Kamu Borçlanması, Sermaye Stoku ve Tüketim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Kamu Borçlanması, Sermaye Stoku ve Tüketim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli"

Transkript

1 Kamu Borçlanması, Sermaye Soku ve Tükeim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli Kamu Borçlanması, Sermaye Soku ve Tükeim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli İler ÜNLÜKAPLAN *1 Öze Bu çalışmada 1998 yılı Türkiye Ekonomisi için kurulmuş 55 nesilli ardışık nesiller dinamik genel denge modeli çerçevesinde, 1,5 ve 10 yıllık gelir vergisi indirimleri sonucu kamu borçlanmasında meydana gelecek arışın, sermaye soku ve farklı nesillerin ükeim imkânları üzerindeki olası ekileri incelenmişir. Kamu borçlanmasındaki arışın sermaye sokunda önemli düşüşlere yol açabileceği, ancak nesillerin ümü üzerinde ükeimi arırıcı yönde eki yapığı sonucuna varılmışır. Diğer yandan yapılan simülasyonlar, vergi indiriminin süresinin de sermaye sokundaki azalma üzerinde önemli ekilere yol açığını gösermişir. Anahar Kelimeler: Kamu borçlanması, sermaye soku, ardışık nesiller modeli, Specifying The Relaionship Beween Public Deb, Capial Sock And Consumpion: an Overlapping Generaions Model Absrac In his sudy, he possible effecs of public deb accumulaion on he capial sock and he consumpion possibiliies of differen generaions as a resul of he income ax cu which duraion is 1,5 and 10 years, has been examined in line wih he overlapping generaions dynamic general equilibrium model, consiss of 55 generaions, consruced for he Turkish economy represening he year The resuls of he sudy indicae ha increases in he public deb may cause imporan decreases in he capial sock, while i may increase he consumpion possibiliies of * Öğr.Gör.Dr., Çukurova Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Maliye Bölümü, 1 Bu çalışma, Çukurova Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü İkisa Anabilim dalında Prof. Dr. Neja ERK danışmanlığında savunulmuş olan Kamu borçlanması ve nesiller arası yük sorunu başlıklı dokora ezinden yararlanılarak hazırlanmışır. 232

2 İ. ÜNLÜKAPLAN all generaions. On he oher hand, he simulaions show ha he duraion of he ax cu causes imporan effecs on he decrease of he capial sock. Keywords : Public deb, capial sock, overlapping generaions model, JEL Classificaion Code: C68, D58, H60 1.Giriş Geleneksel yaklaşımların aksine, maliye ve borç poliikaları, sadece ek seferde uygulanan ve sonuçları anlık olan uygulamalar değildir. Bu poliikalar, önemi arışılmayacak şekilde sermaye birikimi, ikisadi büyüme ve nesiller arası kaynak ransferi üzerinde önemli ekilere sahipir. Bu ekiler maliye ve borç poliikasının dinamik yönünü oluşurmakadır. Saik analiz gelecek nesilleri hesaba almaz. Bu yüzden de belli bir hüküme poliikasının yukarıda bahsedilen ekilerini değerlendirmede yeersiz kalır. Dinamik analizin üsünlüğü bu nokada oraya çıkar. Dinamik analizde hem şimdiki hem de gelecek nesiller analize dâhil edilir ve bu sayede maliye ve borç poliikası uygulamalarının nesiller arası ekisi belirlenebilir. Bu çalışmada kullanılacak olan model, hesaplanabilir ardışık nesiller dinamik genel denge modelidir. Çalışmada hesaplanabilir genel denge modelinden yararlanılmasının avanajı, bu modellerin, ekonomideki üm birimler arasındaki karşılıklı ekileşimlerin incelenmesine ve alernaif poliika uygulamalarının faiz oranı, ücreler, sermaye soku, ükeim ve asarruf gibi içsel değişkenler üzerindeki ekisinin görülebilmesine olanak vermesidir. Diğer yandan hükümein borç ve maliye poliikalarının ardışık nesiller dinamik genel denge modeli çerçevesinde ele alınması, saik modellerde söz konusu olmayan beklenilerin analize dâhil edilebilmesine, ardışık nesillerin davranışlarının incelenmesine ve ekonominin denge geçiş sürecinin çözümüne olanak sağlayarak bu poliikaların yaraığı nesiller arası dengesizlikleri oraya konulmasını sağlar. Çalışmadaki emel amaç, 1998 yılı Türkiye Ekonomisi için kurulacak ardışık nesiller dinamik genel denge modeli çerçevesinde kamu borçlanmasının sermaye birikimi ve farklı nesillerin ükeim imkânları üzerindeki ekilerinin incelenmesiyle kamu borçlanmasının gelecek nesillere yük geirip geirmediğini oraya koymakır. Çalışmada aksi belirilmedikçe, kamu borçlanması, iç borç anlamında kullanılacak olup simülasyonlarda bu değer kamu asarruf yaırım açığının iç borç faiz ödemelerinin de dahil olduğu kamu ükeimine oranlanmasıyla elde edilen değer olarak kabul edilmişir. Bu çalışmada ilk olarak kamu borçlanmasının nesiller arası yüküne ilişkin görüşler incelenip, bu doğruluda yapılmış çalışmalar üzerinde duruldukan sonra kullanılacak olan modeldeki birimler, davranışları, modelin denge koşullarını ve modelin çözüm algorimasını ayrınılı olarak açıklayacakır. Daha sonra veri abanı oluşurma süreci üzerinde durulup Türkiye Ekonomisi için 1998 yılına ai oluşurduğumuz sosyal hesaplama marisi sunulacakır. Oluşurulan sosyal hesaplama marisinden harekele elde edilen paramereleri emsil eden kalibrasyon sonuçları ve paramere seçim süreci üzerinde duruldukan sonra geçici ve sürekli vergi indirimleri sonucu biriken kamu borcunun başlangıç ve nihai durağan durum seviyesini emsil eden sonuçları elde edilecek, sermaye soku ve farklı nesillerin 233

3 Kamu Borçlanması, Sermaye Soku ve Tükeim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli ükeim imkanlarının bu poliika uygulamalarından nasıl ekilendiği oraya konulacakır. 2.Teorik Tarışmalar Kamu borçlanmasının gelecek nesillere yük geirip geirmediği konusu ikisa eorisinde uzun süren bir arışmayı da beraberinde geirmişir. 1950'li yılların sonlarına kadar lieraürde baskın olan görüş, nüfus arışının olmadığı bir ekonomide iç borçlanmayla finanse edilen kamu harcamasının gelecek nesiller için herhangi bir yük yaramadığı olmuşur. Özel borç ile kamu borçlanmasının ayır edilmediği bu görüşe göre dış borç gelecek nesiller için bir yük eşkil ederken iç borç gelecek nesiller için herhangi bir yük yaramaz. Geleneksel görüşün emelleri Domar (1944), Lerner (1948), Mishan (1960), Sciovsky (1961), Ellio (1961) ve Wiseman (1961) arafından aılmışır. Muhalif görüşe kamu harcamasının yükü özel ükeim harcamalarında ve sermaye sokundaki azalma şeklinde anımlanmış ve oplumun büünü üzerindeki yük şimdiki ve gelecek nesillerdeki vergi mükellefleri üzerindeki vergi yükü şeklinde bir ayrıma gidilmişir. Buchanan (1958;1960), Musgrave (1959), Bowen, Davis, Kopf (1960), Modigliani (1961), Tullock (1963) ve Ferguson (1964) un çalışmalarına dayananan bu görüşe göre harcamanın yapıldığı dönemde başvurulan borçlanma sonucunda özel sekörden çekilen kaynaklar borçlanma sonucunda oraya çıkan yükün hemen yüklenildiğini gösermez. İç borç gelecek nesillere sermaye sokunda ve ükeim imkanlarında azalma yoluyla yük geirir. Diamond (1965), Blanchard (1985) ve Auerbach ve Kolikoff (1987) arafından popülerlik kazanan ardışık nesiller modellerinde ise nesil kavramı farklı bir bakış açısı ile ele alınmakadır. Ardışık nesiller yaklaşımında Lerner (1948) in borç yükünü analizdeki oplum varsayımının aksine nesil, herhangi bir anda yaşayan üm bireyler olarak ele alınmaz, bir anda farklı nesiller var olabilir. Muhalif görüşe olduğu gibi, kamu borçlanması, gelecek nesiller açısından sermaye soku, ükeim ve bireysel fayda üzerinde olumsuz ekiye sahipir. Auerbach, Gokhale ve Kolikoff (1991) arafından emelleri aılan Nesilsel Hesaplama yaklaşımına göre ise borç poliikasının nesiller arası refah ekilerinin espii açısından büçe açığı anlamsız bir göserge olup, nesilsel hesap daha açıklayıcı olmakadır. 3.Model Kamu borcunun nesiller arası yükünün espii amacıyla yararlanılacak olan model Auerbach ve Kolikoff (1987) un am öngörülü ardışık nesiller genel denge simülasyon modelidir. Model, Auerbach ve Kolikoff (1987) den farklı olarak dışa açık olup hane halkı, üreim sekörü, hüküme ve dış icare olmak üzere dör birimden oluşmakadır Hane Halkı Davranışı Zamanın herhangi bir anında hane halkı, yeişkin bireylerden oluşan 55 ardışık nesilce emsil edilmekedir. Her yıl bir nesil ölmeke, bir yenisi eklenmekedir. Eklenen yeni neslin yaşı 21, emeklilik yaşı 55, beklenen ölüm yaşı ise 75 olmakadır. Bireyler yaşamları boyunca herhangi bir belirsizlikle karşılaşmamaka, 234

4 İ. ÜNLÜKAPLAN her zaman am öngörüye sahip olmakadırlar. Nüfusun büyüme hızı n olarak ifade edilir ve sabiir. Tercihler, fayda fonksiyonunun zamana yayılabilir ve yuvalanmış olmasını gerekiren Sabi İkame Esnekliği (CES) ipindedir. Zamana yayılabilirlik, yaşam boyu faydanın, her dönemdeki ükeim ve boş zamanın bir fonksiyonu olarak ifade edilebileceği anlamına gelir: U c, I) = U u ( c, I ),..., u ( c, ) (1) [ ] ( I 55 (2) numaralı denklike c ve I sırasıyla dönemindeki ükeim ve boş zamanı gösermekedir. Fayda fonksiyonunun yuvalanmış olması ise u ( ) u( ) olacağını göserir. ( 1 1/ ρ ) (1 1/ ρ ) 1/(1 1/ ρ ) [ c + αi ] u = (2) Yaşam boyu fayda fonksiyonu ise aşağıdaki şekildedir: U = 1/(1 1/ γ ) 55 = 1 (1 + δ ) ( 1) u (1 1/ γ ) (2) ve (3) numaralı denklike ifade edilen ρ, α, γ ve δ bireysel davranışları emsil eden ercih paramereleridir. Bu paramerelerden her biri farklı bireysel ercihleri ifade emekedir. ρ, bireyin yıllık emek arzının, o yılın ücreine olan duyarlılığını ifade emekedir. (2) numaralı denklike c ve I arasındaki ikame esnekliği sabi değere sahip olup ρ olarak ifade edilmekedir 1. α, hane halkının ükeime nispeen boş zaman ercihinin yoğunluğunu gösermekedir. α değeri büyüdükçe bireylerin ercihi ükeimden boş zamana doğru kayacakır. Bu değer sıfır olduğunda bireyler boş zaman kullanmayacakır. δ, iskono oranı olarak da anılan zaman ercih oranıdır ve bireylerin yaşam boyu kaynaklarının zaman içerisindeki harcama yoğunluğunu gösermekedir. Bu değer büyüdükçe birey yaşam boyu kaynaklarını cari dönemde ükeme eğiliminde olup daha az asarruf edecekir. γ ise bireyin farklı yıllardaki ükeimleri arasındaki dönemler arası ikame esnekliğidir. Dönemler arası ikame esnekliği, herhangi iki yıl arasındaki ükeimin birbirine oranındaki yüzdelik değişimin, söz konusu iki yıl arasındaki nispi fiya oranındaki yüzdelik değişmeye oranıdır. Bu değer hane halkının asarruf güdüsündeki değişmelere karşı olan duyarlılığını göserir. Vergileme ve sosyal güvenlik analize dahil değilken, hane halkının büçe kısıı sadece faiz oranı ve ücrelerin şimdiki ve gelecekeki değerlerine bağlıdır. Yaşam boyu ükeimin şimdiki değeri, yaşam boyu kazançların şimdiki değerini aşamaz. Hane halkının karşı karşıya olduğu büçe kısıı (4) numaralı denklikle ifade edilir; 55 = 1 s= 1-1 [ 1+ r s ] [ w ] e ( 1 l ) c r, dönemindeki faiz oranını, (3) 0 (4) w, yılındaki sandarlaşırılmış ücrei e ise farklı yaş gruplarındaki bireylerin kazanç sağlama becerilerinden kaynaklanan 1 Bu değer dönem içi ikame esnekliği olarak da adlandırılabilir. 235

5 Kamu Borçlanması, Sermaye Soku ve Tükeim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli farklılıkları vurgulayan uyarlama fakörü olup beşeri sermaye olarak da düşünülebilir. Başlangıça bireylerin ükeim ve işgücü arzı kararlarının hüküme poliikasının olmadığı durumda alındığı varsayılmakadır. Fayda fonksiyonunun büçe kısıına ve emeklilik kısıına göre maksimumunun alınması her yılda sırasıyla opimum ükeim ve boş zaman değerlerini sağlayan ükeim ve boş zaman için birinci derece koşulları verir: ( 1) 1/ ρ 1 ( 1+ δ ) Ωc = λ (1 + rs ) (5) s= 2 ( 1) 1/ ρ 1 * ( 1+ δ ) ΩαI = λ (1 + rs ) w (6) s= 2 Burada λ, yaşam boyu büçe kısıının gölge fiyaıdır ve ek bir birim gelirin yaraığı ek faydanın değerini emsil eder. Gölge ücre yukarıdaki kısılarda poziif değer aldığı zaman birey emekli olur. * Ω ve w sırasıyla aşağıdaki şekilde anımlanır: Ω * = ( 1 1/ ρ ) (1 1/ ρ ) [ ] [(1/ ρ 1/ γ ) /(1 1/ ρ + αl )] c (7) w = w e + µ µ, yılındaki gölge ücre, * w ise rezerve ücreir. Aran oranlı gelir vergisi söz konusu iken modelde her yıl iki farklı vergi oranı var olacakır: Marjinal vergi oranı (hane halkının elde eiği son birim gelir üzerindeki vergi) ve oralama vergi oranı (ödenen verginin oplam gelire oranı). Bu vergi oranları sırasıyla τ ve τ olarak ifade edilir. Bu iki vergi oranının modele dahil olması aşağıda belirilen değişikliklere yol açar: * döneminde iskono amaçlı kullanılan faiz oranı r ( 1 τ ) halini alır. * Vergi sonrası iskono oranının hesaplanmasında, oralama vergi oranı veriyken gelirin gölge değeri Θ 55 = [ 1+ rs (1 τ s )]/[ 1+ rs (1 τ s )] s= + 1 erimiyle çarpılmalıdır. Zira döneminde ükeimde meydana gelen arış gelecek dönemlerdeki geliri ve dolayısıyla gelecekeki oralama vergi oranlarını düşürecekir. * dönemindeki ücre w 1 τ ) halini alır. ( * * w olarak ifade edilen marjinal ücre w e ( 1 τ ) + µ halini alır Firma Davranışı Modelde emsili bir üreim sekörü bulunmakadır. Tam rekabeçi şarlar geçerlidir. Ölçeğe göre sabi geirinin söz konusu olduğu, sermaye ve işgücü kullanan bir üreim fonksiyonu kabul edilmekedir. Sermayenin ürdeş ve yıpranmadığı, amorismana abi olmadığı varsayılır. Ancak işgücü, ekinliği açısından farklılaşabilmekedir. İşgününün her ürü birbirine am olarak ikamedir. Ancak farklı yaşlardaki bireyler farklı mikarda sandar işgücü sunmakadırlar. Bu mikar (4) numaralı denklike açıklanan e yi ifade emekedir. (8) 236

6 İ. ÜNLÜKAPLAN Üreim fonksiyonu CES ipidir: σ σ 1/ σ Y = A [ εk (1 ε ) L ] (9) + Y, K,, L, anındaki çıkı, sermaye, ve işgücü mikarlarıdır. A, ölçek sabii 2, ε, üreimde sermaye kullanımının yoğunluğu, σ ise üreimdeki ikame esnekliğini yani ücre ran oranındaki yüzdesel değişime göre sermaye işgücü oranındaki yüzdelik değişmeyi ifade eder 3. Diğer yandan her firmanın karşı karşıya olduğu ve yaırım harcamalarıyla değişen uyarlama maliyeleri vardır. yılında yeni yaırım mallarının oplam C ( I ) = b( I / K ) I olarak ifade edilir. Bu maliye kalemi maliyeleri [ ] yaırımlarla birlike doğrusal olarak arar Kamu Büçesi Modelde kamu büçesinin denk olma zorunluluğu olmadığından herhangi bir yıl için hükümein isediği zaman borçlanabildiği kabul edilmekedir. Hüküme borçlanması hane halkı porföyündeki sermaye ile am ikame edilebilir nielikedir. Harcama ve vergiler arasındaki fark borç sokuna ilave olarak yansımakadır. D +1 D = G + r D R (10) D, yılı başındaki borç soku, G, yılında hükümein mal ve hizme harcamaları, R ise yılındaki ne vergi gelirleridir. r r D, yılındaki borç servisi için yapılan ödemeleri göserir. Kamu harcamaları sadece mal ve hizme alımına değil, aynı zamanda borç geri ödemelerine ve ransfer harcamalarına yönelmekedir. (10) numaralı eşilike ransfer harcamaları brü vergi hâsılaından çıkarılmakadır. Kamu harcamalarının hane halkına sağlayacağı faydalar analize dahil edilmemişir. (10) numaralı denklik 0 dan N e kadar üm dönemler için genişleilirse aşağıdaki hali alır: N N N (1 + rs ) 1 R = = 0 s= 0 1 (1 + rs ) G + D 0 - = 0 s= 0 (1+r ) -1 D N (11) = 0 Borç soku faiz oranından daha hızlı ya da en azından onun kadar hızlı büyüyemez, böylelikle (11) in son elemanı olan (1+r ) -1 D N, N arıkça sıfıra = 0 doğru yaklaşır. Bu durumda (11) numaralı denklik aşağıdaki (12) numaralı denkliğe indirgenir: 1 (1 + r s) R = =0 s= 0 1 (1 + rs ) G + D 0 (12) =0 s= 0 (12) numaralı denklik Hükümein Dönemler Arası Büçe Kısıı olup sonlu bir ufuk boyunca vergi hasılaının şimdiki değerinin hükümein mal ve hizme alımlarına yönelen harcamaları ve başlangıç kamu borç soku mikarı oplamına eşi olmasını gerekirir. Modelde hükümein geleceke uygulayacağı maliye ve borç N 2 Yapılan simülasyonlarda ölçek sabiinin zaman içinde değişmediği kabul edilmişir. Diğer bir ifade ile modelde eknolojik gelişme imkânı oradan kalkmış, dışsal büyümenin varlığı kabul edilmişir. 3 Modelin çözümünün paramere seçimi aşamasında sermaye ve işgücü arasındaki ikame esnekliği değeri 1 olarak alınmış olup üsü kapalı şekilde Cobb Douglas üreim fonksiyonunun geçerliliği varsayılmışır. 237

7 Kamu Borçlanması, Sermaye Soku ve Tükeim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli poliikaları önceden duyurulmaka, belirsizliğe yer verilmemekedir. Hükümein elinde olan poliika araçları hüküme harcamaları ve borçlanma poliikasının yanında ükeim, sermaye geliri, ücre geliri ya da gelir kaleminin ümü üzerine uygulanacak vergilerdir Dış Ticare Modelde ekonominin ihraca ve ihalaın dünya fiyalarını veri olarak olan alan küçük bir ekonomi olduğu kabul edilmekedir. Armingon (1961) den harekele mallar üreim yeri bakımından ayrılmaka, ükeicilerin dönemler arası ahsis sorunu birleşik bir mal cinsinden ifade edilmekedir (Voyvoda, 2003: 51 52). Birleşik mal, CG, yuriçinde üreilen mal, DC ve ihalaan, M oluşmakadır: CC = Ω( DC, M ) (13) Burada Ω, doğrusal ürdeş bir fonksiyondur. Üreim yeri iibarıyla farklılık göseren mallardaki ikame edilebilirlik, ükeici davranışı yanında üreim kararlarına da yansır ve yuriçi saışlar ve ihraca oplamının yuriçi üreimle sınırlandırılmasını (Y) gerekirir: Y = ( DC, E) (14) 4.Model Dengesi ve Modelin Çözüm Algoriması Bu çalışmada kullanılacak ardışık nesiller genel denge modelinde, genel denge hane halkının, firmaların ve devlein davranışlarının saik genel denge modellerinde olduğu gibi sadece cari fiyalarla değil aynı zamanda gelecekeki fiyalarla da uarlı olmasıyla açıklanacakır. Modelin emel varsayımlarından olan am öngörü sayesinde bireylerin cari davranışları gelecekeki koşullara bağlı olmakadır. Bu yüzden de modelin çözümü hem cari dönemi hem de gelecek dönemleri kapsamakadır. Modelde sürekli bir genel dengeyi ifade eden durağan durum seviyesinde üm değişkenler sabi bir oranda büyümeke ve aşağıdaki koşulları gerekirmekedir: i) Tam öngörüye sahip bireyler asarruf, ükeim ve işgücü arzı kararlarını, büçe kısılarına ve dönemler arası opimizasyon davranışlarına göre almalıdır. ii) Firmalar fakör fiyalarını veri olarak almalı ve kar maksimizasyonu güdüsü ile fakör aleplerini ve çıkı arzlarını belirlemelidir. iii) Hükümein dönemler arası büçe kısıı koşulu sağlanmalıdır. iv) Dış icare değişkenleri (13) ve (14) numaralı denkliklere göre belirlenmelidir. Algorima, içsel değişkenlerin al kümelerine ilişkin ahminler yaparak ve başlangıç olarak bu değişkenleri ai oldukları bazı denkliklerde dışsal olarak kabul ederek başlar. Değişkenler için yapılan ahminler değişkenlerin kendilerine eşi olduğu zaman model için çözüm bulunmuş olur. Aksi akdirde modelin çözümü içsel değişkenlerin ahmin edilen değerleriyle uarlı olmayacak ve yeni ahminler denenecekir. Çözüm süreci aşağıdaki aşamaları kapsar (Peersen, 2001: 6): 1. Toplam sermaye ve işgücüne yönelik ahminin yapılması, 2. Sermaye ve işgücüne yönelik bu ahminlerle fakör fiyalarının elde edilmesi, 3. Büçe kısıına göre ükeici faydasının maksimize edilmesi, ve 3. adımlarla yeni sermaye ve işgücü değerlerinin elde edilmesi. Bu işlem her nesil için asarruf ve işgücü arzı değerlerinin oplanmasıyla yapılır. 238

8 İ. ÜNLÜKAPLAN adımda elde edilen sermaye ve işgücü değerleri 1. adımdaki ahminlere eşise yakınsama sağlanmış olur ve sermaye ve işgücünün bu denge değerleri ükeici ve üreicinin davranışıyla uyuşur ve sonuça ekonomi genel dengesine ulaşır. Eğer eşilik yoksa 2. adıma ekrar dönülür. Poliika uygulaması sonrası yakınsanacak yeni durağan duruma ulaşmak için uygulanacak çözüm başlangıç çözümüyle aynıdır. Modeldeki simülasyonlarda poliika değişmeleri iki şekilde gerçekleşir. Birinci olarak poliika değişmeleri geçiş paikası için bir bilgiye sahip olmadan yeni durağan durum seviyesi için çözülür. İkinci olarak, yeni durağan durumun çözülebilmesi için geçiş paikasına ihiyaç duyulan poliika simülasyonları söz konusudur. Modelin geçiş paikasının çözümüne ilişkin algorima başlangıç ve nihai durağan durum için yapılan işlem ile aynıdır. Hane halkı ve firmalar davranışlarını belirlemede gelecek dönemlerdeki fiyaları da dikkae aldığından üm geçiş paikasındaki yıllar için denge çözümü gerekmekedir. Model, poliika değişikliği sonrasında ekonominin başlangıç durağan durumundan (BDD) nihai durağan durumuna (NDD) yakınsaması için 150 yıl geçeceğini öngörür. 150 yılın sonunda modelde üm fiyalar, vergi oranları ve gölge ücreler sabilenir. Nihai durağan duruma ulaşıldığında bu değişkenlerin yeni değerlerini elde emek mümkündür. 5. Türkiye Ekonomisi İçin 1998 Yılına Ai Sosyal Hesaplama Marisi Çalışmada kullanılacak olan SHM, 1998 yılı oplulaşırılmış Girdi-Çıkı Tablosu (DİE, 2004) üzerine şekillendirilmiş olup ek olarak kamu kesimi genel dengesi, ödemeler dengesi ve milli gelir hesaplarından yararlanılarak hazırlanmışır 4 5. Hazırladığımız SHM nin kapsamını belirleyen emen yararlandığımız modelin yapısı olmuşur yılı için oluşurduğumuz SHM, on hesapan, dolayısıyla da on saır ve on süundan oluşmakadır. Her hesabın süun oplamı, o hesaba ilişkin harcamaları, saır oplamı ise gelirleri vermekedir. Ek 1 de modelimize veri abanı oluşurması amacıyla Türkiye Ekonomisi için 1998 yılına ai olarak hazırladığımız Sosyal Hesaplama Marisi sunulmakadır. Üreim faaliyeleri hesabında yer alan yuriçi saışlar, üreim maliyei ve ihraca arasındaki farka karşılık gelen kalını değer olarak hesaplanmışır. Birikim hesabında yer alan kamu asarruf yaırım fazlası da, kamu gelirlerinin kamu harcamalarından küçük olması nedeniyle negaif değer aşımaka olup kalını değer olarak hesaplanmışır. Aynı şekilde firmalar hesabındaki dağıılmış karlar ve dış icare hesabındaki dış kaynaklar da kalını değer olarak hesaplanmışır. Farklı resmi kaynaklardan elde edilen verilerin mallar, firmalar ve birikim hesapları üzerinde yaraığı saır ve süun dengesizliğinin RAS yönemi kullanılmış ve ilgili hesapların saır-süun dengesi modelin iç dinamiklerini bozmadan ve modelin yapısıyla çelişmeden sağlanmışır. 4 Bu çalışmadaki diğer veri kaynakları Türkiye Cumhuriyei Merkez Bankası, Devle Planlama Teşkilaı ve Türkiye Cumhuriyei Maliye Bakanlığı Muhaseba Müdürlüğü inerne sieleri olmuşur yılı Girdi-Çıkı Tablosu sanayi eknoloji varsayımına bağlı üründen ürüne emel fiyalarla yur içi üreim marisi ve ihala marisinin birleşirilmesiyle elde edilmiş ve beş ana seköre göre oplulaşırılmışır. 239

9 Kamu Borçlanması, Sermaye Soku ve Tükeim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli 6.Paramere Seçimi ve Kalibrasyon Modelimizin 1998 Türkiye Sosyal Hesaplama Marisindeki veriler emel alınarak başlangıç durağan durumunu emsil edebilmesi için modeldeki ercih ve üreim fonksiyonu paramereleri ile birlike kamu büçesi değişkenlerinin belirlenmesi gerekmekedir. Bu amaçla hane halkı ercih paramereleri lieraürde yapılmış çalışmalardan alınacak, üreim fonksiyonu paramereleri hazırladığımız 1998 SHM den kalibre edilecek, kamu büçesi paramereleri ise SHM den ve kanuni oranlardan elde edilecekir. Dönemler arası ikame esnekliğine yönelik yapılmış çalışmalarda elde edilen değerler 0,2 ve 0,4 aralığında düşük değerler 6 ya da 1 ve 1,3 gibi yüksek değerler 7 arasında değişmekedir. Biz de çalışmamızda Kenç ve Şayan (1998) in kabul eiği değer olan 0,9 u seçik. Ghez ve Becker (1975) yapıkları çalışmayla dönem içi ikame esnekliğini 0,83 değerinde elde emişir. Biz de Auerbach ve Kolikoff (1987) den harekele 0,8 değerini seçik. Zaman ercih oranı ve boş zaman ercih parameresi de modelin yapısıyla uarlı olacak şekilde sırasıyla 0,0015 ve 1,5 olarak yine Auerbach ve Kolikoff (1987) den alınmışır. Modelde emeklilik yaşı, yani yaşam boyu gelir eorisine göre bireyin serveinin maksimuma çıkığı yaş modelin başlangıç durağan durumundan 55 olarak elde edilmiş olup emelde yaş iibarıyla elde edilen ücre profili Welch (1979) in ahminlerine dayanmakadır. Nüfus arış hızı % 1,5, hane halkının sosyal güvenlik sisemine gelirinin bir payı olarak kakısı ise 0,14 olarak kabul edilmişir 8. Üreim fonksiyonundaki sermaye ve işgücü arasındaki ikame esnekliğinin değeri 1 olarak alınmışır. Fiya, ücre ve faize ilişkin normalleşirmeler yapıldıkan sonra sermaye yoğunluk parameresi ve üreim fonksiyonu sabii 1998 SHM deki üreim faaliyeleri hesabında yer alan ücreler ve sermaye gelirleri değerlerinden kalibre edilmiş ve sırasıyla 0,733 ve 1,999 değerleri elde edilerek uarlılık konrolü yapılmışır. Modelde sermaye mikarı maliyesiz olarak ayarlanabildiğinden marjinal uyarlama maliyei parameresi 0 olarak seçilmişir. Oralama ücre gelir vergisi oranı 1998 yılı gelir vergisine abi gelirlere uygulanacak olan gelir vergisi arifesinin TL ye kadar olan ücre gelirlerine uygulanacak oranı olan % 15 olarak seçilmişir. Marjinal gelir vergisi oranı ise aynı arifedeki ilk iki dilimden yapılmış hesaplamayla elde edilmişir. Tükeim vergisinin oralama ve marjinal oranı ise yine 1998 yılına ai mal eslimleri ile hizme ifalarına uygulanan kama değer vergisi oranlarından olan % 18 olarak seçilmişir 10. Kurumlar vergisi oranı yine 1998 yılına ai kurum kazançlarına uygulanacak oran olan ve sabi oranlı nielik aşıyan % 30 dur 11. Büçe açığı oranı yani ekonominin bir sonraki dönemde başvuracak olduğu kamu borçlanması ise 6 Hall (1988) ve Bayoumi (1990) bu değerleri ABD ve İngilere zaman serisi verilerinden elde emişir. 7 Dönemler arası ikame esnekliğinin nispeen yüksek değerde elde edildiği çalışmalar üç aylık zaman serisi ve panel verilerden hareke emişir. Bkz: Mankiw ve diğ. (1985) ve Lawrence (1991) 8 Sosyal Sigoralar Kurumu hasalık sigorası işçi payı olan %5 ve malulluk, yaşlılık ve ölüm sigoraları payı olan %9 un oplanmasıyla elde edilmişir. 9 Gelir Vergisi Kanunu Madde 103 (4369 sayılı Kanunun 50. maddesiyle değişen fıkra yürürlük: 1/1/1999) Bkz : hp://www.gelirler.gov.r 10 Kama Değer Vergisi Oranlarına ilişkin 92/3896 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Kapsamındaki oran ve liseler. Bkz : hp://www.gelirler.gov.r 11 Kurumlar Vergisi Kanunu Madde 25 (4369 Sayılı Kanunun 57. maddesiyle değişen fıkra. Yürürlük: 1/1/1999) 240

10 İ. ÜNLÜKAPLAN 1998 SHM deki kamu asarruf yaırım açığının iç borç faiz ödemelerinin de dahil olduğu kamu ükeimine oranlanmasıyla elde edilmişir. 7.Simülasyon Bulguları Çalışmamızın simülasyon aşamasında Forran programlama dilinde yazılmış Auerbach-Kolikoff Tax Simulaion Program; Version 3/02 kullanılmışır. Program çerçevesinde, seçilmiş ve kalibre edilmiş paramerelerle birlike SHM deki değerler ekonominin başlangıç durağan durumunu vermekedir. Sonraki aşamada ise ücre gelir vergisi oranında 1,5 ve 10 yıl sürecek ve % 5 oranındaki vergi indirimleri sonucunda oraya çıkacak büçe açığından kaynaklanan kamu borçlanmasının sermaye soku ve ükeim üzerindeki ekileri oraya konulacakır. Şekil 1 de ücre geliri vergisinde % 5 oranında indirimden kaynaklanan kamu borç sokunun sırasıyla 1,5 ve 10 yıl devam edecek poliikalar iibarıyla sermaye soku üzerindeki ekileri göserilmekedir. Simülasyon sonuçları vergi indiriminin süresinin, kamu borçlanmasının sermaye soku üzerinde önemli ekilere sahip olduğunu gösermekedir. 1,5 ve 10 yıllık vergi indirimi sonucu oluşan büçe açığını karşılamak amacıyla başvurulan kamu borçlanması her üç durumda sermaye sokunu düşürücü yönde eki yapmakadır. Ancak vergi indiriminin süresi uzadıkça kamu borçlanması armaka, dolayısıyla sermaye sokundaki düşüş daha büyük değerlerle gerçekleşmekedir. Sermaye soku her üç durumda da dışlanmakadır. 1,5 ve 10 yıllık vergi indirimleri için sermaye sokundaki uzun dönem dışlama sırasıyla % 4, % 18 ve % 24 olarak gerçekleşmişir. Varılabilecek diğer bir sonuç ise sermayenin dışlanmasının oldukça yavaş bir süreç olduğudur. 10 yıllık vergi indiriminde sermayenin dışlanması geçiş sürecinin ümü boyunca % 24 oranında olmasına rağmen, ilk 5 yıl için sadece % 0,004 oranında gerçekleşmekedir. Sermaye sokundaki ciddi düşüşler ise 30. yıldan sonra başlamakadır. Sermaye-1 Sermaye-5 Sermaye-10 Sermaye Soku BDD NDD Yıllar Şekil 1: Kamu Borçlanmasındaki Arışın Sermaye Soku Üzerindeki Ekisi 241

11 Kamu Borçlanması, Sermaye Soku ve Tükeim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli Ek 6, 7 ve 8 kamu borçlanmasının sırasıyla 1,5 ve 10 yıl süren vergi indirimleri iibarıyla nesiller arası ükeim imkanları üzerindeki ekilerini gösermekedir. Her üç durumda da üm nesillerin ükeimlerinin kamu borçlanmasının öncesine göre ükeim imkânlarının arığı görülmekedir. Bir yıllık vergi indirimi söz konusu iken, başlangıç durağan durumunda 25 yaşında olan neslin ükeimi 0,2643 iken 10 yıl sonra bu nesil 35 yaşında olacak ve ükeimi 0,3291 olacakır. Aynı nesil 45 yaşına geldiğinde ükeimi 0,3892, 55 yaşına geldiğinde 0,4608 olacakır. Ora yaşlı ve yaşlı nesil için de aynı durum geçerlidir. Kamu borçlanmasındaki arış her iki neslin ükeim imkânlarını arırmışır. 5 ve 10 yıllık vergi indiriminden kaynaklanan büçe açığını finanse emek için başvurulan kamu borçlanması da farklı nesillerin ükeimleri üzerinde geçici vergi indirimindeki ekilere sahipir. Ancak beş yıllık vergi indiriminde yine başlangıç durağan durum iibarıyla 25 yaşında olan neslin ükeimi 0,2643 iken 10 yıl sonra 35 yaşına gelecek olan bu neslin ükeimi 0,3286, 10 yıllık vergi indirimi seçeneğinde ise 0,3283 olacakır. Başlangıç durağan durumunda 35 yaşında olan nesil 0,3224 mikarında ükeime sahipken 10 yıl sonra 45, 20 yıl sonra 55 yaşına gelecek ve geçici vergi indiriminin söz konusu olması durumunda ükeimi sırasıyla 0,5344 ve 0,6310 olacakır. 5 yıllık vergi indiriminde bu neslin ükeimi 10 yıl sonra 0,3959, 20 yıl sonra 0,4602 olarak gerçekleşecekir. 10 yıllık vergi indiriminde ise başlangıç durağan durumu akiben 10. yılda 0,3962, 20. yılda ise 0,4594 olarak gerçekleşir. Buradaki simülasyonlardaki önemli sonuçlardan ilki vergi indiriminden kaynaklanan büçe açığını finanse eme amacı aşıyan kamu borçlanmasının sermaye birikimi üzerinde olumsuz ekilere sahip olması ve bu yönüyle de nesiller arası refah dağılımı açısından olumsuz sonuçlar doğurmasıdır. Diğer yandan vergi indiriminin süresi de sermaye sokundaki azalmanın büyüklüğü üzerinde önemli ekilere sahipir. Simülasyon bulgularını değerlendirmedeki diğer krierimiz olan nesillerin ükeim imkânlarına göre ise kamu borçlanmasındaki arışın üm nesillerin ükeim imkânları üzerinde arış yönünde ekiye sahip olduğudur. 8. Sonuç Bu çalışmada, kamu borçlanmasının gelecek nesillere yük geirip geirmediği sorusunun cevabı, Türkiye Ekonomisinin 1998 yılı verilerine kalibre edilmiş 55 nesilli ardışık nesiller dinamik genel denge modeli çerçevesinde incelenmişir. Yapılan simülasyonlar, 1,5 ve 10 yıllık vergi indirimi sonucu oluşan büçe açığını karşılamak amacıyla başvurulan kamu borçlanmasının her üç durumda da sermaye birikimini düşürücü eki yapığını gösermekedir. Böylelikle, modelimizin sandar ardışık nesiller modellerinin öngörülerine paralel sonuçlar verdiğini söyleyebiliriz. Diğer yandan, vergi indiriminin süresi uzadıkça kamu borçlanması armaka, dolayısıyla sermaye sokundaki düşüş daha büyük oranda gerçekleşmekedir. 1,5 ve 10 yıllık vergi indirimleri için sermaye sokundaki uzun dönem dışlama sırasıyla % 4, % 18 ve % 24 olmuşur. Ancak, yapılan simülasyonlarda, 1 yıllık vergi indirimi sonucu biriken kamu borçlanması, geçiş sürecinin ilk üç yılı için sermaye sokunda arışa sebep olmuşur. Simülasyonlarda dikkae değer diğer bir sonuç, sermayenin dışlanma sürecinin oldukça yavaş gerçekleşiğidir. 10 yıllık vergi indiriminde sermayenin dışlanması, geçiş sürecinin ümü boyunca % 24 oranında olmasına rağmen, ilk 5 yıl için sadece % 0,004 oranındadır. Sermaye sokundaki ciddi düşüşler ise 30. yıldan iibaren başlamakadır. Bu sonuç göseriyor ki, uygulanacak 242

12 İ. ÜNLÜKAPLAN maliye ya da borç poliikasının kısa dönem sonuçları, uzun dönem sonuçlarından oldukça farklı mikarlarda gerçekleşebilmekedir. Vergi indirimi borçlanma poliikasının nesiller arası ekisini değerlendirmede diğer krierimiz olan farklı nesillerin ükeim imkanı konusunda modelimiz olumlu yönde sonuçlar vermişir. Zira, borçlanma poliikası, nesillerin ümü üzerinde ükeimi arırıcı yönde eki yapmışır. Kaynakça Armingon, P.S. (1961), A Theory of Demand for Producs Disinguished by he Place of Origin, IMF Saff Papers, 16, Auerbach A.J. ve Kolikoff L. (1987), Dynamic Fiscal Policy, New York: Cambridge Universiy Press. Auerbach, A.J, Gokhale J., Kolikoff, L.J. (1991), Generaional Accouns: A Meaningful Alernaive o Defici Accouning, D.Bradford (Der.) Tax Policy and he Economy içinde, Massachues: MIT Press, Bayoumi, T. (1990), Financial Innovaion wih Saggered Price Seing, IMF Working Paper, No:95. Blanchard, O. J.(1985), Deb, Deficis and Finie Horizons, The Journal of Poliical Economy, 93, Bowen, W. G., Davis, R.G., Kopf, D. H.(1960), The Public Deb : A Burden on Fuure Generaions?, The American Economic Review, 50, Buchanan, J. M. (1958), Public Principles of Public Deb: A Defense and Resaemen, Homewood, Ill: Richard D. Irwin. Buchanan, J.. M. (1960), Fiscal Theory and Poliical Economy: Seleced Essays, Chapel Hill: The Universiy of Norh Carolina Press. Devle İsaisik Ensiüsü (2004), Türkiye Ekonomisinin İnpu-Oupu Yapısı 1998, Ankara: T.C. Başbakanlık Devle İsaisik Ensiüsü Mabaası. Diamond, P. A. (1965), Naional Deb in a Neo-Classical Growh Model, American Economic Review, 55, Domar, E. D. (1944), The Burden of he Deb and he Naional Income, American Economic Review, 34(4), Ellio, J. R. (1961), The Burden of he Public Deb: Commen, The American Economic Review, 51, Ferguson, J. M. (1964), Public Deb and Fuure Generaions, Chapel Hill: The Universiy of Norh Carolina Press. Ghez,G., ve Becker, G.S. (1975), The Allocaion of Time and Goods Over he Life Cycle, New York : Columbia Universiy Press. Hall, R.E. (1988), Ineremporal Subsiuion in Consumpion, Journal of Poliical Economy, 96, Kenç, T., ve Sayan, S. (2001), Demographic Shock Transmission From Large o Small Counries: An Overlapping Generaions CGE Analysis, Journal of Policy Modelling, 23, Lawrence, E.C. (1991), Povery and he Rae of Time Preference: Evidence From Panel Daa Journal of Poliical Economy, 99, Lerner, A.P. (1948), The Burden of Naional Deb Mezler,L.A., Perloff, H.S., Domar, E.D. (Der.), Income, Employmen and Public Policy: Essays in Honor of Alvin H.Hansen içinde, New York: W.W. Noron,

13 Kamu Borçlanması, Sermaye Soku ve Tükeim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli Mankiw, N.G., Roemberg, J.J.,Summers, L.H. (1981), Ineremporal Subsiuion in Macroeconomics, Quarerly Journal of Economics, 100, Mishan, E.J (1960), How o Make a Burden of he Public Deb, The Journal of Poliical Economy, 71, Modigliani F. (1961), Long Run Implicaions of Alernaive Fiscal Policies and he Burden of he Naional Deb, The Economic Journal, 71, Musgrave, R. A. (1959), The Theory of Public Finance, New York: McGraw Hill Inc. Peersen T.W. (2001), General Equilibrium Tax Policy wih Hyperbolic Consumers, Compuing in Economics and Finance, 189, Sciovsky, T. (1961), The Burden of Public Deb: Commen, The American Economic Review, 51, Tullock, G. (1963) "Public deb Who bears he burden?" Rivisa di dirio finanziaro e scienza dele finanze, 52, , Ferguson, J.M. (Der.) Public Deb and Fuure Generaions içinde, Chapel Hill: The Universiy of Norh Carolina Press. Türkiye Cumhuriyei Merkez Bankası İnerne Siesi, hp://www.cmb.gov.r Türkiye Cumhuriyei Maliye Bakanlığı Muhaseba Müdürlüğü İnerne Siesi, hp://www.muhaseba.gov.r Türkiye Cumhuriyei Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğü İnerne Siesi hp://www.gelirler.gov.r Voyvoda, E. (2003), Alernaives in Deb Managemen: Invesigaion of Turkish Deb in an Overlapping Generaions General Equilibrium Framework, Dokora Tezi, The Insiue of Economics and Social Sciences of Bilken Universiy, Ankara. Welch, F. (1979), Effecs of Cohor Size on Earnings: The Baby Boom Babies Financial Bus, Journal of Poliical Economy, 87, Wiseman, J. (1961), The Logic of Naional Deb Policy, Wesminser Bank Review,

14 Ek 1: 1998 Yılı Sosyal Hesaplama Marisi (Milyar TL.) Üreim Faaliyeleri Mallar İşgücü Sermaye Hane halkı Kamu Firmalar Sosyal Birikim Dış Ticare Güvenlik Kuruluşları Üreim Faaliyeleri Mallar İşgücü Sermaye Hane halkı Kamu Firmalar Sosyal Güvenlik Kuruluşları Birikim Dış Ticare

15 Kamu Borçlanması, Sermaye Soku ve Tükeim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli Ek 2: Hane Halkı Tercih Paramereleri Dönemler Arası İkame Esnekliği 0.9 Dönem İçi İkame Esnekliği 0.8 Zaman Tercih Oranı Boş Zaman Tercih Parameresi 1.5 Emeklilik Yaşı 55 Sabi Oranlı Nüfus Arış Hızı Hane Halkının Emeklilik Keseneği Payı 0.14 Ek 3: Üreim Fonksiyonu Paramereleri Sermaye ve İşgücü Arasındaki İkame Esnekliği 1 Sermaye Yoğunluk Parameresi Üreim Fonksiyonu Sabii Marjinal Uyarlama Maliyei Parameresi 0 Ek 4: Kamu Büçesi Paramereleri Oralama Gelir Vergisi Oranı 0.15 Marjinal Gelir Vergisi Oranı 0,20 Oralama ve Marjinal Tükeim Vergisi Oranı 0.18 Kurumlar Vergisi Oranı 0.30 Büçe Açığı Oranı Ek 5: 1,5 ve 10 Yıllık Vergi İndirimiyle Biriken Kamu Borçlanmasının Sermaye Soku Üzerindeki Ekileri Yıl Kamu Borçlanması Sermaye Soku (1 Yıllık Vergi İndirimi) Sermaye Soku (5 Yıllık Vergi İndirimi) Sermaye Soku (10 Yıllık Vergi İndirimi) BDD NDD

16 Ek 6: Bir Yıllık Vergi İndirimiyle Biriken Kamu Borçlanmasının Farklı Nesillerin Tükeimleri Üzerindeki Ekileri Yaş BDD NDD ,6032 0,6003 0,5995 0,5962 0,5946 0,5940 0, ,6161 0,6185 0,6172 0,6171 0,6179 0,6179 0,6186 0,6186 0,6185 0,6184 0, Ek 7: Beş Yıllık Vergi İndirimiyle Biriken Kamu Borçlanmasının Farklı Nesillerin Tükeimleri Üzerindeki Ekileri Yaş BDD NDD

17 Kamu Borçlanması, Sermaye Soku ve Tükeim İlişkisinin Belirlenmesi: Bir Ardışık Nesiller Modeli Ek 8: On Yıllık Vergi İndirimiyle Biriken Kamu Borçlanmasının Farklı Nesillerin Tükeimleri Üzerindeki Ekileri Yaş BDD NDD

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

Stok-Akım Uyarlaması, Bütçe Açığı ve Kamu Borç Stoku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Bağlamında Avrupa Birliği Üyesi Ülkeler Üzerine Bir Analiz

Stok-Akım Uyarlaması, Bütçe Açığı ve Kamu Borç Stoku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Bağlamında Avrupa Birliği Üyesi Ülkeler Üzerine Bir Analiz Sok-Akım Uyarlaması, Büçe Açığı ve Kamu Borç Soku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Sok-Akım Uyarlaması, Büçe Açığı ve Kamu Borç Soku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Bağlamında Avrupa Birliği Üyesi

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve İsenecek Veriler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

ÜSTEL VE LOGARİTM FONKSİYONLAR

ÜSTEL VE LOGARİTM FONKSİYONLAR ÜSTEL VE LOGARİTM TMİK FONKSİYONLAR Şekil 5.1a Üsel Fonksiyonlar 2 y 10 8, 1 y = f = b b> 6 4 2-3 -2-1 1 2 3 Şekil 5.1b Üsel Fonksiyonlar 3 y 50 2 y = f = 2 40 30 20 y = f = 2 10-2 -1 1 2 3 4 Şekil 5.1c

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ T. C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANA BİLİM DALI İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ DOKTORA TEZİ DANIŞMAN YRD.DOÇ. DR. AHMET AY HAZIRLAYAN

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive Effecs of Agriculural Suppor and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region Erkan Akas and Oğuz Yurdakul Universiy of Cukurova Dep. Agriculural Economics,

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GENEL KONTROL YÖNTEMLERİ: ON - OFF (AÇIK-KAPALI) KONTROL SİSTEMLERİ: Bu eknik en basi konrol ekniğidir. Ölçülen değer (), se değerinin () üzerinde olduğunda çıkış sinyali açılır,

Detaylı

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısalmalar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1Bu Tebliğ, 4628 sayılı

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġsenecek Veriler BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam Madde

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Nüfusbilim Dergisi\Turkish Journal of Populaion Sudies, 2012, 34, 31-50 31 TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Ölümlülük ahminleri, demografi ve aküerya bilimlerinde önemli bir rol oynamakadır.

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2012/25 http ://www.tek.org.tr TÜRKİYE DE CARİ AÇIK TARTIŞMASI. Ercan Uygur

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2012/25 http ://www.tek.org.tr TÜRKİYE DE CARİ AÇIK TARTIŞMASI. Ercan Uygur TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 202/25 hp ://www.ek.org.r TÜRKİYE DE CARİ AÇIK TARTIŞMASI Ercan Uygur Bu çalışma "GAP BÖLGESİNDE DIŞ TİCARET ve TARIM", başlığı ile Prof. Dr. Ercan UYGUR ve Prof.

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi SESSION 3B: Ora Asya Ekonomileri 07 Azerbaycan, Kazakisan, Kırgızisan ve Türkiyede İkisadi Özgürlük ve İsihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi Prof. Dr. Ekrem Erdem (Erciyes Universiy, Turkey) Ass. Prof.

Detaylı

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Asuman OKTAYER * Öze Geleneksel yaklaşıma göre enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgudur. Bununla birlike yapılan araşırmaların çok bir

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Ahu Soylu, Mein Türkay* Koç Üniversiesi Endüsri Mühendisliği Bölümü Sarıyer, İsanbul ahusoylu@ku.edu.r,

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ Şenkan ALDEMİR (*) Öze: Döviz kuru değişimlerinin TÜFE ve ÜFE bazlı yuriçi fiyalara geçiş süreci, son yıllarda üzerinde önemle durulan konulardan

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ Musafa ŞEKKELİ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen Bilimleri Ensiüsü, K.Maraş, msekkeli@ksu.edu.r Ceyhun YILDIZ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen

Detaylı

Neden Artan Vergi Oranları İşletmeleri Borçla Finansmana Özendirir?

Neden Artan Vergi Oranları İşletmeleri Borçla Finansmana Özendirir? Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Neden Aran Vergi Oranları İşlemeleri Borçla Finansmana Özendirir? Yrd. Doç. Dr. Güven Sayılgan * Araşırma Görevlisi Musafa Doğan * 1. Giriş İşlemeler, yaırımlarının ve

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN TÜKETİM FONKSİYONU TAHMİNİ (1980 2005)

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN TÜKETİM FONKSİYONU TAHMİNİ (1980 2005) Türkiye Ekonomisi İçin Tükeim Fonksiyonu Tahmini (98 5) 349 TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN TÜKETİM FONKSİYONU TAHMİNİ (98 5) Mehme DEMİRAL ÖZET Bir ükeim fonksiyonu, ükeim ile gelir arasındaki ilişkiyi vurgulamakadır.

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

Ekonometri. Eylül 2012. Sınavın toplam süresi 150 dakikadır.

Ekonometri. Eylül 2012. Sınavın toplam süresi 150 dakikadır. TCMB Araşırmacı Yazılı Meslek Sınavı Ekonomeri Eylül 202 Sınavın oplam süresi 50 dakikadır.. [Toplam 2 puan] Bir araşırmacı, günlük ABD doları/türk lirasının zaman içerisindeki değişimini modellemek amacıyla,

Detaylı

Makine Öğrenmesi 8. hafta

Makine Öğrenmesi 8. hafta Makine Öğrenmesi 8. hafa Takviyeli Öğrenme (Reinforcemen Learning) Q Öğrenme (Q Learning) TD Öğrenme (TD Learning) Öğrenen Vekör Parçalama (LVQ) LVQ2 LVQ-X 1 Takviyeli Öğrenme Takviyeli öğrenme (Reinforcemen

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Aaürk Ü. İİBF Dergisi, 0. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı, 20 463 YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Oğuz KAYNAR Serkan TAŞTAN 2 Ferhan DEMİRKOPARAN 3 Öze: Doğalgaz emini nokasında

Detaylı

İSTATİSTİK ANABİLİM DALI

İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Adnan KARAİBRAHİMOĞLU İNDEKS SAYILARIN KULLANIMI İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ADANA, 27 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İNDEKS

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE ÇIKTI AÇIĞI

GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE ÇIKTI AÇIĞI Cenral Bank Review Vol. 11 (July 211), pp.15-28 ISSN 133-71 prin / 135-88 online 211 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN NAIRU TAHMİNİ

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN NAIRU TAHMİNİ Ekonomik Yaklaşım, Cil : 23, Sayı : 83, ss.69-91 TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN NAIRU TAHMİNİ Özlem YİĞİT * Ailla GÖKÇE ** Öze Bu çalışmanın emel amacı, Türkiye ekonomisi için Yapısal VAR yönemi kullanılarak NAIRU

Detaylı

AN EMPIRICAL STUDY ON BUDGET REVENUE- EXPENDITURE MANAGEMENT IN 1950 2006 PERIOD IN TURKEY: A COMPARISON OF SINGLE PARTY AND COALITION GOVERNMENTS

AN EMPIRICAL STUDY ON BUDGET REVENUE- EXPENDITURE MANAGEMENT IN 1950 2006 PERIOD IN TURKEY: A COMPARISON OF SINGLE PARTY AND COALITION GOVERNMENTS Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2009, C.14, S.3 s.265-288. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2009, Vol.14,

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi Yabancı Sermaye Yaırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Ekisinin Türkiye Bağlamında Tes Edilmesi Yrd. Doç. Dr. Yusuf DEMİR Süleyman Demirel Üniversiesi, İİBF. Öze Bu çalışma; uluslararası sermaye harekelerinin

Detaylı

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2009, C.14, S.1 s.99-114. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2009, Vol.14,

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi:

Detaylı

REAL VARIABLES, INTERTEMPORAL SUBSTITUTION AND RISK AVERSION

REAL VARIABLES, INTERTEMPORAL SUBSTITUTION AND RISK AVERSION Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Y.2008, C.3, S. s.39-409. REEL DEĞİŞKENLER, ZAMANLARARASI İKAME VE RİSKTEN KAÇINMA REAL VARIABLES, INTERTEMPORAL SUBSTITUTION AND RISK AVERSION

Detaylı

Türkiye de Ulaştırma Hizmetleri Endeksi. Transportation Services Index for Turkey

Türkiye de Ulaştırma Hizmetleri Endeksi. Transportation Services Index for Turkey Türkiye de Ulaşırma Hizmeleri Endeksi Muheşem KAYNAK * ve Merer MERT ** ÖZET Ulaşırma sekörünün önemli bir bileşeni aşımacılık faaliyeleridir. Taşımacılık faaliyeleri ise ürev alep nieliğinde olduğundan

Detaylı

Prof. Dr. A. Ayşen Kaya - Berna Canlı

Prof. Dr. A. Ayşen Kaya - Berna Canlı Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye ye Yönelik Uluslararası Turizm Talebinin Belirleyenleri: Panel Veri Yaklaşımı The Deerminans of Inernaional

Detaylı

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Volume 5 Number 4 2014 pp. 71-88 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Aydın Yüksel a Aslı Yüksel b Öze: Bu makale Ağusos 2007 arihinde oraya

Detaylı

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey ISSN:136-3111 e-journal of New World Sciences Academy 212, Volume: 7, Number: 1, Aricle Number: 3A47 NWSA-PHYSICAL SCIENCES Received: December 211 Ayhan Toçu Acceed: January 212 Fahrein Arslan Series :

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

NL lmk : NU t k : Y t lmk : TEF t : E ijmlk : Q t mlk :

NL lmk : NU t k : Y t lmk : TEF t : E ijmlk : Q t mlk : TİMAK-Tasarım İmala Analiz Kongresi 26-28 Nisan 2006 - BALIKESİR OTOMATİK YÖNLENDİRİCİLİ ARAÇ SİSTEMLERİNİN YENİDEN TASARIMI İÇİN BİR MATEMATİKSEL MODELLEME YAKLAŞIMI KALENDER, Yeşim, TÜRKBEY, Orhan Gazi

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu.

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu. Termik Sanralların Konrol Sisemlerinde Teknolojik Gelişmeler ve Verimlilik Technologic Developmens on Conrol Sysems of Thermal Power Plans and Efficiency Hasan TİRYAKİ 1, Mehme BULUT 2, İlhan KOCAARSLAN

Detaylı

Para Politikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler. K. Azim Özdemir

Para Politikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler. K. Azim Özdemir Cenral Bank Review ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2009 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası

Detaylı

SANAYĐ ÜRETĐMĐNDE TATĐL ETKĐLERĐ

SANAYĐ ÜRETĐMĐNDE TATĐL ETKĐLERĐ Ekonomeri ve Đsaisik Sayı:10 2009 20-28 ĐSTANBUL ÜNĐVERSĐTESĐ ĐKTĐSAT FAKÜLTESĐ EKONOMETRĐ VE ĐSTATĐSTĐK DERGĐSĐ SANAYĐ ÜRETĐMĐNDE TATĐL ETKĐLERĐ Necmein Alpay KOÇAK Absrac Omiing he official and religious

Detaylı

Faiz Oranı Kanalının 2001 2008 Döneminde Türkiye de Etkinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluation of Interest Rate Channel in Turkey 2001 2008

Faiz Oranı Kanalının 2001 2008 Döneminde Türkiye de Etkinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluation of Interest Rate Channel in Turkey 2001 2008 Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Faiz Oranı Kanalının 200 2008 Döneminde Türkiye de Ekinliğinin Değerlendirilmesi* The Evaluaion of Ineres Rae Channel

Detaylı

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Finansal İsikrarın Bankacılık Siseminin Borç Verme Poliikaları Üzerindeki Ekisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Öze Ekrem ERDEM * M. Faih İLGÜN ** Cüney DUMRUL *** 2008 yılında

Detaylı

EKONOMĐK BÜYÜME VE ĐŞSĐZLĐK ARASINDAKĐ ASĐMETRĐK ĐLĐŞKĐ VE TÜRKĐYE DE OKUN YASASININ SINANMASI

EKONOMĐK BÜYÜME VE ĐŞSĐZLĐK ARASINDAKĐ ASĐMETRĐK ĐLĐŞKĐ VE TÜRKĐYE DE OKUN YASASININ SINANMASI T.C. Hii Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Đkisa Anabilim Dalı EKONOMĐK BÜYÜME VE ĐŞSĐZLĐK ARASINDAKĐ ASĐMETRĐK ĐLĐŞKĐ VE TÜRKĐYE DE OKUN YASASININ SINANMASI Yusuf MURATOĞLU Yüksek Lisans Tezi Çorum

Detaylı

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy SESSION Meal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipoezinin ürkiye Ekonomisi için Sınanması Inensiy of Meal (Seel) Use Hypohesis: A es for urkish Economy Assoc. Prof. Dr. Fikre Dülger (Çukurova Universiy, urkey)

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOK DEĞİŞKENLİ EŞİKSEL OTOREGRESİF MODELLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ümran Münire KAHRAMAN DOKTORA TEZİ İsaisik Anabilim Dalı 2012 KONYA Her Hakkı Saklıdır TEZ

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİ DESTEKLİ ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMODİNAMİK İNCELEMESİ

GÜNEŞ ENERJİ DESTEKLİ ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMODİNAMİK İNCELEMESİ GÜNEŞ ENERJİ DESTEKLİ ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMODİNAMİK İNCELEMESİ AKemal YAKUT Arzu ŞENCAN Reşa SELBAŞ Erkan DİKMEN Bulu GÖRGÜLÜ İhsan DOSTUÇOK Sefer KUTLU ÖZET Günümüzde soğuma sisemlerinin

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

ÇEVRE FİNANSMANI: KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIMLA KARBON FİNANS BORSASI

ÇEVRE FİNANSMANI: KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIMLA KARBON FİNANS BORSASI Cil, Sayı, 010 ISSN: 1309-800 (Online) ÇEVRE FİNANSMANI: KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIMLA KARBON FİNANS BORSASI Erhan DEMİRELİ Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi E-posa: erhan.demireli@deu.edu.r

Detaylı

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1 YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2010 Cil:17 Sayı:1 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Enerji Piyasası Reformlarının Elekrik Enerjisi Piyasasına Ekisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirkeler Üzerine Bir Analiz 1 Doç.

Detaylı

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Araşırma ve Para Poliikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler K. Azim ÖZDEMİR Temmuz 2009 Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası

Detaylı

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ T.C. KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ UZMANLIK TEZİ Selim DAĞLIOĞLU EKİM - 010 ANKARA T.C. KÜLTÜR

Detaylı

TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006

TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006 69 TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006 ÖZET Prof. Dr. Rahmi YAMAK Arş. Gör. Zehra ABDİOĞLU Hall un esadüfi yürüyüş modeli, cari ükeim harcamalarının yalnızca geçmiş dönemin ükeim harcamaları

Detaylı

T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI

T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI AVRUPA BİRLİĞİ ORTAK TARIM POLİTİKASI VE ÜYE ÜLKELERİN TARIM POLİTİKALARININ YAKINSAMASI:POLONYA ÜLKE ÖRNEĞİ Harun UÇAK DOKTORA

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNDE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-2004)

GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNDE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-2004) Ege Akademik Bakış / Ege Academic Review 8 (2) 28: 843-86 GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-24) THE ANALYSIS OF EFFICIENCY AN TOTAL FACTOR PROUCTIVITY

Detaylı

TİCARİ NÜKLEER SANTRAL MODELLERİNİN YAKIT MASRAFLARINA GÖRE ELEKTRİK ÜRETİM MALİYETLERİNİN DEĞERLENDİLİRMESİ

TİCARİ NÜKLEER SANTRAL MODELLERİNİN YAKIT MASRAFLARINA GÖRE ELEKTRİK ÜRETİM MALİYETLERİNİN DEĞERLENDİLİRMESİ Osmangazi Üniversiesi Müh.Mim.Fak.Dergisi C.XVII, S.2, 2004 Eng.&Arch.Fac.Osmangazi Universi, Vol.XVII, No: 2, 2004 İCARİ NÜKLEER SANRAL MODELLERİNİN YAKI MASRAFLARINA GÖRE ELEKRİK ÜREİM MALİYELERİNİN

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

İthaf. Bu eseri bize doğruya giden yolu gösteren ve bu doğruyu bulmak için cesaretlendiren sevgili hocamız, Prof. Dr. Özer Ertuna ya ithaf ediyoruz.

İthaf. Bu eseri bize doğruya giden yolu gösteren ve bu doğruyu bulmak için cesaretlendiren sevgili hocamız, Prof. Dr. Özer Ertuna ya ithaf ediyoruz. İhaf Sadi, Gülüsan eserinde der: Bir gün bana, sevimli bir insan hoş kokulu bir kil verdi. Kil e dedim ki: Mis misin, yoksa amber misin? Gönlümü alıp giden kokundan ben sarhoş oldum. Kil: Ben, değersiz

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi Volume 5 Number 2 2014 pp. 47-60 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkiye de Perol Tükeimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Büünleşme Yönemi İle Analiz Edilmesi Reşa Ceylana

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

PARASAL ANALĐZE BĐR BAKIŞ: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ

PARASAL ANALĐZE BĐR BAKIŞ: TÜRKĐYE ÖRNEĞĐ Cenral Bank Review Vol. 11 (July 2011), pp.29-48 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2011 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ PARASAL ANALĐZE BĐR BAKIŞ: TÜRKĐYE

Detaylı

PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ ÖZET

PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F.Dergisi Cil:17 Sayı:2, Yıl:2002, ss:55-74 PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ Erdinç Telaar * Şadiye Türkmen ** Özgür Teoman *** ÖZET Bu çalışmada pamuk borsalarında oluşan fiyaların

Detaylı

Likidite Azlığı Priminin Menkul Kıymet Getirileri Üzerinde Etkileri ve Avrasya İçin Önemi

Likidite Azlığı Priminin Menkul Kıymet Getirileri Üzerinde Etkileri ve Avrasya İçin Önemi 30 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 0 Likidie Azlığı Priminin Menkul Kıyme Geirileri Üzerinde Ekileri ve Avrasya İçin Önemi Serdar Kuzu (Isanbul Universiy, Turkey) The Effecs of he Illiquidiy

Detaylı

ETKİN ÜCRET TEORİSİ VE TÜRKİYE İMALAT SANAYİİ ÜZERİNE UYGULAMA

ETKİN ÜCRET TEORİSİ VE TÜRKİYE İMALAT SANAYİİ ÜZERİNE UYGULAMA Ekonomik Yaklaşım, Cil : 21, Sayı : 76, ss. 93-118 ETKİN ÜCRET TEORİSİ VE TÜRKİYE İMALAT SANAYİİ ÜZERİNE UYGULAMA Uğur Bülen KAYTANCI * Öze Bu çalışmada, Türkiye için uygun ücre poliikalarının nasıl olması

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET -10 -15 -20.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET -10 -15 -20. Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET Selim Elekdağ İbrahim Burak Kanlı Absrac: This noe examines he ineracion beween financial sress

Detaylı