LKÖ RETM ÇA INDAK Ö RENCLERN VERGLER ALGILAMASI: AFYONKARAHSAR L ÖRNE 1

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "LKÖ RETM ÇA INDAK Ö RENCLERN VERGLER ALGILAMASI: AFYONKARAHSAR L ÖRNE 1"

Transkript

1 LKÖ RETM ÇA INDAK Ö RENCLERN VERGLER ALGILAMASI: AFYONKARAHSAR L ÖRNE 1 Doç.Dr.sa SABA Adem BAOLU ÖZET Çalmada ilköretim çandaki örencilerin vergiyi nasl algladklar ve vergiyi alglamalar üzerinde etkili olan faktörlerin neler olduu konusu, Afyonkarahisar ilinde ilköretim örencileriyle yaplan anket ve mülakattan elde edilen veriler nda incelenmitir. Aratrmada örencilerin vergiler ile kamu hizmetleri arasnda balant kuramad gözlenmitir. Örencilerin vergi konusunda alglama yanlglarnn fazla olduu görülmütür. Örencilerin vergiyi alglamalar üzerinde cinsiyet ve eitim düzeyinin belirleyici olmad bulunmutur. Örencilerin ya, ailenin gelir düzeyi ve anne babann eitim düzeyi arttkça, örencilerin vergiyi doru alglamalarnn artt gözlenmitir. Bu bulgulardan yararlanlarak ilköretim çandaki örencilerin vergiyi doru alglamalar için baz yöntemler gelitirilebilir. ABSTRACT This study investigates tax perception of primary school students and the factor that affect it. Questionnaire and interviews are conducted on primary school students in Afyonkarahisar. In the research, it is observed that students can not establish the link between taxes and public services. The findings show that tax misperceptions of students are several. The results suggest that sex and education level are not determinants of tax perception. Yet, it is found that while students s age, income and education levels of parents increase, tax 1 Bu çalma, Adem BA,O.LU nun Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi Sos.Bil.Enst. Maliye Bölümü nde 2006 ylnda sunmu olduu :lköretim Çandaki Örencilerin Vergileri Alglamas: Afyonkarahisar :li Örnei adl Yüksek Lisans Tezinden yararlanlarak hazrlanmtr. Afyon Kocatepe Üniversitesi, :.:.B.F., Maliye Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Maliye Bölümü Yüksek Lisans Örencisi. Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005) 123

2 perception of students increase. Some methods could be developed by utilizing the findings of the study for a better tax perception of primary school students. I. GR Vergi, devlet örgütünün yürütülebilmesi ve bu yolla toplumsal ihtiyaçlarn karlanabilmesi için gerekli olan gelir kaynaklarnn en önemlisidir. Vergiyi kamu hizmetlerinin bir bedeli gibi alglamak vergiye bak olumlu yönde, vergiyi devlet tarafndan zorla alnan bir yük, bir ceza gibi alglamak vergiye bak olumsuz yönde etkilemektedir. Bu nedenle vergiler ile kamu hizmetleri arasnda bir iliki (mali balant) kurulmas, insanlarn vergi ödemeyi daha ihtiyatl deerlendirmesini salayacaktr. Aksi halde vergilerin olumsuz alglanmas, insanlarn vergi ödeme isteini azaltarak vergi alanndaki kayt d ekonominin artmasna yol açacaktr. Çalmada ilköretim çandaki örencilerin vergiyi nasl algladklar ve vergiyi alglamalar üzerinde etkili olan faktörlerin neler olduu konusu incelenmitir. :lköretim çandaki örenciler yarnn büyükleri olarak vergiler ile daha aktif bir ekilde ilgileneceklerdir. Onlarn küçük yalarda vergiyi olumsuz alglamas ileride vergilere kar olumsuz eilimler sergilemelerine yol açabilecektir. Bu nedenle ilköretim çandaki örencilerin vergiyi nasl algladklarnn incelenmesi, küçük yalarda örencilerin vergiyi doru alglayamamalar nedeniyle ileride vergilere kar gelitirebilecekleri olumsuz davranlarn önüne geçilmesine ve böylece vergi alanndaki kayt d ekonominin azaltlmasna katk salayacaktr. Çalmada önce, vergi alglamasnn teorik yönü üzerinde durulmutur. Daha sonra, ilköretim çandaki örencilerin vergiyi alglamasn belirlemeye yönelik Afyonkarahisar ilinde ilköretim örencileriyle yaplan anket ve mülakat sonuçlarna yer verilmitir. Sonuç ve öneriler bölümünde ise, vergi alglamasnn genel bir deerlendirmesi yaplarak çocuklar açsndan önemi ve yaplmas gerekenlere yer verilmitir. 124 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005)

3 II. VERG ALGILAMASININ TEORK YÖNÜ A) VERG: KAVRAMI VE VERG:N:N N:TEL:KLER: Kamu giderlerinin finansmannda bavurulan kaynaklarn en önemlisi olan verginin kökeni, toplum halinde yaamann ve devlet bilincinin gelimeye balad dönemlere kadar uzanr 2. Vergi, Türkçe de vermek kökünden gelen ve anlam hediye edilen, karlksz verilen bir deeri belirtmektedir. Eski dönemlerde vergi yerine iane, imdadiye, atiye ve tekalif gibi kelimeler kullanlmtr. Franszca da impôt, taxe; Almanca da steuer, taxe; :ngilizce de impost, tax, duty; :talyanca da imposto ve :spanyolca da impuesto kelimeleri vergi anlamnda kullanlmaktadr 3. Vergi, devletin egemenlik gücüne dayanarak yüklenmi olduu görevlerini yerine getirebilmek için, kiilerden hukuki cebir altnda, özel bir karlk beklemeksizin ve geri verilmemek üzere kanunla ald maddi (parasal) katk eklinde tanmlanabilir. Bu tanmdan hareketle verginin balca özellikleri; devletin egemenlik gücüne dayanlarak ve kanunla alnmas, devletin topluma kar yüklenmi olduu görevleri yerine getirmek amacyla alnmas, önceden belirlenmi kurallara göre gerçek ve tüzel kiilerden alnmas, karlksz olmas, cebri olmas ve parasal bir yükümlülük olmas eklinde saylabilir. B) VERG: PS:KOLOJ:S: VE VERG: ALGILAMASI Vergi psikolojisi, vergi ile dorudan doruya ilgisi bulunan bireysel ve toplumsal bütün psikolojik olaylar inceleyen bir ilim olarak tanmlanabilir 4. Vergi psikolojisi, mali araçlardan sadece vergilerin insan davranlar üzerindeki etkilerinin aratrlmasn konu edinmekte iken; mali psikoloji, tüm mali araçlarn insan davranlar Metin ERDEM, Doan,ENYÜZ, :smail TATLIO.LU, Kamu Maliyesi, Ekin Kitabevi Yaynlar, :kinci Bask, Bursa, Eylül 1998, s. 84. Orhan HANÇERL:O.LU, Ekonomi Sözlü+ü, Remzi Kitabevi, 8. Basm, :stanbul, 1999, s Fevzi DEVR:M, Sabri TEK:R ve Mustafa,:R:N, Vergi Psikolojisi (Ders Notlar), :zmir, 1981, s. 45. Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005) 125

4 üzerindeki etkilerinin aratrlmasn konu edinmektedir. Dolaysyla vergi psikolojisi, mali psikoloji alannn içinde yer almaktadr. Psikolojide alglama (idrak); insann çevresindeki nesneleri, içindeki oluumlar duyu organlar araclyla kavramasdr 5. Vergi alglamas, vergi psikolojisi içerisinde ele alnmaktadr. Vergi alglamasnn daha önce yaplm bir tanm olmamakla birlikte, alglama kavramndan hareketle vergi alglamas (tax perception), insanlarn vergileri duyu organlar araclyla anlamlandrmas eklinde tanmlanabilir. C) VERG: ALGILAMASININ ÖNEM: Vergi psikolojisi içerisinde yer alan vergi alglamas, ayn zamanda insanlarn vergiye bakn yanstmaktadr. Vergiyi kamu hizmetlerinin fiyat gibi alglamak, verginin mantn kavramak ve vergiyi doru alglamak bakmndan önemlidir. Bu durumda insanlar vergi vermeyi daha ihtiyatl deerlendireceklerdir. Çünkü toplumun yararna olduu ve daha sonra hizmet olarak topluma yansyaca bilinci vergilere olumlu yönde bakmaya neden olacaktr. Bunun yannda vergiyi devlet tarafndan zorla alnan bir yük, bir ceza gibi alglamak insanlarn vergi ödeme isteini azaltarak vergi alanndaki kayt d ekonominin artmasna yol açacaktr. Bu nedenle vergilerin nasl algland önemlidir. Kiilerin vergi vermemesi, sadece devlete zarar vermemekte, ayn zamanda devletin sunduu hizmetler vergiler ile karlandndan kiilerin kendisinin, yaknlarnn ya da toplumun devletin sunduu hizmetlerden gerei gibi yararlanamamasna neden olmaktadr. Uzun dönemde ise devlet gelirlerindeki azalma ekonomiyi olumsuz yönde etkilemekte; isizlik, enflasyon, borçlanma sonucu borç faiz ödemelerinde sknt gibi istikrarszlklar olumaktadr. Toplumun vergileri doru alglamas, vergi alanndaki kayt d ekonominin azaltlmas ve böylece vergi gelirlerinin artmas bakmndan önemlidir. Vergi gelirlerinin artmas ise, mali ve ekonomik yönden güçlü bir devletin salayaca olanaklardan 5 Sabri ÖZBAYDAR, Psikoloji, Altn Kitaplar Yaynevi, 17. Bask, :stanbul, 1986, s Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005)

5 (örnein daha iyi eitim, daha iyi salk hizmeti gibi) toplumun faydalanmas anlamna gelmektedir. D) VERG: ALGILAMASINI ETK:LEYEN FAKTÖRLER Kiilerin vergi alglamasn etkileyen faktörler; kiisel faktörler, sosyokültürel faktörler, ekonomik faktörler ve politik ve hukuki faktörler olmak üzere dört balk altnda toplanabilir. Ki.isel faktörler ya, cinsiyet, eitim düzeyi, gelir düzeyi, medeni hal; sosyal ve kültürel faktörler toplumun kültürel deerleri, inançlar, yaam düzeyleri, aile yaps, sosyal grup, mesleki çevre; ekonomik faktörler ülkenin milli geliri, kii bana düen gelir, gelir dalm, tasarruf düzeyi, enflasyon, kamu harcamalar, devlet borçlar; politik ve hukuki faktörler ise hükümetin ald kararlar, vergi idaresine bak, vergi sistemine bak, vergi ile ilgili çkarlan yasa ve yönetmelikler eklinde saylabilir. Kiilerin vergiyi alglamas bu faktörlerin etkisi ile ülkeden ülkeye, zamandan zamana ve mekandan mekana (örnein bir ülkede bölgeden bölgeye, ehirden köye) deikenlik göstermektedir. Örnein, Fransa, :talya ve :spanya da vergi kavram için kullanlan impot, imposto ve impuesto kelimeleri rahatsz edici bir yükü yüklenmek anlamna geldii halde; :ngilizce de tax ve duty; Almanca da Abgabe ve Steuer veya :skandinavca skat kelimeleri harç, görev, yardm veya devlet hazinesi için verilen aidat ifade eder ve büyük ölçüde devlet varlnn zorunluluuna inanan bir anlayn ürünüdür 6. E) BU KONUDA YAPILAN ÇALI,MALAR Vergi psikolojisi içerisinde yer alan vergi alglamas konusunda snrl sayda aratrma bulunmaktadr. Örnein, Saba (2003) Türkiye örneinde, yerel vergiler konusunda vergi ödeyenlerin düüncelerini ve bu vergileri nasl algladklarn Kamu Tercihi 6 Günter SCHMÖLDERS, Genel Vergi Teorisi, (Çev.: Salih TURHAN), Gözden Geçirilmi :laveli Dördüncü Bask, :stanbul Üniversitesi :ktisat Fakültesi, Fakülteler Matbaas, :stanbul, 1976, s Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005) 127

6 Teorisi ile ilikilendirerek aratrmtr 7. Bir baka örnekte Pommerehne ve Schneider (1978), mali yanlsama konusunu merkezi vergilerin alglanmas ile ilikilendirerek aratrmtr 8. Vergi alglamasyla ilgili çocuklar üzerinde yaplm çalmaya rastlanlmamtr. Bununla birlikte ilköretim örencilerinin sosyal bilgiler ile ilgili kavramlar anlama düzeyi ve kavram yanlglarn aratran çalmalar bulunmaktadr. Örnein Ekiz ve Akba (2005), Trabzon örneinde ilköretim 6. snf örencilerinin astronomi ile ilgili kavramlar anlama düzeylerini ve bu kavramlarla ilgili yanlglarn anket ve mülakat yöntemiyle aratrmtr 9. Bunun dnda vergilendirme psikolojisi, mükellefin vergi karsndaki davranlar, vergi kaçrma eilimini etkileyen faktörler gibi vergilerin psikolojik yönünü dikkate alan teorik 10 ve ampirik çalmalar bulunmaktadr. Ülkemizde mükelleflerin vergi karsndaki davranlarn ele alan ampirik aratrmalara; Muter vd. nin (1993) 11, Manisa da 505 mükellefi kapsayan ve mükelleflerin vergi karsndaki tutum ve davranlarn inceleyen anket çalmas, Gerçek ve Yüce nin (1998) 12, Bursa'da Ticaret ve Sanayi Odasna kaytl 235 mükellefi kapsayan ve mükelleflerin vergiye bakn belirleyen öncelikli faktörlerin tespitine yönelik anket çalmas, Demir in (1999) 13, Afyon da mükelleflerin vergi karsndaki davranlarn belirlemeye :sa SA.BA,, Kamu Tercihi Teorisi ve Türkiye' de Yerel Vergilerin Alglanmas, Amme daresi Dergisi, C.: 36, S.: 1, 2003, s Saba n (2003), Pommerehne ve Schneider den (1978, s. 381) alnts. Durmu EK:Z, Yavuz AKBA,, :lköretim 6. Snf Örencilerinin Astronomi :le :lgili Kavramlar Anlama Düzeyi ve Kavram Yanlglar, Milli E+itim, Say: 165, K/2005, s Bu konuda yaplm teorik çalmalar için bkz. Doan (1993),,enyüz (1995) Batrel (1996), Uçak (1997), Aktan (2002), Çelikkaya (2002), Klç (2004). Naci MUTER, Süreyya SAKINÇ, Kemal ÇELEB:, Mükelleflerin Vergi Kar.3s3ndaki Tutum ve Davran3.lar3 Ara.t3rmas3, Celal Bayar Üniversitesi, ::BF, Maliye Bölümü, Manisa, Adnan GERÇEK, Mehmet YÜCE, Mükelleflerin Vergiye Yaklam Açsndan Türk Vergi Sisteminin Deerlendirilmesi, Bursa Ticaret ve Sanayi Odas, Bursa, :hsan C. DEM:R, Mükelleflerin Vergi Kar.3s3ndaki Davran3.lar3: Afyon li Anket Çal3.mas3, Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005)

7 yönelik anket çalmas, Bayrakl vd. nin (2004a) 14, vergi kaçrmay etkileyen faktörlerin tespitine yönelik anket çalmas ve Bayrakl vd. nin (2004b) 15, Uak ta 302 mükellefi kapsayan ve vergi kaçrma eilimini etkileyen faktörlerin tespitine yönelik anket çalmas örnek verilebilir. III. ARA TIRMA YÖNTEM VE BULGULAR Çalmada ilköretim çandaki örencilerin vergiyi nasl algladklar ve vergiyi alglamalar üzerinde etkili olan faktörlerin neler olduu konusu, Afyonkarahisar ilinde ilköretim örencileriyle yaplan anket ve mülakattan elde edilen veriler nda incelenmitir. Çalmada anket ve mülakat yöntemlerinin birlikte kullanlmas aratrmann doas gerei mümkün olup, bu yolla aratrmann güvenilirliinin arttrlmas amaçlanmtr 16. Anket sorularnn hazrlanmasnda konuyla ilgili literatürün taranmas yannda, ilköretim sosyal bilgiler öretmenlerinin konu hakkndaki düüncelerinden ve vergi konusunu ileyi biçimlerinden (derslerde ve sosyal etkinlikler çerçevesinde) ve vergi konusunun geçtii ilköretim ders kitaplarndan yararlanlmtr. Ayrca anket uygulanmadan önce bu konuda pilot çalma 17 yaplm, pilot çalma yardmyla bir anket gelitirilmitir. Anket çalmas 11, 12 ve 13 Ekim 2005 tarihinde Afyonkarahisar il merkezinde gerçekletirilmitir. Ankete ilköretim 3., 4., 5., 6., 7. ve 8. snflardaki örencilerden oluan toplam 180 örenci katlmtr. Bunlardan 170 inin cevaplar dikkate alnmtr. 10 örencinin anket sorularna verdii cevaplarn eksik olmas Hasan H. BAYRAKLI, Naci T. SARUÇ, :sa SA.BA,, Vergi Kaçakçln Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi ve Vergi Kaçakçln Önleme Yöntemleri, 19. Ulusal Maliye Sempozyumunda Sunulan Bildiri, Antalya Hasan H. BAYRAKLI, :sa SA.BA,, Lütfi URAL, Vergi Kaçrma Eilimini Etkileyen Faktörlerin :ncelenmesi: Uak :li Örnei, Afyon Kocatepe Üniversitesi BF Dergisi, C. VI, S. 1, Haziran 2004, s EK:Z, AKBA,, s. 63. Pilot çalma Mays 2005 te Afyonkarahisar ili Emirda ilçesinde 20 ilköretim örenciyle yaplmtr. Unutulan ya da hatal olan sorular tespit edilmi ve hatalar düzeltilerek, yeni eklemelerle anket sorular hazrlanmtr. Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005) 129

8 nedeniyle bunlar çalmadan çkarlmtr. :lköretim 1. ve 2. snflarn örenim düzeyi göz önüne alnarak bunlar aratrmaya dahil edilmemitir. Örnek kütlenin saysnn az olduu iddia edilebilir. Örnek kütlenin saysnn azl snrl olanaklarla yaplan bu çalmann bir kst olarak kabul edilebilir. Anket çalmas, Afyonkarahisar Valilii :l Milli Eitim Müdürlüü nün uygun gördüü ve Afyonkarahisar Valilii nin olur verdii Merkez Atatürk :lköretim Okulu, Hüseyin Sümer :lköretim Okulu ve Gedik Ahmet Paa :lköretim Okulu ile yaplmtr. Okullar kümelere göre örnekleme yönteminin tesadüfi olmayan biçimine göre seçilmitir 18. Okullarn seçiminde, sosyoekonomik çevresinin (örnein örencilerin ailesinin gelir ve eitim düzeyi gibi) farkl olduu düünülen ilköretim okullar tercih edilmitir 19. Çalmaya katlan örenciler, ulalabilirlik kriterine göre seçilmitir 20. Çalmada ankete katlmak isteyen herkes kabul edildii için örenciler arasnda taraf tutulmamtr Örnekleme yöntemleri olaslkl ve olaslksz olmak üzere iki ana gruba ayrlmaktadr. Olaslkl örnekleme yöntemi deneklerin evrenden bilinen ve eit olaslkla seçilebildii yöntemlerdir. Olaslksz örnekleme ise, deneklerin evrenden bilinen bir olaslk ve eit ansla seçilemedii yöntemlerdir. Kümelere göre örnekleme yöntemi olaslkl örnekleme yöntemi olup, elemanlarn deil de gruplarn (örnein corafi bölgeler, ehirler, banka ubeleri, okullar, hastaneler, iletmeler gibi) tesadüfi seçildii örnekleme yöntemidir. Çalmada okullarn seçimi kümelere göre örnekleme yönteminin tesadüfi olmayan (olasla dayanmayan) biçimine göre seçilmitir. Remzi ALTUNI,IK vd., Sosyal Bilimlerde Ara.t3rma Yöntemleri, Sakarya Kitabevi, Sakarya, 2004, s Buna göre Atatürk :lköretim Okulu sosyoekonomik çevresi yüksek olan, Hüseyin Sümer :lköretim Okulu orta düzey olan ve Gedik Ahmet Paa :lköretim Okulu ise düük olan ilköretim okulunu temsil etmektedir. Olaslksz örnekleme yöntemi zorunlu kalnmadkça kullanlmamaldr. Çünkü örnein seçiminde önyargl davranldndan örnein evreni temsil gücü azalmaktadr. Ancak sosyal bilimlerde aratrmalarn büyük çounluunda evrenin tam listesi olmad için olaslkl örnekleme yapmak mümkün deildir. Örnein Afyonkarahisar il merkezinde ilköretim örencilerinin tam isim listesini elde edemeyiz. Elde edilse bile rasgele seçilen örencilerin ankete katlmay kabul edip etmeyeceini bilemeyiz. Bu nedenle anket çalmas, aratrmaya katlmay kabul eden örencilerle gerçekletirilmitir. Yani ankete katlan örenciler, ulalabilirlik kriterine göre seçilmitir. (ALTUNI,IK vd., s ). 130 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005)

9 Anket sorular daha çok iki veya çok seçenekli sorulardan olumaktadr. Az sayda da açk uçlu soruya yer verilmitir. Ankete katlan örenciler; anket sorularna verecekleri cevaplarnn sadece bilimsel amaçl kullanlaca, sonuçlarn toplu olarak analiz edilecei ve cevaplarnn kesinlikle açklanmayaca yönünden rahatlatlmtr. Ankete katlan örencilerle ilgili baz bilgiler u ekildedir 21. Mülakat, 2005 Ekim aynn üçüncü haftasnda Afyonkarahisar il merkezinde anket çalmasnn yapld üç ilköretim okulunda ilköretim 6., 7. ve 8. snflardan oluan toplam 25 örencinin katlm ile gerçekletirilmitir. Aratrmada yar yaplandrlm mülakat yöntemi kullanlmtr. Mülakat balamadan önce örencilere yaplan çalma hakknda ksa bir bilgi verilmi ve mülakat sorularna verdikleri cevaplarnn notlarn etkilemeyecei anlatlarak örenciler rahatlatlmtr. Mülakatta verilen cevaplar elle not alnm ve mülakatn yavalamasn, cevaplayclarn sklmasn önlemek için tutulan notlar ksaltlmtr. Mülakat sorularna verilen cevaplar hiçbir deiiklie uratlmadan çalmaya aynen yanstlmtr. 21 Say Sklk (%) Cinsiyet Erkek 72 42,4 Kz 98 57, ,4 Ya , ,3 3. Snf 29 17,1 4. Snf 29 17,1 Eitim Düzeyi 5. Snf 29 17,1 6. Snf 27 15,9 7. Snf 28 16,5 8. Snf 28 16,5 Ailenin Yaklak Düük gelir (500 YTL den az) 41 24,1 Bir Aylk Geliri Orta gelir ( YTL) ,1 Yüksek gelir (2000 YTL den çok) 20 11,8 Anne ve Babann Az eitimli (orta okul) 97 57,1 Eitim Düzeyi Orta eitimli (lise ve üzeri) 57 33,5 Yüksek eitimli (üniversite) 16 9,4 Katlmc Says 170 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005) 131

10 A) Ö.RENC:LER:N VERG:Y: ALGILAMASI Örencilerin vergiyi nasl algladn belirlemek amacyla sorulan anket ve mülakat sorularna verilen cevaplar literatürden de yararlanlarak çeitli kategorilere (anlama, snrl anlama, anlamama, yanl anlama ve cevap vermeme) ayrlmtr 22. Mülakatta anlamama kategorisine giren cevap olmadndan bu kategoriye deinilmemitir. Buna göre anlama kategorisi, vergiler ile devletin sunduu hizmetler arasnda balant kuran cevaplardan olumaktadr. Örnein; "Vergi, devlete ödenen ve kar.3l3+3nda hizmet olarak vatanda.lara geri dönen de+erlerdir". S3n3rl3 anlama, vergiler ile devletin sunduu hizmetler arasnda balant kuramayan ve verginin sadece bir yönünü (devlete verilmesi, zorunlu olmas, karlksz olmas gibi) dikkate alan cevaplardan olumaktadr. Örnein; "Vergi, insanlar3n vermek zorunda oldu+u parasal yükümlülüktür". Anlamama, örencilerin vergi konusunda belirli bir düünceye sahip olmadn gösteren cevaplardan olumaktadr. Örnein; "Ki.iler devlete vergi vermelidir", "Babam vergiyi bugün yat3rd3". Yanl3. anlama, örencilerin alg yanlglarnn olduu ve vergi kavramn ortaya koymayan örnein; vergi "gerekli resmi ka+3t", "bir kart", "oturdu+umuz evle ilgili bir ka+3t", "al3nan bir mal3n miktar3", "mallara yap3lan zam" gibi alternatif cevaplardan olumaktadr. Cevap vermeme, bo braklan ya da eksik olan cevaplardr. Bununla ilgili tablo ve açklamalar aada sunulmutur. Tablo 1. Örencilerin Vergiyi Tanmlamas (Anket Sonuçlar) Vergi Sizce Nedir? Anlama Snrl Anlama Anlamama Yanl Anlama Cevap Vermeme Say Sklk (%) 9,4 35,3 5,9 22,9 26,5 Yaplan anket sonuçlarna göre örencilerin vergi denildii zaman aklna ilk olarak (% 35) devlete verilen, kar.3l3ks3z olan ve zorunlu olarak ödenen para gelmektedir. :kinci olarak, vergi tanmn ortaya koymayan (% 23) al3nan bir mal3n miktar3, mallara 22 EK:Z, AKBA,, s Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005)

11 yap3lan zam, bir kurula yard3m etme gibi alternatif cevaplar gelmektedir. Üçüncü olarak, vergiler ile devletin sunduu hizmetler arasnda balant kuran cevaplar (% 9) gelmektedir. Bu soruya cevap vermeyenlerin says (% 27) oldukça fazla olup, anlamama kategorisinde cevap verenlerin says ise % 6 dr (Tablo 1). Tablo 2. Örencilerin Vergiyi Tanmlamas (Mülakat Sonuçlar) Vergi denince aklnza ne geliyor? Vergiyi kim alr? Vergiyi kimler öder? Anlama Snrl Anlama Yanl Anlama Cevap Vermeme Say Sklk (%) Mülakat sonuçlarnda da anket sonuçlarna benzer bulgular elde edilmitir. Buna göre snrl anlama % 48, yanl anlama % 36 anlama % 16 dr. Tabloya göre vergi, devlete zorunlu olarak ve karlksz verilen deer olarak anlalmaktadr. Ayrca vergiyi tam olarak kavramayan cevaplar oldukça fazladr (Tablo 2). Sonuç olarak verginin doru alglanmas mali balantnn kurulmasna baldr. Yaplan mülakat ve anket sonuçlarna göre, örencilerin önemli bir ksmnn vergiler ile kamu hizmetleri arasnda balant kuramad tespit edilmitir. Bu durum örencilerin vergi konusunda alglama yanlglarnn olduunu göstermektedir. B) Ö.RENC:LER:N VERG:Y: ALGILAMASINI ETK:LEYEN FAKTÖRLER Çalmada ilköretim çandaki örencilerin vergiyi alglamalar üzerinde etkili olan kiisel faktörler (cinsiyet, ya, eitim düzeyi, anne babann eitim düzeyi, ailenin gelir düzeyi gibi) ile sosyal faktörler (aile, okul, çevre, iletiim araçlar gibi) yaplan anket çalmasnn sonuçlarndan yararlanlarak irdelenmitir. Veriler çapraz tablo yöntemi ile analiz edilmitir. Bununla ile ilgili tablo ve açklamalar aada sunulmutur. Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005) 133

12 Tablo 3. Vergi Alglamas Üzerinde Cinsiyet Faktörünün Etkisi Deerler % olarak Cinsiyet Erkek Kz Anlama 11,1 8,2 Vergi Sizce Snrl Anlama 37,5 33,7 Nedir? Anlamama 5,6 6,1 Yanl Anlama 22,2 23,5 Cevap Vermeme 23,6 28,6 Tablo 3 e göre, erkek örencilerin % 11 i kz örencilerin ise % 8 i anlama kategorisinde (vergiler ile devletin sunduu hizmetler arasnda balant kuran) cevap vermitir. Anlama kategorisine snrl anlama kategorisi eklendiinde bu durum erkekler % 49, kzlar % 42 olmaktadr. Dolaysyla, verginin doru alglanmas açsndan erkek örenciler ile kz örenciler arasnda önemli bir fark yoktur. Sonuç olarak cinsiyet faktörü, örencilerin vergiyi alglamalar üzerinde belirleyici bir faktör deildir. Tablo 4. Vergi Alglamas Üzerinde Ya Faktörünün Etkisi Deerler % olarak Ya Düzeyi Anlama - 10,9 13,7 33,3 Vergi Snrl A. 23,6 43,6 43,1 11,1 Sizce Anlamama 3,6 5,5 7,8 11,1 Nedir? Yanl A. 23,6 21,8 23,5 22,2 C. Vermeme 49,1 18,2 11,8 22,2 Tablo 4 e göre, sadece anlama kategorisi dikkate alndnda örencilerin vergiyi doru alglamalar ya ilerledikçe artmaktadr (buna göre srasyla %0, %11, %14, %33). Anlama kategorisine snrl anlama kategorisi eklendiinde (buna göre srasyla %24, %55, %57, %44) ortaya iki sonuç çkmaktadr. Birincisi, ya arttkça verginin doru alglanmas artmaktadr. :kincisi, ya arttkça verginin doru alglanmas artmakla birlikte, belli bir yatan sonra ya arttkça azalmaktadr. Sonuç olarak ya faktörünün vergiyi doru alglamadaki etkisi net olmamakla birlikte, genel olarak ya ilerledikçe örencilerin vergiyi doru alglamalarnn artt söylenebilir. 134 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005)

13 Tablo 5. Vergi Alglamas Üzerinde Eitim Düzeyinin Etkisi Eitim Düzeyi Deerler % olarak 3. Snf 4. Snf 5. Snf 6. Snf 7. Snf 8. Snf Anlama - - 6,9 22,2 10,7 17,9 Vergi Snrl A. 27,6 20,7 58,6 29,6 46,4 28,6 Sizce Anlamama - 6,9 3,4 7,4 3,6 14,3 Nedir? Yanl A. 27,6 20,7 6,9 33,3 32,1 17,9 C. Vermeme 44,8 51,7 24,1 7,4 7,1 21,4 Tablo 5 e göre, anlama kategorisi ele alndnda örencilerin eitim düzeyinin vergiyi doru alglamadaki etkisi belirgin deildir. Anlama kategorisine snrl anlama kategorisi eklendiinde bu durum srasyla % 28, % 21, % 66, % 52, % 57 ve % 47 eklinde olmaktadr. Buna göre, eitim düzeyi faktörü 23, örencilerin vergiyi alglamalar üzerinde belirleyici bir faktör deildir. Tablo 6. Vergi Alglamas Üzerinde Anne Babann Eitim Düzeyinin Etkisi Anne ve Babann Eitim Düzeyi Deerler % olarak Az Eitimli Orta Eitimli Çok Eitimli Anlama 10,3 8,8 6,3 Vergi Sizce Snrl A. 26,8 42,1 62,5 Nedir? Anlamama 8,2 3,5 - Yanl A. 26,8 21,1 6,3 C. Vermeme 27,8 24,6 25 Tablo 6 ya göre, sadece anlama kategorisi ele alndnda anne babann eitim düzeyi arttkça, örencilerin vergiyi doru alglamalar azalmaktadr. Ancak, anlama kategorisine snrl anlama kategorisi eklendiinde anne babann eitim düzeyi arttkça, örencilerin vergiyi doru alglamalar artmaktadr (buna göre srasyla % 37 az eitimli, % 51 orta eitimli, % 69 çok eitimli). Ayrca yanl anlama kategorisi de dikkate alndnda, anne babann eitim düzeyi arttkça, örencilerin vergiyi yanl alglamalar azalmaktadr (buna göre 23 Burada eitim düz. fak., snflar aras örenim düzeyi farklln ifade etmektedir Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005) 135

14 srasyla % 27 az eitimli, % 21 orta eitimli, % 6 çok eitimli). Sonuç olarak anlama, snrl anlama ve yanl anlama kategorileri birlikte ele alndnda anne babann eitim düzeyi arttkça, örencilerin vergiyi doru alglamalarnn artt söylenebilir. Tablo 7. Vergi Alglamas Üzerinde Ailenin Gelir Düzeyinin Etkisi Ailenin Yaklak 1 Aylk Geliri Deerler % olarak Düük Gelir Orta Düzey Gelir Yüksek Gelir Anlama 2,4 11,9 10 Vergi Sizce Snrl A ,5 45 Nedir? Anlamama 12,2 3,7 5 Yanl A. 31,7 20,2 20 C. Vermeme 31,7 25,7 20 Tablo 7 ye göre, anlama kategorisi dikkate alndnda ailenin gelir düzeyi arttkça, örencilerin vergiyi doru alglamalarnn artt söylenebilir. Anlama kategorisine snrl anlama kategorisi eklendiinde bu sonuç daha belirgindir (buna göre srasyla % 24 düük gelirli, % 50 orta düzey gelirli, % 55 yüksek gelirli). Buna göre ailenin gelir düzeyi arttkça, örencilerin vergiyi doru alglamalar artmaktadr. Tablo 8. Vergi Alglamas Üzerinde Sosyal Faktörlerin Etkisi (1) Vergi kelimesini Aile Okul Çeitli :letiim Çevre nereden duydunuz? Yaynlar Araçlar Say Sklk (%) 41,7 11,8 7,1 25,2 14,2 Tablo 8 e göre, örencilerin vergiyi alglamalarn etkileyen sosyal faktörlerin banda aile (% 42) ve ileti.im araçlar3 (% 25) gelmektedir. Ayrca belirtilen sosyal faktörlerin örencilerin vergiyi alglamalarn nasl etkilediini belirlemek amacyla çapraz tablo analizine yer verilmitir. Bununla ilgili çapraz tablo aada sunulmutur. 136 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005)

15 Tablo 9. Vergi Alglamas Üzerinde Sosyal Faktörlerin Etkisi (2) Vergi kelimesini nereden duydunuz? Deerler % olarak Aile Okul Çeitli :letiim Çevre Yaynlar Araçlar Anlama 9,4 13,3 11,1 15,6 16,7 Vergi Snrl A. 52, ,3 46,9 44,4 Sizce Anlamama 7,5-22,2 6,3 11,1 Nedir? Yanl A. 30, ,2 28,1 27,8 C. Vermeme - 6,7 11,1 3,1 - Tablo 9 a göre, anlama ve snrl anlama kategorileri birlikte ele alndnda iletiim araçlar (% 63), aile (% 62) ve çevrenin (% 61) örencilerin vergiyi doru alglamalarna etkisi, okul ve çeitli yaynlara göre daha yüksek bulunmutur. C) Ö.RENC:LER:N VERG: VERMEYE VE DEVLET:N VERG: ALMASINA BAKI,I Vergilendirme olaynda temelde iki taraf vardr. Aktif vergi sujesi olan devlet vergi alr, pasif vergi sujesi olan insanlar ise (daha doru bir ifadeyle vergi kanunlarna göre üzerine vergi borcu düen gerçek ve tüzel kiiler) vergi verir. Burada örencilerin vergi vermeye ve devletin vergi almasna bak belirlenmek istenmitir. Bununla ilgili tablo ve açklamalar aada sunulmutur. Tablo 10. Örencilerin Vergi Verme :stei Siz olsanz, vergi vermek Evet Hayr Kararszm ister misiniz? Say Sklk (%) 69,4 8,8 21,8 Tablo 10 a göre, Siz olsan3z, vergi vermek ister misiniz? sorusuna örencilerin % 69 u evet, % 31 i hayr veya kararszm eklinde cevap vermitir. Sonuç olarak, vergi vermeye olumsuz yaklaan % 31 lik ksm önemli bir büyüklüktedir. Bu orann % 9 u tamamen vergi vermeye kar iken, % 22 si vergi vermeye kararsz yaklamaktadr. Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005) 137

16 Tablo 11. Örencilerin Devletin Vergi Almasna Bak Devletin vergi almasn doru Evet Hayr Kararszm buluyor musunuz? Say Sklk (%) 65,3 10,6 24,1 Tablo 11 e göre, Devletin vergi almas3n3 do+ru buluyor musunuz? sorusuna örencilerin % 65 i evet, % 11 i hayr, % 24 ü ise kararszm eklinde cevap vermitir. Buna göre, örencilerin önemli bir ksm (% 35) Devletin vergi almas3n3 do+ru buluyor musunuz? eklindeki soruya hayr veya kararszm cevabn vermitir. Tablo 12. Örencilerin Vergiye Olumsuz Baknn Nedenleri Cevabnz hayrsa (veya kararsz), devletin Say Sklk (%) vergi almasn neden doru bulmuyorsunuz? Alnan vergiler doru yere harcanmad 14 8,2 için, Vergisini ödemeyenlerde olduu için, 10 5,8 Çok sayda vergi olduu için, 10 5,8 Sürekli vergi alnd için, 10 5,8 Vergiler çok yüksek olduu için, 9 5,2 Tablo 12 ye göre, Tablo 11 deki soruya hayr veya kararszm eklinde cevap veren örencilerin vergiyi olumsuz alglamasnn en önemli nedeni "al3nan vergilerin do+ru yere harcanmad3+3 dü.üncesi" (% 8) dir. Ayrca vergisini ödemeyenlerin olmas (% 6), sürekli vergi alnmas (% 6) ve vergi saysnn çok olmas (% 6) da önemli nedenler arasnda gösterilmitir. D) Ö.RENC:LER:N VERG: VERMEYENLERE BAKI,I Devlet örgütünün yürütülebilmesi ve bu yolla toplumsal ihtiyaçlarn karlanabilmesi için gerekli olan gelir kaynaklarnn en önemlisi vergilerdir. Bu nedenle vergi vermemek sadece devlete zarar vermez, topluma da zarar verir. Burada örencilerin vergi vermeyenlere bak yaplan anket ve mülakat çalmalarndan elde edilen veriler nda açklanmtr. 138 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005)

17 Tablo 13. Örencilerin Vergi Vermeyenlere Bak (Anket Sonuçlar) Vergisini ödemeyen birisi sizce nasl biridir? Say Sklk (%) Kötü bir vatanda ,4 Kurnaz 25 14,7 Hrsz 14 8,2 Zeki 10 5,9 Normal bir vatanda 9 5,3 Bilmiyorum 7 4,1 Ödeyecek durumu olmayan 2 1,2 Dier (nankör vs) 2 1,2 Tablo 13 e göre, örencilerin % 68'i vergisini ödemeyenleri kötü bir vatanda, hrsz olarak deerlendirirken; % 26's ise kurnaz, zeki ve normal bir vatanda olarak deerlendirmektedir. Buna göre, örencilerin önemli bir ksm (% 68) vergi vermeyenlere olumsuz yaklamakla birlikte, % 26 s vergi vermeyenleri olumlu deerlendirmektedir. Tablo 14. Örencilerin Vergi Vermeyenlere Bak (Mülakat Sonuçlar) Vergi vermeyen insanlar nasl a b c d e deerlendiriyorsunuz? Neden? Say Sklk (%) Tablo 14 e göre, örencilerin % 64 ü vergi vermeyenleri kötü deerlendirdiini, % 20 si duruma bal olacan, % 12 si iyi deerlendirdiini ifade etmi ve % 4 ü ise beni ilgilendirmez eklinde cevap vermitir. Örnein bu soruya örencilerin verdii cevaplar u ekildedir 24 : (a) Vergi vermeyenleri iyi de+erlendiriyorum. Zaten paras3 olsa verir, olmad3+3 için vermiyor (Ahmet). (b) Vergi vermeyenleri kötü de+erlendiriyorum. Çünkü vergi vermiyor, ancak devletin sundu+u hizmetten yararlan3yor, bu vergisini verenlere haks3zl3k olur. Ayr3ca vergi verilmedi+i zaman toplum zarar görür, topluma hizmet gelmez (Hülya). (c) Duruma ba+l3 e+er devlet 24 Aratrmann etii açsndan mülakata katlan örencilerin kimlii gizlenmi ve örencilere takma isimler verilmitir. Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005) 139

18 hizmet sunuyorsa, vergi vermeyenleri yanl3. bulurum, devlet hizmet sunmuyorsa, vergi vermeyenleri normal kar.3lar3m (Ali). (d) Vergi vermeyenlerin o kendi seçimi, beni ilgilendirmez (Asl3). (e) Cevap vermeme kategorisidir. Ayrca anket çalmasnda örencilere anketteki sorular dnda vergi ile ilgili düüncelerini ifade edebilecekleri belirtilmitir. Örencilerin bazlarnn verdii cevaplar ilginçtir. Örnein ilköretim 5. snftaki bir kz örenci, vergi hakkndaki düüncelerini u ekilde ifade etmitir: Verginin niçin verildi+ini bilmiyorum, ancak vergi vermenin kötü bir.ey oldu+unu dü.ünüyorum. Ayrca ayn örenci Vergi sizce nedir? eklindeki anket sorusuna zorunlu borç eklinde cevap vermitir. :lköretim 7. snftaki bir kz örencinin vergi hakkndaki düünceleri u ekildedir: Vergi vermeyen insanlara her zaman kötü gözle bak3lamaz, çünkü ödeyecek durumu olmayabilir, di+er yandan baz3 insanlar3n ödeyecek durumu olup da vergi ödememesi as3l kötüdür. Ayrca ayn örenci Vergi sizce nedir? eklindeki anket sorusuna devlete ödenen maa. eklinde cevap vermitir. :lköretim 7. snftaki bir erkek örencinin vergi hakkndaki düünceleri u ekildedir: Türkiye de çok fazla vergi alan kurum var. Bu durum insanlarn gelirini azaltyor. Bu nedenle vergiler insanlarn gelirine göre ayarlanmaldr. Ayrca ayn örenci Vergi sizce nedir? eklindeki anket sorusuna devlete mecbur olarak verilen ücret eklinde cevap vermitir. Bir baka örnekte ise, ilköretim 8. snftaki bir erkek örencinin vergi hakkndaki düünceleri u ekildedir: Vergi konusunda vatandalar ve örenciler mutlaka aydnlatlmaldr. Ayrca ayn örenci Vergi sizce nedir? eklindeki anket sorusuna para yatrmak eklinde cevap vermitir. SONUÇ VE ÖNERLER Ödenen vergiler ile salanan kamu hizmetleri arasnda balant kurulmas, insanlarn vergi ödemeyi daha ihtiyatl deerlendirmesini salayacaktr. Çünkü toplumun yararna olduu ve daha sonra hizmet olarak topluma yansyaca bilinci vergilere olumlu yönde bakmay salayacaktr. Bu balantnn kurulamamas, verginin devlet tarafndan zorla alnan bir yük, bir ceza gibi alglanmas insanlarn 140 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005)

19 vergi ödeme isteini azaltarak vergi alanndaki kayt d ekonominin artmasna yol açacaktr. Kiilerin vergi vermemesi, sadece devlete zarar vermeyecek, ayn zamanda devletin sunduu hizmetler vergiler ile karlandndan kiilerin kendisinin, yaknlarnn ve toplumun devletin sunduu hizmetlerden gerei gibi yararlanamamasna yol açacaktr. Uzun dönemde ise devlet gelirlerindeki azalma ekonomiyi olumsuz yönde etkileyecek ve isizlik, enflasyon, borçlanma sonucu borç faiz ödemelerinde sknt gibi istikrarszlklar oluacaktr. Bu nedenle toplumun vergiyi doru alglamas balamnda, verginin bütünüyle yük olmadn, içsel ve dsal ekilde yararlanlan kamu hizmetlerinin bir bedeli olduunu içeren bilinçlendirme programlarna yer verilmelidir. Vergi konusunda bilinçlendirme programlarnn küçük yalarda (örnein ilköretim çandaki örencilerden itibaren) balatlmas yarar artracaktr. Gerçekten küçük yata verginin önemini kavrayan bir kiinin ileride vergiye yaklam daha olumlu olacaktr 25. :lköretim çandaki örencilerin vergileri nasl alglad önemlidir. Küçük yata vergi konusunda edinilen bilgiler, ileride vergilere kar gösterilecek tutum ve davranlarn nedenlerinden birisi olabilir. Bu nedenle küçük yalarda çocuklara vergilerin önemi anlatlmal ki, ileride vergi kaçakçs olmasnlar veya bu yollara bavurmasnlar. Bir baka ifadeyle vergi kaçakçs biri durup dururken bu yollara bavurmamaktadr. Örnein, küçük yalarda ailesinden, çevresinden veya çeitli ekillerde edindii bilgiler nedeniyle vergileri yanl alglamas, ileride bu yollara bavurmasna yol açmaktadr. Bu nedenle vergi alanndaki kayt d ekonominin azaltlmas yollarndan birisi, ilköretim çandaki örencilerin vergi konusundaki alglama yanlglarnn düzeltilmesi ve böylece ileride bu yollara bavurmalarnn önlenmesidir. Çalmada ilköretim çandaki örencilerin vergiyi doru alglayamadklar ve vergi konusunda alglama yanlglarnn olduu tespit edilmitir. Örencilerin vergiyi 25 Doan,ENYÜZ, Maliye Mükellef :likilerinde Karlalan Sorunlar, Say3.tay Dergisi, Say 7, 1992, s. 18.,ENYÜZ, 1992, s. 18. Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005) 141

20 alglamalarn etkileyen sosyal faktörlerin banda aile ve iletiim araçlar gelmektedir. Buradan hareketle çalmaya ilikin baz önerilerde bulunulabilir. Birincisi, ilköretim okullarnda vergi konusunun ileyi biçimine ilikindir. Buna göre, ilköretim ders kitaplarnda ve derslerde vergi konusunda anlatlanlar mutlaka snrl olacaktr. Ancak vergiler ile kamu hizmetlerinin arasndaki balantnn örencilere görsel olarak anlatlmas onlarn vergiyi alglamasn olumlu yönde etkileyebilecek ve vergilerin önemi aklda daha kalc olabilecektir. Ayrca ders konusu dnda örnein vergi haftasnda örencilere görsel materyaller kullanlarak vergilerin önemi anlatlabilir. Bu bir tiyatro gösterisi biçiminde de olabilir. Yine ilköretim örencilerine ders kitaplarnn devlet tarafndan bedava datlmas ile vergiler arasnda bir iliki kurularak da örencilere vergilerin önemi anlatlabilir. :kincisi, akademisyenlere yöneliktir. Üniversitelerin özellikle maliye bölümleri vergiler ile kamu hizmetleri arasnda balant kuran ve vergilerin önemini anlatan görsel programlar hazrlayabilirler ve bu görsel programlar ilköretim okullarnda ilköretim örencilerine yönelik sunabilirler. Ayrca aratrmann bulgularndan yararlanarak ilköretim çandaki örencilerin vergiyi doru alglayabilmeleri için baz yöntemler gelitirebilirler. Bu konuda anket çalmas yapabilirler. Üçüncüsü, basn gibi görsel kurululara yöneliktir. TV programlarnda vergiler ile kamu hizmetleri arasnda balant kuran gösterilere yer verilebilir. Örnein daha iyi eitim hizmeti, daha iyi salk hizmeti almak için vergi veren; bu hizmetlerden yararlanamayan veya düük kalitede yararlanan için vergi vermeyen bir kiilik karakterize edilebilir. Bu ailelerin de bu konuda bilinçlendirilmeleri dorultusunda çocuklarn vergiyi doru alglamalar üzerinde olumlu etki yapacaktr. Çünkü aratrmann bulgularna göre örencilerin vergiyi alglamalar üzerinde iletiim araçlar ve ailenin etkisi yüksek bulunmutur. Bu nedenle sadece okullarda vergilerin önemini belirten görsel materyaller örencilerin vergiyi doru alglamalar üzerinde yetersiz olabilir. Bununla birlikte okullarda yaplacak görsel materyaller iletiim araçlaryla da desteklenmelidir. 142 Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005)

21 Dördüncüsü, devlete özellikle vergi idaresine yöneliktir. Devlet (özellikle vergi idaresi) yaplan bu programlara hem maddi olarak destek vermeli ve bu yolla bu programlar tevik etmeli, hem de bu programlar vergi politikalaryla ypratmamaldr. KAYNAKÇA AKTAN Cokun C., Vergiler ve Mükelleflerin Psikolojik Tutumlar, 2002, /ekonomi/kamumaliyesi/vergi-psiko/anasayfa-psiko.htm, ( ). ALTUNI,IK Remzi, CO,KUN Recai, BAYRAKTARO.LU Serkan, YILDIRIM Engin, Sosyal Bilimlerde Ara.t3rma Yöntemleri, Sakarya Kitabevi, Gelitirilmi 3. Bask, Sakarya,,ubat BATIREL Ömer F., Vergi Kaçakçl ve Vergiye Gönüllü Uyum, Vergi Dünyas3, Say 175, Mart 1996, s BAYRAKLI Hasan H., SARUÇ Naci T., SA.BA, :sa, Vergi Kaçakçln Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi ve Vergi Kaçakçln Önleme Yöntemleri, 19. Ulusal Maliye Sempozyumunda Sunulan Bildiri, Antalya BAYRAKLI Hasan H., SA.BA, :sa, URAL Lütfi, Vergi Kaçrma Eilimini Etkileyen Faktörlerin :ncelenmesi: Uak :li Örnei, Afyon Kocatepe Üniversitesi BF Dergisi, C. VI, S. 1, Haziran 2004, s ÇEL:KKAYA Ali, Mükelleflerin Vergiye Gönüllü Uyumunu Etkileyen Faktörler, E-Akademi Hukuk, Ekonomi ve Siyasal Bilimler Ayl3k nternet Dergisi, Say: 5, 2002, ( ). DEM:R :hsan C., Mükelleflerin Vergi Kar.3s3ndaki Davran3.lar3: Afyon li Anket Çal3.mas3, Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, DEVR:M Fevzi, TEK:R Sabri ve,:r:n Mustafa, Vergi Psikolojisi (Ders Notlar), :zmir, DO.AN Bilal, Vergi Psikolojisi ve Vergiye Kar Psikolojik Tutumun Sonuçlar, Vergi Raporu, Vergi Kontrol Memurlar3 Derne+i, Yl: 1, Say: 6, Eylül 1993, s Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005) 143

22 EK:Z Durmu, AKBA, Yavuz, :lköretim 6. Snf Örencilerinin Astronomi :le :lgili Kavramlar Anlama Düzeyi ve Kavram Yanlglar, Milli E+itim, Say: 165, K/2005, s ERDEM Metin,,ENYÜZ Doan, TATLIO.LU :smail, Kamu Maliyesi, Ekin Kitabevi Yaynlar, Bursa, Eylül GERÇEK Adnan, YÜCE Mehmet, Mükelleflerin Vergiye Yaklam Açsndan Türk Vergi Sisteminin Deerlendirilmesi, Bursa Ticaret ve Sanayi Odas, Bursa, HANÇERL:O.LU Orhan, Ekonomi Sözlü+ü, Remzi Kitabevi, 8. Basm, :stanbul, KILIÇ Seçkin, Mükelleflerin Vergi Karsndaki Tutum ve Davranlarn Etkileyen Faktörler, Vergi Raporu, Vergi Denetmenleri Derne+i, Say: 68, Aralk-Ocak 2004, s MUTER Naci, SAKINÇ Süreyya, ÇELEB: Kemal, Mükelleflerin Vergi Kar.3s3ndaki Tutum ve Davran3.lar3 Ara.t3rmas3, Celal Bayar Üniversitesi, ::BF, Maliye Bölümü, Manisa, ÖZBAYDAR Sabri, Psikoloji, Altn Kitaplar Yaynevi, 17. Bask, :stanbul, POMMEREHNE W.W. ve SCHNE:DER F., Fiscal Illusion, Political Institutions, and Local Public Spending, Kyklos, Vol.31, 1978, s SA.BA, :sa, Kamu Tercihi Teorisi ve Türkiye'de Yerel Vergilerin Alglanmas, Amme daresi Dergisi, C.: 36, S.: 1, 2003, s SCHMÖLDERS Günter, Genel Vergi Teorisi, (Çev.: Salih TURHAN), Dördüncü Bask, :stanbul Üniversitesi :ktisat Fakültesi, Fakülteler Matbaas, :stanbul, 1976.,ENYÜZ Doan, Maliye Mükellef :likilerinde Karlalan Sorunlar, Say3.tay Dergisi, Say 7, 1992, s ,ENYÜZ Doan, Vergilendirmede Yükümlü Psikolojisi, Bursa, UÇAK Cemalettin, Vergilendirme Psikolojisi, Vergi Dünyas3, Say 189, Mays 1997, s Afyon Kocatepe Üniversitesi,..B.F. Dergisi (C.VII,S.2, 2005)

Endüstri Meslek Lisesi Örencilerinin Yetenek lgi ve Deerleri le Okuduklar Bölümler Arasndaki li"ki

Endüstri Meslek Lisesi Örencilerinin Yetenek lgi ve Deerleri le Okuduklar Bölümler Arasndaki liki Eitim Fakültesi Dergisi http://kutuphane.uludag.edu.tr/univder/uufader.htm Endüstri Meslek Lisesi Örencilerinin Yetenek lgi ve Deerleri le Okuduklar Bölümler Arasndaki li"ki Salih Baatr *, Reat Peker**

Detaylı

YÜKSEKÖRETM KURULU BAKANLII YÜKSEKÖRETM KURUMLARI FAALYET RAPORU HAZIRLAMA REHBER

YÜKSEKÖRETM KURULU BAKANLII YÜKSEKÖRETM KURUMLARI FAALYET RAPORU HAZIRLAMA REHBER YÜKSEKÖRETM KURULU BAKANLII YÜKSEKÖRETM KURUMLARI FAALYET RAPORU HAZIRLAMA REHBER 2007 YILI..ÜNVERSTES FAALYET RAPORU (BRMLER ÇN FAKÜLTE/YO/MYO/ENSTTÜ/DARE BAKANLII/HUKUK MÜAVRL) 2 ÇNDEKLER ÜST YÖNETC

Detaylı

Snf Öretmenlerinin Kendi Mesleki Yeterliklerine likin Görüleri: Genel Bir Deerlendirme. Dr. Halil Yurdugül Ali Çakrolu Mesude Ayan

Snf Öretmenlerinin Kendi Mesleki Yeterliklerine likin Görüleri: Genel Bir Deerlendirme. Dr. Halil Yurdugül Ali Çakrolu Mesude Ayan Snf Öretmenlerinin Kendi Mesleki Yeterliklerine likin Görüleri: Genel Bir Deerlendirme Dr. Halil Yurdugül Ali Çakrolu Mesude Ayan Öretmen Yeterlikleri Toplumsal geliim için, Eitimin kalitesini artrmak

Detaylı

SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY. Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ

SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY. Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ SOSYAL GÜVENLK KURMUNUN YAPISI VE LEY Sosyal Güvenlik Kurumu Bakanl Strateji Gelitirme Bakan Ahmet AÇIKGÖZ KURUMUN AMACI ve GÖREVLER' Sosyal sigortalar ile genel salk sigortas bakmndan kiileri güvence

Detaylı

BASIN YAYIN VE HALKLA L K LER UBE MÜDÜRLÜ Ü

BASIN YAYIN VE HALKLA L K LER UBE MÜDÜRLÜ Ü BASINYAYINVEHALKLALKLERUBEMÜDÜRLÜÜ ÝLÝÞKÝLER ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ Yetki,GörevveSorumluluklar YasalDayanak Büyükehirbelediyesininçalmalarnnbasn,yaynaraçlaryardmyla kamuoyunaetkilibirekildeduyuruluptantlmasnsalamakvehalkla

Detaylı

2012 2013 E T M ve Ö RET M YILI ÖRGÜN ve YAYGIN E T M KURUMLARI ÇALI MA TAKV M

2012 2013 E T M ve Ö RET M YILI ÖRGÜN ve YAYGIN E T M KURUMLARI ÇALI MA TAKV M 2012 2013 ETM ve ÖRETM YILI ÖRGÜN ve YAYGIN ETM KURUMLARI ÇALIMA TAKVM SIRA NO ÇALIMA KONULARI TARH 1. Okul Öncesi Ve lköretim Okullar 1. Snf Örencilerinin Eitim- Öretime Hazrlanmalar ( Bamsz Anaokullar

Detaylı

Kpss 2014 E?itim Bilimleri Dvd Seti

Kpss 2014 E?itim Bilimleri Dvd Seti KPSS Ö?retmen Adaylar? Görüntülü E?itim Seti 58 DVD + Rehberlik Kitab? GÜNCEL Kpss E?itim Bilimleri Dvd Seti Tüm Dersler Kpss 2014 E?itim Bilimleri Dvd Seti Kpss 2014 E?itim Bilimleri Dvd Seti 58 Dvd Derecelendirme:Henüz

Detaylı

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir:

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir: SORU 1: 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir: (i) Ayla dönütürülebilir yllk nominal %7,8 faiz oran ile her ay eit taksitler halinde

Detaylı

Tangram Etkinlii ile Çevre ve Alan Hesab *

Tangram Etkinlii ile Çevre ve Alan Hesab * Elementary Education Online, 8(2), tp: 1-6, 2009. lkö!retim Online, 8(2), öu: 1-6, 2009. [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr Tangram Etkinlii ile Çevre ve Alan Hesab * Güney HACIÖMERO0LU 1 Sezen

Detaylı

ARSAN TEKST L T CARET VE SANAY ANON M RKET SER :XI NO:29 SAYILI TEBL E ST NADEN HAZIRLANMI YÖNET M KURULU FAAL YET RAPORU

ARSAN TEKST L T CARET VE SANAY ANON M RKET SER :XI NO:29 SAYILI TEBL E ST NADEN HAZIRLANMI YÖNET M KURULU FAAL YET RAPORU 1. Raporun Dönemi : 01.01.2008 31.03.2008 2. Faaliyet Konusu Arsan Tekstil Ticaret Ve Sanayi A.. (irket) 1984 ylnda Türkiye de kurulmu# olup faaliyet konusu; her türlü pamuk ipli)i üretimi, sentetik iplik

Detaylı

Mali Yönetim ve Denetim Dergisinin May s-haziran 2008 tarihli 50. say nda yay nlanm r.

Mali Yönetim ve Denetim Dergisinin May s-haziran 2008 tarihli 50. say nda yay nlanm r. HURDAYA AYRILAN VARLIKLARIN MUHASEBELELMELER VE YAPILAN YANLILIKLAR Ömer DA Devlet Muhasebe Uzman info@omerdag.net 1.G Kamu idarelerinin kaytlarnda bulunan tarlar ile maddi duran varlklar doalar gerei

Detaylı

KIRSAL ÇEVRE ve ORMANCILIK SORUNLARI ARATIRMA DERNE The Research Association of Rural Environment and Forestry

KIRSAL ÇEVRE ve ORMANCILIK SORUNLARI ARATIRMA DERNE The Research Association of Rural Environment and Forestry KIRSAL ÇEVRE ve ORMANCILIK SORUNLARI ARATIRMA DERNE The Research Association of Rural Environment and Forestry 9 Mart 1998 Say* : F-1998/ Konu : Krsal Kalknmada Ekolojik Boyut Konulu Eitim TKV K*rsal Kalk*nma

Detaylı

PARAMETRK OLMAYAN STATSTKSEL TEKNKLER. Prof. Dr. Ali EN ÖLÇEKLER

PARAMETRK OLMAYAN STATSTKSEL TEKNKLER. Prof. Dr. Ali EN ÖLÇEKLER PARAMETRK OLMAYAN STATSTKSEL TEKNKLER Prof. Dr. Ali EN 1 Normal dalm artlarn salamayan ve parametrik istatistik tekniklerinin kullanlmasn elverisiz klan durumlarn bulunmas halinde, eldeki verilere bal

Detaylı

EKG Sinyallerinde Gürültü Gidermede Ayrk Dalgack Dönüümünde Farkl Ana Dalgacklarn Ve Ayrtrma Seviyelerinin Karlatrlmas

EKG Sinyallerinde Gürültü Gidermede Ayrk Dalgack Dönüümünde Farkl Ana Dalgacklarn Ve Ayrtrma Seviyelerinin Karlatrlmas EKG Sinyallerinde Gürültü Gidermede Ayrk Dalgack Dönüümünde Farkl Ana Dalgacklarn Ve Ayrtrma Seviyelerinin Karlatrlmas Cengiz Tepe 1 Hatice Sezgin 1, Elektrik Elektronik Mühendislii Bölümü, Ondokuz May#s

Detaylı

T.C. BABAKANLIK Hazine Müstearl. T.C. Babakanlk Hazine Müstearl

T.C. BABAKANLIK Hazine Müstearl. T.C. Babakanlk Hazine Müstearl T.C. BABAKANLIK Hazine Müstearl BLGLENDRME TOPLANTISI 10.03.2010 Sunum Plan Tarihçe Görev ve Sorumluluklar Tekilat Yaps Dier Kurumlarla likiler Kariyer Olanaklar Soru Cevap Tarihçe Osmanl Devletinde; Hazine,

Detaylı

ETM FAKÜLTES ÖRENCLER LE FEN-EDEBYAT FAKÜLTES MEZUNLARININ ÖRETMENLK MESLENE YÖNELK ALGILARININ KARILATIRILMASI (GAZ ÜNVERSTES ÖRNE)

ETM FAKÜLTES ÖRENCLER LE FEN-EDEBYAT FAKÜLTES MEZUNLARININ ÖRETMENLK MESLENE YÖNELK ALGILARININ KARILATIRILMASI (GAZ ÜNVERSTES ÖRNE) ETM FAKÜLTES ÖRENCLER LE FEN-EDEBYAT FAKÜLTES MEZUNLARININ ÖRETMENLK MESLENE YÖNELK ALGILARININ KARILATIRILMASI (GAZ ÜNVERSTES ÖRNE) Bülent ÖZTÜRK Okyay DOAN * Gürcü KOÇ ** Özet Bu çalmada, Gazi Eitim

Detaylı

MÜZ K Ö RETMENL PROGRAMLARININ KPSS SONUÇLARI

MÜZ K Ö RETMENL PROGRAMLARININ KPSS SONUÇLARI Bildiriler. Ulusal Müzik Eitimi Sempozyumu, Eylül 00, OMÜ MÜZK ÖRETMENL PROGRAMLARININ KPSS SONUÇLARI DORULTUSUNDA BRBRLERYLE VE EM FAKÜLTELERN DER RETMENLK PROGRAMLARI LE KARILATIRILMASI Doç. Enver TUFAN

Detaylı

MER A YLETRME ve EROZYON ÖNLEME ENTEGRE PROJES (YENMEHMETL- POLATLI)

MER A YLETRME ve EROZYON ÖNLEME ENTEGRE PROJES (YENMEHMETL- POLATLI) MER A YLETRME ve EROZYON ÖNLEME ENTEGRE PROJES (YENMEHMETL- POLATLI) I- SORUN Toprak ve su kaynaklarnn canllarn yaamalar yönünden tad önem bilinmektedir. Bu önemlerine karlk hem toprak hem de su kaynaklar

Detaylı

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar:

1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: 01/01/2005-30/06/2005 DÖNEMNE LKN YAPI KRED EMEKLLK A.. GELR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVZ) EMEKLLK YATIRIM FONU FAALYET RAPORU 1) Ekonominin Genel Durumu ve Piyasalar: 2005 yl gelimekte olan ülke

Detaylı

PERFORMANS BLGLER GENEL SEKRETERLK PERFORMANS HEDEFLER TABLOSU

PERFORMANS BLGLER GENEL SEKRETERLK PERFORMANS HEDEFLER TABLOSU PERFORMANS BLGLER GENEL SEKRETERLK PERFORMANS HEDEFLER TABLOSU AMAÇ - 1 nsanln geliimine yönelik katma deeri yüksek ürün ve hizmet yaratmak HEDEF (1.6) 2009 ylna kadar deer yaratan bilimsel ara$trma ve

Detaylı

Askere gidecek memurun ücretsiz izne ayr l i lemi. Bakmakla yükümlü oldu u sa l k karnesi verilmesi

Askere gidecek memurun ücretsiz izne ayr l i lemi. Bakmakla yükümlü oldu u sa l k karnesi verilmesi nsankaynaklarveeitimdairesibakanl ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI MEMURPERSONELUBEMÜDÜRLÜÜ Yetki,GörevveSorumluluklar Bakakurumdaçalanmemurunkurumumuzaatanmas. Memurunbakabirbirimekurumiçiatanmailemi

Detaylı

GENEL DURUM. GERÇEKLE T R LEN FAAL YETLER ve PROJELER 1. SOSYAL YARDIMLAR

GENEL DURUM. GERÇEKLE T R LEN FAAL YETLER ve PROJELER 1. SOSYAL YARDIMLAR GENELDURUM Türk Kzlay Sosyal Hizmetler Müdürlüü; olaan ve olaanüstü durumlarda, yerel, ulusal ve uluslararas düzeyde insan onurunu korumak amac ile toplumdaki savunmasz ve incinebilir nüfus gruplarnn sorunlarn

Detaylı

Proje Döngüsünde Bilgi ve. Turkey - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1

Proje Döngüsünde Bilgi ve. Turkey - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1 Proje Döngüsünde Bilgi ve letiim Turkey - EuropeAid/126747/D/SV/TR_ Alina Maric, Hifab 1 Proje Döngüsünde Bilgi ve letiim B: Ana proje yönetimi bilgi alan B: Tüm paydalara ulamak ve iletiim kurmak için

Detaylı

SIEMENS Siemens Sanayi ve Ticaret A..

SIEMENS Siemens Sanayi ve Ticaret A.. SIEMENS Siemens Sanayi ve Ticaret A.. Deerli Tedarikçilerimiz, Türk Vergi Usul Kanunu ve ana ortamz olan Siemens AG nin kurallar gerei, firmamza gelen faturalarn muhasebeletirilmesi, takibi ve vadesinde

Detaylı

ARTVN L GELME PLANI. Artvin l Geneli-2000. Bilinmeyen 80+ 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

ARTVN L GELME PLANI. Artvin l Geneli-2000. Bilinmeyen 80+ 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 ARTVN L GELME PLANI Artvin l Geneli-2000 Bilinmeyen Erkek 80+ 75-79 70-74 65-69 60-64 Kad n Y a Gruplar 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34. 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 12 9 6 3 0 3 6 9 12 % NÜFUS

Detaylı

zmir Büyük ehir Belediyesi Ba kanl k Makam na ve belediyemizi ziyarete gelen yabanc ülke temsilcilerine gerekti inde tercümanl k hizmeti vermek.

zmir Büyük ehir Belediyesi Ba kanl k Makam na ve belediyemizi ziyarete gelen yabanc ülke temsilcilerine gerekti inde tercümanl k hizmeti vermek. ABVEDILKLERUBEMÜDÜRLÜÜ DIÞ ÝLÝÞKÝLER ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ Yetki,GörevveSorumluluklar zmirbüyükehirbelediyesi'ninuluslararaslikilerinidüzenlemek. zmirbüyükehirbelediyesibünyesindeyeralanbirimlereavrupabirliiveçeitli

Detaylı

ÖRETMENLER N SINIF Ç ÖRET M ETK NL KLER N N ÖRETMEN ADAYLARININ GÖRÜLER NE GÖRE DEERLEND R LMES

ÖRETMENLER N SINIF Ç ÖRET M ETK NL KLER N N ÖRETMEN ADAYLARININ GÖRÜLER NE GÖRE DEERLEND R LMES ÖRETMENLER N SINIF Ç ÖRET M ETK NL KLER N N ÖRETMEN ADAYLARININ GÖRÜLER NE GÖRE DEERLEND R LMES Özet / Abstract H. smail ASLANTA Aratrmada, ilköretimde görev yapan öretmenlerin snf içi öretim etkinliklerinde

Detaylı

1. GR GENEL BLGLER...1

1. GR GENEL BLGLER...1 1. GR...1 2. GENEL BLGLER...1 3. MEVCUT DURUM ANALZ VE DEERLENDRME...1 3.1. Aratrma ve Yayn Faaliyetleri...1 3.2. E%itim Ö%retim Faaliyetleri...2 3.3. nsan Kaynaklar...8 3.4. Hizmetler...11 3.5. Mali Kaynaklar...12

Detaylı

'DARE PERFORMANS HEDEF' TABLOSU

'DARE PERFORMANS HEDEF' TABLOSU !nsanl"n Geliimine Yönelik Katma De"eri Yüksek Ürün ve Hizmet Yaratmak 2011 ylna kadar üretilen aratrmalara, projeleri ve alnan patent saylarn % 20 arttrmak üzere laboratuvarlar kurmak ve akreditasyonlarn

Detaylı

E-DEVLET H ZMETLER NDEN YARARLANMA DERECES VE ALGILANAN H ZMET KAL TES : AMPR K B R ÇALIMA

E-DEVLET H ZMETLER NDEN YARARLANMA DERECES VE ALGILANAN H ZMET KAL TES : AMPR K B R ÇALIMA E-DEVLET H ZMETLER NDEN YARARLANMA DERECES VE ALGILANAN H ZMET KAL TES : AMPR K B R ÇALIMA Yrd. Doç. Dr. Naci Tolga SARUÇ * ÖZET E-devlet hizmetlerin vatandalar tarafndan nasl alglandn, hangi hizmetlerin

Detaylı

Sosyal Değişime Destek: Yeni Kitle Kaynak Araçları Anketi

Sosyal Değişime Destek: Yeni Kitle Kaynak Araçları Anketi Sosyal Değişime Destek: Yeni Kitle Kaynak Araçları Anketi 1. Etkinliğe hangi kurumu temsilen katıldınız? Sivil toplum kuruluşu 75,0% 9 Bireysel 8,3% 1 Şirket 16,7% 2 Üniversite 0,0% 0 Sosyal Girişim 0,0%

Detaylı

AKTÜERLK SINAVLARI FNANSAL MATEMATK SINAVI ÖRNEK SORULARI

AKTÜERLK SINAVLARI FNANSAL MATEMATK SINAVI ÖRNEK SORULARI AKTÜERLK SINAVLARI FNANSAL MATEMATK SINAVI ÖRNEK SORULARI SORU 1: 6 yl vade ile yllk %14 basit faiz oran üzerinden bir borç alnmtr. 3. yldaki faiz oranna e$de%er olan efektif iskonto oran a$a%dakilerden

Detaylı

PERFORMANS DEERLENDRME ÇALIMALARINA LKN GÖREN GÖRÜLERNN BELRLENMESNE YÖNELK BR ARATIRMA

PERFORMANS DEERLENDRME ÇALIMALARINA LKN GÖREN GÖRÜLERNN BELRLENMESNE YÖNELK BR ARATIRMA PERFORMANS DEERLENDRME ÇALIMALARINA LKN GÖREN GÖRÜLERNN BELRLENMESNE YÖNELK BR ARATIRMA Yrd. Doç. Dr. Said KINGIR * Ar. Grv. Erkan TAKIRAN * ÖZET Performans deerlendirme, astlar üzerinde etkili yönetim

Detaylı

BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES. M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD Ç.Ü., naat Mühendislii Bölümü, Adana / Türkiye

BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES. M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD Ç.Ü., naat Mühendislii Bölümü, Adana / Türkiye ISSN 1019-1011 Ç.Ü.MÜH.MM.FAK.DERGS CLT.19 SAYI.2 Aral,k December 2004 Ç.Ü.J.FAC.ENG.ARCH. VOL.19 NO.2 BAYINDIRLIK LER BRM FYAT ANALZLERNDEK GÜCÜ VERMLLKLERNN RDELENMES M.Emin ÖCAL, Ali TAT ve Ercan ERD

Detaylı

Okul Öncesi Eitim Kurumlarna Devam Eden 5-6 Ya Çocuklarnda Akademik Benlik Saygs

Okul Öncesi Eitim Kurumlarna Devam Eden 5-6 Ya Çocuklarnda Akademik Benlik Saygs Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eitim Fakültesi Dergisi 20: 28-39 (2006) Okul Öncesi Eitim Kurumlarna Devam Eden 5-6 Ya Çocuklarnda Akademik Benlik Saygs Fatma Nilgün Cevher*, Mustafa Bulu** ÖZET Bu aratrmann

Detaylı

Herkese i$ Turkiska Arbete åt alla

Herkese i$ Turkiska Arbete åt alla Turkiska Arbete åt alla Herkese i$ Seçim günü olan 17 Eylül de (sveç in gelece+i için karar verilecek. Bunu sen ve ben seçimlere katlarak yapaca+z. Oylarmzn de+eri ayn hepimiz ayn sorumlulu+u payla$yoruz.

Detaylı

TURZM SEKTÖRÜNDE SERVQUAL ANALZ LE HZMET KALTESNN ÖLÇÜLMES VE BR TERMAL OTELDE UYGULAMA Yrd.Doç.Dr.Ali ELEREN * Dr.Burhan KILIÇ **

TURZM SEKTÖRÜNDE SERVQUAL ANALZ LE HZMET KALTESNN ÖLÇÜLMES VE BR TERMAL OTELDE UYGULAMA Yrd.Doç.Dr.Ali ELEREN * Dr.Burhan KILIÇ ** TURZM SEKTÖRÜNDE SERVQUAL ANALZ LE HZMET KALTESNN ÖLÇÜLMES VE BR TERMAL OTELDE UYGULAMA Yrd.Doç.Dr.Ali ELEREN * Dr.Burhan KILIÇ ** ÖZET Turizm sektörü, tüm hizmet sektörleri içersinde yatrm, istihdam ve

Detaylı

HACETTEPE ÜNVERSTES. l e t i i m. : H. Ü. Fen Fakültesi Aktüerya Bilimleri Bölümü Beytepe/Ankara. Telefon :

HACETTEPE ÜNVERSTES. l e t i i m. : H. Ü. Fen Fakültesi Aktüerya Bilimleri Bölümü Beytepe/Ankara. Telefon : l e t i i m Adres : H. Ü. Fen Fakültesi Aktüerya Bilimleri Bölümü 06800 Beytepe/Ankara Telefon : +90 312 297 6234 Faks : +90 312 297 7998 HACETTEPE ÜNVERSTES e-posta Web : aktuerya@hacettepe.edu.tr : www.aktuerya.hacettepe.edu.tr

Detaylı

OKUL ÖNCES E M KURUMLARINDA ÇALI AN ANASINIFI ÖZET

OKUL ÖNCES E M KURUMLARINDA ÇALI AN ANASINIFI ÖZET OKUL ÖNCES EM KURUMLARINDA ÇALIAN ANASINIFI RETMENLERLE MÜZK ÖRETMENLERN MÜZK ÇALIMALARINA N TUTUM VE YETERLKLERN KARILATIRILMASI ÖZET r. Gör. Dr. lknur ÖZAL GÖNCÜ GÜMEF. ÇGEB.Okul Öncesi EABD. Okul öncesi

Detaylı

Bileenler arasndaki iletiim ise iletiim yollar ad verilen kanallar yardm ile gerçekleir: 1 Veri Yollar 2 Adres Yollar 3 Kontrol Yollar

Bileenler arasndaki iletiim ise iletiim yollar ad verilen kanallar yardm ile gerçekleir: 1 Veri Yollar 2 Adres Yollar 3 Kontrol Yollar Von Neumann Mimarisinin Bileenleri 1 Bellek 2 Merkezi lem Birimi 3 Giri/Çk Birimleri Yazmaçlar letiim Yollar Bileenler arasndaki iletiim ise iletiim yollar ad verilen kanallar yardm ile gerçekleir: 1 Veri

Detaylı

ARSAN TEKST L T CARET VE SANAY ANON M RKET SER :XI NO:29 SAYILI TEBL E ST NADEN HAZIRLANMI YÖNET M KURULU FAAL YET RAPORU

ARSAN TEKST L T CARET VE SANAY ANON M RKET SER :XI NO:29 SAYILI TEBL E ST NADEN HAZIRLANMI YÖNET M KURULU FAAL YET RAPORU 1. Raporun Dönemi : 01.01.2009 31.03.2009 2. Konusu Arsan Tekstil Ticaret Ve Sanayi A.. (irket) 1984 ylnda Türkiye de kurulmu# olup faaliyet konusu; her türlü pamuk ipli)i üretimi, sentetik iplik üretimi,

Detaylı

Ölçek Geli,tirme Çal.,malar.nda Kapsam Geçerlii için Kapsam Geçerlik &ndekslerinin Kullan.lmas.

Ölçek Geli,tirme Çal.,malar.nda Kapsam Geçerlii için Kapsam Geçerlik &ndekslerinin Kullan.lmas. XIV. Ulusal Eitim ilimleri Kongresi Pamukkale Üniversitesi Eitim Fakültesi 28 30 Eylül 2005 DEN&ZL& Ölçek Geli,tirme Çal.,malar.nda Kapsam Geçerlii için Kapsam Geçerlik &ndekslerinin Kullan.lmas. Dr. Halil

Detaylı

Bir torbada 6 beyaz 5 krmz ve 4 siyah bilye vardr. Torbadan rastgele çekilen 3 bilyenin a) Üçünün de beyaz olma olasl" b) Üçünün de ayn renkte olma

Bir torbada 6 beyaz 5 krmz ve 4 siyah bilye vardr. Torbadan rastgele çekilen 3 bilyenin a) Üçünün de beyaz olma olasl b) Üçünün de ayn renkte olma 1 Bir torbada 6 beyaz 5 krmz ve 4 siyah bilye vardr. Torbadan rastgele çekilen 3 bilyenin a) Üçünün de beyaz olma olasl" b) Üçünün de ayn renkte olma olasl" c) Üçünün de farkl renkte olma olasl" d) 1.

Detaylı

BÖLÜM 2 D YOTLU DO RULTUCULAR

BÖLÜM 2 D YOTLU DO RULTUCULAR BÖLÜ 2 DYOTLU DORULTUCULAR A. DENEYN AACI: Tek faz ve 3 faz diyotlu dorultucularn çalmasn ve davranlarn incelemek. Bu deneyde tek faz ve 3 faz olmak üzere tüm yarm ve tam dalga dorultucular, omik ve indüktif

Detaylı

Sermaye Piyasas Faaliyetleri Temel Düzey Eitim Proram

Sermaye Piyasas Faaliyetleri Temel Düzey Eitim Proram Temel Düzey Eitim Proram Amaç : Sermaye Piyasas Kurumlarnda görev yapanlar veya bu görevlere atanacaklar, SPK nn düzenleyecei Lisanslama snavna hazrlama. Katlmclar Hisse Senetleri Piyasas Mü"teri Temsilcileri,Yatrm

Detaylı

Gaziantep-Nizip Ekip Ba kanl kurulumu devam etmekte olup, 03.10.2012 tarihi itibariyle misafir kabulüne ve malzeme da t m na ba lanm t r.

Gaziantep-Nizip Ekip Ba kanl kurulumu devam etmekte olup, 03.10.2012 tarihi itibariyle misafir kabulüne ve malzeme da t m na ba lanm t r. GENELDURUM Suriye de yaanan iç karklk neticesinde, 29 Nisan 2011 tarihinden itibaren, Hatay dan snr geçerek ülkemize giri yapan Suriye vatandalarnn acil ihtiyaçlarnn karlanmas amacyla Türk Kzlay tarafndan

Detaylı

RESMÎ VE ÖZEL FEN LSELERNN ÖRGÜTSEL ÖRENME AÇISINDAN KARILATIRILMASI. Mustafa KALE

RESMÎ VE ÖZEL FEN LSELERNN ÖRGÜTSEL ÖRENME AÇISINDAN KARILATIRILMASI. Mustafa KALE RESMÎ VE ÖZEL FEN LSELERNN ÖRGÜTSEL ÖRENME AÇISINDAN KARILATIRILMASI Mustafa KALE Özet Aratrmann temel amac, Resmî ve Özel Fen nin örgütsel örenme açsndan bir karlatrmasnn yaplmasdr. Bu amaca yönelik olarak

Detaylı

novasyon KalDer zmir ubesi 8. Mükemmellii Aray Sempozyomu zmir, 18 Nisan 2007 irin Elçi Technopolis Türkiye Direktörü Teknoloji Yönetim Dernei Bakan

novasyon KalDer zmir ubesi 8. Mükemmellii Aray Sempozyomu zmir, 18 Nisan 2007 irin Elçi Technopolis Türkiye Direktörü Teknoloji Yönetim Dernei Bakan novasyon KalDer zmir ubesi 8. Mükemmellii Aray Sempozyomu zmir, 18 Nisan 2007 irin Elçi Technopolis Türkiye Direktörü Teknoloji Yönetim Dernei Bakan novasyon Ekonomik ve toplumsal fayda yaratmak için ürünlerde,

Detaylı

SOSYAL BLGLER DERSNE YÖNELK TUTUMUN BAARIYA ETKS

SOSYAL BLGLER DERSNE YÖNELK TUTUMUN BAARIYA ETKS SOSYAL BLGLER DERSNE YÖNELK TUTUMUN BAARIYA ETKS Bayram TAY * Betül AKYÜREK TAY ** Örenme bireyin çevresiyle etkileimi sonucunda davranlarnda meydana gelen kalc izli deiiklik olarak ifade edilir. Eitimin

Detaylı

KURUMSAL T BAR YÖNET M PROF. DR. HALUK GÜRGEN

KURUMSAL T BAR YÖNET M PROF. DR. HALUK GÜRGEN KURUMSAL T BAR YÖNET M PROF. DR. HALUK GÜRGEN KURUMSAL T BAR tibar alglamalardan oluur. Kurumsal itibar, bir kuruma yönelik her türlü alglamann bütünüdür. Kurumsal itibar; sosyal ortaklarn kurulula ilgili

Detaylı

HAREKETL BASINÇ YÜKLEMES ALTINDAK HDROLK SLNDRN DNAMK ANALZ

HAREKETL BASINÇ YÜKLEMES ALTINDAK HDROLK SLNDRN DNAMK ANALZ 12. ULUSAL MAKNA TEORS SEMPOZYUMU Erciyes Üniversitesi, Kayseri 09-11 Haziran 2005 HAREKETL BASINÇ YÜKLEMES ALTINDAK HDROLK SLNDRN DNAMK ANALZ Kutlay AKSÖZ, Hira KARAGÜLLE ve Zeki KIRAL Dokuz Eylül Üniversitesi,

Detaylı

Kare tabanl bir kutunun yükseklii 10 cm dir.taban uzunluunu gösteren X ise (2, 8) arasnda uniform (tekdüze) dalmaktadr.

Kare tabanl bir kutunun yükseklii 10 cm dir.taban uzunluunu gösteren X ise (2, 8) arasnda uniform (tekdüze) dalmaktadr. SORU : Kare tabanl bir kutunun yükseklii 0 cm dir.taban uzunluunu gösteren X ise (, 8) arasnda uniform (tekdüze) dalmaktadr. Kutunun hacminin olaslk younluk fonksiyonu g(v) a%adakilerden hangisidir? v

Detaylı

SINIF ÖRETMENLERNN DERSLERE LKN GÖRÜLER VE TERCH ETTKLER ÖRETM YÖNTEMLER: STANBUL ÖRNE. Cihangir DOAN *

SINIF ÖRETMENLERNN DERSLERE LKN GÖRÜLER VE TERCH ETTKLER ÖRETM YÖNTEMLER: STANBUL ÖRNE. Cihangir DOAN * SINIF ÖRETMENLERNN DERSLERE LKN GÖRÜLER VE TERCH ETTKLER ÖRETM YÖNTEMLER: STANBUL ÖRNE Cihangir DOAN * Özet Türkiye de Cumhuriyetin bandan itibaren snf öretmeni yetitirilmeye önem verilmi ve günümüzde

Detaylı

Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü. Aktüerler Derneği Nisan 2010

Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü. Aktüerler Derneği Nisan 2010 Sigorta irketlerinin Yaps ve Aktüerin Rolü Aktüerler Derneği Nisan 2010 Türkiye de sigortaclk ve bireysel emeklilik sektörü RKET SAYISI - NUMBER OF COMPANY 2006 2007 2008 Hayat D - Non Life (Alt adedi

Detaylı

Türkiye de özel sa l k kurulu lar nda bir tutundurma faaliyeti olarak reklam n hukuki boyutu üzerine bir ara t rma

Türkiye de özel sa l k kurulu lar nda bir tutundurma faaliyeti olarak reklam n hukuki boyutu üzerine bir ara t rma ABMYO Dergisi. 23, (2011) (99-108) Türkiye de özel salk kurulularnda bir tutundurma faaliyeti olarak reklamn hukuki boyutu üzerine bir aratrma Özet 1 stanbul Aydn Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü,

Detaylı

LSE ÖRENCLERNN TARH DERSNN AMAÇLARINA YÖNELK GÖRÜLER

LSE ÖRENCLERNN TARH DERSNN AMAÇLARINA YÖNELK GÖRÜLER LSE ÖRENCLERNN TARH DERSNN AMAÇLARINA YÖNELK GÖRÜLER smail H. DEMRCOLU * Özet Lise örencilerinin tarih dersinin amaçlar hakkndaki düünceleri, bu dersin ilenii ve örencilerin tarih dersine yönelik görülerini

Detaylı

Olaslk Kavramlaryla lgili Gelitirilen Öretim Materyallerinin Örencilerin Kavramsal Geliimine Etkisi

Olaslk Kavramlaryla lgili Gelitirilen Öretim Materyallerinin Örencilerin Kavramsal Geliimine Etkisi Olaslk Kavramlaryla lgili Gelitirilen Öretim Materyallerinin Örencilerin Kavramsal Geliimine Etkisi Ramazan GÜRBÜZ* ÖZET Bu aratrmann amac, aratrmac tarafndan gelitirilen somut öretim nesneleri, çalma

Detaylı

UYARIYORUZ! 66 Ay Çok Erken!

UYARIYORUZ! 66 Ay Çok Erken! * BASIN B!LD!R!S! * BASIN B!LD!R!S! * BASIN B!LD!R!S! * BASIN B!LD!R!S!* BASIN B!LD!R!S! * UYARIYORUZ! 66 Ay Çok Erken! Dikkat Dikkat: Okullar Aç"l"yor!! 2012-2013!E"itim!Ö"retim!y#l#!17!Eylül!2012 de,!ilkokula!yeni!ba$layan!ö"renciler!ise!10!eylül!2012

Detaylı

EĞİTİM BİLİMLERİ. Tamamı Çözümlü ÇIKMIŞ SORULAR

EĞİTİM BİLİMLERİ. Tamamı Çözümlü ÇIKMIŞ SORULAR EĞİTİM BİLİMLERİ ÇIKMIŞ SORULAR EĞİTİM BİLİMLERİ Tamamı Çözümlü Tamamı Çözümlü ÇIKMIŞ 2004 SORULAR 2002 2001 2003 2005 2006 2007 Gelişim Psikolojisi Öğrenme Psikolojisi Rehberlik Program Geliştirme Öğretim

Detaylı

Kurumsal tibar. Salk Sektöründe Kurumsal tibar ve Güven. Dr. Erhan Ba Genel Müdür. Bilim laç

Kurumsal tibar. Salk Sektöründe Kurumsal tibar ve Güven. Dr. Erhan Ba Genel Müdür. Bilim laç Kurumsal tibar Salk Sektöründe Kurumsal tibar ve Güven Dr. Erhan Ba Genel Müdür Bilim laç EFQM Mükemmellik Modeli Bilim laç 167 ilaç firmas içinde IMS 2006 sonu verilerine göre: Kutu satlarnda en büyük

Detaylı

8. MÜKEMMELL!"! ARAYI& SEMPOZYUMU

8. MÜKEMMELL!! ARAYI& SEMPOZYUMU 8. MÜKEMMELL!"! ARAYI& SEMPOZYUMU Salkta Kalite Uygulamalar 16:30 18:00!zmir ÖZLEM YILDIRIM Vehbi Koç Vakf Salk Kurulu8lar Sürekli Kalite Geli8tirme Müdürü Ö. Yldrm, D. V. Yiit, Ö. Ouz 1 KAPSAM Vehbi Koç

Detaylı

8.MÜKEMMELL ARAYI SEMPOZYUMU 17 Nisan 2007 / zmir

8.MÜKEMMELL ARAYI SEMPOZYUMU 17 Nisan 2007 / zmir 8.MÜKEMMELL ARAYI SEMPOZYUMU 17 Nisan 2007 / zmir Betül Faika SÖNMEZ Sa*l+k Bakanl+*+ Temel Sa*l+k Hiz.Gen. Md. Kalite E*itim ve Koor. Birimi Daire Ba3kan+ SA LIK HZMETNDE ARTAN TALEP Kaliteli, düük maliyette

Detaylı

MÜZ K BÖLÜMLER Ö RENC ÖZEL YETENEK G SINAVLARININ

MÜZ K BÖLÜMLER Ö RENC ÖZEL YETENEK G SINAVLARININ Bildiriler 8. Ulusal Müzik Eitimi Sempozyumu, 23 25 Eylül 2009, OMÜ TÜRKYE DEK ANADOLU GÜZEL SANATLAR LSELER MÜZK BÖLÜMLER ÖRENC ÖZEL YETENEK G SINAVLARININ MÜZKSEL TME-ALGILAMA BOYUTUNUN DEERLENDLMES

Detaylı

Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm

Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm Dr. Halil Yurdugül Hacettepe Üniversitesi Eitim Fakültesi yurdugul@hacettepe.edu.tr Motivasyon: Proje tabanl bir öretim sürecinde örencilerin

Detaylı

TARIM İSTATİSTİKLERİ

TARIM İSTATİSTİKLERİ TÜİK TARIM İSTATİSTİKLERİ TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU TÜİK 3169 MTB:2008-0473 - 50 Adet ISBN 978-975-19-4272-2 Önsöz ÖNSÖZ Türkiye statistik Kurumu karar alclarn, aratrmaclarn ve tüm istatistik kullanclarnn

Detaylı

Sosyo-ekonomik göstergeler bakmndan illerin bölgesel bazda benzerliklerinin çok deikenli analizler ile incelenmesi

Sosyo-ekonomik göstergeler bakmndan illerin bölgesel bazda benzerliklerinin çok deikenli analizler ile incelenmesi www.istatistikciler.org statistikçiler Dergisi 4 (2011) 57-68 statistikçiler Dergisi Sosyo-ekonomik göstergeler bakmndan illerin bölgesel bazda benzerliklerinin çok deikenli analizler ile incelenmesi brahim

Detaylı

BÖLÜM 3. A. Deneyin Amac

BÖLÜM 3. A. Deneyin Amac BÖLÜM 3 TRSTÖRLÜ DORULTUCULAR A. Deneyin Amac Tek faz ve 3 faz tristörlü dorultucularn çalmasn ve davranlarn incelemek. Bu deneyde tek faz ve 3 faz olmak üzere tüm yarm ve tam dalga tristörlü dorultucular,

Detaylı

ETMDE YABANCILAMA OLGUSU VE ÖRETMEN: LSE ÖRETMENLER ÜZERNE SOSYOLOJK BR ARATIRMA

ETMDE YABANCILAMA OLGUSU VE ÖRETMEN: LSE ÖRETMENLER ÜZERNE SOSYOLOJK BR ARATIRMA ETMDE YABANCILAMA OLGUSU VE ÖRETMEN: LSE ÖRETMENLER ÜZERNE SOSYOLOJK BR ARATIRMA Yaar ERJEM * Özet Bu aratrmann konusunu eitimde yabanclamann önemli bir formu olan öretmen yabanclamas oluturur. Lise öretmenleri

Detaylı

KURUMSAL YÖNET M VE YATIRIMCI LER PORTALI HRAÇÇI PORTAL ÜYEL K LEMLER KILAVUZU

KURUMSAL YÖNET M VE YATIRIMCI LER PORTALI HRAÇÇI PORTAL ÜYEL K LEMLER KILAVUZU KURUMSAL YÖNETM VE YATIRIMCI LER PORTALI HRAÇÇI PORTAL ÜYELK LEMLER KILAVUZU 2012 çerik Bilgileri 1. HRAÇÇI RKET PORTAL KATILIM SÜREC...3 2. RKET KULLANICISI PORTAL KAYIT LEMLER...6 2 / 12 1. HRAÇÇI RKET

Detaylı

T.C. İZMİR VALİLİĞİ ALİAĞA İLÇE MİLLÎ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET STANDARTLARI. Sıra Hizmet Standardı Olan Birimler Sayı

T.C. İZMİR VALİLİĞİ ALİAĞA İLÇE MİLLÎ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET STANDARTLARI. Sıra Hizmet Standardı Olan Birimler Sayı T.C. İZMİR VALİLİĞİ ALİAĞA İLÇE MİLLÎ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ HİZMET STANDARTLARI Sıra Hizmet Standardı Olan Birimler Sayı 1 Özel Öğretim Kurumları Bölümü 92 2 Atama Bölümü 1 3 Basın Yayın Bölümü 4 4 Eğitim Öğretim

Detaylı

D HEKML ÖRENCLERNDE SOSYAL DURUM LE ÇÜRÜK VE PERODONTAL SORUN GÖRÜLME SIKLII LKS (EPDEMYOLOJK BR ÇALIMA)

D HEKML ÖRENCLERNDE SOSYAL DURUM LE ÇÜRÜK VE PERODONTAL SORUN GÖRÜLME SIKLII LKS (EPDEMYOLOJK BR ÇALIMA) D HEKML ÖRENCLERNDE SOSYAL DURUM LE ÇÜRÜK VE PERODONTAL SORUN GÖRÜLME SIKLII LKS (EPDEMYOLOJK BR ÇALIMA) RELATIONSHIP BETWEEN SOCIAL STATUS, CARIES AND PERIODONTAL DISORDER PREVALENCE IN DENTAL STUDENTS

Detaylı

T.C KÜLTÜR VE TURZM BAKANLII Strateji Gelitirme Bakanl!"! (1. sayfa) ZEYLNAME

T.C KÜLTÜR VE TURZM BAKANLII Strateji Gelitirme Bakanl!! (1. sayfa) ZEYLNAME (1. sayfa) ZEYLNAME Türkiye Kültür Portal! Altyap!s!n!n Oluturulmas! ve Portal Uygulama Yaz!l!mlar!n!n Temin Edilmesi ihalesi 03/07/2009 Cuma gününe ertelenmitir. Teknik :artnamenin 6.(2). Maddesi Portal

Detaylı

Fraktal Kart Etkinliiyle Fraktal Geometriye Giri

Fraktal Kart Etkinliiyle Fraktal Geometriye Giri Elementary Education Online, 9(1), tp: 1-6, 2010. lkö retim Online, 9(1), ou:1-6, 2010. [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr Fraktal Kart Etkinliiyle Fraktal Geometriye Giri Fatih KARAKU+ Karadeniz

Detaylı

AKADEM K DE ERLEND RME VE

AKADEM K DE ERLEND RME VE KOCAEL ÜNVERSTES AKADEMK DEERLENDRME VE KALTE GELTRME RAPORU 2007 ubat 2009 SUNU Akademik Deerlendirme ve Kalite Gelitirme Kurulu (ADEK), yüksek öretim kurumlarnda, kurumun stratejik plan ve hedefleri

Detaylı

Anketler ne zaman kullanlr? Ünite 6 Anketlerin Kullanm. Temel Konular. Soru Tipleri. Açk-uçlu ve kapal anketler. Anketler. Anketler de0erlidir, e0er;

Anketler ne zaman kullanlr? Ünite 6 Anketlerin Kullanm. Temel Konular. Soru Tipleri. Açk-uçlu ve kapal anketler. Anketler. Anketler de0erlidir, e0er; Ünite 6 Anketlerin Kullanm Sistem Analiz ve Tasarm Sedat Telçeken Anketler ne zaman kullanlr? Anketler de0erlidir, e0er; Organizasyonun elemanlar geni/ olarak da0lm/sa Birçok eleman projede rol almaktaysa

Detaylı

FARKLI TÜRKYE MERMER TÜRLERNN TOPLAM ALFA VE TOPLAM BETA RADYOAKTVTE SEVYELERNN TAYN

FARKLI TÜRKYE MERMER TÜRLERNN TOPLAM ALFA VE TOPLAM BETA RADYOAKTVTE SEVYELERNN TAYN FARKLI TÜRKYE MERMER TÜRLERNN TOPLAM ALFA VE TOPLAM BETA RADYOAKTVTE SEVYELERNN TAYN E. Songül KARAMAN, A. Beril TU RUL stanbul Teknik Üniversitesi-Enerji Enstitüsü Ayazaa Kampüsü, Maslak-STANBUL ÖZET

Detaylı

http://www.suzuki-toshie.net

http://www.suzuki-toshie.net B Uygulama 03.03.2011 Bilinçli Örenim Yoluyla Yaama Gücüne Doru Yeni Afet Önleme Eitimi --- Proje Örenimi, Portfolyo Deerlendirme, Koçluk Yöntemi --- Afet Önleme ve Yeni Örenme Becerileri Proje Örenimi

Detaylı

KENT KARAYOLLARINDA KAPAS TEN N BULANIK MANTIK LE MODELLENMES CAPACITY MODELLING OF URBAN HIGHWAYS BY FUZZY LOGIC

KENT KARAYOLLARINDA KAPAS TEN N BULANIK MANTIK LE MODELLENMES CAPACITY MODELLING OF URBAN HIGHWAYS BY FUZZY LOGIC Say 24, Nisan 2011 Kent Karayollarnda Kapasitenin Bulank Mantk le Modellenmesi N.Bargan,.ahinolu KENT KARAYOLLARINDA KAPASTENN BULANIK MANTIK LE MODELLENMES Nuran BAIRGAN 1, lker AHNOLU 2 1 Dumlupnar Üniversitesi,

Detaylı

Bulank kümeleme analizi ile ülkelerin turizm istatistikleri bakmndan snflandrlmas

Bulank kümeleme analizi ile ülkelerin turizm istatistikleri bakmndan snflandrlmas www.istatistikciler.org statistikçiler Dergisi 4 (011) 31-38 statistikçiler Dergisi Bulank kümeleme analizi ile ülkelerin turizm istatistikleri bakmndan snflandrlmas brahim Klç Afyon Kocatepe Üniversitesi,

Detaylı

www.malieksen.com GENEL SA LIK S GORTASI UYGULAMASINA L K N SORU VE CEVAPLAR

www.malieksen.com GENEL SA LIK S GORTASI UYGULAMASINA L K N SORU VE CEVAPLAR GENEL SALIK SGORTASI UYGULAMASINA LKN SORU VE CEVAPLAR 1-1 Ocak 2012 tarihinden itibaren genel salk sigortas uygulamasndaki deiiklikler nelerdir? Genel salk sigortasndan yararlanlmasnda temel artlardan

Detaylı

Do u Karadeniz deki iddetli Ya lar ve Ta k n Debilerine Uyan Da l mlar n Analizi

Do u Karadeniz deki iddetli Ya lar ve Ta k n Debilerine Uyan Da l mlar n Analizi Takn ve Heyelan Sempozyumu / 4-6 Ekim 013, Trabzon - 377 - Dou Karadeniz deki iddetli Yalar ve Takn Debilerine Uyan Dalmlarn Analizi Prof. Dr. Ömer YÜKSEK (1), Ara. Gör. Tuçe ANILAN (), Yük. n. Müh. Uur

Detaylı

OKUL MÜDÜRLERNN TUTUM VE DAVRANILARININ ÖRETMENLERN MOTVASYONUNA ETKS (ÖZEL VE DEVLET OKULU ÖRNE)

OKUL MÜDÜRLERNN TUTUM VE DAVRANILARININ ÖRETMENLERN MOTVASYONUNA ETKS (ÖZEL VE DEVLET OKULU ÖRNE) OKUL MÜDÜRLERNN TUTUM VE DAVRANILARININ ÖRETMENLERN MOTVASYONUNA ETKS (ÖZEL VE DEVLET OKULU ÖRNE) brahim KOCABA * Turgut KARAKÖSE ** Bu aratrmada, öretmenlerin motivasyonuna etki eden faktörleri belirlemek

Detaylı

Keynesyen makro ekonomik modelin geçerli oldu(u bir ekonomide aa(daki ifadelerden hangisi yanltr?

Keynesyen makro ekonomik modelin geçerli oldu(u bir ekonomide aa(daki ifadelerden hangisi yanltr? SORU 31: 3 / 4 Bir ekonomide kii ba üretim fonksiyonu y = 2k biçiminde verilmektedir. Nüfus art hz %2, teknik ilerleme hz %2 ve amortisman oran %6 iken tasarruf oran da %30 ise bu ekonomideki kii ba sermaye

Detaylı

Olas l ksal ev Stabilitesi Analizlerinde Yerel De i kenli in Etkisi

Olas l ksal ev Stabilitesi Analizlerinde Yerel De i kenli in Etkisi Takn ve Heyelan Sempozyumu / 24-26 Ekim 2013, Trabzon - 221 - Olaslksal ev Stabilitesi Analizlerinde Yerel Deikenliin Etkisi H. Gören, E. Tekin, S. O. Akba, Gazi Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, naat

Detaylı

SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII YÖNÜNDEN DEERLENDRLMES

SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII YÖNÜNDEN DEERLENDRLMES SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII YÖNÜNDEN DEERLENDRLMES DETERMINING ORAL HEALTH CONDITION OF PRIMARY SCHOOL STUDENTS IN CENTRAL SIVAS Yrd.Doç.Dr.&hsan HUBBEZO5LU * Yrd.Doç.Dr.Gülüan

Detaylı

Terapötik ileti imin bile enleri;

Terapötik ileti imin bile enleri; HASTA ve HASTA YAKINLARIYLA TERAPÖTK LETM letiim: "Kii ve çevresi arasnda iki yönlü ilikiyi ilgilendiren tüm aamalar" olarak tanmlanabilir. Terapotik letiim: Tedavi edici ya da tedaviye yardm eden, bir

Detaylı

TR YAJ (SEÇMEK/AYIRMAK)

TR YAJ (SEÇMEK/AYIRMAK) TRYAJ (SEÇMEK/AYIRMAK) Triyaj hasta ya da yaraln, tedavi ve bakm gereksinimlerini karlamak amacyla, sak bakm kurumlarndaki kaynaklarn doru yerde ve doru zamanda kullanlmas salayan sflandrma sistemidir.

Detaylı

RKÜLER (2009 56) Konu: Sigortal lar n Eksik Gün ile ten Ç Nedenlerinin Bildirilmesiyle lgili Sosyal Güvenlik Kurumunda Yay mlanan Tebli Hakk nda.

RKÜLER (2009 56) Konu: Sigortal lar n Eksik Gün ile ten Ç Nedenlerinin Bildirilmesiyle lgili Sosyal Güvenlik Kurumunda Yay mlanan Tebli Hakk nda. 29.09.2009 RKÜLER (2009 56) Konu: Sigortallarn Eksik Gün ile ten Ç Nedenlerinin Bildirilmesiyle lgili Sosyal Güvenlik Kurumunda Yaymlanan Tebli Hakknda. 28.09.2008 tarihli 27011 say resmi Gazete de Sosyal

Detaylı

TÜRK YE DE TARIMSAL MAK NELE ME (1923 1933)

TÜRK YE DE TARIMSAL MAK NELE ME (1923 1933) TARHNPENDE ULUSLARARASITARHveSOSYALARATIRMALARDERGS Yl:2010,Say:3 Sayfa:119136 THEPURSUITOFHISTORY INTERNATIONALPERIODICALFORHISTORYANDSOCIALRESEARCH Year:2010,Issue:3 Page:119136 TÜRKYE DETARIMSALMAKNELEME(19231933)

Detaylı

Ö RENME FAAL YET -1 1. DOSYALAMA LEMLER AMAÇ ARA TIRMA. 1.1. Genel Bilgiler

Ö RENME FAAL YET -1 1. DOSYALAMA LEMLER AMAÇ ARA TIRMA. 1.1. Genel Bilgiler ÖRENME FAALYET-1 AMAÇ ÖRENME FAALYET-1 Bu faaliyette verilen bilgiler dorultusunda, sunu hazrlama programlarnda kullanlan temel dosya ilemlerini (sunu açma-kapatma-kaydetme-düzenleme) yapabileceksiniz.

Detaylı

ARTVN L GELME PLANI. TCARET, MAL YAPI ve BANKACILIK RAPORU (TASLAK) Yrd. Doç. Dr. Atakan ÖZTÜRK Y(lmaz OLGUN

ARTVN L GELME PLANI. TCARET, MAL YAPI ve BANKACILIK RAPORU (TASLAK) Yrd. Doç. Dr. Atakan ÖZTÜRK Y(lmaz OLGUN ARTVN L GELME PLANI TCARET, MAL YAPI ve BANKACILIK RAPORU (TASLAK) Yrd. Doç. Dr. Atakan ÖZTÜRK Y(lmaz OLGUN Artvin, 2005 ÇNDEKLER Sayfa no ÇNDEKLER...i TABLO LSTES... iii 1. TCARET...1 1.1 Giri...1 1.2

Detaylı

ORMAN KÖYÜ KALKINDIRMA KOOPERATFLER YÖNETC VE ÜYELERNN ORMAN EKOSSTEMLERNDEK BYOLOJK ÇETLL YERNDE KORUMA ETM PROJES (GEF SGP TUR/98/G52)

ORMAN KÖYÜ KALKINDIRMA KOOPERATFLER YÖNETC VE ÜYELERNN ORMAN EKOSSTEMLERNDEK BYOLOJK ÇETLL YERNDE KORUMA ETM PROJES (GEF SGP TUR/98/G52) ORMAN KÖYÜ KALKINDIRMA KOOPERATFLER YÖNETC VE ÜYELERNN ORMAN EKOSSTEMLERNDEK BYOLOJK ÇETLL YERNDE KORUMA ETM PROJES (GEF SGP TUR/98/G52) K I R S A L K A L K I N M A D A K A D I N L A R Sibel DEMR Birle(mi(

Detaylı

AFYONKARAHSAR BELEDYESNDE e-beledye UYGULAMALARI VE YEREL FARKINDALIK

AFYONKARAHSAR BELEDYESNDE e-beledye UYGULAMALARI VE YEREL FARKINDALIK AFYONKARAHSAR BELEDYESNDE e-beledye UYGULAMALARI VE YEREL FARKINDALIK Yrd. Doç.Dr. Gülsüm GÜRLER HAZMAN * ÖZET Kamu sektöründe bilgi ve iletiim teknolojilerinin geliimi yönetim ekillerini deitirmitir.

Detaylı

Online Bilimsel Program Yönetici K lavuzu

Online Bilimsel Program Yönetici K lavuzu Online Bilimsel Program Yönetici Klavuzu Bu belgedeki bilgiler, ekiller ve program ilevi önceden haber verilmeksizin deitirilebilir. Tersi belirtilmedikçe, burada örnek olarak ad geçen kiiler, adresler,

Detaylı

MERSN DEK KADIN GRMCLERN YAAMINI ETKLEYEN FAKTÖRLER *

MERSN DEK KADIN GRMCLERN YAAMINI ETKLEYEN FAKTÖRLER * Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 8, Say: 4, 2006 MERSN DEK KADIN GRMCLERN YAAMINI ETKLEYEN FAKTÖRLER * Yrd. Doç. Dr. Ayehan ÇAKICI ** ÖZET Kadn giri$imcilerin i$ ya$amnda

Detaylı

MATEMATK TEST. 5. Olimpiyatlara haz%rlanan bir atlet her gün, bir

MATEMATK TEST. 5. Olimpiyatlara haz%rlanan bir atlet her gün, bir MTMTK TST. 46 4,6 23 23 + : ileminin sonucu kaçt%r? 0,23 2323 ) 000 ) 0 ) 0 ) 0 5. limpiyatlara haz%rlanan bir atlet her gün, bir önceki gün kotu9u mesafenin 5 6 kat% kadar kouyor. u atlet ilk gün 625

Detaylı

GÖREN Ö RENC LER N SOSYO-EKONOM K DURUMLARI, BEKLENT LER SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNER LER

GÖREN Ö RENC LER N SOSYO-EKONOM K DURUMLARI, BEKLENT LER SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNER LER Bildiriler 8. Ulusal Müzik Eitimi Sempozyumu, 23 25 Eylül 2009, OMÜ GÜZEL SANATLAR VE SPOR LSELER MÜZK BÖLÜMLERNDE ÖRENM GÖREN ÖRENCLERN SOSYO-EKONOMK DURUMLARI, BEKLENTLER VE BU OKULLARIN ÖRENC BEKLENTLERNE

Detaylı

Deutsche Bank A. Sermaye Piyasas Hizmetlerine ili kin aç klamalar

Deutsche Bank A. Sermaye Piyasas Hizmetlerine ili kin aç klamalar DeutscheBankA.SermayePiyasas Hizmetlerineilikinaçklamalar dayeralanbilgilersermayepiyasaskurulu nun,iii-39.1say YatKurulular Kurulu ve Faaliyet Esaslar Hakkknda Tebli"inin 28.'inci maddesi çerçevesinde

Detaylı

T.C. BABAKANLIK HAZNE MÜSTEARLII 2009 YILI AKTÜERLK SINAVLARI BAVURU VE UYGULAMA KILAVUZU

T.C. BABAKANLIK HAZNE MÜSTEARLII 2009 YILI AKTÜERLK SINAVLARI BAVURU VE UYGULAMA KILAVUZU T.C. BABAKANLIK HAZNE MÜSTEARLII 2009 YILI AKTÜERLK SINAVLARI BAVURU VE UYGULAMA KILAVUZU 1. GENEL BLGLER, TEMEL LKE VE KURALLAR 1.1. 2009 yl aktüerlik snavlar (2009-AS) aadaki tarihlerde yaplacaktr: Birinci

Detaylı

ASMOLEN UYGULAMALARI

ASMOLEN UYGULAMALARI TURGUTLU TULA VE KREMT SANAYCLER DERNE ASMOLEN UYGULAMALARI Asmolen Ölçü ve Standartlar Mart 2008 Yayn No.2 1 ASMOLEN UYGULAMALARINDA DKKAT EDLMES GEREKL HUSUSLAR Döeme dolgu tulas, kil veya killi topran

Detaylı