Koyck Modeliyle Türkiye de Buğday Üretimi ve Fiyatı İlişkisinin Analizi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Koyck Modeliyle Türkiye de Buğday Üretimi ve Fiyatı İlişkisinin Analizi"

Transkript

1 TARIM BİLİMLERİ DERGİSİ 26, 12 (4) ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ Koyc Modeliyle Türiye de Buğday Üreimi ve Fiyaı İlişisinin Analizi Ahme ÖZÇELİK 1 Osman Oran ÖZER 1 Geliş Tarihi: Öz: Bu araşırmanın amacı, Türiye de buğday üreimi ile fiya arasındai ilişiyi oraya oymaır. Üreicilerin üreim ararını, bir öncei yılın fiyaına göre vermesi, ürün miarı ve fiyaıyla ilgili dalgalanmalara neden olmaadır. Buğday üreimi de, piyasada oluşan oralama fiyaın gecimeli değerinden eilenmeedir. Gecimeli değerlerin hesaplanması için Koyc modelinden yararlanılmışır. Modelde yılları buğday üreimi (bağımlı) ve buğday fiyaı (bağımsız) değişenler olara alınmışır. Değişenler üzerinde ararlılı sağladığı için doğal logarimaları alınmışır. Modelin çözüm sonucuna göre buğday üreimi geriye doğru en fazla 3 yılın fiyaından eilenmeedir. Ayrıca, buğday fiyalarında meydana gelen değişimin, buğday üreiminde hissedilir ölçüde bir eiye neden olabilmesi için geçmesi gereen zamanın,8325 yıl (1 ay) olduğu hesaplanmışır. Anahar Kelimeler: Buğday Üreimi, Buğday Fiyaı, Gecimesi Dağıılmış Model, Koyc Modeli Analysis of Correlaion of Whea Producion and Prices wih Koyc Models in Turey Absrac: A his research, i was aimed o deermine he correlaions beween whea producion and is price in Turey. All producers mae a decision while looing a previous year price level. So, his aiude causes a flucuaion of price and producion level. Whea producion was effeced delayed value of average price. Koyc model was used a he calculaion of delayed value. A his model, whea producion (dependen) and whea prices (independen) oo a consider as variables beween 1973 and 23. Variables were convered ino logarihmic scheme o sabilize hem. According o he model resuls, whea producion was effeced owards bac from maximum 3 years prices. In addiions, i was calculaed ha i needed.8325 year (1 monhs) ha whea producion was affaced imporan level a whea prices changes. Key Words: Whea producion, Whea prices, Disribued Lag Models, Koyc Model Giriş Buğday, nüfusun beslenmesi açısından önemli bir üründür. Geniş bir çifçi ilesi arafından yeişirilmeedir. Dünyadai buğday üeimi gelişmiş ülelerde daha az olmasına arşın, Türiye de ve işi başına gelir düzeyi düşü olan ülelerde olduça fazladır. Buğday üreimi Türiye de genel olara uru arım yapılan alanlarda gerçeleşirilmeedir. Dolayısıyla, sadece doğal yağışlarla ıraç alanlarda üreilen buğdayın verimi düşü olmaadır. Son on yılda dünya verimi g/ha arasında gerçeleşiren, Türiye buğday verimi g/ha ile dünya veriminin alında almışır (Kün ve ar. 24). Türiye de genel arım alanlarının yalaşı olara %35 inde buğday üreimi yapılmaadır (DİE 25). Biisel üreim, genel özelliği nedeniyle, mevsimlere bağlı olara sürdürülebildiğinden, esili bir yapıya sahipir. Tarımsal üreimdei risler, üreim planının olmaması pazar organizasyonunun yeersizliği gibi sebeplerle üreiciler, üreeceleri ürünlerin seçiminde genellile bir öncei dönem içinde oluşan saış fiyaını diae almaadır. Üreim ararının, bir öncei yılın fiyaına göre verilmesi, ürün miarı ve fiya üzerinde dalgalanmalara neden olmaadır. Buradan da anlaşılacağı gibi arımsal ürünlerde denge fiyaını belirleyen ein faör arz miarı olmaadır. Eonomide bu oluşuma örümce ağı eorimi denilmeedir (Eraan ve Açıl 2). Bu sonuca göre, buğday üreimi de, piyasada oluşan oralama fiyaın gecimeli değerinden eilenmeedir. Koyc modeli bu gecimeli değerleri oraya oyma açısından uygun bir modeldir. Bu çalışmada, Türiye de buğday üreimi ile fiya arasındai ilişiyi Koyc modeli ile açılama amaçlanmışır. Fiya değişeninin birbirini izleyen 1 Anara Üniv. Ziraa Fa. Tarım Eonomisi Bölümü-Anara

2 334 TARIM BİLİMLERİ DERGİSİ 26, Cil 12, Sayı 4 dönemlerdei gecimeli eilerini üreim açısından ölçme amacıyla ullanılan bu model sayesinde, buğday üreimine yöneli arımsal deseleme poliialarının ne şeilde ein olacağı onusunda izlenece yollar için bir göserge olacaır. Gecimesi dağıılmış modeller iisadi eorilerin açılanmasında olduça yaygın bir şeilde ullanılmaadır. Türiye de yapılan çalışmalar içinde, arımsal üreim ve arım seöründe gecimesi dağıılmış Koyc modeli çalışmaları bulunmaadır. Bu çalışmalara örne olara pamu üreimi ve fiya arasındai ilişiyi oraya oyma amacıyla (Yurdaul,1998), üün üreiminde fiya arasındai ilişiyi oraya oyma için (Dimen,25) ve doğrudan gelir deseği ve ama değer arasındai ilişiyi göserme amacıyla (Eraan ve ar. 24) Koyc modelinden yararlanılan çalışmalardır. Bu çalışmada, buğday üreimi ve fiyaları arasındai ilişinin gecimesi dağıılmış model olara düşünülmüş olup, analiz için Koyc yalaşımı yönem olara alınmışır. Maeryal ve Yönem Koyc Modellerini uygulama amacıyla, buğday üreimi seçilmişir. Bağımlı değişen olara buğday üreimi (DİE,25), bağımsız değişen olara buğday fiyaı (TMO 25) alınmışır. Buğday fiyaı, günümüzde serbes piyasa oşullarında oluşmasına rağmen, piyasadai fiyaı eilemesi ve bir aban fiya oluşurması nedeniyle Topra Mahsulleri Ofisi ne ai buğday alım fiyaı veri sei olara abul edilmişir. Değişenlere ai veriler yıllıır ve yılları arasını apsamaadır. Fiya değişeni üzerinde ren meydana geirmesi nedeniyle, fiyalar enflasyondan arındırılara reel fiyalar ullanılmışır. Değişenler üzerinde ararlılı sağladığı için doğal logarimaları alınmışır. Gecimesi dağıılmış modellerin, iisa eorilerinin açılanmasında yaraığı olaylı nedeniyle önemli bir yeri vardır. Bu ür modellerde bağımsız değişenler arasında, açılayıcı değişenin gecimeli değerleri yer alır. Bu ip modellere sonlu bir değer verilmişse (açılayıcı değişene) sonlu model, verilmemişse sonsuz model adı verilir (Kular,25). Gecimesi sonsuz, yani gecimenin geçmişe doğru uzunluğu anımlanmamış model aşağıdai şeilde ifade edilir (Dimen,25), Y αβ β 1 1 β u ise; Gecimesi sonlu dağıılmış gecimeli bir model Y αβ β 1 1 β β u Bu model ısaca, Y α βx u i i Bu, açılayıcı değişen in sadece bugünü değeri ( ) ile değil, geçmiş dönemlerdei değerleri ile de (Y...Y- ) bağımlı değişeni (Y ) eilediğini ifade eder. Bir başa deyişle in belli sayıdai geçmiş değerleri de bağımlı değişen üzerinde eilidir. Çoğu zaman Y, e bir süre sonra epi göserir, geçen bu süreye gecime denir (Dimen 25). Gecimesi dağıılmış modellerin modele özgü ahmini sıradan en üçü areler (EKK) yönemi ullanılara yapılır (Al 1942) (Tinbergen 1949). Bu çeşi modellerde uygulamada oraya çıaca en önemli sorunlardan biri, bağımsız (eileyici) abul edilen değişenler arasındai çolu doğrusal bağlanıdır (Kılıçbay 1983), çünü aynı değişenin gecimeleri modelde yer aldığından paramerelere ai sandar haalar büyü çıabilir. İincisi, eğer gecimelerin sayısı büyüse ve örne üçüse, paramereleri ahmin edilemeyebilir. Çünü isaisi baımdan anlamlılı eslerinin yapılması için serbesli derecesi yeerli olamayabilir, anca bu güçlüleri aşma için önerilen çeşili yönemlerin hepsi emel amaç olara gecimeli değişenlerin sayısını anlamlı biçimde azalmaya çalışırlar, β lere sınırlamalar onara ve gecimeli değişenlerin doğrusal bir bileşiminden (Wi) diyebileceğimiz yeni değişenler üreere bu amaca ulaşılır (Kousoyiannis 1989). Koyc modeli bağımsız değişenlerin birbirini izleyen dönemlerdei gecimeli eilerini ölçme amacıyla ullanılan bir modeldir. Koyc modelinde gecime sayısı arıça gecimeli değişenlerin asayıları (bağımsız değişenin gecimeli değerleri) gidere azalmaadır. Bu da değişenin zaman içindei eisinin azaldığını göserir. Koyc modelinde, bağımsız değişen gecimelerinin bağımlı değişeni belirli bir oranda eiledileri ve söz onusu gecime oranının da geomeri olara azaldığını söylemeedir. Bu düşünceyle haree edildiğinde, modeli indirgemiş bir hale geirere regresyon denleminin ahmin yapılmışır. Modele ulaşma için, yuarıda göserdiğimiz gecimesi sonsuz dağıılmış bir modelde Koyc, büün bağımsız değişene ai gecimeli değerlere ai β asayılarının aynı işareli olduğunu, bu değerlerin geomeri bir şeilde azaldığını

3 ÖZÇELİK, A. ve O. O. ÖZER, Koyc modeliyle Türiye de buğday üreimi ve fiyaı ilişisinin analizi 335 söylemeedir. Bu varsayımın göserimi aşağıdai gibidir: β β λ,1,2,.. Burada λ, ( < λ < 1 ) dağıılan gecimenin azalma ya da düşme oranı, 1 λ ise uyarlanma hızıdır ve β gecime asayısının değeridir (Koyc 1954). λ nın değeri 1 e ne adar yaınsa β dei azalma oranı o adar düşer, λ, sıfıra ne adar yaınsa β dei azalma oranı o adar hızlı olur. Oralama gecime sayısı gecimelerin ağırlılı oralamasını vermee olup aşağıdai gibidir: Oralama gecime λ (1 - λ ) Oralama gecime sayısı, bağımsız değişeninde oluşan bir birimli değişimin, bağımlı değişen Y üzerinde hissedilir ölçüde bir ei yaraabilmesi için geçmesi gereen zaman sürecini göserir (Dimen 25). Yuarıdai açılamalara göre gecimesi sonsuz denlemi şöyle yazabiliriz 2 Y α β λβ 1 λ β 2... u Yuarıdai model sonsuz gecimeli bir model olmasından dolayı, bilinen doğrusal regresyon çözüm yönemi uygulanamaz ve ayrıca, λ asayıları doğrusallıan ço uzaır. Modelin bu sorunlarını oradan aldırma için Koyc, sonsuz modeli bir dönem geri çeip aşağıdai modeli elde emişir: λy 1 3 λ β λα λβ 2 n... λ u 2 λ β 1 1 Gecimesi sonsuz denlemden, bir dönem geriye çeilen denlem çıarılırsa: Y λ Y Y α ( 1 λ) β ( u λ u 1) 1 elde edilir. Bu model erar düzenlenirse; α ( 1 λ) β λy ν bulunur. 1 ( ) u λ u 1 u λ u 1 ν ; ile in hareeli oralamasıdır. Koyc modeli ile açılayıcı değişenin gecimeli değerleri oradan aldırılmış, sadece 1 gecime sayısı model içinde yer aldığından, çolu bağlanı sorunu endiliğinden giderilmişir. Başlangıça sonsuz model içinde α ile sonsuz sayıda β i ahmin eme zorunluluğu varen, şimdi yalnızca üç bilinmeyen değişeni, α, β, λ yı ahminiyle gecimesi dağıılmış bir model hesaplanabilir. Buğday üreiminin genel yapısı: Buğday un haline geirilere, eme ve diğer unlu gıdaların imalaında ullanıldığı gibi, bulgur olara da üeilmeedir. Yem seöründe de hammadde olara ullanılan buğday, gıda seörünün dışında, yenilenebilir enerji aynağı olan bioeanol üreiminde de ullanılmaadır (TMO 24). Buğdayın, Türiye nin hemen her bölgesinde yoğun olara İç Anadolu Bölgesinde, üreimi yapılmaadır. Tarla ürünleri içerisinde eiliş alanı ve üreim miarı baımından il sırayı alan buğday üreimi Sosyo-eonomi açıdan da önemli bir ürünüdür. Türiye nin buğday üreimi incelendiğinde, genellile üreicilerin uru arım alanlarında buğday üreimi yapmalarından dolayı üreim miarında son 1 yılda önemli bir değişime raslanmamaadır. 24 yılı buğday üreimi 9.4. on gerçeleşmişir (DİE, 25). Avrupa Birliğinin üreimi incelendiğinde, 24 yılı ahmini üreim miarı Avrupa Birliği 15 lerin üreimi on ve yeni aılan 1 üle ile AB 25 lerin buğday üreimi olara gerçeleşmişir (Eurosa 25). Türiye nin buğday üreimi, Avrupa Birliği 25 lerin oplam üreiminin %6,9 u adardır. Bu öneme rağmen, son on yılda dünya verimi g/ha arasında olup, Türiye buğday verimi g/ha ile dünya veriminin alında gerçeleşmişir (Kün ve ar. 24). Türiye nin buğday verimi yalaşı olara son 2 yıldır önemli bir arış gösermemişir (Şeil 1). Bunun başlıca nedenleri buğdayın genellile uru arım alanlarında yeişirilmesi, opra ve ilim oşullarına uygun ohumlu ullanılmaması, girdi ullanımındai yeersizliir. Buğday ihala ve ihraca miarları incelendiğinde, Türiye 24 yılında on buğday ihal ederen, ihraca 863 on gibi ço düşü bir düzeyde almışır. Türiye de üreim alanı açısından büyü bir yer uan ahıl üreiminin pazarlanması, endüsri biileri, meyve ve sebze üreimine göre farlılılar gösermeedir. Tahıllar pazara üç ayrı yolla ulaşmaadır. Bunların pazarlanması Topra Mahsulleri Ofisi (TMO), üccarlar ve özel seör uruluşları arafından gerçeleşirilmeedir (Emesiz ve ar. 25).

4 336 TARIM BİLİMLERİ DERGİSİ 26, Cil 12, Sayı 4 Şeil 1. Türiye de buğday verimi(ha/on) Şeil 2. Buğday fiyaı Kayna: DİE, İsaisii Gösergeler Sayfa: dei veriler ullanılara çizilmişir. Buğday piyasasında, 1999 yılına adar devlee bağlı olan urumların fiya oluşumundai eisi ço yüsei. Bu urumların başında TMO gelmeedir yılından sonra Dünya Para Fonu (IMF) ile yapılan Sand-by anlaşması sonucunda, TMO nun görevleriyle ilgili değişililer yaşanmışır. Bu değişililerin sonucu olara, deseleme alım miarı hızla düşmüşür ve her yıl açılanan deseleme alım fiyaları için, dünya piyasasında oluşan fiyalara yaın bir fiya düzeyi benimsenmişir. Dolar bazındai buğday fiyaında yıllar içinde dalgalanmalar yaşandığı Şeil 2 de görülmeedir yıllından sonra hızla düşen fiyalar 22 yılından sonra oparlanma eğilimine geçere 24 yılında 1996 yıllında elde edilen fiya seviyesine gelmişir. Araşırma Bulguları İncelenece ürünün, gecimesi dağıılmış modellere uygun olup olmadığını anlama için, değişenler arasındai ilişinin orelasyon asayısı incelenmelidir. Eğer aralarındai ilişinin derecesi uvveli ise gecimesi dağıılmış modellere uygun bir arımsal ürün olduğu abul edilmeedir. İncelenen dönemde buğday fiya ve üreim miarının doğal logarimalarının orelasyon asayısı,6384 olara hesaplanmışır. Bu da buğday üreimi ile reel buğday fiyaları arasındai orelasyonun yeerli abul edilebileceğini gösermeedir. Çalışmada ullanılan gecimesi dağıılmış Koyc modeli genel görünümü aşağıdai gibidir: u α β β1p β2p βnp Modelde yer alan değişenler: : Buğday üreim miarı (TON) P : Buğday fiyaı (TL/KG) Kayna: TMO, 25 Koyc modelinin oluşurulabilmesi amacıyla ele alınan verilerden buğday fiyaının gecimeli değerine ihiyaç duyulmaadır. Modelde gecime uzunluğunun belirlenmesi amacıyla Schwarz gecime uzunluğu rierinden (Schwarz 1978) yararlanılmışır (Yurdaul 1998), (Dimen 25). Bunun için ço büyü bir q (gecime uzunluğu) değeriyle işe başlayıp, dağıılmış gecimenin biçimi onusunda hiçbir sınırlama oymadan, bu süre ısalıldığında modelin önemli bir bozulmaya uğrayıp uğramadığına baılır (Davidson ve MacKinnon 1993: ). Gecime uzunluğu Schwarz(SC) Krieri 1,1644 2, , , , , ,785 8,59878 Schwarz rierine göre mula değer alında en üçü değeri veren gecime sayısı modelin gecime uzunluğunu vermeedir. Bu açılamaya göre gecime sayısı 3 olara hesaplanmışır. Bunun anlamı üçüncü yıldan iibaren buğday fiyaının, buğday üreimine olan eisi sıfır olmaadır. Enflasyon oranının çif haneli olduğu oşullarda bu durum belenmeedir. Elde edilen gecime sayısına göre üreimle fiya arasındai ilişi aşağıdai denlemde en üçü areler yönemi ile hesaplanmışır P -.16P 1.14P P 3 (276,16) (-,448) (-,124) (1,134) (-1,195) u Modelde, büün değişenlere ai asayılar isaisisel açıdan anlamlı bulunmamışır. Tahminin sandar haası (,85984) ço düşü, modelin F esi

5 ÖZÇELİK, A. ve O. O. ÖZER, Koyc modeliyle Türiye de buğday üreimi ve fiyaı ilişisinin analizi 337 (5,646315) %1 de anlamlı ve belirlili asayısı R çımışır. Model F esine göre anlamlı çımasına rağmen gecimesi dağıılmış modellerde ii önemli sorun modelin güvenirliğini bozmaadır. Birincisi bağımsız değişenlerin gecimeli değerlerinin ullanılmasından dolayı, çolu bağlanı sorununun oraya çıması, diğeri de gözlem aybıdır. Eğer veri sayısı ço değilse gecimelerden dolayı ahmin değerleri uarsız olabilir. Bu ii soruna çözüm olara Koyc modeli ullanılara ahmin yapılacaır. Regresyon denleminin Koyc modeli ile ahmini aşağıda verilmişir. Bu modelde buğday üreiminin bir gecimeli değeri bağımsız değişen olara modele alınmışır. 5,314,89P, (4,5846) (1,846) (3,7778) R F 22,41 Sandar haa:.129 Modelin isaisiî anlamlılı düzeyleri incelendiğinde buğday fiyaı esi sonucu %1 düzeyinde anlamlı bulunmuşur. Buğday üreiminin bir gecimeli değerinin 1 ise esi sonucu % 1 düzeyinde anlamlıdır. Oralama buğday fiyalarında g başına %1 li arış, buğday üreiminde yalaşı olara %.9 arışa yol açmaadır. Bir dönem önce üreilen buğday miarında yaşanaca %1 li bir arış, buğday üreimini %,45 oranında arırmaadır. Buğday alebindei arış diae alındığında bu sonuç normaldir. Denlemdei bilgilere göre oralama gecime sayısı, Oralama Gecime λ / 1(1-λ),4543 /(1 4543),8325 olara hesaplanır. Bu değer buğday fiyalarında meydana gelen değişimin, buğday üreiminde hissedilir ölçüde bir eiye neden olabilmesi için geçmesi gereen zamanın,8325 yıl(1 Ay) olduğu görülmeedir. Koyc modelini erar yazarsa; b P λ 1 α u ve b < λ < 1 olduğundan; İl denleme aşağıdai şeilde ulaşılır, λ b β β ( λ β (.4543) (.89),89 ) β1 λ 1 β ) (.4543) 1 (.89),44 ( λ b ( λ 2 β ) β2 (.4543) 2 (.89),184 β3 λ 3 β ) (.4543) 3 (.89),83 ( β 3 3 α β β P β P β P P u 2 α β P ( λβ ) P 1 ( λ β ) P 3 ( λ β ) β P 3 3 u 2 Bu elde edilen sonuçlar yuarıdai denleme göre, Koyc modelinden üreilmiş olara yeniden yazılırsa, 5.314,89 P,4 P 1, 18 P 2, 8 β P 3 3 u Gecimesi dağıılmış bu modelde λ asayısının <λ<1 arasında olması sebebiyle, gecimeli fiyaların buğday üreimi üzerinde gidere azalan bir eiye sahip olduğu görülür. Gecimeli fiyalara ai paramerelerin gidere azalmasının nedeni λ asayısının modelde gidere sınırlandırıcı bir eiye sahip olmasından aynalanır. Bu sonuca göre 1 gecimede fiyaai %1 li değişme, üreimi %,4 arırıren, 2 gecimede %,2 ve 3 gecimede %,8 oranında arışa yol açacağını gösermeedir. Bu ei 3 yıl sürmee olup 4. yılda sıfıra inmeedir. Yüzde olara verilen ifadeler düşü olmasına arşın, 24 yılı buğday üreim miarı verileri diae alındığında, fiyalar %1 düzeyinde arığında bir yıl sonra oluşaca üreim miarı yalaşı olara 168. on aracağı bu modelle ahmin edilmeedir. Sonuç Bu çalışmada, buğday üreimi ve alım fiyaları arasındai ilişinin Koyc modeli yalaşımıyla belirl enmesi amaçlanmışır. Modelde buğday üreimi bağımlı değişen, fiya ise bağımsız değişen olara alınmışır. Buğday üreimi üzerine eili fiya ve fiyaın gecimeli değerleri oraya onmuşur. İncelenece üreim dalının gecimesi dağıılmış modellere uygun olup olmadığını anlama için, değişenler arasındai ilişinin orelasyon asayısı incelenmelidir. Fiya ve üreim miarının doğal logarimalarının orelasyon asayısı,6384 olara hesaplanmışır. Koyc modelinin analizi için, ele alınan verilerden buğday fiyaının gecimeli değeri Schwarz rierine göre hesaplanılara, gecime sayısı 3 olara sapanmışır. Elde edilen gecime sayısına göre üreimle fiya arasındai gecimesi dağıılmış bir model

6 338 TARIM BİLİMLERİ DERGİSİ 26, Cil 12, Sayı 4 uru lara, asayıların isaisiî anlamlılıları dolayı piyasaya alıcı olara girmesi gereebilir. Bu sınanmışır. Bu sınamanın sonucu olara, büün değişenlerin asayılarının isaisiî olara anlamlı durumda yapılan Koyc analizine göre devlein alıcı olara piyasa fiyaını en az,8325 yıl (1 ay) önceden olmadığı bulunmuşur. belirlemesi geremeedir. Piyasa fiyaının önceden belirlenmesi sonucu fiyaai %1 li değişme, üreimi Bu modelden hareele Koyc modeline %,4 arırıra bileceği analiz sonucu bulunmuşur. geçilmişir. Koyc modelinin isaisiî anlamlılı düzeyleri incelendiğinde buğday fiyaının esi sonucu %1 düzeyinde anlamlı olduğu bulunmuşur. Günümüzde devle poliiaları, daha ein bir şeilde geleceğe yöneli ahminlerde bulunulması ve Buğday üreiminin bir gecimeli değerinin 1 ise bu ahminler doğrulusunda yapılanmaya girere üreim düşüşünden önce müdahale fiyaının belirlemesi esi sonucunun %1 düzeyinde anlamlı olduğu espi ihiyacını doğurmaadır. Bu amaçla piyasa pazarlama edilmişir. Modelin es isaisileri ümüyle anlamlı anallarının ein bir şeilde oluşurulması ve yerel çımışır. Oralama buğday fiyalarında g başına arım ürünleri borsaları gibi piyasa fiyaını belirleyen %1 li arış, buğday üreiminde %.9 li arışa yol pazarlama anallarının einliğinin arırılması açmaadır. Bir dönem önce üreilen buğday geremeedir. Bu sayede geleceğe yöneli öngörülerin miarında yaşanaca %1 li bir arışın, buğday uarlılığı arırılmış olacaır. üreimini %,45 oranında arırdığı bulunmuşur. Buğday fiyalarında meydana gelen değişimin, buğday üreiminde hissedilir ölçüde bir eiye neden olabilmesi için geçmesi gereen zamanın,8325 yıl (1 ay) olduğu hesaplanmışır. Koyc modelinden 3 gecimeye göre üreilmiş değerler modele onulara üreilmiş model oluşurulmuşur. Bu sonuca göre 1 gecimede fiyaai %1 li değişme, üreimi %,4 arırıren, 2 gecimede %,2 ve 3 gecimede %,8 oranında arışa yol açacağını gösermeedir. Bu ei 3 yıl sürmee olup 4. yılda sıfıra inmeedir. Fiyaa yapılaca bir değişiliğin buğday üreimine olan eisi gecime değerine göre 3 yıl olara espi edilmişir. Tarla ürünleri içerisinde eiliş alanı ve üreim miarı baımından buğday üreimi il sırayı %35,1 li oranla alması nedeniyle, imi zamanlar devlein Sosyo-eonomi açıdan alıcı olara piyasaya çeşili şeillerde girmesi ihiyacını doğurmaadır. Arz miarına doğrudan bir müdahalede bulunmasızın arzın yönlendirilmesi fiyalar yoluyla olmaadır. Fiyalarda yapılaca değişilerle üreici imi ürünlerin üreimine özendirilebilir veya üreimin ısılanması sağlanabilir. Bir fiya poliiası güdülmesi devlein belli bir fiyaan piyasalara girmesi anlamına gelmeedir. Bu şeilde üreicinin saış garanisi elde edere pazar güvencesine avuşurulması da sağlanma isenmeedir (Eraan 21). Gelecee buğday üreiminde bir düşüş yaşanması belenisi içine girilmesi durumunda, devle poliialarının üreimi arırmaya yöneli olara Dünya Para Fonu (IMF) ile yapılan 1999 yılı sand-by anlaşmasına rağmen Sosyo-eonomi nedenlerden Kaynalar Al, F Disribued Lags, Economerica, 1, : Davidson,R., J. G. MacKinnon Esimaion and Inference in Economerics, Oxford Universiy Press, New Yor : DİE. 25,hp://www.die.gov.r, Erişim arihi: Dimen, N. 25. Koyc - Almon Yalaşımı İle Tüün Üreimi ve Fiya İlişisi, VII. Ulusal Eonomeri ve İsaisi Sempozyumu,26-27 Mayıs 25 İsanbul Üniversiesi, webadresi:hp://www.eonomeridernegi.org/bildiriler/o1 6s1.pdf Erişim arihi: Emesiz, F., M. Almayra, E. Güneş, A. Özçeli, O. O. Özer, K.Taşan. 25. Türiye de Tarımsal Ürünlerin Pazarlama Kanalları ve Araçlarının Değerlendirilmesi, VI. Türiye Ziraa Mühendisleri Odası Teni Kongresi, Bildiriler(II): , 3-7 Oca 25 Anara. Eraan, S. F. Açıl. 2. Eonomi, Anara Üniv. Ziraa Fa. Yayınları:1512 Ders iabı:465, Anara. Eraan, G. 21. Tarım Poliiası Temelleri ve Türiye de Tarımsal Deseleme Poliiası, s:57, Uzel Yayınları, Anara. Eraan, G., C. Abay, B. Miran, E. Olhan. 24. Türiye de Tarımın Teşviinde Doğrudan Gelir Deseği Sisemi ve Sonuçları, İsanbul Ticare Odası Yayını:24-53: 68-71, İsanbul Eurosa, 25. hp://europa.eu.in/comm/eurosa/ Erişim Tarihi: Kılıçbay, A Uygulamalı Eonmeri, s.183 Filiz Kiabevi, İsanbul.

7 ÖZÇELİK, A. ve O. O. ÖZER, Koyc modeliyle Türiye de buğda y üreimi ve fiyaı ilişisinin analizi 339 Kousoyıannıs, A Eonomeri Kuramı, (Çev. Şenesen, ÜMİT. Şenesen, GÜLAY GÜNLÜK). s , Verso Yayıncılı, Anara. Koyc, L. M. 1954, Disribued Lags and Invesmen Analysis, s.21-5,norh- Holland Publishing Company, Amserdam. Kular, A. 25. Uygulamalı Eonomeri, Nobel Yayın No: 769, Teni Yayınlar:97:25-27 II. Bası, Nisan, İsanbul. Kün, E., Y. C. Çifçi, M. Birsin, A. C. Ülger, S. Karahan, N. Zencirci, A. Öem, M. Güler, N. Yılmaz ve M. Aa. 24. Tahıl ve Yemeli Dane Balagiller Üreimi, VI. Türiye Ziraa Mühendisleri Odası Teni Kongresi, Bildiriler(I): , 3-7 Oca 25 Anara. Schwarz, G Esimaing he Dimension of a Model, The Annals of Saisics,5(2): Tinbergen, J Long-Term Foreign Trade Elasiciies, Macoeconomica, 1: TMO, Yılı Hububa Rapor web adresi:hp://www.mo.gov.r/uploads/yayinlar/hububa_r aporu.pdf Erişim Tarihi: TMO, 25. Topra Mahsulleri Ofisi Kayıları, Yayınlanmamışır. Yurda ul, F Pamu Üreimi ile Pamu Fiyaı Arasındai İlişinin Eonomeri Analizi: Koyc Almon Yalaşımı, Çuurova Üniv. İisadi ve İdari Bilimler Fa. Dergisi: 8 (1): İleişim adresi: Osman Oran ÖZER Anara Üniv. Ziraa Fa. Tarım Eonomisi Bölümü-Anara Tel:

Almon Gecikme Modeli ile Domates Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Analizi: Türkiye Örneği

Almon Gecikme Modeli ile Domates Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Analizi: Türkiye Örneği TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urjans.com Almon Gecime Modeli ile Domaes Üreiminde Üreim-Fiya İlişisinin Analizi: Türiye Örneği a Şenol ÇELİK*,

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

EXPORT-FOREIGN DIRECT INVESTMENT RELATIONSHIP IN TURKISH ECONOMY:A TIME SERIES ANALYSIS. Abstract. Özet

EXPORT-FOREIGN DIRECT INVESTMENT RELATIONSHIP IN TURKISH ECONOMY:A TIME SERIES ANALYSIS. Abstract. Özet Eonomi ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 6, Cil:3, Yıl:, Sayı:1, 3:117-16 TÜRK EKONOMİSİNDE İHRACAT VE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM İLİŞKİSİ: BİR ZAMAN SERİSİ ANALİZİ Mura KARAGÖZ İnönü Üniversiesi, İİBF,

Detaylı

141 Araştırma Makalesi. Türkiye de Karpuz Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Almon Gecikme Modeli ile İncelenmesi

141 Araştırma Makalesi. Türkiye de Karpuz Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Almon Gecikme Modeli ile İncelenmesi KSÜ Doğa Bil. Derg., 9(), 4-46, 6 KSU J. Nat. Sci., 9(), 4-46, 6 4 Araştırma Maalesi Türiye de Karpuz Üretiminde Üretim-Fiyat İlişisinin Almon Gecime Modeli ile İncelenmesi Nusret ÖBAY *, Şenol ÇELİK Bingöl

Detaylı

BANKA KREDİLERİNDE TERS SEÇİM VE AHLAKİ TEHLİKE ETKİSİ

BANKA KREDİLERİNDE TERS SEÇİM VE AHLAKİ TEHLİKE ETKİSİ Doğuş Üniversiesi Dergisi, 6 () 25, 5-23 BANKA KREDİLERİNDE TERS SEÇİM VE AHLAKİ TEHLİKE ETKİSİ THE EFFECT OF ADVERSE SELECTION AND MORAL HAZARD ON BANK LENDING Şehnaz Baır YİĞİTBAŞ Çanaale Onseiz Mar

Detaylı

Faiz Oranı, Getiri Farkı ve Ekonomik Büyüme: Türkiye Örneği (1990-2006)

Faiz Oranı, Getiri Farkı ve Ekonomik Büyüme: Türkiye Örneği (1990-2006) Doz Eylül Üniversiesi İisadi ve İdari Bilimler Faülesi Dergisi, Cil:4, Sayı:1, Yıl:009, ss.43-58. Faiz Oranı, Geiri Farı ve Eonomi Büyüme: Türiye Örneği (1990-006) Rahmi YAMAK 1 Ban TANRIÖVER Alınma Tarihi:

Detaylı

KOYCK - ALMON YAKLAŞIMI İLE TÜTÜN ÜRETİMİ VE FİYAT İLİŞKİSİ

KOYCK - ALMON YAKLAŞIMI İLE TÜTÜN ÜRETİMİ VE FİYAT İLİŞKİSİ KOYCK - ALMON YAKLAŞIMI İLE TÜTÜN ÜRETİMİ VE FİYAT İLİŞKİSİ ÖET Nedm DİKMEN * aman sers verler ullanılan br regresyon denlemnde açılayıcı değşen n yalnız şmd değerler değl, geçmş (gecmel) değerler de yer

Detaylı

TÜRKİYE DE YAŞAM BEKLENTİSİ EĞİTİM SÜRESİ İLİŞKİSİ: MVAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfettin Erdoğan 1

TÜRKİYE DE YAŞAM BEKLENTİSİ EĞİTİM SÜRESİ İLİŞKİSİ: MVAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfettin Erdoğan 1 The Journal of Knowledge Economy & Knowledge Managemen 008, Volume III Fall TÜRKİYE DE YŞM EKLENTİSİ EĞİTİM SÜRESİ İLİŞKİSİ: MVR MODELİ İLE İR NLİZ Seyfein Erdoğan ÖZET Hilal ozur Eğiim harcamaları, beşeri

Detaylı

Alternatif Piyasa Oynaklıklarında Meydana Gelen Kırılmaların ICSS Algoritmasıyla Belirlenmesi ve Süregenliğe Etkileri: Türkiye ve Londra Örneği

Alternatif Piyasa Oynaklıklarında Meydana Gelen Kırılmaların ICSS Algoritmasıyla Belirlenmesi ve Süregenliğe Etkileri: Türkiye ve Londra Örneği Yrd. Doç. Dr. Erhan Demireli Alernaif Piyasa Oynalılarında Meydana Gelen Kırılmaların ICSS Algorimasıyla Belirlenmesi ve Süregenliğe Eileri: Türiye ve Londra Örneği Arş. Gör. Erdos Torun Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

Türkiye de Enflasyon ve Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik İlişkisi: 1984-2003

Türkiye de Enflasyon ve Döviz Kuru Arasındaki Nedensellik İlişkisi: 1984-2003 Türiye de Enflasyon ve Döviz Kuru Arasındai Nedenselli İlişisi: 1984-2003 The Causal Relationship Between Exchange Rates and Inflation in Turey:1984-2003 Yrd.Doç.Dr. Erem GÜL* Yrd.Doç.Dr. Ayut EKİNCİ**

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

Türk Tarım - Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi

Türk Tarım - Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi Türk Tarım Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 2(1): 42-46, 2014 Türk Tarım - Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi www.agrifoodscience.com Türk Bilim ve Teknolojisi Patates Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ NOKTASAL SÜREÇLERDE EN YÜKSEK OLABİLİRLİKLİ KESTİRİM İŞLEMİNİN EVRE İZGESİ

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ NOKTASAL SÜREÇLERDE EN YÜKSEK OLABİLİRLİKLİ KESTİRİM İŞLEMİNİN EVRE İZGESİ DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Cil: 15 No:2 Sayı: 44 sh. 53-76 Mayıs 2013 NOKTASAL SÜREÇLERDE EN YÜKSEK OLABİLİRLİKLİ KESTİRİM İŞLEMİNİN EVRE İZGESİ (PHASE SPECTRUM OF POINT PROCESS

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive Effecs of Agriculural Suppor and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region Erkan Akas and Oğuz Yurdakul Universiy of Cukurova Dep. Agriculural Economics,

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

, t anındaki birey sayısı (popülâsyon büyüklüğü) olmak üzere,

, t anındaki birey sayısı (popülâsyon büyüklüğü) olmak üzere, Kaosu Kaosan Kuraralım ve Rasgeleliğin Haını Verelim Kaos sözcüğü ile ilgili Tür Dil Kurumu web sayfasındai Güncel Türçe Sözlü e yazılı olanlar: aos (isim, a os, Fransızca). Evrenin düzene girmeden öncei

Detaylı

Tarımsal Ürünlerde Üretim Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi (Domates Örneği)

Tarımsal Ürünlerde Üretim Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi (Domates Örneği) G.ERDAL Tarımsal Ürünlerde Üretim Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi (Domates Örneği) Gülistan Erdal Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Ziraat Fakültesi,Tarım Ekonomisi Bölümü, 60240, Tokat Özet: Tarımsal

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısalmalar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1Bu Tebliğ, 4628 sayılı

Detaylı

The Interaction between Production and Prices for Dry Onion

The Interaction between Production and Prices for Dry Onion GOÜ. Ziraat Fakültesi Dergisi, 2008, 25 (1), 33-39 Kuru Soğanda Üretim - Fiyat Etkileşimi Gülistan Erdal 1 Hilmi Erdal 2 1- Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Ekonomisi Bölümü, 60240,

Detaylı

İdeal Sınıf Mekanının Yapay Sinir Ağı Modeli İle Belirlenmesi

İdeal Sınıf Mekanının Yapay Sinir Ağı Modeli İle Belirlenmesi 6 h Inernaional Advanced Technologies Symposium (IATS ), 6-8 May 20, Elazığ, Turey İdeal Sınıf Meanının Yapay Sinir Ağı Modeli İle Belirlenmesi H. D. Arslan, M. Ceylan 2, K. Çınar, P. Dinç 3 Selçu Üniversiesi,

Detaylı

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey ISSN:136-3111 e-journal of New World Sciences Academy 212, Volume: 7, Number: 1, Aricle Number: 3A47 NWSA-PHYSICAL SCIENCES Received: December 211 Ayhan Toçu Acceed: January 212 Fahrein Arslan Series :

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Ahu Soylu, Mein Türkay* Koç Üniversiesi Endüsri Mühendisliği Bölümü Sarıyer, İsanbul ahusoylu@ku.edu.r,

Detaylı

YILLAR 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 ÖSS-YGS

YILLAR 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 ÖSS-YGS MTEMTĐK ĐM YILLR 00 003 00 005 006 007 008 009 00 0 ÖSS-YGS - - - HREKET PROLEMLERĐ Hız msaa verildiğinden süre de saa olmalıdır lınan yol : x Hız: Zaman : ir araç x yolunu hızıyla sürede alır Yol Hız

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

İSTATİSTİK ANABİLİM DALI

İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Adnan KARAİBRAHİMOĞLU İNDEKS SAYILARIN KULLANIMI İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ADANA, 27 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İNDEKS

Detaylı

Reel Döviz Kurunun Türkiye nin Turizm Gelirleri Üzerindeki Etkisinin Ampirik Analizi 1

Reel Döviz Kurunun Türkiye nin Turizm Gelirleri Üzerindeki Etkisinin Ampirik Analizi 1 Şen, A., Şi, M. / Journal of Yasar Universiy, 2015, 10/40, 6752-6762 Reel Döviz Kurunun Türiye nin Turizm Gelirleri Üzerindei Eisinin Amiri Analizi 1 The Emirical Analysis of Real Exchange Rae Imac on

Detaylı

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini Ekonomeri ve İsaisik Sayı:4 006-1-8 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ Whie ın Heeroskedisie Tuarlı Kovaryans Marisi Tahmini Yoluyla Heeroskedasie Alında Model Tahmini

Detaylı

Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi Sayı 12 Ocak 2015

Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi Sayı 12 Ocak 2015 Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Eletroni Dergisi Sayı 12 Oca 2015 TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME, ENERJİ TÜKETİMİ VE İTHALAT İLİŞKİSİ ÖZET Canan SANCAR 1 Melie ATAY POLAT 2 Bu çalışmada Türiye de eonomi

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 8 Sayı: 40 Volume: 8 Issue: 40 Ekim 2015 Ocober 2015 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

TÜRKİYE PETROL FİYATLARI OYNAKLIĞININ MODELLENMESİ

TÜRKİYE PETROL FİYATLARI OYNAKLIĞININ MODELLENMESİ Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 7 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ TÜRKİYE PETROL FİYATLARI OYNAKLIĞININ MODELLENMESİ Esin FİRUZAN Absrac Nowadays, volailiy of crude

Detaylı

Fındık Arz Fonksiyonu Tahmin Modeli: Türkiye Üzerine Ekonometrik Bir Uygulama

Fındık Arz Fonksiyonu Tahmin Modeli: Türkiye Üzerine Ekonometrik Bir Uygulama Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi TARGİD Özel Sayı 79-88 2016 DOI: 10.17100/nevbiltek.01203 URL: http://dx.doi.org/10.17100/nevbiltek.01203 Fındık Arz Fonksiyonu Tahmin Modeli: Türkiye Üzerine Ekonometrik

Detaylı

Prof. Dr. Mehmet CANDEMİR Gediz üniversitesi MYO Öğretim Üyesi. Yrd. Doç. Dr. Fatih Mümtaz DURAN Gediz Üniversitesi MYO Öğretim Üyesi

Prof. Dr. Mehmet CANDEMİR Gediz üniversitesi MYO Öğretim Üyesi. Yrd. Doç. Dr. Fatih Mümtaz DURAN Gediz Üniversitesi MYO Öğretim Üyesi İZMİR 6. BÖLGE BİRLİĞİ TARIM KREİ KOOPERATİFLERİNE TEKNİK ETKİNLİK ÖLÇEK ETKİNLİĞİ TEKNİK İLERLEME ETKİNLİKTEKİ EĞİŞME VE VERİMLİLİK ANALİZİ: 2-28 Prof. r. Mehme CANEMİR Gediz üniversiesi MYO Öğreim Üesi

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

Kollektif Risk Modellemesinde Panjér Yöntemi

Kollektif Risk Modellemesinde Panjér Yöntemi Douz Eylül Üniversitesi İtisadi ve İdari Bilimler Faültesi Dergisi, Cilt:6, Sayı:, Yıl:, ss.39-49. olletif Ris Modellemesinde anér Yöntemi ervin BAYAN İRVEN Güçan YAAR Özet Hayat dışı sigortalarda, olletif

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

Eğitim ve Bilim. Cilt 40 (2015) Sayı 177 31-41. Türkiye deki Vakıf Üniversitelerinin Etkinlik Çözümlemesi. Anahtar Kelimeler.

Eğitim ve Bilim. Cilt 40 (2015) Sayı 177 31-41. Türkiye deki Vakıf Üniversitelerinin Etkinlik Çözümlemesi. Anahtar Kelimeler. Eğitim ve Bilim Cilt 40 (2015) Sayı 177 31-41 Türiye dei Vaıf Üniversitelerinin Etinli Çözümlemesi Gamze Özel Kadılar 1 Öz Oran analizi ve parametri yöntemlerin eğitim urumlarını ıyaslaren yetersiz alması

Detaylı

ÜLKEMİZ EGE KIYILARI İÇİN DENİZ SEVİYELERİNİN UZUN DÖNEM DEĞİŞİMLERİ

ÜLKEMİZ EGE KIYILARI İÇİN DENİZ SEVİYELERİNİN UZUN DÖNEM DEĞİŞİMLERİ 7. Kıyı Mühendisliği Sempozyumu - 45 - ÜLKEMİZ EGE KIYILARI İÇİN DENİZ SEVİYELERİNİN UZUN DÖNEM DEĞİŞİMLERİ Mustafa DOĞAN 1, H. Kerem CIĞIZOĞLU 2, D. Uğur ŞANLI 3, Aslı ÜLKE 4 1 Araş. Gör. İnş. Y. Müh.,

Detaylı

Ders 2 : MATLAB ile Matris İşlemleri

Ders 2 : MATLAB ile Matris İşlemleri Ders : MATLAB ile Matris İşlemleri Kapsam Vetörlerin ve matrislerin tanıtılması Vetör ve matris operasyonları Lineer denlem taımlarının çözümü Vetörler Vetörler te boyutlu sayı dizileridir. Elemanlarının

Detaylı

Tavuk sayısı, yumurta sayısı ve yumurta fiyatı arasındaki nedensellik ilişkinin incelenmesi

Tavuk sayısı, yumurta sayısı ve yumurta fiyatı arasındaki nedensellik ilişkinin incelenmesi 156 Çei, Erciyes Üniversiesi Fen Biimeri Ensiüsü Dergisi, 31(2):156-162 Tavu sayısı, yumura sayısı ve yumura fiyaı arasındai nedensei iişinin inceenmesi *Şeno ÇELİK 1 1 Bingö Üniversiesi Ziraa Faüesi Zooeni

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Aaürk Ü. İİBF Dergisi, 0. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı, 20 463 YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Oğuz KAYNAR Serkan TAŞTAN 2 Ferhan DEMİRKOPARAN 3 Öze: Doğalgaz emini nokasında

Detaylı

Turizm Sektörünün Türkiye nin Ekonomik Büyümesi Üzerindeki Etkisi: VAR Analizi Yaklaşımı

Turizm Sektörünün Türkiye nin Ekonomik Büyümesi Üzerindeki Etkisi: VAR Analizi Yaklaşımı YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:2 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA Turizm Setörünün Türiye nin Eonomi Büyümesi Üzerindei Etisi: VAR Analizi Yalaşımı Yrd. Doç. Dr. Ozan BAHAR Muğla Üniversitesi,

Detaylı

PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ ÖZET

PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F.Dergisi Cil:17 Sayı:2, Yıl:2002, ss:55-74 PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ Erdinç Telaar * Şadiye Türkmen ** Özgür Teoman *** ÖZET Bu çalışmada pamuk borsalarında oluşan fiyaların

Detaylı

BASINÇ BİRİMLERİ. 1 Atm = 760 mmhg = 760 Torr

BASINÇ BİRİMLERİ. 1 Atm = 760 mmhg = 760 Torr BASINÇ BİRİMLERİ - Sıı Sütunu Cinsinden anılanan Biriler:.- orr: C 'de yüseliğindei cıa sütununun tabanına yaış olduğu basınç bir torr'dur..- SS: + C 'de yüseliğindei su sütununun tabanına yaış olduğu

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ Musafa ŞEKKELİ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen Bilimleri Ensiüsü, K.Maraş, msekkeli@ksu.edu.r Ceyhun YILDIZ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen

Detaylı

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ Şenkan ALDEMİR (*) Öze: Döviz kuru değişimlerinin TÜFE ve ÜFE bazlı yuriçi fiyalara geçiş süreci, son yıllarda üzerinde önemle durulan konulardan

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİNDE KANATÇIK YÜZEYİNDEKİ SICAKLIK DAĞILIMININ SONLU FARKLAR METODU İLE ANALİZİ

GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİNDE KANATÇIK YÜZEYİNDEKİ SICAKLIK DAĞILIMININ SONLU FARKLAR METODU İLE ANALİZİ TEKNOLOJİ, Cilt 7, (2004), Sayı 3, 407-414 TEKNOLOJİ GÜNEŞ ENERJİSİ SİSTEMLERİNDE KANATÇIK YÜZEYİNDEKİ SICAKLIK DAĞILIMININ SONLU FARKLAR METODU İLE ANALİZİ ÖZET Himet DOĞAN Mustafa AKTAŞ Tayfun MENLİK

Detaylı

2. TRANSFORMATÖRLER. 2.1 Temel Bilgiler

2. TRANSFORMATÖRLER. 2.1 Temel Bilgiler . TRANSFORMATÖRLER. Temel Bilgiler Transformatörlerde hareet olmadığından dolayı sürtünme ve rüzgar ayıpları mevcut değildir. Dolayısıyla transformatörler, verimi en yüse (%99 - %99.5) olan eletri maineleridir.

Detaylı

ÜSTEL VE LOGARİTM FONKSİYONLAR

ÜSTEL VE LOGARİTM FONKSİYONLAR ÜSTEL VE LOGARİTM TMİK FONKSİYONLAR Şekil 5.1a Üsel Fonksiyonlar 2 y 10 8, 1 y = f = b b> 6 4 2-3 -2-1 1 2 3 Şekil 5.1b Üsel Fonksiyonlar 3 y 50 2 y = f = 2 40 30 20 y = f = 2 10-2 -1 1 2 3 4 Şekil 5.1c

Detaylı

Malzeme Bağıyla Konstrüksiyon

Malzeme Bağıyla Konstrüksiyon Shigley s Mechanical Engineering Design Richard G. Budynas and J. Keith Nisbett Malzeme Bağıyla Konstrüsiyon Hazırlayan Prof. Dr. Mehmet Fırat Maine Mühendisliği Bölümü Saarya Üniversitesi Çözülemeyen

Detaylı

DÜŞÜK SICAKLIKTA ISI KAYNAĞI KULLANAN BİR ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMOEKONOMİK OPTİMİZASYONU

DÜŞÜK SICAKLIKTA ISI KAYNAĞI KULLANAN BİR ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMOEKONOMİK OPTİMİZASYONU Isı Bilimi ve eniği Dergisi, 33, 2, 111-117, 2013 J. of hermal Siene and ehnology 2013 IBD Printed in urey ISSN 1300-3615 DÜŞÜK SICAKLIKA ISI KAYNAĞI KULLANAN BİR ABSORBSİYONLU SOĞUMA SİSEMİNİN ERMOEKONOMİK

Detaylı

A Study on Egg Yields of Partridge with Non-Linear Models

A Study on Egg Yields of Partridge with Non-Linear Models YYÜ TAR BİL DERG (YYU J AGR SCI) 2016, 26(1): 33-39 Geliş Tarihi (Received): 23.06.2015 Kabul Tarihi (Acceped): 22.12.2015 Araşırma Makalesi/Research Aricle (Original Paper) Kınalı Kekliklerde Yumura Veriminin

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI VE ARIMA MODELLERİNİN MELEZ YAKLAŞIMI İLE ZAMAN SERİLERİNDE ÖNGÖRÜ

YAPAY SİNİR AĞLARI VE ARIMA MODELLERİNİN MELEZ YAKLAŞIMI İLE ZAMAN SERİLERİNDE ÖNGÖRÜ YAPAY SİNİR AĞLARI VE ARIMA MODELLERİNİN MELEZ YAKLAŞIMI İLE ZAMAN SERİLERİNDE ÖNGÖRÜ Erol EĞRİOĞLU Haceepe Üniversiesi, Fen Fakülesi, İsaisik Bölümü, 06532, Beyepe, Ankara, TÜRKİYE, erole@haceepe.edu.r

Detaylı

ile plakalarda biriken yük Q arasındaki ilişkiyi bulmak, bu ilişkiyi kullanarak boşluğun elektrik geçirgenlik sabiti ε

ile plakalarda biriken yük Q arasındaki ilişkiyi bulmak, bu ilişkiyi kullanarak boşluğun elektrik geçirgenlik sabiti ε Farlı Malzemelerin Dieletri Sabiti maç Bu deneyde, ondansatörün plaalarına uygulanan gerilim U ile plaalarda birien yü Q arasındai ilişiyi bulma, bu ilişiyi ullanara luğun eletri geçirgenli sabiti ı belirleme,

Detaylı

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES

AKADEMİK YAKLAŞIMLAR DERGİSİ JOURNAL OF ACADEMIC APPROACHES Uluslararası Ham Petrol ve Altın Fiyatlarının Amerian Doları ile İlişisi: Amiri Bir Uygulama Mehmet Şentür 1 Yusuf Erem Abaş 2 Uğur Adıguzel 3 Özet Bu çalışmada, uluslararası altın ve etrol fiyatlarının

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 5 Sayı: 1 sh. 89-101 Ocak 2003

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 5 Sayı: 1 sh. 89-101 Ocak 2003 DEÜ MÜENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 5 Sayı: 1 sh. 89-101 Oca 00 PERDE ÇERÇEVELİ YAPILARDA a m PERDE KATKI KATSAYISININ DİFERANSİYEL DENKLEM YÖNTEMİ İLE BULUNMASI VE GELİŞTİRİLEN BİLGİSAYAR

Detaylı

Şenol ÇELİK. Modelling of Production Amount of Nuts Fruit by Using Box-Jenkins Technique

Şenol ÇELİK. Modelling of Production Amount of Nuts Fruit by Using Box-Jenkins Technique YYÜ TAR BİL DERG (YYU J AGR SCI) 013, 3(1): 18 30 Geliş Tarihi (Received) : 6.07.01 Kabul Tarihi (Acceped) : 19.10.01 Araşırma Makalesi/Research Aricle (Original Paper) Ser Kabuklu Meyvelerin Üreim Mikarının

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH- YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ ÖZET Yard.Doç. Dr. Tülin ATAKAN İsanbul Üniversiesi, İşleme Fakülesi, Finans Anabilim Dalı Bu çalışmada,

Detaylı

Hemşirelerin Kendini Gerçekleştirme Düzeyleri ve Etkileyen Etmenler

Hemşirelerin Kendini Gerçekleştirme Düzeyleri ve Etkileyen Etmenler 2 ve Ekileyen Emenler * Serap ÜNSAR **Melaha AKGÜN KOSTAK ***Seda KURT **Özgül EROL Öze Giriş: Kendini gerçekleşirme, insan davranışlarını yöneen bir güdü olduğu kadar, erişilmeye çalışılan bir gelişme

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

TÜRKİYE DE TURİZM VE TİCARİ AÇIKLIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TODA VE YAMAMOTO NEDENSELLİK YAKLAŞIMI 1

TÜRKİYE DE TURİZM VE TİCARİ AÇIKLIK ARASINDAKİ İLİŞKİ: TODA VE YAMAMOTO NEDENSELLİK YAKLAŞIMI 1 Eonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt 2, Yıl 2, Sayı, 206 The International Journal of Economic and Social Research, Vol. 2, Year 2, No., 206 TÜRKİYE DE TURİZM VE TİCARİ AÇIKLIK ARASINDAKİ İLİŞKİ:

Detaylı

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:37, Sayı/No:2, 2008, 98-110 ISSN: 1303-1732 - www.ifdergisi.org 2008 İsanbul Menkul Kıymeler

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET -10 -15 -20.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET -10 -15 -20. Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET Selim Elekdağ İbrahim Burak Kanlı Absrac: This noe examines he ineracion beween financial sress

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI ÜZERİNE SAKLI MARKOV MODELİ İLE BİR TAHMİNLEME 1

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI ÜZERİNE SAKLI MARKOV MODELİ İLE BİR TAHMİNLEME 1 Ekonomik Yaklaşım, Cil : 20, Sayı : 72, ss. 59-85 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI ÜZERİNE SAKLI MARKOV MODELİ İLE BİR TAHMİNLEME Ersoy ÖZ 2 Öze Ülkemizde son yıllarda finans sekörü üzerine yapılan geleceğe

Detaylı

MOTORLAR-1.HAFTA. Yrd.Doç.Dr. Alp Tekin ERGENÇ. Yıldız Teknik Üniversitesi. Makina Müh. Bölümü

MOTORLAR-1.HAFTA. Yrd.Doç.Dr. Alp Tekin ERGENÇ. Yıldız Teknik Üniversitesi. Makina Müh. Bölümü Yıldız eni Üniersiesi Maina Müh Bölümü MOORLAR-HAFA YrdDoçDr Alp ein ERGENÇ Yıldız eni Üniersiesi Maina Müh Bölümü DERS HAKKINDA YrdDoçDr Burhanein ÇEĠN Kaynalar : Inernal Combusion Enine Fundamenals MGraw-Hill,

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

RASGELE SÜREÇLER. Bir X rasgele değişkenin, a ve b arasında tekdüze dağılımlı olabilmesi için olasılık yoğunluk fonksiyonu aşağıdaki gibi olmalıdır.

RASGELE SÜREÇLER. Bir X rasgele değişkenin, a ve b arasında tekdüze dağılımlı olabilmesi için olasılık yoğunluk fonksiyonu aşağıdaki gibi olmalıdır. RASGELE SÜREÇLER Eğer bir büyülüğün her t anında alacağı değeri te bir şeilde belirleyen matematisel bir ifade verilebilirse bu büyülüğün deterministi bir büyülü olduğu söylenebilir. Haberleşmeden habere

Detaylı

GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNDE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-2004)

GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNDE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-2004) Ege Akademik Bakış / Ege Academic Review 8 (2) 28: 843-86 GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-24) THE ANALYSIS OF EFFICIENCY AN TOTAL FACTOR PROUCTIVITY

Detaylı

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET İMKB Piyasalarındaki Volailienin Modellenmesi ve Öngörülmesi: Asimerik GARCH Modelleri ile bir Uygulama Mura MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.r Bankacılık Düzenleme ve Deneleme Kurumu (BDDK) ÖZET Çalışmada, 5

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive Crude Oil Impor and Economic Growh: Turkey Erginbay Ugurlu and Aydın Ünsal Isanbul Aydın Universiy, Gazi Universiy 28 May 2009 Online a hps://mpra.ub.uni-muenchen.de/69923/

Detaylı

= + ise bu durumda sinüzoidal frekansı. genlikli ve. biçimindeki bir taşıyıcı sinyalin fazının modüle edildiği düşünülsün.

= + ise bu durumda sinüzoidal frekansı. genlikli ve. biçimindeki bir taşıyıcı sinyalin fazının modüle edildiği düşünülsün. 4.2. çı Modülasyonu Yüse reanslı bir işaret ile bilgi taşıa, işaretin genliğinin, reansının veya azının bir esaj işareti ile odüle edilesi ile gerçeleştirilebilir. Bu üç arlı odülasyon yöntei sırasıyla,

Detaylı

KRONĐK BÖBREK YETMEZLĐĞĐ HASTALIĞINDA ÖNEMLĐ FAKTÖRLERĐN BELĐRLENMESĐ

KRONĐK BÖBREK YETMEZLĐĞĐ HASTALIĞINDA ÖNEMLĐ FAKTÖRLERĐN BELĐRLENMESĐ ISSN:0- e-journal of New World Sciences Academy 009, Volume:, Number:, Article Number: A000 PHYSICAL SCIENCES Received: November 00 Acceted: June 009 Series : A ISSN : 0-0 009 www.newwsa.com Yüsel Öner,

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Aynalı Sazan (Cyprinus carpio, L. 1758) Yemlerinde Soya Küspesi Yerine Kanola Küspesi Kullanımının Büyüme ve Vücut Kompozisyonu Üzerine Etkisi

Aynalı Sazan (Cyprinus carpio, L. 1758) Yemlerinde Soya Küspesi Yerine Kanola Küspesi Kullanımının Büyüme ve Vücut Kompozisyonu Üzerine Etkisi Tarım Bilimleri Dergisi Tar. Bil. Der. Dergi web sayfası: www.agri.anara.edu.r/dergi Journal of Agriculural Sciences Journal homepage: www.agri.anara.edu.r/journal TARIM BİLİMLERİ DERGİSİ JOURNAL OF AGRICULTURAL

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Asuman OKTAYER * Öze Geleneksel yaklaşıma göre enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgudur. Bununla birlike yapılan araşırmaların çok bir

Detaylı

HUBUBAT PİYASALARINA BAKIŞ

HUBUBAT PİYASALARINA BAKIŞ T.C. TOPRAK MAHSULLERİ OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HUBUBAT PİYASALARINA BAKIŞ 1 HAZİRAN 2013 MARDİN 1 TMO NUN GÖREVLERİ Kuruluş: 1938 Hububat piyasalarını düzenlemek, Afyon ve uyuşturucu maddelere konulan devlet

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

BÜTÜNLEŞİK ÜRETİM PLANLAMASININ HEDEF PROGRAMLAMAYLA OPTİMİZASYONU VE DENİZLİ İMALAT SANAYİİNDE UYGULANMASI

BÜTÜNLEŞİK ÜRETİM PLANLAMASININ HEDEF PROGRAMLAMAYLA OPTİMİZASYONU VE DENİZLİ İMALAT SANAYİİNDE UYGULANMASI Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 2013, Cilt: 6, Sayı: 1, s. 96-115. 96 BÜTÜNLEŞİK ÜRETİM PLANLAMASININ HEDEF PROGRAMLAMAYLA OPTİMİZASYONU VE DENİZLİ İMALAT SANAYİİNDE UYGULANMASI ÖZ Arzu ORGAN* İrfan ERTUĞRUL**

Detaylı