sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi"

Transkript

1 Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: The Effec of Public Invesmens on Privae Secor Invesmens in Turkey: Arş. Grv. Mehme Cural - Arş. Grv. Dr. Recep Emre Eriçok - Arş. Grv. Veli Yılancı Öz Bu çalışmada yılları arasında Türkiye de kamu yaırımlarının özel sekör yaırımları üzerinde ne ürlü bir ekiye sahip olduğu yapısal değişime izin veren birim kök ve eşbüünleşme esleri aracılığıyla sınanmışır. Elde edilen sonuçlar, bahsi geçen dönem zarfında kamu yaırımlarının özel yaırımlar üzerinde çekme ekisi olduğunu, yapılan kamu yaırımlarının özel yaırımları arırdığını gösermekedir. Anahar Kelimeler: Kamu Yaırımları, Özel Yaırımlar, Dışlama Ekisi, Çekme Ekisi, Yapısal Değişim. Absrac In his sudy, we analyze wha kind of effec public invesmen has on privae secor invesmen by employing uni roo and coinegraion ess, which allow a srucural break beween The resuls, we obained, show ha he public invesmen has crowding in effec on privae secor invesmen, ha is an increase in public invesmens creae also an increase in he privae secor invesmens in he analysis period. Keywords: Public Invesmen, Privae Invesmen, Crowding Ou Effec, Crowding in Effec, Srucural Change. Giriş Genel anlamda yaırım, ekonomide mevcu olan sermaye sokunun, yani mal ve hizme üreiminde kullanılan üreim esislerinin, belli bir dönemde korunması ve arırılması için kullanılan kaynaklar ve soklardaki değişmelerdir. Diğer bir deyişle yaırım bir akım değişken olup sermaye sokunda zaman içinde meydana gelen değişmeyi gösermekedir (Özdemir, 2007, s.73). Bu anım oplam yaırım anımı olup, hem gayri safi sabi sermaye oluşumlarını hem de sok değişimlerini içermekedir. Diğer bir deyişle, oplam yaırım kavramı geleceke üreim yapmak amacı ile içinde bulunulan dönemde üreilmiş dayanıklı mallar (sabi sermaye malları) ile yine aynı dönemdeki ara ve nihai ükeimin geleceğe erelenmesinden (sok değişimi) oluşmakadır (Yılmaz ve Yılmaz, 1997, s.1). Karma ekonomi modelinde kamu kesimi ile özel sekör, üreici ve ükeici olarak bulunmaka, ayrı ayrı karar ve ercih imkânlarına sahip olmakadır. Dolayısıyla kamu kesimi ile özel sekör arasındaki ilişkiyi en doğru biçimde sapayabilmek ve bu ilişkiyi düzenli bir biçimde sürdürebilmek ekonomik gelişme açısından önem aşımakadır (Tosun, 1996, s.4). Bu çalışmanın amacı, kamu sabi sermaye yaırımlarının özel sekör sabi sermaye yaırımları üzerinde dışlama (crowding-ou) veya çekme (crowding-in) ekisini analiz emekir. Bu çalışmayı, diğer çalışmalardan ayıran emel noka, kullanılan ekonomerik eslerin incelenen dönem boyunca meydana gelen olası yapısal değişimi dikkae almasıdır. Bu kapsamda, çalışmanın izleyen bölümünde kamu yaırımlarının özel sekör yaırımları üzerindeki ekileri incelenmekedir. Üçüncü bölümde ampirik lieraür özelenmeke, dördüncü bölümde Türkiye de döneminde kamu ve özel sekör sabi sermaye yaırımlarının gelişimi analiz edilmekedir. Beşinci bölümde veri, meodoloji ve ampirik sonuçlar verilmeke ve çalışma sonuç ve değerlendirme kısmıyla sonuçlandırılmakadır. Arş. Grv. Mehme Cural, İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Maliye Bölümü, Arş. Grv. Dr. Recep Emre Eriçok, İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Maliye Bölümü, Arş. Grv. Veli Yılancı, İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü, sbd.anadolu.edu.r 73

2 Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: Kamu Yaırımlarının Özel Yaırılar Üzerindeki Ekilerine Yönelik Yaklaşımlar Kamu yaırımlarının özel sekör yaırımları üzerindeki ekisi hakkında iki karşı görüş bulunmakadır. Birinci görüşe göre, kamu ve özel sekör yaırımları arasında rekabe olması durumunda, kamu yaırımları özel sekör yaırımları üzerinde dışlama ekisine sahipir. İkinci görüşe göre ise kamu ve özel sekör yaırımları arasında amamlayıcılık olması durumda kamu yaırımları özel sekör yaırımları üzerinde poziif dışsallıklar yayar ve özel sekör yaırımları üzerinde çekme ekisi yaraır. Dışlama Ekisi Neo-klasik ikisaçılar kamu harcamalarının finansman şeklini değerlendirerek, kamusal faaliyelerin ekonomideki yoğunluğunun armasının, özel yaırımlar üzerinde dışlama ekisi yaraacağını savunmuşlardır. Kamu yaırımlarının özel sekör yaırımlarını dışlaması ise doğrudan ve dolaylı olarak oraya çıkmakadır. Aran kamu yaırımlarının özel sekör yaırımları için ihiyaç duyulan fiziki ve mali kaynakları azalması ve yeni kamu yaırımları faaliyee geçiklerinde özel sekörün ürünleriyle rekabe emesi halinde doğrudan dışlama gerçekleşir (Ulusoy, 2004, s.322). Kamu yaırımlarının arım, imala sanayii, enerji, bankacılık ve finansal hizmeler gibi alanlarda yapılması durumunda genellikle özel sekör yaırımları üzerinde dışlama ekisinde bulunur. Zira bu ür kamu yaırımları büyük ölçüde sübvanse edilmeke ve ekinsiz olarak faaliyee bulunmakadır (Ramirez, 1994, s.5). Fiziki ve mali kaynakların kılığı alında kamu, kaynakları kullanırsa, en azından kısa dönemde özel sekör yaırımları üzerinde dışlama ekisine sahip olacakır. Kamu, özel sekör üreimiyle rakip mallar üreiği ölçüde özel sekörün dışlanma ekisi aracakır (Buier, 1997, s.310; Odedokun, 1997, s.1325). Kamu yaırımlarının doğrudan dışlama ekilerden ikincisi, aran kamu harcamalarını karşılamak için vergi oranlarında beklenen arışlardan dolayı özel sekörün yaırım planlarını değişirmesi halinde oraya çıkar. Kamu harcamaları için gerekli olan vergiler özel sekörün çalışma, yaırım ve yenilik iseğini azalmakadır. Devle özel sekörün gelirinin daha fazlasını vergilendirmesi, özel sekörün yaırım yapma iseğini, riske kalanmayı ve verimliliği arıracak faaliyeleri üslenme iseğini azalacakır (Gwaney, v.d., 1998, s.3). Burada özel sekör, hükümein asarruf ve harcama davranışını kendi yapacağı yaırım kararlarında önemli bir fakör olarak değerlendirmekedir. Bu durum aşırı rasyonellik (ulraraionaliy) olarak adlandırılmakadır. Aşırı rasyonellik hipoezinde (he ulraraionaliy hypohesis) özel sekör, kamu sermaye yaırımlarını özel sekör yaırımları için bir ikame olarak düşünürse ve kamu yaırımları nedeniyle oluşurulan kamu açığının vergi ile finanse edileceğini düşünürse, hükümein kamu yaırımlarındaki bir arış özel sekör yaırımlarını dışlayabilir (Apergis, 2000,s.226; Badawi, 2003, s.784). Neo-klasik görüşe kamu yaırımlarının özel sekör yaırımlar üzerindeki dolaylı dışlama ekisi, faiz oranları ve finansman maliyeindeki arışan kaynaklanmakadır. Niekim rekabeçi piyasalar ve am isihdam varsayımı alında, asarruf ve yaırım dengesi faiz mekanizmasıyla sağlanır. Bu nedenle kamu yaırımlarındaki arış, oplam asarrufların değişmediği varsayımı alında, faiz oranları üzerine yukarıya doğru baskı yapar. Piyasa faiz oranlarının arması ise özel sekörün sermaye maliyeini yükselerek yaırım alebini düşürmesine yol açar. Bu süreçe para alebi isikrarlı ve para poliikası değişirilmezse, kamu yaırımındaki arış ve böylece faiz oranındaki yükselme, özel sekör yaırımlarında %100 bir dışlamaya neden olur (Badawi, 2003, s.785). Kamu yaırımlarının özel seköre rakip ya da amamlayıcı olması yanında, yaırımlarının nasıl finanse edildiği özel sekör yaırımları üzerindeki ekileri açısından oldukça önemli bir hale gelmekedir. Çekme Ekisi Keynesyen ikisaçılar kamu harcamalarının, özel girişimciler arafından yapılamayan alyapı hizmeleri, sosyal güvenlik hizmeleri, kolluk kuvveleri ve polis hizmeleri, savunma hizmeleri, eğiim ve sağlık hizmeleri gibi kamusal malların üreimine yönelik olması sebebiyle poziif dışsallıklar yaraacağını savunurlar. Diğer bir ifadeyle kamu yaırımları genellikle özel sekörün opimal mikarlarda üreemeyeceği mal ve hizmeleri sunduğunda çekme ekisi oraya çıkmakadır. Diğer ifadeyle kamu yaırımları özel sekör yaırmalarını amamlayıcı olduğu durumlarda çekme ekisi oluşur. Bu bağlamda sosyal yapı ve alyapı üze- 74

3 Cil/Vol.: 12 - Sayı/No: 1 (73-88) rinde yapılan kamu yaırımları özel sekör yaırımları üzerinde çekme ekisine sahip olur. Çünkü kamu alyapı yaırımları, ulaşım, ileişim ve eğiimsel darboğazların elimine edilmesi yoluyla özel firmaların yaırım planlarının uygulamasını ve gerçekleşirilmesini kolaylaşırır. Diğer arafan, özellikle gelişmeke olan ekonomilerde, yüksek mikarda başlangıç sermayesi gerekiren ve uzun süreli yaırım gerekiren sekörler riskli olarak kabul edilir. Özel sekörün bu ür yaırımları riskinden dolayı ve aynı zamanda finansman olanaklarının darlığından dolayı yapması zor olabilir (Cruz ve Teixeira, 1999, s.76; Nazmi ve Ramirez, 1997, s.65). Bu ür yaırımların kamu arafından yapılması, yaırım için uygun koşullar yaraığından ya da özel sekör yaırımlarını amamlayıcı olduğundan, özel sekör yaırımlarını arırması beklenmekedir. Ayrıca hüküme kamu yaırımları yoluyla ekonomideki oplam alep ve belirsizlikleri azalmak için ani konjonürel bir şekilde hareke edebilir. Hüküme, özel sekör arafından üreilen mallar için pazar yaraarak, oplam alebi arırabilir. Niekim kamu yaırımlarındaki arışan dolayı ekonomik ve sosyal alyapıdaki iyileşme, özel seköre olan alep düzeyini arırır. Toplam alebi arıran kamu yaırımlarının oplumun beklenileri üzerinde de olumlu bir ekisi olabilir. Böylece özel sekör yaırım olanakları armış olur (Cruz ve Teixeira, 1999, s.76). Aschauer (1989a), çekme ekisinin zaman içerisinde oluşacağını vurgulamakadır. Zira kamu yaırımları kısa dönemde özel sermaye yaırımlarını düşürür. Çünkü özel sekör, kapasiesini genişlemek yerine, amaçları doğrulusunda kamu sermayesinden yararlanmayı seçer. Kamu yaırımlarının uzun dönemde yeni ve mevcu özel sermaye üreimini, mal ve hizme dağıımını amamlayıcı özelliği oraya çıkar. Kamu yaırımları dolayısıyla özel sermaye geiri oranı yükselir. Geiri oranındaki yükselme uzun dönemde baskın duruma gelir ve böylece kamu yaırımlarındaki arışın ne ekisinin özel sekör yaırımlarını arırması beklenir (Álvarez, 2006, s.2). Lieraür Taraması Lieraürde Keynesyen ve neo-klasik ikisa görüşleri doğrulusunda da sıkça arışılmış ve am anlamıyla üzerinde henüz am bir görüş birliğine varılamamışır. Çalışmanın bu kısmında geniş açıklamalara ve Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi arışmalara girilmeden lieraürde bu konuyla ilgili yer alan bazı çalışmalara yer verilmeye çalışılacakır. Aschauer (1985) çalışmasında, ABD de dönemindeki kamu harcamaları ve özel ükeim harcamaları arasındaki ilişkiyi ampirik olarak incelemişir. Söz konusu çalışmada, kamu harcamalarının yeni özel ükeim harcamalarını yeerli düzeyde deseklemediğini, kamu harcamalarının ekisinin özellikle dayanıksız ükeim malları ve hizmelerinde düşük oranlarda görüldüğünü, ancak zamanla ekonomik akörlerin de rasyonel beklenileri sonucunda bu ekinin daha da aracağı düşüncesinin korunduğunu ve maliye poliikası faaliyelerine bu anlamda en azından biraz güven duyulması gerekiğini savunmuşur. Aschauer (1989a) çalışmasında, ABD de dönemindeki kamu harcamalarının özel yaırımlara ekisini ve özel sermayeye dönüş oranını ampirik olarak incelemişir. Söz konusu çalışmada, yüksek kamu sermaye birikiminin rasyonel ekonomik akörler arafından seviyesi espi edilen ulusal yaırım oranını arırdığını ve özel yaırımlara dışlama ekisinde bulunduğunu ancak, kamu sermaye sokundaki arışın özel sermayeye dönüşü arıracağını ve özel sermaye birikimine çekme ekisinde bulunacağını öne sürmüşür. Aschauer (1989b) çalışmasında, ABD de dönemindeki kamu sermaye soğu ve oplam fakör verimliliği değişkenleriyle ilgili ampirik bir çalışma yapmış ve oplam verimlilik, sok ve kamu harcaması akımı değişkenleri arasındaki ilişkiyi incelemişir. Bu çalışmada, savunma dışı kamu sermaye soğunun kamu harcamaları akımındaki verimliliğin belirlenmesinde önemli rol oynamadığını, savunmaya yönelik kamu sermayesinin verimlilikle bir ilişkisi yokken, alyapıya yönelik kamu sermayesinin verimlilike payının bulunduğunu, dolayısıyla ne kamu sermaye soğunun verimlilik düşüşünde önemli bir payının bulunduğunu savunmuşur. Pereira (2001) çalışmasında, ABD de dönemi için VAR analiziyle kamu yaırımlarının özel yaırımlar üzerinde çekme ekisine sahip olduğu, bilgi seköründe dışlama ekisi olmakla birlike söz konusu çekme ekisinin özellikle sanayi ve aşıma sekörlerinde olduğu sonucuna varmışır. Voss (2002), ABD de ve Kanada da dönemleri için Vekör Ooregresif (VAR) modelleriyle kamu yaırımlarının özel yaırımlar üzerinde çekme ekisi- sbd.anadolu.edu.r 75

4 Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: ne sahip olmadığını, özellikle kamu yaırımlarında yapılan yeniliklerin özel yaırımlar üzerinde dışlama ekisine sahip olduğu sonucuna ulaşmışır. Hossain (2010) çalışmasında, Kanada da dönemi için VAR ve Vekör Haa Düzelme (VEC) meodolojisi kullanarak, kamu sermayesinin uzun vadede özel sekör çıkısı, isihdam ve sermaye oluşumunda ekili olduğu, ayrıca insan kaynakları gelişimi için gerçekleşirilen kamu yaırımlarının özellikle sağlık ve eğiim sekörlerinde özel yaırımlara çekme ekisinde bulunduğu sonucunu elde emişir. De Gregorio (1992), 12 Lain Amerika ülkesini dönemi için kamu yaırım harcamalarının özel sekör yaırımları üzerindeki ekilerini panel daa yönemi kullanarak incelemişir. Buna göre, iki yaırım ürü arasında dışlama ekisi olduğu sonucuna ulaşmışır. Khan ve Kumar (1997), 95 gelişmeke olan ülkede dönemi için kamu yaırımlarının özel sekör yaırımları üzerindeki ekilerini ampirik olarak incelemişlerdir. Söz konusu inceleme sonucunda, kamu yaırımlarının özel sekör yaırımları üzerinde çekme ekisinin olduğu sonucuna varmışlardır. Odedokun (1997), 48 gelişmeke olan ülkede dönemi için kamu yaırım harcamalarının özel sekör yaırımları üzerindeki uzun vadeli ekilerini incelemişir. Söz konusu inceleme sonucunda, uzun vadeli alyapıya yönelik kamu yaırımlarının özel sekör yaırımları üzerinde çekme ekisi olduğu, uzun vadeli alyapı dışındaki kamu yaırımlarının ise özel sekör yaırımlarını dışlama ekisi göserdiği sonucuna varmışır. Aukeren (2005) çalışmasında, 25 gelişmeke olan ülkede dönemi için kamu yaırımlarının özel sekör yaırımları üzerindeki ekilerini, Granger nedensellik ve koinegrasyon eslerini içeren zaman serileri modeli kullanarak ve isaisiksel ahmin analizi yaparak incelemişir. Söz konusu inceleme sonucunda, bazı ülkelerde kamu yaırımlarının özel sekör yaırımları üzerinde dışlama ekisi göserirken, bazı ülkelerde ise çekme ekisinin olduğu sonucuna varmışır. Nazmi ve Ramirez (1997), Meksika da döneminde kamu yaırımlarının özel sekör yaırımları üzerinde çekme ekisi olduğu sonucuna varmışlardır. Looney ve Frederiken (1997) ise Pakisan da dönemi için yapıkları inceleme sonucuna göre özellikle alyapıya yönelik kamu yaırımlarının özel sekör yaırımları üzerinde çekme ekisinin olduğu sonucuna varmışır. Benzer şekilde Majeed ve Khan (2008), Pakisan da dönemi için kamu yaırımlarının özel sekör yaırımları üzerindeki ekilerini incelemişir. Söz konusu inceleme sonucunda, kamu yaırımları alanında maddi ve mali kaynakların çoğunun kullanılması sebebiyle kamu yaırımlarının özel sekör yaırımları üzerinde dışlama ekisi olduğu sonucuna varmışlardır. Yavuz (2001) çalışmasında, Türkiye de dönemi için koenegrasyon ekniği ve haa düzelme modeli kullanarak, Türkiye deki kamu yaırımları, özel yaırımlar ve faiz oranları arasındaki ilişkiyi ampirik olarak incelemişir. Söz konusu inceleme sonucunda, kamu yaırımlarının ve faiz oranlarının özel yaırımlar üzerinde negaif ekisi olduğu yani kamu yaırımlarının özel yaırımlara dışlama ekisi olduğu sonucuna varmışır. Kuşepeli (2005) çalışmasında, Türkiye de ve dönemleri şeklinde iki dönem belirleyerek söz konusu dönemler için iki ayrı model kurmuşur. Bu bağlamda, dışlama ekisi çerçevesinde Türkiye de maliye poliikasının ekinliğini ampirik olarak analiz emiş ve Johansen eşbüünleşme esi uygulamışır. Söz konusu esin sonucuna göre, Türkiye için hem Keynesyen hem de neo-klasik görüşleri doğrulamışır. Kamu harcamalarındaki arışların özel sekör yaırımlarını arırdığı, büçe açıklarındaki arışların ise özel sekör yaırımlarını azalığı sonucuna varmışır. Günaydın (2006) çalışmasında, Türkiye de dönemi için kamu yaırımları ve özel yaırımlar arasında herhangi bir ilişki olup olmadığını ampirik olarak incelemiş, eşbüünleşme ve nedensellik esleri uygulanarak yapılan analizlerde, kamu yaırımlarının özel yaırımlar üzerinde çekme ekisine sahip olduğu sonucuna ulaşmışır. Başar ve Temurlenk (2007), Türkiye de dönemini yapısal VAR (SVAR) modeli eş-dönemli paramere ahminlerine göre ampirik olarak incelemiş, 1980 sonrası dönem için Türkiye deki kamu yaırımlarının özel yaırımlar üzerinde dışlama ekisine sahip olduğu, ancak bu ekinin düşük düzeyde gerçekleşiği, bu sebeple Türkiye de özel yaırımları arırmanın uygun yolunun kamu yaırımlarının azalılması olmadığı sonucuna ulaşmışır. 76

5 Cil/Vol.: 12 - Sayı/No: 1 (73-88) Tüm bu lieraür çalışmaları incelendiğinde, kamu yaırımları ve özel yaırımlar arasında Keynesyen ve neo-klasik ikisa görüşleri doğrulusunda dışlama ve çekme ekilerinin olduğu görülmekedir. Türkiye de Kamu ve Özel Sekör Yaırımlarının Gelişimi Kamu yaırımları özel sekör yaırımları üzerinde doğrudan ve dolaylı olarak dışlama ve çekme ekilerinde bulunmakadır. Kamu yaırımlarının özel sekör yaırımlarını hangi yönde ekilediğini sapayabilmek, uygulanan ekonomi poliikaların doğruluğu ve dolayısıyla ekonomik gelişme açısından önem aşımakadır. Buradan harekele, bu çalışmada Türkiye de döneminde kamu yaırımlarının özel sekör yaırımları üzerindeki doğrudan dışlama ve çekme ekileri analiz edilmekedir. Çalışmada ele alınan yaırım ürü ise Sabi Sermaye Yaırımları (SSY) dır. Kamu ve Özel Sekör SSY larının GSMH İçerisindeki Gelişimi Çalışmanın bu bölümünde ilk olarak kamu ve özel sekör SSY larının Gayri Safi Milli Hâsıla (GSMH) içerisindeki gelişimi incelenmekedir. İkinci olarak Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi kamu ve özel sekör SSY ları arasındaki ilişkinin bir gösergesi olarak kamu/özel sekör SSY ları oranının gelişimi analiz edilmeke, son olarak ise kamu ve özel sekör SSY larındaki gelişimin yapısal nedenleri incelenmekedir. Kamu SSY larının GSMH İçerisindeki Gelişimi Kamu SSY larını, üreim kapasiesini arırmak ve ülkenin sermaye birikimine kakıda bulunmak amacıyla kamu sermayesinin çeşili üreim fakörlerine yönlendirilmesi olarak anımlayabiliriz. Burada genel büçeli kamu idareleri, belediyeler, il özel idareleri, köyler, belediyelere bağlı kuruluşlar, sosyal güvenlik kuruluşları, bağımsız büçeli kuruluşlar ve kamu ikisadi eşebbüsleri ile döner sermayeli kuruluşlar kamu kesimi kapsamında ele alınmakadır. Ayrıca, Devle Planlama Teşkilaı nca kamu kesimi genel dengesine alınan başlıca büyük fonlardan karşılanan yaırımlar ile fon idarelerinin kendi idarelerine ilişkin yaırım giderleri kamu SSY larına dâhil edilmekedir (Yılmaz ve Yılmaz, 1997, s.54). Kaynak: DPT, Ekonomik ve Sosyal Gösergeler ; DPT, Temel Ekonomik Gösergeler, Ekim-Kasım-Aralık 2010 Grafik Döneminde Kamu ve Özel Sekör SSY larının GSMH İçerisindeki Gelişimi, % sbd.anadolu.edu.r 77

6 Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: Grafik 1 de görüleceği üzere 1970 li yılların ikinci yarısında kamu SSY larının GSMH içerisindeki payı armışır yıllarında yaşanan perol krizleri nedeniyle yavaşlama eğilimine giren ekonomik büyüme hızını arırmak için hükümeler genişleici poliikalar izlemişlerdir. Diğer arafan bu yıllar dışalım yerine yerli üreime dayalı sanayileşmenin üçüncü aşaması olan, sermaye mallarının üreimine geçiş sürecinde sermaye birikiminin kamu eliyle yapıldığı yıllardır (Kepenek ve Yenürk, 2010, s.352) ve 1979 yıllarında ise kaynak sıkınısı ve ekonomik isikrarsızlık nedeniyle kamu SSY larının GSMH içerindeki payı azalmışır. Kamu SSY ları, 1982 ve 1984 yıllarında bir önceki yıla oranla azalmakla birlike, genel olarak ararak 1986 yılında GSMH nin %10,2 sine yükselmişir. Kamu yaırımlarındaki bu arışın nedeni büyük ölçüde GAP-(Güneydoğu Anadolu Projesi) yaırımlarıdır (Kepenek ve Yenürk, 2010, s.277). Ayrıca bu yıllarda dünya ekonomik konjonkürünün düzelmesiyle kamu SSY larının finansmanında dış kredi imkânları armışır. Kamu SSY ların GSMH içerisindeki payı 1987 yılından iibaren genel olarak düşme eğilimine girmişir. Kamu SSY larındaki düşüşün nedeni olarak, bu dönemdeki sagflasyon ve izlenen daralıcı maliye poliikaları göserilebilir e gelindiğinde makroekonomik sorunlar nedeniyle ekonomik kriz oraya çıkmışır. Ekonomiyi isikrara kavuşurmak, kamu açıklarını daralmak ve ekonomik isikrarı sürekli kılacak yapısal reformları yapmak amacıyla 5 Nisan 1994 Programı yürürlüğe konulmuşur. Program ile öncelikle kamu harcamalarının konrol alına alınması ve kamu gelirlerinin arırılmasına yönelik edbirler alınmışır (DPT, VII. Beş Yıllık Kalkınma Planı, 1995, s.5). Bu kapsamda kamu giderlerinde, cari harcamalar başa olmak üzere yaırım harcamalarında kısınılar yapılmışır. Bunların sonucunda kamu SSY larının GSMH içerisindeki payı düşmüşür (Grafik 1) krizi sonrasında armaya başlayan kamu SSY/ GSMH oranı, 2000 yılından iibaren azalmaya başlamışır. Bu azalışın nedeni olarak Kasım 2000 ve Şuba 2001 ekonomik krizleri nedeniyle yaşanan ekonomik daralma süreci ve bu nedenle ekonomik isikrarı sağlamak amacıyla uygulanan ekonomik programlar göserilebilir. Niekim hüküme isikrarın yeniden sağlanması ve büçe açıklarının konrol alına alınması doğrulusunda sıkı maliye poliikası izlemişir. Bu kapsamda kamu yaırımların arış hızı önemli oranda azalmışır. Kamu SSY ları 2004 yılından iibaren düşük oranda armaya başlamışır (Grafik 1). Özel Sekör SSY larının GSMH İçerindeki Gelişimi Grafik 1 de görüleceği üzere 1970 sonrası dönemde büün yıllarda özel sekör SSY larının GSMH içerisindeki payı, kamu SSY ların payından daha yüksekir. Bununla birlike 1974 Kıbrıs Barış Harekâı nedeniyle uygulanan ekonomik ambargo ve belirsiz oramı özel sekör SSY larının GSMH içerindeki payının düşmesine yol açmışır li yılların sonu ise ekonominin enflasyon ve ödemeler dengesi krizi içine girdiği bir dönemdir. Ekonomide isikrarın sağlanamaması ve belirsizliğin sürmesi asarrufların yaırımlara dönüşmesini caydıran bir eki meydana geirmişir. Bu nedenle özel sekör SSY larının GSMH içerisindeki payı 1978 den iibaren azalmışır(grafik 1). Özel sekör SSY larının GSMH ye oranı, yılları arasında oralama olarak %11,1 gibi oldukça düşük düzeyde gerçekleşmişir. Özel sekör SSY ları 1986 yılından iibaren önemli oranda armışır. Özellikle 1980 li yılların oralarından iibaren özel sekör SSY ındaki arışlarda, 1980 isikrar önlemleri ve hükümein özel sekörü eşvik edici uygulamalarının ekili olduğu ve özel sekörün ağırlığının arırılmasına yönelik hedefe ulaşılabildiği ifade edilebilir arasında özel sekör yaırımlarının olağanüsü arış gösermesinde aşırı değerlenmiş Türk Lirası nedeniyle ihal girdilere önemli ölçüde bağımlı imala sanayinin kapasie arırma gayreinin rolü büyükür (Uçar, 2001, s.136) krizi sonrasında alınan 5 Nisan kararları ile kamunun yaırım harcamalarında kısılamaya gimesi, özel sekör SSY larının arış hızının yavaşlamasına yol açmışır. Diğer arafan 1997 yılındaki Asya ve 1998 yılındaki Rusya krizleri ve 1999 Marmara depremi nedenleriyle finansman maliyelerindeki arışlar ve ekonomik isikrarsızlık özel sekör SSY larının GSMH içerindeki payının düşmesine neden olmuşur. Bunların üzerine Türkiye de Kasım 2000 ve Şuba 2001 yıllarında yaşanan ekonomik krizler dolayısıyla ekonomide isikrarsızlık ve belirsizliğin derinleşmesi, özel sekör SSY larının payını önemli oranda düşürmüşür. 78

7 Cil/Vol.: 12 - Sayı/No: 1 (73-88) Özel sekör SSY ları 2002 yılından iibaren önemli oranda ararak 2006 yılında Türkiye arihinin en yüksek seviyesi olarak GSMH nin %24,8 ine ulaşmışır yılından iibaren arış hızı yavaşlayan özel SSY ları, 2008 yılında ekilerini hisseirmeye başlayan Küresel Finansal Kriz in de ekisiyle, 2009 yılında hem mikar olarak hem de GSMH ye oran olarak önemli oranda azalmışır (Grafik 1). Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Kamu/Özel Sekör SSY Oranının Gelişimi Grafik 2 de Türkiye de döneminde kamu SSY/özel sekör SSY oranı göserilmekedir. Bu oranın 1 e yaklaşması kamu SSY mikarının özel sekör SSY mikarına yaklaşığını, oranın 0 a yaklaşması ise kamu SSY larının özel sekör SSY larına oranla azaldığını ifade emekedir. Kaynak: DPT, Ekonomik ve Sosyal Gösergeler ; DPT, Temel Ekonomik Gösergeler, Ekim-Kasım-Aralık 2010 Grafik Döneminde Kamu/Özel Sekör SSY Oranının Gelişimi, % Grafik 2 de görüleceği üzere kamu SSY ları, özel sekör SSY larının en fazla %84 ü (1981 yılı), en düşük %20 si (2006 yılı) oranında gerçekleşmişir. Kamu/ özel sekör SSY oranı, 1970 yılından iibaren genel olarak bakıldığında ararak 1981 yılında %84 e ulaşmışır. Kamu SSY larının ağırlığı 1985 yılına kadar devam emişir. Ancak 1986 yılından iibaren azalmaya başlayan kamu SSY ları, 1989 yılında özel SSY larının yarısına, 1995 yılına kadar ise önemli oranda azalarak %21 ine düşmüşür yılından iibaren armaya başlayan kamu SSY ları 2002 yılında özel sekör SSY larının yarısını aşmışır yılından iibaren, hem kamu SSY larının arış hızının azalmasına bağlı olarak hem de özel sekör SSY larındaki arışın hızlanmasına bağlı olarak, kamu SSY larının özel sekör SSY larına oranı ekrar düşme eğilimine girmişir. Kamu ve Özel Sekör SSY larında Değişimin Yapısal Nedenleri Türkiye de döneminde kamu ve özel sekör SSY larının gelişimine bakıldığında, bazı nokalar dikka çekmekedir. İlk olarak, yılları arasında kamu SSY ları mikar ve GSMH ye oran olarak özel sekör SSY larından daha fazla armakadır. İkinci olarak, yılları arasında özel sekör SSY ları mikar ve GSMH ye oran olarak kamu SSY larından daha fazla armışır. Birinci dönemde, kamu SSY ları özel sekör SSY larının %59 una eşiir. Buna karşılık ikinci dönemde ise kamu SSY ları özel sekör SSY larının %37 si kadardır. Üçüncü olarak, kamu SSY larının GSMH içerisindeki payı oldukça isikrarlı iken, özel sekör SSY larının GSMH içerindeki payı oldukça dalgalı bir seyir izlemekedir. sbd.anadolu.edu.r 79

8 Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: Bu açıdan bakıldığında kamu ve özel sekör SSY larının gelişimi dör başlık alında incelenebilir. İlk olarak, kamu yaırımlarının GSMH içerisindeki payının azalması son yıllarda dünyada birçok ülkede görülen bir durumdur. Niekim ekonomilerde serbesleşme eğilimlerinin hâkim olması ve piyasa alanının genişlemesi, birçok yaırım ürünün devlein faaliye alanı dışına çıkmasına yol açmışır (Kirmanoğlu ve Arıkboğa, 2002, s ) yılında 24 Ocak Ekonomik İsikrar Tedbirlerinin emel felsefesi ekonomide devle müdahalesini en aza indirerek piyasa ekonomisine işlerlik kazandırılması olmuşur. Bu doğruluda kamu yaırımlarının sosyal kârlılığı olan alyapı yaırımlarına yönlendirilmesi, özelleşirme ve yapısal reformlar yoluyla da özel sekörün gelişimine uygun bir çevrenin oluşumu çabalarına ağırlık verilmişir. İkinci olarak, Türkiye gibi gelişmeke olan ve özellikle IMF poliikalarını uygulayan ülkelerde büçe üzerine geirilen kısılar kamu yaırımlarının GSMH içerindeki payının azalmasına yol açmışır. IMF desekli borç isikrar programlarında kamu ve özel sekör yaırımların ilişkili olmadığı varsayılmaka ve kamu harcamaları borcun emel kaynağı olarak düşünülmekedir. Bu nedenle IMF programları kamu yaırım harcamalarının azalmasına yol açmakadır (Ghali, 1998, s.837). Bu bağlamda Türkiye de 1994 ve 2001 ekonomik krizlerini akip eden yıllarda kamu SSY larının GSMH içerisindeki payının düşük olması dikka çekicidir. Bu durum ekonomik kriz dönemlerinde ekonomik isikrar programları uygulanırken, kamu yaırım harcamalarının en kolay müdahale edilen harcama kalemi olmasından kaynaklanmakadır. Üçüncü olarak, Türkiye nin, kamu açıkları sorununu oradan kaldırmadan önce mali serbesleşmeyi uygulamaya başlaması kamu yaırımlarının GSMH ye oran olarak azalmasına neden olmuşur. Sermaye harekelerinin serbes bırakılmasıyla birlike TL reel anlamda değer kazanmaya başlamış, kur değerli uulduğundan, kısa vadeli sermaye harekelerini yuriçine çekebilmek için faiz oranları yüksek uulmuşur. Aran kamu açıklarının borçlanma ile finansmanı dolayısıyla kamu büçesi ciddi faiz yükü ile karşı karşıya kalmışır. Bu süreç, faiz dışı büçenin kısılması ile sonuçlanmışır (Kirmanoğlu ve Arıkboğa, 2003, s ). Faiz dışı büçe içinde ise cari harcamaları kısmak daha zor olduğundan, yaırım harcamalarında daha fazla kısınının olduğu söylenebilir. Son olarak ise Türkiye de 1980 lerden iibaren uygulanmaka olan serbesleşirme ve ihracaa dayalı büyüme poliikasının doğal bir sonucu olarak, özel sekörün yaırım kararları ümüyle iç ve dış piyasa koşullarına bırakılmışır. Bu nedenle özel sekörün yaırım eğilimlerinde piyasa koşularının ya da fiya harekelerinin belirleyiciliğinin 1980 sonrasında daha yüksek olduğu söylenebilir (Kepenek ve Yenürk, 2010, s ) li yılların sonundan iibaren, diğer yapısal nedenler yanında, sermaye harekelerinin serbesleşirilmesi ve kamu borçlanmasının armasına bağlı olarak faiz oranları yükselmişir. Üselik sık sık ekonomik krizler yaşanmış ve ekonomik isikrarı sağlamak amacıyla birçok program uygulanmışır. Bu nedenler özel sekörün hem uzun dönemli üreken yaırımlara yönelmesini zorlaşırmış hem de yaırımlarının önemli oranda dalgalanma gösermesinde ekili olmuşur. Veri ve Uygulama Sonuçları Bu çalışmada dönemi için kamu ve özel SSY verisi kullanılmışır. DPT (Ekonomik ve Sosyal Gösergeler ; Temel Ekonomik Gösergeler (Ocak-Şuba 2010) den elde edilmiş olan ilgili veri 1998 baz yıllı gayri safi yuriçi hasıla deflaörü ile reel hale geirilmiş ve veriye logarimik dönüşüm uygulanmışır. Çalışmanın ilk aşamasında serilerin durağanlığı Perron (1997) un önermiş olduğu birim kök esi ile sınanmışır. Elde edilen es sonuçları Tablo 1 de görüldüğü gibidir: Tablo 1. Perron (1997) Tes Sonuçları T TB k Özel KS KS TS Kamu KS KS TS X No: X ; %10 düzeyinde anlamlılığı, T es isaisiğini TB kırılma yılını, k uygun gecikme uzunluğun gösermekedir. Kriik değerler %1, %5 ve %10 düzeyinde sırasıyla KS1 modeli için -5.92, -5.23, -4.92, KS2 modeli için -6.32, -5.59, ve TS modeli için -5.45, -4.83, şeklindedir. 1 Çalışmada kullanılan ekonomerik esler hakkındaki bilgi çalışmanın akışını bozmamak amacıyla Ek kısmında verilmişir. 80

9 Cil/Vol.: 12 - Sayı/No: 1 (73-88) Tablo 1 de görüleceği üzere hem özel hem de kamu SSY larının durağanlığını sınamak için kurulan modellerde farklı kırılma arihleri elde edilse de, %5 düzeyinde her iki değişkenin de seviyesinde durağan olmadığı görülmekedir. Bu nedenle çalışmanın bundan sonraki aşamasında değişkenler arasındaki ilişki eşbüünleşme analiziyle incelenebilecekir. Uygulanan Carrion-i-Silvesre ve Sanso (2006) eşbüünleşme esinin sonuçları Tablo 2 de verilmişir. Tablo 2. Carrion-i-Silvesre ve Sanso (2006) Eşbüünleşme Tesi Sonuçları Model An Model A Model B Model C Model D Model E T X X X TB No: X, %10 düzeyinde anlamlılığı, T es isaisiğini, TB kırılma zamanını gösermekedir. Kriik değerler %1, %5 ve %10 düzeyinde sırasıyla, Model An için , , , Model A için , , ; Model B için , , ; Model C için , , ; Model D için , , ; Model E için , , şeklindedir. Tablo 2 den elde edilen sonuçlar %5 düzeyinde ele alınan her model için emel hipoezin reddedilmemesini gerekirmekedir. Diğer bir deyişle ele alınan alı model için de değişkenler arasında eşbüünleşme Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi ilişkisi olduğunu göseren emel hipoez reddedilemez. Birim kök esinde olduğu gibi eşbüünleşme esinde de yapısal değişimler ahmin edilen modele göre değişiklik gösermekedir. Değişkenler arasında bir eşbüünleşme ilişkisi belirlendiği için bir sonraki adım da, uzun ve kısa dönem elasikiyeleri ahmin edilmişir. Tahmin edilen bu modellerde kırılma yılı olarak 1991 alınmış ve ekisi kukla değişken aracılığıyla modellere dahil edilmişir de yaşanan yapısal değişimin emel sebebi olarak 1990 yılında yaşanan Körfez Savaşı ile Türkiye ekonomisinin, ser bir dış şokla karşı karşıya kalması göserilebilir. Bu dönemde, sermaye harekelerinde ani durma ve haa erse dönüş olmuş, bölgesel icare durmuş, urizm gelirlerindeki azalma gibi doğrudan ekilerle genel ekonomik performansa belirgin bir düşüş yaşanmışır (BDDK, 2010, s. 3). Körfez Savaşı dolayısıyla perol fiyalarının arması, Türkiye nin perol faurasını kısa süre içinde önemli ölçüde arırmışır. Perol fiyalarındaki arışın piyasa üzerinde olumsuz ekileri görülmüşür. Savaşın, bölge ülkeleri ile kara aşımacılığı, müeahhilik hizmeleri ve ihraca üzerindeki olumsuz ekileri nedeniyle Türkiye ekonomisi önemli kayıplara uğramışır (Güleç ve Gencay, 2003, s. 1-4). Tablo 3. Elasikiye Tahminleri ve Kararsızlık Tesi Uzun Dönem Elasikiyeleri EKK DEKK TDEKK Sabi V (2.5946) (1.3814) (1.2838) Kamu I (4.1973) V (2.5813) V (2.3633) Kukla Değ I (7.0250) I (7.0356) I (4.4219) Kısa Dönem Elasikiyeleri EKK Hansen in Kararsızlık Tesi Sabi (0.5427) Kamu V (2.6403) HDT X ( ) Kukla Değ (0.0884) Lc p>0.2 No: I, V ve X sırasıyla %1, %5 ve %10 düzeylerindeki anlamlılığı gösermekedir. Paranez içerisindeki değerler -isaisikleridir. 2 İki farklı modelde kırılma yılı olduğu görülen 1988 yılı da kullanılarak uzun ve kısa dönem elasikiyeleri elde edilmiş ve benzer sonuçlara ulaşılmışır. sbd.anadolu.edu.r 81

10 Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: Tablo 3 e en küçük kareler (EKK) yöneminin yanı sıra Sock ve Wason(1993) arafından önerilen dinamik en küçük kareler (DEKK) ve Phillips ve Hansen (1990) arafından lieraüre kazandırılmış olan am değişirilmiş en küçük kareler (TDEKK) yönemiyle elde edilen uzun dönem kasayı ahminleri de verilmişir. Kullanılan her üç yönemin benzer sonuçlar vermesi, elde edilen sonuçların kullanılan ekonomerik ekniğe göre değişmediğini diğer bir ifadeyle elde edilen kasayı ahminlerinin güçlü olduğunu gösermekir. Kamu SSY ları değişkeninin kasayısı her üç modelde de anlamlı ve poziif olarak elde edilmişir. Her üç yaklaşımla elde edilen kasayılar birbirine oldukça yakın olup, elde edilen bu sonuç kamu SSY larında meydana gelecek %1 lik bir arışın özel sekör SSY larını yaklaşık % düzeyinde arıracağını, uzun dönemde kamu SSY larının özel sekör SSY ları üzerinde çekme ekisi olduğunu gösermekedir. Tablo 3 e uygun gecikme uzunluğu Schwarz bilgi krieriyle bulunmuş olan haa düzelme modeli ahmin sonuçlarına da yer verilmişir. Bu sonuçlardan anlaşılacağı üzere haa düzelme mekanizması, HDT -1 ile göserilen haa düzelme erimi negaif değerli ve anlamlı olduğu için çalışmakadır. Bu kasayı, siseme gelen bir şok nedeniyle denge düzeyinden sapılması halinde bu sapmanın %19 unun cari yıl içerisinde giderileceğini gösermekedir. Ayrıca kamu SSY kasayısı poziif ve isaisiksel olarak anlamlı bulunmuşur ki elde edilen sonuç kamu SSY larında yapılacak %1 lik bir arışın kısa dönemde özel sekör SSY larında %0.48 lik bir arış yaraacağını gösermekedir CUSUM 5% Seviyesinde CUSUM SQ 5% Seviyesinde Şekil 1. Kısa Dönem Kasayılarının Kararlılığı Uzun ve kısa dönem elasikiyelerinin yanı sıra Hansen (1992) ve Brown vd. (1975) arafından lieraüre kazandırılan paramere kararlılık esleri uygulanmış olup Tablo 3 e görülmeke olan Hansen (1992) in esi ile Şekil 1 de verilen Cusum ve Cusum SQ sonuçları paramere ahminlerinin kararlı olduğunu gösermekedir. Elde edilen sonuçlar, kamu SSY larının hem kısa hem de uzun dönemde özel sekör SSY ları üzerinde çekme ekisi olduğunu ve kamu SSY larında yapılacak arışın, özel SSY larında arış yaraacağını faka meydana gelecek bu arışın, kamu SSY larda yapılacak arışan daha az mikarda gerçekleşeceğini gösermekedir. Ayrıca kısa dönemde, özel sekör SSY ları üzerindeki ekinin uzun döneme göre daha az olduğu bulgusu da elde edilmişir. 82 Sonuç ve Değerlendirme Özel sekör yaırım eğilimlerini ekileyen önemli fakörlerden biri kamu yaırımlarının boyularıdır. Ekonomi kuramında özel sekör yaırımları genellikle piyasa ya da isem eğilimleriyle uyarılmış, buna karşılık kamu yaırımları oonom sayılır. Kuşkusuz kamu yaırımlarının ekonomik, oplumsal ya da siyasal uyarıcıları bulunmakadır. Bu bağlamda Türkiye de dönemini kapsayan çalışmamızdan elde edilen ampirik sonuçlar, kamu SSY larının özel sekör SSY ları üzerinde çekme ekisini yani crowding-in hipoezini desekler nielikedir. Bilindiği gibi 1980 li yıllardan iibaren serbesleşme poliikaları doğrulusunda kamu SSY larında, GSMH ye ve özel sekör SSY larına oranla önemli

11 Cil/Vol.: 12 - Sayı/No: 1 (73-88) ölçüde azalış gerçekleşmişir. Ayrıca ekonomik krizlerin ardından uygulamaya konulan isikrar programlarında kamu yaırımlarının azalılmasına yönelik asarruf pakeleri açıklanmışır. Bu gelişmelere rağmen çalışmamıza göre kamu SSY ları özel sekör SSY larını çekme ekisi gösermekedir. Daha önce bahsedildiği üzere, kamu yaırımları özellikle özel sekör yaırımlarını amamlayıcı nielike olan alanlarda yoğunlaşması halinde çekme ekisi oraya çıkmakadır. Bu bağlamda Türkiye de döneminde kamu SSY larının özel sekör SSY larını amamlayıcı alanlarda yoğunlaşığı söylenebilir. Dolayısıyla kamu SSY ları özel sekör SSY larının verimliliğini ve karlılık oranını arırmakadır. Türkiye de kamu SSY larının özel sekör SSY larını çekme yönünde ekilediği dikkae alındığında, özel sekör yaırımların düşük düzeyde kalmasının önemli bir nedeni oraya çıkmakadır. Dolayısıyla kamu SSY ları düşük oranda arığından, özel sekör SSY ları üzerindeki çekme ekisinin düşük oranda kaldığını söyleyebiliriz. Bu bağlamda Türkiye de, özellikle 1980 li yıllardan iibaren ve ekonomik isikrar programlarında kamu yaırımlarının azalılması poliikası oplam yaırımlar ve dolayısıyla ekonomik gelişme üzerindeki ekisi nedeniyle ekrar düşünülmelidir. Kaynakça Álvarez, D. (2006). Is Public Invesmen Crowding- In Privae Invesmen? A Review of he Relaionship beween Public and Privae Invesmen in Puero Rico, hp://economia.uprrp.edu/ensayo131.pdf, (erişim arihi ) Apergis, N. (2000). Public and Privae Invesmens in Greece: Complemenary or Subsiue Goods?, Bullein of Economic Research, 52(3): Aschauer, D. A. (1985). Fiscal Policy and Aggregae Demand, The American Economic Review, 75(1): Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Aschauer, D. A. (1989a). Does public capial crowd ou privae capial?, Journal of Moneary Economics, 24(2): Aschauer, D. A. (1989b). Is public Expendiure Producive?, Journal of Moneary Economics, 23(2): Aukeren, Erdal (2005). Ineracions Beween Public and Privae Invesmen: Evidence from Developing Counries, KYKLOS, 58(3): Badawi, A., (2003). Privae Capial Formaion and Public Invesmen in Sudan: Tesing The Subsiuabiliy and Complemenariy Hypoheses in a Growh Framework Journal of Inernaional Developmen, 15, Başar, S. ve Temurlenk, M. S. (2007). Invesigaing Crowding-Ou Effec of Governmen Spending for Turkey: A Srucural VAR Approach, Aaürk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(2): BDDK, (2010). Krizden İsikrara Türkiye Tecrübesi, Çalışma Tebliği, Gözden Geçirilmiş Üçüncü Baskı, Ankara. Brown, R. L., Durbin, J. ve Evans, J. M. (1975). Techniques for Tesing he Consancy of Regression Relaionships over Time, Journal of he Royal Saisical Sociey. Series B (Mehodological), 37(2): Buier, W. (1997). Crowding-ou And The Effeciveness of Fiscal Policy, Journal of Public Economics, 7(3): Carrion-i-Silvesre, J. L.ve Sansó A. (2006). Tesing The Null of Coinegraion Wih Srucural Breaks, Oxford Bullein of Economics and Saisics, 68(5): Cruz, B. O. ve Teixeira, J. R. (1999). The Impac of PublicIinvesmen on Privae Invesmen in Brazil , Cepal Review, 67: De Gregorio, José. (1992). Economic Growh in Lain America, Journal of Developmen Economics, 39(1): DPT. Dokuzuncu Kalkınma Planı , hp:// ekuup.dp.gov.r/plan/plan9.pdf, (erişim arihi ). sbd.anadolu.edu.r 83

12 Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: DPT. Ekonomik ve Sosyal Gösergeler , hp://goo.gl/emstf, (erişim arihi: ). DPT. Temel Ekonomik Gösergeler (Ocak- Şuba 2010), hp://goo.gl/a4wu1, (erişim arihi: ). DPT. Uzun Vadeli Gelişmenin ( ) ve VIII. Beş Yıllık Kalkınma Planının ( ) Temel Amaç ve Sraejisi, hp://ekuup.dp.gov.r/plan/viii/ sraeji/, (erişim arihi ). DPT. VII. Beş Yıllık Kalkınma Planı, 1995, www. dp.gov.r/docobjecs/download/2770/plan7.pdf, (erişim arihi: ). Ghali, K. H. (1998). Public Invesmen and Privae Capial Formaion in a Vecor Error-Correcion Model of Growh, Applied Economics, 30, Güleç, M. ve Oğuz, G. (2003). Irak Savaşının Gölgesinde Türkiye Oradoğu Ülkeleri Ticari İlişkileri, Dış Ticare Müseşarlığı, Ekonomik Araşırmalar ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü, hp://goo.gl/bp8i9 (erişim arihi ). Günaydın, İ. (2006). Türkiye de Kamu ve Özel Yaırımlar Arasındaki İlişki: Ampirik Bir Analiz, Aaürk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(1): Gwaney, J., Holcombe, R. and R. Lawson. (1998). The Size and Funcions of Governmen and Economic Growh, Join Economic Commiee Sudy, April, hp://goo.gl/gi6wq, (erişim arihi ) Hansen, B. E. (1992). Tess for Parameer Insabiliy in Regressions wih I(1) Processes, Journal of Business & Economic Saisics, 10(3): Harris, D. ve Inder, B. (1994). A Tes of he Null Hypohesis of Coinegraion. Nonsaionary Time Series Analysis and Coinegraion (Edior: Hargreaves, C.) içinde. Oxford Universiy Press, Oxford, Hossain, B. (2010). Privae Secor Respons o Public Capial Formaion: An Impulse Response Analysis, 44h Annual Conference of he CEA, Québec Ciy, May 2010, Kepenek, Y. ve Yenürk, N. (2010). Türkiye Ekonomisi, 23.Basım, Remzi Kiabevi. Khan, Mohsin S. ve Kumar, Manmohan S. (1997). Public and Privae Invesmen and The Growh Process in Developing Counries, Oxford Bullein of Economics & Saisics, 59(1): Kirmanoğlu, H. ve Arıkboğa, A. (2003). Türkiye de Kamu Borç Servisinin Büçe İçi Ekileri: , 18. Türkiye Maliye Sempozyumu: Türkiye de Kamu Borçlanması (Ekonomik ve Sosyal Ekileri, Bekleniler), Girne - KKTC, Mayıs. Kuşepeli, Y. (2005). Effeciveness of Fiscal Spending: Crowding ou and/or Crowding in?, Yöneim ve Ekonomi, 12(1): Kwiakowski, D., Phillips, P. C. B., Schmid, P. ve Shin, Y. (1992). Tesing he Null Hypohesis of Saionariy agains he Alernaive of a Uni Roo, Journal of Economerics, 54: Looney, Rober E. ve Frederiken, Peer C. (1997). Governmen Invesmen and Follow-on Privae Secor Invesmen in Pakisan, , Journal of Economic Developmen, 22(1): Majeed, Muhammad Tarik ve Khan, Saniya (2008). The Deerminans of Privae Invesmen and he Relaionship beween Public and Privae Invesmen in Pakisan, NUST Journal of Business and Economics, 1(1): Monadjemi, M. S. ve Huh, H. (1998). Privae and Governmen Invesmen: A Sudy of Three OECD Counries, Inernaional Economic Journal, 12(2): Nazmi, N. ve Ramire, M. D. (1997). Public and Privae Invesmen and Economic Growh in Mexico, Conemporary Economic Policy,15: Nazmi, Nader ve Ramirez, Miguel D. (1997). Public and Privae Invesmen and Economic Growh in Mexico, Conemporary Economic Policy, 15: Odedokun, M. O. (1997). Relaive Effecs Of Public Versus Privae Invesmen Spending On Economic Efficiency And Growh In Developing Counries, Applied Economics,29:

13 Cil/Vol.: 12 - Sayı/No: 1 (73-88) Odedokun, M. O. (1997). Relaive Effecs Of Public Versus Privae Invesmen Spending On Economic Efficiency And Growh In Developing Counries, Applied Economics, 29: Özdemir, Y. (2007). Türkiye de Yaırım Harcamalarının Gelişimi ve Kamu Yaırım Poliikaları, Büçe Dünyası, 3(27): Pereira, A. M. (2001). On he Effecs of Public Invesmen on Privae Invesmen: Wha Crowds in Wha?, Public Finance Review, 29 (1), Perron, P. (1989). The Grea Crash, he Oil Price Shock, and he Uni Roo Hypohesis, Economerica, 57(6): Perron, P. (1997). Furher Evidence on Breaking Trend Funcions in Macroeconomic Variables, Journal of Economerics. 80(2): Phillips, P.C.B. ve Hansen, B. E. (1990). Saisical Inference in Insrumenal Variables Regression wih I(1) Processes, Review of Economic Sudies, 57(1): Ramirez, M. D.(1994). Public and Privae invesmen in Mexico, : An Empirical Analysis, Souhern Economic Journal, 61(1):1-17. Schwer, G.W. (1989). Tess for Uni-Roos: A Mone Carlo invesigaion, Journal of Business and Economic Saisics, 7(2): Sock, J.H. and Wason, M. (1993). A Simple Esimaor of Coinegraing Vecors in Higher Order Inegraed Sysems. Economerica, 61: Tosun, E. (1996). Türkiye de Kamu Kesimi Özel Kesim Ayrımının Normaif ve Reel Planda Önemi ve Sınırları, Maliye Bakanlığı Büçe ve Mali Konrol Genel Müdürlüğü, Devle Büçe Uzmanlığı Araşırma Raporu, Ankara Uçar, M., (2001). Türkiye ekonomisinde Kriz: Konjonkür Dalgası mı? Devlein Finansmanı Krizi mi?, Yeni Türkiye, Ekonomik Kriz Özel Sayısı, Eylül- Ekim 2001, Sayı:41, ss Ulusoy, A., (2004). Devle Borçlanması, 1.Basım, Celepler Mabaacılık, Eylül 2004, Trabzon Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Voss, G. M., (2002). Public and privae invesmen in he Unied Saes and Canada, Economic Modelling, 19 (4): Yavuz, N.Ç. (2001). Türkiye de Kamu Yaırım Harcamalarının Özel Sekör Yaırım Harcamalarını Dışlama Ekisi Üzerine Ekonomerik Bir Analiz (1990-I / 2000-IV), Kamu-İş İş Hukuku ve İkisa Dergisi, 6(2), Yılmaz, C. ve Yılmaz, H. H. (1997). Dünyada ve Türkiye de Sabi Sermaye Yaırımı Kavramı ve Türkiye Uygulaması, Devle Planlama Teşkilaı, İkisadi Sekörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü, Ankara. Ek: Ekonomerik Meodoloji İncelenen dönem zarfında Türkiye ekonomisinde yaşanan yapısal değişimler dolayısıyla bu çalışmada yapısal kırılmaları dikkae alan birim kök ve eş büünleşme esleri kullanılmışır. Çalışmanın bu kısmında uygulanacak esler hakkında bilgi verilecekir. Perron (1997) Birim Kök Tesi Perron (1989) un çalışmasında, yapısal kırılmaların dikkae alınmasıyla birçok ikisadi serinin aslında durağan olduğunu oraya koyması çok ilgi çekse de, bu çalışmada yapısal kırılmanın dışsal olarak araşırmacı arafından belirlenmesi eleşirilere neden olmuşur. Perron un 1997 yılında lieraüre kazandırdığı çalışmada, yapısal değişimi içsel olarak veriden belirlemesi bu eleşirilerin önüne geçer nielikedir. Perron (1997) çalışmasında üç farklı model ele almışır. Bunlardan ilki olan Kademeli Sapmalı (KS1; Innovaional Oulier) modelde emel ve alernaif hipoezler alında sabi erimde kademeli olarak gerçekleşen bir değişime izin verilir. Bu model için birim kök sınaması, aşağıda verilen modelde α = 1 eşiliğini -isaisiği kullanarak es emeyle gerçekleşirilir: y = µ +θdu + β + δ D T b k ( ) + α y 1 + c i Δy 1 + e Bu modelde zamanı, T b rend fonksiyonundaki değişim zamanını gösermek üzere DU, > T iken, DU ise = T b + 1 iken 1, diğer durumlarda 0 değeri alan kukla değişkenlerdir. i =1 b sbd.anadolu.edu.r 85

14 Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: İkinci modelde (Kademeli Sapmalı; KS2) ise DT, > T b iken diğer durumlarda 0 değerini alan kukla değişkeni gösermek üzere, T b anında sabi erim ve eğimde bir değişime izin verilir: y = µ +θdu + β + γ DT + δ D T b Üçüncü modelde ise sadece rend fonksiyonun eğiminde bir değişime izin verilir. Buradaki değişimin ani bir şekilde meydana geldiği varsayılır. Toplamsal sapmalı (TS; Addiive Oulier) model adı verilen bu modelde iki aşamalı bir süreç izlenir. İlk aşamada incelenen seri, aşağıdaki regresyon modeli ile rendden arındırılır: y = µ + β + γ DT * + y * Bu modelde yer alan DT, > Tb iken Tb, diğer durumlarda 0 değerini alan kukla değişkendir. TS modeli için birim kök hipoezi aşağıdaki modelde α = 1 için isaisiğini kullanmayla es edilir: Bu çalışmada, birim kök emel hipoezini sınamak amacıyla kullanılan -isaisiğini en küçük yapan yıl uygun kırılma zamanı olarak seçilecek ve uygun gecikme uzunluğunu belirlemek amacıyla en büyük gecikme uzunluğu Schwer (1989) in önermiş olduğu yönemle seçildiken sonra, genelden özele -anlamlılık yaklaşımı kullanılacakır. Carrion-i-Silvesre ve Sanso (2006) Eşbüünleşme Tesi Carrion-i-Silvesre ve Sanso (2006) çalışmalarında, deerminisik ve/veya sokasik bileşenlerde yapısal kırılma olasılığına izin vererek eşbüünleşme emel hipoezini es eden ve Kwiakowski vd. (1992) arafından gelişirilen esin çok değişkenli bir uzanısı olan ve aslında Harris ve Inder (1994) eşbüünleşme esinin yapısal değişim için genişleilmiş bir şekli olarak düşünülebilecek Lagrange çarpanları ürü bir isaisik önermişlerdir. Bu ese veri yarama süreci aşağıdaki gibidir (Carrion-i-Silvesre ve Sanso, 2006, s.625) : α = f 86 y = α y 1 + y = α +ψ + x β 1 + ε x = x 1 +ζ k i =1 k ( ) + α y 1 + c i Δy 1 + e c i Δ y i + e (1) (2) ( ) + α 1 +η (3) i =1 ( ) x, k boyuunda 2 Burada iken,η ~ iid 0,σ η I ( 1) sürecine uygunluk göseren vekördür. f ( ) deerminisik ve/veya sokasik bileşen selerinin oplandığı ve anımlandığı şekle göre değişik modellerin değerlendirilebildiği fonksiyonu gösermekedir. Carrion-i-Silvesre ve Sanso (buradan iibaren CS) (2006), bu fonksiyonun anımlanma şekline göre alı farklı model anımlamışlardır: Model An,ψ = 0 iken f Model A, ψ 0 iken f Model B, ψ 0 iken f ModelC, ψ 0 iken f Model D, ψ = 0 iken f Model E, ψ 0 iken f ( ) = θd ( T b ), ( ) = θd ( T b ), ( ) = γ DU, ( ) = θd ( T b ) + γ DU. ( ) = θd ( T b ) + x β 2 D ( T b ), ( ) = θd ( T b ) + γ DU + ( ). x β 2 D T b Bu modellerden ilk dördünde, deerminisik bileşenler olası yapısal değişimden ekilenmekedir. Bu anımlamalarda yer alan D ( T b ) ve DU kukla değişkenleri, Perron (1997) birim kök esinde anımlandığı gibidir. Burada λ, 0 < λ < 1 aralığında yer almak üzere T b = λt kırılma arihini gösermekedir. Eşbüünleşme emel hipoezi (σ 2 η = 0 ) alında, ilk dör model için (1)-(3) numaralı veri yarama süreci aşağıdaki şekle dönüşmekedir: ( ) + y = g i x β 1 + ε (4) Bu modelde yer alan g i ( ), i= AnABC,,, olmak üzere emel hipoez alında deerminisik fonksiyonu gösermekedir. Model An için bu fonksiyon g An g A g C ( ) = α +θdu, Model A, B ve C için ise sırasıyla ( ) = α +ψ +θdu, * g B ( ) = α +ψ + γ DT * * ( ) = α +ψ +θdu + γ DT şeklindedir. DT kukla değişkeni Perron (1997) birim kök esinde anımlandığı gibidir. Bahsi geçen bu dör model, koenegre vekörde bir değişim oluşurmadan, sadece uzun dönemli ilişkinin deerminisik kısmında yapısal değişimi dikkae al makadır. Model An, bir zaman rendi olmadan düzeyde değişime izin veren, Model A rend içeren ve düzeyde değişimi yakalayabilen, Model B düzeyde değişime izin vermeksizin zaman rendinin eğimindeki değişimi içeren, Model C ise hem düzeyde hem de eğimdeki değişimi dikkae alan model anımlamalarıdır.

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 36 Nisan 2013

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 36 Nisan 2013 PİYASA ETKİNLİĞİ HİPOTEZİ: İMKB İÇİN AMPİRİK BİR ANALİZ Fama ZEREN Yrd.Doç.Dr., İnönü Üniversiesi,İ.İ.B.F., Ekonomeri Bölümü, fama.zeren@inonu.edu.r, 04223774317 Hakan KARA Öğr.Grv., İnönü Üniversiesi,

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġsenecek Veriler BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam Madde

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

TÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ TİCARET AÇIKLARI ÜZERİNDE ETKİLİ Mİ? ARE GOVERNMENT EXPENDITURES EFFECTIVE ON TRADE DEFICITS IN TURKEY?

TÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ TİCARET AÇIKLARI ÜZERİNDE ETKİLİ Mİ? ARE GOVERNMENT EXPENDITURES EFFECTIVE ON TRADE DEFICITS IN TURKEY? Akademik Araşırmalar ve Çalışmalar Dergisi / Journal of Academic Researches and Sudies Alınış arihi: 0.0.04 Kabul Ediliş arihi: 0.04.04 ÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ İCARE AÇIKLARI ÜZERİNDE EKİLİ Mİ?

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracaa Ekisi: Türkiye İçin Bir Uygulama Prof. Dr. Recep TARI Kocaeli Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ T.C. KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ UZMANLIK TEZİ Selim DAĞLIOĞLU EKİM - 010 ANKARA T.C. KÜLTÜR

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi 259-284 Saın Alma Gücü Pariesinin Azerbaycan, Kazakisan ve Kırgızisan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbüünleşme Analizi Turhan Korkmaz Emrah İsmail Çevik ** Nüke Kırcı Çevik *** Öz Bu çalışmada Azerbaycan,

Detaylı

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ ARAŞTIRMA RAPORU (Kamuya Açık) DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ DR. MUSTAFA ÖZÇAM BAŞUZMAN ARAŞTIRMA DAİRESİ 27.02.2004 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. DÖVİZ KURU

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*)

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*) NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüney AKAR (*) Öze: Bu çalışmada ne yabancı işlem hacmiyle hisse senedi geirileri arasında uzun dönemli bir ilişkinin

Detaylı

TESTING TO RICARDIAN EQUIVALENCE PROPOSITONS FOR TURKISH ECONOMY

TESTING TO RICARDIAN EQUIVALENCE PROPOSITONS FOR TURKISH ECONOMY Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 009, CİLT XXVI, SAYI TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN RİCARDO EŞİTLİĞİ HİPOTEZİ NİN TEST EDİLMESİ Erginbay UĞURLU Recep DÜZGÜN Öze Ricardo eşiliği konusu, makroekonomilerde

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey SESSION C: Çalışma Ekonomisi 67 Büyüme ve İsihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği Yusuf Muraoğlu (Hii Universiy, Turkey) The Relaionship beween Growh and Employmen: The Case of Turkey Absrac One of he

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

ENFLASYON-BÜYÜME SÜRECİNDE SABİT SERMAYE YATIRIMLARI

ENFLASYON-BÜYÜME SÜRECİNDE SABİT SERMAYE YATIRIMLARI LASYON-BÜYÜME SÜRECİNDE SABİT SERMAYE YATIRIMLARI Harun TERZİ (*) Sabiha OLTULULAR (**) Öze: Bu çalışmada enflasyon-büyüme-sabi sermaye yaırımları arasındaki ilişki korelasyon, zaman serileri analizleri

Detaylı

Araşırma Makaleleri REEL DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİ İ TİCARET PERFORMA SI A ETKİSİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Erşan SEVER ÖZET Bu çalışmada reel döviz kuru belirsizliğinin Türkiye nin icare performansına ekisi araşırılmışır.

Detaylı

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye'de İktisadi Özgürlük ve İstihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi SESSION 3B: Ora Asya Ekonomileri 07 Azerbaycan, Kazakisan, Kırgızisan ve Türkiyede İkisadi Özgürlük ve İsihdam İlişkisi: Bir Panel Veri Analizi Prof. Dr. Ekrem Erdem (Erciyes Universiy, Turkey) Ass. Prof.

Detaylı

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Araşırma ve Para Poliikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler K. Azim ÖZDEMİR Temmuz 2009 Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006

TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006 69 TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006 ÖZET Prof. Dr. Rahmi YAMAK Arş. Gör. Zehra ABDİOĞLU Hall un esadüfi yürüyüş modeli, cari ükeim harcamalarının yalnızca geçmiş dönemin ükeim harcamaları

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı

YAPISAL KIRILMA DURUMUNDA SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA

YAPISAL KIRILMA DURUMUNDA SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA Elecronic Journal of Vocaional Colleges December/Aralık 2012 YAPISAL KIRILMA DURUMUNDA SAĞLIK HARCAMALARI VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE BİR UYGULAMA Muhammed TIRAŞOĞLU 1 Burcu YILDIRIM 2

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir.

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir. YAPISAL DEĞİŞİKLİK Zaman serileri bazı nedenler veya bazı fakörler arafından ekilenerek zaman içinde değişikliklere uğrayabilirler. Bu değişim ikisadi kriz, ikisa poliikalarında yapılan değişiklik, eknolojik

Detaylı

TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ TEPGE

TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ TEPGE TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ TEPGE TÜRKİYE DE TARIMSAL ARAŞTIRMA GELİŞTİRME YAYIM POLİTİKALARI VE TARIMSAL BÜYÜME İLİŞKİLERİ Dr. O. Seda SUBAŞI Prof. Dr. M. Neca ÖREN Çukurova Üniversiesi

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ Leven ERDOĞAN ÖZET. Bu çalışmada verimliliğin devrevi harekei, ekonomik faaliyelerle ilişkisi ve verimliliği nelerin belirlediği açıklanmaya

Detaylı

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ Dr. Burcu GÜVENEK Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Dr. Volkan ALPTEKĐN Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F.

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Aaürk Ü. İİBF Dergisi, 0. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı, 20 463 YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Oğuz KAYNAR Serkan TAŞTAN 2 Ferhan DEMİRKOPARAN 3 Öze: Doğalgaz emini nokasında

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ T. C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANA BİLİM DALI İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ DOKTORA TEZİ DANIŞMAN YRD.DOÇ. DR. AHMET AY HAZIRLAYAN

Detaylı

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Finansal İsikrarın Bankacılık Siseminin Borç Verme Poliikaları Üzerindeki Ekisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Öze Ekrem ERDEM * M. Faih İLGÜN ** Cüney DUMRUL *** 2008 yılında

Detaylı

A nonlinear estimation of monetary policy reaction function for Turkey

A nonlinear estimation of monetary policy reaction function for Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive A nonlinear esimaion of moneary policy reacion funcion for Turkey Tolga Omay Omay and Mubariz Hasanov Çankaya Üniversiesi 6. July 006 Online a hp://mpra.ub.uni-muenchen.de/054/

Detaylı

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI Tayfur BAYAT ÖZ Bu çalışmada 2002M-20M5 dönemine ai aylık verilerle alernaif nominal vadeli mevdua faiz oranları ile ükeici

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive Effecs of Agriculural Suppor and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region Erkan Akas and Oğuz Yurdakul Universiy of Cukurova Dep. Agriculural Economics,

Detaylı

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ünal ARSLAN Musafa Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, İkisa Bölümü. E-posa: uarslan@yahoo.com Yıldız SAĞLAM Musafa Kemal Üniversiesi

Detaylı

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi Yabancı Sermaye Yaırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Ekisinin Türkiye Bağlamında Tes Edilmesi Yrd. Doç. Dr. Yusuf DEMİR Süleyman Demirel Üniversiesi, İİBF. Öze Bu çalışma; uluslararası sermaye harekelerinin

Detaylı

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun Paramerik ve Paramerik Olmayan Eşbüünleşme Tesleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun

Detaylı

Prof. Dr. A. Ayşen Kaya - Berna Canlı

Prof. Dr. A. Ayşen Kaya - Berna Canlı Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye ye Yönelik Uluslararası Turizm Talebinin Belirleyenleri: Panel Veri Yaklaşımı The Deerminans of Inernaional

Detaylı

Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği

Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği Aaürk Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi 05 9 (): 35-36 Cari İşlemler Açığı ve Sürdürülebilirlik: Türkiye Örneği Munise ILIKKAN ÖZGÜR (*) Öze: Makroekonomik isikrarının sağlanmasında cari işlemler

Detaylı

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 8 / 2 (2006). 1-14 DÖVİZ KURU VE HİSSE SEETLERİ FİYATLARI ARASIDAKİ EDESELLİK İLİŞKİSİ Özlem AYVAZ * Öze : Bu çalışmada Türkiye de hisse seneleri

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

Uluslar arasi emtia fiyatlarindan iç fiyatlara asimetrik ve doğrusal olmayan fiyat geçişkenliği: Türkiye için nardl modeli bulgulari

Uluslar arasi emtia fiyatlarindan iç fiyatlara asimetrik ve doğrusal olmayan fiyat geçişkenliği: Türkiye için nardl modeli bulgulari TURKISH ECONOMIC ASSOCIATION DISCUSSION PAPER 2015/15 hp://www.ek.org.r Uluslar arasi emia fiyalarindan iç fiyalara asimerik ve doğrusal olmayan fiya geçişkenliği: Türkiye için nardl modeli bulgulari Uku

Detaylı

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Nüfusbilim Dergisi\Turkish Journal of Populaion Sudies, 2012, 34, 31-50 31 TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Ölümlülük ahminleri, demografi ve aküerya bilimlerinde önemli bir rol oynamakadır.

Detaylı

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive Crude Oil Impor and Economic Growh: Turkey Erginbay Ugurlu and Aydın Ünsal Isanbul Aydın Universiy, Gazi Universiy 28 May 2009 Online a hps://mpra.ub.uni-muenchen.de/69923/

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Asuman OKTAYER * Öze Geleneksel yaklaşıma göre enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgudur. Bununla birlike yapılan araşırmaların çok bir

Detaylı

PARA POLİTİKASININ FİYAT BİLEŞENLERİ ÜZERİNE ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ: 1988-2009

PARA POLİTİKASININ FİYAT BİLEŞENLERİ ÜZERİNE ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ: 1988-2009 Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 11 / 3 (29). 113-126 PARA POLİİKASININ FİYA BİLEŞENLERİ ÜZERİNE EKİSİ: ÜRKİYE ÖRNEĞİ: 1988-29 Yeliz YALÇIN * Ferhan ÇEVİK Öz: Bu çalışmada, CMB

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Associaion Ekonomik Yaklaşım 016, 7(99): 1-15 www.ekonomikyaklasim.org doi: 10.5455/ey.35908 BIST-100 Endeksinin Volail Davranışlarının Simerik Ve Asimerik Sokasik Volailie

Detaylı

İthalat-İhracat-Döviz Kuru Bağımlılığı: Bootstrap ile Düzeltilmiş Nedensellik Testi Uygulaması

İthalat-İhracat-Döviz Kuru Bağımlılığı: Bootstrap ile Düzeltilmiş Nedensellik Testi Uygulaması EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 2 Sayı: 2 Nisan 202 ss. 37-48 İhala-İhraca-Döviz Kuru Bağımlılığı: Boosrap ile Düzelilmiş Nedensellik Tesi Uygulaması Dependence of Impor-Expor-Exchange Rae:

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

A. ENFLASYON VE İŞSİZLİK A.1. Enflasyon ve Tanımı: Fiyatlar genel düzeyindeki sürekli artışlardır. Temel olarak ortaya çıkış nedenleri üçe ayrılır:

A. ENFLASYON VE İŞSİZLİK A.1. Enflasyon ve Tanımı: Fiyatlar genel düzeyindeki sürekli artışlardır. Temel olarak ortaya çıkış nedenleri üçe ayrılır: A. ENFLASYON VE İŞSİZLİK A.1. Enflasyon ve Tanımı: Fiyalar genel düzeyindeki sürekli arışlardır. Temel olarak oraya çıkış nedenleri üçe ayrılır: Birincisi, Maliye Enflasyonu üreim girdilerinin fiyaları

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134 Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134 ADA ÜLKELERİNDE TURİZM TALEBİ: KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ÖRNEĞİ TOURISM DEMAND IN THE ISLAND COUNTRIES: THE CASE OF NORTHERN CYPRUS TURKISH REPUBLIC ÖZET

Detaylı

Cari İşlemler Açığının Sürdürülebilirliğinin Çoklu Yapısal Kırılmalı Eşbütünleşme Yöntemi ile Sınanması

Cari İşlemler Açığının Sürdürülebilirliğinin Çoklu Yapısal Kırılmalı Eşbütünleşme Yöntemi ile Sınanması Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:19. Sayı:2. Aralık 2015 ss.135-149 Cari İşlemler Açığının Sürdürülebilirliğinin Çoklu Yapısal Kırılmalı Eşbüünleşme Yönemi ile Tesing he Susainabiliy of Curren Accoun

Detaylı

EKONOMÝK GÖSTERGELERÝN VE DIÞ ORTAM SICAKLIÐININ ETKÝLERÝ

EKONOMÝK GÖSTERGELERÝN VE DIÞ ORTAM SICAKLIÐININ ETKÝLERÝ ESKÝÞEHÝR DE KONUTSAL DOÐAL GAZ TALEBÝNE EKONOMÝK GÖSTERGELERÝN VE DIÞ ORTAM SICAKLIÐININ ETKÝLERÝ Haydar ARAS * Nil ARAS ** Bu makalede, konularda kullanýlan doðal gazýn ýsýma dönemine ai aylardaki ükeiminin

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10 econsor www.econsor.eu Der Open-Access-Publikaionsserver der ZBW Leibniz-Informaionszenrum Wirschaf he Open Access Publicaion Server of he ZBW Leibniz Informaion Cenre for Economics Alp, Elcin Aykac Working

Detaylı

Enflasyon Hedeflemesi, Büyüme ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Enflasyon Hedeflemesi, Büyüme ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Bankacılar Dergisi, Sayı 68, 2009 Enflasyon Hedeflemesi, Büyüme ve Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Doç. Dr. Haydar Akyazı * - Ayku Ekinci ** Bu çalışma, enflasyon hedeflemesi (EH) döneminde ilk defa ciddi

Detaylı

Enflasyon ve Nominal Faiz Oranı İlişkisi: Türkiye Örneği (2004-2013)

Enflasyon ve Nominal Faiz Oranı İlişkisi: Türkiye Örneği (2004-2013) YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2015 Cil:22 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Enflasyon ve Nominal Faiz Oranı İlişkisi: Türkiye Örneği (2004-2013) Musa ATGÜR * N. Oğuzhan ALTAY ** ÖZ Bu çalışmada,

Detaylı

YAPISAL KIRILMALAR ALTINDA TÜRKİYE İÇİN İŞSİZLİK HİSTERİSİNİN SINANMASI

YAPISAL KIRILMALAR ALTINDA TÜRKİYE İÇİN İŞSİZLİK HİSTERİSİNİN SINANMASI Doğuş Üniversiesi Dergisi, 10 (2) 2009, 324-335 YAPISAL KIRILMALAR ALTINDA TÜRKİYE İÇİN İŞSİZLİK HİSTERİSİNİN SINANMASI ANALYZING THE UNEMPLOYMENT HYSTERESIS FOR TURKEY UNDER STRUCTURAL REAKS Veli YILANCI

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy

Metal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipotezinin Türkiye Ekonomisi için Sınanması Intensity of Metal (Steel) Use Hypothesis: A Test for Turkish Economy SESSION Meal (Çelik) Kullanım Yoğunluğu Hipoezinin ürkiye Ekonomisi için Sınanması Inensiy of Meal (Seel) Use Hypohesis: A es for urkish Economy Assoc. Prof. Dr. Fikre Dülger (Çukurova Universiy, urkey)

Detaylı

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:009 Cil:6 Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA İMKB de Fiya-Hacim İlişkisi - Asimerik Ekileşim Yrd. Doç. Dr. Koray KAYALIDERE Celal Bayar Üniversiesi,U.B.Y.O., Bankacılık

Detaylı