Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği"

Transkript

1 YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F., İkisa Bölümü, ELAZIĞ Araş. Gör. Ayşe ARI İsanbul Üniversiesi, İkisa Fakülesi, İkisa Bölümü, İSTANBUL ÖZET Bu çalışmada Türkiye de para alebinin isikrarlı olup olmadığı 5:- : dönemi için aylık veriler kullanılarak sorgulanmakadır. Bu amaç doğrulusunda ilk olarak Johansen eşbüünleşme esi kullanılarak M reel parasal büyüklüğü ile reel gelir, faiz oranı ve döviz kuru arasında uzun dönemli bir ilişkinin varlığı sınanmakadır. Daha sonra para alebi fonksiyonun isikrarlı olup olmadığı CUSUM ve CUSUMSQ esleri ile analiz edilmekedir. Elde edilen bulgular, reel gelir, faiz oranı ve döviz kurunun eoride beklenildiği gibi para alebi ile ilişkili olduğu ancak, değişkenlerin kasayılarının kararlı olmadıkları yönündedir. Dolayısıyla Merkez Bankasının M parasal büyüklüğünü referans alan bir para poliikası uygulamasının ekin olmayacağı söylenebilecekir. Anahar Kelimeler: Para alebi, para poliikası, enflasyon hedeflemesi, eşbüünleşme analizi. Jel Sınıflaması: C3; E; E; E58. An Analysis on Deerminans and Sabiliy of Money Demand: The Case of Turkey ABSTRACT In his sudy, he sabiliy of money demand is invesigaed using monhly daa for he period 5:- :. Firs, he presence of a long-run equilibrium relaionship among M moneary aggregae, real income, ineres rae, and exchange rae is examined hrough Johansen coinegraion es. Afer ha, sabiliy of money demand is analyzed using CUSUM and CUSUMSQ ess. The resuls are in suppor of a long-run relaionship among variables of ineres. However, sabiliy of money demand funcion is rejeced. Thus, i is no efficien for Cenral Bank of Turkey o apply a moneary policy based on M moneary aggregae. Key Words: Money demand, moneary policy, inflaion argeing, coinegraion analysis. Jel Classificaion: C3; E; E; E58. I.GİRİŞ İkisa ekolleri için para alebi, emel konular arasında yer almakla birlike konuya ilişkin farklı yorumlar yapılmakadır. Örneğin Fisher (9) in mikar eorisinde gelir dolanım hızı sabi kabul edilip, reel para balansları gelirle ilişkilendirilmekedir. Keynes ise, geleneksel yaklaşımın mübadele gereksinimine ilaveen spekülasyon saikiyle de para alep edilebileceğine vurgu yapmakadır. Böylece Keynes, para alebi fonksiyonunda gelirle birlike piyasa faiz oranının da yer alması gerekiğine işare emekedir. Friedman (956) ın yaklaşımında ise, beşeri sermayenin fiziki sermayeye oranı, para umanın faydası gibi para alebini ekileyebilecek çeşili durumlardan bahsedilmekedir. Ancak ikisa ekollerinin

2 6 B. Özcan & A. Arı / Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği para alebine yönelik yaklaşımları farklı olsa da esasında alep edilen para mikarı ve para alebini belirleyen değişkenler arasındaki ilişki irdelenmekedir. Bu bağlamda para alebinin emelde gelir ve faiz oranının bir fonksiyonu olduğu kabul görmekedir. Son yıllarda ise, para alebinin isikrarlı olup olmadığı araşırmacıların ve karar alıcıların ilgisini çekmekedir. Breon Woods Siseminin çöküşünden ve 97 lerdeki perol şokundan önce para alebinin isikrarlı olduğu konusunda bir fikir birliği söz konusuydu. Faka bu arihlerden sonra yapılan ve Goldfeld (976) in öncülük eiği ampirik çalışmalarda, para alebinin isikrarının bozulduğu espi edilmişir. Gelişmiş ülkelerdeki piyasa yanlısı finansal sekör reformlarının ve dalgalı döviz kuruna geçilmesinin bu durumda ekili olduğu ileri sürülmüşür. Gelişmeke olan ülkelerde ise 98 ve 99 lardan sonra finansal piyasaların liberalleşiği, dışa açıklığın arığı ve çeşili yapısal reformların hayaa geçirildiği bilinmekedir. Bu dönemde birçok finansal krizin de yaşanması, para alebini ekilemişir. Kısaca, para alebi, makroekonomik değişkenlerle bağlanılı olup, geleceke doğru poliikaların uygulanması açısından önem aşımakadır (Ramachandran :98; Bahmani-Oskooee ve Karacal,6:635). Para alebinin isikrarlı olması, parasal büyüklükler ile para alebi fonksiyonunun içerdiği makroekonomik değişkenler arasında öngörülebilir ve güvenilir bir ilişki olduğu anlamına gelmekedir (Deadman ve Ghaak, 98). Para alebini belirleyen bu değişkenler arasında; faiz oranı, gayri safi yuriçi hasıla, hisse senedi fiyaı, ükeim harcamaları, asarruflar, yaırımlar, ihraca ve ihala göserilebilmekedir (Padhan, :7). İsikrarlı bir para alebinden bahsedildiğinde, merkez bankası arafından para arzının konrol edilmesi ekin bir para poliikası olacakır. Çünkü bu durumda, parasal büyüklüklerdeki bir değişimin; çıkı, faiz oranları ve fiyalar genel düzeyi gibi makroekonomik değişkenler üzerindeki ekileri öngörülebilecekir (Hamori ve Tokihisa,, Çaık, 7). Bir başka ifadeyle parasal büyüklükler ile merkez bankasının ekilemeyi hedeflediği makroekonomik değişkenler arasında öngörülebilir bir ilişki olduğu sürece, karar alıcılar para mikarını, ekin bir para poliikası aracı olarak kullanabilecekir (Chen ve Wu, 5:; Bahmani-Oskooee ve Karacal, 6:635). Böylece oorieler çıkı düzeyini ya da enflasyon oranını ekileyebilmek amacıyla para arzını değişirebilecekir (Bahmani, 8). Para alebinin isikrarlı olması, özellikle enflasyon ve parasal büyüme arasında öngörülebilir bir ilişki oraya çıkmasını sağlayacakır. Bu durum enflasyonun öngörülebilmesine ve konrol edilebilmesine imkân verecekir. Ayrıca, para alebinin isikrarlı olması, ekonomideki likidienin konrol alına alınmasını sağlayacakır. İsikrarlı para alebinin bir başka avanajı da, fiya isikrarına ilişkin poliikaların ve değerlendirmelerin ora ve uzun vade için yapılabilmesini mümkün kılmasıdır (Özdemir ve Saygılı, :3; Oluwole ve Olugbenga 7). Ayrıca para alebinin isikrarlı olması, para poliikası ensrümanının doğru belirlenmesi için önem aşımakadır. Poole (97) e göre para alebi isikrarlı iken para arzı hedeflenmelidir. Para alebinin isikrarsız olduğu durumda ise faiz oranının ercih edilmesi gerekmekedir. Bu durumda isikrarlı bir para

3 Yöneim ve Ekonomi / (3) 5- alebi, parasal büyüklüklerin ara hedef olarak kullanılabilmeleri için bir önkoşuldur (Padhan, :7). Ancak isikrarlı bir para alebi söz konusu iken bile Taylor kuralı çerçevesinde ülkeler faiz oranını hedefleyebilmekedir (Kumar ve Webber, :). Bu nedenle Taylor (999) kuralının merkez bankaları arafından geniş kabul görmesi, parasal büyüklükleri geri planda bırakmakadır (Cziraky ve Gillman, 6:6). Bilindiği üzere parasal hedeflemenin ekin olabilmesi için parasal büyüklükler ile nihai hedef arasında isikrarlı bir kısa ve uzun dönem ilişkisi gereklidir. Enflasyon hedeflemesinin ekinliği içinse, gelecek dönemdeki enflasyonun doğru bir şekilde ahmin edilmesi ve konrol edilebilmesi gerekmekedir. Bu nedenle enflasyon hedeflemesinde parasal büyüklüklerin, iyi bir göserge değişken olabilmesi için, hedeflenen enflasyon oranı ile parasal büyükler arasında uzun dönemli isikrarlı bir ilişkinin mevcu olması şarır (Bruggeman, :85). Çünkü isikrarlı bir para alebi fonksiyonu, parasal büyüklüklerin ara dönemde ölçülebilir ve konrol edilebilir olmasını sağlayacağından, ya doğrudan para arzındaki büyümeyi ekileyerek ya da faiz oranını manipüle ederek, ekonomideki oplam likidienin ve enflasyon oranının konrol edilmesini mümkün kılacakır (Oluwole ve Olugbenga 7:). Sonuç olarak para alebinin isikrarlı olması, para poliikasının ekinliği için gerekli ön koşulun sağlandığına işare emekedir (Dekle ve Pradhan, 999). İsikrarsız bir para alebinin söz konusu olması durumunda ise, para poliikasının rolü çok sınırlı kalacakır (Tang, 7:). Bu çalışmanın amacı, son yıllarda önemli ekonomik gelişmeler kaydeden ve yapısal reformlar gerçekleşiren Türkiye de para alebinin belirleyenlerini ve isikrarını sorgulamakır. Bu amaç doğrulusunda açık enflasyon hedeflemesinin benimsendiği 5:- : dönemi, aylık verilerle incelenmişir. Analizlerde Johansen (988) nin eşbüünleşme esi ile Brown vd. (975) arafından lieraüre kazandırılan CUSUM ve CUSUMSQ esleri ercih edilmişir. Bilindiği üzere Türkiye - krizinin ardından, isikrarı ekrar sağlamak amacıyla IMF ile anlaşmalar gerçekleşirmiş ve Güçlü Ekonomiye Geçiş Programını hazırlamışır. Bu bağlamda yılında Merkez Bankası Kanunu nda yapılan değişikliklerle merkez bankasının emel amacı fiya isikrarını sağlamak olarak belirlenirken bu amaçla çelişmemek kaydıyla büyüme ve isihdam hedeflerine de desek verileceği açıklanmışır. Yine bu yıllarda bankacılık sekörü başa olmak üzere ekonomik faaliyelerin birçok alanını kapsayacak şekilde finansal ve yapısal reformlar hayaa geçirilmişir. Bununla birlike, finansal liberalizasyonun arması, yeni finansal araçların oraya çıkması ve kısa dönemli sermayedeki harekeliliğin arması vb. gelişmelerin para alebinin ahminini zorlaşıracağı savunulmuşur. Böylece parasal büyüklükler ile enflasyon ve nominal gelir arasındaki öngörülebilir ilişkinin oradan kalkığı ifade edilerek, parasal hedeflemeden enflasyon hedeflemesine geçilmesi amaçlanmışır. Ancak gerekli koşulların sağlanmadığı gerekçesiyle açık enflasyon hedeflemesine ön hazırlık süreci olarak -5 yılları arasında örük enflasyon hedeflemesi uygulanmışır. 6 yılından iibaren ise para poliikasının ek ve nihai hedefinin fiya isikrarını 7

4 8 B. Özcan & A. Arı / Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği sağlamak olduğu kabul edilmiş ve açık enflasyon hedeflemesine geçilmişir. Para poliikasının emel aracı olarak ise kısa dönem faiz oranı ercih edilmişir (TCMB, 6:3-7; Kalaycı, :83; Oluwole ve Olugbenga, 7:). Bununla birlike zorunlu karşılıklara ilişkin düzenlemeler vb., para poliikasının desekleyici araçları olarak kullanılmakadır (TCMB, :8). Bu açıklamalar doğrulusunda çalışmanın bundan sonraki bölümleri şu şekilde düzenlenmişir.. Bölüm lieraür aramasını içermekedir. 3. Bölüm veri ve yönemi açıklamakadır.. Bölüm ampirik bulguları oraya koymaka, son bölüm ise, sonuç ve değerlendirmeyi kapsamakadır. II. LİTERATÜR TARAMASI Para alebinin belirleyenlerini ve isikrarını sorgulayan geniş bir lieraür bulunmakadır. Eşbüünleşik değişkenlerin, birbirinden farklı hareke emeyip, uzun dönem denge ilişkisine döndüklerinin kabul edilmesi sebebiyle bu çalışmalarda genellikle, para alebini emsilen kullanılan parasal büyüklükler ile faiz ve gelir gibi çeşili değişkenler arasında eşbüünleşik bir ilişkinin olup olmadığı araşırılmakadır. Eşbüünleşmenin varlığı durumunda ise söz konusu ilişkinin isikrarlı olup olmadığı incelenmekedir. Ancak yapılan çalışmalarda farklı eşbüünleşme yönemlerinin ve ülke örneklerinin kullanımının da ekisiyle kesin bir sonuca ulaşılamamışır. Örneğin Narayan (8), Amerikan ekonomisini ele almış ve 959- dönemi için para alebinin isikrarlı olup olmadığını Lagrange çarpanı (LM) ve sınır esi (ARDL) yönemiyle analiz emişir. Çalışma sonucunda M para alebi ile reel gelir ve faiz oranları arasında eşbüünleşme ilişkisi espi edilmişir. Kamboçya yı 99:-6: döneminde aylık verilerle inceleyen Samreh (8) de ARDL ile CUSUM ve CUSUMSQ esleri sonucunda M para alebinin isikrarlı olduğu sonucuna ulaşmışır. Çalışmada sanayi üreim endeksi, ükeici fiya endeksi ve nominal döviz kuru değişkenlerine yer verilmişir. Benzer şekilde Endonezya için M para alebi, reel gelir ve faiz oranı arasındaki ilişkiyi 99:-8:3 dönem aralığında sorgulayan Achsani (), ARDL ve haa düzelme modellerini kullandığı çalışmasının sonucunda, isikrarlı bir ilişki espi emişir. Bulgarisan ve Polonya için para alebi fonksiyonunu inceleyen Buch (), dönemini haa düzelme modelini kullanarak aylık verilerle analiz emişir. Çalışmada para alebinin isikrarlı olduğu gözlenmişir. Para alebinin isikrarlı olduğu bulgusuna ulaşan bir başka çalışma ise Akinlo (6) arafından Nijerya için yapılmışır. Akinlo (6), ARDL ile CUSUM ve CUSUMSQ eslerini kullanmış ve para alebini ekileyen değişkenler olarak gelir, faiz ve döviz kurunu espi emişir. Ordonez (3), arihleri arasında İspanya yı incelemiş ve para alebinin uzun dönemde isikrarlı olduğu sonucuna ulaşmışır. Ancak aynı çalışmada kısa dönem için isikrarlı bir ilişki espi edilememişir. Bahmani- Oskooee ve Chomsisengphe () ise, OECD ülkesini analiz eiği çalışmasında sadece İngilere ve İsviçre de para alebinin isikrarsız olduğunu belirlemişir. Benzer şekilde alebinin isikrarlı olmadığı bulgusuna ulaşan Nagayasu (3) ise, Japonya daki M para arzını 958- dönemi için dikkae

5 Yöneim ve Ekonomi / (3) 5- almışır. Papadopoulos ve Zis (997) da, Yunanisan için para alebinin isikrarsız olduğu sonucunu elde emişir. Türkiye için konuyu ele alan çalışmalardan Koğar (995), 978:-99: dönemini kapsayan çalışmasında reel para alebi ile reel gelir, faiz oranı ve döviz kuru arasında uzun dönemli isikrarlı bir ilişki espi emişir. Türkiye de para alebinin isikrarlı olduğunu espi eden bir diğer çalışma ise Halıcıoğlu ve Uğur (5) arafından yapılmışır. Halıcıoğlu ve Uğur (5), 95- dönemi için CUSUM ve CUSUMSQ esleri ile eşbüünleşme esine yer vermişir. Alınaş (8), 985:-6: dönemini ARDL sınır esi ile CUSUM ve CUSUMSQ esleri yardımıyla incelemişir. Çalışma sonucunda para alebi belirleyicilerinden reel gelir, faiz oranı ve döviz kurunun M ile uzun dönemde ilişkili olduğunu eyi emişir. Bunlara karşın, Çaık (7), yapısal kırılmalı birim kök esleri ve eşbüünleşme yönemlerini ercih emiş ve para alebinin isikrarsız olduğunu belirlemişir. Çaık (7), çalışmasında, 988:-5: dönemini üçer aylık verilerle analiz emişir. Yılancı () ise, üçer aylık verilerle 989:-: dönemini analiz emek amacıyla, sınır esi ve kayan pencerelerde sınır esi yönemlerine başvurmuşur. Para alebi fonksiyonuna GSYİH, faiz oranı ve hisse senedi fiyalarını dâhil eden Yılancı (), para alebinin isikrarlı olmadığı bulgusunu elde emişir. III. VERİ SETİ VE MODEL Çalışmada 5:- : dönemi için aylık veriler kullanılmışır. M parasal büyüklüğü, faiz oranı, sanayi üreim indeksi ve döviz kuru değişkenlerine ilişkin veriler, TCMB nin elekronik veri dağıım siseminden (EVDS) elde edilmişir. TÜFE (5 baz yılı) indeksi ise OECD isaisiklerinden elde edilmişir. Çalışmada kullanılan model, ilgili yazından (Alınaş, 8; Bahmani- Oskooee, ; Bahmani-Oskooee ve Karacal, 6; Halıcıoğlu ve Uğur, 5 vb.) yola çıkılarak () Nolu denklem şeklinde belirlenmişir. ln M = β β lny β i β 3 ln Exc ε () () Nolu modelde M parasal büyüklüğü, finansal yenilikleri, eknolojik değişmeleri ve piyasalardaki gelişmeleri diğer parasal büyüklere kıyasla daha iyi yansıması sebebiyle (Alınaş, 8), para alebini emsilen ercih edilmişir. Nominal M değişkeni 5 baz yıllı TÜFE indeksi kullanılarak reel hale geirildiken sonra logariması alınarak modele ilave edilmişir. 5 Baz yıllı sanayi üreim indeksi ise, logariması alınarak ve mevsimsel ekilerden arındırılarak reel gelir değişkenini (Y) emsilen modele dâhil edilmişir. Faiz değişkeni (i) için ise, 3 ay vadeli ağırlıklandırılmış mevdua faiz oranı değişkeninin düzey değerleri kullanılmışır. Döviz kurunu (Exc) emsilen ise, YTL cinsinden ABD dolar kuru saış fiyaının logarimik değerleri kullanılmışır. Modelde yer alan ε, haa erimini; β, β, β ve β 3 ise sırasıyla sabi paramereyi ve ilgili değişkenlerin kasayılarını gösermekedir. 9

6 B. Özcan & A. Arı / Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Modelde, işlem saikiyle para alebi dikkae alındığında β in poziif olması beklenmekedir. Faiz değişkeni ise, finansal varlıkların geirileri açısından β ) parayı elde umanın fırsa maliyeini emsil emesi sebebiyle, kasayısının ( negaif olması beklenmekedir. Para ikamesini emsilen kullanılan döviz kuru değişkeninin parameresi ( β 3 ) ise, poziif ya da negaif olabilecekir. Arongo ve Nadiri (98) ile Bahmani-Oskooee ve Karacal (6) arafından bahsedildiği üzere, ulusal paranın değer kaybı ya da döviz kurundaki arış (yabancı paranın değer kazancı) ülke vaandaşlarının sahip oldukları dış varlıkların, ulusal para cinsinden değerlerini arırmakadır. Eğer bu arış serveeki bir arış şeklinde sezilirse (serve ekisi fikri), ülke vaandaşlarının ulusal para alepleri armakadır ki, bu durumda β 3 ün poziif olması beklenmekedir. Diğer arafan, Bahmani- Oskooee ve Karacal (6) arafından belirildiği üzere, para değer kaybeiği zaman, daha da değer kaybedeceğine dair bir bekleni söz konusu olabilmekedir. Bu durum ise, halkın ulusal para uumlarını azalıp, yabancı para uma eğilimlerini arırarak β 3 ün negaif işaree sahip olmasına yol açmakadır. IV. METODOLOJİ ve AMPİRİK BULGULAR A. ADF Birim Kök Tesi Dickey ve Fuller (DF esi, 979, 98) zaman serilerinde durağanlığı es emek üzere birim kök esi gelişirmişlerdir. DF esi zaman serisi değişkenlerinin ooregressif (AR) süreçle ifade edilip edilemeyeceğini gösermeke olup, es sonucunda haa eriminde ookorelasyon bulunması halinde zaman serileri birinci dereceden ooregressif süreçle ifade edilememekedir (Gökaş, :35). DF esinde en küçük kareler (EKK) yönemi ahminine dayalı olarak γ = hipoezi için birim kök esi uygulanmaka ve hesaplanan isaisiğine göre karar verilmekedir. H o : γ = şeklindeki sıfır hipoezinin reddedilmesi, durağanlık ve H : γ p şeklindeki alernaif hipoezi desekleyici yönde kanılar sunmakadır. Sıfır hipoezinin reddedilememesi halinde ise, serinin birim kök içerdiği sonucuna ulaşılmakadır. DF esi sonuçları Tablo üzerinde rapor edilmişir.

7 Değişken Tablo : ADF Birim Kök Tesi Sonuçları Deerminisik Terimler Gecikme Uzunluğu Yöneim ve Ekonomi / (3) 5- Genelleşirilmiş Dickey- Fuller(ADF) Tes İsaisiği lnm SabiTrend -. Δ lnm Sabi erimli -9.35*** lnm Sabi erimli -.39 Δ lnm Terimsiz -8.*** lny SabiTrend -.9 Δ lny Sabi erimli -8.33*** lny Sabi erimli -.77 Δ lny Terimsiz -8.8*** lnin SabiTrend -.89 Δ lnin Sabi erimli *** lnin Sabi erimli -.66 Δ lnin Terimsiz -5.89*** lnkur SabiTrend Δ lnkur Sabi erimli *** lnkur Sabi erimli -.63 Δ lnkur Terimsiz *** No: ADF esi için % kriik değerler; -3,53 (sabi erimli), -,75 (SabiTrend), -.593(Terimsiz) olup MacKinnon (996) a dayanmakadır. ADF esinin gecikme uzunluğu Schwarz Bilgi Krierine göre belirlenmişir. *** % düzeyinde anlamlılığı ifade emekedir. Tablo de görüldüğü üzere, üm değişkenler düzey değerlerinde birim köke sahip olup, ilk fark değerlerinde ise durağandırlar. Bu nedende söz konusu değişkenlerin I() oldukları görülmekedir. Tüm değişkenlerin I() olması bunların arasında olası bir eşbüünleşme ilişkisinin esini gerekli kılmakadır. B. Johansen Eşbüünleşme Tesi Johansen (988) in meodolojisi başlangıç nokasını () No lu denklem üzerinde ifade edilen bir p. dereceden vekör oo regresyonundan (VAR) almakadır. y = μ A y... Ap y p ε () () Nolu denklemde y, nx boyuuna sahip birinci dereceden büünleşik (I()) değişkenler vekörüdür. ε ise, nx boyuuna sahip beyaz gürülü (whie noise) süreci izleyen haa erimleri vekörüdür. (3) Nolu denklem () Nolu eşilik şeklinde de ifade edilebilir: Δy p = μ Πy Γ Δy ε i (3) P p Ai I Γi = A j j= i Burada Π = ve ()

8 B. Özcan & A. Arı / Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Eğer Π kasayılar marisi, r p n şeklinde indirgenmiş ranka sahipse, r rankına sahip n r boyulu α ve β marisleri olmakadır ki, bu durumda Π = α β ve β y durağandır. α nın unsurları, vekör haa düzelme modelindeki uyum paramereleri (adjusmen paramaers) olarak bilinmekedir ve β nın her kolonu bir eşbüünleşik vekörü emsil emekedir. r ise, eşbüünleşme sayısını gösermeke olup verili bir r için, β nın maksimum olabilirlik ahmincisi, gecikmeli farkları ve deerminisik değişkenleri düzeliken sonra nin ile en büyük kanonikal ilişkileri olan r yi veren in Δy y y kombinasyonunu anımlamakadır. Johansen bu kanonikal ilişkilerin anlamını es eden iki farklı benzerlik oranı (Likelihood raio-lr) esi ve bu sayede de Π marisinin indirgenmiş rankını önermekedir. Bu esler, iz (race) esi ve maksimum özdeğer (max-eigenvalue) esleri olup (5) ve (6) numaralı denklemler ile ifade edilmekedirler: n J = T ln( ˆ λ ) (5) race r i J ln( ˆ max = T λ r ) (6) Burada T örneklem boyuudur ve λˆi ise, i. en büyük kanonikal ilişkidir. İz esi, r sayılı eşbüünleşik vekör sıfır hipoezini, n sayılı eşbüünleşik vekör alernaif hipoezine karşı sınamakadır. Maksimum özdeğer esi ise, r sayılı eşbüünleşik vekör sıfır hipoezini, r sayılı eşbüünleşik vekör alernaif hipoezine karşı es emekedir. Söz konusu esler genel olarak χ dağılımına sahip değillerdir. Asimpoik kriik değerler Johansen ve Juselius (99) da bulunabildiği gibi birçok ekonomeri pake programları arafından da rapor edilmekedir. Çalışmada uygulanan Johansen (988) eşbüünleşme esinin sonuçları Tablo de verilmişir. Ayrıca eşbüünleşme esi için uygun gecikme uzunluğu vekör ooregresif (VAR) model ahmini üzerinden espi edilmiş ve 5 olarak belirlenmişir. VAR(5) modelinin durağanlığı ers köklerin birim çemberin içerisinde olması ile de eyi edilmişir. Tablo VAR(5) modeli ahminine ilişkin ookorelasyon ve heeroskedasie esi sonuçlarını vermekedir. Schwarz bilgi krierine göre gecikme uzunluğu olarak seçilmişir. Faka VAR() modelinin ookorelasyon ve heeroskedasie problemlerine işare eiği sapanmışır.

9 Yöneim ve Ekonomi / (3) 5- Tablo : Ookorelasyon ve Heeroskedasie Tesi Sonuçları Gecikme LM-isaisiği Olasılık VAR Değişen Varyans Tesi χ İsaisiği Olasılık Tablo de görüldüğü üzere ookorelasyonun olmadığını ifade eden sıfır hipoezi, seçilen. gecikmeye kadar reddedilememişir. Aynı şekilde heeroskedasie olmadığını ifade eden sıfır hipoezi ise reddedilememişir. Bu nedenle eşbüünleşme esi ve vekör haa düzelme (VEC) modeli ahmini VAR modelin gecikme eksiği olan gecikme üzerinden yapılmışır. Johansen eşbüünleşme esi sonuçları ise Tablo 3 e verilmişir. Tablo 3: Johansen Eşbüünleşme Tesi Sonuçları Eşbüünleşme vekör sayısı (r) İz İsaisiği.5 Kriik a Değer Eşbüünleşme vekör sayısı (r) Maxsimum- Özdeğer İsaisiği.5 Kriik b Değer r = / r 5.53** r = / r= 3.666** 7.58 r / r r= / r=.55.3 r r r= / r= r 3 r r=3 / r= a b No: ** %5 düzeyinde sıfır hipoezinin reddini gösermekedir. İz esinin kriik değerlerini, ise maksimum özdeğer esinin kriik değerlerini gösermekedir. Tablo 3 e görüldüğü üzere hem iz (race) esi, hem de maksimum özdeğer (max- eigenvalue) esi %5 düzeyinde değişkenler arasında bir eşbüünleşme ilişkisi (uzun dönem ilişkisi) espi emişlerdir. Bu nedenle VEC modeli ahmin edilerek, eşbüünleşme ilişkisine göre normalleşirilmiş reel para arzının reel gelir, faiz ve döviz kuru ile olan uzun dönemli ilişkisi (7) Nolu denklem üzerinde belirilmişir. 3

10 B. Özcan & A. Arı / Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği lnm=8.87.7lny -.3INT.33lnEXC (7) [-.789] [ 8.85] [-.7] (7) Nolu denklemde görüldüğü üzere gelir, para alebi üzerinde beklendiği üzere poziif ve % düzeyinde anlamlı bir ilişkiye sahipir. % düzeyindeki gelir arışı para alebinde %.7 lik bir arışa yol açmakadır. Parayı elde umanın fırsa maliyeini emsil eden faiz değişkeni ise, yine para alebi üzerinde beklenildiği gibi negaif ve % düzeyinde anlamlı bir ekiye sahip görünmekedir. Döviz kuru ise serve ekisi fikri ile uarlı bir şekilde para alebi üzerinde poziif ve % 5 düzeyinde anlamlı bir ekiye sahipir. Döviz kurunda görülen % düzeyindeki bir arış, reel para alebini %.3 oranında arırmakadır. Elde edilen bu sonuçlar Alınaş (8), Bahmani-Oskooee ve Karacal (6) ile Halıcıoğlu ve Uğur (5) arafından Türkiye için yapılan çalışmalarla uarlılık gösermekedir. C. Zayıf Dışsallık Tesi Uzun dönem ilişkisinin reel para arzına göre normalize edilmesinin doğruluğunun espii için, zayıf dışsallık (weak exogeneiy) esinin yapılması gereklidir. Zayıf dışsallık (weak exogeneiy) esi, uyum kasayılarının anlamlı olup-olmadığını sınamakadır. Eğer ilgili değişkenin uyum kasayısı anlamsız ise söz konusu değişken zayıf dışsal kabul edilmekedir. Bu durumda diğer değişkenlerden zayıf dışsal değişkene doğru bir uzun dönem ilişkisi mevcu değildir. Aksi halde, uyum kasayısı anlamlı olan değişken içsel bir değişkendir ve diğer değişkenlerden bu değişkene doğru bir uzun dönem ilişkisi mevcuur. Kısacası, uzun dönem (eşbüünleşme) ilişkisinin yönünün ayininde uyum kasayılarının anlamlı olup olmadığı (zayıf dışsallık esi) önem kazanmakadır. Ayrıca, zayıf dışsal değişkenler için haa düzelme modeli yazılamamakadır. Haa düzelme mekanizması zayıf dışsal değişkenler açısından işlememekedir. Zayıf dışsallık esi ve Granger nedensellik esi için 8a-8d Nolu haa düzelme mekanizması ahmin edilmişir. Zayıf dışsallık esi sonuçları Tablo e verilmişir. Δ ln M λ EC Δ lny λ EC ΔINT λ EC 3 = α u (8a) = α = α β Δ ln M i β Δ lny i u (8b) 3 3i u (8c) β ΔINT γ Δ lny i γ Δ ln M i γ Δ lny 3i δ ΔINT i i δ ΔINT δ ΔM 3i ϕ Δ ln EXC i ϕ Δ ln EXC i ϕ Δ ln EXC 3i

11 Yöneim ve Ekonomi / (3) 5- ΔEXC λ EC = α u (8d ) β ΔEXC i γ Δ lny i δ ΔM i ϕ ΔINT i 8a-8d Nolu VEC mekanizmasında Δ, her bir değişkenin birinci dereceden farkını; i, gecikme sayısını;, zamanı; EC ise eşbüünleşme denkleminden elde edilen haa düzelme eriminin bir dönem gecikmeli değerini ve u ise oo korelasyonlu olmayan haa erimini gösermekedir. 8a-8d Nolu şekilde ifade edilen VEC mekanizması üzerinden gecikmeli fark ( Δ ) erimlerinin paramerelerine Granger nedensellik esi uygulandığında kısa dönem nedensellik ilişkilerinin yönü, λ şeklinde ifade edilen uyum paramerelerinin değerleri ise uzun dönem nedensellik ilişkisinin yönü hakkında bilgi vermekedir. Tablo e görüldüğü üzere, para alebinin uyum kasayısı negaif olup %5 düzeyinde anlamlıdır. Para alebine yönelik bir şokun %8 i birinci ayda gideriliyor demekir. Bir başka ifadeyle, reel para alebinin uzun dönem denge değerinden kısa dönemli sapma olduğunda faiz, kur ve reel gelir değişkenleri bu duruma negaif yönde ve anlamlı bir epki vermekedirler. Böylece gelir, faiz ve kur değişkenlerinden para alebine doğru bir uzun dönem nedenselliği mevcuur. Faiz değişkeninin uyum kasayısı ise negaif olup % düzeyinde anlamlılığa sahipir. Bu durumda faizin uzun dönem denge değerinden kısa dönemli sapmalar söz konusu olduğunda para alebi, kur ve reel gelir değişkenleri negaif yönde ve anlamlı bir epki gösermekedir. Ayrıca para alebi, kur ve reel gelir değişkenlerinden faize doğru bir uzun dönem nedenselliğinden de bahsedilebilir. Reel gelir ve kur değişkenlerinin ise uyum kasayıları anlamlı olmadığı için bu değişkenlerin uzun dönem denge değerlerinden göserdikleri sapmalar düzelilememekedir. Tablo : Zayıf Dışsallık Tesi Sonuçları Uyum Kasayıları λ -.8 değeri [-.96] λ -.7 değeri [-.] λ değeri [-3.39] λ -.77 değeri [-.77] 5

12 B. Özcan & A. Arı / Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Zayıf Dışsallık Tes İsaisikleri LR Tesi () χ λ λ λ 3 λ (5.979)**.853 (.)***.5 Olasılık değerleri No: *** ve ** sırasıyla % ve %5 anlamlılık düzeylerinde ilgili değişkenler için zayıf dışsallık sıfır hipoezinin reddedildiğini gösermekedir. Kısacası, zayıf dışsallık esi sonuçlarına göre reel para alebi ve faiz değişkenlerinin içsel oldukları, faka reel gelir ile döviz kuru değişkenlerinin zayıf dışsal oldukları sapanmışır. Reel para alebi değişkeninin içsel olması nedeniyle, (7) nolu denklem üzerinde ifade edilen normalizasyonun doğru olduğu söylenebilir. Aynı zamanda zayıf dışsal olan reel gelir ve döviz kuru değişkenleri için haa düzelme modeli yazılamamakadır. Bu nedenle, VEC mekanizmasının reel para alebi ve faiz değişkenleri üzerinden çalışığı söylenebilir. Kısa dönem ilişkileri sapamak üzere kullanılan Granger nedensellik esi sonuçları ise Tablo 5 üzerinde yer almakadır. Tablo 5: Vekör Haa Düzelme Granger Nedensellik Tes Sonuçları Bağımlı değişkenler Δ lnm Δ lny Δ INT Δ lnexc Δ lnm (.) 8.98(.).73(.5) Δ lny.55(.398) (.5) 5.67(.) Δ INT.98(.569) 5.8(.76) (.68) Δ lnexc 7.73(.) 3.8(.3).(.) No: Kısa dönem nedensellik sınaması için Wald esi olasılık değerleri yer almakadır. χ () değerleri ve paranez içerisinde Tablo 5 e göre, kısa dönemde reel gelir, faiz ve döviz kurundan reel para alebine doğru ek yönlü ilişki mevcuur. Ayrıca faizden döviz kuruna doğru da ek yönlü bir kısa dönem ilişkisi görünmekedir. Kısacası sonuçlar, hem kısa, hem de uzun dönemde faiz, kur ve reel gelir değişkenlerinin reel para alebinin önemli belirleyenleri olduğunu oraya koymakadır. Öe yandan Bahmani-Oskooee ve Bohl () ün beliriği üzere, eşbüünleşme ilişkisi, para alebinin isikrarı konusunda bilgi vermemekedir. Bu nedenle para alebinin isikrarlı olup olmadığının espiinde CUSUM ve CUSUMQ eslerine yer verilmelidir. Bu amaç doğrulusunda M reel para alebi denkleminin kararlılığını sınamak için Brown vd. (975) arafından gelişirilmiş olan CUSUM ve CUSUMQ esleri kullanılmışır. Bu esler paramerik olmayan nielike olup, ahmin edilen modelin ardışık kalınılarına uygulanmakadır (Sevükekin ve Nargeleçekenler, 7). Haa erimlerine yönelik CUSUM esi 6

13 Yöneim ve Ekonomi / (3) 5- isaisiklerinden elde edilen eğri, %5 anlamlılık düzeyine denk gelen kriik sınırlar arasında ise, ahmin edilen regresyonun paramerelerinin isikrarlı oldukları ifade edilebilir. Aynı süreç, ardışık arıkların karesini emel alan CUSUMQ için de söz konusudur. Bu nedenle M değişkeni için oluşurulan (8a) Nolu haa düzelme modeli ahmin edilerek, M reel para alebi denkleminin kasayılarının isikrarlı olup olmadıkları CUSUM ve CUSUMQ esleri ile incelenmiş ve sonuçlar Şekil üzerinde göserilmişir CUSUM 5% Significance Şekil : CUSUM ve CUSUMSQ Tesi Sonuçları Şekil e göre CUSUM esi sonucuna bakılarak M reel para alebi denkleminin paramerelerinin isikrarlı oldukları görülmekedir. Faka CUSUMSQ esi sonucu ise M reel para alebi denkleminin paramerelerinin isikrarlı olmadıklarını gösermekedir. Özele, Johansen eşbüünleşme esine göre, M reel parasal büyüklüğü ile reel gelir, faiz oranı ve döviz kuru arasında uzun dönem ilişkisi olduğu belirlenmişir. Ancak eşbüünleşme ilişkisi, para alebi fonksiyonunun kararlığı konusunda bilgi vermemekedir. Bu sebeple M reel para alebi denkleminin kararlılığını sınamak için CUSUM ve CUSUMQ eslerine başvurulmuşur. CUSUM esi sonuçları para alebinin isikrarlı olduğunu ifade ederken, CUSUMQ esi para alebinin isikrarlı olmadığını gösermişir. V. SONUÇ Türkiye önemli finansal yeniliklerin ve krizlerin yaşandığı gelişmeke olan bir ülkedir. Son yıllarda nispeen ekonomik bir isikrar sağlansa da küresel alanda yaşanan ekonomik çalkanılar, dış ülkelerle yoğun icari ve siyasi ilişkileri olan Türkiye yi de ekilemekedir. Bu koşullar alında karar alıcılar için, para poliikalarının ekin olup olmadığının belirlenmesi önem aşımakadır. Enflasyon hedeflemesini benimseyen Türkiye de, parasal büyüklükler ile para alebini belirleyen makroekonomik değişkenler arasında bir ilişkinin espi edilmesi ve bu ilişkinin kararlı olması, parasal büyüklüklerin ekin bir poliika aracı olacağına 7

14 B. Özcan & A. Arı / Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği işare edecekir. Bu durumda Merkez Bankasının, parasal büyüklükleri konrol ederek üreim ve enflasyonu isenilen seviyeye aşıyabilmesi mümkün olacakır. Bu çalışmada Türkiye de para alebinin belirleyenleri ve isikrarı 5:- : dönemi için aylık veriler kullanılarak Johansen eşbüünleşme esi ile sorgulanmakadır. Elde edilen bulgular, para alebini emsilen kullanılan M parasal büyüklüğü ile reel gelir, faiz oranı ve döviz kuru arasında uzun dönemli bir ilişkinin varlığını kanılamakadır. Ancak CUSUMSQ esi para alebi denkleminin kasayılarının kararlı olmadıklarını gösermekedir. Bu bulgular ışığında para alebinin isikrarlı olmadığı sonucuna varılmakadır. Bu nedenle M parasal büyüklüğünü referans alan bir para poliikasının ekin olamayacağı söylenebilir. KAYNAKÇA ACHSANI, N.A. (), Sabiliy of Money Demand in an Emerging Marke Economy: An Error Correcion and ARDL Model for Indonesia, Research Journal of Inernaional Sudies, 3, 5-6. AKINLO, A.E. (6), The sabiliy of money demand in Nigeria: An auoregressive disribued lag approac, Journal of Policy Modeling, 8, 5-5. ALTINTAŞ, H. (8), Türkiye de Para Talebinin İsikrarı ve Sınır Tesi Yaklaşımıyla Öngörülmesi: 985 6, Erciyes Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi, 3, 5-6. ARANGO, S. ve M.I. NADIRI (98), Demand for Money in Open Economies, Journal of Moneary Economics, 7(), BAHMANI, S. (8), Sabiliy of he Demand for Money in he Middle Eas, Emerging Markes Finance and Trade, (), BAHMANI-OSKOOEE, M. (), How Sable is M Money Demand Funcion Sable in Japan?, Japan and World Economy, 3(), BAHMANI-OSKOOEE, M. ve M. KARACAL (6), The demand for money in Turkey and currency Subsiuion, Applied Economics Leers, 3(), BAHMANI-OSKOOEE, M. ve S. CHOMSISENGPHET (), Sabiliy of M money demand funcion in indusrial counries, Applied Economics, 3, BAHMANI-OSKOOEE, M. ve M. BOHL (), German moneary unificaion and he sabiliy of long run German money demand funcion, Economics Leers, 66, 3 8. BRUGGEMAN, A. (), The sabiliy of EMU-wide money demand funcions and he moneary policy sraegy of he European cenral bank, The Mancheser School, 68 (), 8-. BROWN, R.L., DURBIN, J. ve J.M. EVANS (975), Techniques for Tesing he Consancy of Regression Relaionships over Time, Journal of he Royal Saisical Sociey B, 37, BUCH, C.M. (), Money demand in Hungary and Poland, Applied Economics, 33(8), CHEN, S.L. ve J.L. WU (5), Long-run money demand revisied: evidence from a non-linear approach, Journal of Inernaional Money and Finance,, CZIRAKY, D. ve M. GILLMAN (6), Money Demand in an Eu Accession Counry: A VECM Sudy of Croaia, Bullein of Economic Research, 58(), 5-7. ÇATIK, A. N. (7), Yapısal Kırılma Alında Para Talebinin İsikrarı: Türkiye Örneği, İkisa İşleme ve Finans, (5), 3-3. DEADMAN, D. ve S. GHATAK (98) On he sabiliy of he demand for money in India, Indian Economic Journal, 9, -5. DEKLE, R. ve M. PRADHAN (999), Financial liberalizaion and money demand in ASEAN counries, Inernaional Journal of Finance and Economics, (3),

15 Yöneim ve Ekonomi / (3) 5- DICKEY, D.A. ve W.A. FULLER (979), Disribuion of he esimaors for auoregressive ime series wih a uni roo, Journal of he American Saisical Associaion, 7, 7 3. DICKEY, D.A. ve W.A. FULLER (98), Disribuion of he esimaors for auoregressive ime series wih a uni roo, Economerica, 9, FISHER, I.(9), The Purchasing Power of Money, New York, MacMillan Ld. FRIEDMAN, M. (956), The Quaniy Theory of Money: A Resaemen. M. Friedman (der.), Sudies in he Quaniy Theory of Money içinde,universiy of Chicago Press. GOLDFELD, S.M. (976), The case of missing money, Brooking Papers on Economic Aciviy, 3(976), GÖKTAŞ, Ö. (5), Teorik ve Uygulamalı Zaman Serileri Analizi, İsanbul: Beşir Kiabevi HALICIOĞLU F. ve M. UĞUR (5), On Sabiliy of he Demand for Money in a Developing OECD Counry: The Case of Turkey Global Business and Economics Review, 7(), 3-3. HAMORİ, S. ve A.TOKİHİSA (), Seasonal coinegraion and he money demand funcion: Some evidence from Japan. Applied Economics Leers, 8, pp JOHANSEN, S. (988), Saisical Analysis of Coinegraion Vecors, Journal of Economic Dynamics and Conrol, (-3), 3-5. JOHANSEN, S. ve K. JUSELIUS (99), Maksimum Likelihood Esimaion and Inference on Coinegraion-wih Applicaions o The Demand for Money, Oxford Bullein of Economics and Saisics, 5(), 69. KALAYCI, Ş. (), Parasal Hedefleme, Enflasyon Hedeflemesi ve Enflasyonis Bekleyişler: Türkiye Ekseninde bir Değerlendirme, Süleyman Demirel Üniversiesi, İİBF Dergisi, 7(), 7-8. KOĞAR, Çigdem i. (995), Coinegraion Tes For Money Demand The Case For Turkey and Israel, The Cenral Bank of he Republic of Turkey Research Deparmen Discussion Paper No: 95. KUMAR, S. ve D.J. WEBBER (), Ausralasian money demand sabiliy:applicaion of srucural break ess, MPRA Paper No LUTKEPOHL, H. (7), Univariae Time Series Analysis, In H. Lükepohl ve M. Krazig (Ed), Applied Time Series Economerics, NewYork, Cambridge Universiy Press. MACKINNON, J.G. (996), Numerical Disribuion Funcions for Uni Roo and Coinegraion Tess, Journal of Applied Economerics,, NAGAYASU, J. (3), A re-examinaion of he Japanese money demand funcion and srucural shifs, Journal of Policy Modeling, 5, NARAYAN, P. K. (8), Revisiing he US money demand funcion: an applicaion of he Lagrange muliplier srucural break uni roo es and he bounds es for a long-run relaionship, Applied Economics, (7), OLUWOLE, O. ve A. O. OLUGBENGA (7), M argeing, money demand, and real GDP growh in Nigeria: Do rules apply?, Journal of Business and Public Affairs, (), -. ORDONEZ J. (3), Sabiliy and non-linear dynamics in he broad demand for money in Spain, Economics Leers, 78, ÖZDEMİR, K.A. ve M. SAYGILI (), Economic Uncerainy and Money Demand Sabiliy in Turkey, Cenral Bank of he Republic of Turkey, Working Paper, No:/5, Augus. PADHAN, P.C. (), Sabiliy of Demand for Money in India: Evidence from Moneary and Liquidiy Aggregaes, Inernaional Journal of Economics and Finance, 3(), 7-8. PAPADOPOULOS, A.P. ve G. ZIS (997), The demand for money in Greece: furher empirical resuls and policy implicaions, The Mancheser School, 65, POOLE, W. (97), The opimal choice of moneary policy insrumens in a simple macro model, Quarerly Journal of Economics, 8, RAMACHANDRAN, M. (), Do broad money, oupu, and prices sandfor a sable relaionship in India?, Journal of Policy Modeling, 6, 983 SAMRETH, S. (8), Esimaing Money Demand Funcion in Cambodia:ARDL Approach, MPRA Paper No

16 B. Özcan & A. Arı / Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği SEVÜKTEKİN, M. ve M. NARGELEÇEKENLER (7), Finansal Fakörlerin Reel Para Talebi Üzerindeki Rolü: Türkiye Örneği, Balıkesir Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi, (8), 5-6. TANG, C.F. (7), The sabiliy of money demand funcion in Japan: Evidence from Rolling coinegraion approach MPRA Paper No TCMB (), Yılında Para ve Kur Poliikası, Ankara, hp://www.cmb.gov.r/yeni/duyuru//baskan_parapol.pdf(7//) TCMB, (6), Enflasyon Hedeflemesi Rejimi Kiapçığı, TCMB, Ankara. YILANCI, V. (), Türkiye de Para Talebi İsikrarlılığının Tesi: Kayan Pencerelerde Sınır Tesi Yaklaşımı, Dumlupınar Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi, 33, 67-7.

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

Birim Kök Testleri. Random Walk. Bir stokastiksürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde

Birim Kök Testleri. Random Walk. Bir stokastiksürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 02, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracaa Ekisi: Türkiye İçin Bir Uygulama Prof. Dr. Recep TARI Kocaeli Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

SORU SETİ 02 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI

SORU SETİ 02 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI Ekonomeri 8 Ocak, 0 Gazi Üniversiesi İkisa Bölümü SORU SETİ 0 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI PROBLEM Aşağıda verilen avuk ei alebi fonksiyonunu düşününüz (960-98): lny = β + β ln X + β ln X + β ln X +

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

Mevsimsel Kointegrasyon Analizi: Güney Afrika Örneği. Seasonal Cointegration Analysis: Example of South Africa

Mevsimsel Kointegrasyon Analizi: Güney Afrika Örneği. Seasonal Cointegration Analysis: Example of South Africa Gazi Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Vol/Cil 3, No/Sayı 6, 216 Mevsimsel Koinegrasyon Analizi Güney Afrika Örneği Jeanine NDIHOKUBWAYO Yılmaz AKDİ Öze Bu çalışmada 1991-2134 dönemi Güney Afrika ekonomik

Detaylı

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ünal ARSLAN Musafa Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, İkisa Bölümü. E-posa: uarslan@yahoo.com Yıldız SAĞLAM Musafa Kemal Üniversiesi

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM **

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** 95 İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakülesi Dergisi No:39 (Ekim 2008) TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfein ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** Öze Para poliikası kararlarındaki

Detaylı

Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği

Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği Aaürk Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi 05 9 (): 35-36 Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği Munise ILIKKAN ÖZGÜR (*) Öze: Makroekonomik isikrarının sağlanmasında cari işlemler

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*)

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*) NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüney AKAR (*) Öze: Bu çalışmada ne yabancı işlem hacmiyle hisse senedi geirileri arasında uzun dönemli bir ilişkinin

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI Tayfur BAYAT ÖZ Bu çalışmada 2002M-20M5 dönemine ai aylık verilerle alernaif nominal vadeli mevdua faiz oranları ile ükeici

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET ABSTRACT

TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET ABSTRACT TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET Arş.Gör.Burak DARICI Bu çalışmada, Türkiye de faiz oranlarını, hem reel hem de finansal ekileri olması ve

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİYE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİYLE BİR UYGULAMA

MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİYE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİYLE BİR UYGULAMA Aaürk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil: 5, Sayı:, 3 MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİLE BİR UGULAMA Özlem AVAZ KIZILGÖL (*) Öze: Bu çalışmada, GSİH, ihraca,

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi 259-284 Saın Alma Gücü Pariesinin Azerbaycan, Kazakisan ve Kırgızisan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbüünleşme Analizi Turhan Korkmaz Emrah İsmail Çevik ** Nüke Kırcı Çevik *** Öz Bu çalışmada Azerbaycan,

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

Faiz Oranı Kanalının 2001 2008 Döneminde Türkiye de Etkinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluation of Interest Rate Channel in Turkey 2001 2008

Faiz Oranı Kanalının 2001 2008 Döneminde Türkiye de Etkinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluation of Interest Rate Channel in Turkey 2001 2008 Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Faiz Oranı Kanalının 200 2008 Döneminde Türkiye de Ekinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluaion of Ineres Rae Channel

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

Enflasyon ve Nominal Faiz Oranı İlişkisi: Türkiye Örneği (2004-2013)

Enflasyon ve Nominal Faiz Oranı İlişkisi: Türkiye Örneği (2004-2013) YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2015 Cil:22 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Enflasyon ve Nominal Faiz Oranı İlişkisi: Türkiye Örneği (2004-2013) Musa ATGÜR * N. Oğuzhan ALTAY ** ÖZ Bu çalışmada,

Detaylı

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Asuman OKTAYER * Öze Geleneksel yaklaşıma göre enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgudur. Bununla birlike yapılan araşırmaların çok bir

Detaylı

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi Volume 5 Number 2 2014 pp. 47-60 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkiye de Perol Tükeimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Büünleşme Yönemi İle Analiz Edilmesi Reşa Ceylana

Detaylı

Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004: :01)

Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004: :01) June 7-9, 2009, Eskişehir, Turkey. Tükeici Güveni ve Hisse Senedi Fiyaları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004:0-2009:0) Yusuf Volkan Topuz * İkisadi İdari Bilimler Fakülesi, İşleme Bölümü,

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS ANADOLU ÜNİVERS İTES İ S OS YAL BİLİMLER DERGİS İ ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES Cil/Vol. : - S ayı/no: 2 : 33 42 (20) FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * Yrd.

Detaylı

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi SESSION 3B: Ora Asya Ekonomileri 07 Azerbaycan, Kazakisan, Kırgızisan ve Türkiyede İkisadi Özgürlük ve İsihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi Prof. Dr. Ekrem Erdem (Erciyes Universiy, Turkey) Ass. Prof.

Detaylı

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10 econsor www.econsor.eu Der Open-Access-Publikaionsserver der ZBW Leibniz-Informaionszenrum Wirschaf he Open Access Publicaion Server of he ZBW Leibniz Informaion Cenre for Economics Alp, Elcin Aykac Working

Detaylı

ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI

ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI ÇOKLU DOĞRUSALLIĞIN ANLAMI Çoklu doğrusal bağlanı; Bağımsız değişkenler arasında doğrusal (yada doğrusala yakın) ilişki olmasıdır... r xx i j paramereler belirlenemez hale gelir.

Detaylı

KAMU HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN WAGNER VE KEYNES HİPOTEZİ ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ

KAMU HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN WAGNER VE KEYNES HİPOTEZİ ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ Uluslararası Yöneim İkisa ve İşleme Dergisi, ICAFR 16 Özel Sayısı In. Journal of Managemen Economics and Business, ICAFR 16 Special Issue KAMU HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN WAGNER VE KEYNES

Detaylı

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 36 Nisan 2013

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 36 Nisan 2013 PİYASA ETKİNLİĞİ HİPOTEZİ: İMKB İÇİN AMPİRİK BİR ANALİZ Fama ZEREN Yrd.Doç.Dr., İnönü Üniversiesi,İ.İ.B.F., Ekonomeri Bölümü, fama.zeren@inonu.edu.r, 04223774317 Hakan KARA Öğr.Grv., İnönü Üniversiesi,

Detaylı

İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI

İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI Onur GÖZBAŞI * ÖZ Bu çalışmanın amacı, İMKB ile gelişmeke olan yedi ülkenin (Arjanin, Brezilya,

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun Paramerik ve Paramerik Olmayan Eşbüünleşme Tesleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini Ekonomeri ve İsaisik Sayı:4 006-1-8 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ Whie ın Heeroskedisie Tuarlı Kovaryans Marisi Tahmini Yoluyla Heeroskedasie Alında Model Tahmini

Detaylı

Kırılgan Beşlide Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) Hipotezinin Test Edilmesi The Test of Purchasing Power Parity Hypothesis for Fragile Five

Kırılgan Beşlide Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) Hipotezinin Test Edilmesi The Test of Purchasing Power Parity Hypothesis for Fragile Five Journal of Yasar Universiy, 205 0(37) 638-6477 Kırılgan Beşlide Saın Alma Gücü Pariesi (SAGP) ipoezinin Tes Edilmesi The Tes of Purchasing Power Pariy ypohesis for Fragile Five İsmail ÇEVİŞ, Pamukkale

Detaylı

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey SESSION C: Çalışma Ekonomisi 67 Büyüme ve İsihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği Yusuf Muraoğlu (Hii Universiy, Turkey) The Relaionship beween Growh and Employmen: The Case of Turkey Absrac One of he

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU?

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? Yrd. Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Yrd. Doç. Dr. Feride Özürk

Detaylı

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 8 / 2 (2006). 1-14 DÖVİZ KURU VE HİSSE SEETLERİ FİYATLARI ARASIDAKİ EDESELLİK İLİŞKİSİ Özlem AYVAZ * Öze : Bu çalışmada Türkiye de hisse seneleri

Detaylı

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Finansal İsikrarın Bankacılık Siseminin Borç Verme Poliikaları Üzerindeki Ekisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Öze Ekrem ERDEM * M. Faih İLGÜN ** Cüney DUMRUL *** 2008 yılında

Detaylı

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi.

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi. Borsa İsanbul da Piyasa Ekinliğinin Analizi: Harvey Doğrusallık Tesi (Analysis of Marke Efficiency a Borsa İsanbul: Harvey Lineariy Tes) Gürkan MALCIOĞLU a Mücahi AYDIN b a Arş.Gör., Sakarya Üniversiesi,

Detaylı

Araştırma Makalesi. Selçuk Üniversitesi Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 26 (2): (2012) ISSN:

Araştırma Makalesi.  Selçuk Üniversitesi Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 26 (2): (2012) ISSN: Araşırma Makalesi www.ziraa.selcuk.edu.r/ojs Selçuk Üniversiesi Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 26 (2): (2012) 63-69 ISSN:1309-0550 Türkiye nin Tarım Ürünleri İhraca Fonksiyonu ve Döviz Kuru Belirsizliğinin

Detaylı

A nonlinear estimation of monetary policy reaction function for Turkey

A nonlinear estimation of monetary policy reaction function for Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive A nonlinear esimaion of moneary policy reacion funcion for Turkey Tolga Omay Omay and Mubariz Hasanov Çankaya Üniversiesi 6. July 006 Online a hp://mpra.ub.uni-muenchen.de/054/

Detaylı

Bankaların Hisse Senedi Getirilerinde Faiz Oranı Riski: Dalgacıklar Analizi ile Türk Bankacılık Sektörü Üzerine Bir Uygulama

Bankaların Hisse Senedi Getirilerinde Faiz Oranı Riski: Dalgacıklar Analizi ile Türk Bankacılık Sektörü Üzerine Bir Uygulama Bankacılar Dergisi, Sayı 59, 26 Bankaların Hisse Senedi Geirilerinde Faiz Oranı Riski: Dalgacıklar Analizi ile Türk Bankacılık Sekörü Üzerine Bir Uygulama Dr. Alper Özün * - Ailla Çifer ** Bu makale göserge

Detaylı

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy SESSION Meal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipoezinin ürkiye Ekonomisi için Sınanması Inensiy of Meal (Seel) Use Hypohesis: A es for urkish Economy Assoc. Prof. Dr. Fikre Dülger (Çukurova Universiy, urkey)

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ Dr. Burcu GÜVENEK Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Dr. Volkan ALPTEKĐN Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F.

Detaylı

Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 2014, Cilt: 7, Sayı: 2, s

Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 2014, Cilt: 7, Sayı: 2, s Niğde Üniversiesi İİBF Dergisi, 2014, Cil: 7, Sayı: 2, s.61-74 61 TÜRKİYE DE CARİ AÇIĞIN ASİMETRİK DAVRANIŞININ ANALİZİ 1 ÖZET Uğur ADIGÜZEL 2 Bu çalışmanın amacı, Türkiye ekonomisinde cari açığın 01:2002,

Detaylı

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir.

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir. YAPISAL DEĞİŞİKLİK Zaman serileri bazı nedenler veya bazı fakörler arafından ekilenerek zaman içinde değişikliklere uğrayabilirler. Bu değişim ikisadi kriz, ikisa poliikalarında yapılan değişiklik, eknolojik

Detaylı

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ Leven ERDOĞAN ÖZET. Bu çalışmada verimliliğin devrevi harekei, ekonomik faaliyelerle ilişkisi ve verimliliği nelerin belirlediği açıklanmaya

Detaylı

YAPISAL KIRILMALAR VE KARBON EMİSYONU: KITA AVRUPA ÜLKELERİ İÇİN AMPİRİK BİR UYGULAMA. Ali ACARAVCI

YAPISAL KIRILMALAR VE KARBON EMİSYONU: KITA AVRUPA ÜLKELERİ İÇİN AMPİRİK BİR UYGULAMA. Ali ACARAVCI Dergisi YAPISAL KIRILMALAR VE KARBON EMİSYONU: KITA AVRUPA ÜLKELERİ İÇİN AMPİRİK BİR UYGULAMA Ali ACARAVCI Musafa Kemal Üniversiesi, İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi acaravci@homail.com ÖZET Bu çalışma,

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi:

Detaylı

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: 1970-2009 The Effec of Public Invesmens on

Detaylı

Türkiye de Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkilerin Ekonometrik İncelemesi. Erkan Özata *

Türkiye de Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkilerin Ekonometrik İncelemesi. Erkan Özata * İlişkilerin Ekonomerik İncelemesi * Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. İş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş

Detaylı

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ Şenkan ALDEMİR (*) Öze: Döviz kuru değişimlerinin TÜFE ve ÜFE bazlı yuriçi fiyalara geçiş süreci, son yıllarda üzerinde önemle durulan konulardan

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

PETROL FİYATLARININ DIŞ TİCARET AÇIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

PETROL FİYATLARININ DIŞ TİCARET AÇIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ PETROL FİYATLARININ DIŞ TİCARET AÇIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Tayfur BAYAT * Ahme ŞAHBAZ ** Taner AKÇACI *** ÖZ Bu çalışmada Türkiye nin 1992:1-212:4 dönemine ai aylık veriler kullanılarak reel

Detaylı

TESTING TO RICARDIAN EQUIVALENCE PROPOSITONS FOR TURKISH ECONOMY

TESTING TO RICARDIAN EQUIVALENCE PROPOSITONS FOR TURKISH ECONOMY Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 009, CİLT XXVI, SAYI TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN RİCARDO EŞİTLİĞİ HİPOTEZİ NİN TEST EDİLMESİ Erginbay UĞURLU Recep DÜZGÜN Öze Ricardo eşiliği konusu, makroekonomilerde

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:009 Cil:6 Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA İMKB de Fiya-Hacim İlişkisi - Asimerik Ekileşim Yrd. Doç. Dr. Koray KAYALIDERE Celal Bayar Üniversiesi,U.B.Y.O., Bankacılık

Detaylı