Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi"

Transkript

1 Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Burcu GÜVENEK * Volkan ALPTEKİN ** Öze Zaman serilerinin yapılarında koşullu değişen varyans olması durumu geleneksel regresyon modellerinde çoğu kez ihmal edilmekle birlike serinin volailieye sahip olması analizin uarlılığını da ciddi bir şekilde ekilemekedir. Zaman serilerinde olması muhemel volailieyi belirlemek amacıyla ARCH ve GARCH modellerinden yararlanılmakadır. Bu çalışmada öncelikle reel döviz kuru endeksi, durağanlığı sağlandıkan sonra uygun ARIMA modeli ile markalanmış ve endeksin volailieye sahip olup olmadığı ARCH yönemi ile es edilmişir. Seride volailie espi edilmiş ve Eşikli TARCH (1,1) ile modellendiken sonra ekrar volailie esine abi uulmuşur. Bu aşama sonrasında seride herhangi bir volailie espi edilmemişir Anahar Kelimeler: ARCH, GARCH, TARCH, ARIMA, Reel Döviz Kuru Endeksi An Analysis on Auoregressive Condiional Variance of Real Exchange Rae Index: Modelling wih Two-Threshold Arch Mehod Absrac Time series has an auo regressive condiionally heeroskedasiciy sae virually having been ignored in radiional regression models neverheless ıf he serie has a volailiy, his will be seriously effecs he cosisency of he analysis. The ARCH and GARCH mehods are used ın order o deermine he poenial volailiy in ime series. In his sudy iniially he real exchange rae index has been esed * Araş.Gör., Selçuk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi ** Araş.Gör., Selçuk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi 94 Maliye Dergisi Sayı 156 Ocak-Haziran 9

2 B. GÜVENEK, V. ALPTEKİN wih ARCH mehod afer o be achieved is sabiliy and had been marked wih ARIMA models. The volailiy has been found and i has been modelled by using wo hresholded TARCH (1,1) mehod. The new model reexamined wheher i has a volailiy or no. Afer his sep here is no voaliliy. Keywords: ARCH, GARCH, TARCH, ARIMA, Real Exchange Rae Index Jel Classificaion Code: B, C, C53 1. Giriş Breon Woods siseminin 1973 yılında yıkılması ile birlike döviz kuru konrolleri erk edilmiş ve dalgalı döviz kuru rejimine geçilmişir. Döviz kurunun dalgalanmaya bırakılması ile birlike aran küreselleşme eğilimleri ulusal ekonomileri dış gelişmelere daha duyarlı ve kırılgan hale geirmişir. Döviz kurundaki oynaklığın özellikle gelişmeke olan ülke ekonomileri için; ne ihraca, yaırım, üreim ve yabancı sermayenin ülkeye olan ilgisi anlamında değerlendirildiğinde espi edilmesi ve modellenmesi makro bazdaki poliika önermeleri açısından büyük önem arz emekedir. Enflasyon yöneimindeki isikrarsızlık, faiz cephesinde meydana gelen ani değişme, finans sermayesinin uluslararası anlamda mobilie kazanması ve bunun sonucunda bozulan dış dengeden beslenen döviz kuru belirsizliği üzerinden ulusal ekonomilerin makro değişkenlerinin olumsuz ekileneceği görüşü arafar bulmaya başlamışır (Hook ve Boon, ). Dünya ekonomisinin bu ecrübesi Türkiye ekonomisi açısından da benzer özellikler arz emekedir. Özellikle li yılların başlarında yaşanan ve gerek ikisadi gerekse de sosyal açıdan ekonominin üm kesimlerini derinden sarsan kriz ecrübesinin ardından Türkiye ekonomisi de döviz kuru rejimi nokasında bir seçimin eşiğine gelmişi. Dönemin olumsuz koşullarından bir an önce kurulabilmek amacıyla hazırlanan acil eylem planlarına ek olarak uluslararası akörlerin de deseğini alabilmek amacıyla IMF ile masaya ourulmuş ve sabi kur rejiminden dalgalı kur rejimine geçişi de öngören Niye Mekubu kaleme alınmışır. Yukarıda da belirildiği gibi reel döviz kurunda meydana gelen değişiklikler ve belirsizlikler ülke ekonomileri açısından isenen bir durum olmamakla birlike döviz kurunda meydana gelen dalgalanmaların yabancı sermaye, dış icare, üreim ve yaırım gibi makro büyüklükler üzerindeki ekisi her zaman arışma ve ilgi konusu olmuşur. Bu çalışmada reel döviz kuru endeksi ile ilgili ilk olarak lieraür araması ve ampirik eoriye değinildiken sonra 198:1 8:1 dönemine ilişkin ARCH LM esi yapılmış, oynaklık espi edilmiş ve oynaklık TARCH (1,1) ile modellenmişir. Daha sonra ekrar yapılan ARCH esinde oynaklığın oradan kalkığı görülmekedir. Seri bu forma geirildiken sonra 9:1 9: 1 dönemine ai kesirim yapılmışır.. Teorik Çerçeve Nominal kurlardan harekele, ilgili dönemin enflasyon oranı dikkae alınarak, hesaplanan reel döviz kuru; yurdışında üreilen mal ve hizmelerin, yuriçinde üreilen mal ve hizmeler cinsinden nispi fiyaını ifade emekedir ki bu uygulama özellikle uluslararası rekabein ölçülmesi nokasında sıkça başvurulan gösergelerin başında gelmekedir (Marsh ve Tokarick, 1996: 74). Maliye Dergisi Sayı 156 Ocak-Haziran 9 95

3 Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Nominal döviz kurunun (e), yurdışı fiya düzeyi (P * ) ile çarpımının yuriçi fiya düzeyine (P) oranı olarak hesaplanan reel döviz kuru şu şekilde göserilmekedir (Ünsal, 5: 116); e.p * R = (1) P (1) no lu eşiliğin payında yer alan (e. P * ) ifadesi yurdışı fiya düzeyinin ulusal para cinsinden değerini ifade emekedir. Eşiliğin ümüne bakıldığında ise ulusal para birimi cinsinden yurdışı mal ve hizmelerin fiyaının, yuriçi mal ve hizmelerin fiyaına oranı göserilmekedir. Bu da ulusal para birimi cinsinden nispi fiya düzeyini ifade emekedir. Reel döviz kurunda meydana gelen dalgalanmalar piyasalar için oldukça önem arz emekedir. Reel döviz kurunun yükselmesi reel değer kaybı olarak nielendirilirken, düşmesi reel değer kazancı olarak nielendirilmekedir. Reel değer kaybı durumunda nispi fiya yükselmekedir. Yani yuriçinde üreilen mal ve hizmeler yurdışında üreilen mal ve hizmeler karşısında ucuzlamakadır. Bu da yuriçinde üreilen mal ve hizmelere yönelik yabancıların alebini arırırken, yerleşiklerin yurdışından mal ve hizme alebinin önüne geçmekedir. Tüm bu gelişmeler ihracaı arırıcı, ihalaı azalıcı bir eki meydana geirdiğinden reel değer kaybı sonucunda ne ihraca olumlu yönde ekilenmekedir. Diğer yandan reel değer kazancı durumunda nispi fiya düşmekedir. Bu da yuriçinde üreilen mal ve hizmelerin fiyaını, yurdışında üreilen mal ve hizmelerin fiyaına kıyasla daha pahalı kılmakadır. Bu durumun sonucunda yuriçinde üreilen mal ve hizmelere yönelik yabancı alep azaldığından ve yurdışında üreilen mal ve hizmeler daha ucuz hale geldiğinden ihraca azalacak, ihala arış kaydedecekir. Sonuç olarak reel değer kazancı durumunda ne ihraca bu gelişmelerden olumsuz yönde ekilenmekedir. Kur değişmelerinin ne ihraca kanalıyla ulusal geliri ekileme gücü reel döviz kurunun uluslararası rekabei yansıığı görüşünü de doğrulamakadır (Ellis, 1: ). Reel değer kazancı ve reel değer kaybının reel döviz kurundaki değişme ile gerçekleşiği ön bilgisinden harekele şu formülasyon üreilmekedir; * R P e P = + () * R P e P () no lu denklemden harekele, yuriçi piyasada gerçekleşen enflasyon haddi, yurdışı piyasada gerçekleşen enflasyon haddinden büyük olduğunda * ( P / P > P * / P ), nominal döviz kuru, söz konusu iç ve dış enflasyon hadleri arasındaki farkan daha fazla yükselirse, reel döviz kuru ararak reel değer kaybı oraya çıkmakadır. Bununla birlike iki enflasyon haddi arasındaki farkan daha fazla aran nominal döviz kuru, ülkenin uluslararası rekabe gücünü de arırmakadır. Örneğin iç ve dış piyasada enflasyon hadlerinin sırasıyla % ve % 5 olduğu ve nominal döviz kurunun % 16 yükseldiği varsayımında reel döviz kuru () no lu denklem uyarınca % 1 (% 5 + % 16 - % ) oranında arış kaydemekedir. Benzer biçimde yurdışı piyasada gerçekleşen enflasyon haddi, iç piyasada gerçekleşen enflasyon haddinden daha büyük olduğu durumda * * ( P / P > P / P ), nominal döviz kuru bu iki enflasyon haddi arasındaki 96 Maliye Dergisi Sayı 156 Ocak-Haziran 9

4 B. GÜVENEK, V. ALPTEKİN farkan daha az düşerse, yine reel döviz kuru yükselmekedir. Örneğin iç ve dış piyasada enflasyon hadlerinin sırasıyla % 1 ve % olduğu ve nominal döviz kurunun % 9 düşüğü varsayımında reel döviz kuru (1.3) no lu denklem uyarınca % 1 (% - % 9 - % 1) oranında arış kaydemekedir (Ünsal, 5: 117). 3. Lieraür Akhar ve Hilon (1984), yıllarında çeyrek yıllık veriler kullandıkları bu çalışma için döviz kurlarında meydana gelen oynaklık ile dış icare arasındaki ilişkiyi incelemişlerdir. En küçük kareler meodunu kullandıkları çalışmalarında döviz kurundaki oynaklık ile dış icare arasında negaif bir ilişki bulmuşlardır. Gour (1985), yıllarını kapsayan dönem için çeyrek yıllık veriler kullanarak En Küçük Kareler yönemini kullandığı çalışmada döviz kurunda meydana gelen oynaklık ile dış icare arasında yok sayılabilecek kadar zayıf bir eki bulmuşur. Bailey ve Tavlas (1988), çeyrek yıllık veriler kullandıkları ve yıllarını kapsayan çalışmalarında döviz kurundaki oynaklık ile dış icare arasındaki ilişkiyi inceleyen yazarlar, bu çalışmayı nominal döviz kurları üzerinden OLS ile ahmin emişlerdir. Araşırma bulgularında döviz kurundaki oynaklık ile dış icare arasında herhangi belirgin bir ilişki bulamamışlardır. Brada ve Mendez (1988), dönemini sınırlayan dönemde yıllık veriler kullanılmış ve döviz kurlarındaki oynaklık modellenmeye çalışılmış ve dış icare ile ilişkisi incelenmişir. Cross secion analiz yapılan söz konusu çalışmada reel döviz kurunda meydana gelen oynaklık ile dış icare arasında poziif yönlü bir ilişki bulunmuşur. Koray ve Laspares (1989), aylık verilerin kullanıldığı ve yıllarını kapsayan dönemi inceleyen çalışmada, VAR modeli kullanılmış ve reel döviz kurunda meydana gelen oynaklık modellenmiş çok zayıf da olsa dış icare ile ers yönlü bir ilişki espi edilmişir. Medhora (199), yıllarını içeren yıllık verilerin kullanıldığı çalışmasında OLS yönemi ile nominal döviz kurları ile dış icare arasındaki ilişki incelenmiş ve çok belirgin olmamakla birlike döviz kurundaki oynaklık ile dış icare arasında doğru yönlü bir ilişki espi edilmişir. Feensra ve Kendall (1991), çeyrek yıllık veriler kullanılarak yıllarını kapsayan çalışmada GARCH yönemi ile döviz kuru oynaklığı modellenmiş ve döviz kuru oynaklığı ile dış icare arasında ers yönlü bir ilişki espi edilmişir. Kroner ve Laspares (1993), aylık verilerin kullanıldığı dönemini kapsayan çalışmada nominal döviz kuru oynaklığının dış icare üzerindeki ekisi GARCH-M yönemi ile modellenmiş model anlamlı olmakla birlike döviz kurunun dış icare üzerinde belirgin bir ekisinin olmadığı ifade edilmekedir. Chowdhury (1993), çeyrek yıllık verilerin kullanıldığı dönemini kapsayan çalışmada VAR yönemi kullanılarak reel döviz kurundaki oynaklığın dış icare üzerindeki ekisi araşırılmış ve belirgin bir şekilde ers yönlü bir ilişkinin olduğu sonucuna varılmışır. Mc Kenzie (1998), çeyrek yıllık verilerin kullanıldığı bu çalışmada ARCH yönemi ile dönemi döviz kuru oynaklığı es edilmiş ve araşırma bulgularına göre oynaklık ile dış icare değerleri arasında doğru yönlü bir ilişkinin olduğuna işare edilmişir. Maliye Dergisi Sayı 156 Ocak-Haziran 9 97

5 Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Hook ve Boon (), yıllarını kapsayan dönem için çeyrek yıllık veriler kullanarak döviz kurunda meydana gelen oynaklığı modellemişler ve hem nominal hem de reel döviz kurunda meydana gelen oynaklığın VAR modelini kullandıkları çalışmalarında ihracaı ers yönlü ekilediği sonucuna ulaşmışlardır. Kasman ve Kasman (5), yıllarını içeren çeyrek yıllık verilerin kullanıldığı ve Koinegrasyon Analizi ve Haa Düzelme modelinin kullanıldığı söz konusu çalışmada döviz kurundaki oynaklığın ihraca üzerindeki ekisinin poziif yönlü olduğuna dikka çekilmişir. Hwang ve Lee (5), 199 yıllarını kapsayan dönemde aylık verilerin kullanıldığı ve reel döviz kurundaki oynaklığın modellendiği çalışmada, oynaklık GARCH-M yönemi ile modellenmiş ve döviz kurundaki oynaklığın ihala üzerindeki ekisi doğru yönlü olarak espi edilirken, ihraca üzerindeki ekisi ers yönlü olarak bulunmuşur. Lee ve Saucier (5), çeyrek yıllık verilerin kullanıldığı ve yıllarını kapsayan dönem için yapılan çalışmada nominal döviz kurunda meydana gelen değişimin dış icare üzerindeki ekisi ARCH esi ile espi edilerek GARCH yönemi ile modellenmiş ve nominal döviz kurunda meydana gelen oynaklığın dış icare üzerinde ers yönlü bir ilişkisinin olduğu yönünde bir sonuca varılmışır. 4. Meodoloji Zaman serisi ekonomerisi yaklaşımında ele alınan modellerde değişkenlerin, durağan yani, oralama ve varyanslarının zamanla değişmediği varsayılmakadır (Sevükekin ve Nargeleçekenler, 5: 37). Zaman serilerinin durağan olması; zaman içinde varyansın ve oralamanın sabi olması ve gecikmeli iki zaman periyodundaki değişkenlerin kovaryansının değişkenler arasındaki gecikmeye bağlı olup zamandan bağımsız olması anlamına gelmekedir (Gujarai, 1995: 71). Bu çalışmada reel döviz kuru endeksine ai zaman serisinin durağanlık sınaması, Augmened Dickey-Fuller (ADF) esi kullanılarak gerçekleşirilmişir. Y serilerinin birim kök özelliğini es emek için aşağıdaki regresyon denklemi kullanılmakadır: Y N + α1 + δy 1 + Ψ Y i + ε i= 1 = α (3) birinci fark işlemcisi; bir zaman rendi; ε haa erimi, Y kullanılan seriler ve N haa erimlerinin ardışık bağımlılığını gidermek için Akaike Bilgi Krieri arafından belirlenen bağımlı değişkenin gecikme sayısını ifade emekedir. Bu ip birim kök esleri, ADF esleri olarak belirilir. Serilerin durağan olmaması boş hipoezi, serilerin durağan olması ise alernaif hipoezi oluşurmakadır. ADF esi, δ parameresinin ahminine ve onun isaisiğine dayanmakadır. Boş hipoez, negaif ve isaisiki olarak anlamlı bir şekilde sıfırdan farklı ise reddedilir. ADF esi ile ilgili bir problem, es denklemindeki erimlerin ilave farklarının dahil edilmesini gerekirmesidir. Bu ise serbeslik derecesinde bir kayıpla ve es prosedürünün gücünde bir azalma ile sonuçlanır. Alernaif olarak, PP yaklaşımı ookorelasyonun bilinmeyen şekillerinin varlığını ve haa erimindeki şarlı değişen varyans durumunu dikkae alır ve serisel ilişki için paramerik olmayan bir düzelme kullanır. O zaman, es isaisiklerinin asimpoik dağılımı üzerine serisel ilişkinin ekilerini kaldırmak için isaisikler dönüşürülür. Her iki ese de, isaisiğinin 98 Maliye Dergisi Sayı 156 Ocak-Haziran 9

6 B. GÜVENEK, V. ALPTEKİN kriik değerlerden daha büyük olması, birim kökün boş hipoezinin reddine neden olmakadır (Enders, 4: 51). Durağanlık, bir zaman serisi modeli açısından olmazsa olmaz bir önkoşul olarak değerlendirildiğinden, durağanlık şarı sağlandıkan sonra ancak kullanılacak analizin uygulamasına geçilebilmekedir. Daha sonraki aşamada durağanlığı sağlanan değişkenlerin modele ne şekilde ekleneceği konusu da eoride oldukça önemli bir nokaya işare emekedir. Engle 198 ve 1983 e yapığı çalışmalarda İngilere enflasyon verilerini inceleyerek haa erimlerinin varyansının sabi olmadığını ispa emişir. Engle arafından yapılan bu çalışma Ooregresif Koşullu Değişen Varyans (ARCH) ismi ile lieraüre girmişir. Bir AR veya ARMA modelinde koşullu oralama denklemi (4) no lu denklemdeki aşağıdaki formda olmakadır; AR(1); y β + y + u, (4) = β 1 1 (4) no lu ooregresif oralama denkleminden harekele elde edilen haa eriminin (-1) dönemindeki bilgiye koşullu olarak aşağıdaki şekilde dağıldığını varsayımı alında; u N,( α + α u ) (5) [ ] 1 1 (5) no lu denklemde ifade edilen u, sıfır oralama ve ( α + α1u 1 ) varyans ile normal dağılıma sahip olmakadır ve u nun dönemdeki varyansının, (-1) dönemindeki haa eriminin karesine bağlı olduğunda ardışık bağımlılık söz konusudur. (5) numaralı denklemde u nin varyansının bir önceki dönemin haa eriminin karesine bağlı olmasından dolayı bu sürece ARCH (1) süreci denmekedir. Bu süreç aşağıdaki şekilde formüle edilebilir; h = σ = V ( u / I 1) = α + α1u 1 (6) Denklemde ifade edilen I 1, (-1) anındaki üm bilgiyi, (V) değeri ise haa erimlerinin koşullu varyansını gösermekedir. Denklemin önemi haa erimlerinin koşullu varyansını paramerik olarak modellemeye izin vermesidir. Böylelikle finansal verilerin ahmini için elde edilen yeni bilginin varyansı veya volailieyi zaman içinde nasıl ekilediği modellenebilmekedir. Buna bağlı olarak volailienin zaman içinde nasıl değişiğine ilişkin fikir sahibi olmak da mümkün hale gelebilmekedir. (6) no lu denklem yardımıyla finansal varlık geirilerinde oraya çıkan beklenmedik gelişme değerleri belirlenebilir. Bu modelde koşullu varyans, beklenmeyen haa erimlerinin karesine bağlı olan bir fonksiyon olarak anımlanmakadır (Engle, 198: ). ARCH (1) süreci, ARCH (q) süreci olarak; Varyans u = σ = α α u 1 + α u +... α u p (7) (7) no lu denklemde görüldüğü gibi genelleşirilebilir. ARCH (q) sürecini şu şekilde yazmak da mümkündür; q α + α i 1 (8) i= 1 h = u p Maliye Dergisi Sayı 156 Ocak-Haziran 9 99

7 Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Haa erimleri varyansında ardışık bağımlılık yoksa α 1 = α =... = α q =, olmakadır. Bu durumda hesaplanan varyans basiçe α a eşi olur. Böylece haa erimleri basiçe sabi varyansa sahip olabilmekedir. Engle arafından ifade edilen (9) no lu denklemin hesaplanması ile sıfır hipoezi kolayca sınanabilmekedir; u = β + β u 1 + β u β u q + v (9) 1 Denklem (9) da ifade edilen eşilik, ooregresif koşullu değişen varyans olarak bilinir. Buradaki (u) erimi koşullu oralama denkleminden elde edilen haa erimidir. Bu model de koşullu varyans denkleminin kalınılarının geçmiş değerlerinin karelerinin bir fonksiyonu olarak anımlanmakadır. ARCH modelleri, geleneksel zaman serisi yönemlerindeki sabi varyans varyansını bir kenara bırakarak varyansın gecikmeli ahmin haalarının bir fonksiyonu olarak değişmesine izin vermekedir. Bu nedenle ARCH modelleri ahmin sürecindeki değişen varyansı regresyonla birleşirmeye uygundur. ARCH modelinde ahmin haalarının karakerisik davranışlarının, regresyon arıklarına dayandığı varsayılmakadır. Bu varsayım sonucunda regresyon arıkları da ookorelasyonlu olacakır (Engle, : 1-3). ARCH modelleri için en küçük kareler arıklarını kullanarak Lagrange Çarpanı (LM) esi ile ARCH ekisi es edilebilir. h = α + α u 1 + α u + + u q (1) 1... α q Bu amaçla yardımcı regresyon olarak da bilinen (q) gecikme uzunluğuna sahip koşullu varyans modelinde haaların ARCH ekisine sahip olduğunu savunan ve savunmayan hipoezler aşağıda verilmekedir; H = α = α =... = α = H A 1 = enazbirα > ( i = 1,,..., q) i q Hipoezlerde görüldüğü gibi sıfır hipoezde ARCH ekisi olduğu reddedilirken, alernaif hipoezde ARCH ekisinin olduğu ileri sürülmekedir. Bununla ilgili olarak es isaisiği ise LM =T * (R ) şeklinde olmakadır. Yardımcı regresyonun ahmininden elde edilen belirme kasayısı (R ) yardımıyla T * R isaisik değeri hesaplanmakadır. T gözlem sayısını gösermek üzere LM χ isaisiği, q serbeslik dereceli ki-kare ( ) dağılımına sahipir. H hipoezinin reddedilmesi ile birlike ookorelasyonlu olduğu anlaşılan en küçük kareler arıklarının kareleri, modelde ARCH ekisinin varlığını oraya koymakadır. Ekinin varlığı oraya çıkarıldıkan sonra, modeldeki regresyon denklemi ile yardımcı regresyon denklemi ahmin edilebilmekedir (Engle, : 1-3). ARCH modelinin uygulamasında, nispi olarak uzun gecikmeler kullanılması ve sabi gecikme yapısının önerilmesi nedeniyle, koşullu varyans denklemindeki paramerelere bazı kısılamalar konulmuşur. Bu kısılamaların sağlanamaması ve negaif varyanslı paramere ahminlerine ulaşılması sakıncasını gidermek amacıyla Bollerslev (1986), ARCH modelini genişleerek, hem daha fazla geçmiş bilgiye dayanan hem de daha esnek bir gecikme yapısına sahip olan bir model gelişirmişir. Söz konusu modele genelleşirilmiş ARCH (GARCH) adını vermişir (Bollerslev, : 4-6). q q 3 Maliye Dergisi Sayı 156 Ocak-Haziran 9

8 B. GÜVENEK, V. ALPTEKİN ARCH modelinden harekele Bollerslev (1986) in önerdiği GARCH(p,q) modeli; u = η h h = p α + α iu 1 + i= p q i= p β h i i Burada, h > için, α >, α i, βi, (i = 1,,..,p) ve h oralaması sıfır varyansı bir olan esadüfi değişkendir. Bir Lagrange esi olan ARCH LM esi, modelin haa erimlerinde ooregresif koşullu değişen varyans ekilerinin bulunup bulunmadığına ilişkin olarak gelişirilmişir. ARCH ekisi zaman serilerinde göz ardı edildiğinde ahminlerin ekinliği azalmakadır. 5. Veri ve Bulgular Çalışmada kullanılan veriler T.C. Merkez Bankası Elekronik Veri Dağıım Siseminden aylık olarak 198:1 9:1 dönemlerini kapsayacak şekilde emin edilmişir. Reel döviz kurunun zaman içinde sergilediği performansa grafik:1 aracılığıyla bakmak gerekirse; REDK Grafik 1: Reel Efekif Döviz Kuru Endeksinin 198:1 9:1 Dönemindeki Seyri Reel efekif döviz kuru endeksi ile ilgili özelliklerin belirlenmesi için ilk olarak REDK serisinin karakerisik grafiğini değerlendirmek yerinde olacakır. Grafik 1 de reel efekif döviz kuru endeksinin zaman içindeki seyri göserilmekedir. Grafiken de açıkça görülebileceği üzere seri rendli bir yapı sergilemekedir. 199 lı yılların oralarına kadar iniş kökenli bir yapı sergileyen rend, 1994 yılından iibaren yükseliş rendine geçmişir. Bu durum serinin durağanlığı hakkında fikir vermekedir. Bununla ilgili olarak verilerin aylık olması nedeniyle durağanlığın mevsimselliken kaynaklanıp kaynaklanmadığını aşağıdaki Grafik den yorumlamak mümkündür. Maliye Dergisi Sayı 156 Ocak-Haziran 9 31

9 Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi REDK by Season Jan Feb Mar Apr May Jun Jul Aug Sep Oc Nov Dec REDK Means by Season Grafik : REDK Serisine İlişkin Mevsimsellik Analizi Grafik den de açıkça görülebileceği üzere serinin mevsimsel ekinin alında olmadığı görülmekedir. Bu haliyle düşünüldüğünde durağanlığın mevsimselliken kaynaklanmadığı görülmekedir. Durağanlık zaman serileri için olmazsa olmaz bir ön koşul olduğundan durağanlık ile ilgili olarak serinin karezyen grafiğine bakmaka fayda vardır. Bunun için Grafik 3 en faydalanılabilir. Grafik 3: REDK Serisinin Korelogramı 3 Maliye Dergisi Sayı 156 Ocak-Haziran 9

10 B. GÜVENEK, V. ALPTEKİN Grafik 3 en de kolaylıkla görülebileceği üzere; REDK serisi orijinal düzeyde durağan değildir. REDK serisinin birim kök içerip içermediğine yönelik olarak yapılan ADF Birim Kök Tesi Sonuçları Tablo 1 de verilmekedir. Tablo 1: REDK Serisinin Orijinal Seviyesinin ADF Tes İsaisiği % 1-3,98484 Prob. ADF Tes İsaisiği -,89696 % 5-3,4865,1651 % 1-3, Tablo 1 den de görüleceği üzere ADF Tes İsaisiği -,89696 % 1, % 5 ve % 1 anlamlılık düzeylerindeki Mc Kinnon kriik değerlerinden büyük olduğu için sıfır hipoezi kabul edilir, yani REDK serisinin orijinal düzeyde durağan olmadığı yönünde karar verilmekedir. REDK serisinin birinci farkını alarak serinin durağanlığı yeniden es edilmekedir; Tablo : REDK Serisinin Orijinal Seviyesinin ADF Tes İsaisiği % 1-3,44953 Prob. ADF Tes İsaisiği -1,44715 % 5 -,869677, % 1 -, Birinci dereceden farkı alınmış d(redk) serisinin; ADF Tes İsaisiği - 1,44715, % 1, % 5 ve % 1 anlamlılık düzeylerindeki Mc Kinnon kriik değerlerinden mulak olarak büyük olduğu için sıfır hipoezi reddedilir, yani REDK serisinin birinci farkı alındığında REDK serisinin durağan olduğu yönünde karar verilmekedir. Birinci farkı alınmış d(redk) serisinin durağan olduğunu Grafik 4 en ve Grafik 5 en açıkça görmek mümkündür D(REDK) Grafik 4: Birinci Farkı Alınmış d(redk) Serisinin Grafiği Maliye Dergisi Sayı 156 Ocak-Haziran 9 33

11 Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Grafik 4 en de görüldüğü üzere seri sıfır oralama erafında dalgalanmakadır. Grafik 5: Birinci Farkı Alınmış d(redk) Serisinin Korelogramı Grafik 5 en de açıkça görülebildiği üzere bir gecikmede serinin ookorelasyon içerdiği görülmekedir. Bunun için modelin, ARIMA ile markalaması uygun görülmüşür. Bu şekilde ahmin edilen ARIMA modeli şu şekilde olmakadır; Tablo 3: REDK Serisine İlişkin Olarak Tahmin Edilen ARIMA Modeli Değişken Kasayı Sandar Haa T-İsaisiği Prob. C,417,919,13781,895 AR(1) -,48783, ,71577, AR(),1936, ,4997,13 AR(3) -,1745,55-3,465469,6 MA(1),99399, ,1746, Tablo 3 en de görüleceği üzere; ahmin edilen aşağıdaki şekilde olmakadır. D(REDK) = [AR(1)= ,AR()= ,AR(3)= ,MA(1)= ,BACKCAST=198M5] (11) Kurulan ARMA modelinin isikrarlı bir model olup olmadığını belirlemek amacıyla bazı sınamalar yapmak gerekmekedir; bunlardan biri AR polinomunun ers köklerinin birim çemberin içinde olup olmadığını göseren esir. 34 Maliye Dergisi Sayı 156 Ocak-Haziran 9

12 B. GÜVENEK, V. ALPTEKİN 1.5 Inverse Roos of AR/MA Polynomial(s) AR roos MA roos Grafik 6: AR Polinomunun Ters Köklerinin Birim Çember Tesi Grafik 6 dan da açıkça görülebileceği üzere, AR Polinomunun ers köklerinin hiçbirinin birim çember dışında olmadığı görülmekedir. Aynı şekilde diğer bir sınama yönemi de ahmin edilen modelin haa erimlerinin kalınılarının saf rassal olması gereğidir. Bunun için de Grafik 7 den yardım almak yerinde olacakır. Grafik 7: Tahmin Edilen ARMA (3,1) Modelinin Korelogramı 5 gecikmede ookorelasyon probleminin devam emesi nedeniyle; zaman serileri için ahmin edilen ARMA (p,q) modelleri Box-Jenkins (1976) meodolojisini emel aldığından, modellerin parsimony özelliğine uyması amaçlanmakadır. Bu nedenle Maliye Dergisi Sayı 156 Ocak-Haziran 9 35

13 Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi modele MA(5) kökü eklenmişir. Bu haliyle ahmin edilen model aşağıdaki şekilde olmakadır; D(REDK) = ,AR()= ,AR(3)= ,MA(1)= ,MA(5)= ,BACKCAST=198M 5] (1) Buna göre yeni modeli aynı sınamalardan geçirmek gerekirse; 1.5 Inverse Roos of AR/MA Polynomial(s) AR roos MA roos Grafik 8: Yeni Modelin AR Polinomunun Ters Köklerinin Birim Çember Tesi Görüldüğü üzere AR Polinomunun ers köklerinden hiçbirinin birim çemberin dışında olmadığı görülmekedir. Grafik 9: Tahmin Edilen Yeni Modelin Korelogramı 36 Maliye Dergisi Sayı 156 Ocak-Haziran 9

14 B. GÜVENEK, V. ALPTEKİN Grafik 7 aracılığıyla açıkça da görüldüğü gibi eklenen MA(5) kökü ile 5. gecikmede meydana gelen ookorelasyon problemi çözümlenmişir. Bu da Parsimony ilkesine göre oluşurulan yeni ARMA modelinin isikrarlı bir model olduğunu oraya koymakadır. Bu aşamadan sonra Reel Efekif Döviz Kurunda yıllar iibarıyla oraya çıkması muhemel volailie ARCH LM Tesi ile sınanacakır. Tablo 4: Volailie Tesi ARCH LM Tes (1) F-saisic Obs*R-squared Prob. F(1,34) Prob. Chi-Square (1) 18, ,558,4,9 Tablo 5: Volailie Tesi ARCH LM Tes (4) F-saisic Obs*R-squared Prob. F(4,336) Prob. Chi-Square (4) 1, ,863,, Tablo 6: Volailie Tesi ARCH LM Tes (8) F-saisic Obs*R-squared Prob. F(8,38) Prob. Chi-Square (8) 5, ,8953,,3 Tablo 7: Volailie Tesi ARCH LM Tes (1) F-saisic Obs*R-squared Prob. F(1,3) Prob. Chi-Square (1) 3, ,4175,16,33 Reel Efekif Döviz Kuru endeksindeki volailieyi sapamaya yönelik olarak yapılan ARCH LM Tesi sonuçlarına göre seri volailieye sahipir. Bunun için uygun bir GARCH modeli ile oynaklık modellenmeye çalışılacakır. d(redk) serisine ilişkin olarak hesaplanan İki Eşikli TARCH (1,1) modeline ai raporlama süreci Tablo 8 deki gibi olmakadır. Tablo 8: d(redk) Serisinin İki Eşikli TARCH (1,1) Modeli Sonuçları Kasayı Sandar Haa Z- İsaisik Değeri Prob. Değeri Terimleri Kesirimleri C,377676,173746,173.76,97 AR (1) -,5719, ,39675, AR(),1317,441 3,4,7 AR(3) -,1698, ,8785, MA(1),876369, ,15354, MA(5),5,3997 1,61949,153 Maliye Dergisi Sayı 156 Ocak-Haziran 9 37

15 Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Modelde olası ARCH ekisinin varlığını yeniden oraya koymak adına ARCH- LM esi uygulanmış ve şu aşağıdaki sonuçlar elde edilmişir. Tablo 9: Volailie Tesi ARCH LM Tes (1) F-saisic Obs*R-squared Prob. F(1,34) Prob. Chi-Square (1),778,7119,9333,93759 Tablo 1: Volailie Tesi ARCH LM Tes (4) F-saisic Obs*R-squared Prob. F(4,336) Prob. Chi-Square (4) 1,5869 5,3399,8676,83834 Tablo 11: Volailie Tesi ARCH LM Tes (8) F-saisic Obs*R-squared Prob. F(8,38) Prob. Chi-Square (8) 1, ,755981,36746,36398 Tablo 1: Volailie Tesi ARCH LM Tes (1) F-saisic Obs*R-squared Prob. F(1,3) Prob. Chi-Square (1) ,69946,39676,39158 Volailieye sahip olan d(redk) serisine ilişkin olarak modellenen ve raporlanan İki Eşikli TARCH (1,1) modeline uygulanan ARCH LM Tesi sonuçlarına göre yeni kurulan modelde ARCH ekisinin olmadığı görülmekedir. Bu açıdan bakıldığında İki Eşikli TARCH (1,1) modelinin var olan oynaklığı en uygun şekilde modellediği görülmekedir. Oynaklığın modellenmesinden sonra; reel efekif döviz kuru endeksine ilişkin ileriye yönelik olarak bir projeksiyon yapılmışır. Buna göre reel döviz kuru endeksinin zaman yolu eğrisi şu şekilde ahmin edilmekedir REDK REDKF Grafik 1: Reel Efekif Döviz Kuru Endeksinin 198:1 9: 1 Projeksiyonu Grafik 1 dan da açıkça görülebileceği üzere kırmızı çizgi ile ifade edilen rend 9:3 9: 1 zaman yolunda ahmin edilen değerlerin bileşkesini ifade 38 Maliye Dergisi Sayı 156 Ocak-Haziran 9

16 B. GÜVENEK, V. ALPTEKİN emekedir. Oynaklığın giderilmesinden sonra Reel Efekif Döviz Kuru Endeksinin izleyeceği zaman yolunun bu şekilde olacağına kanaa geirilmekedir. 6. Sonuç Döviz kuru oynaklığının; sermaye harekeleri, ihala - ihraca, yaırım ve üreim gibi paramereler üzerinde olumsuz ekilerinin olduğu bilgisinden harekele söz konusu oynaklığın modellenmesi, gerekli müdahalelerin zamanında ve doğru olarak yapılması bakımından büyük önem aşımakadır. Özellikle ihracaa dayalı büyüme sraejisi izleyen gelişmeke olan ülkeler açısından, ödemeler dengesi ile ilgili eşiliklerin sağlanması anlamında, döviz kuru belirsizliği gibi bir akım isikrarsızlıkların giderilmesi uygulanan ikisa poliikalarının önemli bir uzanısı haline gelmişir. Ayrıca yur içi asarrufları yeersiz olan Türkiye gibi ekonomiler bu durumu yur dışı asarruflarla elafi eme yoluna gimekedirler. Bu sebeple yabancı yaırımcılar açısından ülkeyi cazip hale geirmek için döviz kuru oynaklığından kaynaklanan belirsizlik oramını düzelmek önemli bir adım olacakır. Döviz kuru oynaklığının Türkiye ekonomisi açısından boyularını derinlemesine değerlendirebilmek için 198 finansal liberalizasyon sürecinden başlayarak günümüze kadar olan gelişiminin ve rendinin incelendiği bu çalışmamızda döviz kuru oynaklığını ahmin emek ve modellemek için Reel Efekif Döviz Kuru Endeksi serisinin durağanlığı sağlandıkan sonra, haa erimlerinin varyansının sabi olup olmadığına dair ARCH LM Tesi yapılmışır. Bu süreç dahilinde REDK serisinin durağanlığı, ookorelasyon fonksiyonu ve karezyen grafiği birlike değerlendirilerek birim kök analizi ile es edilmişir. Seviyede durağan olmayan REDK serisi için, fark alınmak sureiyle d(redk) durağanlık şarı sağlanmışır. Box-Jenkins yönemine göre serilerin kısmi ve ookorelasyon fonksiyonları birlike değerlendirilerek en uygun ARIMA modeli oluşurulmuşur. Belirlenen bu ARIMA modelinin haa karelerinde ARCH ekisinin olup olmadığı ARCH LM Tesi aracılığıyla sınanmış ve seride oynaklık olduğu kesinlik kazanmışır. Oynaklığın modellenmesi amacıyla yapılan analiz sonucunda en uygun modelin İki Ekşili TARCH (1,1) modelinin olduğu görülmekedir. Bu modelin güvenilirliği ekrardan ARCH LM esi ile sınanmış ve modelde oynaklığın oradan kalkığı görülmüşür. Oynaklık ekisinden arındırılan yeni modelde döviz kuru projeksiyonu yapılmış ve bu sayede makro planlar açısından daha gerçekçi hedeflerin konulması bakımından yol göserilmişir. Türkiye ekonomisi açısından da yukarıda ifade edilen olgular araşırma bulgularıyla örüşmekedir. Özellikle son dönem ivme kazanan ve popüler hale gelen sermaye harekelerinden beklenen geirinin sağlanabilmesi için poliikaların yabancı yaırımcıların ora ve uzun vadede yaırımlarını kolayca şekillendirebileceği bir yaırım ikliminin oluşurulması gerekmekedir. Bu da ancak söz konusu risklerin en aza indirilmesi ile mümkün olabilecekir. Kaynakça Kiaplar Gujarai, D. N., (1995), Basic Economerics, Mc-Graw-Hill Inc, U.S.A. Sevükekin, M., Nargeleçekenler (5), Ekonomerik Zaman Serileri Analizi, Nobel Yayınları. Ünsal, E., (5), Makro İkisa, İmaj Yayınevi, Ankara. Maliye Dergisi Sayı 156 Ocak-Haziran 9 39

17 Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Dergiler Akhar, M., R. S. Hilon, (1984), Effecs Of Exchange Rae Uncerainiy On German and U.S. Trade, Federal Reserve Bank Of New York, Quarerly Review, vol. 9, Bailey, M., G. S. Tavlas, (1988), Trade and Invesmen Under Floaing Raes: The U.S Experience, Cao Journal, Fall, Bollerslev, T. (1986), Generalized Auoregressive Condiionally Heeroskedasiciy, ARCH Seleced Readings, Oxford Universiy Pres. Bollerslev, T. (), Generalized Auoregressive Condiional Heeroskedasiciy, ARCH Seleced Readings, Advanced Texs in Economerics, Oxford Universiy Press, USA. Brada, J.C., Jose A. Mendez (1988), Exchange Rae Risk, Exchange Rae Regime and The Volume Of Inernaional Trade, Kyklos, 41, Chowdhury, A.R., (1993), Does Exchange Rae Volailiy Depress Trade Flows? Evidence From Error Correcion Models, The Review Of Economics and Sasics, 76, Ellis, L., (1), Measuring The Real Exchange Rae, Reserve Bank Of Ausralia, Research Discussion Paper, No: 1-4, Measuring The Real Exchange Rae, Pifalls and Pracicaliies, November. Enders, W. (4), Applied Economeric Time Series, Iowa Sae Universiy, John Wiley & Sons Inc. Gour, P., (1985), Effecs of Exchange Rae Volailiy on Trade, IMF Saff Papers, 3, Hook, L. S., Tan H. Boon, (), Exchange Rae Volailiy And Malaysian Expor To is Major Trading Parners, Working Paper, 6. Universii Pura Malaysia. Hwang, H. D, J.W. Lee (5), Exchange Rae Volailiy and Trade Flows of The U.K in 199 s, Inernaional Area Review, Vol 8 (1), Spring, Kasman, A., S. Kasman (5), " Exchange Rae Unceraıny In Turkey And Is Impac On Expor Volume ", ODTÜ Gelişme Dergisi, Koray, F., W.D, Lasrapes, (1989), "Real Exchange Rae Volailiy and U.S. Bilaeral Trade: A VAR Approach," The Review of Economics and Saisics, 71, Kroner, K.F, W.D. Laspares (1993), The Impac Of Exchange Rae Volailiy On Inernaional Trade: Reduced Form Of Esimaes Using The GARCH-in-mean Model, Journal Of Inernaional Money and Finance 1, Lee, K. S., P. Saucier (5), Exchange Rae Insabiliy and Trade Inegraion The Case of Asia, 5 h Inernaioanal Conference Inernaional Trade and Logisics Corporae Sraegies and The Global Economy, Le Havre. Marsh, I., S. Tokarick, (1996), An Assesmen Of Three Measures Of Compeiiveness, Review Of World Economics, 13 (4), 7 7. Mc Kenzie, Mihael D., (1998), The Impac Of Exchange Rae Volailiy On Ausralian Trdae Flows, Journal Of Economic Survey, Vol.13, No:1, Maliye Dergisi Sayı 156 Ocak-Haziran 9

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH- YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ ÖZET Yard.Doç. Dr. Tülin ATAKAN İsanbul Üniversiesi, İşleme Fakülesi, Finans Anabilim Dalı Bu çalışmada,

Detaylı

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

Birim Kök Testleri. Random Walk. Bir stokastiksürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde

Birim Kök Testleri. Random Walk. Bir stokastiksürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 02, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOK DEĞİŞKENLİ EŞİKSEL OTOREGRESİF MODELLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ümran Münire KAHRAMAN DOKTORA TEZİ İsaisik Anabilim Dalı 2012 KONYA Her Hakkı Saklıdır TEZ

Detaylı

ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI

ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI ÇOKLU DOĞRUSALLIĞIN ANLAMI Çoklu doğrusal bağlanı; Bağımsız değişkenler arasında doğrusal (yada doğrusala yakın) ilişki olmasıdır... r xx i j paramereler belirlenemez hale gelir.

Detaylı

Araşırma Makaleleri REEL DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİ İ TİCARET PERFORMA SI A ETKİSİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Erşan SEVER ÖZET Bu çalışmada reel döviz kuru belirsizliğinin Türkiye nin icare performansına ekisi araşırılmışır.

Detaylı

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Associaion Ekonomik Yaklaşım 016, 7(99): 1-15 www.ekonomikyaklasim.org doi: 10.5455/ey.35908 BIST-100 Endeksinin Volail Davranışlarının Simerik Ve Asimerik Sokasik Volailie

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

KOŞULLU DEĞİŞEN VARYANS MODELLERİ İLE TÜRKİYE ALTIN PİYASASI ENDEKSİ VOLATİLİTELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ

KOŞULLU DEĞİŞEN VARYANS MODELLERİ İLE TÜRKİYE ALTIN PİYASASI ENDEKSİ VOLATİLİTELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ Cil/Volume: 15 Sayı/Issue: Haziran/June 017 ss./pp. 163-181 İ. E. Kayral Doi: hp://dx.doi.org/10.11611/yead.6404 KOŞULLU DEĞİŞEN VARYANS MODELLERİ İLE TÜRKİYE ALTIN PİYASASI ENDEKSİ VOLATİLİTELERİNİN TAHMİN

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ ARAŞTIRMA RAPORU (Kamuya Açık) DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ DR. MUSTAFA ÖZÇAM BAŞUZMAN ARAŞTIRMA DAİRESİ 27.02.2004 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. DÖVİZ KURU

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

Anahtat Kelimeler: Volatilite, Basel II, Geriye Dönük Test, Riske Maruz Değer

Anahtat Kelimeler: Volatilite, Basel II, Geriye Dönük Test, Riske Maruz Değer Volume Number 3 011 pp. 1-17 ISSN: 1309-448 www.berjournal.com RMD Hesaplamalarında Volailie Tahminleme Modellerinin Karşılaşırılması ve Basel II Yaklaşımına Göre Geriye Dönük Tes Edilmesi: İMKB 100 Endeksi

Detaylı

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Nüfusbilim Dergisi\Turkish Journal of Populaion Sudies, 2012, 34, 31-50 31 TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Ölümlülük ahminleri, demografi ve aküerya bilimlerinde önemli bir rol oynamakadır.

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU?

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? Yrd. Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Yrd. Doç. Dr. Feride Özürk

Detaylı

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET İMKB Piyasalarındaki Volailienin Modellenmesi ve Öngörülmesi: Asimerik GARCH Modelleri ile bir Uygulama Mura MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.r Bankacılık Düzenleme ve Deneleme Kurumu (BDDK) ÖZET Çalışmada, 5

Detaylı

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ T.C. KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ UZMANLIK TEZİ Selim DAĞLIOĞLU EKİM - 010 ANKARA T.C. KÜLTÜR

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir.

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir. YAPISAL DEĞİŞİKLİK Zaman serileri bazı nedenler veya bazı fakörler arafından ekilenerek zaman içinde değişikliklere uğrayabilirler. Bu değişim ikisadi kriz, ikisa poliikalarında yapılan değişiklik, eknolojik

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM **

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** 95 İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakülesi Dergisi No:39 (Ekim 2008) TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfein ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** Öze Para poliikası kararlarındaki

Detaylı

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ Dr. Burcu GÜVENEK Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Dr. Volkan ALPTEKĐN Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F.

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma 200 18 19 Yrd. Doç. Dr.Melek Acar Boyacıoğlu 20 Dr. Burcu Güvenek Geiri Volailiisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Amirik Bir Çalışma Dr. Volkan Alekin Yrd. Doç. Dr. Melek ACAR BOYACIOĞLU Dr.

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Cil:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 SPOT VE VADELİ İŞLEM FİYATLARININ VARYANSLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK TESTİ Emrah İsmail ÇEVİK * Mehme

Detaylı

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracaa Ekisi: Türkiye İçin Bir Uygulama Prof. Dr. Recep TARI Kocaeli Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME

ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ÖZET Prof.Dr.Cengiz TORAMAN Balıkesir Üniversiesi, İİBF,İşleme Bölümü Cengizoraman4@yahoo.com Öğr.Gör.Çağaay BAŞARIR

Detaylı

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul MPRA Munich Personal RePEc Archive Long memory and srucural breaks on volailiy: evidence from Borsa Isanbul Emrah Ismail Cevik and Gülekin Topaloğlu Namık Kemal Universiy, Bülen Ecevi Universiy 014 Online

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ

GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ Dr. Sevda Gürsakal sdalgic@uludag.edu.r Uludağ Üniversiesi, İİBF Ekonomeri Bölümü ÖZET Bu çalışmada hisse senedi oynaklığındaki kırılmalar Inclan ve Tiao

Detaylı

Araştırma Makalesi. Selçuk Üniversitesi Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 26 (2): (2012) ISSN:

Araştırma Makalesi.  Selçuk Üniversitesi Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 26 (2): (2012) ISSN: Araşırma Makalesi www.ziraa.selcuk.edu.r/ojs Selçuk Üniversiesi Selçuk Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi 26 (2): (2012) 63-69 ISSN:1309-0550 Türkiye nin Tarım Ürünleri İhraca Fonksiyonu ve Döviz Kuru Belirsizliğinin

Detaylı

SORU SETİ 02 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI

SORU SETİ 02 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI Ekonomeri 8 Ocak, 0 Gazi Üniversiesi İkisa Bölümü SORU SETİ 0 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI PROBLEM Aşağıda verilen avuk ei alebi fonksiyonunu düşününüz (960-98): lny = β + β ln X + β ln X + β ln X +

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİNİN İHRACAT ÜZERİNE ETKİSİ: OSMANİYE İLİ ÖRNEĞİ

DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİNİN İHRACAT ÜZERİNE ETKİSİ: OSMANİYE İLİ ÖRNEĞİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss4835 Number: 52, p. 105-118, Winer I 2016 Yayın Süreci / Publicaion Process Yayın

Detaylı

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:37, Sayı/No:2, 2008, 98-110 ISSN: 1303-1732 - www.ifdergisi.org 2008 İsanbul Menkul Kıymeler

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ İHRACATA ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1995 2008)

DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ İHRACATA ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1995 2008) Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 10 / 2 (2008). 25-45 DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ İHRACATA ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1995 2008) Nezir KÖSE Ahme AY Nurgün TOPALLI Öz: Bu çalışmada reel

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Dokuz Eylül Üniversiesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi Yayına Kabul Tarihi: 05.07.2014 Cil: 16, Sayı: 2, Yıl: 2014, Sayfa: 281-302 Online Yayın Tarihi: 30.09.2014 ISSN:

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004: :01)

Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004: :01) June 7-9, 2009, Eskişehir, Turkey. Tükeici Güveni ve Hisse Senedi Fiyaları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004:0-2009:0) Yusuf Volkan Topuz * İkisadi İdari Bilimler Fakülesi, İşleme Bölümü,

Detaylı

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi 8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi SPSS Projec: Airline Passengers daa se is used for various analyses in his online raining workshop, which includes: Times series analysis [building ARIMA models] Proje:

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1 YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2010 Cil:17 Sayı:1 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Enerji Piyasası Reformlarının Elekrik Enerjisi Piyasasına Ekisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirkeler Üzerine Bir Analiz 1 Doç.

Detaylı

Mevsimsel Kointegrasyon Analizi: Güney Afrika Örneği. Seasonal Cointegration Analysis: Example of South Africa

Mevsimsel Kointegrasyon Analizi: Güney Afrika Örneği. Seasonal Cointegration Analysis: Example of South Africa Gazi Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Vol/Cil 3, No/Sayı 6, 216 Mevsimsel Koinegrasyon Analizi Güney Afrika Örneği Jeanine NDIHOKUBWAYO Yılmaz AKDİ Öze Bu çalışmada 1991-2134 dönemi Güney Afrika ekonomik

Detaylı

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*)

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*) NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüney AKAR (*) Öze: Bu çalışmada ne yabancı işlem hacmiyle hisse senedi geirileri arasında uzun dönemli bir ilişkinin

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

ENFLASYON BELİRSİZLİĞİ İLE PAY SENEDİ GETİRİSİ VE VOLATİLİTESİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

ENFLASYON BELİRSİZLİĞİ İLE PAY SENEDİ GETİRİSİ VE VOLATİLİTESİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ ENFLASYON BELİRSİZLİĞİ İLE PAY SENEDİ GETİRİSİ VE VOLATİLİTESİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Doç. Dr. Emrah İsmail Çevik Namık Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi eicevik@nku.edu.r

Detaylı

Kırılgan Beşlide Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) Hipotezinin Test Edilmesi The Test of Purchasing Power Parity Hypothesis for Fragile Five

Kırılgan Beşlide Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) Hipotezinin Test Edilmesi The Test of Purchasing Power Parity Hypothesis for Fragile Five Journal of Yasar Universiy, 205 0(37) 638-6477 Kırılgan Beşlide Saın Alma Gücü Pariesi (SAGP) ipoezinin Tes Edilmesi The Tes of Purchasing Power Pariy ypohesis for Fragile Five İsmail ÇEVİŞ, Pamukkale

Detaylı

VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Etkisi

VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Etkisi February 1-, 015-5 h Inernaional Scienific Conference of Iranian Academicians Abroad in Turkey VOB-BİST Endeks Sözleşmeleri İşlem Hacminin BİST Endekslerine Ekisi Mirrasoul SEYEDGHOMI PhD (Candidae) in

Detaylı

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:009 Cil:6 Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA İMKB de Fiya-Hacim İlişkisi - Asimerik Ekileşim Yrd. Doç. Dr. Koray KAYALIDERE Celal Bayar Üniversiesi,U.B.Y.O., Bankacılık

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANABİLİM DALI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANABİLİM DALI TÜRKİYE CUMHURİYETİ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ EKONOMETRİ ANABİLİM DALI KOŞULLU VARYANS MODELLERİ: FİNANSAL ZAMAN SERİLERİ ÜZERİNE UYGULAMA Arzu KÖKCEN YÜKSEK LİSANS TEZİ ADANA-00

Detaylı

VARYANS KIRILMASI GÖZLEMLENEN SERİLERDE GARCH MODELLERİ: DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI ÖRNEĞİ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.

VARYANS KIRILMASI GÖZLEMLENEN SERİLERDE GARCH MODELLERİ: DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI ÖRNEĞİ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory. 3 Erciyes Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi, Sayı: 3, Ocak-Haziran 9, ss.39-337 VARYANS KIRILMASI GÖZLEMLENEN SERİLERDE GARCH MODELLERİ: DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI ÖRNEĞİ Sevda GÜRSAKAL

Detaylı

REEL DÖVİZ KURLARINDA UZUN DÖNEM BAĞIMLILIK THE LONG-TERM DEPENDENCE IN REAL EXCHANGE RATES Emre ÜRKMEZ *

REEL DÖVİZ KURLARINDA UZUN DÖNEM BAĞIMLILIK THE LONG-TERM DEPENDENCE IN REAL EXCHANGE RATES Emre ÜRKMEZ * Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 10 Sayı: 49 Volume: 10 Issue: 49 Nisan 2017 April 2017 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 REEL DÖVİZ KURLARINDA

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi 259-284 Saın Alma Gücü Pariesinin Azerbaycan, Kazakisan ve Kırgızisan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbüünleşme Analizi Turhan Korkmaz Emrah İsmail Çevik ** Nüke Kırcı Çevik *** Öz Bu çalışmada Azerbaycan,

Detaylı

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Araşırma ve Para Poliikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler K. Azim ÖZDEMİR Temmuz 2009 Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası

Detaylı

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini Ekonomeri ve İsaisik Sayı:4 006-1-8 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ Whie ın Heeroskedisie Tuarlı Kovaryans Marisi Tahmini Yoluyla Heeroskedasie Alında Model Tahmini

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbütünleşme Analizi

Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbütünleşme Analizi YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:1 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbüünleşme Analizi Yrd. Doç. Dr. C. Erdem HEPAKTAN Celal Bayar Üniversiesi,

Detaylı

MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİYE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİYLE BİR UYGULAMA

MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİYE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİYLE BİR UYGULAMA Aaürk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil: 5, Sayı:, 3 MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİLE BİR UGULAMA Özlem AVAZ KIZILGÖL (*) Öze: Bu çalışmada, GSİH, ihraca,

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Türkiye de İktisadi Çıkarsama Üzerine Bir Açımlama: Sürprizler Gerçekten Kaçınılmaz mı?

Türkiye de İktisadi Çıkarsama Üzerine Bir Açımlama: Sürprizler Gerçekten Kaçınılmaz mı? Türkiye de İkisadi Çıkarsama Üzerine Bir Açımlama: Sürrizler Gerçeken Kaçınılmaz mı? Hazırlayan ve Sunan: Eren Ocakverdi* eren.ocakverdi@yaikredi.com.r Boğaziçi Üniversiesi Finans Mühendisliği 26 Ekim

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği

Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği Aaürk Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi 05 9 (): 35-36 Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği Munise ILIKKAN ÖZGÜR (*) Öze: Makroekonomik isikrarının sağlanmasında cari işlemler

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Ahu Soylu, Mein Türkay* Koç Üniversiesi Endüsri Mühendisliği Bölümü Sarıyer, İsanbul ahusoylu@ku.edu.r,

Detaylı

TÜRKİYE DE CARİ İŞLEMLER DENGESİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ. Özet. Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Cari Denge.

TÜRKİYE DE CARİ İŞLEMLER DENGESİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ. Özet. Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Cari Denge. TÜRKİYE DE CARİ İŞLEMLER DENGESİ VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ Öze Yakup Koray Duman 1 Türkiye ekonomisinin 1980 den sonra en önemli ekonomik sorunu haline gelen cari işlemler açığı, yıllar geçikçe

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı