Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz"

Transkript

1 Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Fixed Capial Invesmens and Economic Growh: An Empirical Analysis Öze Sermaye birikiminin ekonomik büyümenin emel dinamiklerinden birisi olduğu konusu uzun bir süredir arışılmakadır. Bu çalışmada yüksekora gelir düzeyine sahip sekiz ülke için sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasındaki kısa ve uzun dönemli ilişkiler analiz edilmekedir. Johansen-Juselius eşbüünleşme ve Engle-Granger (vekör) haa düzelme modellerinin kullanıldığı bu makalede, dönemi yıllık verileri incelenmişir. Eşbüünleşme es sonuçları, sadece Malezya ekonomisinde değişkenler arasında eşbüünleşme ilişkisinin olduğunu gösermekedir. (Vekör) haa düzelme modeli sonuçlarına göre, Malezya ekonomisinde herhangi bir nedensellik ilişkisi espi edilememişir. Anahar Kelimeler: Sabi sermaye yaırımları, ekonomik büyüme, eşbüünleşme, (vekör) haa düzelme modeli. Absrac I has been discussed for a long ime ha fixed capial invesmens are one of he main dynamics of economic growh. In his sudy, shor and long-run relaionships beween fixed capial invesmens and economic growh are analyzed for eigh counries having upper-middle income level. Wih his aim, annual daa including he period beween years 1980 and 2009 is esed empirically by using Johansen-Juselius coinegraion and Engle-Granger (vecor) error correcion models. The resuls of coinegraion es indicae ha here is a coinegraion relaionship in only Malaysian economy. The consequences of (vecor) error correcion model show ha here is no evidence for shor-run causaliy relaionship in Malaysian economy. Keywords: Fixed capial invesmens, economic growh, coinegraion, (vecor) error-correcion model. 1. Giriş Sermaye birikimi, isihdam ve verimlilik büyümesi sağlayarak ülkenin refah arışı ve ekonomik büyümesinin gerçekleşmesinde oldukça ekili fakörlerden birisi olarak görülmekedir. Sermaye birikimi en geniş anımıyla; belirli bir dönemdeki mal ve hizme üreme kapasiesini yansıır. Makro düzeyde düşünüldüğünde sermaye birikimi ya da sermaye soku kavramı içerisine fabrika, makine ve eçhiza, binalar, yollar, barajlar gibi alyapı unsurlarının yanı sıra konu yaırımları da dâhil edilmek- ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ İİBF DERGİSİ, NİSAN 2012, 7(1),

2 edir. Sermaye birikimi; ekonomik analizlerde üreim sürecince kullanılan fiziki varlıkların değeri olarak ele alınmakadır. Gerek gelişmiş gerekse gelişmeke olan ülkelerde ekonomik büyümenin en emel unsurlarından birisi, arih boyunca sermaye birikimi olmuşur. Dünya Bankası na göre nispi olarak GSYİH içerisinde daha yüksek yaırım oranına sahip ülkeler diğer ülkelere göre daha yüksek bir büyüme oranı sergilemekedir. Japonya, Güney Kore ve ABD gibi çoğu ülkenin dönemi genel olarak ele alındığında, ekonomik büyüme oranı ile sermaye birikim oranının yüksek düzeylerde seyreiği görülmekedir. Bu nedenle, herhangi bir ülke ekonomisinin üreim düzeyinin ve dolayısıyla ekonomik büyüme performansının değerlendirilebilmesi, ülkenin sermaye birikim düzeyinin incelenmesini, haa aralarındaki ekileşimin ayrınılı olarak analiz edilmesini gerekirmekedir. Niekim Harrod, Domar, Lewis, Rosow, Rebelo, Uzawa ve Lucas gibi pek çok ikisadi büyüme ve kalkınma eorisyeni uzun dönemde hızlı bir ekonomik büyümenin (sabi) sermaye yaırımlarında bir gelişme olmadan gerçekleşemeyeceği konusunda aynı kanıyı paylaşmakadır. Poliika perspekifinden bakıldığında (sabi) sermaye birikimindeki arışın ekonomik büyüme yaraıp yaramayacağı ya da ekonomik büyümeyi sağlayan poliikaların neler olduğu önem kazanmakadır. Konu ile ilgili ampirik çalışmalar ise, sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiye dair farklı bulguları oraya çıkarmakadır. Örneğin; Kormendi ve Meguire (1985); Barro (1991); De Long ve Summers (1991); Levine ve Renel (1992); Wen (2001) sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi ampirik olarak analiz emişir. Bu çalışmaların emel bulgusu, sabi sermaye yaırımları ekonomik büyümeyi belirleyen önemli bir fakördür ve her iki değişken arasında güçlü bir ilişkinin var olduğu yönündedir. Bunun yanı sıra Blomsröm vd., (1993); Carroll ve Weil (1994) yaırım oranlarının büyüme oranlarına neden olduğu değil, ers yönlü bir ekileşimin olduğu sonucuna ulaşmışlardır. Ayrıca, ekonomerik lieraür içerisinde Chow (1993); Feasel vd., (1998); Kwan vd., (1999); Lee ve Yu (2005); Bayrakuan ve Aslan (2008) başa olmak üzere ampirik araşırmaların önemli bir kısmının ek ülkeli çalışmalar olduğu, karşılaşırmalı analizlere pek az yer verildiği görülmekedir. Bu çalışma; Dünya Bankası nın gelir grupları dikkae alınarak Türkiye ile aynı gelir düzeyine sahip yani yüksek-ora gelir grubundaki ülkeleri analiz emekedir. Burada Arjanin, Brezilya, Bulgarisan, Malezya, Meksika, Panama, Romanya ve Türkiye ekonomilerinde sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasında hem uzun hem de kısa dönemli bir ilişkinin olup olmadığı zaman serileri bağlamında ampirik açıdan es edilmekedir. Çalışmanın diğer ampirik çalışmalardan en önemli farkı, aynı gelir düzeyine sahip bu ülkeleri ampirik olarak karşılaşırma im- 212 ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ İİBF DERGİSİ

3 kanı sağlamasıdır. Ayrıca, bu ür ampirik çalışmalar sabi sermaye odaklı büyümekalkınma poliikalarına ışık uması anlamında ayrıca önem arz emekedir. Çalışmanın bundan sonraki dizaynı şu şekildedir. İkinci bölümde, sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme ilişkisini inceleyen eorik ve ampirik lieraür ele alınmakadır. Üçüncü bölüm, çalışmanın ampirik çerçevesini kurmakadır. Yani, değişkenlerin anımlanması, veri sei, ekonomerik meodoloji ve bulgular bu bölümde ayrınılı olarak incelenmekedir. Çalışma, karşılaşırmalı bir değerlendirme ile sona ermekedir. 2. Teorik ve Ampirik Lieraür King ve Levin (1994) çalışmasında sermaye birikiminin ekonomik gelişmenin emelini oluşurduğu görüşünü sermaye fundemenalizmi olarak yorumlar. Aslında bu görüş Adam Smih e kadar uzanmakadır. Klasik ikisaçılar 18 emelde kapialis bir ekonominin büyüme dinamikleriyle ilgilenmişlerdir. Onlara göre, nüfus büyümesi ve sermaye birikimi büyümenin gerekli koşullarıdır. Klasiklere göre, azalan geiriler ve eknolojik gelişmeler ekonomik büyüme hızını belirleyen önemli unsurlardır. Bu yaklaşımda kar oranlarının belirlediği sermaye birikimi bir arafan işgücü alebi yaraır, diğer arafan da işbölümünü kolaylaşırarak eknolojik ilerlemeyi güçlendirir li yıllarda R.F. Harrod ve E.D. Domar, saik Keynezyen büyüme modelini dinamik bir modele dönüşürme girişiminde bulunmuşur. Söz konusu model, dinamik bir ekonomide uzun dönemli isikrarlı büyüme üzerinde yoğunlaşır. Harrod-Domar 19 durağan durumunun bıçak sırı büyümeyi nielemesi, Solow (1956) un neo-klasik büyüme modelini gelişirmesinde ekili olmuşur. Solow üreim fonksiyonu, sermaye-üreim rasyosunun asarruf davranışlarındaki farklılıklara bağlı olarak zamana ve ülkelere göre değişebildiğini söyler. Durağan durum büyüme olgusunu arışan Solow modelinde eknolojik gelişme, kişi başına gelir arışının sürükleyici gücüdür (King ve Levin, 1994:5). 18 Smih e göre ekonomik büyümenin emel belirleyicilerinden birisi, sermaye birikimidir. Burada, sermaye birikimi iki emel eki yaraır. Bir arafan işbölümü ile birlike eknolojik ilerlemeyi kolaylaşırır. Diğer arafan da, ücreleri arırarak piyasaları genişleir. Böylece, Smihe e göre büyüme sonsuza kadar devam eder. Büyüme konusuna çok az eğilen Ricardo, gelir dağılımı ve icare üzerinde durmuşur. Ricardo nun büyüme modeli, alan kılığı nedeniyle büyümenin sınırlarına vurgu yapmışır. Malhus ise nüfusun geomerik bir şekilde, gıda maddeleri üreiminin ise arimeik olarak arığını söyler. Sonuça, nüfus arışı nedeniyle büyümenin sınırına varılacak, ekonomik büyüme süreci durma nokasına gelecekir (Lavezzi, 2001; Kurz, 2009). 19 Harrod (1939)-Domar (1946) büyüme modeli, sermaye fundemenalizmi görüşü için orijinal bir eorik emel oluşurur. Harrod-Domar modelinde, çıkı başına bir sabi sermaye gereksinmesi vardır. Söz konusu model, ne yaırım oranlarındaki varyasyonların büyüme oranını önemli ölçüde belirlediğini; sermaye-çıkı rasyosunun ölçülmesinin oldukça önemli olduğunu böylece yaırım oranının ekonomik büyüme üzerindeki ekisinin büyüklüğü hakkında daha kolay karar verilebileceğine vurgu yapar (King ve Levin, 1994:4). NİSAN

4 Sermaye fundemenalizminin önde gelen savunucularından birisi olarak kabul edilen Arhur Lewis Harrod-Domar modelini incelemiş, farklı bir yönünü oraya koymuşur. Lewis (1954), bu modellerde gelişmeke olan ülkeler için ampirik olarak uygun olmayan bazı koşullar espi emişir. Bu nedenle Lewis, sınırsız işgücü arzı olgusu ile büyümenin gerçekleşebileceğini ön plana çıkaran alernaif bir görüş oraya koymuşur. Bu yapı içerisinde sermaye birikimi, büyümenin emelini oluşurur. Lewis bu görüşünü sisemaik olarak desekleyebilecek bir kanı sunmamakla birlike, İngilere, Amerika, Japonya, Hindisan ve Sovyeler Birliği nden anekdo nieliğindeki bazı kayıları kullanmışır. Benzer şekilde W. W. Rosow yaırım oranındaki hızlı bir sıçramanın sürdürülebilir bir büyüme için gerekli olduğunu arışmışır. Rosow (1960), ekonomik kalkınmanın beş emel aşamadan geçiğini ifade eder. Ona göre, ekonomik kalkınmanın ake-off aşamasının emel belirleyicisi fiziki sermaye birikimidir (King ve Levin, 1994:5-6). Solow modelinin uzun dönemli ekonomik büyümeyi açıklamada yeersiz kalması, içsel büyüme modellerinin gelişirilmesine neden olmuşur. İlk içsel büyüme modellerinden olan AK ipi modeller, sermaye yaırımlarının sürdürülebilir ekonomik büyümeyi nasıl sağlayabileceğini açıklar. Rebelo (1991) nun başını çekiği bu ür modeller ölçeğe göre sabi geirileri kabul eder; fiziki, beşeri ve AR-GE sermayesi olarak sermaye olgusunu geniş bir çerçevede ele alır. Model şu şekilde ifade edilebilir: Y AK (1) Burada A eknoloji düzeyini, K ise sermayeyi nieler. Modele göre durağan durumda kişi başına düşen gelir arışı şu şekilde hesaplanabilir: g ia ( n ) (2) Burada i yaırım oranını, n nüfus arış hızını, aşınma oranını göserir. Son eşilik, AK ipi modellerin emel sonucunu şu şekilde açıklar. Yaırım oranı ne derece yüksek olursa durağan durum kişi başına büyüme hızı da o derece yüksek olacakır. Başka bir ifadeyle, yaırım oranındaki değişim büyüme oranında sürekli bir eki yapacakır. 214 ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ İİBF DERGİSİ

5 İçsel büyüme modellerinin ikinci grubu, beşeri sermaye birikimini ön plana almakadır. Uzawa (1965) ve Lucas (1988) fiziki ve beşeri sermayeyi üreim fonksiyonuna dâhil eden eorisyenler arasındadır. Bu modellerde üreim sürecinde çalışanlar, sadece kendi beşeri sermaye birikimlerini kullanır. Ekonomide beşeri sermaye büyümesi, eğiim için harcanan oplam zaman dilimine ve verimliliğe bağlıdır. Kişi başına gelir büyümesi, eğiime zaman ayrıldığı sürece devam emekedir. Uzawa- Lucas modelinde beşeri sermaye büyüme oranı, Solow büyüme modelindeki eknolojik gelişmenin oynadığı rolü üslenmişir. Pos-Keynezyen ikisa yaklaşımlarında da yaırımların ekonomik büyümenin emel fakörü olarak kabul edildiği görülmekedir. Pos-Keynezyen anlayışa göre oplam alepeki arış yaırımları uyarmaka, yaırımlar sonucu içsel ve dışsal ekonomiler oraya çıkmakadır. Bu durum, verimlilik ve ekonomik büyümeyi eiklemekedir. Bu nedenle, yaırımlar ekonomik büyümenin ana unsuru olarak değerlendirilmekedir. Pos-Keynezyen yaklaşımda yeni eknolojilerin oraya çıkması ve yayılması sürecinde yaırımların önemli bir işlevi vardır. Bu geleneğin savunucularından olan Kaldor (1957), Kaldor ve Mirrlees (1962) arafından gelişirilen modellerde eknolojik gelişme, yaırımların bir fonksiyonu olarak kabul edilmekedir. Sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi araşıran ampirik çalışmalar, bu konuda farklı sonuçlar oraya çıkarmakadır. Khan ve Reinhar (1990), 24 gelişmeke olan ülkede özel ve kamu sekörü yaırımlarının ekonomik büyüme üzerindeki ekilerini es edebilmek için basi bir büyüme modeli kullanmışır. Regresyon analizinden elde edilen ampirik bulgular, özel ve kamu sekörü yaırımlarının uzun dönemli ekonomik büyüme oranı üzerinde farklı ekilerinin olduğunu gösermekedir. Kamu yaırımlarına göre kamu ve özel sekör yaırımları birlike değerlendirildiğinde ekonomik büyüme üzerinde daha ekili bir rol oynadığı espi edilmişir. De Long ve Summers (1991), 61 ülkeyi ele aldığı, , , ve dönemlerini kapsayan büyüme regresyonlarında sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi ampirik olarak analiz emişir. Ampirik sonuçlar; ilk üç dönem için %10 anlamlılık düzeyinde sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasında poziif ve güçlü bir ilişki söz konusudur dönemi için sonuçlar farklılık gösermekedir. Blomsröm vd., (1993), sabi sermaye yaırımlarının GSYİH içindeki payı ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi panel regresyon ve panel nedensellik analizleri çerçevesinde analiz emişlerdir dönemi için 100 ülkenin ele alındığı bu çalışmada, panel regresyon sonuçları, sabi sermaye yaırımlarının ekonomik büyümeyi deseklediği hipoezini kanılar nielike değildir. Diğer arafan, nedensellik sonuçları ekonomik büyümeden sabi sermaye yaırımlarına doğru bir nedenselliğin işlediğini oraya koymakadır. NİSAN

6 Chow (1993), Çin ekonomisini dönemi iibariyle analiz emişir. Regresyon analizinin gerçekleşirildiği bu çalışmada, sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasında uzun dönemli bir ilişkinin varlığı oraya çıkmışır. Sonuçlar, sabi sermaye yaırımlarındaki %1 lik bir arışın ekonomik büyüme oranını %0,045 arırdığını gösermekedir. Feasel vd., (1998), sabi sermaye yaırımları, ihraca ve GSYİH büyüme oranı arasındaki dinamik ilişkileri dönemi için Güney Kore örneğinde ele almışlardır. Klasik VAR yöneiminin kullanıldığı çalışmada, eki-epki ve varyans ayrışırması analizleri yaırım oranları ve ihraca arışının büyüme oranı üzerinde kısa dönemli anlamlı ekilerinin olduğunu gösermekedir. Sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasında uzun dönemli bir ilişki espi edilememişir. Kwan vd., (1999), Çin ekonomisinde sabi sermaye yaırımları ile büyüme arasındaki ilişkiyi periyoduna yönelik olarak ampirik olarak araşırmışır. Regresyon analizi sonuçları, sabi sermaye yaırımlarının Çin in ekonomik büyümesi üzerinde poziif ve güçlü bir ekiye sahip olduğunu oraya koymakadır. Ghali ve Al-Muawa (1999), dönemini ele alarak Kanada, Fransa, Almanya, İalya, Japonya, ABD ve İngilere ekonomileri için zaman serileri analizinde sabi sermaye yaırımlarının GSYİH içindeki payı ile kişi başına GSYİH büyüme hızı arasındaki nedensellik ilişkisini es emişir. VAR modeline dayalı sandar Granger nedensellik analizinin gerçekleşirildiği bu çalışmanın bulgularına göre, iki değişken arasındaki nedensellik ilişkisi aynı büyüme grubuna ai emel endüsrileşmiş ülkeler arasında farklılık gösermekedir. Ampirik bulgular, poansiyel heerojenlik eğilimini dikkae almayan büyüme regresyonlarında bu konuyu çalışmanın geçerliliğini sıkınıya sokmakadır. Bununla birlike, Japonya ve İngilere de iki yönlü bir nedensellik, Fransa ve Amerika da sabi sermaye yaırımlarından ekonomik büyümeye, Kanada, Almanya ve İalya da ise ekonomik büyümeden sabi sermaye yaırımlarına doğru işleyen ek yönlü bir nedensellik espi edilmişir. Sinha (1999), 9 Asya ülkesinde ihraca, yaırımlar ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkileri periyodunda incelemişir. Johansen eşbüünleşme analizinin gerçekleşirildiği bu çalışmanın bulguları, ülkelerin büyük bir kısmında sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasında poziif ve güçlü bir ilişkinin olduğunu kanılamakadır. Anwer ve Sampah (1999), döneminde Dünya Bankası ndan elde edilen yıllık verileri kullanarak GSYİH ile sabi sermaye yaırımları arasındaki uzun dönemli ilişkiyi belirleyebilmek için Johansen eşbüünleşme ve Granger nedensellik ekniklerini kullanmışır. Ampirik analizler, hiç bir ülkede bir eşbüünleşme ilişkisi espi edememişir. Nedensellik esleri sonuçları ise 15 ülkede kısa dönemli, 23 ülkede ise uzun dönemli nedenselliğin varlığını gösermekedir. 10 ülkede iki yönlü 216 ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ İİBF DERGİSİ

7 nedensellik, 18 ülkede GSYİH dan yaırımlara, 10 ülkede ise yaırımlardan GSYİH ya doğru işleyen ek yönlü bir nedensellik bulunmuşur. Podrecca ve Carmeci (2001), döneminde sabi sermaye yaırımları ve ekonomik büyüme arasındaki uzun dönemli ilişkiyi es edebilmek için 104 ülkeyi kapsayan bir panel veri analizi gerçekleşirmişir. Yönem; Arellano ve Bond (1991) GMM ve Holz-Eakin vd., (1988) panel nedensellik analizlerini kapsamakadır. GMM sonuçları, iki değişken arasında poziif bir ilişkinin varlığını gösermekedir. Panel nedensellik eslerinden elde edilen sonuçlar, değişkenler arasında çif yönlü bir nedenselliğin olduğunu oraya koymakadır. Lee ve Yu (2005), Kore ekonomisinde ekonomik büyümeye neden olan fakörleri, yeni büyüme eorisini dikkae alarak ampirik olarak incelemişir. Çalışmanın emel sonuçları, Kore ekonomisinin hem beşeri sermaye hem de eknolojik gelişmelere bağlı olarak içsel büyümeyi yakaladığı yönündedir. Basi doğrusal regresyon analizi çerçevesinde dönemine ilişkin olarak; işgücü, fiziki sermaye, beşeri sermaye ve eknolojik gelişme oranlarının GSYİH büyüme oranı üzerindeki ekileri ele alınmışır. Ampirik bulgulara göre, sabi sermaye yaırımları ekonomik büyüme üzerinde isaisikî olarak anlamlı bir ekiye sahip değildir. VAR modeline dayalı Granger nedensellik esi ve Johansen eşbüünleşme eslerini uygulayan Qin ve He (2005) nin çalışmasının ampirik sonuçları, sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasında uzun dönemli poziif bir ilişkinin varlığını gösermekedir. Ancak, nedensellik ilişkisi ekonomik büyümeden sabi sermaye yaırımlarına doğru işlemekedir. Bu durum, ekonomik büyümenin sabi sermaye yaırımlarına neden olduğu hipoezini deseklemekedir. Harvie ve Pahlavani (2006), Güney Kore ekonomisinde ekonomik büyümenin emel belirleyicilerini 1980Q1-2005Q3 dönemi zaman serilerini kullanarak es emişir. Yapısal kırılmalar dikkae alınarak Zivo-Andrews (1992) birim kök ve Gregory-Hansen (1996) eşbüünleşme esleri kullanılmışır. Eş büünleşme denklemine göre sabi sermaye yaırımlarının ekonomik büyüme üzerindeki ekisi poziif, isaisikî olarak anlamı ve güçlüdür. Haa düzelme modeli sonuçları ise, sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasında nedensellik ilişkisinin varlığını kanılamakadır. Son olarak; Bayrakuan ve Aslan (2008), döneminde sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasındaki uzun dönemli ilişkiyi Türkiye ekonomisi için analiz emişir. Johansen-Juselius eşbüünleşme ekniğinin kullanıldığı bu çalışmanın ampirik bulguları, iki değişken arasında bir eşbüünleşme ilişkisinin varlığını gösermekedir. Bu sonuca göre, sabi sermaye yaırımları ekonomik büyümeyi uzun dönemde olumlu bir şekilde ekilemekedir. NİSAN

8 3. Ampirik Analiz Çalışmanın bu bölümünde Türkiye ekonomisi ile birlike oplam 8 yüksek-ora gelirli ülkede sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki ampirik olarak analiz edilmekedir. Bu bağlamda; öncelikle değişkenler ve veri sei anımlanmaka, daha sonra ise ekonomerik yönem ve bulgulara yer verilmekedir Değişkenlerin Tanımlanması ve Veri Sei Bu çalışmanın örnek kilesini, Dünya Bankası nın yüksek-ora gelir grubundaki ülkeler olarak sıraladığı ülkeler arasında yer alan Arjanin, Brezilya, Bulgarisan, Malezya, Meksika, Panama, Romanya ve Türkiye ekonomileri oluşurmakadır. Çalışmada kullanılan değişkenler, bir büün olarak Tablo 1 de görülmekedir. Burada, sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki, zaman serileri analizi kullanılarak belirlenmekedir. Çalışmanın değişkenleri olan RSSY (2005=100) ve ekonomik büyüme ölçüü olarak RGSYİH (2005=100) $ bazında alınmışır dönemini kapsayan söz konusu yıllık veriler, Birleşmiş Milleler in inerne siesindeki isaisiklerden derlenmişir. Söz konusu değişkenler, değişkenlerin durağan hale geirilebilmesi anlamında, logariması alınarak analize dâhil edilmişir. Tablo 1. Modellerde Kullanılan Değişkenler Değişkenler Açılımı RGSYİH Reel Gayri Safi Yur İçi Hâsıla (2005=100; $) RSSY Reel Sabi Sermaye Yaırımları (2005=100; $) LRGSYİH LRSSY DLRGSYİH DLRSSY DDLRGSYİH DDLRSSY Logariması Alınmış RGSYİH Logariması Alınmış RSSY Birinci Farkı Alınmış LRGSYİH Birinci Farkı Alınmış LRSSY İkinci Farkı Alınmış LRGSYİH İkinci Farkı Alınmış LRSSY 3.2. Ekonomerik Yönem ve Bulgular Sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasındaki uzun dönemli ilişkiyi es emede eşbüünleşme analizi, kısa dönemli ilişkiyi es emede ise (vekör) haa düzelme modeli bağlamında nedensellik analizi gerçekleşirilmişir. Lieraürde eşbüünleşme analizlerinde en çok üzerinde durulan üç yönem söz konusudur: Engle-Granger (1987), Johansen-Juselius (1990) ve Pesaran vd., (2001) yönemleri. Bu çalışma, iki aşamadan oluşan Engle-Granger (1987) prosedürüne ercih 218 ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ İİBF DERGİSİ

9 edildiği için Johansen-Juselius (1990) çoklu eşbüünleşme esini kullanır. Söz konusu es, üç emel aşamadan oluşmakadır: Aşama 1: Değişkenler ön ese yani birim kök analizlerine abi uularak durağanlık düzeyleri espi edilir. Aşama 2: Eğer değişkenler birinci farklarında durağansa uzun dönem denge ilişkisi yani eşbüünleşme ilişkisi ahmin edilir. Aşama 3: Eğer değişkenler arasında eşbüünleşme ilişkisi varsa (vekör) haa düzelme modeli ahmin edilerek kısa dönemli nedensellik sonuçları yorumlanır. Bu nedenle çalışmada, ilk olarak zaman serilerinin durağan olup olmadığını belirleyebilmek için birim kök analizleri gerçekleşirilmiş, daha sonra eşbüünleşme ve (vekör) haa düzelme modellerinin işleyişine geçilmişir. Analizlerde, Eviews 5.1 pake programı kullanılmışır. Birim kök esleri, zaman serileri analizinde çoğu yönemin kullanılmasında bir ön hazırlık nieliğindedir. Serilerin durağan olup olmadığının ve durağanlık seviyesinin espii zaman serileri analizinin emelini oluşurur. Çünkü durağan olmayan serilerle elde edilecek sonuçlar gerçeği yansımada yeersizdir. Birim kök esleri arasında; Genişleilmiş Dickey-Fuller (ADF) (1981); Phillips-Perron (PP) (1988); Kwiakowski, Phillips, Schmid ve Shin (KPSS) (1992) ve Ng-Perron (1996) esleri yer almakadır. Bu çalışmada serilerin durağanlık seviyelerinin daha sağlıklı belirlenebilmesi için ADF (1981) ve Phillips-Perron (1988) esleri birlike kullanılmışır. Analize konu olan LRSSY ve LRGSYİH serilerinin grafikleri incelendiğinde rend içerdiği görülmekedir. Dolayısıyla çalışmada, Dickey-Fuller (1981) in sabili ve rendli modelini ifade eden aşağıdaki denklem baz alınmışır: Y n 0 1Y 1 2rend i i 1 (1) Y i u Çalışmada ele alınan her iki seri için bir rend söz konusudur. Ayrıca durağanlık analizlerinde sık kullanıldığı için Dickey-Fuller (1981) in en geniş modeli ercih Y edilmişir. Modelde, LRGSYİH ya da LRSSY gibi durağanlık esine abi olan değişkenleri ifade emekedir. birinci derece fark işlemcisini, beyaz gürülü sürecine abi haa erimini, n ise uygun gecikme uzunluğunu gösermekedir. ADF eslerinde genelde hipoezler H0: 1 =0, Ha: 1 <0 şeklinde kurulmakadır. Burada, ADF isaisik değerinin MacKinnon kriik değerlerinden mulak değer olarak büyük olup olmadığına bakılır. Şaye 1 kasayısının -isaisiğinin değeri, Mac- Kinnon kriik değerinden mulak değer olarak büyük ise söz konusu değişkenin u NİSAN

10 durağan olduğuna karar verilir. Aksi akdirde, serinin düzeyde durağan olmadığı sonucuna varılacakır. Burada ADF esinde kullanılan gecikme uzunluğu, Akaike Bilgi Krieri (AIC) ne göre belirlenmişir. Tablo 2 de analize dâhil edilen üm ülkelerin ADF analizi sonuçları verilmişir. Tablo 2. ADF Birim Kök Tes Sonuçları Ülkeler LRGSYİH DLRGSYİH DDLRGSYİH Sonuç LRSSY DLRSSY DDLRSSY Sonuç Arjanin 0,274(1) -3,741(0)** - I(1) -3,304(1) -3,667(0)** - I(1) Brezilya -4,562(2)* - - I(0) -2,532(4)** -3,891(5)** - I(1) Bulgarisan -3,193(7) -2,840(1) -4,056 (1)** I(2) -1,610(1) -3,031(0) -4,755(1)* I(2) Malezya -0,953(0) -3,823(0)** - I(1) -1,434(0) -3,650(0)** - I(1) Meksika -3,014(2) -2,851(4)* -4,161(7)** I(2) -3,320(4) -3,069(4) -7,391(0)* I(2) Panama -2,594(1) -3,770(2)** - I(1) -5,992(7)* - - I(0) Romanya -2,585(1) -3,009(2) -3,863(0)** I(2) -2,294(1) -3,385(1) -3,860(1)** I(2) Türkiye -3,249(3) -5,358(0)* - I(1) -2,336(0) -5,720(0)* - I(1) No: Değişkenlere ai ilk değerler es isaisiğini, paranez içindeki değerler ise AIC ye göre belirlenmiş gecikme uzunluğunu vermekedir. * ve ** sırasıyla; %1 ve %5 düzeyinde anlamlılığı ifade emekedir. ADF esinden elde edilen ampirik bulgular; Arjanin, Malezya ve Türkiye ekonomilerinde her iki değişkenin düzeyde durağan olmadığını birinci farkları alındığında durağan hale geldiğini, yani I(1) olduğunu gösermekedir. Bu sonuca göre, söz konusu ülke serileri arasında bir eşbüünleşmenin olup olmadığı es edilebilir. Ancak, daha sağlıklı karar verebilmek için serilerin birim kök analizi için PP (1988) esinin de kullanılması uygun görülmüşür. Bu nedenle, PP (1988) nin sabili ve rendli aşağıdaki modeli dikkae alınmışır: Y 0 1Y 1 2 (2) rend u Burada da hipoezler H0: 1 =0, Ha: 1 <0 şeklinde kurulmakadır. Serinin durağan olup olmadığına ADF (1981) esindeki gibi karar verilmekedir. Bu es haa erimleri konusundaki sınırlayıcı varsayımları dikkae almadığı gibi, yüksek derecedeki korelasyonu konrol emek için gelişirilmiş bir birim kök esidir. ADF esinden en önemli farkı, burada ookorelasyonu gidermeye yeecek kadar bağımlı değişkenin gecikmeli değerleri modele dâhil edilmemeke ve Newey-Wes ahmincisi kullanılmakadır. Tablo 3, PP birim kök esi analiz sonuçlarını vermekedir. 220 ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ İİBF DERGİSİ

11 Tablo 3. PP Birim Kök Tes Sonuçları Ülkeler LRGSYİH DLRGSYİH DDLRGSYİH Sonuç LRSSY DLRSSY DDLRSSY Sonuç Arjanin -2,177(1) -3,539(5)** - I(1) -2,574(3) -3,348(8) -9,531(5) I(2) Brezilya -2,965(2) -4,152(1)** - I(I) -2,880(1) -3,408(3) -8,320(7)* I(2) Bulgarisan -1,169(2) -2,223(6) -3,863 (5)** I(2) -1,112(3) -3,057(1) -5,800(7)** I(2) Malezya -1,225(2) -3,846(3)** - I(1) -1,696(1) -3,586(3)** - I(1) Meksika -2,200(3) -6,664(2)* - I(1) -2,989(7) -5,115(3)* - I(1) Panama -0,517(7) -5,410(5)* - I(1) -1,598(8) -3,611(7)** - I(1) Romanya -1,069(2) -2,134(4) -3,863(0)** I(2) -1,250(1) -1,817(6) -3,478(5)*** I(2) Türkiye -2,546(2) -5,352(3)* - I(1) -2,366(1) -5,709(2)* - I(1) No: Değişkenlere ai ilk değerler es isaisiğini, paranez içindeki değerler ise Newey-Wes opimal uyarlama gecikmelerini vermekedir. *, ** ve *** sırasıyla; %1, %5 ve %10 düzeyinde anlamlılığı ifade emekedir. Ampirik bulgular Malezya, Meksika, Panama ve Türkiye ekonomilerinde serilerin I(1) olduğunu oraya koymakadır. ADF es bulguları da dikkae alındığında; Malezya ve Türkiye için her iki değişkenin I(1) olduğu sonucuna varılmışır. Bu nedenle, Malezya ve Türkiye nin zaman serilerinin eşbüünleşme analizi için uygun olduğuna karar verilmişir. Diğer ülkelerin zaman serileri, eşbüünleşme analizine elverişli olmadığı için bundan sonraki analizlerde bu ülkelere yer verilmemişir. LRGSYİH ve LRSSY değişkenleri arasındaki uzun dönemli ilişkiyi (eşbüünleşme ilişkisini) ifade emede aşağıdaki denklemlerden yararlanılmakadır: Y X X e (3) Y u (4) Burada Y zamanındaki LRGSYİH yı, X zamanındaki LRSSY değişkenini, ve paramereleri, e ve u ise haa erimlerini emsil emekedir. Eşbüünleşme analizi ile söz konusu değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişkinin olup olmadığını espi emek mümkündür. NİSAN

12 Eşbüünleşme eorisine göre seriler birinci farkında durağan iseler, aralarında bir eşbüünleşme ilişkisi söz konusu olabilir. Bir önceki bölümde gerçekleşirilen ADF ve PP birim kök esleri sonucunda, iki ülkenin zaman serilerinin eşbüünleşme analizine uygun olduğu oraya çıkmışı. Bu nedenle, bundan sonraki aşamada Johansen-Juselius (1990) eşbüünleşme analizine geçmek mümkün olmuşur. Johansen-Juselius (1990) eşbüünleşme esi yardımıyla çoklu eşbüünleşme vekörleri için es yapılabilmeke, eşbüünleşik vekörler ve uyarlama paramerelerinin maksimum olabilirlik ahminleri elde edilebilmekedir. Ayrıca, bu model eşbüünleşik vekörlerin kısılı versiyonlarını ve uyarlama paramerelerinin hızını es eme imkânı sunar. Johansen-Juselius (1990) yöneminin çıkış nokası, aşağıdaki gibi p gecikmeli bir VAR denklemine dayanır: Y A1 Y 1... ApY (5) p Burada Y birinci farkında durağan yani I(1) olan değişkenlerden oluşan nx1 değişkenler vekörünü, nx1 şoklar vekörünü ifade eder. Bu VAR modeli, aşağıdaki gibi ifade edilebilir: Y Y 1 (6) p 1 i 1 Y i i Burada p i 1 A i I ve p i A j j i 1 olarak hesaplanır. Π kasayı marisini göserir. α ve β, her biri r rankına sahip nxr boyuunda marislerdir. α vekör haa düzelme modelindeki düzelme (uyarlama) paramerelerini kapsar. r eşbüünleşme ilişki sayısını, β nin her bir kolonu ise bir eşbüünleşik vekörü ifade eder. Johansen ve Juselius (1990), eşbüünleşme vekörlerinin sayısını ve anlamlı olup olmadıklarını belirlemek için iz ve maksimum özdeğer olmak üzere iki emel es isaisiği gelişirmişlerdir. Her bir es aşağıdaki gibi hesaplanmakadır: J iz T n i r 1 ln 1 ˆ i 222 ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ İİBF DERGİSİ

13 J T ln 1 ˆ max r 1 Enders (2003) e göre iz isaisiği, eşbüünleşik vekör sayısının r ye eşi ya da r den küçük olduğu şeklindeki boş hipoezi, alernaif hipoeze karşı es eder. Maksimum özdeğer isaisiği ise, r+1 ane eşbüünleşik vekör olduğunu beliren alernaif hipoeze karşın, eş-büünleşik vekör sayısının r olduğunu beliren boş hipoezi es emekedir. Her iki esen elde edilen isaisik değerleri, Johansen ve Juselius arafından gelişirilen asimpoik kriik değerler ile karşılaşırılır. Table 4, Malzeya ekonomisi için Johansen-Juselius (1990) eşbüünleşme analizinden ele edilen sonuçları sunmakadır. Uygun gecikme uzunluğu, AIC krierine göre 2 olarak belirlenmişir. Her iki es isaisiğine göre eşbüünleşme yokur şeklindeki H o hipoezi %5 anlamlılık düzeyinde reddedilmekedir. Böylece, her iki değişken arasında bir eşbüünleşme ilişkisi söz konusudur. Normalize edilmiş eşbüünleşme denklemi, aşağıda yer almakadır: LRGSYİH = 1, ,988LRSSY -isaisiği (12,012) Eşbüünleşme denklemine göre sabi sermaye yaırımlarındaki %1 lik bir arış, ekonomik büyümeyi %0,988 oranında arırmakadır. Bu ampirik sonuç, iki değişken arasında güçlü ve isaisiki olarak anlamlı bir ilişkinin olduğunu oraya koymakadır. Tablo 4. Johansen-Juselius Eşbüünleşme Tes Sonuçları (Malezya) Hipoez J iz isaisiği Kriik değer (%5) J max isaisiği Kriik değer (%5) H o : r=0, H a : r=1 18,534 (0,016) 15,494 17,066 (0,017) 14,264 H o : r 1, H a : r=2 1,468 (0,225) 3,841 1,468 (0,225) 3,841 No: Paranez içindeki değerler, olasılık düzeyini gösermekedir. Table 5, Türkiye ekonomisi için Johansen-Juselius (1990) eşbüünleşme analizinden ele edilen sonuçları sunmakadır. Uygun gecikme uzunluğunun belirlenmesinde AIC krieri kullanılmışır. Her iki es isaisiği dikkae alındığında eşbüünleşme yokur şeklindeki H o hipoezi %5 anlamlılık düzeyinde kabul edilmekedir. Bu sonu- NİSAN

14 ca göre, her iki değişken arasında bir eşbüünleşme ilişkisi söz konusu değildir. Yani, sabi sermaye yaırımları uzun dönemde ekonomik büyümeyi ekilememekedir. Tablo 5. Johansen-Juselius Eşbüünleşme Tes Sonuçları (Türkiye) Hipoez J iz isaisiği Kriik değer (%5) J max isaisiği Kriik değer (%5) H o : r=0, H a : r=1 4,700 (0,839) 15,494 4,192 (0,838) 14,264 H o : r 1, H a : r=2 0,507 (0,476) 3,841 0,507 (0,476) 3,841 No: Paranez içindeki değerler, olasılık düzeyini gösermekedir. Eşbüünleşme esi, değişkenler arasındaki nedenselliğin yönü hakkında hiç bir bilgi vermemekedir. Engle-Granger (1987) a göre değişkenler arasında bir eşbüünleşme ilişkisi söz konusu olduğunda bir nedensellik ilişkisi de espi edilebilmekedir. Engle-Granger (1987) arafından gelişirilmiş olan (vekör) haa düzelme modeli, uzun dönem dinamikleri ile kısa dönem dinamiklerini bir birinden ayırd eme imkânı sunduğu gibi nedensellik analizinin gerçekleşirilmesini sağlar. Gelişirilmiş bir Granger nedensellik esi olarak da bilinen (vekör) haa düzelme prosedürü, daha açık olarak aşağıdaki eşilikler ile ifade edilebilmekedir: Y m n 1 1 i X i 1 i Y i 1ECT 1 1 i 1 i 1 (7) Y m n 2 2i X i 2i Y i 2ECT 1 2 i 1 i 1 (8) 7 ve 8 no lu eşiliklerde yer alan ECT -1 erimi haa düzelme erimi olarak bilinmekedir ve eşbüünleşme eşiliğinden elde edilen kalınılar serisinin bir gecikmeli değerini yansıır. Haa düzelme eriminin kasayısı, dengeden sapmalara bağımsız değişkenin verdiği reaksiyonu göserir. Uygulamada haa düzelme kasayısının negaif ve isaisiksel açıdan anlamlı olması beklenir. Bu kasayıya ilişkin anlamlı -isaisiği uzun dönemli nedenselliğe işare eder. Ayrıca, modeldeki bağımsız değişkenlerin kasayılarının bir büün olarak F-isaisiğinin anlamlı olması kısa dönemli nedenselliğin varlığını gösermekedir. (Vekör) haa düzelme modeline dayalı Granger nedensellik esi sonuçları, Tablo 6 da verilmiş- 224 ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ İİBF DERGİSİ

15 ir. F-isaisiği değerlerinin F-ablo değerlerinden küçük olması, değişkenler arasında kısa dönemli bir nedenselliğin bulunmadığını oraya koymakadır. Tablo 6. (Vekör) Haa Düzelme Modelinin Sonuçları (Malezya) Denklem Bağımlı Değişken Bağımsız Değişken Kasayılar -isaisikleri F-isaisikleri DLRGSYİH(-1) 0,487 0,961 1 DLRGSYİH DLRSSY(-1) -0,051-0,443 ECT -1 0,029 0,711 0,605 2 DLRSSY DLRSSY(-1) -0,132-0,327 DLRGSYİH(-1) 2,819 1,590 ECT -1 0,327 2,317 3,342 Çalışmanın sonuçlarını diğer ampirik araşırmaların bulguları ile karşılaşırmak mümkündür. Kormendi ve Meguire (1985); Barro (1991); De Long ve Summers (1991); Levine ve Renel (1992); Qin ve He (2005) sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasında güçlü bir ilişkinin varlığına dair önemli kanılar oraya koymuşlardır. Diğer arafan; Blomsröm vd., (1993); Qin ve He (2005) ekonomik büyümeden sabi sermaye yaırımlarına doğru işleyen ek yönlü bir nedensellik, Wen (2001) sabi sermaye yaırımlarından ekonomik büyümeye doğru işleyen ek yönlü bir nedensellik ilişkisi espi emişlerdir. Bu çalışmada ise Malezya için sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasında bir eş büünleşme ilişkisi espi edilmişir. Çalışma bu yönüyle Kormendi ve Meguire (1985); Barro (1991); De Long ve Summers (1991); Levine ve Renel (1992); Qin ve He (2005) nin sonuçlarıyla örüşmekedir. Ancak bu çalışma herhangi bir nedensellik ilişkisine raslanılamaması yönüyle de Blomsröm vd., (1993); Qin ve He (2005); Wen (2001) in ampirik bulgularından ayrışmakadır. 4. Sonuç Sermaye fundemenalizmi olarak nielendirilen sabi sermaye yaırımlarının ekonomik büyümeyi ekilediği ezi ile ilgili ilk açıklamalar klasik ikisaçılara aiir. Temelde kapialis bir ekonominin büyüme dinamikleriyle ilgilenen klasikler, nüfus büyümesi ve sermaye birikimini büyümenin gerekli koşulları olarak algılamışlardır. Harrod-Domar, Lewis, Rosow, Rebelo, Uzawa ve Lucas modelleri sermaye fundemenalizmi görüşü için orijinal eorik emeller oluşurmuşlardır. Bu çalışmada, yüksek-ora gelir grubuna dahil sekiz ülke için sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasındaki uzun ve kısa dönemli ilişkiler ampirik açıdan NİSAN

16 analiz edilmişir. Johansen-Juselius eşbüünleşme es sonuçları sadece Malezya ekonomisi için bir eşbüünleşme ilişkisi belirlemişir. Bu sonuca göre, Malezya da sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasında uzun dönemli, poziif ve isaisikî olarak anlamlı bir ilişki söz konusudur. (Vekör) haa düzelme modelinin ahmin sonuçlarına göre, Malezya ekonomisinde sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasında kısa dönemli her hangi bir nedensellik ilişkisi espi edilememişir. Kısa dönemde sabi sermaye yaırımları ile ekonomik büyüme arasında her hangi bir ampirik ilişkinin espi edilememesi ancak uzun dönemde sabi sermaye yaırımlarının ekonomik büyüme üzerinde poziif-isaisiki olarak anlamlı ve güçlü bir ekisinin oraya çıkması hiç kuşkusuz Harrod-Domar, Lewis, Rosow, Rebelo, Uzawa ve Lucas gibi ikisaçıların oraya koydukları eorik açıklamalar ile de örüşmekedir. Çalışmanın ampirik bulguları, Malezya ekonomisi için sabi sermaye yaırımlarının ekonomik büyüme üzerinde ekili olduğu ezini kanılar nielikedir. Niekim, döneminde yıllık olarak oralama %4,2 lik bir büyüme sergileyen Malezya ekonomisi 2010 yılında dünyanın en rekabeçi 10 ülke arasına girmeyi başarmışır. Malezya Yaırım Kalkınma Ajansı nın yaırım ve yeenek gücüne yönelik yaırım yapma konusunda yekilerinin arırılması, seçilen endüsrilerde gelir vergisi ve kurumlar vergisinde düşük oranların sağlanmasının yanı sıra bu sekörlere özgü desekler ve düzenlemelerin daha kolaylaşırıcı olması bu gelişmeyi sağlayan önemli fakörlerdendir. Diğer gelişmeke olan ülkelerde olduğu gibi Malezya ekonomisi için de yüksek oranlı bir ekonomik büyümenin sağlanması ve sürdürülebilmesi yüksek sermaye birikimini ve yaırımları gerekirmekedir. Bu çalışmanın devamı olarak sabi sermaye yaırımlarının kamu ve özel sekör ya da arım, sanayi, hizmeler sekörü ayırımı yapılarak GSYİH üzerindeki ekisi ampirik olarak araşırılabilir. Ayrıca sabi sermaye yaırımlarının innovasyon ve beşeri sermaye ile karşılıklı ekileşimi dikkae alınarak ekonomik büyümeye olan kakısı da üzerinde durulabilecek bir başka ampirik araşırma konusudur. 226 ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ İİBF DERGİSİ

17 Kaynakça Anwer, M. S. ve Sampah, R. K. (1999), Invesmen and Economic Growh, Presened a Wesern Agriculural Economics Associaion Annual Meeing, July 11-14, Fargo, ND. Barro, R. J. (1991), Economic Growh in a Cross Secion of Counries, Quarerly Journal of Economics, 106, Bayrakuan, Y. ve Arslan, İ. (2008), Türkiye de Sabi Sermaye Yaırımlarının Ekonomik Büyüme Üzerindeki Ekisi: Ko-Enegrasyon Analizi ( ), KMU İİBF Dergisi, 14, Blomsröm, M., Lipsey, R. ve Zejan, M. (1993), Is Fixed Invesmen he Key o Economic Growh, NBER Working Paper No: 4436, Carroll, C. D. ve Weil, D. N. (1994), Savings and Growh: A Reinerpreaion, Carnegie-Rocheser Conference Series on Public Policy, 40, Chow, G. (1993), Capial Formaion and Economic Growh in China, Quarerly Journal of Economics, 108, De Long, B. ve Summers, L. (1991), Equipmen Invesmen and Economic Growh, Quarerly Journal of Economics, 106 (2), Dickey, D. A. ve Fuller, W. A. (1981), Likelihood Raio Saisics for an Auoregressive Time Series wih a Uni Roo, Economerica, 49, Enders, W. (2003), Applied Economeric Time Series, Second Ediion, N.Y.: John Wiley & Sons, Inc. Engle, R. ve Granger, C. W. J. (1987), Coinegraion and Error-correcion: Represenaion, Esimaion, and Tesing, Economerica, 55, Feasel, A., Kim, Y. ve Smih, S. C. (1998), Invesmen, Expors and Oupu in Souh Korea: A VAR Approach o Growh Empirics, hp://www.cid.harvard.edu/archive/evens/cidneudc/papers/allpaper.pdf NİSAN

18 Harvie, C. ve Pahlavani, M. (2006), Sources of Economic Growh in Souh Korea: An Applicaion of he ARDL Analysis in he Presence of Srucural Breaks ( ), Universiy of Wollongong, Economics Working Paper Series, 17, Johansen, S. ve Juselius, K. (1990), Maximum Likelihood Esimaion and Inference on Coinegraion-wih Applicaion o he Demand for Money, Oxford Bullein of Economics and Saisics, 52, Qin, D. ve He, X.H. (2005), How Much Does Invesmen Drive Economic Growh in he PRC?, Inernaional Conference on Policy Modeling (EcoMod 2005), Isanbul, June 29-July 2. Kaldor, N. (1957), A Model of Economic Growh, Economic Journal, 67, Kaldor, N. ve Mirrlees, J. A. (1962), A New Model of Economic Growh, Review of Economic Sudies, 29, Ghali, K. H. ve Al-Muawa, A. (1999), The Ineremporal Causal Dynamics Beween Fixed Capial Formaion and Economic Growh in The Group-Of-Seven Counries, Inernaional Economic Journal, 13 (2), Khan, S. ve Reinhar, C. (1990), Privae Invesmen and Economic Growh in Developing Counries, World Developmen, 18, King, R. G. ve Levine, R. (1994), Capial Fundamenalism, Economic Developmen and Economic Growh, Policy Research Working Paper, No: Kormendi, R. C. ve Meguire, P. G. (1985), Macroeconomic Deerminans of Growh: Cross-Counry Evidence, Journal of Moneary Economics, 16, Kurz, H. D. (2009), Technical Progress, Capial Accumulaion and Income Disribuion in Classical Economics: Adam Smih, David Ricardo and Karl Marx, Paper given a he ESHET 2009 Conference in Thessaloniki, Kwan, A. C. C., Wu, Y. ve Zhang, J. (1999), Fixed Invesmen and Economic Growh in China, Economics of Planning, 32, ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ İİBF DERGİSİ

19 Kwiakowski, D., Phillips, P.C.B., Schmid, P. ve Shin, Y. (1992), Tesing The Null Hypohesis of Saionariy Agains he Alernaive of a Uni Roo: How Sure Are We Tha The Economic Time Series Have a Uni Roo?, Journal of Economerics, 54, Lavezzi, A. M. (2001), Division of Labor and Economic Growh: from Adam Smih o Paul Romer and Beyond, Paper prepared for he Conference: Old and New Growh Theories: an Assessmen.,Pisa, Ocober 5-7, Lee, J. W. ve Yu, B. G. (2005), An Endogenous Growh Model Approach o he Korean Economic Growh Facors, hp://faculy.washingon.edu/karyiu/confer/sea05/papers/lee_yu.pdf Levine, R. ve Renel, D. (1992), A Sensiiviy Analysis of Cross-Counry Regressions, The American Economic Review, 82(4), Lucas, R. E. (1988), On he Mechanics of Economic Developmen, Journal of Moneary Economics, 22, Perron, P. ve Ng. S. (1996), Useful Modificaions o Some Uni Roo Tess wih Dependen Errors and heir Local Asympoic Properies, Review of Economic Sudies, 63, Pesaran, M.H., Shin, Y. ve Smih, R.J. (2001), Bounds Tesing Approaches o he Analysis of Level Relaionships, Journal of Applied Economerics, 16(3), Phillips, P. C. B. ve Perron, P. (1988), Tesing for a Uni Roo in Time Series Regression, Biomerika, 75(2), Podrecca, E. ve Caemeci, G. (2001), Fixed Invesmen and Economic Growh: New Resuls on Causaliy, Applied Economics, 33, Rebelo, S. (1991), Long-run Policy Analysis and Long-run Growh, Journal of Poliical Economy, 99, Sinha, D. (1999), Expor Insabiliy, Invesmen and Economic Growh in Asian Counries: A Time Series Analysis, Economic Growh Cenre, Discussion Paper, No:799, Yale Universiy, NİSAN

20 Unied Naions Saisics, Naional Accouns Main Aggregaes Daabase hp://unsas.un.org/unsd/snaama/selbasicfas.asp, (Erişim Tarihi: 13 Nisan 2011). Uzawa, H. (1965), Opimum Technical Change in An Aggregaive Model of Economic Growh, Inernaional Economic Review, 6, Wen, Y. (2001), Residenial Invesmen and Economic Growh, Annals of Economics and Finance, 2, ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ İİBF DERGİSİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey SESSION C: Çalışma Ekonomisi 67 Büyüme ve İsihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği Yusuf Muraoğlu (Hii Universiy, Turkey) The Relaionship beween Growh and Employmen: The Case of Turkey Absrac One of he

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi Volume 5 Number 2 2014 pp. 47-60 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkiye de Perol Tükeimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Büünleşme Yönemi İle Analiz Edilmesi Reşa Ceylana

Detaylı

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ünal ARSLAN Musafa Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, İkisa Bölümü. E-posa: uarslan@yahoo.com Yıldız SAĞLAM Musafa Kemal Üniversiesi

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

Yükseköğretimin Büyümeye Etkisi: Eşbütünleşme Analizi The Effect of Higher Education on Growth: A Cointegration Analysis

Yükseköğretimin Büyümeye Etkisi: Eşbütünleşme Analizi The Effect of Higher Education on Growth: A Cointegration Analysis SESSION 2B: Kalkına 323 Yükseköğreiin Büyüeye Ekisi: Eşbüünleşe Analizi The Effec of Higher Educaion on Growh: A Coinegraion Analysis Ass. Prof. Dr. Mura Musafa Kuluürk (Çankırı Karaekin Universiy, Turkey)

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI

İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI İMKB İLE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERİN HİSSE SENEDİ PİYASALARININ ETKİLEŞİMİ: EŞBÜTÜNLEŞME VE NEDENSELLİK YAKLAŞIMI Onur GÖZBAŞI * ÖZ Bu çalışmanın amacı, İMKB ile gelişmeke olan yedi ülkenin (Arjanin, Brezilya,

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: 1970-2009 The Effec of Public Invesmens on

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy SESSION Meal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipoezinin ürkiye Ekonomisi için Sınanması Inensiy of Meal (Seel) Use Hypohesis: A es for urkish Economy Assoc. Prof. Dr. Fikre Dülger (Çukurova Universiy, urkey)

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun Paramerik ve Paramerik Olmayan Eşbüünleşme Tesleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun

Detaylı

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ Dr. Burcu GÜVENEK Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Dr. Volkan ALPTEKĐN Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F.

Detaylı

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS ANADOLU ÜNİVERS İTES İ S OS YAL BİLİMLER DERGİS İ ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES Cil/Vol. : - S ayı/no: 2 : 33 42 (20) FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * Yrd.

Detaylı

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ T. C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANA BİLİM DALI İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ DOKTORA TEZİ DANIŞMAN YRD.DOÇ. DR. AHMET AY HAZIRLAYAN

Detaylı

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi 259-284 Saın Alma Gücü Pariesinin Azerbaycan, Kazakisan ve Kırgızisan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbüünleşme Analizi Turhan Korkmaz Emrah İsmail Çevik ** Nüke Kırcı Çevik *** Öz Bu çalışmada Azerbaycan,

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracaa Ekisi: Türkiye İçin Bir Uygulama Prof. Dr. Recep TARI Kocaeli Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi Yabancı Sermaye Yaırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Ekisinin Türkiye Bağlamında Tes Edilmesi Yrd. Doç. Dr. Yusuf DEMİR Süleyman Demirel Üniversiesi, İİBF. Öze Bu çalışma; uluslararası sermaye harekelerinin

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive Crude Oil Impor and Economic Growh: Turkey Erginbay Ugurlu and Aydın Ünsal Isanbul Aydın Universiy, Gazi Universiy 28 May 2009 Online a hps://mpra.ub.uni-muenchen.de/69923/

Detaylı

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI Tayfur BAYAT ÖZ Bu çalışmada 2002M-20M5 dönemine ai aylık verilerle alernaif nominal vadeli mevdua faiz oranları ile ükeici

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR VE İHRACAT İLİŞKİSİ: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER ÜZERİNE BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR VE İHRACAT İLİŞKİSİ: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER ÜZERİNE BİR NEDENSELLİK ANALİZİ DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR VE İHRACAT İLİŞKİSİ: GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER ÜZERİNE BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mceren2000@homail.com Fahri SEKER Yrd.

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE Doğuş Üniversiesi Dergisi, 12 (2) 2011, 256-264 İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE H. Aydın OKUYAN (1),

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ Leven ERDOĞAN ÖZET. Bu çalışmada verimliliğin devrevi harekei, ekonomik faaliyelerle ilişkisi ve verimliliği nelerin belirlediği açıklanmaya

Detaylı

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 8 / 2 (2006). 1-14 DÖVİZ KURU VE HİSSE SEETLERİ FİYATLARI ARASIDAKİ EDESELLİK İLİŞKİSİ Özlem AYVAZ * Öze : Bu çalışmada Türkiye de hisse seneleri

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi SESSION 3B: Ora Asya Ekonomileri 07 Azerbaycan, Kazakisan, Kırgızisan ve Türkiyede İkisadi Özgürlük ve İsihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi Prof. Dr. Ekrem Erdem (Erciyes Universiy, Turkey) Ass. Prof.

Detaylı

EKONOMĐK BÜYÜME VE ĐŞSĐZLĐK ARASINDAKĐ ASĐMETRĐK ĐLĐŞKĐ VE TÜRKĐYE DE OKUN YASASININ SINANMASI

EKONOMĐK BÜYÜME VE ĐŞSĐZLĐK ARASINDAKĐ ASĐMETRĐK ĐLĐŞKĐ VE TÜRKĐYE DE OKUN YASASININ SINANMASI T.C. Hii Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Đkisa Anabilim Dalı EKONOMĐK BÜYÜME VE ĐŞSĐZLĐK ARASINDAKĐ ASĐMETRĐK ĐLĐŞKĐ VE TÜRKĐYE DE OKUN YASASININ SINANMASI Yusuf MURATOĞLU Yüksek Lisans Tezi Çorum

Detaylı

TESTING TO RICARDIAN EQUIVALENCE PROPOSITONS FOR TURKISH ECONOMY

TESTING TO RICARDIAN EQUIVALENCE PROPOSITONS FOR TURKISH ECONOMY Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 009, CİLT XXVI, SAYI TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN RİCARDO EŞİTLİĞİ HİPOTEZİ NİN TEST EDİLMESİ Erginbay UĞURLU Recep DÜZGÜN Öze Ricardo eşiliği konusu, makroekonomilerde

Detaylı

TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006

TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006 69 TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006 ÖZET Prof. Dr. Rahmi YAMAK Arş. Gör. Zehra ABDİOĞLU Hall un esadüfi yürüyüş modeli, cari ükeim harcamalarının yalnızca geçmiş dönemin ükeim harcamaları

Detaylı

EĞİTİM, SAĞLIK VE İKTİSADİ BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİLER: TÜRKİYE İÇİN BİR ANALİZ

EĞİTİM, SAĞLIK VE İKTİSADİ BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİLER: TÜRKİYE İÇİN BİR ANALİZ The Journal of Knowledge Economy & Knowledge Managemen / Volume: V SPRING EĞİTİM, SAĞLIK VE İKTİSADİ BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİLER: TÜRKİYE İÇİN BİR ANALİZ Hilal BOZKURT Öze: Çok sayıda ampirik araşırma

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

Kırılgan Beşlide Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) Hipotezinin Test Edilmesi The Test of Purchasing Power Parity Hypothesis for Fragile Five

Kırılgan Beşlide Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) Hipotezinin Test Edilmesi The Test of Purchasing Power Parity Hypothesis for Fragile Five Journal of Yasar Universiy, 205 0(37) 638-6477 Kırılgan Beşlide Saın Alma Gücü Pariesi (SAGP) ipoezinin Tes Edilmesi The Tes of Purchasing Power Pariy ypohesis for Fragile Five İsmail ÇEVİŞ, Pamukkale

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10 econsor www.econsor.eu Der Open-Access-Publikaionsserver der ZBW Leibniz-Informaionszenrum Wirschaf he Open Access Publicaion Server of he ZBW Leibniz Informaion Cenre for Economics Alp, Elcin Aykac Working

Detaylı

TÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ TİCARET AÇIKLARI ÜZERİNDE ETKİLİ Mİ? ARE GOVERNMENT EXPENDITURES EFFECTIVE ON TRADE DEFICITS IN TURKEY?

TÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ TİCARET AÇIKLARI ÜZERİNDE ETKİLİ Mİ? ARE GOVERNMENT EXPENDITURES EFFECTIVE ON TRADE DEFICITS IN TURKEY? Akademik Araşırmalar ve Çalışmalar Dergisi / Journal of Academic Researches and Sudies Alınış arihi: 0.0.04 Kabul Ediliş arihi: 0.04.04 ÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ İCARE AÇIKLARI ÜZERİNDE EKİLİ Mİ?

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini Ekonomeri ve İsaisik Sayı:4 006-1-8 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ Whie ın Heeroskedisie Tuarlı Kovaryans Marisi Tahmini Yoluyla Heeroskedasie Alında Model Tahmini

Detaylı

Vadeli İşlem Piyasasında Optimal Hedge Rasyosunun Statik ve Dinamik Teknikler Yardımıyla Hesaplanması

Vadeli İşlem Piyasasında Optimal Hedge Rasyosunun Statik ve Dinamik Teknikler Yardımıyla Hesaplanması Uluslararası Alanya İşleme Fakülesi Dergisi Inernaional Journal of Alanya Faculy of Business Yıl:014, C:6, S:3, s. 1-13 Year:014, Vol:6, No:3, s. 1-13 Vadeli İşlem Piyasasında Opimal Hedge Rasyosunun Saik

Detaylı

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ T.C. KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ UZMANLIK TEZİ Selim DAĞLIOĞLU EKİM - 010 ANKARA T.C. KÜLTÜR

Detaylı

Enflasyon ve Nominal Faiz Oranı İlişkisi: Türkiye Örneği (2004-2013)

Enflasyon ve Nominal Faiz Oranı İlişkisi: Türkiye Örneği (2004-2013) YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2015 Cil:22 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Enflasyon ve Nominal Faiz Oranı İlişkisi: Türkiye Örneği (2004-2013) Musa ATGÜR * N. Oğuzhan ALTAY ** ÖZ Bu çalışmada,

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET ABSTRACT

TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET ABSTRACT TÜRKİYE DE FAİZ ORANLARININ BELİRLENMESİNDE İÇSEL VE DIŞSAL FAKTÖRLERİN ROLÜ Kaan MASATÇI ÖZET Arş.Gör.Burak DARICI Bu çalışmada, Türkiye de faiz oranlarını, hem reel hem de finansal ekileri olması ve

Detaylı

-ENFLASYON ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND INFLATION

-ENFLASYON ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND INFLATION Marmara Üniversiesi YIL 2010, SAYI II, S. 539-553 -ENFLASYON Öze Özlem YORULMAZ * ** - Anahar Kelimeler: ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN

Detaylı

Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Aktarım Mekanizması

Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Aktarım Mekanizması Türkiye de Faiz Kanalı İle Parasal Akarım Mekanizması Seyfein ERDOĞAN Doç Dr., Kocaeli Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü serdogan@kou.edu.r Durmuş Çağrı YILDIRIM Arş. Gör., Kocaeli Üniversiesi, SBE cagri.yildirim@kocaeli.edu.r

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM **

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** 95 İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakülesi Dergisi No:39 (Ekim 2008) TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfein ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** Öze Para poliikası kararlarındaki

Detaylı

Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracatı Üzerindeki Etkileri The Effects of European Debt Crisis on Turkey s Exports

Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracatı Üzerindeki Etkileri The Effects of European Debt Crisis on Turkey s Exports 486 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 2013 Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracaı Üzerindeki Ekileri The Effecs of European Deb Crisis on Turkey s Expors Prof. Dr. Bedriye Tunçsiper (Balıkesir

Detaylı

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134 Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134 ADA ÜLKELERİNDE TURİZM TALEBİ: KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ÖRNEĞİ TOURISM DEMAND IN THE ISLAND COUNTRIES: THE CASE OF NORTHERN CYPRUS TURKISH REPUBLIC ÖZET

Detaylı

İthalat-İhracat-Döviz Kuru Bağımlılığı: Bootstrap ile Düzeltilmiş Nedensellik Testi Uygulaması

İthalat-İhracat-Döviz Kuru Bağımlılığı: Bootstrap ile Düzeltilmiş Nedensellik Testi Uygulaması EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 2 Sayı: 2 Nisan 202 ss. 37-48 İhala-İhraca-Döviz Kuru Bağımlılığı: Boosrap ile Düzelilmiş Nedensellik Tesi Uygulaması Dependence of Impor-Expor-Exchange Rae:

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 8 Sayı: 40 Volume: 8 Issue: 40 Ekim 2015 Ocober 2015 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA

Detaylı

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi:

Detaylı

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Finansal İsikrarın Bankacılık Siseminin Borç Verme Poliikaları Üzerindeki Ekisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Öze Ekrem ERDEM * M. Faih İLGÜN ** Cüney DUMRUL *** 2008 yılında

Detaylı

Uluslar arasi emtia fiyatlarindan iç fiyatlara asimetrik ve doğrusal olmayan fiyat geçişkenliği: Türkiye için nardl modeli bulgulari

Uluslar arasi emtia fiyatlarindan iç fiyatlara asimetrik ve doğrusal olmayan fiyat geçişkenliği: Türkiye için nardl modeli bulgulari TURKISH ECONOMIC ASSOCIATION DISCUSSION PAPER 2015/15 hp://www.ek.org.r Uluslar arasi emia fiyalarindan iç fiyalara asimerik ve doğrusal olmayan fiya geçişkenliği: Türkiye için nardl modeli bulgulari Uku

Detaylı

PETROL FİYATLARININ DIŞ TİCARET AÇIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

PETROL FİYATLARININ DIŞ TİCARET AÇIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ PETROL FİYATLARININ DIŞ TİCARET AÇIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Tayfur BAYAT * Ahme ŞAHBAZ ** Taner AKÇACI *** ÖZ Bu çalışmada Türkiye nin 1992:1-212:4 dönemine ai aylık veriler kullanılarak reel

Detaylı

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Asuman OKTAYER * Öze Geleneksel yaklaşıma göre enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgudur. Bununla birlike yapılan araşırmaların çok bir

Detaylı