda analiz vardır. Lieraür finansal piyasalar üzerine çalışmalarda en ekin yolun bir GARCH (EGARCH) analizi olacağını gösermekedir. Bu eknikleri kullanmanın nedeni serilerin özelliklerinden kaynaklanmakadır. Önceki bölümde DİBS, döviz kuru ve borsa geiri serilerinin özellikleri, bu ür finansal zaman serilerinde görülen orak bir özellik olarak, üm serilerin yüksek derecede lepokurik olduğunu gösermişir. Yine, önceki bölümde söz konusu geiri serilerinin GARCH ekniğinin kullanımına imkan veren ipik dağılımları akip eiği belirlenmişir. Çalışmada önce Engle (1982) arafından oraya aılan ve Bollerslev (1986) arafından genelleşirilen GARCH modelleri ailesinden Bollerslev in (1986) GARCH (p,q) modelinin kullanılması düşünülmüşür. Ancak, bu sandar ARCH/GARCH modelleri oynaklık üzerinde poziif ve negaif haa erimlerinin simerik eki yapığını, yani köü ve iyi haberlerin oynaklık üzerinde aynı ekiyi yapığını varsaymaka ve bu yüzden, sıkça gözlemlenen asimerik ekiyi modellemek için uygun olmamakadır. Oysa, lieraürde fiya harekelerinin oynaklık ile negaif korelasyonlu olması, başka bir deyişle, negaif bir şokun (köü haberin) oynaklığı poziif bir şoka (iyi habere) göre daha fazla arırması olarak anımlanan kaldıraç ekisi nin varlığının araşırılması önerilmekedir. EGARCH modeli işe bu asimerik ekinin anlamlılığının araşırılmasına imkan anıdığı için ercih edilmişir. Nelson (1991) arafından gelişirilen Üsel GARCH (Exponenial GARCH) ya da kısaca EGARCH modeli, sandar ARCH/GARCH modellerindeki koşullu varyansa yüklenen simeri sorununun üsesinden gelmekedir. EGARCH modelinin koşullu varyansın poziif ve negaif şoklara asimerik bir şekilde epki vermesine imkan anıması avanajının yanında, üs alma nedeniyle koşullu varyans paramerelerinde negaif-olmama kısıının bulunmaması şeklinde belirilen ikinci bir avanajı daha vardır. Böylece, eğer oynaklık ile geiriler arasındaki ilişki negaif ise, koşullu varyans paramereleri negaif olabilecekir. Hamilon un (1994) çalışmasında özelenen eski araşırmaların önemli bir kısmı EGARCH kullanımını deseklemekedir. 16

17 Macide Çiçek Türkiye de Faiz, Döviz ve Borsa: Fiya ve Oynaklık Yayılma Ekileri 17 Asimerik ARCH ipi modeller arasında da yalnızca EGARCH modeli yokur. Glosen, Jagannahan ve Runkle ın (1993) GJR-GARCH ve Zakoian ın (1994) TGARCH (Thresold GARCH) modelleri de asimerik ekiyi araşırmak için kullanılabilir. Ancak, GJR-GARCH modeli, EGARCH modelinin aksine, koşullu varyansın negaif olmamasını sağlamak için paramere kısılamalarına gerek göserir. Bu çalışmada çeşili denemeler yapıldıkan sonra, daha yüksek isaisiksel anlamlılık düzeyleri vermesi nedeniyle, EGARCH modeli ercih edilmişir. Model uygunluğu ve paramere anlamlılığı açısından en iyi sonuçları ise, birinci dereceden EGARCH modeli (EGARCH (1,1)) vermişir. Yani, p (ARCH erimi) ve q (GARCH erimi) değerleri 1 e eşi olarak alınmışır. Daha yüksek dereceden olası EGARCH (1,2), EGARCH (2,2) gibi EGARCH modelleri de es edilmiş, ancak bunlar EGARCH (1,1) modeli kadar yüksek log olabilirlik oranı vermemişir. İleride Tablo 2 de verilen koşullu varyans denkleminin içindeki GARCH erimi kasayısının (β ) DİBS piyasası dışında %1 seviyede anlamlı olması da, haa eriminin heeroskedasisiesinin EGARCH (1,1) modeliyle yakalanabileceğini gösermişir. Nelson (1991) β < 1 olmasının birinci dereceden EGARCH modeli kullanımının uygunluğu için yeerli olduğunu gösermekedir. Yine, ileride görüleceği gibi, yapılan ARCH-LM Tesinin de isaisiksel olarak anlamsız hale gelmesi, EGARCH (1,1) modelinin ARCH ekisini kaldırmada başarılı olduğunu gösermişir. Aşağıda DİBS, döviz ve hisse senedi piyasaları arasındaki fiya (oralama) ve oynaklık yayılma ekilerini incelemek için (2)-(4) arası denklemlerle ifade edilen Nelson un (1991) Çok Değişkenli Üsel Genelleşirilmiş Koşullu Heeroskedasisie (EGARCH) Modeli verilmişir. EGARCH modelinde kaldıraç ekisini göseren ve (3) No.lu denklemde bulunan δ kasayısı, üç piyasada da %1 seviyede anlamlı sonuç verdiğinden, modelde kapsanmışır. R i, 2 = c + ΧΓ + ε ε Ω ~ (, σ ) (2) i i,, i, i, 1 0 i, 3 ε 2 2 j, 1 σ i, = exp α i + γ i, j f ( z j, 1) + βi ln( σ i, 1 ), j = 1,2,3 ve z j, 1 = (3) j= 1 σ j, 1 ( z E z ) + z ), j 1,2,3. f j ( z j, 1 ) = j, 1 j, 1 δ j j, 1 = (4) 17

18 18 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi 65-2 (2) No.lu denklem, koşullu arimeik oralama denklemidir. Bu denklemde her bir geiri değişkeni ( R ), kendisinin geçmiş değerleri ve diğer iki piyasanın geiri değişkenlerinin dönemi ve geçmiş değerleri ile açıklanmakadır. Γ, paramereler marisini ve Χ, açıklayıcı değişkenler marisini gösermekedir. Bu yapılandırma ile i piyasasındaki haberler j piyasasındaki bilgi seinin bir parçası haline gelmekedir. Buna göre, i j için paramerenin isaisiksel olarak anlamlı olması, piyasalar arasında fiya (oralama) yayılma ekisinin varlığını, bir bakıma fiya bilgisi ekinliğini yansıacakır. VAR modelinin opimal gecikme uzunluğu Akaike Bilgi Krierine ve haa erimlerinin beyaz-gürülü özelliğine bakılarak, 2 şeklinde belirlenmiş ya da diğer ifadesiyle, VAR (2) modeli seçilmişir. Ω 1, 1 zamanındaki bilgi seidir ve Ω 1 e koşulludur. Haa erimi ε nin sıfır 2 arimeik oralama ve σ varyanslı normal dağılıma sahip olduğu varsayılmakadır. (3) No.lu denklem, koşullu varyans denklemidir. Bu denklem koşullu 2 varyans σ nin üsel spesifikasyonuna izin vermekle, negaif-olmama kısıından kaçınmış olmakadır. Koşullu varyans σ 2, kendisinin geçmiş değeriyle açıklandığı kadar, sandar haa erimi olan z 1 fonksiyonunun geçmiş değeriyle de açıklanmakadır. EGARCH Modelinin güzel bir yanı, varyansın poziif olmasını garani emesidir. Oynaklığın kalıcılığının derecesi (3) No.lu denklemdeki β i ile ölçülmekedir. Finansal piyasa verilerinde β i nin genellikle 1 e yakın olduğu bilinir. β i < 1 olduğunda ve isaisiksel anlamlılık aşıdığında, koşulsuz varyans sonludur ve oynaklığa gelen şoklar yüksek derecede kalıcı ekiler bırakmakadır. γ i, j parameresi ise, i j için j piyasasından i piyasasına doğru oynaklık yayılma ekisini yansımakadır. Aynı paramere, i = j için i piyasasındaki ARCH ekisini ölçmekedir. Bu haliyle modelin koşullu varyans denkleminde diğer piyasaların oynaklık şoklarının yer alması sayesinde oynaklık yayılma ekilerinin isaisiksel anlamlılığı kadar, yönü ve büyüklüğü de analiz edilmiş olacakır. Oynaklık yayılma sürecinin incelenmesi piyasalar arasında bilgi akarımının da anlaşılmasını desekleyecekir. Asimerik ekinin ölçülmesi, bir piyasadaki negaif bir şokun başka bir piyasada eşi büyüklükeki poziif bir şokan daha mı büyük, yoksa daha mı küçük bir eki yapığının es edilmesi anlamına gelmekedir. Asimeri, (4) 18

19 Macide Çiçek Türkiye de Faiz, Döviz ve Borsa: Fiya ve Oynaklık Yayılma Ekileri 19 No.lu denklem ile modellenmişir. Bu denklemde z j, 1, 1 zamanında sandarlaşırılmış haa erimi ( ε 1 j 1 şeklinde anımlanmakadır) ve E z j, 1, j 1 j, σ, z, in beklenen mulak değeridir. (4) No.lu denklemdeki δ j parameresi, i piyasasının oynaklığı üzerindeki asimerik ekiyi ölçmekedir. Eğer δ negaif işareli ve isaisiksel olarak anlamlı ise, asimeri söz j konusudur. ( E z ) z j 1 j, 1, erimi bir şokun büyüklük ekisini (size effec) ölçmesine karşılık, δ j z j, 1 işare ekisini (sign effec) ölçer. Negaif bir δ j ve poziif ve anlamlı bir γ i, j beraberliği, i piyasasındaki negaif bir şokun j piyasasındaki oynaklığı eşi büyüklükeki poziif bir şokan daha fazla arıracağı anlamına gelir. Ekonomik olarak bunun anlamı, beklenmedik köü haberlerin (negaif şoklar), cari koşullu oynaklık üzerinde iyi haberlerden (poziif şoklar) daha büyük eki yapacağıdır. δ j nin poziif değerleri için ise, bunların am ersi geçerli olacakır. Böylesine bir sonuç, yayılma mekanizmasının asimerik doğasını oraya çıkaracakır. Ayrıca, negaif (poziif) bir z, eşliğinde negaif bir δ, büyüklük ekisini arıracakır (azalacakır). j j 4. Ampirik Bulgular: Piyasalar Arasında Fiya ve Oynaklık Yayılma Ekileri Çok Değişkenli EGARCH (1,1) Modelinin paramere ahminleri Tablo 3 e rapor edilmişir. Tablodaki modeller Türkiye de DİBS, döviz ve hisse senedi piyasaları arasındaki fiya ve oynaklık yayılma ekilerinin her ikisini de kapsamakadır. Tahmin edilen modellerde arimeik oralama denklemi fiya yayılma ekisini, koşullu varyans denklemi asimerik oynaklık yayılma ekisini analiz emeye imkân sağlamakadır. Tablo 3: Fiya ve Oynaklık Yayılma Ekileri Tahmin Sonuçları LOGDİBS LOGDÖVİZ Δ Δ Arimeik Oralama Denklemi: ΔLOGBORSA c i (0.0149) [0.9090] ( ) [0.2294] (2.1503) [0.0315] 19

20 20 Ankara Üniversiesi SBF Dergisi 65-2 Δ LOGDİBS (4.6395) Δ LOGDİBS 5.44x (0.0149) [0.9881] ( ) - Δ LOGDİBS ( ) [0.1730] - - Δ LOGDÖVİZ (1.6086) [0.1077] (0.2828) [0.7773] ( ) [0.6230] Δ LOGDÖVİZ ( ) [0.4611] - ΔLOGBORSA (5.4533) ( ) - ΔLOGBORSA (0.1971) [0.8437] ΔLOGBORSA ( ) Varyans Denklemi: [0.1784] α i ( ) γ i,dibs ( ) ( ) ( ) [0.6249] (0.5608) [0.5749] ( ) [0.9176] 20

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH- YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ ÖZET Yard.Doç. Dr. Tülin ATAKAN İsanbul Üniversiesi, İşleme Fakülesi, Finans Anabilim Dalı Bu çalışmada,

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU?

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? Yrd. Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Yrd. Doç. Dr. Feride Özürk

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET İMKB Piyasalarındaki Volailienin Modellenmesi ve Öngörülmesi: Asimerik GARCH Modelleri ile bir Uygulama Mura MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.r Bankacılık Düzenleme ve Deneleme Kurumu (BDDK) ÖZET Çalışmada, 5

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Associaion Ekonomik Yaklaşım 016, 7(99): 1-15 www.ekonomikyaklasim.org doi: 10.5455/ey.35908 BIST-100 Endeksinin Volail Davranışlarının Simerik Ve Asimerik Sokasik Volailie

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:37, Sayı/No:2, 2008, 98-110 ISSN: 1303-1732 - www.ifdergisi.org 2008 İsanbul Menkul Kıymeler

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Dokuz Eylül Üniversiesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi Yayına Kabul Tarihi: 05.07.2014 Cil: 16, Sayı: 2, Yıl: 2014, Sayfa: 281-302 Online Yayın Tarihi: 30.09.2014 ISSN:

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOK DEĞİŞKENLİ EŞİKSEL OTOREGRESİF MODELLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ümran Münire KAHRAMAN DOKTORA TEZİ İsaisik Anabilim Dalı 2012 KONYA Her Hakkı Saklıdır TEZ

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul MPRA Munich Personal RePEc Archive Long memory and srucural breaks on volailiy: evidence from Borsa Isanbul Emrah Ismail Cevik and Gülekin Topaloğlu Namık Kemal Universiy, Bülen Ecevi Universiy 014 Online

Detaylı

ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME

ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ÖZET Prof.Dr.Cengiz TORAMAN Balıkesir Üniversiesi, İİBF,İşleme Bölümü Cengizoraman4@yahoo.com Öğr.Gör.Çağaay BAŞARIR

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Etkisi

VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Etkisi February 1-, 015-5 h Inernaional Scienific Conference of Iranian Academicians Abroad in Turkey VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Ekisi Mirrasoul SEYEDGHOMI PhD (Candidae) in

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Cil:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 SPOT VE VADELİ İŞLEM FİYATLARININ VARYANSLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK TESTİ Emrah İsmail ÇEVİK * Mehme

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun Paramerik ve Paramerik Olmayan Eşbüünleşme Tesleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 8 Sayı: 40 Volume: 8 Issue: 40 Ekim 2015 Ocober 2015 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA

Detaylı

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:009 Cil:6 Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA İMKB de Fiya-Hacim İlişkisi - Asimerik Ekileşim Yrd. Doç. Dr. Koray KAYALIDERE Celal Bayar Üniversiesi,U.B.Y.O., Bankacılık

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ ARAŞTIRMA RAPORU (Kamuya Açık) DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ DR. MUSTAFA ÖZÇAM BAŞUZMAN ARAŞTIRMA DAİRESİ 27.02.2004 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. DÖVİZ KURU

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 8 / 2 (2006). 1-14 DÖVİZ KURU VE HİSSE SEETLERİ FİYATLARI ARASIDAKİ EDESELLİK İLİŞKİSİ Özlem AYVAZ * Öze : Bu çalışmada Türkiye de hisse seneleri

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Volume 5 Number 4 2014 pp. 71-88 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Aydın Yüksel a Aslı Yüksel b Öze: Bu makale Ağusos 2007 arihinde oraya

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

Vadeli İşlem Piyasasında Optimal Hedge Rasyosunun Statik ve Dinamik Teknikler Yardımıyla Hesaplanması

Vadeli İşlem Piyasasında Optimal Hedge Rasyosunun Statik ve Dinamik Teknikler Yardımıyla Hesaplanması Uluslararası Alanya İşleme Fakülesi Dergisi Inernaional Journal of Alanya Faculy of Business Yıl:014, C:6, S:3, s. 1-13 Year:014, Vol:6, No:3, s. 1-13 Vadeli İşlem Piyasasında Opimal Hedge Rasyosunun Saik

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi:

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ T.C. KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ UZMANLIK TEZİ Selim DAĞLIOĞLU EKİM - 010 ANKARA T.C. KÜLTÜR

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ

GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ Dr. Sevda Gürsakal sdalgic@uludag.edu.r Uludağ Üniversiesi, İİBF Ekonomeri Bölümü ÖZET Bu çalışmada hisse senedi oynaklığındaki kırılmalar Inclan ve Tiao

Detaylı

Araşırma Makaleleri REEL DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİ İ TİCARET PERFORMA SI A ETKİSİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Erşan SEVER ÖZET Bu çalışmada reel döviz kuru belirsizliğinin Türkiye nin icare performansına ekisi araşırılmışır.

Detaylı

Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının SWARCH Yöntemi İle Analizi

Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının SWARCH Yöntemi İle Analizi Finans Poliik & Ekonomik Yorumlar 2007 Cil: 44 Sayı:512 43 Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının SWARCH Yönemi İle Analizi Öze Bülen GÜLOĞLU 1 Ayşe AKMAN 2 Bu çalışmada, Mar 2001-Mar 2007 arihleri arası dönemde

Detaylı

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive Crude Oil Impor and Economic Growh: Turkey Erginbay Ugurlu and Aydın Ünsal Isanbul Aydın Universiy, Gazi Universiy 28 May 2009 Online a hps://mpra.ub.uni-muenchen.de/69923/

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi Yabancı Sermaye Yaırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Ekisinin Türkiye Bağlamında Tes Edilmesi Yrd. Doç. Dr. Yusuf DEMİR Süleyman Demirel Üniversiesi, İİBF. Öze Bu çalışma; uluslararası sermaye harekelerinin

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET ABSTRACT

TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET ABSTRACT TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET Arş.Gör.Burak DARICI Bu çalışmada, Türkiye de faiz oranlarını, hem reel hem de finansal ekileri olması ve

Detaylı

Anahtat Kelimeler: Volatilite, Basel II, Geriye Dönük Test, Riske Maruz Değer

Anahtat Kelimeler: Volatilite, Basel II, Geriye Dönük Test, Riske Maruz Değer Volume Number 3 011 pp. 1-17 ISSN: 1309-448 www.berjournal.com RMD Hesaplamalarında Volailie Tahminleme Modellerinin Karşılaşırılması ve Basel II Yaklaşımına Göre Geriye Dönük Tes Edilmesi: İMKB 100 Endeksi

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM **

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** 95 İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakülesi Dergisi No:39 (Ekim 2008) TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfein ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** Öze Para poliikası kararlarındaki

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ünal ARSLAN Musafa Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, İkisa Bölümü. E-posa: uarslan@yahoo.com Yıldız SAĞLAM Musafa Kemal Üniversiesi

Detaylı

Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracatı Üzerindeki Etkileri The Effects of European Debt Crisis on Turkey s Exports

Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracatı Üzerindeki Etkileri The Effects of European Debt Crisis on Turkey s Exports 486 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 2013 Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracaı Üzerindeki Ekileri The Effecs of European Deb Crisis on Turkey s Expors Prof. Dr. Bedriye Tunçsiper (Balıkesir

Detaylı

EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL

EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL Ümran M. TEKŞEN KAHRAMAN *, Aşır GENÇ ** ÖZET Bu çalışmada, eşiksel ooregresif (TAR) modeller sınıfından kendinden

Detaylı

SESSION 2C: Finans 579

SESSION 2C: Finans 579 SESSION 2C: Finans 579 Bilanço Düzelme Sürecinde Gelişmeke Olan Piyasa Ekonomilerinde Ani Duruş Problemine Karşı Makro Basireli Poliikalar De-Leveraging and Miigaing Pro-Cyclicaliy of Capial Flows in Emerging

Detaylı

İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI

İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI Onur GÖZBAŞI * ÖZ Bu çalışmanın amacı, İMKB ile gelişmeke olan yedi ülkenin (Arjanin, Brezilya,

Detaylı

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI Tayfur BAYAT ÖZ Bu çalışmada 2002M-20M5 dönemine ai aylık verilerle alernaif nominal vadeli mevdua faiz oranları ile ükeici

Detaylı

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Nüfusbilim Dergisi\Turkish Journal of Populaion Sudies, 2012, 34, 31-50 31 TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Ölümlülük ahminleri, demografi ve aküerya bilimlerinde önemli bir rol oynamakadır.

Detaylı

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi SESSION 3B: Ora Asya Ekonomileri 07 Azerbaycan, Kazakisan, Kırgızisan ve Türkiyede İkisadi Özgürlük ve İsihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi Prof. Dr. Ekrem Erdem (Erciyes Universiy, Turkey) Ass. Prof.

Detaylı

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi 259-284 Saın Alma Gücü Pariesinin Azerbaycan, Kazakisan ve Kırgızisan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbüünleşme Analizi Turhan Korkmaz Emrah İsmail Çevik ** Nüke Kırcı Çevik *** Öz Bu çalışmada Azerbaycan,

Detaylı

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma 200 18 19 Yrd. Doç. Dr.Melek Acar Boyacıoğlu 20 Dr. Burcu Güvenek Geiri Volailiisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Amirik Bir Çalışma Dr. Volkan Alekin Yrd. Doç. Dr. Melek ACAR BOYACIOĞLU Dr.

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN NAIRU TAHMİNİ

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN NAIRU TAHMİNİ Ekonomik Yaklaşım, Cil : 23, Sayı : 83, ss.69-91 TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN NAIRU TAHMİNİ Özlem YİĞİT * Ailla GÖKÇE ** Öze Bu çalışmanın emel amacı, Türkiye ekonomisi için Yapısal VAR yönemi kullanılarak NAIRU

Detaylı

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS ANADOLU ÜNİVERS İTES İ S OS YAL BİLİMLER DERGİS İ ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES Cil/Vol. : - S ayı/no: 2 : 33 42 (20) FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * Yrd.

Detaylı

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi.

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi. Borsa İsanbul da Piyasa Ekinliğinin Analizi: Harvey Doğrusallık Tesi (Analysis of Marke Efficiency a Borsa İsanbul: Harvey Lineariy Tes) Gürkan MALCIOĞLU a Mücahi AYDIN b a Arş.Gör., Sakarya Üniversiesi,

Detaylı

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX Dumlupınar Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi / Dumlupınar Universiy Journal of Social Sciences BORSA YATIRIM FONLARININ ENDEKS PİYASALARDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: İMKB-30 ENDEKSİ ÜZERİNE

Detaylı

A nonlinear estimation of monetary policy reaction function for Turkey

A nonlinear estimation of monetary policy reaction function for Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive A nonlinear esimaion of moneary policy reacion funcion for Turkey Tolga Omay Omay and Mubariz Hasanov Çankaya Üniversiesi 6. July 006 Online a hp://mpra.ub.uni-muenchen.de/054/

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ Şenkan ALDEMİR (*) Öze: Döviz kuru değişimlerinin TÜFE ve ÜFE bazlı yuriçi fiyalara geçiş süreci, son yıllarda üzerinde önemle durulan konulardan

Detaylı

Uluslar arasi emtia fiyatlarindan iç fiyatlara asimetrik ve doğrusal olmayan fiyat geçişkenliği: Türkiye için nardl modeli bulgulari

Uluslar arasi emtia fiyatlarindan iç fiyatlara asimetrik ve doğrusal olmayan fiyat geçişkenliği: Türkiye için nardl modeli bulgulari TURKISH ECONOMIC ASSOCIATION DISCUSSION PAPER 2015/15 hp://www.ek.org.r Uluslar arasi emia fiyalarindan iç fiyalara asimerik ve doğrusal olmayan fiya geçişkenliği: Türkiye için nardl modeli bulgulari Uku

Detaylı

TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ

TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ Yıl: 24 Sayı:86 Ocak 2010 101 TÜRK & AMERİKAN ENERJİ PİYASALARI NDA PİYASA ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ Nuray ERGÜL ÖZET Bu çalışmada, Türk ve Amerikan Enerji Piyasaları na yer verilmişir. Araşırmada kullanılan

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı