BEKLENTİLERİN EKONOMİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: MS-VAR YAKLAŞIMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BEKLENTİLERİN EKONOMİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: MS-VAR YAKLAŞIMI"

Transkript

1 TÜSİAD-KOÇ UNIVERSITY ECONOMIC RESEARCH FORUM WORKING PAPER SERIES BEKLENTİLERİN EKONOMİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: MS-VAR YAKLAŞIMI Melike Bildirici Ümi Bozoklu Working Paper 09 June 200 TÜSİAD-KOÇ UNIVERSITY ECONOMIC RESEARCH FORUM Rumeli Feneri Yolu Sarıer/Isanbul

2 BEKLENTİLERİN EKONOMİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: MS-VAR YAKLAŞIMI Absrac Prof. Dr. Melike BİLDİRİCİ Ümi BOZOKLU Çalışmanın emel amacı, çoklu denge bağlamında bekleninin, belirsizliğin ve inancın ekonomi üzerindeki ekisini ölçmekir. Bu çerçevede, Hamilon (989) arafından gelişirilen, ekonomerik ugulamalarda agın olarak kullanılan ve rejim değişim modeli olarak bilinen Markov değişim modeline ilişkin kuramsal çerçevenin incelenmesi ve söz konusu doğrusal olmaan zaman serisi modelinin Krolzig (997) arafından gelişirilen çok değişkenli versionunun (MS-VAR) Türkie için ugulanmasını içermekedir. Bekleninin ekonomi üzerindeki ekisini es emek için Sanai Üreim Endeksi (SÜE), Reel Kesim Güven Endeksi (RKGE) ve İsanbul Menkul Kımeler Borsası Ulusal 00 Endeksinden (IMKB) hareke edilecekir. Öncelikle değişkenlere derinlik, diklik ve keskinlik asimerileri ugulanacakır. Daha sonra ise MS-VAR modeli bağlamında iki arı model kullanılarak, bekleninin ve inancın ekonomi üzerindeki ekisi analiz edilecekir. Giriş Bu çalışmada, çoklu denge çerçevesinde beklenilerin ekonomi üzerindeki ekilerini ölçme de Markov değişim modelleri kullanılacakır. Çoklu dengeli makroekonomik modeller, ikisadi birimlerin ekonominin durumuna dair algılamalarının ve dolaısıla beklenilerindeki ani değişikliklerin konjonkür dalgaları için önemli fakörler olabileceğini ileri sürmekedir. Bu bağlamda hem eoride hem de ugulamada sıklıkla ele alınan konulardan bir anesi, kendi kendini besleen inanışlar sonucu beklenilerdeki ani değişimlerin krizlere neden olabileceği görüşüne daanan ikinci nesil modellerdir. 2 Çoklu denge aklaşımı çerçevesinde bir Markov değişim modelinin kullanılması ile söz konusu değişkenler arasındaki ilişkiler sokasik olarak oraa konulabilmekedir. Markov değişim modeli ikisa lieraürüne, öncesinde konunun emelini oluşuran pek çok çalışma bulunmakla birlike, Hamilon (989) ın Amerika Birleşik Devleleri ne ilişkin apığı çalışma ile kazandırılmış ve Krolzig (997) ile popüler hale gelmişir. Markov değişim modelleme aklaşımı karma dağılımın söz konusu olduğu zaman serilerinde, rejim değişimlerinin er aldığı ve bu değişimlerin hangi dönemlerde gerçekleşiğinin bilinmediği ve Prf. Dr. Melike BİLDİRİCİ, Yıldız Teknik Üniversiesi, İİBF, İkisa Bölümü, Dr. Ümi BOZOKLU, 2 İkinci nesil modeller emel makroekonomik gösergelerde bozulma söz konusu değilken ve ugulanan ikisa poliikalarında uarsızlık mevcu değilken piasadaki olumsuz beklenilere bağlı olarak medana gelen krizlerdir. Çoklu dengei içeren ikinci nesil modellere ilişkin dealı bilgi için Obsfeld (986 ve 996), Jeanne ve Masson (2000) a bakılabilir.

3 dolaısıla elde edilen sonuçların ve geleceğe önelik ahminlerin olasılıksal olarak ifade edildiği doğrusal olmaan bir modelleme aklaşımıdır. Markov değişim vekör ooregresif modeli kısaca MS VAR, Hamilon (989,990) arafından gelişirilen ek değişkenli Markov değişim modelinin Krolzig (997) arafından çok değişkenli duruma genelleşirilmiş halidir. MS VAR model sınıfının arkasındaki emel fikir, Sims den iibaren makro ikisaa agın araşırma sraejisi olmuş doğrusal vekör ooregresif modellerinden farklı olarak, sisem rejim değişikliği ile karşı karşıa ise VAR sürecinin paramerelerinin rejim değişikliği ile beraber değişebilmesine imkan anımasıdır. Bu bağlamda MS VAR modeli rejimde kamalara konu olan zaman serilerine ilişkin olarak, p 'inci dereceden basi sonlu bir VAR modelinin genelleşirilmesi olarak nielendirilebilir. MS Bu çalışmada beklenilerin ekonomi üzerindeki ekisi için kullanılacak olan VAR modelleme aklaşımı güneş lekeleri çerçevesinde kullanılacakır. Chauve ve Guo (2003) çalışmasında MS VAR modeli ile çoklu dengei ilişkilendirmişir. Bu çalışma dışında MS-VAR modeli birçok çalışmada kullanılmışır. Krizlerle ilgili olarak Frazscher (2002), Tillmann (2004), Ponines ve Siregar (2008), konjonkür dalgaları üzerine Konolemis (999), Krolzig (200,200a), Ferrara (2003), Krolzig ve Toro (2004), Aris, Krolzig ve Toro (2004), Anas ve diğ.(2007) ile borsa üzerine Hondroiannis ve Papaperou (2006), Ismail ve Isa (2008), Guidolin ve Hde (2009) sıralanabilir. İkisadi dalgalanmaları Tükie de MS önemini kullanarak analiz eden çalışmalardan bazıları ise Saloğlu, Şenüz ve Yoldaş (2003), Bolaoğlu (2006), Yılmazkuda ve Aka (2007), Önder (2006), Akgül, Koç ve Koç (2007), Açıkgöz (2008), Tasan ve Yıldırım (2008) ve Aluğ ve Bildirici (200) çalışmalarıdır. Borsa üzerine Bildirici ve Bozoklu(2008) çalısmalarıdır. Bu çalışma ise, farklı farklı çalışmalara konu olan ikisadi dalgalanmalar, borsa ve beklenilerile inançların ekisini eşanlı olarak incelemei amaçlamakadır. Çalışmanın özelliği bu üç bouu ek çalışma da oplamaa çabalamak ve bölece de çoklu denge, kendi kendini besleen inanışlar, kendi kendini gerçekleşiren bekleniler, konjonkürel dalgalanma ve borsa geirisini anı modelde analiz ederken birbirleri üzerindeki ekileri de akalamakır. Bölece çalışma ile finansal ve reel ekonomi anı model içine girmiş olacak ve ekileri analiz edilecekir. Çalışmanın birinci bölümününde, ekonomik faalielerin ikisadi emellerinin anı sıra havansal güdü, güneş lekeleri, kendi kendini gerçekleşiren bekleniler ve piasa psikolojisi 2

4 gibi dışsal belirsizlikler eorik olarak ele alınacakır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise, Hamilon (989) arafından gelişirilen ve rejim değişim vea Hamilon modeli olarak da isimlendirilen ek değişkenli Markov değişim modelini çok değişkenli hale geiren Krolzig(997) in aklaşımı dealı olarak incelenecekir. Dördüncü bölüm ekonomerik analizin apıldığı bölümdür.. Bekleniler ve Çoklu Denge Bekleniler üm ikisadi aklaşımlarda, çarpıcı bir şekilde, farklı bir vurgu ile önemli bir rol onar. Rasonel bekleniler hipoezinin ikisaa kullanımına kadar, Kenes de dahil olmak üzere, ikisa lieraüründe ikisadi ajanların beklenileri ile ikisadi çıkılar arasındaki ilişkii am olarak açıklaan bir model gelişirilememişir. Bu ürden apa ekonomilerin gelişirilmesi, Kenes in saik makroekonomik dengesizlik modelinin, Debreu nun dinamik genel denge modelleri ile er değişirdiği, rasonel bekleniler aklaşımının ekonomie uarlanması ile olmuşur (Farmer, 2008). Bugün makro ikisa, Kenes in saik makro dengesizlik modellerinin erine, dinamik genel denge eorisine daalıdır. Saik genel denge modellerinin aksine dinamik genel denge modellerinde, ekonomilerde kararsızlığın ve sürekli durağan rasonel bekleni dengesinin olabileceği bilinir (Benhabib ve Farmer,999). Benhabib (998) arafından ifade edildiği gibi dinamik genel denge eorisi üzerinden konjonkür dalgalarının olası bir açıklaması olarak güneş lekeleri dengesi ele alınıorsa, kararsızlık göz ardı edilemez. Bu bağlamda dengenin ekliğini içeren sandar genel denge modellerine karşı olarak, kararsızlığı ve çoklu dengei içeren dinamik genel denge modelleri ikisadi ajanların kendi kendini gerçekleşiren inanışlarındaki şokların vea eniliklerin, nasıl konjonkürel dalgalanmaların kanağı olabileceğine dair eorik bir gerekçe sağlamaa çalışır (Chauve ve Guo, 2003). Driskill (2006) arafından da belirildiği gibi ikisaçılar, rasonel bekleni modellerinde çoklu dengee ilişkin farklı görüşlere sahipirler. Bazıları için çoklu dengenin varlığı gerçeğin ek ansımasıdır ve dolaısıla da pek çok ikisadi olgunun olası bir açıklamasıdır. Diğer görüşe ise emelde bir denge üzerine odaklanmanın gerekliliği ve sebepleri ele alınmaka, ikisadi ajanların çoklu denge oramında inançlarını bir denge varmış gibi aarlaıp aarlaamadıkları üzerinde durulmakadır. Cooper ve John (988) çoklu dengei, ekonominin rejim değişimi sergilemesinin sebebi olarak ifade ederken, Mahen (999) dengenin lokal olarak ek olmaması durumunda, 3

5 emellere daanmaan belirsizliğin, ani güneş lekelerinin, ikisadi ajanların beklenilerini ekileebileceğini belirir. Chauve ve Guo (2003) ise çoklu dengei içeren makroekonomik modellerin, ükeicilerin ve aırımcıların ekonominin durumu hakkındaki algılamalarının, konjonkürel dalgalanmaların açıklanmasında önemli olabileceğini belirmekedir. Bu bağlamda çoklu denge kavramı güneş lekeleri vea havansal güdüler gibi, dışsal belirsizlikle akından ilişkilidir. Niekim Cass ve Shell (982) arafından ifade edildiği üzere ekonomik faalieler, anı zamanda havansal güdü, güneş lekeleri, kendi kendini gerçekleşiren bekleniler ve piasa psikolojisi gibi dışsal belirsizliken ekilenmekedir. Güneş lekeleri düşüncesinin a da ekonomide gözlemlenen aşırı dalgalanmanın arkasında Shell (989), Cass ve Shell (982), Arnold (2002) ve Farmer (2002), arafından işare edildiği gibi iki önemli arım vardır. Bunlardan birincisi içsel ve dışsal belirsizlik arasındaki arımdır. Buna göre ekonominin emellerine ilişkin belirsizlik içsel belirsiz olarak anımlanır. Ekonominin emellerinin bu rassal değişkenden vea olgudan ekilenmemesi durumunda ise dışsal belirsizlik söz konusudur. Shell (987,989) arafından ifade edildiği üzere kanakların dağıımı bu ür bir aracın çıkısına bağlısa, o zaman dağıım bir güneş lekesi dağıımıdır ve dolaısıla güneş lekesinin önemli olduğu sölenir. Güneş lekeleri akiviesinin ekonomik emelleri ekilemesi içsel belirsizliği ifade ederken ve güneş lekeleri emeller üzerinde alnızca düşük bir ekie sahipken, ekonomik çıkılar üzerinde ciddi bir ekie sahipse, güneş lekelerinin ekonomide emeller üzerindeki ekilerinin öesinde bir rol onaması gerekiği düşünülür. Bu durumda, emeller üzerindeki güneş akiviesinin ekileri azaldıkça Jevon dengesi, Cass-Shell dengesi haline dönüşür. Abraham (2006) 3 arafından belirildiği gibi güneş lekesi lieraürü, güneş lekelerinin kendisine dair bir açıklama sunmamaka sadece ekilerine vurgu apmakadır. Shell (2007) göre ise, güneş lekelerine ilişkin modeller, aşırı dalgalanmanın açıklamasını sunan am rasonel bekleni genel denge modelleridir. Havansal güdüler hipoezi ise ikisa lieraüründe, oplam ekonomik faalielerin aırımcıların geleceğe önelik, kısmen iimser vea köümser beklenilerindeki dalgalanma arafından sürüklendiği fikrini akalamak için kullanan J.M.Kenes (936) ile akından ilişkilidir. Cass ve Shell (982) de belirildiği gibi ekonomideki aırım seviesinde medana 3 İkisa lieraüründe Güneş Lekeleri görüşü, bugün kullanılan şeklinden farklı olarak, konjonkürel dalgalanmaı gerçek güneş lekeleri dalgaları ile ilişkilendiren W.S.Jevons (884) arafından oraa aılmışır. Güneş lekeleri vea güneş lekeleri dengesi görüşü bugün ikisa lieraüründe genel olarak kullanıldığı anlamıla ise Cass ve Shell arafından anıılmışır (Shell (977, 987) ve Cass ve Shell (980, 982, 989)). Bununla beraber güneş lekesi değişkenlerinin belirlenmesi ve diğer emellerin ekilerinden izole edilmesi önemli bir problem olarak oraa çıkmakadır. 4

6 gelen dalgalanma, Kenes ve pek çok Kenesen ikisaçı için, kısmen piasa psikolojisine vea kapialislerin havansal güdüsüne vea daha genel olarak dışsal belirsizliğe daalıdır (Cass ve Shell982;93). Hem sonsuz ufuklu hem de örüşen kuşaklar modelleri, havansal güdülerin ekonomik akiviei ekileebileceği fikrini gelişirmek için araç olarak kullanılmışır. Havansal güdüler hipoezini gelişirmede fadalanılan ilk model, örüşen kuşaklar modeli olmuşur. Daha sonra ise sonsuz ufuklu modelleme aklaşımı kullanılmaa başlamışır (Farmer, 2008,3) 4. Dinamik sokasik genel denge modellerine ilişkin ilgili lieraürde, havansal güdüler erimi güneş lekeleri 5 ve kendi kendini gerçekleşiren bekleniler birbirile değiş okuş edilebilir olarak kullanılmakadır. Bu çalışmada havansal güdüler, güneş lekeleri ve kendi kendini gerçekleşiren beklenilerin ekonomi üzerinde ekisi incelenirken bu eorik modeller anı ekonomerik modelde analiz edilmee çalışılacakır. 2. Markov Swiching -VAR (MS-VAR) Modeli MS VAR modeli, üç gelenek üzerine kuruludur. Bunlardan birincisi, sisemin değişkenlerinin ilişkisinin analizi ile siseme eki eden eniliklerin dinamik aılımı için olan apı ani doğrusal zamanla değişmeen VAR modelidir. İkincisi Baum ve Perie (966) ile Baum ve diğ. (970) arafından anıılan, Markov zincirlerinin olasılıksal fonksionları için emel isaisiksel eknikler ve Pearson (894) a afedilen normal dağılımların karması ile Blackwell ile Koopmans (975) ve Heller (965) a kadar gerie giden gizli Markov zinciri modelidir. Üçüncüsü Goldfeld ve Quand (973) arafından sunulan Markov değişim regreson modelleri ile, Markov değişim regreson modellerinin isaisiksel analizine önelik Baum ve diğ. (970) fikirlerine daanan Lindgren (978) çalışmasıdır. Zaman serileri bağlamında ise MS modelinin anıılması, Hamilon ın 988 ve 989 çalışmaları ile olmuşur. Arıca egzojen rejim üreen bir sürece bağlı olan bir Gaussian VAR süreci olarak 4 Sonsuz ufuk modelleme aklaşımı çerçevesinde Howi ve McAfee (992), Benhabib ve Farmer (994) ile Farmer ve Guo (994) eknolojinin ölçeğe göre sabi geirie konu olduğu varsaımından vazgeçerek, havansal güdüler dengesine ilişkin önemli çalışmaları gerçekleşirmişlerdir. Benhabib ve Farmer (994) sonsuz ufuk modelini kullanarak dışsallıklar ile ölçeğe göre aran geirii dikkae almışlar, bu aklaşımın kesikli zaman versionu ise Farmer ve Guo (994) arafından oluşurulmuşur. Howi ve McAfee (992) iimserlik ve köümserlik dalgalanmalarının bir Markov sürecine göre evrimleşiği aklaşımı oraa komuşlardır. 5 Havansal güdüler erimi güneş lekeleri (Cass ve Shell (983), Benhabib (998), Benhabib ve Farmer(999)) ve kendi kendini gerçekleşiren bekleniler (Azariadis 98, Farmer 997) arafından kullanılmakadır. Aralarında anlam farkı vardır. 5

7 MS VAR modelleri, Tjøsheim (986) arafından anıılan çife sokasik süreçler kavramı kadar durum uza modelleri ile de akından ilişkilidir (Krolzig, 997, 998). MS VAR üzerine apılan çoğu çalışmada, Krolzig (997) arafından gelişirilen aklaşım örneğin farklı rejimlerde anı gecikme uzunluklarının kullanılması, geçiş olasılıklarının sabi olması, BLHK emelli EM algoriması gibi a amamen a da ufak değişikliklerle kullanılmışır. Krolzig (2006) genelleşirilmiş eki epki analizi çerçevesinde hem değişkenlere ugulanan şoklara, sisemin verdiği epkii hem de rejim değişimlerine olan epkileri () ve (2) numaralı eşiliklerde göserildiği gibi sunmuşur. Buna göre h periodunda değişkenlere ugulanan şoklara sisemin verdiği epki () numaralı eşilike göserilmişir. Eşilike er alan u, zamanındaki şoku ifade emekedir: ET u( h) = E + h ξ, u + u; Y E + h ξ, u; Y () Tepki, doğrusal olmaan apı nedenile şokun bouuna ve işareine bağlı olarak değişmekedir. Bu aklaşım, Gausen şoklara (innovaions) sisemin verdiği epki üzerine odaklanmış iken rejim değişimlerine olan epki genelleşirilmiş eki epki ile anımlanması ise aşağıdaki eşilikeki gibidir: ET ξ ( h) = E + hξ+ ξ, u; Y E + hξ, u; Y (2) Burada ξ, zamanındaki rejim değişimini ifade emeke ve rejim değişimlerinin, konjonkür dalgalarının dönüm nokası gibi, ekonomik bir anlamının olduğu varsaılmakadır. Genelleşirilmiş eki epki analizi bağlamında ilgili lieraürdeki iki önemli aklaşım söz konusudur. Bunlardan bir anesi Ehrmann ve diğ.(200, 2003) arafından gerçekleşirilmiş iken, diğeri ise Krolzig ve Toro (999) ile Krolzig (2006) arafından gerçekleşirilmişir. Bu çalışma da ve Toro (999) ile Krolzig (2006) aklaşımları emel alınacakır. Krozig ve Toro (999) ile Krolzig (2006) in MS VAR modelinde eki epki analizini kullanarak şokların kalıcılığını ölçme aklaşımı, Ehrmann ve diğ.(200, 2003) nin eki epki aklaşımından farklıdır. Krolzig ve Toro (999) ile Krolzig (2006) rejim içerisindeki eki epkilerin erine, rejimdeki değişmelere karşı ekonominin epkisi üzerinde durmakadırlar (Ehrmann ve diğ.200). Krolzig (2006) kendi aklaşımlarının, Ehrmann ve diğ.(2003) nin sunduğu eki epki fonksionlarının aksine, değişen rejimlerin Markov özelliğini am olarak ansıığını ve analizlerinin Koop ve diğ.(996) nin çalışmalarında anıılmış olan 6

8 genelleşirilmiş eki epki fonksionu kavramıla ilgili olduğunu; ancak model dinamiklerinin özelliklerini, sürecinin üm geçmişine Y {,,...} = değil de sadece ve ξ 'nin cari 2 değerine bağlı olduğundan dolaı daha kısa bir formda karakerize eiğini belirmişir. Çalışmanın bundan sonraki kısmı, eki epki fonksionlarının MS VAR sürecinin bir durum uzaı göseriminden elde edilmesini ele almakadır. Bu bağlamda öncelikle rejime bağlı olmaan, daha sonra rejime bağımlı ooregresif dinamiklere sahip MS VAR modellerinin durum uzaı göserimlerinden fadalanarak, sisemin değişkenlerinin maruz kaldığı şoklara ve rejimdeki kamalara göre eki epki fonksionları göserilmişir. Krolzig (2006) i akip ederek, rejime bağlı olmaan ooregresif dinamiklere sahip MS VAR modellerinde eki epki fonksionlarının elde edilmesi MS( M ) VAR() modeli üzerinden aşağıda göserilmişir. Buna göre, (,..., p ) şeklinde ifade edilebilir. 6 Bölece { u Y } + h + h + h = + iken, = Hξ + A + u, ξ, 'e koşullu olarak, + 'nin beklenen değeri = Hξ + A şeklindeken, ξ 'nin koşullu beklenisi ise ξ = F h ξ + şeklindedir. 7 h h Rejim kamalarının ekileri, anında rejimdeki bir değişmee olarak ölçülebilir. Bu durumda eki epki fonksionu, + 'nin bir epkisi h h k h-k ξ ( ) ( A HF ) k=0 IK 0 L 0 I K, j biçimindedir. 8 Burada [ ] ET h = J ξ (3) J = = ı üzere, ( K K p ) boulu bir marisir. ı birim marisin j 'inci süunu olmak A L A P A P M I Bu eşilike er alan A = K 0 ( Kp Kp) boulu, H= = ı O M ise ( K M p M ) 0 I K 0 0 boulu marisir. 7 Burada F=P şeklindedir. 8 Krolzig (2006,5) arafından işare edildiği üzere burada iki farklı aklaşım söz konusu olabilir. Birincisi, anında sisemin n rejiminde olduğu bilgisi, ani s = n iken, koşulsuz dağılım ξ 'dan bir sapma olarak ele alınabilir. Bu durumda eki epki fonksionu, h k h-k ET ξ ( h) = J ( k=0 A HF )( ı n ξ ) şeklindedir. İkincisi ise, anında rejim n 'den rejim l 'e bir kama olduğunda ise, sisemin epkisi, h k h-k ET ξ ( h) = J ( k=0 A HF )( ı l ı n ) şeklindedir. 7

9 Krolzig (2006) rejime bağlı ooregresif dinamiklere sahip MS VAR modellerinin eki epki fonksionlarının elde edilmesinde, durum uzaının göserimi için Karlsen (990) in önerdiği aklaşımı benimsemişir. Çalışmanın bu kısmında, Krolzig (2006) i izleerek rejime bağlı VAR marisine sahip MSA( M ) VAR(), MSIA( M ) VAR() ve MSMA( M ) VAR() modellerine ilişkin eki epki fonksionları ele alınacakır. Öncelikle, MSA( M ) VAR() modeli ele alınacak olursa, gözlemlenen zaman serisi ve gözlemlenemeen durum değişkeni aşağıdaki gibi ifade edilebilir, = A( ξ ) + u, ξ = Fξ + v, (4) burada u NID(0, Σ ) ve v bir maringale fark dizisidir. Eki-epki analizi için, doğrusal durum uza sunumunu Karlsen (990) in önerdiği γ = ξ biçimile kullanılırsa, γ = Πγ - + ε biçimindedir ve burada ε bir maringale fark dizisidir. γ 'nin koşullu h M beklenisi E γ hγ + = γ λbiçimindedir. = ξ i i = olduğundan, + h'nin koşullu beklenisi, M + h, ξ ξi h h, ξ ( I K ) + + M γ+ hγ i= E = E = E = M (5) h ( I K )Π ( ξ ) şeklindedir. Eki epkiler ise aşağıda göserildiği gibidir: ET h u h u( ) = ( M I K )Π ( ξ ), h ξ = M K ET ( h) ( I )Π ( ξ ). (6) MSIA( M ) VAR() modelinde ise, durum uza göserimi değişmekedir. Bununla birlike γ γ = ξ şeklinde anımlanacak olursa, γ =M ξ +Π γ + ε - - ξ =F ξ + η - (7) elde edilir ki bu eşilik maris formunda, γ Π M γ ε ξ = 0 F ξ + n { 4243 { { * * * * Π γ γ ε (8) şeklindedir. Burada ε ve η maringale fark dizisidir. Bölece γ 'nin koşullu bekleni 8

10 E γ γ =Π γ * * * h * + h biçimindedir. M = ξ olduğundan, + 'nin koşullu beklenisi, i= i h M * * + h, ξ ξi h h, ξ ( M I K :0 K,M) + + γ+ hγ i= E = E = E h Π M γ M K K,M 0 F ξ = = I 0 *h γ M K K,M ξ I 0 Π (9) şeklindeken, eki-epkiler ise aşağıdaki göserildiği gibidir: ET u ( h) I 0 Π ξ u * h = M K K,M 0 M, ET ξ * h ξ ( h) = M IK 0K,M Π ξ (0) MS VAR modeller çerçevesinde konjonkürel dalgalanmalar incelemelerinde Markov modelleri bağlamında kullanılan asimeri eslerine de değinmek gerekmekedir. 2.. Asimeri Konjonkür dalgaları, ilgili lieraürde, genellikle farklı ürdeki asimeriler vea doğrusal olmamalar ile karakerize edildiği için (a) simerilerin es edilmesi ile ilgili çok farklı eknikler kullanılmakadır. Bununla beraber Sichel (993,224) arafından işare edildiği üzere, ukarıda da belirilen çalışmaların çoğu da dahil olmak üzere, çalışmaların çoğu genişleme periolarının daralma perioları ile karşılaşırılması ile ilgilenmiş, bu çalışmaların çok azı farklı asimeri ürlerini anımlama ile ilgilenmişir (Sichel 993, Beaudr ile Koop 993, McQueen ile Thorle 993 ve Verbrugge 997). Yine bu çalışmalardaki emel sorunlardan bir anesi ise çoğu ekniğin, belirli ürdeki asimerileri anımlama amacında olmasından kanaklanmaka dolaısıla, diğer asimerileri espi edilmesi zorlaşmakadır. Konjonkürel dalgalanmaa konu olan değişkenlerin incelenmesinde agın olarak kullanılan Markov değişim süreçlere daalı asimeri ürleri aşağıda arınılı olarak incelenecekir. Bunlardan ilki Derinlik Asimerisi dir. Formel olarak Sichel (993) arafından anıılan derinlik asimerisi, Clemens ve Krolzig (2003,97) arafından işare edildiği üzere 9

11 çukurların derinliklerinin (vea büüklüklerinin) epelerin üksekliklerinden (vea büüklüklerinden) daha fazla olup olmadığı ile ilgilidir. Demers ve Macdonald (2007) arafından belirildiği üzere, daralma dönemlerindeki büüme oranları, genişleme dönemlerindeki büüme oranlarından daha büükse ani çukurlar, epelerin uzunluğundan daha derinse sürecin derin (deep) olduğu sölenir. Bu bağlamda derinlik asimerisi süreç derin olduğunda negaif olarak eğilmişir, süreçen uzun (all) olarak bahsedildiğinde ise poziif olarak eğilmişir. Sichel (993) göre eğik (skewed) değilse, dolaısıla simerikse { } derin vea uzun olmadığı (non-deep or non-all) sölenir bu durumda: sürecinin Deaları Sichel (993), Clemens ve Krolzig (2003), Knüppel (2004), Fallahi ve Rodriguez (2007) ile Demers ve Macdonald (2007) bulunacağı üzere; µ oralamasına ve σ sandar sapmasına sahip durağan ek değişkenli bir süreci ele alınacak olursa: Aşağıdaki koşul üm ε R için sağlanıorsa, oralama açısından koşulsuz olarak simerik olduğu vea kısaca simerik olduğu, E µ 3 ( ) = 0. () Pr( p µ ε ) = Pr( f µ + ε) (2) aksi akdirde, sürecin asimerik olduğu sölenir. Asimeri derecesini ölçmek için Sichel (993), aşağıda göserilen sandardize edilen üçüncü merkezi momenin ani ' nin eğiklik kasaısının kullanımını önermekedir. E ( µ ) τ = σ 3 3 (3) Sichel (993) in aklaşımı akip edilecek olursa, asimerilerin ipine dair bir çıkarım τ 'nin işareine bağlı olarak apılabilir. Buna göre, τ p 0 ise bu asimeri ipi derinlik (deepness) olarak isimlendirilir 9. Şae τ f 0 ise asimeri ipi uzunluk (allness) olarak 9 Daralmaların derinliği kendini negaif eğiklik olarak gösermesinin nedeni, oralamanın alındaki gözlemlerin oralama sapmasının, oralamanın üzerindeki gözlemleri aşmasıdır (Sichel, 993). 0

12 isimlendirilir. Bölece uzun dağılımlar sağa eğilirken derin dağılımlar sola eğilirler. Eğer τ = 0 ise, dağılımın derin olmama durumu sergilediği vea eğik olmadığı sölenir. 0 Clemens ve Krolzig (2003), konjonkürel dalgalanmaa konu olan değişkenlerin incelenmesi için agın bir şekilde ugun görülen Markov değişim süreçlere daalı asimeriler için paramerik esler ileri sürmüşlerdir. Clemens ve Krolzig (2003), MS modeli alında asimeri hipoezlerinin Wald ipi eslerini anımışlardır. Düzenlenme biçimile sıfır vea okluk alında modelin hesaplanması gerekmediğinden, hipoezlerin Wald esleri saısal olarak çekicidir. Genel anlamda hipoezin Wald esi, şeklinde olup burada H : φ( λ ) = 0 ve H : φ( λ) 0, (4) 0 λ = µ µ α α σ π şeklindeki paramere vekörü ve 2 (,..., 2;,..., p, ; ) n r φ( λ) φ :, r rankı, r = rk( ) dim λ, ile sürekli ürevlenebilir bir fonksiondur. % λ λ ve ˆλ 2 sırasıla λ = ( µ,..., µ 2; α,..., αp, σ ; π)'nın kısılanmamış ve kısılanmış maksimum olabilirlik ahmincilerini gösermekedir. Bu durumda Wald es isaisiği W asimoik olarak normal olan kısılanmamış ahminci % λ ' a daalı olmakadır: d T( % λ λ) N(0, Σ % ). (5) λ Arıca φ( λ ) büük örnekler için normal olduğu anlaşılmakadır: T d φλ ( ) φλ ( ) φλ ( % ) φλ ( ) N(0, Σ % ). (6) λ λ % λ λ % λ H : ( ) 0 0 φ λ = doğru ise ve varans-kovarans marisi ersine çevrilebilir ise bu durumda: φλ ( ) φλ ( ) d 2 Tφλ ( % ) Σ% φλ ( ) χ( r), λ % % (7) λ % λ λ λ % olup burada %, Σ % 'nın uarlı ahmincisidir. Derin olmamanın okluğu vea sıfırı için Wald esi ise; Σ % λ λ M 3 D( ) = m( m ), m= φ λ ξ µ µ (8) 0 Ugulamalarda τ 0 koşulu sağlanıorsa ancak τ 'nin işarei ile ilgilenilmiorsa, o zaman 'nin sadece derinliğinden bahsedilmekedir. Bu bağlamda derinlik çoğu zaman τ 0'a vea 0'a gönderme apmakadır. τ p a

13 daalı olmakadır. Burada ξ m, m rejimine ilişkin ergodik olasılığını göserirken, M µ = ξ 'de m mµ = m 'nin koşullu olmaan oralamasını gösermekedir. Burada ξ m ve sabi değerler almakadırlar. Dolaısıla λ = µ i m, m=,..., M için φ 2 = 3 ξ m( µ m µ ) λ i,...,, 2 ; φ λi α αp σ π için = 0'dır. λ M = 2 için derin olmamanın okluğu vea sıfırı i µ ve ( ) d ξ µ µ 2 ξ % m µ m µ ξ % µ µ ξ % 2 µ 2 µ Σ% % χ λ 2 m= 3 ξ 2( µ 2 µ ) T ( ) 3 ( ) 3 ( ) () ile es edilir ve burada λ = [ % µ % µ ] D 2 'dir. İkinci asimeri ürü ise Diklik Asimerisi dir. Asimeri ile ilgili bir diğer aklaşım ise diklik (seepness) asimerisidir. Diklik asimerisi genişlemelerin ve daralmaların görece eğimlerini belirmekedir. Clemens ve Krolzig (2003) in ifadesile daralmaların genişlemelerden daha dik (vea daha az dik ) olup olmadığı ile vea bir başka deişle negaif büümelerin poziif büümelere göre daha hızlı olup olmaması ile ilgilidir. Negaif dik olarak anımlanan süreçler resesonlara hızlı girecekler ancak oparlanmaları avaş olacakır. Konjonkür dalgalarının ani ve şiddeli resesonlar olarak karakerize edildiği durumda sürecin, diğer anlamlarının anı sıra, sürecin negaif derin ve dik olduğu anlamını aşımakadır. Sichel (993) arafından apılan anıma göre eğik (skewed) değilse, { } sürecinin dik olmadığı (non-seep) sölenir. Bu durumda: E 3 = 0. (9) Diklik asimerisi değişkeninin kendisini değil de olarak göserilen 'nin değişimi ile ilgilenmekedir. Bu birinci derece fark sokasik süreci durağan haline geirmek için kullanılmamaka çünkü { } varsaımsal olarak zaen durağandır. { }'nin durağanlığı, µ, 'nin oralamasını gösermek üzere, µ = 0'ı ima emekedir. Dolaısıla simerik ise ε R için, 2

14 Pr( p ε ) = Pr( f ε ), (20) sağlanır. Asimerinin derecesi 'nin eğikliğin kasaısı ile ölçülebilir: τ 3 E = (2) σ 3 Eğer τ = 0 ise, 'nin dik olmadığı sölenir. τ 0 ise asimerinin bulunduğunu göserir. 'de bulunan asimeri ipi, τ p 0 ise negaif diklik ve τ f 0 ise poziif diklik olarak adlandırılır. Derinliğin, dikliği ima emediğini vea engellemediğini ve anı zamanda dikliğin de derinliği ima emediğini vea engellemediğini de belirmek önemlidir. Asimerinin bu iki kavramı karşılıklı olarak bağımsızdırlar (Knüppel, 2004). Dik olmamanın okluğu vea sıfırı için Wald esi; M M 3 S( ) = ( ipij jpji) j i, (22) i= j= i+ φ λ ξ ξ µ µ daalıdır. Burada ξ m, pij ve µ sabi değerler almakadırlar. Bölece es isaisiği sadece oralama paramere vekörleri ile ilgilidir: 0 M O 0 µ M µ ve 0 O 0 Burada Q = = 0, µ = [ µ... µ ] µ 2 µ M µ = µ M µ M µ M µ M (23) olmak üzere Wald es isaisiği aşağıda göserilen biçime sahipir: D 2 ( % φ φ ) Q( Σ ) Q ( % % ) (). T µ φλ % φλ χ (24) µ µ 3

15 Kullanılan üçüncü asimeri ürü Keskinlik Asimerisi dir. McQueen ve Thorle (993) arafından anıılan keskinlik (sharpness) asimerisine çerçevesinde keskin bir serinin daralmadan genişlemee geçişi, genişlemeden daralmaa geçişinden daha hızlıdır (vea bunun am ersi). Bu özellik sevie serilerin çukurlara (epeler) göre, epelerin (çukurlar) daha uvarlak olmalarına ol açar. Dolaısıla çukurlarla epelerin şekli anı değilse ve bunlardan birisi uvarlak diğeri de keskin ise o zaman söz konusu asimeri zaman serisinde bulunmakadır. Nefçi (984) arışların ve düşüşlerin süresini, zaman serisinin dikliğinin bir gösergesi olarak kullanmışır. Arışların süresi söz konusu zaman serisindeki düşüşlerin süresinden daha fazla olduğunda, daralmalar genişlemelerden daha dik olmakadır. McQueen ve ve Thorle (993) e göre iki dış rejimden ve iki dış rejime olan geçiş olasılıkları anı ise sürecinin keskin olmadığı sölenir. Bu durumda: p m = p ve p = p, m, M; ve p. = p (25) mm m Mm Dolaısıla iki rejimli bir modelde keskin olmama durumu p 2 = p 2 'i gerekirirken, üç rejimli bir Markov değişim modelinde ise p2 = p32, p3 = p3 ve p23 = p2 olması gereklidir. Dör rejimli bir Markov değişim modelinde keskin olmama için geçiş olasılıkları marisi üzerinde aşağıdaki kısılamaların sağlanması gerekmekedir (Clemens ve Krolzig, 2003): a b c a b c d * * d P =. e * * e c a b a b c M M Keskin olmamanın sıfır durumu için bir Wald esi; φ ( ) K λ =Φ π (26) şeklinde ifade edilebilir. Burada üm m, M, ve pm = pm için Φ marisi, pm = p mm p m = p olacak şekilde anımlanmışır. Mm 4

16 M = 3 ise derin olmama ve dik olmamaı hesaplamak için es isaisikleri asimoik olarak χ 2 () olacak şekilde dağımış iken, keskin olmamanın sıfır durumunun esine dair es isaisiği ise p2 = p32, p3 = p3 ve p23 = p2 orak hipoezlerini es ederken asimoik olarak χ 2 (3) olarak dağılmışır (Chen, 2005). Simerik geçiş olasılıklarının okluğu vea sıfırı alında Wald isaisiği aşağıda göserilen biçime sahip olacakır: W K = % π Φ Φ( Σ% ) % Φ Φπ. T π % (27) 3. Daa Bu çalışmada kullanılan veriler Türkie Cumhurie Merkez Bankası (TCMB) ve Ulusal İsaisik Kurumu (TÜİK) ndan alınmışır. Söz konusu serilerden birincisi, ekonominin gidişinin bir gösergesi olarak ele alınan ve alık bazdaki Sanai Üreim Endeksi (SUE) dir. SUE büüme hızı ile GSYİH büüme hızı arasında korelason Yıldırım (2007) arafından işare edildiği üzere 0,86 olup söz konusu değer SUE nin emel bir ekonomik göserge olarak kullanılmasını haklı çıkarmakadır. SÜE nin bir kullanım nedeni de verilerin alık olarak elde edilebilmesidir. İkinci seri ise, reel kesimin ekonominin gidişaına ilişkin beklenilerini ifade eden alık bazdaki Reel Kesim Güven Endeksi (RKGE) dir. Değişken inançların, bekleninin ekisini ifade emekedir. Üçüncü seri ise daha ziade biresel aırımcıların beklenilerini ifade emek üzere alık bazdaki İsanbul Menkul Kımeler Borsası Ulusal 00 Endeksi (IMKB) dir. Veri seindeki söz konusu değişkenler ( 2)/( 2) eşiliği kullanılarak, elde edilmişir. 4. Ekonomerik Sonuçlar Çalışma, Türkie de Sanai Üreim Endeksi (SÜE), Reel Kesim Güven Endeksi (RKGE) ve İsanbul Menkul Kımeler Borsası Ulusal 00 Endeksinden (IMKB) hareke ile, ikisadi birimlerin beklenilerinde medana gelen ve gözlemlenemeen değişikliklerin ekonomide konjonkürel dalgalanmalara neden olup olmaacağıni Markov değişim VAR modelini kullanarak Türkie ekonomisi için inceleecekir. İki arı model kullanılacakır. Bunlardan ilki Sanai Üreim Endeksi (SÜE) ve Reel Kesim Güven Endeksi (RKGE) ikincisi 5

17 ise Reel Kesim Güven Endeksi (RKGE) ve İsanbul Menkul Kımeler Borsası Ulusal 00 Endeksi (IMKB) arasındaki ilişkii incelemee önelikir. Bunun amacı bekleninin ekonomie ekisini hem finansal ve hem de reel kesimde görmekir. Verilerin apısını görmek için öncelikle asimeri esi ugulanacakır. SÜE e, RKGE e ve IMKB serilerinin, ACF ve PACF si, oğunluğu ile spekral oğunluğu incelenmişir. SÜE e ilişkin olarak oralama değer , medan değer ve sandar sapma ise dir. SÜE nin aldığı maksimum değer 0,2243 iken aldığı minimum değer -0,266 dır. Yine SÜE sola doğru eğim isaisiği ile hafifçe eğilmişir. ACF, PACF, spekral oğunluk şekilleri üssel azalan ACF ve gecikme ikide kesmesi olan kısmi ookorelasonlara sahip kalıcı bir ooregresif apı gösermekedir. RKGE ne ilişkin olarak oralama değer , medan değer ve sandar sapma ise dur. Yine RKGE sağa doğru eğim isaisiği ile hafifçe eğilmişir. RKGE nin aldığı maksimum değer 0,56473 iken aldığı minimum değer - 0,6475 dir. ACF, PACF, spekral oğunluk şekilleri üssel azalan ACF ve SÜE de olduğu gibi gecikme ikide kesmesi olan kısmi ookorelasonlara sahip kalıcı bir ooregresif apı gösermekedir. IMKB serisinde 994 ılına ilişkin akırı değerler düzelildiken sonra serinin, ACF, PACF ve spekral oğunluğu incelenmişir. IMKB serisine ilişkin olarak oralama değer , medan değer ve sandar sapma ise dir. IMKB serisi sağa doğru eğim isaisiği ile eğilmişir. SÜE ve RKGE de olduğu gibi İMKB serisinde de ACF, PACF, spekral oğunluk şekilleri üssel azalan ACF ve gecikme üç ve döre kesmesi olan kısmi ookorelasonlara sahip olup serinin gözlem değerleri arasında güçlü bir birlikelik söz konusudur. SÜE, RKGE ve IMKB endekslerinin durağanlığının sınanmasına ilişkin olarak Augmened Dicke-Fuller (ADF) ve Kwiakowski, Phillips, Schmid ve Shin (KPSS) birim kök esleri ugulanmışır. Düzede durağan olmadıkları görülen söz konusu seriler ıllık üzde değişim sonucunda ugulanan birim kök es sonuçlarına göre durağan çıkmışır. 4.. SUE, RKGE ve IMKB Endekslerine İlişkin Asimeri Ugulaması Çalışmanın bu bölümünde SÜE, RKGE ve İMKB endeksine ilişkin olarak, Sichel (993) arafından incelenen derinlik ve diklik asimerisi ile McQuenn ve Thorle (993) arafından incelenen keskinlik asimerisi özellikleri MSI, MSIH, MSM ve MSMH şeklindeki 6

18 dör emel Markov değişim modeli üzerinden incelenecekir. SÜE, RKGE ve IMKB serilerine ilişkin asimeri esleri mevsimsel aarlama apılmadan gerçekleşirilmişir. Söz konusu endeksleri biresel vea oplu olarak ele almak sureile, (a)simerik özelliklere sahip olup olmadıkları ve eğer endeks(ler)de asimeri söz konususa, özelliklerinin neler olduğu incelenirken öncelikle rejim saısını belli bir değere sabilemek erine, rejim saısı 2 ve 3 olarak sınırlandırılacakır. Rejim saısının iki olarak seçilmesinin nedeni, Hamilon (989) dan beri ade olduğu üzere, ikisadi görüş ile akından alakalıdır. Bununla birlike rejim saısının iki olarak belirlenmesi durumunda Clemens ve Krolzig (2003) arafından işare edildiği üzere; dik olmama modelin bir özelliği olmaka ani iki rejimli modeller hiçbir zaman dik değillerdir ve derin olmama ise keskin olmamaı ima emekedir. Dolaısıla her üç asimerinin incelenmesi ve es edilmesi iki rejimli modellerde söz konusu değildir. Daha sonra AR paramerelerine ilişkin maksimum gecikme uzunluğu ise dör olarak seçilmişir. Rejim saısı ve AR gecikme uzunlukları veriken söz konusu modeller arasından ugun olanının seçimi Akaike Bilgi Krieri (AIC), Schwarz Bilgi Krieri (SIC) ve Hannan- Quinn Bilgi Krieri (HQIC) nin minimumuna daanmakadır. AIC,SIC ve HQIC uarlı sonuçlar vermeebilirler. MS AR modelleri bağlamında SIC daha uumlu, AIC ise daha büük modelleri seçmee eğilimlidir. Rejimlerin saısı bilindiğinde ve sabi olduğunda HQIC ve SIC, doğru gecikme derecesini seçmede AIC den daha ii performans sergiler (Kapeanios, 200) SÜE C-L Asimeri Tesi Söz konusu zaman serilerinin asimerik özelliklerini konrol emee SÜE ile başlıoruz. Yukarıda da belirildiği gibi SÜE genel bir ekonomik performans gösergesi olarak konjonkür dalgalarını emsil emek için ugun bir değişkendir. Tablo (Bkz. Ekler) SÜE ile ilgili model seçimine ilişkin olarak, birinci süunu 2 rejimli ikinci süunu üç rejimli modellere ilişkin olmak üzere AIC, SIC ve HQIC sonuçlarını gösermekedir. AIC, SBC ve HQIC a daalı olarak, MS AR modelin her bir üründen birden fazla model seçeceğiz. Böle apmamızın nedeni C-K asimeri esinin sonuçlarının sağlamlığını konrol emek isediğimizden kanaklanmakadır. Tablo 2 (Bkz. Ekler) SÜE e ilişkin olarak 2 rejimli apı üzerinden Clemens ve Krolzig (2003) in, (bundan sonra kısaca C-K olarak bahsedilecekir) es sonuçlarını gösermekedir. 7

19 Tablo 2 nin (Bkz. Ekler) birinci süunu incelenirse, uarlı bir sonuca ulaşmak mümkün değildir. Bununla beraber ine de bir şablonun oraa çıkığı görülmekedir. Buna göre, koşullu varans rejime bağlı değilse o zaman derin olmama ani H o hipoezi reddedilir. Buna karşılık varans rejime bağlı ise o zaman da derin olmama hipoezi ani kabul edilir. Basi olarak buradan elde edilen sonuç; derinlik asimerisinin, SÜE büümesine ilişkin olarak modele bağlı olduğudur. Tablo 2 nin ikinci süunu hep anı sonucu vermişir. Buna göre, H o H o ani dik olmama durumu kabul edilir. Buna göre, iki rejimli bir apıda modelin apısı ne olursa olsun model hiçbir zaman dik değildir. Dolaısıla diklik asimerisi için üç rejimli model incelenmelidir. Tablo 2 nin üçüncü süunu incelenecek olursa, edi modelden sadece bir anesinin keskin olmamaı kabul eiği diğerlerinin reddeiği görülmekedir. Keskin olmamaı kabul eden modelin rejime bağlı varansa sahip olduğu ve anı model rejime bağlı olmaan varansa sahip olduğunda ise keskin olmamaı reddeiği dikkae alınırsa C-K asimeri esi sonuçlarına göre SÜE büümesine ilişkin keskinliğe dair güçlü kanılar bulunmakadır. Tablo 3 (Bkz. Ekler) incelenecek olursa sabii içeren hiçbir MSI AR modelin abloda er almadığı görülmekedir. Keskin olmama MSMH(3)-AR(4) modeli arafından güçlü bir şekilde reddedilirken, MSM(3)-AR(4) modeli arafından anı güçle reddedilememişir. Burada keskin olmamaa ilişkin H o hipoezinin güçlü a da zaıf reddedilmesinde modele bağlı bir durumun olduğu izlenimi söz konusudur. Derin olmama hipoezi, her iki model arafından da kabul edilmişken, dik olmama her iki model arafından da reddedilmişir. Sonuç olarak, C-K asimeri esi sonuçlarına göre derinlik asimerisine dair herhangi bir kanı okken, diklik ve keskinlik asimerilerine dair kanılar ise mevcuur RKGE C-L Asimeri Tesi RKGE, nin asimerik özelliklere sahip olup olmadığını belirlemek önemlidir. İkisadi birimlerin beklenilerindeki değişmeler konjonkürel dalgalanmanın nedeni olabileceği için RKGE nin asimerik özelliklere sahip olup olmadığının espii önemlidir. Tablo 4 (Bkz. Ekler), RKGE ile ilgili model seçimine ilişkin olarak, birinci süunu 2 rejimli ikinci süunu üç rejimli modellere ilişkin olmak üzere AIC, SIC ve HQIC sonuçlarını gösermekedir. AIC, SBC ve HQIC a daalı olarak, MS AR modelin her bir üründen model seçeceğiz. Böle apmamızın nedeni C-K asimeri esinin sonuçlarının sağlamlığını 8

20 konrol emek isediğimizden kanaklanmakadır. Tablo 5, RKGE e ilişkin olarak 2 rejimli apı üzerinden C-K asimeri esinin sonuçlarını gösermekedir (Bkz. Ekler). RKGE serisine ilişin iki rejimli C-K asimeri esi sonuçlarına göre serinin derin olmama ve doğal olarak da dik olmamaı reddedemediği görülmekedir. Keskin olmama durumu ise ne değildir. Oralamaı içeren model keskin olmamaı kabul ederken sabii içeren model keskin olmamaı reddemekedir. Dolaısıla modele bağlı bir durum söz konudur. Tablo 6 da (Bkz. Ekler) görüldüğü gibi derinlik, diklik ve keskinlik asimerilerinin kanılarının güçlü olmamasının gerisinde asimerilerin varlığının modele bağlı olması aar İMKB C-L Asimeri Tesi Asimeri özellikleri sergileip sergilemediği ile ilgili olarak incelenecek olan üçüncü seri IMKB serisidir. Tablo 7 (Bkz. Ekler) İMKB ile ilgili model seçimine ilişkin olarak, birinci süunu 2 rejimli ikici süunu üç rejimli modellere ilişkin olmak üzere AIC, SIC ve HQIC sonuçlarını gösermekedir. AIC, SBC ve HQIC a daalı olarak, MS AR modelin her bir ürüne ilişkin model seçerek C-K asimeri esinin sonuçlarını konrol edeceğiz. Tablo 8, RKGE e ilişkin olarak 2 rejimli apı üzerinden C-K asimeri esinin sonuçlarını gösermekedir (Bkz. Ekler). İMKB büüme serisine ilişkin C-K Asimeri esine ilişkin sonuçlar ine modele bağlı asimeri izlenimi vermekedir. Sabii içeren MSI modeli derin olmamaı ve keskin olmamaı reddederken, rejime bağlı varansın eklenmesi durumunda derin olmamaı ve keskin olmamaı kabul emekedir. Oralamaı içeren MSM modellerde ise derin olmama kabul edilirken keskin olmama ile ilgili ise MSI durumunda anlaılan durumun am ersi bir sonuç söz konusudur. Tablo 9 (Bkz. Ekler) ise, RKGE ne ilişkin 3 rejimli apı üzerinden C-K asimeri esinin sonuçlarını gösermekedir. IMKB değişkenine ilişkin olarak keskin olmama hipoezi C-K asimeri esinin sonuçlarına göre her iki model arafından da reddedilmişir. Bu bağlamda bu değişkene ilişkin olarak keskinlik asimerisine ilişkin kanılar söz konusudur. Anı zamanda derin olmama ve dik olmamaa dair H o hipoezi de reddedilmekedir. Dolaısı ile IMKB serisine ilişkin olarak MSI(3)-AR() ve MSM(3)-AR(2) modelleri bağlamında derinliğe, dikliğe ve keskinliğe dair kanılar söz konusudur. 9

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

TÜRKĠYE DE ĠġSĠZLĠK HĠSTERĠSĠ VE STAR MODELLERĠ UYGULAMASI

TÜRKĠYE DE ĠġSĠZLĠK HĠSTERĠSĠ VE STAR MODELLERĠ UYGULAMASI Marmara Üniversiesi Ġ.Ġ.B.F. Dergisi YIL 2011, CĠLT XXXI, SAYI II, S. 45-60 TÜRKĠYE DE ĠġSĠZLĠK HĠSTERĠSĠ VE STAR MODELLERĠ UYGULAMASI Ali KOÇYĠĞĠT Tafur BAYAT Ali TÜFEKÇĠ Öze Bu çalışmada Türkie nin 1923

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOK DEĞİŞKENLİ EŞİKSEL OTOREGRESİF MODELLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ümran Münire KAHRAMAN DOKTORA TEZİ İsaisik Anabilim Dalı 2012 KONYA Her Hakkı Saklıdır TEZ

Detaylı

KONJONKTÜRÜN DÖNÜM NOKTALARININ TAHMİNİ İÇİN BİR PROBİT MODELİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Gökhan KARABULUT *

KONJONKTÜRÜN DÖNÜM NOKTALARININ TAHMİNİ İÇİN BİR PROBİT MODELİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ. Gökhan KARABULUT * D.E.Ü.İİ.B.F. Dergisi Cilt: 20, Saı:2, Yıl: 2005, ss:1-9 KONJONKTÜRÜN DÖNÜM NOKTALARININ TAHMİNİ İÇİN BİR PROBİT MODELİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Gökhan KARABULUT * ÖZET Bu çalışmanın amacı Türkie de konjonktür

Detaylı

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET İMKB Piyasalarındaki Volailienin Modellenmesi ve Öngörülmesi: Asimerik GARCH Modelleri ile bir Uygulama Mura MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.r Bankacılık Düzenleme ve Deneleme Kurumu (BDDK) ÖZET Çalışmada, 5

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10 econsor www.econsor.eu Der Open-Access-Publikaionsserver der ZBW Leibniz-Informaionszenrum Wirschaf he Open Access Publicaion Server of he ZBW Leibniz Informaion Cenre for Economics Alp, Elcin Aykac Working

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

BÖLÜM 3 LAMİNER AKIMIN DİFERANSİYEL DENKLEMLERİ

BÖLÜM 3 LAMİNER AKIMIN DİFERANSİYEL DENKLEMLERİ BÖLÜM 3 LAMİNER AKIMIN DİFERANSİYEL DENKLEMLERİ 3.1- Giriş 3.. Külenin kornm: Süreklilik denklemi 3.3. Momenmn kornm: Momenm denklemi 3.3.1 Laminer kama gerilmesinin modellenmesi 3.3. Momenm denkleminin

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

VERİMLİLİK, TEKNOLOJİ VE ETKİNLİK (AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYE VE ADAY ÜLKELERİN PERFORMANS ÖLÇÜMÜ)

VERİMLİLİK, TEKNOLOJİ VE ETKİNLİK (AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYE VE ADAY ÜLKELERİN PERFORMANS ÖLÇÜMÜ) Akademik Araşırmalar ve Çalışmalar ergisi / Journal of Academic Researches and Sudies Yıl 6 - Saı Kasım 24 / Volume 6 - Number November 24 Alınış Tarihi: 26.9.24 Kabul Ediliş Tarihi: 3..24 VERİMLİLİK TEKNOLOJİ

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

Yeniden Yapılandırma Döneminde Türk Bankacılık Sektöründe Verimlilik Değişimi

Yeniden Yapılandırma Döneminde Türk Bankacılık Sektöründe Verimlilik Değişimi YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2007 Cil:4 Saı: Celal Baar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Yeniden Yapılandırma Döneminde Türk Bankacılık Seköründe Verimlilik Değişimi Prof. Dr. Semra ÖNCÜ Celal Baar Üniversiesi İ.İ.B.F.

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

Anahtat Kelimeler: Volatilite, Basel II, Geriye Dönük Test, Riske Maruz Değer

Anahtat Kelimeler: Volatilite, Basel II, Geriye Dönük Test, Riske Maruz Değer Volume Number 3 011 pp. 1-17 ISSN: 1309-448 www.berjournal.com RMD Hesaplamalarında Volailie Tahminleme Modellerinin Karşılaşırılması ve Basel II Yaklaşımına Göre Geriye Dönük Tes Edilmesi: İMKB 100 Endeksi

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH- YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ ÖZET Yard.Doç. Dr. Tülin ATAKAN İsanbul Üniversiesi, İşleme Fakülesi, Finans Anabilim Dalı Bu çalışmada,

Detaylı

Faiz Oranı Kanalının 2001 2008 Döneminde Türkiye de Etkinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluation of Interest Rate Channel in Turkey 2001 2008

Faiz Oranı Kanalının 2001 2008 Döneminde Türkiye de Etkinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluation of Interest Rate Channel in Turkey 2001 2008 Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Faiz Oranı Kanalının 200 2008 Döneminde Türkiye de Ekinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluaion of Ineres Rae Channel

Detaylı

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul MPRA Munich Personal RePEc Archive Long memory and srucural breaks on volailiy: evidence from Borsa Isanbul Emrah Ismail Cevik and Gülekin Topaloğlu Namık Kemal Universiy, Bülen Ecevi Universiy 014 Online

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI ÜZERİNE SAKLI MARKOV MODELİ İLE BİR TAHMİNLEME 1

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI ÜZERİNE SAKLI MARKOV MODELİ İLE BİR TAHMİNLEME 1 Ekonomik Yaklaşım, Cil : 20, Sayı : 72, ss. 59-85 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI ÜZERİNE SAKLI MARKOV MODELİ İLE BİR TAHMİNLEME Ersoy ÖZ 2 Öze Ülkemizde son yıllarda finans sekörü üzerine yapılan geleceğe

Detaylı

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ T.C. KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ UZMANLIK TEZİ Selim DAĞLIOĞLU EKİM - 010 ANKARA T.C. KÜLTÜR

Detaylı

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Associaion Ekonomik Yaklaşım 016, 7(99): 1-15 www.ekonomikyaklasim.org doi: 10.5455/ey.35908 BIST-100 Endeksinin Volail Davranışlarının Simerik Ve Asimerik Sokasik Volailie

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ Tüm elekronik cihazlar çalışmak için bir DC güç kaynağına (DC power supply) gereksinim duyarlar. Bu gerilimi elde emenin en praik ve ekonomik yolu şehir şebekesinde bulunan

Detaylı

SANAYĐ ÜRETĐMĐNDE TATĐL ETKĐLERĐ

SANAYĐ ÜRETĐMĐNDE TATĐL ETKĐLERĐ Ekonomeri ve Đsaisik Sayı:10 2009 20-28 ĐSTANBUL ÜNĐVERSĐTESĐ ĐKTĐSAT FAKÜLTESĐ EKONOMETRĐ VE ĐSTATĐSTĐK DERGĐSĐ SANAYĐ ÜRETĐMĐNDE TATĐL ETKĐLERĐ Necmein Alpay KOÇAK Absrac Omiing he official and religious

Detaylı

TÜRK BANKALARIYLA AVRUPA BİRLİĞİ BANKALARININ REKABET ÜSTÜNLÜĞÜ AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI. YÜKSEK LİSANS TEZİ Özlem Suna YILDIRIMOĞLU

TÜRK BANKALARIYLA AVRUPA BİRLİĞİ BANKALARININ REKABET ÜSTÜNLÜĞÜ AÇISINDAN KARŞILAŞTIRILMASI. YÜKSEK LİSANS TEZİ Özlem Suna YILDIRIMOĞLU İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TÜRK BANKALARIYLA AVRUPA BİRLİĞİ BANKALARININ REKABET ÜSTÜNLÜĞÜ AÇISINAN KARŞILAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ Özlem Suna YILIRIMOĞLU Anabilim alı :

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:37, Sayı/No:2, 2008, 98-110 ISSN: 1303-1732 - www.ifdergisi.org 2008 İsanbul Menkul Kıymeler

Detaylı

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive Crude Oil Impor and Economic Growh: Turkey Erginbay Ugurlu and Aydın Ünsal Isanbul Aydın Universiy, Gazi Universiy 28 May 2009 Online a hps://mpra.ub.uni-muenchen.de/69923/

Detaylı

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Finansal İsikrarın Bankacılık Siseminin Borç Verme Poliikaları Üzerindeki Ekisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Öze Ekrem ERDEM * M. Faih İLGÜN ** Cüney DUMRUL *** 2008 yılında

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ Dr. Burcu GÜVENEK Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Dr. Volkan ALPTEKĐN Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F.

Detaylı

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134 Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134 ADA ÜLKELERİNDE TURİZM TALEBİ: KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ÖRNEĞİ TOURISM DEMAND IN THE ISLAND COUNTRIES: THE CASE OF NORTHERN CYPRUS TURKISH REPUBLIC ÖZET

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

Uluslararası Portföy Yönetiminde Rejim Geçişken Karar Destek Modelleri: Gelişmekte Olan Menkul Kıymet Piyasaları Üzerine Bir Uygulama

Uluslararası Portföy Yönetiminde Rejim Geçişken Karar Destek Modelleri: Gelişmekte Olan Menkul Kıymet Piyasaları Üzerine Bir Uygulama İşleme ve İkisa Çalışmaları Dergisi Cil 2, Sayı 2, 2014, ss.27-43 ISSN:2147-804X hp://www.islemeikisa.com Uluslararası Porföy Yöneiminde Rejim Geçişken Karar Desek Modelleri: Gelişmeke Olan Menkul Kıyme

Detaylı

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Volume 5 Number 4 2014 pp. 71-88 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Aydın Yüksel a Aslı Yüksel b Öze: Bu makale Ağusos 2007 arihinde oraya

Detaylı

Halloween Etkisinin İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında Geçerliliğinin Testi. The Validity of the Halloween Effect in the Istanbul Stock Exchange

Halloween Etkisinin İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında Geçerliliğinin Testi. The Validity of the Halloween Effect in the Istanbul Stock Exchange Halloween Ekisinin İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında Geçerliliğinin Tesi Öze Halloween Ekisinin İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında Geçerliliğinin Tesi Dr. Veli YILANCI İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi

Detaylı

SAPAN GÖZLEM İLE YAPISAL KIRILMA NOKTASI İLİŞKİSİ VE BUNUN BAYESYEN OTOREGRESİF SÜREÇLE TESPİTİ *

SAPAN GÖZLEM İLE YAPISAL KIRILMA NOKTASI İLİŞKİSİ VE BUNUN BAYESYEN OTOREGRESİF SÜREÇLE TESPİTİ * Doğuş Üniversiesi Dergisi, 9 () 8, 46-57 SAAN GÖZLEM İLE YAISAL KIRILMA NOKTASI İLİŞKİSİ VE BUNUN BAYESYEN OTOREGRESİF SÜREÇLE TESİTİ * THE RELATIONSHI OF ABERRANT OBSERVATION AND STRUCTURAL BREAK OINT:

Detaylı

Working Paper Fıyat teorısının malı teorısıne farkli bır bakiş: MLSTAR ve MLP modellerı

Working Paper Fıyat teorısının malı teorısıne farkli bır bakiş: MLSTAR ve MLP modellerı econsor www.econsor.eu Der Open-Access-Publikaionsserver der ZBW Leibniz-Informaionszenrum Wirschaf The Open Access Publicaion Server of he ZBW Leibniz Informaion Cenre for Economics Bildirici, Melike;

Detaylı

A nonlinear estimation of monetary policy reaction function for Turkey

A nonlinear estimation of monetary policy reaction function for Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive A nonlinear esimaion of moneary policy reacion funcion for Turkey Tolga Omay Omay and Mubariz Hasanov Çankaya Üniversiesi 6. July 006 Online a hp://mpra.ub.uni-muenchen.de/054/

Detaylı

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

PARA POLİTİKASININ FİYAT BİLEŞENLERİ ÜZERİNE ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ: 1988-2009

PARA POLİTİKASININ FİYAT BİLEŞENLERİ ÜZERİNE ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ: 1988-2009 Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 11 / 3 (29). 113-126 PARA POLİİKASININ FİYA BİLEŞENLERİ ÜZERİNE EKİSİ: ÜRKİYE ÖRNEĞİ: 1988-29 Yeliz YALÇIN * Ferhan ÇEVİK Öz: Bu çalışmada, CMB

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN NAIRU TAHMİNİ

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN NAIRU TAHMİNİ Ekonomik Yaklaşım, Cil : 23, Sayı : 83, ss.69-91 TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN NAIRU TAHMİNİ Özlem YİĞİT * Ailla GÖKÇE ** Öze Bu çalışmanın emel amacı, Türkiye ekonomisi için Yapısal VAR yönemi kullanılarak NAIRU

Detaylı

= t. v ort. x = dx dt

= t. v ort. x = dx dt BÖLÜM.4 DOĞRUSAL HAREKET 4. Mekanik Mekanik konusu, kinemaik ve dinamik olarak ikiye ayırmak mümkündür. Kinemaik cisimlerin yalnızca harekei ile ilgilenir. Burada cismin hareke ederken izlediği yol önemlidir.

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

VZA MALMQUİST TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİK ÖLÇÜSÜ: İMKB YE KOTELİ ÇİMENTO ŞİRKETLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

VZA MALMQUİST TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİK ÖLÇÜSÜ: İMKB YE KOTELİ ÇİMENTO ŞİRKETLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA VZA MALMQUİST TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİK ÖLÇÜSÜ: İMKB YE KOTELİ ÇİMENTO ŞİRKETLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Vesel KULA * Tuğrul KANEMİR ** Leife ÖZEMİR *** Öze Bu çalışma ile 200-2007 döneminde İsanbul Menkul

Detaylı

EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL

EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL Ümran M. TEKŞEN KAHRAMAN *, Aşır GENÇ ** ÖZET Bu çalışmada, eşiksel ooregresif (TAR) modeller sınıfından kendinden

Detaylı

Türkiye de Mali Sürdürülebilirliğin Doğrusal Olmayan Bir Analizi: MLSTAR Çoklu Lojistik Yumuşak Geçişli Otoregresif Modeli

Türkiye de Mali Sürdürülebilirliğin Doğrusal Olmayan Bir Analizi: MLSTAR Çoklu Lojistik Yumuşak Geçişli Otoregresif Modeli EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: Özel Sayı 0 ss. 4-58 Türkiye de Mali Sürdürülebilirliğin Doğrusal Olmayan Bir Analizi: MLSTAR Çoklu Lojisik Yumuşak Geçişli Ooregresif Modeli A Nonlinear Analysis

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006

TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006 69 TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006 ÖZET Prof. Dr. Rahmi YAMAK Arş. Gör. Zehra ABDİOĞLU Hall un esadüfi yürüyüş modeli, cari ükeim harcamalarının yalnızca geçmiş dönemin ükeim harcamaları

Detaylı

PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ ÖZET

PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F.Dergisi Cil:17 Sayı:2, Yıl:2002, ss:55-74 PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ Erdinç Telaar * Şadiye Türkmen ** Özgür Teoman *** ÖZET Bu çalışmada pamuk borsalarında oluşan fiyaların

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET -10 -15 -20.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET -10 -15 -20. Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET Selim Elekdağ İbrahim Burak Kanlı Absrac: This noe examines he ineracion beween financial sress

Detaylı

eğrileri ve sözel göstergeler olarak dört temel gruba ayırmak mümkündür. ** Bu göstergeleri, parasal göstergeler, faiz oranları, getiri

eğrileri ve sözel göstergeler olarak dört temel gruba ayırmak mümkündür. ** Bu göstergeleri, parasal göstergeler, faiz oranları, getiri Türkiye Ekonomisinde Poziif Ve Negaif Para Poliikası Şoklarının Asimerik Ekileri * Eem Hakan ERGEÇ ** Öze: Bu çalışmanın amacı, Türkiye ekonomisinde 199 26 döneminde poziif ve negaif para poliikası şoklarının,

Detaylı

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU?

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? Yrd. Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Yrd. Doç. Dr. Feride Özürk

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Nüfusbilim Dergisi\Turkish Journal of Populaion Sudies, 2012, 34, 31-50 31 TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Ölümlülük ahminleri, demografi ve aküerya bilimlerinde önemli bir rol oynamakadır.

Detaylı

GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE ÇIKTI AÇIĞI

GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE ÇIKTI AÇIĞI Cenral Bank Review Vol. 11 (July 211), pp.15-28 ISSN 133-71 prin / 135-88 online 211 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I

Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi * Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Anabilim Dalı * Elektronik Laboratuarı I Karadeniz Teknik Üniversiesi Mühendislik Fakülesi * Elekrik-Elekronik Mühendisliği Bölümü Elekronik Anabilim alı * Elekronik Laborauarı I FET.Lİ KUETLENİİCİLE 1. eneyin Amacı FET Transisörlerle yapılan

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun Paramerik ve Paramerik Olmayan Eşbüünleşme Tesleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun

Detaylı

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu.

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu. Termik Sanralların Konrol Sisemlerinde Teknolojik Gelişmeler ve Verimlilik Technologic Developmens on Conrol Sysems of Thermal Power Plans and Efficiency Hasan TİRYAKİ 1, Mehme BULUT 2, İlhan KOCAARSLAN

Detaylı

-ENFLASYON ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND INFLATION

-ENFLASYON ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ECONOMIC GROWTH AND INFLATION Marmara Üniversiesi YIL 2010, SAYI II, S. 539-553 -ENFLASYON Öze Özlem YORULMAZ * ** - Anahar Kelimeler: ROBUST ESTIMATION OF THE VECTOR AUTOREGRESSIVE MODEL: AN INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN

Detaylı

İSTATİSTİK ANABİLİM DALI

İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Adnan KARAİBRAHİMOĞLU İNDEKS SAYILARIN KULLANIMI İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ADANA, 27 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İNDEKS

Detaylı

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ünal ARSLAN Musafa Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, İkisa Bölümü. E-posa: uarslan@yahoo.com Yıldız SAĞLAM Musafa Kemal Üniversiesi

Detaylı