Geriye Dönük Testlerin Karşılaştırmalı Analizi: Döviz Kuru Üzerine Bir Uygulama

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Geriye Dönük Testlerin Karşılaştırmalı Analizi: Döviz Kuru Üzerine Bir Uygulama"

Transkript

1 Bankacılar Dergisi, Sayı 6, 7 Geriye Dönük Teslerin Karşılaşırmalı Analizi: Döviz Kuru Üzerine Bir Uygulama Ailla Çifer * - Dr. Alper Özün ** - Sai Yılmazer *** Bu çalışmada, riske maruz değer modellerinin öngörü performanslarının espiine yönelik olarak kullanılan alernaif geriye dönük esler incelenmişir arihleri arasındaki günlük ABD doları/türk lirası döviz kurları için; Riskmerics, normal dağılımlı GARCH, çarpık dağılımlı GARCH, Genelleşirilmiş Pareo Dağılımı, Filreli Genelleşirilmiş Pareo Dağılımı ve Filreli Beklenen Kuyruk Kaybı yönemleriyle riske maruz değer öngörüsünde bulunulmuş; söz konusu modellerin öngörü performansları ise aşım sayısı, RMSE, Kupiec esi (Kupiec, 995), Lopez esi (Lopez, 999a, 999b), Chrisoffersen Tesi (Chrisoffersen, 998), Berkowiz esi (Berkowiz, ), Hansen SPA esi (Hansen, 5a, 5b), İleriye Dönük Aşım Sayısı ve RMSE geriye dönük esleri ile karşılaşırılmışır. Diğer arafan, geriye dönük eslerin performansları için ise Ericsson (99) esi, Diebold ve Mariano (995) esi, Harvey, Leybourne ve Newbold (997) esi, Clark ve Mcracken () esi amamlayıcı esler olarak kullanılmışır. Tes sonuçlarına göre Kupiec, Lopez, Chrisoffersen ve Berkowiz esleri aynı modeli seçmesine rağmen Hansen SPA, İleriye Dönük Aşım Sayısı ve RMSE eslerinin farklı modelleri seçmekedir. Bu bulgular, RMD model performanslarının Basel düzenlemelerinde önerilen aşım sayısı kadar diğer geriye yönelik eslerle de analiz edilmesi gerekiğini gösermekedir. Anahar Kelimeler: Geriye dönük esler, riske maruz değer modelleri, döviz kurları. Moivasyon ve Lieraür Taraması Finansal zaman serileri kullanılarak risk ve geirilerin ahminine yönelik olarak modellerin öngörü performansları, modellerin güvenilirliği açısından önem aşımakadır. Riske maruz değer hesaplamalarında ve öngörülerinde bulunurken alınan en büyük risklerden biri de model riskidir. Daha açık bir ifadeyle, kullanılan riske maruz değer modelinin, piyasa ve porföy karakerini yansıımama riski, porföy ve risk yöneicileri açısından üzerinde en çok durulması gereken unsurlardan biridir. Kullanılan modelin ölçüğü ve neicede hesaplanan sermaye mikarının düzenleyici sermaye (regulaory capial) ahsisinde belirlenen aralıklarda gerçekleşip gerçekleşmediğine yönelik performans esleri bu nokada önem kazanmakadır. Modelin öngörü performansının espii geriye dönük esler aracılığıyla yapılmakadır. Burada vurgulanması gereken unsur, geriye dönük eslerin de esasen birer meodoloji olmaları nedeniyle, bunların da model riski içerebileceğidir. Bu eslerin ekinliği ise amamlayıcı esler olarak adlandırılan meodlarla incelenmekedir. Riske maruz değer öngörüsü konusunda yukarıda akarılan değerlendirmeler çerçevesinde, piyasa riski yöneiminde aşağıda yer verilen sürecin izlenmesi model riskinin minimize edilmesine yardımcı olacakır. * Marmara Üniversiesi, Ekonomeri A.B.D., Dokora Öğrencisi, ** Türkiye İş Bankası A.Ş., Risk Yöneimi Müdürlüğü, Müfeiş, *** TBank A.Ş., Risk Yöneimi Merkezi, Yekili, Yazarlar, çalışmaya ilişkin görüş ve önerileri için Bankacılar Dergisi sayın hakemine eşekkür ederler. 5

2 Ailla Çifer - Dr. Alper Özün - Sai Yılmazer i) Riske maruz değer modelinin öngörü performansı için geriye dönük esler yapılması, ii) iii) Geriye dönük eslerin performansının ölçümüne yönelik amamlayıcı eslerin yapılması, Tes sonuçları neicesinde öngörü performansı en iyi olan modelin/modellerin seçilerek, bu doğruluda ekonomik sermaye ahsisinde bulunulması sureiyle sermayenin ekin kullanımı. Bankacılık Düzenleme ve Deneleme Kurumu arafından 3..6 arih ve 6335 sayılı Resmi Gazee de yayınlanarak yürülüğe giren Risk Ölçüm Modelleri İle Piyasa Riskinin Hesaplanmasına ve Risk Ölçüm Modellerinin Değerlendirilmesine İlişkin Tebliğ kapsamında, bankalar, kullandıkları risk ölçüm modellerinin doğruluğunu ve performansını ölçmek amacıyla, risk unsurlarında meydana gelebilecek değişmelerden dolayı geçmiş 5 işgünü içerisinde porföy değerlerinde gerçekleşen komisyonlar ve faiz gelirleri hariç olmak üzere günlük kazanç ve kayıplarını, risk ölçüm modelleri ile ahmin eikleri günlük riske maruz değer rakamlarıyla karşılaşırmak sureiyle sapma sayısını espi emek zorundadırlar. Geriye dönük es amacıyla riske maruz değer hesaplanırken, bir günlük elde uma süresi dikkae alınır şeklindeki. madde. fıkra paralelinde, düzenleyici oorie sapma sayısı bazlı geriye yönelik esin zorunluluğunu oraya koymakadır. Ancak, çalışmanın genel bulgularında da görüleceği üzere, yalnız sapma sayısı bazlı geriye yönelik es model riskini arırarak finansal kurumlarda yanlış modelin seçilmesine neden olabilmekedir. Sapma sayısı bazlı geriye yönelik es sapma büyüklüğünü göz ardı emeke, sapma sayısına göre modellerin karşılaşırması ise yanlış model seçimine neden olabilmekedir. Bir model ek bir sapma sayısına sahip olabilir ancak sapma büyüklüğü diğer modellere göre çok yüksek olabilir. Bu durumda sapma sayısına göre belirlenen model kriz durumunda oluşabilecek aşırı oynaklığı espi edememekedir. Yapılan bu çalışmada günlük ABD doları/türk lirası döviz kuru verileri kullanılarak alernaif riske maruz değer modelleri ile risk öngörülerinde bulunulmuş, daha sonra farklı geriye dönük esler aracılığıyla bu modellerin öngörü performansları karşılaşırılmışır. Ayrıca, amamlayıcı esler aracılığıyla geriye dönük eslerin performansları konusunda bir değerlendirmeye varılmışır. Çalışmanın ampirik sonuçları, risk öngörüsünün, riske maruz değere göre değişiği gibi kullanılan geriye dönük eslere bağlı olarak performanslarının farklılaşığını oraya koymakadır. Yazarların bilgisi dahilinde bu çalışmanın Türkiye finansal verileri kullanılarak muhelif geriye dönük es yönemlerinin karşılaşırmasını yapan ilk Türkçe çalışma olduğu değerlendirilmekedir. Geriye dönük esler, genel olarak riske maruz değer modellerinin öngörü performansında bir veya bir kaçı ile yapılmışır. Yabancı finans ve ekonomi piyasalarında ise genel olarak incelendiğinde, geriye dönük eslere yönelik akademik çalışmaların son iki-üç yıl içerisinde yaygınlık kazanıldığı görülmekedir. Bu konuda öncü çalışmalardan bir anesi Tarihsel Simülasyonda Gizli Tehlikeler başlıklı makaledir Prisker (5). Çalışma, alernaif geriye dönük esler uygulanmadan kullanılan söz konusu meodun sakıncalarına değinmesi açısından önem aşımakadır. 6

3 Bankacılar Dergisi Aragones v.d. (4) ise geriye dönük esler üzerine hazırladıkları çalışmada, eslerin kaniaif unsurların yanı sıra, kaliaif uzman görüşleri ile deseklenmesi gerekiğini savunmakadırlar. Özellikle porföyün yapısı, yaırımcının risk algılaması ve risk işahı gibi konuların da geriye dönük es seçiminde önemi vurgulanmakadır. Benzer şekilde Campbell (5) geriye dönük es süreçlerine isaisiksel olarak yaklaşmanın yanı sıra risk yöneimi perspekifinden bakmanın gereğini vurgulamışır. Berkowiz ve O Brien () icari bankalarda riske maruz değer modellerinin uygun seçimine ilişkin çalışmalarında, bankalar için model seçimindeki riskin, piyasa riskine yakın derecede özellik arzeiğini ve bu riskin seçilen geriye dönük esler aracılığıyla konrol alında uulabileceğini vurgulamakadırlar. Yasal risk raporlamalarında geriye dönük eslerin seçimine ilişkin Kerkhof ve Berrand (4) arafından yapılan ampirik çalışma alernaif geriye dönük esler hakkında deaylı bilgi içermekedir. Doğrudan geriye dönük eslerin performansını konu almasa dahi, riske maruz değer modellerinin öngörü performanslarını karşılaşırmak üzere aynı çalışma içerisinde farklı geriye dönük eslerin kullanılması da son dönemlerde lieraürde yaygın bir uygulama olarak karşımıza çıkmakadır. Bu kapsamda, Angelidis ve Degiannakis (7) beklenen kuyruk kaybı ile riske maruz değer hesaplanmasında, Giovanni vd. () ürev ürünlere yönelik riske maruz değerin Filreli arihsel simülasyon yönemiyle öngörüsünde, farklı geriye dönük meodolojiler kullanmanın önemini vurgulamakadırlar. Geriye dönük esleri esas olarak kullanılan riske maruz değer modellerinin geçerliliğinin onaylanması (model validaion) sürecinde değerlendirmek gerekmekedir. Riske maruz değer modellerinin geçerliliğinin onaylanması, gerek yasal olarak (Basel II düzenlemeleri) gerekse içsel olarak geriye dönük esler aracılığıyla yerine geirilmekedir. Dowd (7) söz konusu bu süreçe geriye dönük eslere ilişkin model riskine vurgu yapmakadır. Ülkemiz uygulamasında genel olarak değerlendirildiğinde, kullanılan riske maruz değer modelinin performansı, yasal düzenlemeler paralelinde, aşım sayısı ile ölçülmekedir. Gerçekleşen risk değerinin ölçülen riske maruz değer sınırları dışına aşması olarak anımlanacak aşım sayısının yanı sıra isaisiksel dağılımları ve bağımlılıkları dikkae alan gelişmiş geriye dönük eslerin kullanımı ekonomik sermayenin ekin kullanımına kakıda bulunacakır. Makalede yer alan geriye dönük eslere yönelik lieraür ve algorimalara meodoloji bölümünde yer verilmişir.. Veri ve Meodoloji.. Veri Çalışmada, 6//-5//7 arasındaki günlük 8 USD/YTL döviz kuru verisi kullanılmışır (n=8). USD/YTL kur verisi web siesinden alınmışır. Seri logarimik fark olarak oluşurulmuş olup, Grafik de negaif değişimleri Grafik de göserilmişir. Çif kuyruk ile çalışan GARCH modelleri ve Riskmerics poziif ve negaif değişimlerin simerik olduğunu varsaydığından negaif değişimler üzerinden aşırı uç değer eoremi uygulanmışır. Logarimik fark serinin emel isaisik özellikleri ve birim kök esi sonuçları Tablo de verilmişir. Birim kök Augmened Dickey-Fuller esine göre belirlenmişir. ADF birim 7

4 Ailla Çifer - Dr. Alper Özün - Sai Yılmazer kök esi sonucuna göre USD/YTL döviz kuru değişimi logarimik fark serilerinin düzeyde durağan(i ()) olduğu espi edilmişir. Seçilen örneklemde USD/YTL döviz kuru serisinin basıklık ve çarpıklık değerleri normal dağılıma yakındır. Normallik esi ve asimoik esi(büyük örneklem normallik esi) sonuçlarına göre de USD/YTL döviz kuru serisi normal dağılıma sahipir. Tablo. Temel İsaisik Özellikleri ve Birim Kök Tesi USD/YTL Kur USD/YTL Kur Oralama 9,8974e-6 Maksimum Sandar Sapma,848 Asimoik Tesi [.]** Basıklık Normallik Tesi 64.6 [.]** Çarpıklık.898 ADF Tesi Minimum Grafik. USD/YTL Döviz Kuru Logarimik Fark Serisi Grafik. USD/YTL Döviz Kuru Negaif Değişimler , -,4 -,6 -,8 -, -, -,4 -,6 8

5 Bankacılar Dergisi.. Meodoloji Çalışmada kullanılan meoları üç ana başlık alında oplanabilir. Bunlar, i) Riske Maruz Değer Modelleri, ii) Geriye Dönük Tesler, iii) Tamamlayıcı Tesler. Bu bölümde, kullanılan üm meodolojiler yukarıda ifade edilen ana başlıklar alında incelenecekir.... Riske Maruz Değer Modelleri Riske maruz değer, zaman aralığında ve belirli bir güven aralığında finansal bir varlığın veya poröyün piyasa fiyaındaki değişimdir. P porföyünün zaman süresinde piyasa değerindeki fark π olasılıkla aşağıdaki eşilikle ölçülebilir (Dowd, 5). [ P RMD] = α P () Porföy değerindeki değişimin fonksiyon dağılımı F ( P ) ye karşılık geldiği için riske maruz değeri (RMD), F - (π) şeklinde anımlamak mkündür. F -, dağılım fonksiyonunun ersi olup öngörülen RMD, F fonksiyonunun dağılımına bağlıdır. günlük risk, RMD ((- π)%) riske maruz değer ölçümüne karşılık gelmekedir. T zamanı için risk ise TD- RMD ((- π)%) ye denkir. Farklı geiri dağılımı varsayımı alında alernaif yönemlerle riske maruz değer öngörüsünde bulunmak mümkündür. Bu çalışmada kullanılan yönemlere ilişkin meodolojik açıklamalar aşağıda yer almakadır.... RiskMerics TM JP Morgan arafından oluşurularak 994 yılında web sieleri üzerinden ücresiz olarak paylaşılan RiskMerics TM meodolojisi, riske maruz değerin (RMD) aşağıda yer verilen formül aracılığıyla hesaplanmasını öngörmekedir. RMD = * () PD * z α h Formülde, PD, riski hesaplanan finansal varlığın zamanındaki piyasa değerini; z α, RMD öngörüsünün yapıldığı güven seviyesinin normal dağılım kesiini, h, finansal varlık için zamanındaki şarlı varyansı, ise RMD öngörüsünün kapsadığı zaman dilimini ifade emekedir. Şarlı varyansı hesaplamak için Riskmerics Üssel Ağırlıklandırılmış Harekeli Oralama (EWMA-Exponenially Weighed Moving Average) algorimasını kullanmakadır. Şarlı varyans, 3 numaralı formül yardımıyla hesaplanabilir. h = λh + ( λσ ) (3) Formülde σ, zamana göre değişkenlik göseren şarlı varyansı ifade emekedir. λ (lambda) ise ile arasında sabi bir indirgeme sayısıdır. λ, öngörülen varyansın geçmiş 9

6 Ailla Çifer - Dr. Alper Özün - Sai Yılmazer geirilere duyarlılığını yansımakadır. Düşük bir λ değeri, varyans hesaplamasında bir önceki güne ai geiriye büyük bir değer aanmasını sağlar. Riskmerics in sandar uygulamasında λ,.94 olarak aanmakadır. EWMA formülasyonu, varlıkların günlük geirilerinin orancasının sıfıra eşi olduğu hipoezini kabul emekedir.... Normal Dağılımlı GARCH (p,q) Modeli GARCH (Genelleşirilmiş ARCH) modeli, Engle (98) arafından oluşurulan ARCH modelinin şarlı varyans ahmininde kullanımını öngören Bollerslev (986) arafından oluşurulmuşur. GARCH modeli, sonsuz ARCH sürecinin ve paramereler üzerinde doğrusal olmayan kısıların olduğu varsayımları alında oluşurulmuşur. Bu nedenle, öncelikle ARCH modelinin açıklanmasında fayda görülmekedir. ARCH modeli, bağımlı değişkenin varyansını, bu değişkenin geçmiş değerlerinin bir fonksiyonu olarak kabul emekedir. Bu bakış açısıyla, ARCH modeli, 6 numaralı eşilike yer verilen saik doğrusal bir ilişki için haa erimini ( ε i ), finansal ifadeyle geirilerdeki beklenmeyen değişimi, 4 numaralı denklemde belirilen şekilde sabi varyanslı ve normal dağılımlı rassal değişken olarak dikkae almakadır. yi = α + βχ + ε (4) i i E (5) ( ε i ) = E ( ε i ) = σ ε Yukarıdaki varsayımları kullanarak Engle (98), ARCH modelini zaman değişken varyansı dikkae alarak aşağıdaki eşilik aracılığıyla oluşurmuşur. q σ = ω + α ε = ω + α( L) ε (6) i= i i 6 numaralı eşilike, σ i, ε nin zamana göre değişkenlik göseren şarlı varyansını i- fade emekedir. ARCH modeli, olması şarını aşımasını zorunlu kılmakadır. α i nın sıfırdan büyük olması α i ile α nin oplamının Bu varsayımsal kısılamanın aşılması amacıyla, eknik bir ifadeyle, negaif varyansın öngörülmesinin sağlanması amacıyla, Bollerslev (986) Genelleşirilmiş ARCH (GARCH) modelini kurmuşur. GARCH modeli, 7 numaralı denklemde görüleceği şekliyle doğrusal varyans ve şarlı varyansın geçmiş değerinin ekisini dikkae almakadır. n n ε + β = = σ = α + α σ (7) k σ değişkenin geçmiş dönem varyansı ifade emekedir. Normal dağılımlı GARCH (,) modelinin en belirgin varsayımı, varyansın normal dağılıma sahip olduğudur. Normal dağılım varsayımında basıklık ve çarpıklık sırasıyla ve 3 değerlerine sahipir. 8 numaralı eşilik, normal dağılıma sahip varyansın öngörüsüne ilişkin log-olabilirlik fonksiyonunu gösermekedir (Peers, ). 3

7 Bankacılar Dergisi L T = T [ In( ) + In( σ + z ] ) T = π (8)...3. Çarpık Suden- Dağılımlı GARCH (p,q) Modeli Fernandez ve Seel (998) riske maruz değer öngörüsünde çarpık dağılımlı GARCH modelini kullanmışır. Bu yönem, hem asimerik dağılımı hem de kalın kuyruk özelliklerini yansıması açısından önem aşımakadır. Γ (.) nin gama fonksiyonu olarak adlandırıldığı modeli, aşağıdaki formülle anımlamak mümkündür(peers, ). η + η lskewed s = T InΓ( ) InΓ( ).5In[ π ( η ) ] + In( ) + In( s) ξ + ξ T ( sε + m) I.5 Inσ + ( + η) In + ξ (9) = η...4. Genelleşirilmiş Pareo Dağılımı Genelleşirilmiş Pareo Dağılımı kullanılarak, yukarıdaki paramerik modellerde yer verilen önceden anımlı ξ ve β için, F = P[ X u y/ X u] = GPD ( y) () u ξβ, olacakır. Negaif değerler için (kayıplar) x = u+y eşiliği varsayımıyla kuyruk kesirimi F( x) ( N / n)(( ( X u)/ ) u ξ = + ξ β () eşiliğiyle elde edilir. Formülde, n oplam örneklem seini, N u ise u üzerindeki aşım sayısını göserir. Tanımlı q> F(u) dağılımı için günlük riske maruz değer, RMD (q%); u RMD = u + ( β / ξ) (( n / N )( q)) ξ () denklemi aracılığıyla hesaplanır Filreli Genelleşirilmiş Pareo Dağılımı numaralı eşilike, u erimi sabi veya değişken eşik şeklinde aanarak, sabi eşikli GPD veya değişken eşikli GPD e elde edilebilir. Bu çalışmada, örneklem seinde değişken eşik oluşurulurken verilik bir eşik üzerinden u değeri elde edilmişir.. gözlem. gözlemle,. gözlem. gözlemle eşik oluşuracak şekilde düzenlemede bulunulmuşur. Türkiye piyasalarındaki yüksek volailie ve serbes kur rejimi nedeniyle değişken eşikli modelin, döviz kuru geirilerindeki uç değişimleri yakalamada daha başarılı olması beklenmekedir. 3

8 Ailla Çifer - Dr. Alper Özün - Sai Yılmazer...6. Filreli Beklenen Kuyruk Kaybı Arzner v.d. (999) arafından gelişirilen beklenen kuyruk kaybı yöneminde, geirinin beklenen değeri, riske maruz değer uarı aşıldığı zaman ölçülmekedir. Beklenen kuyruk kaybı aşağıdaki eşilik aracılığıyla oluşurulur (Gilli ve Kellezi, ). ESp = E X / x> RMD p (3) Denklemin sağındaki ikinci erim, RMD p eşiği üzerindeki F RMDp (y) aşım dağılımının oralamasıdır. GPD için ξ < paramereli oralama aşım fonksiyonunun aşağıdaki şekilde ifade edilebileceği dikkae alındığında, eu ( ) = E( X u/ x> u) = ( σ + ξu)/( ξ); (4) σ + ξu > beklenen kuyruk kaybı; BKK = RMD + (( σ + ξ)( RMD u)) /( ξ) (5) p p p = RMD ( ξ ) + (( σ ξu) / ξ (6) p olacakır. Eğer X, GPD ise; üm r < /ξ amsayıları için (r), r inci ilk momen mevcuur Geriye Dönük Tesler Riske maruz değer analizlerinde en önemli aşamalardan biri, ölçülen risk büyüklüklerinin geriye dönük esler aracılığıyla incelenmesi ve bu konuda aşım meydana gelmiş ise bu sapmaların nedenleri, aşımların yüksek volailienin gözlemlendiği dönemlere denk gelip gelmediği ve sapmaların sayısıdır. Eğer aşımlar yüksek volailienin gözlemlendiği döneme denk geliyorsa, riske maruz değer ölçüm yönemleri gözden geçirilmeli ve uygunlukları incelenmelidir. Geriye dönük esler, yasal sermaye yeerliliği hesaplanmasının yanı sıra ekonomik sermayenin hesaplanmasında da büyük önem aşımakadır. Aşım sayısı daha önceden yasal olarak belirlenmiş sayıyı aşan bankaların daha yüksek yasal sermaye uması ihiyacı oraya çıkacakır. Bu çalışmada kullanılan geriye dönük eslerin meodolojilerine aşağıda yer verilmişir.... Aşım Sayısı ve RMSE Aşım sayısı ve haa karelerinin oralamasının karekökü (RMSE) simerik haa isaisikleridir. Bu yönemler, öngörülen değer ile gerçekleşen değer arasındaki farkın işareine ve büyüklüğüne bakmadan karşılaşırılma yapmakadır. Aşım sayısı, RiskMerics (994) meodolojisinin bir parçası olarak bilinmekedir. Yönem, gerçekleşen kayıp/geiri ile ölçülen riskin basi bir karşılaşırmasını içermeke, belirlenen güven aralığına çıkan bir aşım varsa modelin öngörüsünün zayıf olduğu sonucuna ulaşılmakadır. Haa karelerinin oralamasının karekökü (RMSE) ise 7 no.lu formülde açıklanmışır.

9 Bankacılar Dergisi RMSE = h T+ h ( ˆ σ f, x σr, ) (7) = T+ Formülde, f= T+T, T+,...,T+h şeklindeki gözlemlenen ve öngörülen volailie sırasıyla ˆ σ f, x ve σ r, ; analiz arihi, h ise öngörü sayısına karşılık gelmekedir. Modellerin karşılaşırmasında en düşük RMSE ye sahip modelin en başarışı olduğu sonucuna varılmakadır.... Kupiec Tesi (995) Kupiec (995) esinde, Ki-kare dağılımına sahip olan olabilirlik oranı (likelihood raio) (LR) hesaplanmasına 8 numaralı eşilike yer verilmişir (Kupiec, 995). x T x x T x { log[ f ( f ) ] log[ ( ]} LR = α α) (8) f ile, önce- Eşilike, RMD(x) değerini aşan gözlemlerin oplam gözlemlere (T) oranı den anımlı RMD değeri ise α ile göserilmişir (Tang ve Shieh, 6) Chrisoffersen Tesi (998) Chrisoffersen (998) esi, aşım oranının hesaplanmasınından çok, aşımın oraya çıkma olasılığı üzerinde yoğunlaşmakadır. Tes, öngörünün, geçmişen bağımsız bir şekilde belirli bir olasılıkla aşımına yönelik olarak kullanılmakadır (Berkowiz, ). Pr( r v p Chrisoffersen esi, esas iibariyle, < ) = hipoezinin geçerliliğini irdelenmekedir α p = Pr( y ( α)) (Sarma v.d. ). < VaR H : p α = α eşiliğini, ; H p α : α hipoezini { ( y ( α )} es emek amacıyla kurduğumuzu; ayrıca, < VaR nin α α n α n L( p ) = ( p ) ( p ) benzeri bir binom olasılık dağılımına sahip olduğunu varsayalım. Varsayımlarda VaR, riske maruz değeri ifade emekedir. Bu bakış açısıyla, yukarıdaki T T n = eşiliklerde, = ( y > R VaR ( α)) n = ve = ( y < R VaR ( α)) olacağı varsayımlarından harekele n n L( α) = ( α ) α eşiliğine ulaşılacakır (Saloğlu, 3). Chrisoffersen esi için Likelihood oranı (LR) hesaplaması 9 numaralı formülde göserilmişir. d LR = In( L( α)) / L( p)) χ()...4. Lopez Tesi (999a,999b) ^ Lopez (999a, 999b) riske maruz değer ahmini için geriye dönük es sürecini üç a- şamada oluşurmuşur (Campbell, 5). İlk aşamada, kayıp ve kazanç verisi için uygun dağılım ile isaisik modeli oluşurulur. Daha sonra, elde edilen modelden, arihsel kayıp ile kazanç kullanılarak ilgili RMD ve RMD (α) oluşurularak oralama kayıp değerine ( Lˆ i ) ulaşılır. Üçüncü aşamada ise yukarıda akarılan süreç defalarca, örneğin. defa, ekrar (9) 33

10 Ailla Çifer - Dr. Alper Özün - Sai Yılmazer i=. edilir ve oralama kayıp dağılımı ahminine ( [ ] L ˆ i i= ) ulaşılır. Simüle edilmiş oralama kayıpların dağılımı, sandar es hipoezi çerçevesinde, riske maruz değer öngörüsünün uygunluğuna yönelik karar için zemin oluşurur. Lopez (999a, 999b), gözlemlenen riske maruz değer ile öngörü arasındaki farkı, başka bir ifadeyle aşımı ölçen fonksiyonu, L i (x,,+, RMD ( ) ), no.lu denklemle ifade emekedir. X,+ günlük kayıp/kazanç farkını emsil ederken RMD ( ) seçilen güven aralığında riske maruz değere göre risk seviyesini emsil emekedir. ( + ( x, RMD ( α ) ) )... eger x, + > RMD ( α ) (... eger... x, + RMD ( α ) + () Lopez kuyruk kaybı oplamı, T es/gözlem sayısı olmak üzere, no.lu denklemle ifade edilir. T Lˆ = L( RMD( α ), x, + ) () T...5. Berkowiz Tesi () Berkowiz () esi, Dowd () arafından basi bir şekilde aşağıda açıklanmışır. Tes bir küme kayıp/kazanç gösergesinin, x, oluşurulmasıyla başlar. Her göserge, ahmin edilen ilgili olasılık yoğunluk fonksiyonu üzerindeki yüzde ile, p, eşleşirilir. Eşleşirişmenin ardından bu seriler birbirinden bağımsız ve eşlenik olarak, U (,), modelin geçerli olduğu emel sıfır hipoezi alında dağıılmalıdır. Modelin yeerliliğine kara vermek için, p nin öngörüldüğü gibi ekip olup olmadı es edilir. Bununla birlike, esi doğrudan gerçekleşirmek yerine Berkowiz (), veriyi sıfırın alında sandar normal dağılıma kavuşurmak için ilave bir dönüşüm (z = Φ (p)) önermişir. Z nin normal dağılıp dağılmadığının es edilmesi için no.lu eşilik olabilirlilik oranı için ise 3. no.lu eşilik ahmin edilmelidir (Berkowiz, ). Z µ = p( µ ) + ε () Z P = µ =, σ = (3) Formülde σ, ε nin sandar dağılımıdır Hansen SPA Tesi (Hansen(5), Hansen ve Lunde(5)) Haa eriminin,µ, sıfıra eşi veya sıfırdan küçük olduğunu ifade eden H hipoezinin esi için Whie () arafından RC esi (realiy check) gelişirilmişir. Tes isaisiği aşağıdaki gibidir: / / T max( n d,..., n ) (4) n d m 34

11 Bankacılar Dergisi n Eşilike asimoik kabul edilen dağılımı n / d N (, Ω) yakınsamasına göre belir- lenmekedir. Eşilike d n = d (oralama relaif performans vekörü) ve / Ω a var( n ( d µ )) (asimoik kovaryans mariksi) olmak üzere Ω, Ω nın uygun belirleyicisidir. RC esi µ k = eşiliğini varsayan asimoik kabul edilen dağılıma göre belirlenmekedir. µ k = E( d k, ) k modelinin beklenen aşırı performansıdır(de Jong(997), Hansen (5)). Verilen bu eorik çerçevede Hansen (5) RC esinin ilgisiz alernaif modeller kullanılarak kullanılamaz hale geirileceğini gösermişir. Burada ilgisiz alernaif model olarak adlandırılan, en iyi karşılaşırılabilir modele göre zayıf olan bir modeldir. Modeller ne kadar çok ilgisiz olursa, RC esinin performansı o derece zayıflaılacakır. Örneğin, Hansen ve Lunde (5) ARCH (,) modeline zayıf bir modelin ilave edilmesi RC esinin gücünü amamen oradan kaldırmakadır. Bu problemi çözmek için Hansen (5) SPA esini gelişirmişir. Hansen (5) sıfır hipoezinin doğru olduğu zaman en az bir ahminin haa eriminin sıfıra eşi olacağını gösermişir. SPA esindeki kriik değerin 5 numaralı denklemde sağladığını varsaydığımızda, Hansen (5) arafından gelişirilen es isaisiği 6 numaralı denklemle ifade edilir. q~ ( α ) max( q( α ),) (5) ~ / c q ( α ) inf q P((max N( n ˆ µ, Ωˆ ) q) α (6) { { m } } T n değerinin eşilike bulunan değerden büyük olması durumunda sıfır hipoezi reddedilecek ve en az bir modelin en iyi karşılaşırma modelinden (benchmark) daha üsün performans göserdiği sonucuna varılacakır İleriye Dönük Aşım Sayısı ve RMSE Haa karelerinin oralamasının karekökü (RMSE), öngörüde ölçeğe dayalı bir karşılaşırma algorimasıdır. Tes değeri, bir değişkenin h-adım öe ahmininden, E(y +h ), gözlemlenen y +h değerinden sapmasına karşılık gelmekedir. E(y +h ) nin RMSE si aşağıdaki fonksiyonun karesine denk gelmekedir. m T + h + h (7) = T+ h /( T T h+ ) ( E( y ) y ) Fonksiyonda, T +h örneklem esinin başlangıcını, T ise sonunu ifade emekedir. İleriye dönük aşım sayısı, yukarıda akarılan aynı manıkla hesaplanmakla birlike, RMSE farklı sayıdaki isisnalar ile ekrar edilmekedir. İleriye dönük aşım sayısı, kuyruk kayıplarını direk olarak kavrayabildiği için RMSE ye göre daha hassas bir öngörü performansı ölçüm yönemidir...3. Tamamlayıcı Tesler Bir modelin diğer modellere göre daha düşük haa karelerinin oralaması (MSE) veya haa karelerinin oralamasının karekökü (RMSE) değeri alması o modelin diğer modellerden 35

12 Ailla Çifer - Dr. Alper Özün - Sai Yılmazer daha iyi olduğunu gösermeyebilir. Bunun en önemli nedeni, MSE veya RMSE değerinin isaisiksel olarak sıfırdan farksız olması olabilir(harris ve Sollis, 3). Bu durumda modellerden elde edilen MSE veya RMSE nin isaisiksel olarak anlamlılığının es edilmesi gerekmekedir. Çalışmamızda MSE nin isaisiksel olarak farklılığını es eden Ericsson(99), Diebold ve Mariano (995), Harvey v.d. (997) ve Clark ve Mcracken () amamlayıcı esleri kullanılmışır Ericsson Tesi (99) Ericsson arafından oluşurulan öngörü-farkı amamlayıcı esi aşağıda yer verilen şarlı ekin regresyon manığıyla paraleldir(clark ve McCracken, ). eˆ = λ( eˆ eˆ ) + η (8), +, +, + + Tes isaisiği, genel olarak OLS emelli regresyon kasayısına benzemeke olup hesaplanmasına ilişkin formül aşağıda yer almakadır(ericsson, 99). P a ER = [ a a a ] /, T.5, T, T, T (9) formülde a ˆ ˆ ˆ, T P = e, ( e, e, ) + + +, a ˆ ˆ, T P = ( e, e, ) + + ve a, T = P e, + olmakadır. Sıfır hipoezi u, ve u,- u, arasındaki kovaryansın sıfıra eşi veya sıfırdan küçük olduğu varsayımı üzerine kuruludur Diebold ve Mariano Tesi (995) Diebold ve Marino (995) karşılaşırılan örnek model ile seçilmiş modellerin öngörü haalarına dayalı karşılaşırma algoriması gelişirmişir. U esin en önemli avanajı, öngörü haalarının dağılımına yönelik herhangi bir varsayım içermemesidir. ˆ, e + ve ˆ, e + iki ahmin haası olarak anımlanır ve aşağıdaki öngörüde bulunulur. d = eˆ eˆ (3) +, +, + ve P d = MSE d = + MSE MSE öngörüde bulunulan modelde, haaların oralama karesidir. Bu çerçevede, Diebold ve Mariano esi aşağıdaki denklemde anımlanır. DM = P d ( d + d ) (3) Harvey, Leybourne ve Newbold Tesi (997) Harvey v.d. (997), öngörü eslerini karşılaşıran geleneksel eslerin normal dağılıma sahip olmayan öngörü sapmalarında(mse, RMSE) aşırı büyüklüğe sahip olabileceğini belirmişir. Harvey v.d. (997), Diebold ve Marino (995) esini baz alarak e ve e - e arasındaki kovaryansın poziif olacağı şekilde aşağıdaki alernaif esi gelişirmişir.

13 Bankacılar Dergisi n n e e e / = ( ) c HLN = = n var( c ) n ( e e e ) c (3) Formülde c = e ( e e) ve c = n c olmakadır(harvey v.d.,997). Hipoezin kabul edildiği durumda HLN isaisiği asimoik sandar normal dağılıma sahipir Clark ve Mcracken () Tesi Clark ve McCracken() HLN esi isaisiğindeki birimlerin esin küçük örneklem özellikleri nedeniyle zı yönde ekilenebileceğini belirmişir. HLN esini gelişirerek sınırlı örneklemde de geçerli olabilen aşağıdaki esi gelişirmişir. n = n n e = n ( e e e ) c CM = n = n MSE (33) HLN esinde olduğu gibi e ve e - e arasındaki kovaryans poziifir. Diğer yandan, CM esi HLN esinde olduğu gibi asimooik sandar normal dağılım özelliğine sahip değildir. CM kriik değerleri Clark ve McCracken() de bulunmakadır. 3. Ampirik Bulgular Geriye yönelik esleri analiz emek amacı ile Riskmerics, normal dağılımlı GARCH, çarpık dağılımlı GARCH, Genelleşirilmiş Pareo Dağılımı, Filreli Genelleşirilmiş Pareo Dağılımı ve Filreli Beklenen Kuyruk Kaybı yönemleriyle riske maruz değer öngörüsünde bulunulmuşur. Modellerin performansları ile geriye dönük esler ve amamlayıcı esler ile karşılaşırılmışır. Analiz sonuçları gerek isaisik gerekse grafiksel olarak akarılmışır. Grafik 3. RMD Modelleri Tes Sonuçları ,5 -, -,5 -, -,5 Kur(YTL/USD) Garch GPD F ES Risk Merics Garch-Skew F GPD Grafik 3 de Riske Maruz Değer modellerinin karşılaşırması yapılmış olup, Genelleşirilmiş Pareo Dağılımı risk seviyelerini en opimum seviyede belirlemekedir. 37

14 Ailla Çifer - Dr. Alper Özün - Sai Yılmazer 38 Tablo Geriye Dönük Tes Sonuçları Garch- Riskmerics Garch Skewed GPD FGPD FES Aşım Sayısı RMSE,3736,38967,4556,37486,6674,969 Ileri Dönük Oralama Aşım Sayısı* Ileri Dönük,43,479,435,3878,6898,93975 Oralama RMSE* Kupiec,5,66,67,7755,44, Lopez 39,7745 4, , , , , Chrisoffersen,4,645,6,38,4694, Berkowiz (.) (.) (.) (.) (.) (.) Hansen SPA,, Tesi** [7.566] [5.4574] [-.575] [-.396] [-6.74] [-5.489] () Olasılık, [] -değeri * 7 gün ** n(örneklem)=59, kayıp fonksiyonu MSE, es isaisiği TesSaScaledMax, B(boosrap parameresi)=, q(bağımlılık)=.5. SPA kriik değerleri %:.36, %5:.746, %: Tablo de yer alan aşım sayılarını da dikkae alarak RMD Modelleri ese abi uulmuşlardır. En fazla aşım GPD modelinde gerçekleşirken, en az aşım FES modelinde gerçekleşmişir. Kuyruk kayıplarını ve aşımı dikkae alan Kupiec, Lopez, Chrisoffersen ve Berkowiz eslerine göre en opimum es sonuçları FES modelinde gerçekleşmekedir. Hansen SPA ve RMSE es sonuçları, RMD hesaplamalarında geirilerin normal dağıldığını kabul eden Riskmerics modelini ön plana çıkarırken, geirilerin varyansının zaman içerisinde değişimini kabul eden FES modelini en köü es olarak kabul emekedir. Grafik 4 de RMD modelleri ileriye dönük RMSE esine abi umuş olup, 7 günlük periyo dikkae alınarak karşılaşırma yapılmışır. Tes sonuçlarına göre, en az RMSE değerine GPD modeliyle ulaşılmışır. Grafik 5 de ileriye dönük oralama RMSE ve sandar sapma sonuçları göserilmişir. Tes sonuçlarına göre, en az oralama RMSE, GPD modelinde gerçekleşirken. En fazla orama RMSE, FES modelinde gerçekleşmekedir. RMSE sandar sapmalar açısından ise, en az sandar sapma, GPD modelinde gerçeklemekedir. Grafik 6 de aşırı uç değer modelleri karşılaşırılmışır. Sonuçları göre, 7 günlük değerlendirme dikkae alındığında en az aşım sayılarına FES modelinde ulaşılırken, an fazla dalgalanma GPD modelinde gerçekleşmekedir. Grafik 7 de RiskMerics ve GARCH modelleri karşılaşırılmışır. Tes sonuçlarına göre, ileriye dönük aşım sayıları paralellik arz ederken, modeller arasında en az aşım GARCH- Skewed (çarpık GARCH) modelinde gerçekleşmekedir. Grafik 8 de modellerin haa erimleri grafikleri bulunmakadır. Filreli Genelleşirilmiş Pareo Dağılımı ve Filreli Beklenen Kuyruk Kaybı daha oynak ve yüksek haa erimine

15 Bankacılar Dergisi sahipir. Modellerin haa erimleri(mse veya RMSE) nin isaisiksel olarak anlamlı olup olmadığı amamlayıcı esler ile espi edilebilmekedir. Grafik 4. İleriye Dönük RMSE,44,,43,4, Riskmerics, Garch, Garch-Skew,4,4,39,38,37,36,35 Risk Merics Garch Garch-Skew GPD FGPD FES,8,6,4, GPD, FGPD, ES,34 RMSE RMSE4 RMSE7 RMSE RMSE3 RMSE6 RMSE9 RMSE RMSE5 RMSE8 RMSE3 RMSE34 RMSE37 RMSE4 RMSE43 RMSE46 RMSE49 RMSE5 RMSE55 RMSE58 RMSE6 RMSE64 RMSE67 RMSE7, Grafik 5. İleriye Dönük Oralama RMSE ve Sandar Sapma Oralama RMSE RMSE Sandar Sapma,,8,9,7 Oralama RMSE,8,7,6,5,4,3,,6,5,4,3, Sandar Sampa RMSE,, Risk Merics Garch Garch-Skew GPD FGPD FES 5 Grafik 6. Aşırı Uç Değer Modelleri İleriye Dönük Aşım Sayısı GPD FGPD FES 5 5 Aşım Aşım4 Aşım7 Aşım Aşım3 Aşım6 Aşım9 Aşım Aşım5 Aşım8 Aşım3 Aşım34 Aşım37 Aşım4 Aşım43 Aşım46 Aşım49 Aşım5 Aşım55 Aşım58 Aşım6 Aşım64 Aşım67 Aşım7 39

16 Ailla Çifer - Dr. Alper Özün - Sai Yılmazer Grafik 7. Riskmerics ve Garch Modelleri İleriye Dönük Aşım Sayısı 35 3 Riskmerics Garch Garch-Skew Aşım Aşım4 Aşım7 Aşım Aşım3 Aşım6 Aşım9 Aşım Aşım5 Aşım8 Aşım3 Aşım34 Aşım37 Aşım4 Aşım43 Aşım46 Aşım49 Aşım5 Aşım55 Aşım58 Aşım6 Aşım64 Aşım67 Aşım7 Grafik 8. Modellerin Haa Terimi Grafikleri Risk Merics Garch Garch-Skew GPD FGPD FES MSE/RMSE nin isaisiksel olarak farklı olup olmadığını es emek için Ericsson (99), Diebold ve Mariano (995), Harvey v.d.(997) ve Clark ve Mcracken () amamlayıcı esleri kullanılmışır. CM isaiskleri Clark ve McCracken() kriik değerleri ile, ER, DM ve HLN esleri değerleri f isaisik ablosu ile karşılaşırılmışır. F ablosu gözlem üzeri sonsuza giiğinden örneklem olarak son gün haa karelerinin oralaması(mse) baz alınarak MSE nin kabulune ilişkin hipoez es edilmişir. Karşılaşırma(benchmark) modeli olarak Riskmerics modeli belirlenmişir. ER esi sonucuna göre Filreli Genelleşirilmiş Pareo Dağılımı dışındaki üm modeller isaisiksel olarak anlamlı, DM esi sonucuna göre Garch-Skewed ve Filreli Beklenen Kuyruk Kaybı, HLN esi sonucuna göre Genelleşirilmiş Pareo Dağılımı, CM esi sonucuna göre Filreli Genelleşirilmiş Pareo Dağılımı ve Filreli Beklenen Kuyruk Kaybı modeleleri isaisiksel olarak anlamlıdır. Bu sonuçlar, ER, DM ve CM amamlayıcı eslerine göre Filreli Beklenen Kuyuruk Kaybı nın orak olarak riskmerics modelinden farklı olduğunu gösermekedir. Ancak, amamlayıcı eslerin sonuçlarına arasındaki farklılık, MSE/RMSE nin birden fazla amamlayıcı es ile karşılaşırılması gerekiğini gösermekedir. 4

17 Bankacılar Dergisi Tablo 3. Geriye Dönük Tes Sonuçları(p değerleri) Garch- Riskmerics Garch Skew GPD FGPD FES ER * -.39*.356* * DM * * HLN * CM * -.* * %5 güven aralığında isaisiksel olarak anlamlı. CM kriik değerleri Clark ve McCracken() den alınmışır. 4. Sonuç ve Öneriler Risk yöneiminde riske maruz değer modeli seçimi poröy yapısı ve ekonomik koşullara göre farklılıklar göserebilmekedir. Riske maruz değer modellerinin performansları geriye dönük esler aracılığıyla ölçülmekedir. Doğru modelin seçilememesi model riski olarak sürekli karşımıza çıkacakır. Yapılan bu çalışmada, riske maruz değer modellerinin öngörü performanslarının espiine yönelik olarak kullanılan alernaif geriye dönük esler algorimaları inceleme konusu yapılmışır. Çalışma kapsamında yapılan eslerde zaman serisi olarak günlük ABD Doları/Türk Lirası döviz kurları kullanılmışır. Riskmerics, normal dağılımlı GARCH, çarpık dağılımlı GARCH, Genelleşirilmiş Pareo Dağılımı, Filreli Genelleşirilmiş Pareo Dağılımı ve Filreli Beklenen Kuyruk Kaybı meodları kullanılarak hesaplanan riske maruz değer için model performans analizleri için alernaif geriye dönük esler uygulanmışır. Geriye dönük es algorimaları olarak, aşım sayısı, RMSE, Kupiec esi (Kupiec, 995), Lopez esi (Lopez, 999a, 999b), Chrisoffersen Tesi (Chrisoffersen, 998), Berkowiz esi (Berkowiz, ), Hansen SPA esi (Hansen (5) ve Hansen ve Lunde(5), İleriye Dönük Aşım Sayısı ve RMSE geriye dönük esleri kullanılarak her bir riske maruz değer modeli için bir çeşi validasyon çalışması yapılmışır. Buna ilave olarak, söz konusu geriye dönük eslerin performansları ise Ericsson (99) esi, Diebold ve Mariano (995) esi, Harvey, Leybourne ve Newbold (997) esi, Clark ve Mcracken () esi amamlayıcı esleri aracılığıyla yapılmışır. Ampirik bulgular karşılaşırmalı bir büünlük içerisinde değerlendirildiğinde, geriye dönük eslerden Kupiec, Lopez, Chrisoffersen ve Berkowiz esleri aynı riske maruz değer modelinin uygunluğunu onaylarken Hansen SPA, İleriye Dönük Aşım Sayısı ve RMSE esleri farklı riske maruz değer modellerini valide emekedir. Bu ampirik bulgular, risk yöneimi açısından oldukça önemli bir akım hususlara vurgu yapılmsını gerekirmekedir. İlk olarak, seçilen riske maruz değer modelinin model riski aşıyabileceği; bu nedenle geriye dönük esler ve bencmark kullanılarak valide edilmesi gerekmekedir. İkinci olarak, riske maruz değer modellerinin performanslarının Basel düzenlemeleri kapsamında yer verilen basi aşım sayısının yanı sıra, diğer ekonomerik abanlı geriye yönelik eslerle de analiz edilmelidir. Bu analizler, yasal sermaye gereksinimi hesaplamalarının öesinde model riskinin irdelenmesi için önem aşımakadır. Dipno Morgan Guarany Trus Company (994), RiskMerics TM 4

18 Ailla Çifer - Dr. Alper Özün - Sai Yılmazer Kaynakça ANGELIDIS, T. ve DEGIANNAKIS, S. (7), Backesing VaR Models: An Expeced Shorfall Approach, Universiy of Cree, Deparmen of Economics, Working Papers, No. 7 ARAGONÉS, J.R., BLANCO, C. ve OKS, M. (4), Backesing VaR Models: Quaniaive and Qualiaive Tess, The Risk Desk, IV(). ARTZNER, P., F. DELBAEN, J. M. EBER, ve D. HEATH, (999), Coheren Measures of Risk, Mahemaical Finance, 9 ss BERKOWITZ, J. (), Tesing Densiy Forecass Wih Applicaions o Risk Managemen, Journal of Business and Economic Saisics, 9, ss BERKOWITZ, J. ve O BRIEN (), How Accurae are Value-a-Risk Models a Commercial Banks?, Working Paper, US Federal Reserve Board's Finance & Economic. BOLLERSLEV, T. (986), Generalized Auoregressive Condiional Heeroskedasiciy, Journal of Economerics, 3, ss CAMPBELL, S. (5), Sock Marke Volailiy and he Grea Moderaion, FEDS Working Paper 47, Board of Governors of he Federal Reserve Sysem CHRISTOFFERSEN, P. F. (998), Evaluaing Inerval Forecass, Inernaional Economic Review, 39, ss CLARK, T. E. ve McCRACKEN, M.W. (), Tess of equal forecas accuracy and encompassing for nesed models, Journal of Economerics, 5(), ss CLARK, T. E. ve McCRACKEN, M.W. (), No-for-publicaion appendix o Tess of equal forecas accuracy and encompassing for nesed models, Manuscrip, Federal Reserve Bank of Kansas Ciy DIE- BOLD, F.X. ve Mariano, R.S. (995), Comparing Predicive Accuracy, Journal of Business and Economic Saisics, 3(3), ss DE JONG, R. (997), Cenral Limi Theorems for Dependen Heerogeneous Random Variables, Economeric Theory, 3, ss DOWD, K. (), An Inroducion o Marke Risk Measuremen, Wiley Press DOWD, K. (5), Backesing Risk Models wihin a Sandard Normaliy Framework, Journal of Risk, 9(), ss DOWD, K. (7), A Momen-based Procedure for Evaluaing Risk Forecasing Models, Ediör: Sachell, S. Analyics of Risk Model Validaion, Elsevier, (yayınlanacak) 7. ENGLE R.F. (98), Auoregressive Condiional Heeroscedasiciy wih Esimae of he Variance of Unied Kingdom Inflaion, Economerica,5, ss ERICSSON, N. R. (99), Parameer Consancy, Mean Square Forecas Errors, and Measuring Forecas Performance: An Exposiion, Exensions, and Illusraion, Journal of Policy Modeling, 4(4), ss FERNANDEZ, C. ve STELL, M. (998), On Bayesian Modeling of fa ails and Skewness, Journal of he American Saisical Associaion, 93, ss GILLI, K. ve KELLEZI, E. (), Porfolio Opimizaion wih VaR and Expeced Shorfall, Compuaional Mehods in Decision-making, Economics and Finance, (Ed. E.J. Konoghiorghes, B. Rusem ve S. Siokos), Kluwer Applied Opimizaion Series, ss GIOVANNI, B-A. GIANNOPOULOS, K. ve VOSPER, L. (), Backesing Derivaive Porfolios wih Filered Hisorical Simulaion (FHS), European Financial Managemen, 8, ss HANSEN, P. R (5), A Tes for Superior Predicive Abiliy, Journal of Business and Economic Saisics, 3, ss HANSEN, P. R. ve LUNDE, A. (5), A Forecas Comparison of Volailiy Models: Does Anyhing Bea a GARCH(,)?, Journal of Applied Economerics, ss HARRIS, R. ve SOLLIS, R. (3), Applied Time Series Modelling and Forecasing, Wiley Press HARVEY, D. I., LEYBOURNE, S. ve NEWBOLD, P. (997), Tesing he Equaliy of Predicion Mean Squared Errors, Inernaional Journal of Forecasing, 3(3), ss KERKHOF, J. ve BERTRAND, M. (4), Backesing for risk-based regulaory capial, Journal of Banking and Finance 8, ss KUPIEC, P.H. (995), Techniques for Verifying he Accuracy of Risk Measuremen Models, Journal of Derivaives, Winer, ss LOPEZ J.A. (999a), Mehods for Evaluaing Value-a-Risk Models, Federal Reserve Bank of San Francisco Economic Review,, ss LOPEZ, J.A., (999b), Regulaory Evaluaion of Value-a-Risk Models, Journal of Risk,, ss MORGAN GUARANTY TRUST COMPANY (994), RiskMerics TM - Technical Documen, Morgan Guarany Trus Company, Global Research, New York. 4

19 Bankacılar Dergisi PETERS, J. (), Esimaing and Forecasing Volailiy of Sock Indices Using Asymmeric Garch Models and (Skewed) Suden- Densiies, Mimeo, Ecole d Admin. des Affaires, Unv.of Li`ege, Working Papers PRITSKER, M. (5), Large Invesors: Implicaions for Equilibrium Asse Reurns, Shock Absorpion, and Liquidiy, FED Working Paper 5-36, Board of Governors of he Federal Reserve Sysem. SARMA, M., THOMAS, S. ve SHAH, A. (), Selecion of Value-a-Risk Models, Mimeo. SALTOĞLU, B. (3), A High Frequency Analysis of Financial Risk and Crisis: An Empirical Sudy on Turkish Financial Marke, Yaylım Publishing, Isanbul TANG, T. ve SHIEH, S. J. (6), Long-Memory in Sock Index Fuures Markes: A Value-a-Risk Approach, Physica A, 366, ss WHITE, H. (), A realiy check for daa snooping, Economerica, 68, ss

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

Koşullu Copula ve Dinamik Koşullu Korelasyon ile Portföy Riskinin Hesaplanması: Türkiye Verileri Üzerine Bir Uygulama

Koşullu Copula ve Dinamik Koşullu Korelasyon ile Portföy Riskinin Hesaplanması: Türkiye Verileri Üzerine Bir Uygulama Bankacılar Dergisi, Sayı 6, 7 Koşullu Copula ve Dinamik Koşullu Korelasyon ile Porföy Riskinin Hesaplanması: Türkiye Verileri Üzerine Bir Uygulama Ailla Çifer * - Dr. Alper Özün ** Bu çalışmada,..-5..7

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH-GARCH YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASINDA DEĞİŞKENLİĞİN (VOLATİLİTENİN) ARCH- YÖNTEMLERİ İLE MODELLENMESİ ÖZET Yard.Doç. Dr. Tülin ATAKAN İsanbul Üniversiesi, İşleme Fakülesi, Finans Anabilim Dalı Bu çalışmada,

Detaylı

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET

Murat MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.tr Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ÖZET İMKB Piyasalarındaki Volailienin Modellenmesi ve Öngörülmesi: Asimerik GARCH Modelleri ile bir Uygulama Mura MAZIBAŞ mmazibas@bddk.org.r Bankacılık Düzenleme ve Deneleme Kurumu (BDDK) ÖZET Çalışmada, 5

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul MPRA Munich Personal RePEc Archive Long memory and srucural breaks on volailiy: evidence from Borsa Isanbul Emrah Ismail Cevik and Gülekin Topaloğlu Namık Kemal Universiy, Bülen Ecevi Universiy 014 Online

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

Anahtat Kelimeler: Volatilite, Basel II, Geriye Dönük Test, Riske Maruz Değer

Anahtat Kelimeler: Volatilite, Basel II, Geriye Dönük Test, Riske Maruz Değer Volume Number 3 011 pp. 1-17 ISSN: 1309-448 www.berjournal.com RMD Hesaplamalarında Volailie Tahminleme Modellerinin Karşılaşırılması ve Basel II Yaklaşımına Göre Geriye Dönük Tes Edilmesi: İMKB 100 Endeksi

Detaylı

GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ

GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ GARCH MODELLERĠ VE VARYANS KIRILMASI: ĠMKB ÖRNEĞĠ Dr. Sevda Gürsakal sdalgic@uludag.edu.r Uludağ Üniversiesi, İİBF Ekonomeri Bölümü ÖZET Bu çalışmada hisse senedi oynaklığındaki kırılmalar Inclan ve Tiao

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Associaion Ekonomik Yaklaşım 016, 7(99): 1-15 www.ekonomikyaklasim.org doi: 10.5455/ey.35908 BIST-100 Endeksinin Volail Davranışlarının Simerik Ve Asimerik Sokasik Volailie

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOK DEĞİŞKENLİ EŞİKSEL OTOREGRESİF MODELLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ümran Münire KAHRAMAN DOKTORA TEZİ İsaisik Anabilim Dalı 2012 KONYA Her Hakkı Saklıdır TEZ

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey

Ayhan Topçu Accepted: January 2012. ISSN : 1308-7304 ayhan_topcu@hotmail.com 2010 www.newwsa.com Ankara-Turkey ISSN:136-3111 e-journal of New World Sciences Academy 212, Volume: 7, Number: 1, Aricle Number: 3A47 NWSA-PHYSICAL SCIENCES Received: December 211 Ayhan Toçu Acceed: January 212 Fahrein Arslan Series :

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Nüfusbilim Dergisi\Turkish Journal of Populaion Sudies, 2012, 34, 31-50 31 TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Ölümlülük ahminleri, demografi ve aküerya bilimlerinde önemli bir rol oynamakadır.

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013

Dokuz Eylül Üniversitesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Dokuz Eylül Üniversiesi Yayın Geliş Tarihi: 13.11.2013 Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi Yayına Kabul Tarihi: 05.07.2014 Cil: 16, Sayı: 2, Yıl: 2014, Sayfa: 281-302 Online Yayın Tarihi: 30.09.2014 ISSN:

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

Uluslararası Portföy Yönetiminde Rejim Geçişken Karar Destek Modelleri: Gelişmekte Olan Menkul Kıymet Piyasaları Üzerine Bir Uygulama

Uluslararası Portföy Yönetiminde Rejim Geçişken Karar Destek Modelleri: Gelişmekte Olan Menkul Kıymet Piyasaları Üzerine Bir Uygulama İşleme ve İkisa Çalışmaları Dergisi Cil 2, Sayı 2, 2014, ss.27-43 ISSN:2147-804X hp://www.islemeikisa.com Uluslararası Porföy Yöneiminde Rejim Geçişken Karar Desek Modelleri: Gelişmeke Olan Menkul Kıyme

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Aaürk Ü. İİBF Dergisi, 0. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı, 20 463 YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Oğuz KAYNAR Serkan TAŞTAN 2 Ferhan DEMİRKOPARAN 3 Öze: Doğalgaz emini nokasında

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Cil:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 SPOT VE VADELİ İŞLEM FİYATLARININ VARYANSLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK TESTİ Emrah İsmail ÇEVİK * Mehme

Detaylı

Bankaların Hisse Senedi Getirilerinde Faiz Oranı Riski: Dalgacıklar Analizi ile Türk Bankacılık Sektörü Üzerine Bir Uygulama

Bankaların Hisse Senedi Getirilerinde Faiz Oranı Riski: Dalgacıklar Analizi ile Türk Bankacılık Sektörü Üzerine Bir Uygulama Bankacılar Dergisi, Sayı 59, 26 Bankaların Hisse Senedi Geirilerinde Faiz Oranı Riski: Dalgacıklar Analizi ile Türk Bankacılık Sekörü Üzerine Bir Uygulama Dr. Alper Özün * - Ailla Çifer ** Bu makale göserge

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 8 Sayı: 40 Volume: 8 Issue: 40 Ekim 2015 Ocober 2015 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU?

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? Yrd. Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Yrd. Doç. Dr. Feride Özürk

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL

EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL EKONOMİK BİR UYGULAMA İLE KENDİNDEN UYARIMLI EŞİKSEL DEĞİŞEN VARYANSLI OTOREGRESİF MODEL Ümran M. TEKŞEN KAHRAMAN *, Aşır GENÇ ** ÖZET Bu çalışmada, eşiksel ooregresif (TAR) modeller sınıfından kendinden

Detaylı

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini Ekonomeri ve İsaisik Sayı:4 006-1-8 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ Whie ın Heeroskedisie Tuarlı Kovaryans Marisi Tahmini Yoluyla Heeroskedasie Alında Model Tahmini

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası nda haftanın günü etkisi ve Ocak ayı anomalilerinin ARCH-GARCH modelleri ile test edilmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:37, Sayı/No:2, 2008, 98-110 ISSN: 1303-1732 - www.ifdergisi.org 2008 İsanbul Menkul Kıymeler

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının SWARCH Yöntemi İle Analizi

Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının SWARCH Yöntemi İle Analizi Finans Poliik & Ekonomik Yorumlar 2007 Cil: 44 Sayı:512 43 Türkiye de Döviz Kuru Oynaklığının SWARCH Yönemi İle Analizi Öze Bülen GÜLOĞLU 1 Ayşe AKMAN 2 Bu çalışmada, Mar 2001-Mar 2007 arihleri arası dönemde

Detaylı

VARYANS KIRILMASI GÖZLEMLENEN SERİLERDE GARCH MODELLERİ: DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI ÖRNEĞİ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.

VARYANS KIRILMASI GÖZLEMLENEN SERİLERDE GARCH MODELLERİ: DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI ÖRNEĞİ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory. 3 Erciyes Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi, Sayı: 3, Ocak-Haziran 9, ss.39-337 VARYANS KIRILMASI GÖZLEMLENEN SERİLERDE GARCH MODELLERİ: DÖVİZ KURU OYNAKLIĞI ÖRNEĞİ Sevda GÜRSAKAL

Detaylı

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun Paramerik ve Paramerik Olmayan Eşbüünleşme Tesleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun

Detaylı

FİNANSAL RİSK ANALİZİNDE KARMA DAĞILIM MODELİ YAKLAŞIMI * Mixture Distribution Approach in Financial Risk Analysis

FİNANSAL RİSK ANALİZİNDE KARMA DAĞILIM MODELİ YAKLAŞIMI * Mixture Distribution Approach in Financial Risk Analysis FİNANSAL RİSK ANALİZİNDE KARMA DAĞILIM MODELİ YAKLAŞIMI * Mixture Distribution Approach in Financial Risk Analysis Keziban KOÇAK İstatistik Anabilim Dalı Deniz ÜNAL İstatistik Anabilim Dalı ÖZET Son yıllarda

Detaylı

ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME

ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ALTIN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN TESPİTİ ÜZERİNE: MGARCH MODELİ İLE BİR İNCELEME ÖZET Prof.Dr.Cengiz TORAMAN Balıkesir Üniversiesi, İİBF,İşleme Bölümü Cengizoraman4@yahoo.com Öğr.Gör.Çağaay BAŞARIR

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:009 Cil:6 Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA İMKB de Fiya-Hacim İlişkisi - Asimerik Ekileşim Yrd. Doç. Dr. Koray KAYALIDERE Celal Bayar Üniversiesi,U.B.Y.O., Bankacılık

Detaylı

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GENEL KONTROL YÖNTEMLERİ: ON - OFF (AÇIK-KAPALI) KONTROL SİSTEMLERİ: Bu eknik en basi konrol ekniğidir. Ölçülen değer (), se değerinin () üzerinde olduğunda çıkış sinyali açılır,

Detaylı

Vadeli İşlem Piyasasında Optimal Hedge Rasyosunun Statik ve Dinamik Teknikler Yardımıyla Hesaplanması

Vadeli İşlem Piyasasında Optimal Hedge Rasyosunun Statik ve Dinamik Teknikler Yardımıyla Hesaplanması Uluslararası Alanya İşleme Fakülesi Dergisi Inernaional Journal of Alanya Faculy of Business Yıl:014, C:6, S:3, s. 1-13 Year:014, Vol:6, No:3, s. 1-13 Vadeli İşlem Piyasasında Opimal Hedge Rasyosunun Saik

Detaylı

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10 econsor www.econsor.eu Der Open-Access-Publikaionsserver der ZBW Leibniz-Informaionszenrum Wirschaf he Open Access Publicaion Server of he ZBW Leibniz Informaion Cenre for Economics Alp, Elcin Aykac Working

Detaylı

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġsenecek Veriler BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam Madde

Detaylı

Eş Zamanlı Yazılımlarda Güvenilirlik Analizi : Literatür Taraması

Eş Zamanlı Yazılımlarda Güvenilirlik Analizi : Literatür Taraması Eş Zamanlı Yazılımlarda Güvenilirlik Analizi : Lieraür Taraması Erku Tekeli Çukurova Üniversiesi, Kozan Meslek Yüksekokulu, Adana eekeli@cu.edu.r Öze: Son yıllarda yüksek başarımlı hesaplamalara olan ihiyaçlar

Detaylı

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi.

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi. Borsa İsanbul da Piyasa Ekinliğinin Analizi: Harvey Doğrusallık Tesi (Analysis of Marke Efficiency a Borsa İsanbul: Harvey Lineariy Tes) Gürkan MALCIOĞLU a Mücahi AYDIN b a Arş.Gör., Sakarya Üniversiesi,

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi:

Detaylı

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM **

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** 95 İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakülesi Dergisi No:39 (Ekim 2008) TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfein ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** Öze Para poliikası kararlarındaki

Detaylı

Halloween Etkisinin İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında Geçerliliğinin Testi. The Validity of the Halloween Effect in the Istanbul Stock Exchange

Halloween Etkisinin İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında Geçerliliğinin Testi. The Validity of the Halloween Effect in the Istanbul Stock Exchange Halloween Ekisinin İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında Geçerliliğinin Tesi Öze Halloween Ekisinin İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında Geçerliliğinin Tesi Dr. Veli YILANCI İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ ARAŞTIRMA RAPORU (Kamuya Açık) DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ DR. MUSTAFA ÖZÇAM BAŞUZMAN ARAŞTIRMA DAİRESİ 27.02.2004 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. DÖVİZ KURU

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Volume 5 Number 4 2014 pp. 71-88 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Aydın Yüksel a Aslı Yüksel b Öze: Bu makale Ağusos 2007 arihinde oraya

Detaylı

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma

Getiri Volatilitisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Ampirik Bir Çalışma 200 18 19 Yrd. Doç. Dr.Melek Acar Boyacıoğlu 20 Dr. Burcu Güvenek Geiri Volailiisi İle İşlem Hacmi Arasındaki İlişki: İMKB de Amirik Bir Çalışma Dr. Volkan Alekin Yrd. Doç. Dr. Melek ACAR BOYACIOĞLU Dr.

Detaylı

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX Dumlupınar Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi / Dumlupınar Universiy Journal of Social Sciences BORSA YATIRIM FONLARININ ENDEKS PİYASALARDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: İMKB-30 ENDEKSİ ÜZERİNE

Detaylı

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi 259-284 Saın Alma Gücü Pariesinin Azerbaycan, Kazakisan ve Kırgızisan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbüünleşme Analizi Turhan Korkmaz Emrah İsmail Çevik ** Nüke Kırcı Çevik *** Öz Bu çalışmada Azerbaycan,

Detaylı

İMKB Dergisi İÇİNDEKİLER. Yıl: 9 Sayı: 36. Finansal Bilgi Manipülasyonunun Tespitinde Yapay Sinir Ağı Modelinin Kullanımı

İMKB Dergisi İÇİNDEKİLER. Yıl: 9 Sayı: 36. Finansal Bilgi Manipülasyonunun Tespitinde Yapay Sinir Ağı Modelinin Kullanımı İMKB Dergisi Yıl: 9 Sayı: 36 ISSN 1301-1650 Yıl: 9 Sayı: 36 İÇİNDEKİLER Finansal Bilgi Manipülasyonunun Tespiinde Yapay Sinir Ağı Modelinin Kullanımı Güray Küçükkocaoğlu & Yasemin Keskin Benli & Cemal

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET -10 -15 -20.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET -10 -15 -20. Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET Selim Elekdağ İbrahim Burak Kanlı Absrac: This noe examines he ineracion beween financial sress

Detaylı

SANAYĐ ÜRETĐMĐNDE TATĐL ETKĐLERĐ

SANAYĐ ÜRETĐMĐNDE TATĐL ETKĐLERĐ Ekonomeri ve Đsaisik Sayı:10 2009 20-28 ĐSTANBUL ÜNĐVERSĐTESĐ ĐKTĐSAT FAKÜLTESĐ EKONOMETRĐ VE ĐSTATĐSTĐK DERGĐSĐ SANAYĐ ÜRETĐMĐNDE TATĐL ETKĐLERĐ Necmein Alpay KOÇAK Absrac Omiing he official and religious

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Finansal İsikrarın Bankacılık Siseminin Borç Verme Poliikaları Üzerindeki Ekisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Öze Ekrem ERDEM * M. Faih İLGÜN ** Cüney DUMRUL *** 2008 yılında

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2009, C.14, S.1 s.99-114. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2009, Vol.14,

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

Beklenen Kuyruk Kaybı ve Genelleştirilmiş Pareto Dağılımı ile Riske Maruz Değer Öngörüsü: Faiz Oranları Üzerine Bir Uygulama

Beklenen Kuyruk Kaybı ve Genelleştirilmiş Pareto Dağılımı ile Riske Maruz Değer Öngörüsü: Faiz Oranları Üzerine Bir Uygulama Bankacılar Dergisi, Sayı 6, 27 Beklenen Kuyruk Kaybı ve Genelleştirilmiş Pareto Dağılımı ile Riske Maruz Değer Öngörüsü: Faiz Oranları Üzerine Bir Uygulama Atilla Çifter * - Dr. Alper Özün ** - Sait Yılmazer

Detaylı

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 36 Nisan 2013

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 36 Nisan 2013 PİYASA ETKİNLİĞİ HİPOTEZİ: İMKB İÇİN AMPİRİK BİR ANALİZ Fama ZEREN Yrd.Doç.Dr., İnönü Üniversiesi,İ.İ.B.F., Ekonomeri Bölümü, fama.zeren@inonu.edu.r, 04223774317 Hakan KARA Öğr.Grv., İnönü Üniversiesi,

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbütünleşme Analizi

Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbütünleşme Analizi YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:1 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbüünleşme Analizi Yrd. Doç. Dr. C. Erdem HEPAKTAN Celal Bayar Üniversiesi,

Detaylı

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu.

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu. Termik Sanralların Konrol Sisemlerinde Teknolojik Gelişmeler ve Verimlilik Technologic Developmens on Conrol Sysems of Thermal Power Plans and Efficiency Hasan TİRYAKİ 1, Mehme BULUT 2, İlhan KOCAARSLAN

Detaylı

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracaa Ekisi: Türkiye İçin Bir Uygulama Prof. Dr. Recep TARI Kocaeli Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ Musafa ŞEKKELİ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen Bilimleri Ensiüsü, K.Maraş, msekkeli@ksu.edu.r Ceyhun YILDIZ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

TESTING TO RICARDIAN EQUIVALENCE PROPOSITONS FOR TURKISH ECONOMY

TESTING TO RICARDIAN EQUIVALENCE PROPOSITONS FOR TURKISH ECONOMY Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 009, CİLT XXVI, SAYI TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN RİCARDO EŞİTLİĞİ HİPOTEZİ NİN TEST EDİLMESİ Erginbay UĞURLU Recep DÜZGÜN Öze Ricardo eşiliği konusu, makroekonomilerde

Detaylı

CORPORATE BOND PRICING IN INTERNATIONAL MARKETS

CORPORATE BOND PRICING IN INTERNATIONAL MARKETS ULUSLARARASI PİYASALARDA ÖZEL SEKTÖR TAHVİL FİYATLAMASI Sezin SÜER* ÖZ Global bazda büyük mikarlarla ifade edilen özel sekör ahvillerinin Türkiye de derin bir piyasası bulunmamakadır. Bunda genel ekonomik

Detaylı

KAR KALİTESİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İMKB DE TEST EDİLMESİ *

KAR KALİTESİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İMKB DE TEST EDİLMESİ * Uluslararası Yöneim İkisa ve İşleme Dergisi, Cil 8, Sayı 16, 2012 In. Journal of Managemen Economics and Business, Vol. 8, No. 16, 2012 KAR KALİTESİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İMKB

Detaylı

TİCARİ MARKA BAŞVURU TAHMİNİ İÇİN TÉRKİYE UYGULAMASI FORECASTING OF TRADEMARK APPLICATION IN TURKEY

TİCARİ MARKA BAŞVURU TAHMİNİ İÇİN TÉRKİYE UYGULAMASI FORECASTING OF TRADEMARK APPLICATION IN TURKEY TİCARİ MARKA BAŞVURU TAHMİNİ İÇİN TÉRKİYE UYGULAMASI FORECASTING OF TRADEMARK APPLICATION IN TURKEY Nursel Selver RÄZGAR 1 ÄZET Yeni yäneim meolarına gäre Çalışan marka ofisleri, kapasie planlama ve servis

Detaylı

YABANCI ZİYARETÇİ SAYISININ TAHMİNİNDE BOX- JENKINS MODELİ, WINTERS YÖNTEMİ VE YAPAY SİNİR AĞLARIYLA ZAMAN SERİSİ ANALİZİ

YABANCI ZİYARETÇİ SAYISININ TAHMİNİNDE BOX- JENKINS MODELİ, WINTERS YÖNTEMİ VE YAPAY SİNİR AĞLARIYLA ZAMAN SERİSİ ANALİZİ YABANCI ZİYARETÇİ SAYISININ TAHMİNİNDE BOX- JENKINS MODELİ, WINTERS YÖNTEMİ VE YAPAY SİNİR AĞLARIYLA ZAMAN SERİSİ ANALİZİ 62 Arş. Grv. Emrah ÖNDER İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Arş. Grv. Özlem HASGÜL

Detaylı

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ T.C. KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ UZMANLIK TEZİ Selim DAĞLIOĞLU EKİM - 010 ANKARA T.C. KÜLTÜR

Detaylı