OKUL ÖNCES ETM KURUMUNA DEVAM EDEN AYLIK ÇOCUKLARIN PROBLEM DAVRANILARININ BAZI DEKENLERE GÖRE NCELENMES*

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "OKUL ÖNCES ETM KURUMUNA DEVAM EDEN 60 72 AYLIK ÇOCUKLARIN PROBLEM DAVRANILARININ BAZI DEKENLERE GÖRE NCELENMES*"

Transkript

1 OKUL ÖNCES ETM KURUMUNA DEVAM EDEN AYLIK ÇOCUKLARIN PROBLEM DAVRANILARININ BAZI DEKENLERE GÖRE NCELENMES* A Study on Problem Behavior of Months Children Who Attending Public Early Childhood Education Institution Dr. Saide ÖZBEY** Prof. Dr. Fatma ALSNANOLU*** Özet Aratırma okul öncesi eitim kurumlarına devam eden aylık çocukların problem davranılarının çocukların cinsiyeti, karde sayısı, doum sırası, okul öncesi eitime devam etme süresi, çocuun tam aileye sahip olup olmama durumu, anne babanın örenim düzeyi, anne babanın meslei gibi deikenlere göre farklılık gösterip göstermediini belirlemek amacıyla yapılmıtır. Aratırmada ilikisel tarama modeli kullanılmıtır. Veri toplama aracı olarak Anaokulu ve Anasınıfı Davranı Ölçei (Preschool and Kindergarten Behavior Scales -PKBS 2) geçerlilik ve güvenirlik çalıması yapılarak kullanılmıtır. Aratırma sonucunda çocukların problem davranılarının; çocukların cinsiyeti, doum sırası, okul öncesi eitime devam süresi, baba örenim durumu ve baba mesleine göre anlamlı farklılık gösterdii belirlenmitir. Çocukların problem davranıları tam aileye sahip olma durumu, anne meslei ve anne örenim durumuna göre farklılık göstermedii saptanmıtır. Anahtar Kelimeler: Okul öncesi, problem davranı Abstract The purpose of this study to investigate problem behaviours of children who attending public early childhood education institution. The important of this study to show the way to early childhood education programs.relational Scanning Model has been selected for examining the problem behaviours of the children according to the some of the variables at research. Research environment is formed by months old children that going on to independent nursery schools dependent upon MEB in Century districts of Ankara (n=1362). Research examples are composed of 330 children that selected by coincidental group illustration from environment. Study of the Validity and Trsutworthy of the Preschool and Kindergarten Behaviours Scales (PKBS-2) has been used as data collection tool which was developed by Kenneth W.Merril in 1994 and revised in The scale seperate into two independent scale as; Social Skill Scale and Problem Behaviour Scale. Problem Behaviour Scale has been used this research. Problem Behaviour Scale into four factor as; Externalizing Problems, nternalizing Problems, Antisocial and Self-Centered. This results of study was found; the problem behaviours of the children differantiate according to the sexuality of the children, order of birth attending, time to the preliminary school, education state of the father. But it doesn t differantiate according to the variables like; state of own whole family, job of the mother, education of the mother. Key words; Preschool education, problem behaviour * Bu makale Gazi Üniversitesi Eitim Bilimleri Enstitüsü nde Prof. Dr. Fatma Alisinanolu danımanlıındaki Saide Özbey in doktora tez çalıması temelinde hazırlanmıtır. ** Gazi Üniversitesi Eitim Fakültesi Okul Öncesi Eitimi Anabilim Dalı *** Gazi Üniversitesi Eitim Fakültesi lköretim Bölümü Okul Öncesi Eitimi Anabilim Dalı Öretim Üyesi

2 494 GR Okul öncesi dönemde sosyal ve duygusal geliimleri yeterince desteklenemeyen çocuklar okul dönemine geldiklerinde arkadalarıyla alay etme, takılma, zorbalık, saldırganlık gibi problem davranılar gösterebilmektedirler. Son yıllarda artı gösteren bu durum ailelerin aratırmacıların, salık alanında çalıanların ve eitimcilerin ilgisini çekerek, çocukların sosyal ve duygusal geliimleri üzerine younlaılmasına neden olmutur. Okul öncesi dönem çocuklarında hızlı büyüme ve deime nedeniyle kolaylıkla alama, baırma, öfke nöbetleri geçirme ve beklenmedik tepkiler verme gibi bazı istikrarsız davranılar geçici olarak ortaya çıkabilmektedir. Bu durumlar geliim döneminin bir parçası olarak görülebilmekle beraber çok sık tekrarladıında problem davranılar olarak tanımlanabilmektedir. Problem davranılara sahip çocuklar için eitimsel ve gerekiyorsa psikolojik açıdan yardım ile erken önlem alınmadıında bu davranılar ergenlik ve yetikinlik dönemlerinde de devam etmektedir. (Bierman ve Furman, 1984: 151; Robbins ve Merrill, 1998: 204; Leber, 2002: 4; Gimpel ve Holland, 2003: 2). Problem davranılar sıklık ve devamlılık gösteriyorsa çocuun okula uyumunu zorlatırarak okuldan ayrılmasına neden oluturabilmektedir (Keenan ve Wakschling, 2003: 5). Problem davranı, bireyin hem kendisine hem de çevresine zarar veren ve içinde bulunduu toplumun sosyal deerlerine uygun olmadıı için bireyin sosyal ortamların dıında kalmasına neden olan davranılardır (Kanlıkılıçer, 2005:11). Caldarella ve Merrell (1997:264) ve Gimpel ve Holland (2003;14),Rusby (1998:19), problem davranıları çe Yönelim ( internalizing) ve Dıa Yönelim (externalizing) problem davranılar olmak üzere sınıflandırmılardır. Dıa yönelim davranı problemleri duygusal ve davranısal kontrolün zayıflıına balı olarak ortaya çıkan; vurma, çalma, tehdit etme, saldırganlık, aırı hareketlilik, antisosyal ve devam eden etkinlikleri bozma, karı koyma, kurallara uymama gibi rahatsız edici davranı çeitlerini kapsamaktadır. Dıa yönelim problem davranılar gözlenebilir olmaları nedeniyle gizli kalmaları mümkün deildir; erken önlem alınarak destek salanmadıında ise ciddi davranı bozuklukları gelitirme açısından risk taımaktadırlar (Rusby, 1998:19; Merrill, 2001: 2;Merrill, 2003: 3). çe kapanıklık, bedensel ikâyetler ve anksiyete (kaygı, korku, tedirginlik, bunalma vb.) gibi davranıları içe yönelim problem davranılar olarak nitelendirilmektedir. çe yönelim problem davranıların erken tanımlanamaması ve önlem alınamaması depresyon gibi ruh hastalıklarının gelime riskine ve sosyal izolasyon gibi ruhsal sorunlara yol açabilmektedir (Merril,1995: 230;Merrill,2003:4). Yaın ilerlemesiyle birlikte içe kapanıklık olumsuz benlik ve sosyal yeterlilik algısı gibi problem durumları oluturarak içe yönelik psikolojik hastalıklara neden olabilmektedir (akt: Burgerss and Younger, 2006:176; Sanders vd. 1999:187; Tolbert,1999:1). Çocuklarda davranı problemlerine neden olan birçok etken bulunmaktadır. Bu etkenlerden en önemlisi çocuun ilk sosyal çevresi olan ailedir. Aile içerisinde ebeveynin çocukla olan etkileimi çocuun ileriki yaamında olumlu ya da olumsuz izler bırakmaktadır. Bu izlerin olumlu olabilmesinde öncelikle anne ve baba tutumlarının, eler arası ilikilerin ve ebeveynin çocukla iletiiminin salıklı olması önem taımaktadır (Efe, 2005:19; Öksüz, 2002:155). Çocuun cinsiyeti, parçalanmı ya da tam aileye sahip olma durumu, tek ebeveynle yaama durumunda dier ebeveynle olan ilikiler, ailede yaayan dier bireyler çocukların sosyal ve duygusal geliimlerinde etken olan aileye ilikin faktörlerdir (Alisinanolu ve Uluta, 2000:15;Brodeski ve Hembrough, 2007: 18).Ebeveynlerin sert ya da etkisiz disiplin uygulamaları, denetimsizlik, eler arası problemler, depresyon, duygusal ve sosyal açıdan çocuun yeterince desteklenememesi ve ailenin ilevini yerine getirememesi, bebeklik döneminde çocukta meydana gelen güvensizlik, inatçılık ve dıa vurulan ilk problem davranıa verilen tepki, düük doum aırlıı, babanın ilgi ve sevgi eksiklii, düük sosyo-ekonomik düzey ve çevre gibi faktörler problem davranıların nedenleri olarak gösterilmektedir (Gimpel ve Holland 2003;14; Trunzo,2006:17; Veldarman, 2006: 470). Çocuklara aile içinde iletiim becerilerini gelitirmeleri için fırsat verilmemesi, çevresiyle etkileimde bulunabilecekleri ortamlardan yoksun bırakılması, ailede boanma, ölüm vb. olaylarının yaanması gibi durumlarda çocuklar içe kapanıklık ve huzursuzluk, endie, korku, bunalma (anksiyete) gibi problem davranılar gelitirebilmektedirler (Brophy,1996b: 1;Engels vd., 2004:7 ).

3 495 Yapılan aratırmalar ailesel faktörlerin problem davranıların ortaya çıkmasındaki etkisini ortaya koymaktadır. Vıboch(2005:3), Harwerd Üniversitesinde yapmı olduu bir aratırmada; tek ebeveynini kaybeden çocukların yaıtlarına göre daha fazla saldırganlık, öfke ve suç içeren davranılarda bulunduklarını saptamıtır. Cameron, (1977:akt: Argun, 2005: 78), yaamın ilk be yılında ortaya çıkan davranılarla aile faktörü arasındaki ilikiyi inceleyen aratırmasında; anne ve babanın çocua karı davranı biçiminin çocuun sosyal ve duygusal özelliklerinin ekillenmesinde önemli rol oynamasının yanı sıra davranı problemlerine de yol açabilecei yönünde bulgulara ulamıtır. Aksoy ve Ögel (2004: akt: Terzi, 2007: 76) in yaptıkları aratırmada suç ileyen çocuklarda ebeveynlerinin eitim seviyesinin düüklüü, alkol ve madde baımlılıı, ölüm, boanma ve benzeri nedenlerle ailenin parçalanmı olması gibi özeliklerinin bulunduu saptanmıtır. Keown ve Woodvard (2002), ebeveyn çocuk ilikileri ile çocuklardaki hiperaktivite-dikkat eksiklii arasındaki ilikiyi inceleyen aratırmalarında; uygun olmayan anne baba tutumları, baba çocuk iletiimindeki kopukluk anne çocuk etkileimindeki yetersizlik çocuklarda bazı problem davranıların nedenini oluturmada etken olduunu; özellikle erkek çocukların davranıları üzerinde babanın önemli rolü olduunu belirtmektedirler. Çocuklarda problem davranıların geliimini engelleme ya da problem davranılar gösteren çocukların bu davranılarını ortadan kaldırmada aile önemli rol oynamaktadır. Ailenin sahip olduu birçok özellik ise bu süreçte öne çıkmaktadır. Bu nedenle aratırmada okul öncesi eitim kurumlarına devam eden aylık çocukların problem davranılarında çocukların cinsiyet, karde sayısı, doum sırası, okul öncesi eitime devam etme süresi, çocuun tam aileye sahip olma durumu, anne babanın örenim düzeyi, anne babanın meslei gibi deikenlerin etkisini incelemek amacıyla yapılmıtır. YÖNTEM Aratırma Modeli: Aratırmada çocukların problem davranıları bazı deikenlere göre incelenecei için likisel Tarama Modeli seçilmitir. Evren ve Örneklem: Aratırmanın evrenini Ankara ili merkez ilçelerden Keçiören, Pursaklar, Altında, Etimesgut, Çankaya, Yenimahalle ve Sincan da Milli Eitim Bakanlıı na balı baımsız anaokullarındaki tüm aylık çocuklar (n=1362) oluturmaktadır. Aratırmanın örneklemini evrenden (n=1362) tesadüfî küme örnekleme formülü kullanılarak belirlenmi 330 çocuk oluturmaktadır. Veri Toplama Aracı: Aratırma kapsamında Kiisel Bilgi Formu ve Anaokulu ve Anasınıfı Davranı Ölçei ( Preschool and Kindergarden Behaviour Scala (PKBS 2), olmak üzere iki ayrı veri toplama aracı kullanılmıtır. Anaokulu ve Anasınıfı Davranı Ölçei ( Preschool and Kindergarden Behaviour Scala (PKBS 2), okul öncesi dönemde 3-6 ya çocuklarının sosyal beceri ve problem davranılarını ölçmek amacıyla 1994 yılında Kenneth W.Merril tarafından gelitirilmi;2003 yılında ölçek tekrar gözden geçirilerek 3-6 ya arası toplam 3,317 çocuk ile norm çalıması yapılmıtır. Ölçek Sosyal Beceri ve Problem Davranı Ölçekleri olmak üzere iki baımsız ölçekten olumaktadır. Ölçein Türk çocukları için geçerlik ve güvenirlik çalıması Fatma Alisinanolu ve Saide Özbey tarafından yapılarak bu aratırmada Problem Davranı Ölçei bölümü kullanılmıtır. Problem Davranı Ölçei Dıa Yönelim, çe Yönelim, Anti sosyal ve Ben Merkezci olmak üzere dört faktörden olumaktadır. Problem Davranı Ölçei birinci faktör için yapı güvenirlii.96, açıklanan varyans.62; ikinci faktör için yapı güvenirlii.90, açıklanan varyans.65, üçüncü faktör için yapı güvenirlii.89, açıklanan varyans.73, dördüncü faktör için yapı güvenirlii.75, açıklanan varyans.51 olarak saptanmıtır. Problem Davranı Ölçei birinci faktörün Cronbach Alfa deeri.95, ikinci faktörün Cronbach Alfa deeri.87, üçüncü faktörün Cronbach Alfa deeri.81, dördüncü faktörün Cronbach Alfa deeri.72; Problem Davranı Ölçei toplam Cronbach Alfa deeri ise.96 dır. Veri Analizi: Çocukların Problem Davranı Ölçei nden aldıkları puan ortalamasının çocuun cinsiyetine göre deiip deimediini belirlemek amacıyla t testi yapılmıtır. Çocukların Problem Davranı Ölçei nden aldıkları puan ortalamasının çocuun karde sayısı, doum sırası, okul öncesi eitime devam süresi, anne baba örenim düzeyi, anne meslei, baba meslei gibi deikenlere göre farklılık gösterip göstermediini belirlemek için Kruskal Wallis H Testi kullanılmıtır. Anlamlı farklılıın çıktıı durumlarda farkın hangi gruplar arasında olduunu belirlemek için Mann Whitney U Testi ile

4 496 gruplar tek tek karılatırılmıtır. Çocukların Problem Davranı Ölçei nden aldıkları puan ortalamasının çocuun tam aileye sahip olma durumuna göre deiip deimediini belirlemede Mann Whitney U Testi yapılmıtır. BULGULAR VE TARTIMA Örnekleme alınan çocukların %51,8 i (n=171) kız; % 47. si (n=155) erkektir (cevap yok; n=4; % 1.2). Çocukların, % 45.8 i (n=151) 2-3 karde, % 40 ı ( n=132) tek çocuk, % 1.2 si (n=4) ise 4 ve daha fazla kardetir (cevap yok; n=43; % 13.0). Çocukların %64.2 si (n= 212) ilk çocuk, %20.9 u (n= 69) son çocuk, %8.2 si (n= 27) ortanca ya da ortanca çocuklardan birisi, %4.8 i (n= 16) ise ikizdir (cevap yok; n=6; % 1.8). Çocukların %43 ünün (n= 142) okul öncesi eitim kurumunda ilk yıllarıdır. % 30,3 ü (n= 100) 2 yıl, %17 si (n=56) 3 yıl, %1.5 inin (n=5) ise 4 yıldan beri okul öncesi eitim kurumlarına devam etmektedirler (cevap yok; n=27; % 8.2). Çocukların % 89.1 i (n=294) tam aileye sahip; %5.5 i (n=18) ise daılmı aileye sahiptir (cevap yok; n=18; % 5.5). Örnekleme alınan çocukların annelerinin % 40.9 u (n=135) lise mezunu, %37.9, u (n=125) yüksekokul-üniversite mezunu, %10.9 u (n=36) ilkokul mezunu, %5.2 si (n= 17) ortaokul mezunu, %2.7 si (n=7) lisans üstü mezunudur. Sadece okuryazar olanlar %.6 (n=2), okuryazar olmayan oranı ise %.3 (n=1) dür (cevap yok; n=5; % 1.5). Örnekleme alınan çocukların babalarının % 48.2 si (n= 159) yüksekokul-üniversite mezunu, %40.6 sı (n=134) lise mezunu, %4.2 si (n=14) ilkokul mezunu, % 2.7 si (n=9)lisans üstü mezunu, %2.4 ü (n=8) ortaokul mezunudur (cevap yok; n=6; % 1.8). Örnekleme alınan çocukların annelerinin % 42.7 si (n=141) ev hanımı, %15.8 i (n=52) memur, % 20 si (n=66) profesyonel meslek sahibi, %6.1 i (n=20) içi, %5.8 i (n=19) tekniker ve yardımcı profesyonel meslek sahibi, 55.5 i (n=18) serbest meslek sahibidir (cevap yok; n=14; % 4.2). Örnekleme alınan çocukların babalarının % 6 sı (n=2) isiz, % 23.6 sı (n=78) memur, %14.5 i (n=48) içi, % 31 i (n=103) profesyonel meslek, %22.4 ü (n=74) serbest meslek, %2.1 i (n= 7) emekli, %3.0 ı (n=48) içi, % 3.0 ı (n=19) tekniker ve yardımcı profesyonel meslek sahibidir(cevap yok; n=8; % 2.4). 1. Problem Davranı- Cinsiyet Tablo 1 de çocukların cinsiyetlerine göre Problem Davranı Ölçei ve alt boyutlarına ilikin baımsız t testi sonuçları verilmitir. Tablo 1:Çocukların Cinsiyetlerine Göre Problem Davranı Ölçei ve Alt Boyutlarına likin Baımsız T Testi Tablosu Boyutlar Cinsiyet n X s t sd p Dıa Yönelim Kız Erkek * çe Yönelim Kız Erkek Anti Sosyal Kız Erkek * Ben Merkezci Kız Erkek TOPLAM Kız Erkek * Toplam 326 * p<0.05 PROBLEM DAVRANI ÖLÇE Tablo 1 incelendiinde; Problem Davranı Ölçei nin alt boyutlarından olan çe Yönelim (t (324) =.484, p>0.05) ve Ben Merkezci (t (324) = 1.180, p>0.05) boyutlarında puan ortalamalarının cinsiyete göre anlamlı farklılık bulunmadıı görülmektedir. Problem Davranı Ölçei nin tümü (t (324) = 2.699, p<0.05) ve Anti Sosyal (t (324) = 2.273, p<0.05) ve Dıa Yönelim (t (324) = 3.191, p<0.05) alt boyutlarına ilikin puan

5 497 ortalamaları cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermektedir. Farkın hangi grup lehine olduunu tespit etmek amacıyla ortalamalar incelendiinde; Problem Davranı Ölçei nin tümünde ve alt boyutlarında kız çocuklarının erkek çocuklara oranla, daha az problem davranıa sahip oldukları görülmektedir. Kiisel bilgi formlarından 4 ünde bu bilgi hanesi bo bırakılmıtır. Mccoby ve Jacklin (1980), altı ya çocuklarının saldırganlık davranıları ile cinsiyet arasındaki ilikiyi inceleyen aratırmalarında erkek çocukların kız çocuklarına göre daha saldırgan olduu bulgularına ulamılardır. Erkan ve Kargı (2004), okul öncesi dönem çocuklarının davranılarını psikolojik belirtiler yönünden inceleyen aratırmalarında erkek çocukların somatizasyon puanlarının kız çocuklarına göre daha yüksek olduunu bulmulardır. Kız çocukların içe kapanıklık puanları ise erkek çocuklara göre daha yüksektir. Toplam problem davranılarda, içe ve dıa yönelim boyutlarında ise kız çocukları için öretmenler ve ebeveynler daha fazla sorun bildirmilerdir. Kanlıkılıçer (2005), 3 6 ya çocuklarının davranı problemini bazı deikenlere göre inceleyen aratırmasında erkek çocuklarının kız çocuklarına göre daha fazla problem davranılara sahip olduunu saptamıtır. Yurt içinde yapılan dier aratırmalarda da (Orçan ve Deniz, 2004: 314; Gürimsek vd., 2004: 362; Dizman, 2003: 57; ehirli,2007:142) erkek çocuklarının kız çocuklarına göre daha saldırgan davranılar gösterdikleri belirlenmitir Yapısal güçlülüün yanında kız çocuklarının davranıların aile ve çevre tarafından daha çok engellenmekte erkek çocukların saldırgan davranıların karı ise daha hogörülü yaklaılabilmektedir. Bu durum erkek çocuklarda saldırgan davranıları pekitirmektedir (Yörükolu, 1999: 343; Metin, 1989: ;Bierhoff, 2002: 27). Yukarıda açıklanan aratırmaların sonuçları dikkate alındıında aratırma sonucunu destekler nitelikte olduunu söyleyebilmek mümkündür. Bu durum ailelerin erkek çocuuna daha ho görülü yaklaım sergileyerek geleneksel çocuk yetitirme tutumlarının halen devam ettiinin göstergesi olarak düünülebilir. 2.Problem Davranı-Karde Sayısı Tablo 2 de çocukların karde sayısına göre Problem Davranı Ölçei ve alt boyutlarına ilikin Kruskal Wallis H Testi sonuçları verilmitir. Tablo 2. Çocukların Karde Sayısına Göre Problem Davranı Ölçei ve Alt Boyutlarına likin Kruskal Wallis H Testi Sonuçları PROBLEM DAVRANI ÖLÇE Boyutlar Grup n Sıra Ort. sd X 2 p Dıa Yönelim çe Yönelim Anti Sosyal Ben Merkezci Tek çocuk Karde ve daha fazla karde Toplam 287 Tek çocuk Karde ve daha fazla karde Toplam 287 Tek çocuk Karde ve daha fazla karde Toplam 287 Tek çocuk Karde ve daha fazla

6 498 TOPLAM karde Toplam 287 Tek çocuk Karde ve daha fazla karde Toplam Tablo 2 incelendiinde; Problem Davranı Ölçei genelinde (X 2 (2)=.283, p>0.05) ve Dıa Yönelim (X 2 (2)=.673, p>0.05), çe Yönelim (X 2 (2)=1.734, p>0.05), Anti Sosyal (X 2 (2)=3.564, p>0.05), Ben Merkezci (X 2 (2)=.909, p>0.05) alt boyutlarında çocukların karde sayılarına göre aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık bulunmamaktadır. Anlamlı farklılık bulunmamakla birlikte ölçein genelinde karde sayısı arttıkça çocuklarda problem davranı puanlarının da dütüü görülmektedir. Toplanan kiisel bilgi formlarından 43 ünde bu bilgi hanesi bo bırakılmıtır. Balcı ve Yılmaz (2004), yaptıkları aratırmada ailede çocuk sayısı arttıkça ebeveynin daha koruyucu ve kollayıcı tutum sergilediklerini belirtmektedir. Tabak (2007), çocuklarda görülen davranı problemleri ile anne baba tutumlarını inceleyen aratırmasında; koruyucu kollayıcı tutuma sahip anne ve babaların çocuklarında saldırganlık, içe kapanıklık, dikkat eksiklii ve hiperaktivite bozukluu gibi davranı sorunlarının daha fazla bulunduunu belirtmektedir. ehirli (2007), okul öncesi dönem çocuklarının davranılarını deerlendirmek amacıyla yaptıı aratırmasında; tek çocukların iki karde olan çocuklara göre daha uyumlu olduunu; üç karde ve üzeri olan çocukların ise tek çocuklara göre daha fazla sosyal kaygı gösterdiklerini; iki karde olan çocukların tek çocuklara göre daha fazla istenmeyen davranı sergilediklerini saptamıtır. kinci bir çocuk eve geldii andan itibaren kardeler arası rekabet, kıskançlık ve huzursuzluk meydana gelebilmektedir. lk çocuk kardeinden yaça daha büyükse bu kıskançlıklar daha az düzeyde olabilir. Ancak yeni doan da biraz büyüdüünde büyük kardei ile çekimeye balayabilmektedir. (Er Gazelolu,2000: 24; Gander ve Gardiner,1998:289). Problem Davranı Ölçei nin Dıa Yönelim ve çe Yönelim alt boyutlarında 2-3 kardee sahip çocukların dierlerine göre daha fazla problem davranılara sahip olduu söylenebilir. Bu durum çocukların karde sayısının artması ile yeni duruma uyum sürecinin bir göstergesi olabilir. Zira çocuklar yeni bir kardee tepki olarak farklı problem davranılar gösterebilmektedirler. Problem Davranı Ölçei nin Anti Sosyal alt boyutunda ise tek çocukların, karde sayısı fazla olan çocuklara göre daha fazla problem davranılara sahip olduu söylenebilir. Bu durum tek çocuk sahibi ailelerin tüm ilgilerini tek çocua vermeleri, çocuun isteklerinin yerine getirilmesinde aırı titiz davranma ve tek çocukların da evde birlikte vakit geçirebilecekleri bir kardee sahip olmamaları nedeniyle tüm dikkatini anne babadan gelecek ilgiye yöneltmesinden kaynaklanabilir. Arlow (1972), kardee sahip olmama aile tutumlarına da balı olarak bazen tek çocuklarda ben merkezcilik, ilgi bekleyen, sinirlilik, hasta olmadıı halde hastalık ikâyetlerinde bulunma gibi problemlere neden olabildiini belirtmektedir. Er Gazelolu, (2000), bir veya iki kardee sahip çocukların psiko-sosyal geliim ölçeinden daha baarılı oldukları yönünde bulguya ulamıtır. Er Gazelolu (2000), tek çocua sahip olan ailelerin aırı korumacı davranarak çocuklarının sosyal yönden geliimini engelleyebildiini belirtmektedir. Karde sayısı arttıında çocuklar anne baba, yakın akraba, oyuncaklar, aynı oda, giysiler gibi birçok eyi paylamayı örenmektedirler. Bu arada ibirlii, yardımlama ve kendilerini kontrol etme becerilerini gelitirebilmek için fırsata sahiptirler (Smart ve Smart,1980;akt: Gander ve Gardiner,1998:289). Aratırmada Problem Davranı Ölçei nin genelinde ve Dıa Yönelim, çe Yönelim ve Ben Merkezci boyutlarında karde sayısı arttıkça problem davranılarda azalma olması bu durumun bir göstergesi olarak deerlendirilebilir. Problem Davranı Ölçei nin tümünden alınan puanlara bakıldıında 4 ve daha fazla kardee sahip olan çocukların daha az problem davranılar gösterdikleri görülmektedir. Bu durum ailede çocuk sayısının artmasıyla çocukların ibirlii, paylama, yardımlama gibi sosyal becerilerinin geliecei ve buna paralel olarak problem davranıların azalmı olabilecei eklinde yorumlanabilir.

7 499 3.Problem Davranı-Doum Sırası Tablo 3 de çocukların doum sırasına göre Problem Davranı Ölçei ve alt boyutlarına ilikin Kruskal Wallis H Testi sonuçları verilmitir. PROBLEM DAVRANI ÖLÇE * p<0.05 Tablo 3.Çocukların Doum Sırasına Göre Problem Davranı Ölçei Alt Boyutlarına likin Kruskal Wallis H Testi Sonuçları Boyutlar Grup n Sıra Ort. sd X 2 p lk çocuk Dıa Yönelim çe Yönelim Anti Sosyal Ben Merkezci TOPLAM Ortanca veya ortanca çocuklardan bir tanesi Son çocuk kiz Toplam 324 lk çocuk Ortanca veya ortanca çocuklardan bir tanesi Son çocuk kiz Toplam 324 lk çocuk Ortanca veya ortanca çocuklardan bir tanesi Son çocuk kiz Toplam 324 lk çocuk Ortanca veya ortanca çocuklardan bir tanesi Son çocuk kiz Toplam 324 lk çocuk Ortanca veya ortanca çocuklardan bir tanesi Son çocuk kiz Toplam * * Tablo 3 incelendiinde; aratırmaya katılan çocukların doum sıralarına göre Problem Davranı Ölçei nin genelinden (X 2 (3)=8.776, p<0.05) ve Dıa Yönelim (X 2 (3)=8.871, p<0.05) alt boyutundan aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık bulunduu görülmektedir. çe Yönelim (X 2 (3)=5.487, p>0.05), Anti Sosyal (X 2 (3)=2.554, p>0.05), Ben Merkezci (X 2 (3)=2.470, p>0.05) alt boyutlarında ise çocukların doum sıralarına göre aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık bulunmamaktadır. Kiisel bilgi formlarından 6 sında bu bilgi hanesi bo bırakılmıtır.

8 500 Problem Davranı Ölçei nin tümünde ve Dıa Yönelim boyutundaki farkın hangi gruplar arasında olduunu anlamak amacıyla, fark çıkan boyutlara Mann Whitney U testi yapılmı ve gruplar arasında tek tek karılatırmaya gidilmitir. Bunun neticesinde Dıa Yönelim alt boyutunda farkın ilk çocuk olanlar ile ikiz olanlar arasında ve son çocuk ile ikiz çocuk olanlar arasında olduu sonucuna ulaılmıtır. Mann Whitney U testi sonucunda elde edilen sıra ortalamalarına göre Dıa Yönelim boyutunda; ilk çocuk olanların (sıra ortalaması= ) ikiz olanlara (sıra ortalaması=158.47) oranla ve son çocuk olanların (sıra ortalaması= 40.28) ikiz olanlara (sıra ortalaması=54.75) oranla daha az problem davranıa sahip oldukları sonucuna ulaılmıtır. Problem Davranı Ölçei nin genelinde ise farkın; ilk çocuk olanlar ile ikiz olanlar arasında; ortanca veya ortancalardan bir tanesi olanlar ile ikiz olanlar arasında; son çocuk ile ikiz çocuk olanlar arasında olduu sonucuna ulaılmıtır. Mann Whitney U testi sonucunda elde edilen sıra ortalamalarına göre; ilk çocuk olanların (sıra ortalaması= ) ikiz olanlara (sıra ortalaması=159.62) oranla, ortanca veya ortancalardan bir tanesi olanların (sıra ortalaması= 18.98) ikiz olanlara (sıra ortalaması=27.09) oranla ve son çocuk olanların (sıra ortalaması= 40.30) ikiz olanlara (sıra ortalaması=54.62) oranla daha az problem davranıa sahip oldukları sonucuna ulaılmıtır. Dizman (2003), ilköretim dördüncü ve beinci sınıf örencileri ile gerçekletirdii aratırmada, ilk çocukların saldırganlık puanlarının dier çocuklara göre daha düük; ortanca çocukların ise en fazla saldırganlık puanına sahip olduunu saptamıtır. kizlere yönelik yapılan aratırmalarda özellikle 2 7 ya arasındaki ikiz çocuklarda görülen davranı problemlerinde genetik faktörlerin daha fazla rol oynadıını göstermektedir (Polderman, 2007:122). Gjone vd., (1996) nin 199 ikiz çift çocukla gerçekletirdikleri aratırmada ikiz çocuklarda görülen içe ve dıa yönelim problem davranıların % 70 inin genetik faktörlere dayalı olduu saptanmıtır. Zahn-Waxler vd.(1996) nin 200 ikiz çiftle gerçekletirdii aratırma sonucunda, ikizlerde görülen içe ve dıa yönelim problem davranıların %50 si genetik kökenli olarak açıklanmıtır. Dıa yönelim problem davranıların ise %30 çevresel faktörlerle ilikili olduu açıklanmıtır Gjone vd. (1996), 5-15 ya arası 915 çift ikizle yaptıkları aratırmada ise yala birlikte genetik faktörlerin azaldıını ve çevresel faktörlerin daha fazla önem kazandıını saptamılardır. (Akt: Beijsterveldt vd.2004:230). Yapılan aratırmalarda ( Edelbrock vd., 1995; Eley vd., 1999; Hudziak vd., 2003; Leve vd.,1998; Schmitz vd., 1995; Van den Oord vd., 1996;Van der Valk vd., 1998) ikiz çocuklardaki saldırgan davranılar % oranları arasında genetik faktörlerle açıklanmaktadır (Akt: Beijsterveldt vd.,2004:240). Ball vd. (2008), aynı çevreyi paylamayan ikiz çocuklarla yaptıkları aratırmada bakasının hakkını gözetmeme davranıında %71; baka çocuklara zorbalık yapma davranıında %61 genetik faktörlerin etken olduunu geri kalanını ise çevresel faktörlerin etkili olduunu belirtmektedir. Problem davranıların aynı çevreyi paylamayan ikizlerde genetik faktörler yüksek olmakla birlikte çevresel faktörlerinde çocuklarda problem davranılarda etkili olduu belirtilmektedir. Beijsterveldt vd. (2004), 5 yaında 7600 çift ikizin katıldıı bir aratırma yapmıtır. Aratırmada ikiz çocukların saldırganlık, dikkat eksiklii, anksiyete gibi problem davranıların genetik ya da çevresel faktörlere balı olarak ortaya çıkma oranları incelenmitir. Aratırma sonucunda, saldırganlıkla ilgili problem davranıların %40-%48 oranlarında genetik faktörler ve %25-%32 oranında çevresel faktörlerle; anksiyete ile ilgili problemlerin %43-%53 ünün genetik faktörlerle; dikkat eksiklii problemlerinin ise %81 i genetik faktörlerle açıklanmıtır. Aratırmada ikiz çocukların dier çocuklara göre daha fazla problem davranılara sahip olması yapılan aratırmalarda da saptandıı gibi genetik faktörlere balı olabileceini düündürmektedir. Bununla birlikte ebeveynlerin ikizlere davranı biçimleri ve sunulan çevresel imkânlarının da etkili olabilecei söylenebilir. kizlerle tek bir kii gibi iletiim ve etkileimde bulunulması, bireysel olarak sorumluluk verilmemesi ve birbirine baımlı yetitirilmeleri de olumsuz etken olabilir. Birbirine baımlı yetien, tek baına sorumluluk alamayan, ayrı arkada çevresi edinemeyen ikizlerin kendi kiiliklerini gelitirebilmeleri zordur. kiz çocukların tek, ortanca ve son çocuklarla karılatırıldıında en fazla davranı problemlerine sahip olan grup olmasının bu düünceyi destekledii söylenebilir. 4.Problem Davranı-Okul Öncesi Eitime Devam Süresi Tablo 4 de çocukların okul öncesi eitime devam etme sürelerine göre Problem Davranı Ölçei ve alt boyutlarına ilikin Kruskal Wallis H Testi sonuçları verilmitir.

9 501 Tablo 4.Çocukların Okul Öncesi Eitime Devam Etme Sürelerine Göre Problem Davranı Ölçei ve Alt Boyutlarına likin Kruskal Wallis H Testi Sonuçları PROBLEM DAVRANI ÖLÇE * P<0.05 Boyutlar Grup n Sıra Ort. sd X 2 p lk yıl yıl Dıa Yönelim 3. yıl * 4. yıl Toplam 303 lk yıl yıl çe Yönelim 3. yıl yıl Toplam 303 lk yıl yıl Anti Sosyal 3. yıl * 4. yıl Toplam 303 Ben Merkezci TOPLAM lk yıl yıl yıl yıl Toplam 303 lk yıl yıl yıl yıl Toplam * Tablo 4 incelendiinde; aratırmaya katılan çocukların okul öncesi eitime devam etme sürelerine göre Problem Davranı Ölçei nin genelinden (X 2 (3)=12.387, p<0.05) Dıa Yönelim (X 2 (3)=12.551, p<0.05) ve Anti Sosyal (X 2 (3)=10.640, p<0.05) alt boyutlarından aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık olduu görülmektedir. Problem Davranı Ölçei nin çe Yönelim (X 2 (3)=5.538, p>0.05) ve Ben Merkezci (X 2 (3)=5.881, p>0.05) alt boyutlarından aldıkları puanlar arasında ise anlamlı farklılık bulunmamaktadır. Kiisel bilgi formlarından 27 sinde bu bilgi hanesi bo bırakılmıtır. Öretmenin çocua ilikin bilgi eksiklii bu veri kaybına nedne olmu olabilir. Problem Davranı Ölçei genelinde ve Dıa Yönelim, Anti Sosyal alt boyutlarındaki farkın hangi gruplar arasında olduunu anlamak amacıyla fark çıkan gruplara Mann Whitney U testi yapılmı ve gruplar arasında tek tek karılatırmaya gidilmitir. Bunun neticesinde; Dıa Yönelim alt boyutunda farkın okul öncesi eitimde ilk yılları olan çocuklarla ikinci yıllarında olan çocuklar arasında olduu belirlenmitir. Mann Whitney U testi sonucunda elde edilen sıra ortalamalarına göre Dıa Yönelim alt boyutunda okul öncesi eitime; ilk yıl devam edenlerin (sıra ortalaması= ) ikinci yıl devam edenlere (sıra ortalaması=139.52) oranla daha az problem davranılara sahip oldukları saptanmıtır. Anti Sosyal alt boyutunda ilk yıl devam edenlerle ikinci yıl devam edenler, ilk yıl devam edenlerle üçüncü yıl devam edenler, ilk yıl devam edenlerle dördüncü yıl devam edenler arasında olduu belirlenmitir. Anti Sosyal alt boyutunda ilk yıl devam edenlerin (sıra ortalaması= ) ikinci yıl devam edenlere (sıra ortalaması=130.82) oranla, ilk yıl devam edenlerin (sıra ortalaması= 94.92) üçüncü yıl devam edenlere (sıra ortalaması=111.12) oranla, ilk yıl devam edenlerin (sıra ortalaması= 72.93)

10 502 dördüncü yıl devam edenlere (sıra ortalaması=104.50) oranla daha az problem davranılara sahip oldukları saptanmıtır. Problem Davranı Ölçei nin genelinde farkın ilk yıl devam edenlerle ikinci yıl devam edenler, ilk yıl devam edenlerle üçüncü yıl devam edenler arasında olduu sonucuna ulaılmıtır. Problem Davranı Ölçei nin genelinde ilk yıl devam edenlerin (sıra ortalaması= ) ikinci yıl devam edenlere (sıra ortalaması=139.68) oranla, ilk yıl devam edenlerin (sıra ortalaması= 94.20) üçüncü yıl devam edenlere (sıra ortalaması=112.94) oranla daha az problem davranılara sahip oldukları saptanmıtır. Yapılan aratırmalarda (Akman, 1987; Turul, 1991; Peisner-Feinberg vd., 2001; Ramazan vd., 2004) uzun süre nitelikli bir ekilde verilen okul öncesi eitimin çocukların sosyal ve duygusal yönden geliimlerini olumlu yönde destekledii yönünde bulgular mevcuttur. Ancak aratırmada okul öncesi eitim kurumda ilk yılda olan çocukların iki ve üç yıldan beri okul öncesi eitimi kurumuna devam eden çocuklara göre daha az problem davranılara sahip olduu bulgusuna ulaılmıtır. Bu bulgu imdiye kadar yapılan aratırma bulgularını desteklememektedir. Bu durumun farklı nedenlerinin olacaı düünülmektedir. Çocuklar biyolojik faktörler, aile içi iletiim eksiklii, daılmı aile, anne baba tutumları gibi birçok farklı nedene dayalı olarak davranı problemleri gösterebilirler. Problemli davranıların çözümü de psikolog, psikiyatrist, ebeveynin bilinçlendirilmesi, uygun eitim programı ile destekleme gibi farklı etki kaynaklarının bir araya gelmesi ile daha kolay aılabilir. Okul aile ibirlii içerisinde çocuklardaki problem davranıların nedenlerinin saptanarak uygun çözüm yollarına birlikte karar verilmesi gerekmektedir. Zira problem davranılar tek bir nedene dayandırılamayacaı gibi çözümü için bavurulan psikolojik ve eitimsel desteklerin bazen uzun zaman dilimine yayılması; tutarlı ve kararlı bir ekilde devam ettirilmesi gerekebilir. Bu noktada okul ve ailenin dayanıması ise temel noktayı oluturmaktadır. Bu ibirliinin yeterince gerçekleemedii durumlarda okul tek baına yeterli olamayabilmektedir. Aileler engelli çocua sahip olma durumunda olduu gibi, bazen davranı problemleri sergileyen çocuklarının bu davranılarını ilk zamanlar kabullenmekte zorlanabilmektedir. Söz konusu durum çocuklarda görülen davranı problemlerinin önlenmesini geciktirebilir. Sınıf içindeki dier çocuklar arkadalarının uzun süre devam eden saldırgan davranılarına karı savunma amaçlı aynı ekilde karılık verebilirler. Aileler okula yeni balayan çocua olumlu davranıları kazandırmaya çalıırken ilerleyen yıllarda çocuunun sınıf içinde bazı çocuklar tarafından ezilmemesi için, kendini savunması adına saldırgan davranılara aynı ekilde karılık vermesini destekledikleri de düünülebilir. Sezer (2004), okul öncesi dönemde sık görülen davranı problemlerine ilikin öretmen görülerini aratırdıı çalımasında; öretmenlerin % 82 sinin okulda psikolog, sosyal çalımacı, psikolojik danıman gibi bavuru kaynaklarının olması gerektiini dile getirdiklerini belirlemitir. Öretmenlerin % 89 u problem davranılara ilikin hizmet içi eitim almak istediklerini belirtmilerdir. Dier taraftan öretmenlerin ailelerin çocuklarda görülen problem davranıların çözümü için yeterince çaba harcamadıklarını dile getirmilerdir. Gürimsek vd. (2004), problem davranılara yönelik yaptıı aratırmada; ailenin eitime katılımı ile çocukların problem davranıları arasında iliki olduunu saptamılardır. Aratırmada ailenin eitime katılımı azaldıkça çocuklarda dikkat eksiklii-hiperaktivite; korku ve kaygı; dümanlık ve saldırganlık puanları gibi problem davranı puanlarında artı olduu bulgularına ulamıtır. Aile içi iletiim bozukluu, eler arası anlamazlık ve iddet erkek çocuklarında saldırganlık ya da içe kapanıklık gibi davranı problemleri meydana getirebilmektedir. (Yörükolu, 1999: 349). Anne sevgisini göstermedii yerde babanın otoritesinin hissettirilmesi, babanın çocuk üzerindeki aırı baskısı da çocuu saldırgan ve kavgacı davranılarının nedeni olabilmektedir (Çiftçi, 1991:26). Gürimek vd. (2004), annelerin ruhsal durumları ile çocukların problem davranıları arasındaki ilikiyi inceleyen aratırmalarında; annelerin obsesif-kompulsif bozukluk puanları, kiilerarası duyarlılık, depresyon, anksiyete, dümanlık, fobik anksiyete, psikotizm puanları yükseldikçe çocuklarda dikkat eksikliihiperaktivite, korku ve kaygı, dümanlık-saldırganlık puanlarında artı olduu saptanmıtır. Peterson ve Zill (1986), Reid ve Crisafulli (1990), Stedelman vd. (2007), yapılan aratırmalarda aile içi

11 503 düzensizliklerin, anlamazlıkların ve aile çocuk etkileiminin salıklı olmamasının çocuklarda problem davranıların kaynaını oluturabileceinden söz etmektedirler. Alisinanolu ve Uluta (2000), çocukluk yıllarında çocuun fiziksel ya da psikolojik olarak aırı baskı altında tutulmasının, anne ve babanın aırı koruyucu ya da birbiriyle çelien tutarsız tutumlarının ve boanma gibi durumların çocuklarda kaygının olumasına neden olabildiini belirtmektedirler. Çocukların geliimsel yetersizliklerinin bulunması da davranı problemlerine neden olabilmektedir. Saldırganlık tiroid bezinin düzensiz çalıması, sinir sistemi ile ilgili hastalıklar gibi biyolojik faktörlerle birlikte; ailede ihmal ya da ımartılma sonucu da meydana gelebilmektedir. Bununla birlikte üstün zekalı çocuklar da problem davranılarla dikkati çekebilmektedirler. Problem davranılarla arkadaları ve çevresi tarafından dılanan çocuk çevresine karı kin beslemeye balayabilmektedir. Anarik olaylar üzerine yapılan aratırmalarda bu olaylara karıan bireylerin bazılarının üstün zekâlı oldukları saptanmıtır. Çocukluk çaında çocuun zekâsının ve yeteneklerinin uygun bir ekilde kanalize edilemediinde ileriki yalarda da devam riski bulunmaktadır (Çakmaklı, 2004: ). Okul öncesi dönemde davranıların model alma yoluyla etkili bir ekilde kazanıldıı düünüldüünde iddet içeren çizgi filmler, bilgisayar oyunları ve medyanın da olumsuz etkisinin göz ardı edilmemesi gerekmektedir. Çocuklar istediklerini elde etmede iddeti bir araç olarak kullanabilmektedirler (Bingham,2001:4; McArthur, 2002:183; Simith vd., 2003:201; Freeman vd., 2003:131). Öretmen-çocuk iletiimi, program ve fiziksel çevre düzenlemesi okul öncesi eitimi kurumlarında nitelii belirleyen etkenlerdendir (Kandır, ). Okul öncesinde okullama oranının yaygınlatırılması kapsamında yapılan çalımalardaki hız seviyesinin verilecek eitimin nitelii ile aynı paralelde olmadıı görülmektedir. Okul öncesi eitim kurumları iç ve dı mekanları açısından yetersizlik göstermektedir (Arı,2003:33).Kalabalık sınıflar, sınıf içi ve bahçede yeterli oyun alanı ve oyun araçgerecinin olmayıı, yardımcı öretmen ve bakıcı anne yetersizlii gibi fiziksel ve eitimsel koullardaki yetersizliklerin de problem davranıları arttırabilecei düünülmektedir. Arı (2003: 33), 1990 öncesinde bazı kolejlerin sınavla örenci aldıını ve o dönemde bu özel okulların sınavlarına örenci hazırlayan bazı anaokullarının bulunduundan söz etmektedir. Söz konusu anaokullarında fen, matematik, dil ve kavram öretimine youn bir ekilde aırlık verildiini de belirtmektedir yılında Milli Eitim Bakanlıı tarafından gelitirilen okul öncesi eitim programlarında çocukların tüm geliim özellikleri, ilgi ve gereksinimleri dikkate alınarak gelitirilmitir. Günümüzde okul öncesi eitim kurumlarında uygulanan programlar çocukların tüm geliim alanların destekleyecek ekilde düzenlenmitir. Ancak uygulama düzeyinde öretmenlerin hangi geliim alanlarına daha fazla aırlık verdiinin belirlenmesinin yararlı olacaı düünülmektedir. Zira ülkemiz koullarında tüm çocukların tek bir sınava doru yönlendirildii ve ancak bu sınavdan elde edecei baarı dorultusunda nitelikli bir meslek edinecei tüm öretim kademelerindeki öretmenler ve aileler tarafından bilinmektedir. Söz konusu düünce çocukların bilisel yönden daha fazla gelitirilmesi zorunluluunu ön plana çıkarmaktadır. Bu noktada ise çocuun daha fazla ilerleme kaydettii okul öncesi eitimi dikkati çekmektedir. Çocuunu 3 4 yıl okul öncesi eitim kurumlarına göndermek durumunda olan aileler ise çocuklarının bilisel geliimindeki ilerlemeyi birinci derecede okuldan beklemeleri de doaldır. Bu balamda okul öncesi eitimde de hem ailelerin hem de eitimcilerin akademik baarıya ve bireysel yetenekleri gelitirmeye daha fazla önem veriyor olmalarının da en önemli etken olduu düünülmektedir. Akademik baarı ve bireysel yeteneklerle ön plana çıkan çocuun davranılarındaki bazı olumsuzluklar dikkate alınmadıında ve sosyal ve duygusal yönden geliimi yeterince desteklemediinde problem davranıların ortaya çıkma olasılıı da artabilmektedir. Söz konusu faktörlerin tümü dikkate alındıına okul öncesi eitime devam süresinin çocuun problem davranılar üzerinde tek baına yeterli olamayacaı; oldukça geni ve birbirinin içerisindeki etkenlerin bunda ortak rol oynadıı görülmektedir. Bu balamda, ailenin duyarlılık kazanması, öretmenin hizmet içi eitimle ve okul içi uzman yardımıyla desteklenmesi, varsa biyolojik faktörlerin saptanarak tedavi edilmesinin yararlı olacaı söylenebilir. En önemli nokta ise hem ailede hem de okulda en az akademik baarı kadar sosyal ve duygusal geliime aırlık verilmesi önem taımaktadır.

12 Problem Davranı-Tam Aileye Sahip Olma Tablo 5 de çocukların tam aileye sahip olup olmadıklarına göre Problem Davranı Ölçei ve alt boyutlarına ilikin Mann Whitney U testi sonuçları verilmitir. Tablo 5. Çocukların Tam Aileye Sahip Olup Olmadıklarına Göre Problem Davranı Ölçei ve Alt Boyutlarına likin Mann Whitney U Testi Sonuçları Boyutlar Grup n Sıra Ort. Sıra Topl. U p PROBLEM DAVRANI ÖLÇE Dıa Yönelim çe Yönelim Anti Sosyal Ben Merkezci GENEL Tam Aile Daılmı Aile Toplam 312 Tam Aile Daılmı Aile Toplam 312 Tam Aile Daılmı Aile Toplam 312 Tam Aile Daılmı Aile Toplam 312 Tam Aile Daılmı Aile Toplam Tablo 5 incelendiinde; aratırmaya alınan çocukların tam aileye sahip olup olmadıklarına göre Problem Davranı Ölçei genelinden (U= , p>0.05) ve Dıa Yönelim (U= , p>0.05) çe Yönelim (U= , p>0.05), Anti Sosyal (U= , p>0.05), Ben Merkezci (U= , p>0.05) alt boyutlarından aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık bulunmamaktadır. Kiisel bilgi formlarından 18 inde bu bilgi hanesi bo bırakılmıtır. Aratırmada çocukların problem davranıları tam ya da daılmı aileye sahip olma durumlarına göre anlamlı farklılık göstermemitir. Bununla birlikte Problem Davranı Ölçei nin tümünde ve alt boyutlarında daılmı aileye sahip olan çocukların sıra ortalamaları tam aileye sahip olan çocuklara oranla daha yüksektir. Baka bir ifadeyle daılmı aileye sahip çocuklar tam aileye sahip olan çocuklara göre daha fazla problem davranılar göstermektedir. Problem Davranı Ölçei nin tümünde, tam aileye sahip çocukların sıra ortalaması iken, daılmı aileye sahip çocukların sıra ortalaması dür. Söz konusu durum literatürdeki bulgularla da paralellik göstermektedir. Ailenin daılması okul öncesi dönem çocuunun kolaylıkla kavrayabilecei ve kabullenebilecei bir durum deildir. Özellikle çocuk anne ile yaıyorsa babayı kaybetmenin korkusunu anneye aırı balanarak gidermeye çalımaktadır. Sürekli alamalar, öfke nöbetleri eklinde kendini gösteren panik durumuna, huysuzluk, saldırganlık, hırçınlık ve tedirginlik gibi davranılar da elik edebilmektedir. Bu olumsuz etkiyi en aza indirmek için anne ve babanın çocua karı davranılarında tutarlı ve sevgi dolu olmaları; birbirlerine karı ise saygılı olmaları önemlidir. Ölüm nedeniyle ayrılıklarda da çocuk benzer davranılar sergilemektedir. Bu noktada da ölen ebeveynin yerini dolduracak kiinin çocukla kurduu ilikinin nitelii belirleyici rol oynamaktadır (Yörükolu,1998: ).Anne ve babalar boandıktan bir süre sonra farklı bireylerle evlenerek yeniden aile kurabilmektedirler. Yeni kurulan aile farklı

13 505 sorumlulukları da beraberinde getirirken iki taraf için de güçlüklerle dolu olabilmektedir. Bununla birlikte boanma ebeveynlerin çocuklarıyla olan iletiimlerini özellikle de annenin erkek çocukla olan etkileimini zayıflatabilmektedir (Gander ve Gardiner, 1998: ).Aratırma sonuçları deerlendirildiinde boanmadan en çok zarar görenlerin çocuklar olduunu söyleyebilmek mümkündür. Özdal (2003), anne-babası ile yaayan ve baba yoksunu olan çocukların kaygı düzeylerini belirlemek ve bazı deikenlerin kaygı düzeyi üzerinde farklılık yaratıp yaratmadıını inceleyen bir aratırma yapmıtır. Aratırmada, baba yoksunu olan çocukların sosyoekonomik düzey, ya, cinsiyet, karde sayısı, doum sırası, anne ve babanın örenim düzeyi gibi deikenler açısından durumluk ve sürekli kaygıları annebabasıyla yaayan çocuklarınkinden yüksek olduu saptanmıtır Aratırma sonuçlarında çocukların problem davranıları tam aileye sahip olup olmama durumuna göre deimemekle birlikte; daılmı aileye sahip çocukların problem davranı puanlarının daha yüksek olduu görülmektedir. Literatür bilgileri dikkate alınarak deerlendirildiinde bunun beklenen bir sonuç olduunu söyleyebilmek mümkündür. Bununla birlikte daılmı aileye sahip çocukların sayısının (n=18) tam aileye sahip çocuklara (n=294) göre oldukça az olması da bu sonucu meydana getirmi olabilir. 6. Problem Davranı-Anne Örenim Düzeyi Tablo 6 da çocukların anne örenim düzeylerine göre Problem Davranı Ölçei ve alt boyutlarına ilikin Kruskal Wallis H Testi sonuçları verilmitir. Tablo 6.Çocukların Anne Örenim Düzeylerine Göre Problem Davranı Ölçei ve Alt Boyutlarına likin Kruskal Wallis H Testi Sonuçları Boyutlar Grup n Sıra Ort. sd X 2 p Okur Yazar deil Okur yazar lkokul mezunu Ortaokul mezunu Dıa Yönelim Lise mezunu Yüksek okul- Üniversite mezunu Lisans üstü mezunu Toplam 325 Okur Yazar deil Okur yazar lkokul mezunu Ortaokul mezunu çe Yönelim Lise mezunu Yüksek okul- Üniversite mezunu Lisans üstü mezunu Toplam 325 Okur Yazar deil Okur yazar lkokul mezunu Ortaokul mezunu Anti Sosyal Lise mezunu Yüksek okul- Üniversite mezunu Lisans üstü mezunu Toplam 325 Ben Merkezci Okur Yazar deil Okur yazar PROBLEM DAVRANI ÖLÇE

14 506 lkokul mezunu Ortaokul mezunu Lise mezunu Yüksek okul- Üniversite mezunu Lisans üstü mezunu Toplam 325 GENEL Okur Yazar deil Okur yazar lkokul mezunu Ortaokul mezunu Lise mezunu Yüksek okul- Üniversite mezunu Lisans üstü mezunu Toplam Tablo 6 incelendiinde; aratırmaya alınan çocukların anne örenim durumlarına göre Problem Davranı Ölçei nin genelinden (X 2 (6)=10.394, p>0.05), Dıa Yönelim (X 2 (6)=8.798, p>0.05), çe Yönelim (X 2 (6)=10.440, p>0.05), Anti Sosyal (X 2 (6)=4.485, p>0.05) ve Ben Merkezci (X 2 (6)=9.919, p>0.05) alt boyutlarından aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık bulunmadıı görülmektedir. Kiisel bilgi formlarından 5 inde bu bilgi hanesi bo bırakılmıtır. Dizman (2003), ilköretim dördüncü ve beinci sınıfa devam eden çocukların saldırganlık düzeylerini bazı deikenlere göre inceleyen aratırmasında anne örenim düzeyi dütükçe çocukların saldırganlık puanlarında yükselme olduu bulgusuna ulaılmıtır. Güven vd.(2004) nin yaptıı aratırmada anne örenim düzeyi artıkça grupların sosyal duygusal uyum puanlarının anlamlı derecede arttıı bulgusuna ulaılmıtır. Turul (1991), anaokulu eitimi alan ve almayan çocukların ruhsal uyumlarını inceledii aratırmasında annenin örenim düzeyinin çocukların ruhsal uyum davranıları üzerinde önemli farklılık yaratmadıı sonucuna ulamıtır. statistiksel olarak anlamlı farklılık olmamasına ramen anne örenim düzeyi dütükçe çocuklardaki ruhsal uyum problemlerinde artı olduu saptanmıtır. Yukarıdaki aratırmalarda anne örenim düzeyi yükseldikçe çocuklarını psikososyal geliimlerini de olumlu etkiledii yönünde bulgular mevcuttur. Bu bulguların aksine Tablo 6 ya göre, anne örenim düzeyine göre çocukların problem davranıları arasında anlamlı farklılık bulunmamakla birlikte; Problem Davranı Ölçei nin tümünde ve alt boyutlarında anne örenim düzeyleri ile çocukların sıra ortalamaları da deikenlik göstermektedir. Bu durum çocuklardaki problem davranılarda annenin örenim düzeyinin belirgin etkisinin görülmedii eklinde yorumlanabilir. Hangi örenim düzeyinde olursa olsun ebeveynlik becerileri ve kiisel geliim yönünden kendini gelitirmi annelerin çocuklarının daha az problem davranılara sahip olabilecei düünülmektedir. Aratırma sonuçları dikkate alındıında hem kiisel hem de ebeveynlikle ilgili becerilerin gelitirilmesine yönelik kursların gereklilii bir kez daha anlaılmaktadır. Yavuzer (2007: ) in Ana Baba Okulu adlı projesinde son 14 yıl boyunca anne ve babanın katıldıı kurslarda 10 dönem boyunca her dönem katılımcıların çounu kadınların oluturduu bilgisi ebeveynlik becerilerini gelitirmeleri konusunda aktif çaba göstermelerinin göstergesi olarak yorumlanabilir. 7.Problem Davranı-Baba Örenim Durumu Tablo 7 de Çocukların Baba Örenim Düzeylerine Göre Problem Davranı Ölçei ve Alt Boyutlarına likin Kruskal Wallis H Testi Sonuçları

15 507 Tablo 7.Çocukların Baba Örenim Düzeylerine Göre Problem Davranı Ölçei ve Alt Boyutlarına likin Kruskal Wallis H Testi Sonuçları PROBLEM DAVRANI ÖLÇE * p<0.05 Boyutlar Grup n Sıra Ort. sd X 2 p Dıa Yönelim çe Yönelim Anti Sosyal Ben Merkezci GENEL lkokul Ortaokul Lise Yüksek okul-üniversite Lisans üstü Toplam 324 lkokul Ortaokul Lise Yüksek okul-üniversite Lisans üstü Toplam 324 lkokul Ortaokul Lise Yüksek okul-üniversite Lisans üstü Toplam 324 lkokul Ortaokul Lise Yüksek okul-üniversite Lisans üstü Toplam 324 lkokul Ortaokul Lise Yüksek okul-üniversite Lisans üstü Toplam * Tablo 7 incelendiinde; aratırmaya katılan çocukların baba örenim düzeylerine göre Problem Davranı Ölçei'nden (X 2 (4)=4.914, p>0.05) ve Dıa Yönelim (X 2 (4)=2.271, p>0.05), Anti Sosyal (X 2 (4)=8.815, p>0.05), Ben Merkezci (X 2 (4)=1.895, p>0.05) alt boyutlarından aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık bulunmadıı görülmektedir. Bununla birlikte çe Yönelim (X 2 (4)=11.081, p<0.05) alt boyutunda çocukların baba örenim düzeylerine göre aldıkları puanları arasında anlamlı farklılık saptanmıtır. Farkın hangi gruplar arasında olduunu anlamak amacıyla ilgili alt boyuta Mann Whitney U testi yapılmı ve gruplar arasında tek tek karılatırmaya gidilmitir. Mann Whitney U testi sonucunda elde edilen sıra ortalamalarına göre; babası ortaokul mezunu olanların (sıra ortalaması= 7.56) ilkokul mezunu olanlara (sıra ortalaması=13.75) oranla, lise mezunu olan çocukların (sıra ortalaması= 71.78) ilkokul mezunu olanlara (sıra ortalaması=100.54) oranla, yüksek okul-üniversite mezunu olanların (sıra ortalaması= 84.51) ilkokul mezunu olanlara (sıra ortalaması=115.25) oranla ve lise mezunu olanların (sıra ortalaması= 70.29) lisansüstü eitim almı olanlara (sıra ortalaması=97.44) oranla çe Yönelim boyutunda daha daha az problem davranılara sahip oldukları sonucuna ulaılmıtır. Kiisel bilgi formlarından 6 sında bu bilgi hanesi bo bırakılmıtır.

16 508 Dizman (2003), ilköretim dört ve beinci sınıf çocukları ile yaptıı aratırmada; babası okuma yazma bilmeyen çocukların saldırganlık puanlarının daha yüksek olduu bulgusuna ulamıtır. Arslan ve Durmaz Kandaz (2004), babaların 3 6 ya grubundaki çocukların eitimine ve bakımına katılım durumlarının psikososyal davranılara etkisini inceleyen bir aratırma yapmılardır. Aratırmada babanın eitimi düzeyinin çocukların psikososyal davranılar üzerinde özgün katkısının olduu bulgusuna ulaılmıtır. Seçer vd.(2007), çocuu okul öncesi eitimi kurumuna devam eden babaların bazı kiisel özelliklerine göre babaların babalık tutumlarını inceleyen bir aratırma yapmılardır. Aratırmada babaların örenim düzeyi arttıkça babalıa yönelik genel ilgi ve tutumunun daha olumlu olduu bulgusuna ulaılmıtır. Poyraz (2007), 6 ya çocuu olan babaların kendi babalık rolünü algılamaları ile ebeveynlerinin ebeveynlik tutumları arasındaki ilikiyi inceleyen bir aratırma yapmıtır. Aratırmada babanın örenim düzeyi yükseldikçe babalık rolüne ilikin tutumunun daha olumlu olduu saptanmıtır. Babalıa karı olumlu tutuma sahip olan babaların çocuklarıyla daha salıklı ilikiler kurabilecekleri, daha nitelikli zaman ayırabilecekleri yorumu yapılabilir. ehirli (2007) yaptıı aratırmada, babası ilkokul mezunu olan 5-6 ya çocuklarının babası lise ve üniversite mezunu olan çocuklara göre daha fazla uyumsuz davranılar gösterdikleri bulgusuna ulamıtır. Problem Davranı Ölçei nin tümü ve Dıa Yönelim, Antisosyal, Ben Merkezci alt boyutlarında babası lisans üstü örenime sahip çocukların sıra ortalama puanlarının dierlerine göre yüksek olması dikkat çekicidir. Baka bir ifadeyle babası lisans üstü mezunu olan çocuklar daha fazla problem davranılara sahiptir. Problem Davranı Ölçei nin toplamında ve Dıa Yönelim, Ben Merkezci alt boyutlarında babası lisans üstü mezunu çocuklardan sonra babası ilkokul mezunu olan çocukların daha fazla problem davranılara sahip olduu görülmektedir. Anti Sosyal alt boyutta ise ikinci sırada davranı problemine sahip çocuklar, babası yüksekokul-üniversite mezunu olan çocuklardır. Bu durum yüksekokul-üniversite mezunu olan babaların çocuklarından beklentilerini yüksek tutmaları ya da çalıma koullarının younluu nedeniyle çocuklarına nitelikli zaman ayıramamasının bir sonucu olabilir. lkokul mezunu babaların ise ebeveynlikle ilgili geleneksel çocuk yetitirme biçimleri çocukların problem davranılarının nedeni olabilir. 8.Problem Davranı-Anne Meslei Tablo 8 de çocukların anne mesleine göre Problem Davranı Ölçei ve alt boyutlarına ilikin Kruskal Wallis H Testi sonuçları verilmitir. Tablo 8.Çocukların Anne Mesleine Göre Problem Davranı Ölçei ve Alt Boyutlarına likin Kruskal Wallis H Testi Sonuçları PROBLEM DAVRANI ÖLÇE Boyutlar Grup n Sıra Ort. Çalımıyor Memur çi Dıa Profesyonel meslek Yönelim Serbest Meslek Tekniker ve Yardımcı Profesyonel Meslek Toplam 316 Çalımıyor Memur çi çe Profesyonel meslek Yönelim Serbest Meslek Tekniker ve Yardımcı Profesyonel Meslek Anti Sosyal Toplam 316 Çalımıyor Memur çi Profesyonel meslek sd X 2 p

17 509 p>0.05 Ben Merkezci GENEL Serbest Meslek Tekniker ve Yardımcı Profesyonel Meslek Toplam 316 Çalımıyor Memur çi Profesyonel meslek Serbest Meslek Tekniker ve Yardımcı Profesyonel Meslek Toplam 316 Çalımıyor Memur çi Profesyonel meslek Serbest Meslek Tekniker ve Yardımcı Profesyonel Meslek Toplam Tablo 8 incelendiinde; aratırmaya katılan çocukların anne mesleine göre Problem Davranı Ölçei genelinden (X 2 (6)=10.768, p>0.05) ve Dıa yönelim (X 2 (6)=8.854, p>0.05), çe Yönelim (X 2 (6)=7.169, p>0.05), Anti Sosyal (X 2 (6)=6.909, p>0.05), Ben Merkezci (X 2 (6)=8.599, p>0.05) alt boyutlarından çocukların aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık olmadıı görülmektedir. Kiisel bilgi formlarından 14 ünde bu bilgi hanesi bo bırakılmıtır. Bulut (2000) yaptıı aratırmada annenin çalıma durumuna göre altı ya çocuklarında problem davranı puanları arasında anlamlı farklılık olmadıını saptamıtır. Orçan ve Deniz (2004) tarafından yapılan ve anaokuluna devam eden 6 ya çocuklarının sosyal uyum puanlarının anne çalıma durumuna göre incelendii aratırmada çocukların sosyal uyum puanlarının anne çalıma durumuna göre deimedii bulgusuna ulaılmıtır. Uzuner (2008), özel ve resmi okul öncesi eitimi kurumlarına devam eden çocukların sosyal uyum ve becerilerini inceleyen aratırmasında, anlamlı farklılık bulunmamakla birlikte annesi çalıan çocukların sosyal uyumsuzluk puanlarının annesi çalımayan çocuklara göre daha düük olduunu saptamıtır. Aratırmada çocukların anne mesleine göre problem davranılara sahip olma düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık olmadıı saptanmıtır. Bu bulgunun Orçan ve Deniz (2004) in ve Bulut (2000) un aratırma sonuçlarına paralel olduu düünülebilir. Bu durumda annenin farklı meslek gruplarında da olsa çocuuna nitelikli vakit ayırması ile ilikili olduu söylenebilir. Annenin mesleki durumunun çocukların davranıları üzerindeki etkisi bazı faktörlere balı olarak deiebilmektedir. Annenin ev ileri, çocuk bakımı vb. ev içi sorumluluklarının paylaılması ve annenin çalıtıı zaman diliminde çocuuna nitelikli bir bakım ve eitim verebilecek kii ya da kurumlara bırakılması, aile içi ilikilerin nitelii gibi faktörler annenin çalıma zamanının dıında çocuuna daha nitelikli vakit ayırabilmesine zemin hazırlayabilmek açısından önem taımaktadır. Zira çocuun bırakıldıı kurum ya da kiilere olan güven annenin gün boyunca zihnini rahatlatacaktır. Eve geldiinde evdeki sorumlulukların e, yardımcı vb. kiiler tarafından paylaılması da annenin evdeki i yükünü büyük ölçüde hafifletecektir. Bu faktörler bir arada olduunda annenin mesleki durumunun ya da çalııp çalımamasının çocuu ile olan ilikilerini etkilemeyecei düünülmektedir. Bu noktada annenin çocuu ile geçirecei zamanın önemini kavramı olması ve buna fırsat verecek ortamı hazırlayabilmesi önem taımaktadır. 9. Problem Davranı- Baba Meslei Tablo 9 da çocukların baba mesleine göre Problem Davranı Ölçei ve alt boyutlarına ilikin Kruskal Wallis H Testi sonuçları verilmitir.

18 510 Tablo 9.Örnekleme Alınan Çocukların Baba Mesleine Göre Problem Davranı Ölçei ve Alt Boyutlarına likin Kruskal Wallis H Testi Sonuçları Boyut Grup n Sıra Ort. sd X 2 p siz Memur çi Profesyonel meslek Dıa Serbest Meslek Yönelim Emekli Tekniker ve Yardımcı Profesyonel Meslek *P<0.05 PROBLEM DAVRANI ÖLÇE çe Yönelim Anti Sosyal Ben Merkezci GENEL Toplam 322 siz Memur çi Profesyonel meslek Serbest Meslek Emekli Tekniker ve Yardımcı Profesyonel Meslek Toplam 322 siz Memur çi Profesyonel meslek Serbest Meslek Emekli Tekniker ve Yardımcı Profesyonel Toplam 322 siz Memur çi Profesyonel meslek Serbest Meslek Emekli Tekniker ve Yardımcı Profesyonel Meslek Toplam 322 siz Memur çi Profesyonel meslek Serbest Meslek Emekli Tekniker ve Yardımcı Profesyonel Meslek Toplam * Tablo 10 incelendiinde; aratırmaya katılan çocukların baba mesleine göre Problem Davranı Ölçei genelinden (X 2 (7)=10.941, p>0.05), Dıa Yönelim (X 2 (7)=10.213, p>0.05), çe Yönelim (X 2 (7)=12.346, p>0.05), Ben Merkezci ( X 2 (7)= 6.457, p>0.05) aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık

19 511 bulunmadıı görülmektedir. Anti Sosyal (X 2 (7)=13.525, p<0.05) alt boyutunda ise baba mesleine göre çocukların aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık olduu saptanmıtır. Farklılıın hangi gruplar arasında olduunu belirlemek için Mann Whitney U Testi yapılarak gruplar tek tek karılatırılmıtır. Mann Whitney U Testi sonucunda Anti Sosyal alt boyutunda; Babası isiz olan çocuklar ( sıra ortalaması=68,75) babası memur olan çocuklara (sıra ortalaması=39,78 göre daha fazla problem davranıa sahiptirler. Babası isiz olan çocuklar (sıra ortalaması=44,50) babası içi olan çocuklara (sıra ortalaması=24,71) göre daha fazla problem davranıa sahiptirler. Babası isiz olan çocuklar ( sıra ortalaması=11,25) babası tekniker ve yardımcı profesyonel meslek gurubunda olan çocuklara (sıra ortalaması=5,55) göre daha fazla problem davranılara sahiptirler. Babası profesyonel meslek grubunda olan çocuklar ( sıra ortalaması=79,86) babası içi olan çocuklara ( sıra ortalaması=67,71) göre daha fazla problem davranıa sahiptirler. Babası serbest meslek sahibi olan çocuklar ( sıra ortalaması=66,11) babası içi olan çocuklara ( sıra ortalaması=54,40) göre daha fazla problem davranıa sahiptirler. Kiisel bilgi formlarından 8 inde bu bilgi hanesi bo bırakılmıtır. Snarey (1993:akt: Poyraz, 2007), çocuun içten denetim odaının, psikososyal uyumunun, baımsızlık ve olgunluk düzeyinin gelimesinde babanın önemli etkiye sahip olduundan söz etmektedir. Çocuun uyumsuz davranılarında baba da anne kadar önem taımaktadır. Babanın otoriter tutum sergiledii ya da ilgisiz olduu ailelerde çocuklarda utangaçlık, çekinme gibi kiilik özellikleri ortaya çıkabilmektedir. Babanın ilgi ve sevgi gösterdii çocuklar arkadalık ilikilerinde daha baarılı ve liderlik özelliklerine sahip olmaktadır ( Özdal, ). Arslan ve Durmaz Kandaz (2004) ın babaların 3 6 ya çocukların eitimine ve bakımına katılım durumlarının psikososyal davranılarına etkisini inceleyen aratırmaları sonucunda; babanın çocuuna aktif olarak ayırdıı zamanın çocuun problemlerle ba etme becerisi üzerinde önemli etkisinin olduu saptanmıtır. Kanlıkılıçer (2005) okul öncesi çocuklarının davranı problemlerinin tespitine yönelik yaptıı aratırmada, okul öncesi çocuklarının Davranı Problemleri Tarama Ölçei nin tümünden aldıkları puanların, çocukların baba mesleine göre faklılamadıı bulgusuna ulamıtır. Ölçein alt boyutlarından olan Endieli ve Alamaklı Olma boyutunda ise babası memur olan çocuklar ile babası emekli olan çocukların puanları arasında farklılık bulunmutur. Bu farklılık babası memur olanlar lehine gerçeklemitir. ehirli (2007) aratırmasında babası içi olan çocukların babası öretmen ve doktor olan çocuklara göre daha fazla uyumsuz davranılara sahip olduu bulgusuna ulamıtır. Crunuy ve Nluner (1972) baba yokluu karısında çocukların gösterdikleri davranıları inceleyen bir aratırma yapmılardır. Aratırma sonucunda görevi gerei evden sık ve uzun süre ayrılan subay çocuklarının çocuklarda içe kapanıklık gibi bazı problem davranılara neden olduu bulgusuna ulaılmıtır (Akt: Dönmezer:44). Poyraz (2007), babaların mesleklerine göre babalık rolünü algılamaları arasında önemli farklılık olmadıını saptamıtır. Ancak iveren ve memur babaların babalık rolünü algılama puanları dier meslek grubundakilere göre daha yüksek bulunmutur. Aratırmada babaların youn ve yorucu ilerde çalımaları babalık rolünü etkileyebilecei yorumu yapılmıtır. Barling (1986), babaların çalıma koulları ile çocukların problem davranıları arasındaki ilikiyi inceleyen çalımasında babaların çalıma koullarından memnun olmadıı durumlarda çocuklarda hiperaktivite ve problem davranıların da arttıını belirtmektedir. Barling (1986), baba çocuk ilikisinin nitelikli olduu durumlarda bu olumsuz etkinin daha da fazla olduunu ifade etmektedir. Aratırmada babası isiz olan çocukların dier gruplara göre daha fazla problem davranıa sahip olduu sonucuna ulaılmıtır. Bu durumu isizliin meydana getirdii sorunların aile içine yansımasının doal bir sonucu olarak deerlendirebilmek mümkündür. Babası serbest meslek sahibi olan çocuklar ise babası içi olan çocuklara göre daha fazla problem davranıa sahiptirler. Serbest meslek grubundaki babaların youn ve yorucu çalıma koulları, aylık gelir daılımının düzensiz olabilmesi gibi etkenlerin babanın çocuklarıyla olan ilikilerine olumsuz olarak yansıyabilecei düünülebilir. Dier taraftan babası profesyonel meslek sahibi olan çocuklar babası içi olan çocuklara göre daha fazla problem davranıa sahiptirler. Profesyonel meslek sahibi babaların (doktor, akademisyen, öretmen, avukat, mühendis vb.) yorucu ve youn çalıma koulları nedeniyle çocuklarıyla nitelikli vakit

20 512 geçirememelerinin bir sonucu olarak deerlendirilebilir. Ayrıca kendi statülerine paralel olarak, çocuklarına karı gelitirdikleri yüksek beklenti de bu sonucu meydana getirmi olabilir. Bulut (2000), babaların örenim seviyesi yükseldikçe demokratik tutumları ile birlikte koruyucu tutumlarının da arttıını belirtmektedir. Eminolu (2007), 4 5 ya çocuklarının sosyal davranıları ile ebeveyn davranıları arasındaki ilikiyi inceleyen aratırmasında, yüksekokul mezunu babaların daha koruyucu tutum gösterdiklerini saptamıtır. Profesyonel meslek sahibi babaların örenim seviyelerinin yüksek olduu dikkate alınırsa babaların koruyucu tutumlarının da çocukları olumsuz etkiledii yorumu yapılabilir. Yorucu ve youn çalıma koulları nedeniyle çocua nitelikli zaman ayıramama, yüksek beklenti ve koruyucu tutum gibi etkenler profesyonel meslek sahibi babaların çocuklarında daha fazla problem davranılara neden olmu olabilir. SONUÇ VE ÖNERLER Aratırmada Problem Davranı Ölçei nin alt boyutlarından olan çe Yönelim ve Ben Merkezci boyutlarında puan ortalamalarının cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermedii sonucuna ulaılmıtır (p>0.05). Problem Davranı Ölçei nin genelinde, Dıa Yönelim ve Anti Sosyal alt boyutlarına ilikin puan ortalamalarının ise kız çocuklarının lehine anlamlı farklılık gösterdii saptanmıtır (p<0.05). Çocukların karde sayılarına göre Problem Davranı Ölçei genelinden ve tüm alt boyutlarından aldıkları puanlar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamaktadır (p>0.05). Çocukların doum sıralarına göre Problem Davranı Ölçei nin çe Yönelim, Anti Sosyal, Ben Merkezci alt boyutlarından aldıkları puanlar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıtır (p>0.05). Problem Davranı Ölçei genelinde ve Dıa Yönelim alt boyutunda ise çocukların doum sıralarına göre aldıkları puanlar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduu saptanmıtır. Dıa Yönelim alt boyutunda ilk çocuk olanların ikiz olanlara oranla; son çocuk olanların ikiz olanlara oranla daha az problem davranıa sahip oldukları sonucuna ulaılmıtır. Problem Davranı Ölçei nin genelinde ise ilk çocuk olanların ikiz olanlara oranla, ortanca veya ortancalardan bir tanesi olanların ikiz olanlara oranla ve son çocuk olanların ikiz olanlara oranla daha az problem davranıa sahip oldukları saptanmıtır (p<0.05). Çocukların okul öncesi eitime devam etme sürelerine göre Problem Davranı Ölçei nin çe Yönelim ve Ben Merkezci alt boyutlarından aldıkları puanlar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıtır (p>0.05).problem Davranı Ölçei nin genelinden ve Dıa Yönelim, Anti Sosyal alt boyutlarından ise çocukların aldıkları puanlar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmutur (p<0.05). Farkın bulunduu boyutlarda ve ölçein genelinde okul öncesi eitimde ilk yılda olan çocukların daha az problem davranılara sahip olduu saptanmıtır Çocukların tam aileye sahip olup olmadıklarına göre Problem Davranı Ölçei genelinden ve tüm alt boyutlarından aldıkları puanlar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamaktadır (p>0.05). Çocukların anne örenim durumlarına göre Problem Davranı Ölçei nden aldıkları puanlar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamaktadır (p>0.05).çocukların baba örenim durumlarına göre Problem Davranı Ölçeinden ve Dıa Yönelim, Anti Sosyal, Ben Merkezci alt boyutlarından aldıkları puanlar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamaktadır (p>0.05). çe Yönelim boyutunda ise çocukların baba örenim durumlarına göre çocukların puanları arasında anlamlı farklılık bulunmaktadır (p<0.05). Ortaokul mezunu olanların ilkokul mezunu olanlara oranla; lise mezunu olanların ilkokul mezunu olanlara oranla; yüksek okul-üniversite mezunu olanların ilkokul mezunu olanlara oranla ve lise mezunu olanların lisansüstü mezunu olanlara oranla çe Yönelim boyutunda daha az problemli oldukları sonucuna ulaılmıtır.

EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE ÇARPIM TABLOSU ÖRETM UYGULAMASI

EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE ÇARPIM TABLOSU ÖRETM UYGULAMASI Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. EL PARMAKLARINA DEERLER VEREREK KOLAY YOLDAN ÇARPMA ÖRETM YÖNTEMYLE ZHN ENGELL ÖRENCLERE

Detaylı

OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA ETKS

OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA ETKS Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA

Detaylı

Okul Öncesi Eğitime Devam Eden Çocukların Sosyal Becerileri İle Aile Özellikleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi *

Okul Öncesi Eğitime Devam Eden Çocukların Sosyal Becerileri İle Aile Özellikleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi * Okul Öncesi Eğitime Devam Eden Çocukların Becerileri İle Aile Özellikleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi * Geliş Tarihi: 04.06.2014 Kabul Tarihi: 06.03.2015 Fatma YAŞAR EKİCİ ** Öz Bu araştırmanın amacı,

Detaylı

BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM

BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM BURSA DA GÖREV YAPAN MÜZK ÖRETMENLERNN ULUDA ÜNVERSTES ETM FAKÜLTES GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ MÜZK ETM ANABLM DALI LE LETM VE ETKLEM Dr. Ayhan HELVACI *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik

Detaylı

OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU

OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK ÇOCUKLARDA TEACCH PROGRAMININ GELMSEL DÜZEYE ETKS: OLGU SUNUMU Psk. Deniz VARIR

Detaylı

Fatma YAŞAR EKİCİ 1. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 2, Sayı: 2/2, Haziran 2014, s. 70-108

Fatma YAŞAR EKİCİ 1. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 2, Sayı: 2/2, Haziran 2014, s. 70-108 Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 2, Sayı: 2/2, Haziran 2014, s. 70-108 Fatma YAŞAR EKİCİ 1 AİLE ÖZELLİKLERİ İLE OKUL ÖNCESİ EĞİTİME DEVAM EDEN ÇOCUKLARIN PROBLEM DAVRANIŞLARI ARASINDAKİ İLİŞKİNİN

Detaylı

ÖZ YETERLLK (SELF-EFFCACY) KAVRAMI ÜZERNE Tülin ACAR

ÖZ YETERLLK (SELF-EFFCACY) KAVRAMI ÜZERNE Tülin ACAR ÖZ YETERLLK (SELF-EFFCACY) KAVRAMI ÜZERNE Tülin ACAR Öz yeterlik (self efficacy) Bandura nın Sosyal Örenme Kuramı nda dikkati çeken bir kavramdır. Öyleyse nedir öz yeterlilik? Öz Yeterlilik Bandura ya

Detaylı

OKUL ÖNCES ÖRETMENLERNN ETM PROGRAMLARINI PLANLANMA VE UYGULAMADA KARILATIKLARI GÜÇLÜKLERN NCELENMES

OKUL ÖNCES ÖRETMENLERNN ETM PROGRAMLARINI PLANLANMA VE UYGULAMADA KARILATIKLARI GÜÇLÜKLERN NCELENMES OKUL ÖNCES ÖRETMENLERNN ETM PROGRAMLARINI PLANLANMA VE UYGULAMADA KARILATIKLARI GÜÇLÜKLERN NCELENMES A STUDY ON THE DIFFICULTIES FACED BY PRESCHOOL TEACHERS IN THE PLANNING AND IMPLEMENTATION Doç. Dr.

Detaylı

SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES

SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 209-222 209 SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES Erturul USTA Ahi Evran Üniversitesi,

Detaylı

GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM

GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM KTAP NCELEMES GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM Editörler: Arif Altun ve Sinan Olkun Orhan KARAMUSTAFAOLU Yrd.Doç.Dr., Amasya Üniversitesi, Eitim Fakültesi, Dekan Yrd., AMASYA

Detaylı

ENGELL ÇOCUU OLAN ALELERN SOSYAL DESTEK ÖRÜNTÜLER VE BUNUN PSKOLOJK SALIK LE L KS. Uzm. Psk. Arzu YURDAKUL* Uzm. Psk. Alev GRL *

ENGELL ÇOCUU OLAN ALELERN SOSYAL DESTEK ÖRÜNTÜLER VE BUNUN PSKOLOJK SALIK LE L KS. Uzm. Psk. Arzu YURDAKUL* Uzm. Psk. Alev GRL * Bu aratırma 1998 yılında 10. Ulusal Psikoloji Kongresinde sunulmu ve lkıık Dergisi Mart 1999 sayısında yayınlanmıtır. NGLL ÇOCUU OLAN ALLRN SOSYAL DSTK ÖRÜNTÜLR V BUNUN PSKOLOJK SALIK L L KS Özet Uzm.

Detaylı

GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER **

GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER ** GÜZEL SANATLAR ETM BÖLÜMÜ ÖRENCLERNN OKUL DENEYM I DERSNE YÖNELK LGLER VE BEKLENTLER ** Yrd.Doç.Dr. Gürsan SARAÇ * **1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öretmeni Yetitirme Sempozyumu Bildirisi

Detaylı

ADAY ÖRETMENLERDE ÖFKE * Emine BABAOLAN ** ÖZET

ADAY ÖRETMENLERDE ÖFKE * Emine BABAOLAN ** ÖZET ADAY ÖRETMENLERDE ÖFKE * Emine BABAOLAN ** ÖZET Aday öretmenlerin yeni bir i ve sosyal çevreye uyum salama sürecinde, karılatıkları sorunlardan dolayı engellenmeleri ve bunların sonucunda öfke duygusunu

Detaylı

Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi

Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 7 Sayı: 33 Volume: 7 Issue: 33 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 FARKLI SPOR BRANINDAK ÜNVERSTE ÖRENCLERNN

Detaylı

MÜZK ÖRETMEN ADAYLARININ MESLEK KAYGILARI. H. Seval KÖSE ÖZET

MÜZK ÖRETMEN ADAYLARININ MESLEK KAYGILARI. H. Seval KÖSE ÖZET H. Seval KÖSE Müzik öretmeni Adaylarının Mesleki Kaygıları MÜZK ÖRETMEN ADAYLARININ MESLEK KAYGILARI H. Seval KÖSE ÖZET Bu aratırmada, müzik öretmeni adaylarının mesleki kaygı alanlarına ilikin kaygı düzeyleri

Detaylı

Öretmen Adaylarının letiim Becerisi Algıları Üzerine Bir Çalıma

Öretmen Adaylarının letiim Becerisi Algıları Üzerine Bir Çalıma Öretmen Adaylarının letiim Becerisi Algıları Üzerine Bir Çalıma Kevser Baykara Pehlivan Mula Üniversitesi, Eitim Fakültesi, Eitim Bilimleri Bölümü E-posta: baykara@mu.edu.tr ÖZ: Bu çalımada, Hacettepe

Detaylı

ÖRETMEN ADAYLARININ ALGILADIKLARI LETM BECERS DÜZEYLERNN NCELENMES

ÖRETMEN ADAYLARININ ALGILADIKLARI LETM BECERS DÜZEYLERNN NCELENMES Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 123-135 123 ÖRETMEN ADAYLARININ ALGILADIKLARI LETM BECERS DÜZEYLERNN NCELENMES Mehmet Arif ÖZERBA Gazi Üniversitesi

Detaylı

Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi

Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ LSANS ETMLERNN ÖZEL ALAN YETERLKLERN KAZANDIRMASINA YÖNELK GÖRÜLER * THE OPINIONS OF PROSPECTIVE ELEMENTARY SCHOOL TEACHERS REGARDING THEIR UNDERGRADUATE EDUCATION EFFECTIVENESS

Detaylı

MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES

MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES 1. GR Yrd.Doç.Dr.Cansevil TEB *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden

Detaylı

ÖRETM ELEMANLARININ ETM VE LETM SORUNLARI EDUCATIONAL AND COMMUNICATIONAL PROBLEMS OF FACULTIES

ÖRETM ELEMANLARININ ETM VE LETM SORUNLARI EDUCATIONAL AND COMMUNICATIONAL PROBLEMS OF FACULTIES ÖRETM ELEMANLARININ ETM VE LETM SORUNLARI EDUCATIONAL AND COMMUNICATIONAL PROBLEMS OF FACULTIES Yrd. Doç. Dr. Vedat SALAM* Yrd. Doç. Dr. Yüksel TERZ** Ör.Gör. Nurettin SAVA*** Naci MURAT**** Özet Üniversitelerde

Detaylı

SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII DURUMU VE ALIKANLIKLARININ BELRLENMES

SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII DURUMU VE ALIKANLIKLARININ BELRLENMES SVAS L MERKEZNDE BULUNAN LKÖRETM ÇAINDAK ÇOCUKLARIN AIZ D SALII DURUMU VE ALIKANLIKLARININ BELRLENMES DETERMINING ORAL HEALTH CONDITION AND HABITS OF PRIMARY SCHOOL STUDENTS IN CENTRAL SVAS Ör.Gör. Dr.

Detaylı

LKÖRETM KNC KADEME (2005) TÜRKÇE DERS ÖRETM PROGRAMINDA GENEL AMAÇLAR - HEDEF/KAZANIMLAR

LKÖRETM KNC KADEME (2005) TÜRKÇE DERS ÖRETM PROGRAMINDA GENEL AMAÇLAR - HEDEF/KAZANIMLAR LKÖRETM KNC KADEME (2005) TÜRKÇE DERS ÖRETM PROGRAMINDA GENEL AMAÇLAR - HEDEF/KAZANIMLAR LKS* THE ASSOCIATION BETWEEN GENERAL TARGETS AND GOALS/ACQUISITIONS IN TURKISH LANGUAGE PROGRAM Erhan DURUKAN**

Detaylı

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 3 Sayı: 6 Aralık 2012

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 3 Sayı: 6 Aralık 2012 ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 3 Sayı: 6 Aralık 2012 TÜRKÇE ETM ALANINDA ÖRENM GÖREN LSANSÜSTÜ ÖRENCLERNN BLG OKURYAZARLII

Detaylı

KIREHR REHBERLK VE ARATIRMA MERKEZ ÖZEL ETM BÖLÜMÜNDE NCELENEN ÖRENCLERN ÇETL DEKENLERE GÖRE NTELKLER

KIREHR REHBERLK VE ARATIRMA MERKEZ ÖZEL ETM BÖLÜMÜNDE NCELENEN ÖRENCLERN ÇETL DEKENLERE GÖRE NTELKLER GAZ ÜNVERSTES KIREHR ETM FAKÜLTES Cilt 7, Sayı 1, (2006), 175-189 175 KIREHR REHBERLK VE ARATIRMA MERKEZ ÖZEL ETM BÖLÜMÜNDE NCELENEN ÖRENCLERN ÇETL DEKENLERE GÖRE NTELKLER Cengiz AHN Ahi Evran Üniversitesi

Detaylı

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 1 Sayı: 2 Aralık 2010

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 1 Sayı: 2 Aralık 2010 ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 1 Sayı: 2 Aralık 2010 KAVRAM HARTALARI LE NOT TUTMANIN LKÖRETM ÖRENCLERNN DNLEDN ANLAMA

Detaylı

ÜNVERSTE ÖRENCLERNN ÇEVRE DUYARLILIKLARININ NCELENMES

ÜNVERSTE ÖRENCLERNN ÇEVRE DUYARLILIKLARININ NCELENMES ! "#$#%$#%&$#' #$$ ÜNVERSTE ÖRENCLERNN ÇEVRE DUYARLILIKLARININ NCELENMES Ar. Gör. Burcu ÇABUK Ankara Üniversitesi Eitim Bilimleri Fakültesi lköretim Bölümü Okulöncesi Eitim Anabilim Dalı Öretim Elemanı

Detaylı

ÖRETM ELEMANLARININ TÜKENMLK DÜZEYLER LE SOSYODEMOGRAFK DEKENLER ARASINDAK LK

ÖRETM ELEMANLARININ TÜKENMLK DÜZEYLER LE SOSYODEMOGRAFK DEKENLER ARASINDAK LK ÖRETM ELEMANLARININ TÜKENMLK DÜZEYLER LE SOSYODEMOGRAFK DEKENLER ARASINDAK LK RELATIONSHIP BETWEEN BURNOUT LEVEL AND SOCIO-DEMOCRAPHIjC VARIABLES OF ACADEMICIANS Engin GEZER * Fatih YENEL ** Hasan AHAN

Detaylı

Aratırma Koordinatörü: Prof. Dr. Faruk en. Hazırlayanlar: Gülay Kızılocak Cem entürk Dr. Martina Sauer

Aratırma Koordinatörü: Prof. Dr. Faruk en. Hazırlayanlar: Gülay Kızılocak Cem entürk Dr. Martina Sauer Download von www.bteu.de / Avrupali Türk Isadamlari Birligi Hannover / TAM Vakfi Yayinlari!" #"# Aratırma Koordinatörü: Prof. Dr. Faruk en Hazırlayanlar: Gülay Kızılocak Cem entürk Dr. Martina Sauer Bu

Detaylı

TÜRKÇE ÖRETMEN ADAYLARININ KONUMA KAYGILARINA LKN BR NCELEME A STUDY ON SPEECH ANXIETY OF TURKISH LANGUAGE TEACHER CANDIDATES Esra LÜLE MERT

TÜRKÇE ÖRETMEN ADAYLARININ KONUMA KAYGILARINA LKN BR NCELEME A STUDY ON SPEECH ANXIETY OF TURKISH LANGUAGE TEACHER CANDIDATES Esra LÜLE MERT Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 7 Volume: 8 Issue: 7 Nisan 015 April 015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 107-9581 TÜRKÇE ÖRETMEN ADAYLARININ

Detaylı

BREYSEL ÇALGI ETM I (KEMAN) DERS HEDEFLERNN GERÇEKLEME DÜZEYLERNN BELRLENMES * (A..B.Ü ÖRNE)

BREYSEL ÇALGI ETM I (KEMAN) DERS HEDEFLERNN GERÇEKLEME DÜZEYLERNN BELRLENMES * (A..B.Ü ÖRNE) BREYSEL ÇALGI ETM I (KEMAN) DERS HEDEFLERNN GERÇEKLEME DÜZEYLERNN BELRLENMES * (A..B.Ü ÖRNE) Yrd.Doç.Dr. Öznur Öztosun Yrd.Doç.Dr. Dolunay Akgül Barı *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik

Detaylı

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması Giri Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması Taner Kavasolu Devlet Planlama Tekilatı Kalkınma Planlarımızda, ülke corafyasında ve kesimler arasında dengeli bir gelime salanması hedefi, ülke ekonomisi için

Detaylı

Primary School Students Vocabulary Development

Primary School Students Vocabulary Development Elementary Education Online, 6(3), 344-365, 2007. lköretim Online, 6(3), 344-365, 2007. [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr Primary School Students Vocabulary Development Nigar PEK Asude BLGN ABSTRACT.

Detaylı

Analysis of Emotional Intelligence Job Satisfaction and Burnout Levels of Preschool Teachers According to Some Variables*

Analysis of Emotional Intelligence Job Satisfaction and Burnout Levels of Preschool Teachers According to Some Variables* Elementary Education Online, 7(3), 578-599, 2008. lköretim Online, 7(3), 578-599, 2008. [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr Analysis of Emotional Intelligence Job Satisfaction and Burnout Levels

Detaylı

The effect of instruction based on Kolb s experiential learning theory on attitude, achievement and retention in social studies *

The effect of instruction based on Kolb s experiential learning theory on attitude, achievement and retention in social studies * Elementary Education Online, 7(2), 401-420, 2008. lköretim Online, 7(2), 401-420, 2008. [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr The effect of instruction based on Kolb s experiential learning theory

Detaylı

OTSTK BR OLGUNUN DUYGULARI ANLAMA VE FADE ETME BECERSNN KAZANDIRILMASINA YÖNELK DÜZENLENEN KISA SÜREL BR E TM PROGRAMININ NCELENMES

OTSTK BR OLGUNUN DUYGULARI ANLAMA VE FADE ETME BECERSNN KAZANDIRILMASINA YÖNELK DÜZENLENEN KISA SÜREL BR E TM PROGRAMININ NCELENMES Bu aratırma 005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK BR OLGUNUN DUYGULARI ANLAMA VE FADE ETME BECERSNN KAZANDIRILMASINA YÖNELK DÜZENLENEN

Detaylı

LKÖRETM ÖRENCLERNN GÖRÜLERNE GÖRE ÖRETMENLERN ETKLL WIEWS OF ELEMENTARY SCHOOL STUDENTS WITH REGARD TO TEACHERS EFFICIENCY

LKÖRETM ÖRENCLERNN GÖRÜLERNE GÖRE ÖRETMENLERN ETKLL WIEWS OF ELEMENTARY SCHOOL STUDENTS WITH REGARD TO TEACHERS EFFICIENCY ! "#$#%$#%&$#' #$$ LKÖRETM ÖRENCLERNN GÖRÜLERNE GÖRE ÖRETMENLERN ETKLL WIEWS OF ELEMENTARY SCHOOL STUDENTS WITH REGARD TO TEACHERS EFFICIENCY Yrd. Doç. Dr. Erten GÖKÇE Ankara Üniversitesi Eitim Bilimleri

Detaylı

MATEMATK ÖRETMNDE BULMACA ETKNLNN ÖRENC BAARISINA ETKS

MATEMATK ÖRETMNDE BULMACA ETKNLNN ÖRENC BAARISINA ETKS MATEMATK ÖRETMNDE BULMACA ETKNLNN ÖRENC BAARISINA ETKS THE EFFECT OF PUZZLE EXPERINCE TO THE STUDENTS SUCCESS IN MATHS TEACHING Yrd.Doç.Dr. EMN AKKAN ÖZET Bu çalımanın amacı; bulmaca etkinliinin, ilköretim

Detaylı

YÖNETCLERN VE ÖRETMENLERN ALTI YA GRUBUNDAK ÖRENCLERN LKOKUMA-YAZMAYA HAZIRLANMALARINA YÖNELK BLGLER VE GÖRÜLER. Banu YANGIN

YÖNETCLERN VE ÖRETMENLERN ALTI YA GRUBUNDAK ÖRENCLERN LKOKUMA-YAZMAYA HAZIRLANMALARINA YÖNELK BLGLER VE GÖRÜLER. Banu YANGIN YÖNETCLERN VE ÖRETMENLERN ALTI YA GRUBUNDAK ÖRENCLERN LKOKUMA-YAZMAYA HAZIRLANMALARINA YÖNELK BLGLER VE GÖRÜLER Banu YANGIN ÖZET Bu çalımanın amacı, yöneticilerin ve öretmenlerin altı ya grubundaki örencilerin

Detaylı

OKUL ÖNCES DÖNEM ÇOCUKLARIN SOSYAL BECER DÜZEYLER LE DAVRANI PROBLEMLER ARASINDAK L K N N NCELENMES THE

OKUL ÖNCES DÖNEM ÇOCUKLARIN SOSYAL BECER DÜZEYLER LE DAVRANI PROBLEMLER ARASINDAK L K N N NCELENMES THE Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 37 Volume: 8 Issue: 37 Nisan 2015 Aril 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 OKUL ÖNCES DÖNEM

Detaylı

rol paylaımı ile çocuklar için örnek tekil edecek bir model olmasını salamaktır. Ancak günümüzde elerin aile içindeki rolleri paylatıı çou ailede

rol paylaımı ile çocuklar için örnek tekil edecek bir model olmasını salamaktır. Ancak günümüzde elerin aile içindeki rolleri paylatıı çou ailede Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 OKUL ÖNCES DÖNEM

Detaylı

GENÇLERN YALI BREYLERE KARI TUTUMU ATTITUDES TOWARDS ELDERLY OF YOUNGS Yasemin UCUN* Sevinç MERSN** Emine ÖKSÜZ***

GENÇLERN YALI BREYLERE KARI TUTUMU ATTITUDES TOWARDS ELDERLY OF YOUNGS Yasemin UCUN* Sevinç MERSN** Emine ÖKSÜZ*** Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 37 Volume: 8 Issue: 37 Nisan 2015 April 2015 www.sosyalarastirmalar.comissn: 1307-9581 GENÇLERN YALI BREYLERE

Detaylı

BLGSAYAR DESTEKL ETM [BDE]: LKÖRETM OKULU YÖNETCLERNN TUTUMLARINA LKN BR ARATIRMA

BLGSAYAR DESTEKL ETM [BDE]: LKÖRETM OKULU YÖNETCLERNN TUTUMLARINA LKN BR ARATIRMA BLGSAYAR DESTEKL ETM [BDE]: LKÖRETM OKULU YÖNETCLERNN TUTUMLARINA LKN BR ARATIRMA COMPUTER SUPPORTIVE EDUCATION (CSE): A RESEARCH ABOUT ATTITUDE OF PRMARY SCHOOL ADMINISTRATORS Engin KARADA Hakan SALAM

Detaylı

Primary School Teachers Computer Self Efficacies: Sample of Balıkesir*

Primary School Teachers Computer Self Efficacies: Sample of Balıkesir* Elementary Education Online, 6(3), 441-451, 2007. lköretim Online, 6(3), 441-451, 2007. [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr Primary School Teachers Computer Self Efficacies: Sample of Balıkesir*

Detaylı

OKUL ÖNCES E M KURUMLARINDA ÇALI AN ANASINIFI ÖZET

OKUL ÖNCES E M KURUMLARINDA ÇALI AN ANASINIFI ÖZET OKUL ÖNCES EM KURUMLARINDA ÇALIAN ANASINIFI RETMENLERLE MÜZK ÖRETMENLERN MÜZK ÇALIMALARINA N TUTUM VE YETERLKLERN KARILATIRILMASI ÖZET r. Gör. Dr. lknur ÖZAL GÖNCÜ GÜMEF. ÇGEB.Okul Öncesi EABD. Okul öncesi

Detaylı

MÜZK ÖRETMEN YETTREN KURUMLARDAK YARDIMCI ÇALGI PYANO DERSLER ÜZERNE BR ARATIRMA *

MÜZK ÖRETMEN YETTREN KURUMLARDAK YARDIMCI ÇALGI PYANO DERSLER ÜZERNE BR ARATIRMA * MÜZK ÖRETMEN YETTREN KURUMLARDAK YARDIMCI ÇALGI PYANO DERSLER ÜZERNE BR ARATIRMA * Dr. Belir Tecimer Kasap GR *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öretmeni Yetitirme Sempozyumu Bildirisi

Detaylı

MÜZK ETM YÖNETM ve DEERLENDRME LKLER *

MÜZK ETM YÖNETM ve DEERLENDRME LKLER * MÜZK ETM YÖNETM ve DEERLENDRME LKLER * Prof. Dr. lknur OKATAN *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öretmeni Yetitirme Sempozyumu Bildirisi SDÜ, 7-10 Nisan 2004, Isparta Sunu Sayın Bakan

Detaylı

TÜLN OTBÇER. Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır.

TÜLN OTBÇER. Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır. TÜLN OTBÇER Seminer Raporu Olarak Hazırlanmıtır. Ankara Hacettepe Üniversitesi Mayıs, 2004 ! - " $ - "%%&%$ - "%' $ - "(%' $ - "( ) (* $+,( $ - ") (',( $ - "- %./$ 0 1*&/1(2, %("%. 3/1(4""3%(/1-( /32 $$

Detaylı

ETK LKELER BANKACILIK ETK LKELER

ETK LKELER BANKACILIK ETK LKELER ETK LKELER Türkiye Bankalar Birlii tarafından hazırlanan ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu nun 15 Haziran 2006 tarih ve 1904 sayılı kararlı ile yayımlanan Bankacılık Etik lkeleri Bankamız tarafından

Detaylı

FRANSA DA OKULA GTME

FRANSA DA OKULA GTME Turc FRANSA DA OKULA GTME Fransa ya yeni gelen örencileri ve aileleri aırlama belgesi BU BELGE SORULARINIZI CEVAPLIYOR Çocuumu ilkokula, ortaokula veya liseye nasıl yazdırırım? Çocuum henüz fransızca konumuyor.

Detaylı

HAYAT BLGS ÖRETMNDE DRAMA YÖNTEMNN ETKLLNN BLSEL ALAN BASAMAKLARINA GÖRE DEERLENDRLMES

HAYAT BLGS ÖRETMNDE DRAMA YÖNTEMNN ETKLLNN BLSEL ALAN BASAMAKLARINA GÖRE DEERLENDRLMES Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 179-195 179 HAYAT BLGS ÖRETMNDE DRAMA YÖNTEMNN ETKLLNN BLSEL ALAN BASAMAKLARINA GÖRE DEERLENDRLMES Engin KARADA Yeditepe

Detaylı

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 673 -

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 673 - Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 INTEL ÖRETMEN

Detaylı

Research and Trends in Mathematics Education: 2000 to 2006

Research and Trends in Mathematics Education: 2000 to 2006 Elementary Education Online, 7(3), 614-626, 2008. lköretim Online, 7(3), 614-626, 2008. [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr Research and Trends in Mathematics Education: 2000 to 2006 Fulya ULUTA,

Detaylı

KMYA ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KAYNAKLARINI KULLANIMLA LGL TUTUMLARI VE KARILATIKLARI ZORLUKLAR

KMYA ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KAYNAKLARINI KULLANIMLA LGL TUTUMLARI VE KARILATIKLARI ZORLUKLAR Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 7, Sayı 2, (2006), 207-215 207 KMYA ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KAYNAKLARINI KULLANIMLA LGL TUTUMLARI VE KARILATIKLARI ZORLUKLAR Selçuk

Detaylı

YURTDIINDAN DÖNEN TÜRK ÖRENCLERN UYUM DÜZEYLER VE BENLK ALGILARI

YURTDIINDAN DÖNEN TÜRK ÖRENCLERN UYUM DÜZEYLER VE BENLK ALGILARI ! "#$#%$#%&$#' #$$ YURTDIIDA DÖE TÜRK ÖRECLER UYUM DÜZEYLER VE BELK ALGILARI ADAPTATIO LEVELS AD SELF PERCEPTIOS OF THE TURKISH STUDETS WHO HAD COME FROM FOREIG COUTRY F. Gül AKBALIK Dr. Ankara Üniversitesi

Detaylı

LKÖRETM OKULU YÖNETCLERNDE TÜKENMLN BAZI DEKENLERE GÖRE ARATIRILMASI. Emine BABAOLAN *

LKÖRETM OKULU YÖNETCLERNDE TÜKENMLN BAZI DEKENLERE GÖRE ARATIRILMASI. Emine BABAOLAN * LKÖRETM OKULU YÖNETCLERNDE TÜKENMLN BAZI DEKENLERE GÖRE ARATIRILMASI * Aratırmanın amacı, ilköretim okulu yöneticilerinin duygusal tükenme, duyarsızlama, kiisel baarısızlık ve toplam tükenmiliklerini kiisel

Detaylı

TÜRKYE DE DEERLER ETM KONUSUNDA YAPILAN ARATIRMALAR 1 STUDIES CONDUCTED ON VALUES EDUCATION IN TURKEY Mustafa GÜÇLÜ

TÜRKYE DE DEERLER ETM KONUSUNDA YAPILAN ARATIRMALAR 1 STUDIES CONDUCTED ON VALUES EDUCATION IN TURKEY Mustafa GÜÇLÜ Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 TÜRKYE DE DEERLER

Detaylı

GÖRME ENGELL ÖRENCLERN ÇETL DEKENLER AÇISINDAN ÖRENME STLLER ÜZERNE BR ARATIRMA

GÖRME ENGELL ÖRENCLERN ÇETL DEKENLER AÇISINDAN ÖRENME STLLER ÜZERNE BR ARATIRMA GÖRME ENGELL ÖRENCLERN ÇETL DEKENLER AÇISINDAN ÖRENME STLLER ÜZERNE BR ARATIRMA A STUDY ON LEARNING SYTLES OF VISUALLY IMPAIRED STUDENTS IN ACCORDANCE WITH CERTAIN VARIABLES Tazegül DEMR Ülker EN Özet

Detaylı

Reliability and Validity Study of the Students Motivation toward Science Learning (SMTSL) Questionnaire

Reliability and Validity Study of the Students Motivation toward Science Learning (SMTSL) Questionnaire Elementary Education Online, 6(3), 430-440, 2007. lköretim Online, 6(3), 430-440, 2007. [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr Reliability and Validity Study of the Students Motivation toward Science

Detaylı

EVLLK LKSNDE ENGELL ÇOCUA SAHP OLMANIN ROLÜ. Dr. Mustafa ÖZEKES *, Uzm. Psi. Alev GRL *, Uzm. Psi. Arzu YURDAKUL * Psi.

EVLLK LKSNDE ENGELL ÇOCUA SAHP OLMANIN ROLÜ. Dr. Mustafa ÖZEKES *, Uzm. Psi. Alev GRL *, Uzm. Psi. Arzu YURDAKUL * Psi. Bu aratırma 1998 yılında 10. Ulusal Psikoloji Kongresinde sunulmutur. EVLLK LKSNDE ENGELL ÇOCUA SAHP OLMANIN ROLÜ Dr. Mustafa ÖZEKES *, Uzm. Psi. Alev GRL *, Uzm. Psi. Arzu YURDAKUL * Psi. Murat SARISOY*

Detaylı

ELEKTRK MÜHENDSLER ODASI MESLEK Ç SÜREKL ETM MERKEZ YÖNETMEL

ELEKTRK MÜHENDSLER ODASI MESLEK Ç SÜREKL ETM MERKEZ YÖNETMEL ELEKTRK MÜHENDSLER ODASI MESLEK Ç SÜREKL ETM MERKEZ YÖNETMEL Amaç Madde 1: Bu Yönetmeliin amacı; meslekteki bilimsel, teknolojik gelimelerle ve uygulama alanları ile ilgili olarak Üye Mühendislere verilecek

Detaylı

ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE YÖNELMEDE AİLENİN VE BRANŞ SEÇİMİNDE CİNSİYETİN ROLÜ

ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE YÖNELMEDE AİLENİN VE BRANŞ SEÇİMİNDE CİNSİYETİN ROLÜ ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE YÖNELMEDE AİLENİN VE BRANŞ SEÇİMİNDE CİNSİYETİN ROLÜ Kamil AKBAYIR Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi A.B.D., VAN ÖZET: Bu çalışmada,

Detaylı

Emine ÖZMETE. Ankara Üniversitesi Salık Bilimleri Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü Öretim Üyesi

Emine ÖZMETE. Ankara Üniversitesi Salık Bilimleri Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü Öretim Üyesi Aile Yaam Kalitesi Dinamikleri: Aile letiimi, Ebeveyn Sorumlulukları, Duygusal, Duygusal Refah, Fiziksel / Materyal Refahın Algılanması Familiy Quality of Life: Perception of Family Interaction, Parenting

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Türkiye de Bölgesel Kalkınmanın Aracı Olarak Kalkınma Ajansları: zmir Kalkınma Ajansı Örnei Ergüder Can zmir Kalkınma Ajansı Giri: Türkiye de dier ülkeler gibi bölgelerarası hatta bölgeler içinde kalkınma

Detaylı

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 2 Sayı: 4 Aralık 2011

ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 2 Sayı: 4 Aralık 2011 ODÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Aratırmaları Dergisi Issn: 1309-9302 http://sobiad.odu.edu.tr Cilt: 2 Sayı: 4 Aralık 2011 AKTF ÖRENME TEKNKLERNN DNLEME BECERS ÜZERNDEK ETKLER* THE EFFECTS

Detaylı

Predictive Validity of the Science and Technology Pre-service Teachers Civil Servant Selection Examination

Predictive Validity of the Science and Technology Pre-service Teachers Civil Servant Selection Examination Elementary Education Online, 7(2), 323-332, 2008. lköretim Online, 7(2), 323-332, 2008. [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr Predictive Validity of the Science and Technology Pre-service Teachers

Detaylı

EK-4 ÖZGEÇM!" Derece Alan Üniversite Yıl. Görev Unvanı Görev Yeri Yıl

EK-4 ÖZGEÇM! Derece Alan Üniversite Yıl. Görev Unvanı Görev Yeri Yıl 1. Adı Soyadı :Gülümser SERTBA" 2. Do#um Tarihi: 21/11/1950 3. Unvanı: Yrd. Doc. 4. Ö#renim Durumu: Doktora EK-4 ÖZGEÇM!" Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Klinik Hem$ireli#i Ege Ün.Yük.Hem. Okulu 1974

Detaylı

- 422 - 1) Komisyon: lköretim 7 Türkçe Örenci Çalıma Kitabı, MEB Yayınları, Ankara,

- 422 - 1) Komisyon: lköretim 7 Türkçe Örenci Çalıma Kitabı, MEB Yayınları, Ankara, Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 4 Sayı: 19 Volume: 4 Issue: 19 Güz 2011 Fall 2011 www.sosyalarastirmalar.com 7. SINIF TÜRKÇE DERS ÖRENC ÇALIMA

Detaylı

1. Bütün Organizasyonlar için Risk De erlendirme ablonu... 2. Bütün Organizasyonlar için Yangın Riski De erlendirme ablonu...

1. Bütün Organizasyonlar için Risk De erlendirme ablonu... 2. Bütün Organizasyonlar için Yangın Riski De erlendirme ablonu... 1. Bütün Organizasyonlar için Risk Deerlendirme ablonu... 2. Bütün Organizasyonlar için Yangın Riski Deerlendirme ablonu... 3. Sıcak ler zin ablonu... 4. Organizatörler için Mekan Hakkında Soru Formu...

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI AİLE İÇİ ŞİDDET

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI AİLE İÇİ ŞİDDET k İl u ok l ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI AİLE İÇİ ŞİDDET PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - NİSAN 2014 AİLE İÇİ ŞİDDET Çocuğun sağlıklı bir gelişim göstermesi ve sağlam bir kişilik kazanması için

Detaylı

GAZ ÜNVERSTES GAZ ETM FAKÜLTES MÜZK ÖRETMENL ANABLM DALI SON SINIF ÖRENCLERNN ÖRETMENLK UYGULAMASINDA SINIF ORTAMINDA SESLERN KULLANMA BECERLER *

GAZ ÜNVERSTES GAZ ETM FAKÜLTES MÜZK ÖRETMENL ANABLM DALI SON SINIF ÖRENCLERNN ÖRETMENLK UYGULAMASINDA SINIF ORTAMINDA SESLERN KULLANMA BECERLER * GAZ ÜNVERSTES GAZ ETM FAKÜLTES MÜZK ÖRETMENL ANABLM DALI SON SINIF ÖRENCLERNN ÖRETMENLK UYGULAMASINDA SINIF ORTAMINDA SESLERN KULLANMA BECERLER * Yrd. Doç. Dr. Serap YÜKRÜK *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden

Detaylı

ALELERN ETM SÜRECNE KATILIMINA YÖNELK MODELLER VE YAKLAIMLAR THE MODELS AND APPROACHES ABOUT THE PARENT INVOVEMENT IN EDUCATION PROCESS

ALELERN ETM SÜRECNE KATILIMINA YÖNELK MODELLER VE YAKLAIMLAR THE MODELS AND APPROACHES ABOUT THE PARENT INVOVEMENT IN EDUCATION PROCESS GAZ ÜNVERSTES KIREHR ETM FAKÜLTES Cilt 7, Sayı 1, (2006), 75-90 75 ALELERN ETM SÜRECNE KATILIMINA YÖNELK MODELLER VE YAKLAIMLAR H.Ömer BEYDOAN G.Ü. Kırehir Eitim Fakültesi, Eitim Bilimleri Bölümü, Kırehir/TÜRKYE

Detaylı

TÜRKYE'DE OTOMOBL SAHPLNN MODELLENMES

TÜRKYE'DE OTOMOBL SAHPLNN MODELLENMES TÜRKYE'DE OTOMOBL SAHPLNN MODELLENMES Kemal Selçuk ÖÜT 1 SUMMARY Car ownership forecasting plays an important role in both traditional and innovates planning. It is often recognised that the level of car

Detaylı

PIZZA DONALDO TÜRKYE. Mevcut Durum

PIZZA DONALDO TÜRKYE. Mevcut Durum PIZZA DONALDO TÜRKYE Pizza Donaldo talya Ltd. (P.D.I) 1 1960 yılında talya da Senyör Donaldo tarafından küçük bir talyan restoranı olarak kurulmutur. 10 çocua sahip olan Senyör Donaldo yıllar içerisinde

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr

Detaylı

The Comparison of the Difficulties of Primary School Teachers and Non Education Majoring Teachers on Early Reading and Writing Instruction

The Comparison of the Difficulties of Primary School Teachers and Non Education Majoring Teachers on Early Reading and Writing Instruction Elementary Education Online, 7(1), 71-90, 2008. lköretim Online, 7(1), 71-90, 2008. [Online]: http://ilkogretim-online.org.tr The Comparison of the Difficulties of Primary School Teachers and Non Education

Detaylı

EUROFIT TESTLER LE 12-14 YA GRUBU ERKEK ÖRENCLERN FZKSEL UYGUNLUK NORMLARININ ARATIRILMASI (Kastamonu li Örnei)

EUROFIT TESTLER LE 12-14 YA GRUBU ERKEK ÖRENCLERN FZKSEL UYGUNLUK NORMLARININ ARATIRILMASI (Kastamonu li Örnei) Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 7, Sayı 2, (2006), 79-87 79 EUROFIT TESTLER LE 12-14 YA GRUBU ERKEK ÖRENCLERN FZKSEL UYGUNLUK NORMLARININ ARATIRILMASI (Kastamonu li

Detaylı

T.C. ÇUKUROVA ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTÜSÜ ETM BLMLER ANABLM DALI

T.C. ÇUKUROVA ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTÜSÜ ETM BLMLER ANABLM DALI T.C. ÇUKUROVA ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER ENSTTÜSÜ ETM BLMLER ANABLM DALI ÇATIMA ÇÖZME ETM PROGRAMININ ORTAÖRETM DOKUZUNCU SINIF DÜZEYNDEK ÖRENCLERN ÇATIMA ÇÖZME BECERLERNE ETKS Zeliha UYSAL YÜKSEK LSANS TEZ

Detaylı

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN Sayfa No 1 / 145 TANIMI ve N GEREKLER 1. N KML Kadro Unvanı Müfetti Fiili Görev Unvanı Müfetti stihdam Türü (Statü) Memur Tarih Kod No 2. E LKN BLGLER 2.1. in Özeti...belediyesi; faaliyet ve ilemlerinde

Detaylı

* Saime Özçürümez lköretim Okulunda Sınıf Öretmeni. ** Yrd. Doç. Dr., Nide Üniversitesi Eitim Fakültesi lköretim Bölümü.

* Saime Özçürümez lköretim Okulunda Sınıf Öretmeni. ** Yrd. Doç. Dr., Nide Üniversitesi Eitim Fakültesi lköretim Bölümü. SAMET BEHREG KTAPLARIYLA KURGULAA YARATICI DRAMA ETKLKLER ÖRECLER YAZMA BECERS VE TUTUMLARIA ETKS THE EFFECTS OF CREATIVE DRAMA ACTIVITIES COSTRUCTED WITH SAMED BEHREGI BOOKS O THE WRITIG SKILLS AD ATTITUDES

Detaylı

LKÖRETM 6. SINIF ÖRENCLERNN YARATICI DÜÜNME DÜZEYLER*

LKÖRETM 6. SINIF ÖRENCLERNN YARATICI DÜÜNME DÜZEYLER* LKÖRETM 6. SINIF ÖRENCLERNN YARATICI DÜÜNME DÜZEYLER* THE CREATIVE THINKING LEVELS OF STUDENTS AT SIXTH CLASS OF PRIMARY EDUCATION Esen ERSOY** Ne e BAER*** Özet Günümüzde yaratıcı bireylere ve onların

Detaylı

OKUL UYGULAMA ÇALIMALARI BRM NEDEN KURULMALIDIR? Ramazan SA * ÖZET

OKUL UYGULAMA ÇALIMALARI BRM NEDEN KURULMALIDIR? Ramazan SA * ÖZET OKUL UYGULAMA ÇALIMALARI BRM NEDEN KURULMALIDIR? Ramazan SA * ÖZET Hizmetöncesi öretmen eitimi programı iki bileenden olumaktadır. Birinci bileen kuramsal yanı aır basan ve fakültede yürütülen derslerden,

Detaylı

LKÖRETM ÖRENCLERNE YÖNELK MÜZKSEL TME TESTNN GELTRLMES *

LKÖRETM ÖRENCLERNE YÖNELK MÜZKSEL TME TESTNN GELTRLMES * LKÖRETM ÖRENCLERNE YÖNELK MÜZKSEL TME TESTNN GELTRLMES * DEVELOPMENT OF A MUSICAL AUDITION TEST TOWARD ELEMENTARY STUDENTS Dr. Elif TEKN GÜRGEN** Özet Bu aratırmanın amacı ilköretim 3. ve 4. sınıf örencilerinin

Detaylı

AYRILMA ANKSYETES BOZUKLUU TANILI BR GRUP ÇOCUKTA MZAÇ ÖZELLKLER

AYRILMA ANKSYETES BOZUKLUU TANILI BR GRUP ÇOCUKTA MZAÇ ÖZELLKLER Aratırma Makalesi Ege Tıp Dergisi 44(1) : 39-44, 2005 AYRILMA ANKSYETES BOZUKLUU TANILI BR GRUP ÇOCUKTA MZAÇ ÖZELLKLER TEMPERAMENT TRAITS IN A GROUP OF CHILDREN DIAGNOSED SEPARATION ANXIETY DISORDER Emel

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU Yaş Dönem Özellikleri BÜYÜME VE GELİŞME Gelişme kavramı düzenli, sürekli ve uyumlu bir ilerlemeyi dile

Detaylı

AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler

AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler Avrupa Komisyonu tarafından Türkiye hakkında hazırlanan lerleme Raporu, Türkiye ile müzakerelerin balaması yönünde olumlu bir

Detaylı

LKÖRETM SOSYAL BLGLER DERS KTAPLARININ ÖRETMEN GÖRÜLERNE GÖRE DEERLENDRLMES (KIRIKKALE ÖRNE)

LKÖRETM SOSYAL BLGLER DERS KTAPLARININ ÖRETMEN GÖRÜLERNE GÖRE DEERLENDRLMES (KIRIKKALE ÖRNE) Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 51-61 51 LKÖRETM SOSYAL BLGLER DERS KTAPLARININ ÖRETMEN GÖRÜLERNE GÖRE DEERLENDRLMES (KIRIKKALE ÖRNE) Adem ÖCAL G.Ü.G.E.F.

Detaylı

MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 19, OCAK - 2009, S. 20-29 İSTANBUL ISSN:1303-2429 Copyright 2009 http://www.marmaracografya.com

MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 19, OCAK - 2009, S. 20-29 İSTANBUL ISSN:1303-2429 Copyright 2009 http://www.marmaracografya.com MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 19, OCAK - 2009, S. 20-29 İSTANBUL ISSN:1303-2429 Copyright 2009 http://www.marmaracografya.com SOSYAL BİLGİLER VE SINIF ÖĞRETMENİ ADAYLARININ COĞRAFYA DERSLERİNE YÖNELİK

Detaylı

Intel Ö!renci Programı

Intel Ö!renci Programı Intel Ö!renci Programı De!erlendirme Raporu Eylül 2009 - A!ustos 2010 Cengiz Hakan AYDIN Hasan ÇALI"KAN Murat ATA#Z# Giri! Intel Ö!renci Programı, özellikle teknolojiye eri$imin sınırlı oldu!u bölgelerdeki

Detaylı

edilmesi öngörülmütür. Bu çerçevede kariyer basamaklarında yükselmesi öngörülen öretmen sayısı uzman öretmenlik için 124 bin, baöretmenlik için de 62

edilmesi öngörülmütür. Bu çerçevede kariyer basamaklarında yükselmesi öngörülen öretmen sayısı uzman öretmenlik için 124 bin, baöretmenlik için de 62 Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 ÖRETMENLK KARYER

Detaylı

ZHNSEL ENGELL VE OTSTK ÇOCUKLARIN EBEVEYNLERNE YÖNELK GRUP DANIMANLIININ DEPRESYON, BENLK SAYGISI VE TUTUMLARI ÜZERNE ETKS

ZHNSEL ENGELL VE OTSTK ÇOCUKLARIN EBEVEYNLERNE YÖNELK GRUP DANIMANLIININ DEPRESYON, BENLK SAYGISI VE TUTUMLARI ÜZERNE ETKS Bu aratırma 1998 yılında 10. Ulusal Psikoloji Kongresinde sunulmutur. ZHNSEL ENGELL VE OTSTK ÇOCUKLARIN EBEVEYNLERNE YÖNELK GRUP DANIMANLIININ DEPRESYON, BENLK SAYGISI VE TUTUMLARI ÜZERNE ETKS Uzm. Psk.

Detaylı

Anahtar Kelimeler: Avrupa Birlii Hayat Boyu Örenme Projeleri, Öretim Elemanı, Tutum, Görü. Abstract

Anahtar Kelimeler: Avrupa Birlii Hayat Boyu Örenme Projeleri, Öretim Elemanı, Tutum, Görü. Abstract Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 ETM FAKÜLTES

Detaylı

Esrar kullanımı dengeleniyor, gençler arasında gördüü rabetin azaldıına dair belirtiler var

Esrar kullanımı dengeleniyor, gençler arasında gördüü rabetin azaldıına dair belirtiler var YILLIK RAPOR 2007: ÖNEML NOKTALAR AB uyuturucu raporunun ilettii olumlu mesajlar, uyuturucuya balı ölümlerin yüksek düzeyi ve artan kokain kullanımıyla gölgeleniyor (22.11.2007, LZBON AMBARGO 10.00 CET)

Detaylı

Evaluation of Teaching Practice Course According to Opinions of Teacher Candidates

Evaluation of Teaching Practice Course According to Opinions of Teacher Candidates Evaluation of Teaching Practice Course According to Opinions of Teacher Candidates Rüçhan Özkılıç * Asude Bilgin ** Hülya Kartal *** ABSTRACT: The purpose of this study was to specify the opinions of teacher

Detaylı

ÖZGEÇM!" Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Hem#irelik Istanbul Üniversitesi Florence Nıghtıngale Hem#irelik Yüksekokulu. Görev Unvanı Görev Yeri Yıl

ÖZGEÇM! Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Hem#irelik Istanbul Üniversitesi Florence Nıghtıngale Hem#irelik Yüksekokulu. Görev Unvanı Görev Yeri Yıl Adı Soyadı: BURÇ!N (KISA) I"IK Do#um Tarihi: 12/06/1979 Unvanı: Yard. Doç. Dr. Ö#renim Durumu: Doktora ÖZGEÇM!" Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hem#irelik Istanbul Üniversitesi Florence Nıghtıngale Hem#irelik

Detaylı

Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm

Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm Ölçek Geli tirme Çal malarnda Kapsam Geçerlik ndeksinin Kullanm Dr. Halil Yurdugül Hacettepe Üniversitesi Eitim Fakültesi yurdugul@hacettepe.edu.tr Motivasyon: Proje tabanl bir öretim sürecinde örencilerin

Detaylı

Yöntem Ara tırma Modeli Evren ve Örneklem Veri Toplama Aracı Verilerin Analizi Bulgular

Yöntem Ara tırma Modeli Evren ve Örneklem Veri Toplama Aracı Verilerin Analizi Bulgular Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 ÖRETMENLK UYGULAMASI

Detaylı

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 654 -

*** Prof. Dr., Mersin Üniversitesi, Eitim Programları ve Öretimi Bölümü, tyanpar@gmail.com - 654 - Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 8 Sayı: 38 Volume: 8 Issue: 38 Haziran 2015 June 2015 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 INTEL ÖRETMEN

Detaylı

LKÖRETM SINIF VE MATEMATK ÖRETMENLERNN BLGSAYAR DESTEKL MATEMATK ÖRETMNE LKN GÖRÜLER. Kürat YENLMEZ ve Özge KARAKU ÖZET

LKÖRETM SINIF VE MATEMATK ÖRETMENLERNN BLGSAYAR DESTEKL MATEMATK ÖRETMNE LKN GÖRÜLER. Kürat YENLMEZ ve Özge KARAKU ÖZET lköretim Sınıf Ve Matematik Öretmenlerinin Kürat YENLMEZ ve Özge KARAKU LKÖRETM SINIF VE MATEMATK ÖRETMENLERNN BLGSAYAR DESTEKL MATEMATK ÖRETMNE LKN GÖRÜLER Kürat YENLMEZ * Özge KARAKU ** ÖZET Bu aratırmanın

Detaylı